Jean-Euphèle Milcé / JEUDI 13 JUIN 2019 \ 7393 lectures
Jounalis la, zanmi an (si w vle) sot fè emisyon l. L ap rantre lakay li, sa ki ta dwe yon aktivite byen senp, nòmal san pyès konplikasyon. Rive nan wout, atoufè louvri zam sou li. Li debat, goumen ak machin nan pou wè si li ka rive yon kote pou l jwenn laswenyay. Li debat. L ap pèdi san. Pyès moun pa pote l sekou jiskaske l mouri. Pou de po je l.
Pa gen lòt jan pou n rele sa a : non sèlman nou kòmanse pèdi fon nan meprize lavi an Ayiti, men sosyete a dakò pou l banalize lanmò yon jounalis. Se tankou li te nòmal pou dimanch yon jounalis pran bal, manifestan sakaje jounalis radyo Sid FM nan Okay, lendi, chofè moto nan kouri fè yon jandam pike dife nan byen yon medya epi lendi swa mèt peyi yo rale zam, tire yon jounalis tankou se yon ti bèt ki rantre nan jaden l.
Se vre gen yon gwo batay k ap mennen nan peyi a. men, lè menm nan laprès ou santi endinyasyon an pa epesè. Se tankou gen yon konfrè ki tonbe, sa pa deranje pyès moun paske gen douz, san lòt ki pare pou vin ranplase l. reyaksyon yo tèlman lejè, yo pa rive kouvri pwogramasyon abityèl radyo yo. Jounalis kontinye bay bòs yo lapawòl, woule mizik pou pèp la epi prepare Kopa Amerika. Li senp. Jounalis la mouri, n ap veye foto l sou fesbouk pou m layk, nou voye kèk toya sou pouvwa a epi nou kontinye defann sa k pi enpòtan. Li pa enposib pou gen moun ki di se bon pou li. Siman se kèk joudalis, machann mikwo. Si l mouri se nan pye travay li. Se konsa sa pase Meksik, Afganistan, Yemenn, nan peyi ki se simityè pou jounalis.
Nòt sant Penn (Pen-Haïti) ak nòt Repòtè san fwontyè pibliye yo pou raple nou enpòtans prensip fondamantal nan yon sosyete demokratik. Laprès se fondasyon menm sosyete ki chwazi chita sou enstitisyon ki pa gen fòs kote. Antouka, nou remake nan ki pwen, tout pouvwa, kit yo nan lari kit yo nan tèt leta a, kit yo lejitim kit yo ilegal, yo pa renmen lè gen aktè ki pèmèt yo menase yo ak laverite.
Nou konn koze a : jounalis yo se restavèk. Men si se te sa sèlman poukisa nou oblije touye yo. Li t ap pi senp pou nou ta voye yon tizo devan yo epi mande yo kouche san yo pa leve yon zòrèy. Jounalis yo lèd, yo kokorat, yo pa fòme, yo ti visye, yo egri. Nou dakò, men yo fè mafya politik ak ekonomik tranble. Se poutèt sa, anpil otorite, sou tèt pouvwa yo ap mande pou laprès pe lè li pa jwenn koze ki fè plezi pou l di. Depi kèk lane, se pa jounalis sèlman k ap mouri nan peyi a, se laprès menm y ap antere.
Atoufè asasinen Petion Rospide kenz mwa apre Legagneur poko janm rantre lakay li. Zak sa yo fèt nan yon klima entelektyèl ak politik kote pèp la ap lonje dwèt sou lelit ki nan fraksyon sou tèt sosyete a. Epi, depi ou tande yon mesaj pa klè oubyen pa antre nan sans kòmandan yo, se laprès ki responsab. Fòk nou ta gade byen ak ki mepri, moun ki gen pouvwa renmen sou laprès, chak fwa se pa nan enterè yo. Anpil fwa, se ak gwo awogans yon minis, yon prezidan, yon sipèb direktè mande pou yon jounalis fèmen bouch li. Anpil fwa tou, se ak rezon chèf yo fè repwòch, raple jounalis yo nan ki pwen yo grangou.
Se vre tout jwèt se jwèt, men kochèt pa ladan l. Gen yon jounalis ki rele Petion Rospide ki nan mòg, frèt kou mab. Nòt ministè Lakilti a tèlman lirik, li fè n gen anvi al swete Leta kondoleyans. Nòt la pa di si demen, nou p ap jwen yon lòt jounalis blayi atè a. Kòm tout moun pè, mèt peyi yo gen yon boulva louvri devan yo.
Sa fè youn anplis.