Komemorasyoun a labolisyoun a lèsklavaj an Fwans - windowsonhaiti.com
Post by Widy » Wed May 14, 2008 4:38 pm
Date 10 mai 2008 la, Antiyè Fwans yo teka selebre 160em anivèsè a labolisyoun lesklavaj nan vil Paris. 160an ka montre nou kan menm kè sa pa si lwen dè sa.
Si-m konte, sa vle di kè papa gran-pè an mwen viv lèsklavaj Gwadloup.
Manifèsatasyoun yo te òganize pa oun radyo yo rele Media tropical, pa vwa a prezidan li, Misye Claudy Syar dorijin gwadloup.
Te gen plen tèt dafich la kon Harry Roselmak ki se oun jounalis Matiniken si oun gran tele an fwans, te ni tou Man Chritiane Taubira epi oun asosyasyoun yo rele le CRAN (conseil représantatif des associations noires de France).
Nèg yo mache dè République à la Bastille Paris.
Nèg yo di kè yo te 80 000 men polis fwanse di yo te 2 000 moun.
Apre analiz plen moun kominote nou di kè manifestasyoun tala pa pòte anyen e sete sutou du "M'as-tu vu" nèg ki ka chache gen popilarite.
Si Bastille a prezan, lò yo rive, yo fè diskou e se la kè Taubira pale e plen dòt moun kon istoryen, ekriven, rèsponsab asosyatif kominote-la.
Nan diskou yo, ayen pa vrèman sòti piskè nèg yo ap di kè jòdijou, se fwanse yo ye e yo vle èt fwanse kon tout moun-la.
Sete o pli pale fò o pli gwo kaka. Sèpanan, yo pale dè Ayiti e te jou gen drapo Ayisyen nan bagay yo.
Oun dòt biten ankò, nan tout diskou si lesklavaj yo nan tout pale fò a yo la, pon moun pa janm soulève pwoblèm lesklavaj ki ap fèt kounyela Afrika e yo kontante yo yenki dè sa yo rele "La traite Translatantique".
Se Présidant Sarkozy ki pale dè lesklavaj africa konsayela nan diskou li. (Sa malere kanmenm).
Oun dòt bagay, te gen oun asosyasyoun kè-m ja pale oun lo asi fowòm la se "Lanmè kann fè nèg" ki teka fè oun travay ase enpòtan nan kominote afwo karibeen la, mezanmi si-m di zòt jan politik yo chanje.
Dayè pou youn, gran manifèstasyoun yo pou komemorasyoun yo, previ yenki epi de moun ki pani anyen a wè epi kominote-a.
Nou pe nonme Patrick Karam ki se oun siryen gwadloup e ki délégué Ministériel à l'intégratioun an Fwans. Apre sa yo envite Minis fwanse dè lenteryè, de koloni, dè ki biten ankò pou fè diskou e san oubliye asosyasyoun le CRAN la.
Asosyasyoun la sa menm yo ap di kè se gouvèlman Sarkozy ki monte-y men pli rèd la sekè Prezidan asosyasyoun tala, li pa desandan esklav e se afriken li ye.
Sa fè oun lo polemik nan kominote-a piskè yo ap mande es boug la pe pale an non a desandan esklav ki nou ye.
Dayè diskou yo se lentegrasyoun yo ap mande, e zafè a spesifisite sepa pwoblèm yo.
Mènas ki ni jòdijou, sekè nou ka asiste a oun fose toujou pli gran ant antiyè yo ki ap viv nan karayib-la e sa ki an fwans piskè nèg karayib yo pwoblèm yo sekè la Fwans le ba yo otonomi yo pou yo jere yo, yo menm a yo alòs kè an Fwans nèg yo ap mande lentegrasyoun a la nasyoun e zafè pwoblèm antiyè karayib-la, sepa zafè a yo ankò.
Se listwa ki ke di nou suit a tousa.
Post by Widy » Sun Jun 15, 2008 8:23 am
Si se mwen di zòt melimelo ki ni kounyela nan kominote nèg an Ewòp, sa pa ni non.
Komemorasyoun a 160em a labolisyoun a lesklavaj ka toune adan oun wont vwè oun fyasko pou nou.
Nèg an plen konfizyoun e yo pa fouti ay o bout a deba a yo, ki fè kè jodijou yo ka pase pou de trèt de moun ki ka trayi pwòp listwa a yo e sèlon mwen, se sa ki ka èsplike poukibiten deba la pakale pli lwen.
Sa ki ni sekè kominote nèg ewopeyen-la arete yo yenki si sa yo rele la "traitre translatlantique" alòs kè yo pa janm pale dè dòt trèt ki fèt ou ki ka fèt kounyela.
Dènye nouvèl kè-m aprann se Man Taubira èvè lwa ay la pou rèkonesans a lesklavaj.
A sè ki parè Madanm la di konsa kè li pisime pale yenki dè lesklavaj ewopeyen e li pisime kaché le rèstant.
Li di kè si-l pale dè esklavaj kè arab fè nèg sibi, sa ke touche ti arab, sa ke ba yo rèmò ki fè kè li paka pale dè sa.
Kominote afriken yo aprezan se menm biten. Padavwa a rèlijyoun-yo, yo di kè yo pisime kache listwa a soufrans zansèt yo pou rezoun rèlijye.
Kominote antiyè-a menm, se de tanbou a de bonda yo ye. Tout se boug an nou la ki ka pale fò la, yo tout fème djòl a yo si sa e yo bizwen fè moun kwè kè se ewopeyen sèlman ki fè esklavaj si nèg.
Swa dizan yo bèzwen foure lesklavaj nan pwogram skolè an Ewòp, yo pani pon fòs piskè yo jaka manti a yo menm e Ewopeyen menm peke janm dakò èvè sa, piskè se pa yo prèmye ki fè lesklavaj e ni dènye.
Jodijou kominote nèg la ka pase pou de moun malonèt ki pani pon fyète e ki pakale en bout a sa yo ka denonse la.
Men dayè, ès kè se boug la sa ni oun biten a fout dè lesklavaj zansèt yo ?
Mwen plito kwè kè bagay sa yo divini oun fon a konmès; bagay nèg ki ka chache rèkonesans, ki ka chache pwomosyoun ba kont yo.
Sèl biten yo vle se kè yo ba yo oun pòs a sou-minis a sèkretè deta pou integrasyoun ou an pasav ki biten ankò.
Dè tout fasoun tout moun ki eseye fè rèchèch si peryod tala yo fè yo mènas pou yo pa pale dè sa e menm nèg kominote antiyè a te pou sa tou.
Adan konfigirasyoun tala, mwen kwè kè fò pa nou atann nou a pon rekonesans reyèl piskè Ewopeyen peke janm lese ti nèg di kè se yenki yo ki fè lesklavaj, men an plis nenpòt ki ti avoka bidon ka fè tout se nèg an nou la fème djòl a yo piskè yo malonèt èvè yo menm e yo pa janm ale an fon a rezònman a yo.
Ki jan zòt vle kè yo mande Ewopeyen réparasyoun si yo paka mande dòt ki fè yo sibi menm biten la pou pa di plis ?
Nèg yo bizwen menaje tala paskè se rèlijyoun yo, yo paka pale dè tala, paskè yo jenne, yo ka kache listwa tala paskè yo pa gen pon rèspè ba pwòp zansèt yo.
Sèpandan tout bagay yo pa move kanmenm piskè dèpi kèlkè mwen ni oun ekriven afriken kè yo ka pale oun lo an sè moman e ki oze yekri oun liv si peryod tala. Non a boug la se Tidiane N'diaye.
Mezanmi boug la ka pale dè oun jenosid. Mwen ka voye oun ti lien ba zòt kote boug la intèvyouve pa oun jounalis.
http://www.dailymotion.com/swf/x5pojo
Map kwè kè nou ni oun lo biten a aprann ankò si listwa a pèp Afriken men fòk se entelèktyèl an nou la gen ti bwen plis kouraj e onètte pa rapò a yo menm, piskè adan tout zafè a ipokrizi a yo la, se pwòp pèp yo, kè yo ka kontiye vann e yo ka fè kominote yo pase pou de tèbè, de boloko, de tanbou a de bounda.