12 branch fanmi Kama (Kem, Katiopa ou Kamita) - AFRIKHEPRI
12 branch fanmi Kama (Kem, Katiopa ou Kamita)
Isit la yo se branch fanmi yo 12 nan Kama:
Peyi Wa ki nan Kongo,
Peyi Wa ki nan Monomotapa,
Peyi Wa ki nan Kiba,
Peyi Wa ki nan Loango.
Peyi Wa ki nan Luba,
Peyi Wa ki nan Lunda,
Peyi Wa ki nan Makoko
Peyi Wa ki nan Ngola-Ndongo-Matamba
Bamileke Peyi Wa ki,
Bamoun Peyi Wa ki,
Peyi Wa ki nan Burundi.
Peyi Wa Changamire.
Peyi Wa ki nan Monomotapa. Sitiye nan aryè a nan sofala (prezan-Mozanbik jounen), te Peyi Wa ki ansyen Ouaklimi, yon gwo pwodiktè an lò, peple pa elefan-lachas Bantou. Rejim alimantè yo fèt sitou nan sorgo ak tubèrkul. Yo te mèt nan konpetisyon vèbal sou devwa yo nan zansèt yo, ak pratike adore nan bondye anpil senbolize pa bèt oswa plant yo. Nan kòmansman 15 syèk la, tout rejyon zambeze a te anba kontwòl Nzatsimba redoutable a, chèf lagè ak relijye nan branch fanmi Karanga a, avèk tinon Mountoba Shourou Chamoutapa oswa tou senpleman manbo la ak souvan yo rele Moutapa la. Tit li nan Mwene Moutapa (mèt nan min yo) te nan orijin nan mo Monomotapa la. Peyi Wa ki nan Monomotapa Se poutèt sa, te fonde pa pitit gason Moutapa a, sa yo rele Matopé a ki, apre yon seri de kanpay militè briyan, reyisi nan pote ansanm tè yo ant Kalahari a ak rejyon an nan Sofala. Moun sa yo bati tou pre bilding Fort Victoria gwo wòch, yo rele Zimbabwe ki vle di kay la gwo wòch, osi byen ke gwo miray ranpa gwo konstriksyon sou yon ti mòn ki sitiye plis nan sid la. Ak eksepsyon nan tribinal la, li te entèdi entèdi wè wa a, odyans l 'tande sèlman vwa l' yo. Omwen nan jès li yo te Lè sa a, imite pa tout tribinal la. Eta sa a nan zafè zafè transfòme entegrite fizik wa a nan pwosperite nan peyi a, kon sa egzistans nan anpwazònman seremoni. nanm wa ki mouri a te repute pou reenkarase nan kò yon lyon, yon bèt sakre. Wa a te gen nèf madanm ofisyèl yo. Anplis de manman larenn lan, chak madanm wa yo te gen pwòp tribinal yo. Yon total twa mil fanm te nan sèvis yo. Lavi wa a te senbolize pa yon dife wayal ki te rete limen pou dire wa a. Chak ane nan fen seremoni yo nan mwa me, bwa chandèl yo te limen nan dife sa a epi yo te voye pa gad pòtay tanp yo bay chèf branch fanmi nan peyi vwazen yo ki, pa aksepte yo siyifikasyon fidelite yo. Yon fwa wa a te mouri, yo te dife a etenn, Lè sa a, re-limen ak emisyon pandan seremoni an entronizasyon siksesè a. Sakrifis sakre te tou an efè. administrasyon an nan pwovens yo te konfye pitit gason wa a ak neve.
Peyi Wa ki nan Kongo. Peyi Wa Kongo a te fèt alantou 14yèm syèk la, sou kou ki pi ba nan larivyè Lefrat la Nzaïdi (jodi a Zaire). Li te fonde pa yon gwoup moun Bantou soti nan Gabon. Gwoup sa a te penetrasyon teritwa a nan ansyen sivilizasyon Tumba a Lè sa a, okipe pa kiltivatè Amboundous. Li te dirije pa zansèt fondatè yo Nimia Loukénie. Li te an reyalite Moutinou, ki te swiv yon diskisyon ak kouzen li yo nan ti wayòm Bungu ki toupre bank rivyè nò a, te deside ak yon gwoup konkeran pou separe e desann soti nan nò Mayombe an nan direksyon pwovens Nsoundi (Bas Kongo) pou kreye yon baz dèyè, avèk objektif pou pwolonje ejemoni yo nan direksyon sid la. Nan tan lontan an, li te di alantou dife a ki Moutinou, ki te soufri nan yon maladi nève, te debarase m de li pa gwo swayeur Nsakou a (relijye lidè Amboundou), pa soupote dlo lustral avèk èd nan yon ke Buffalo. Remèsye l ', yon alyans te konkli ant de mesye yo. Alliance ki te ratifye pa yon maryaj ak entegrasyon nan pwovens Nsakou (Mbata) nan Peyi Wa a. Vil prensipal nan pwovens lan te rele Mbanza Kongo, wa Moutinou Lè sa a, te pran tit la nan "Seyè nan Kongo" oswa Mani-Kongo. Nan somè li, wayòm Kongo a te okipe yon zòn nan Bas-Kongo nan nò a, nan rivyè Kwanza nan sid la, nan rivyè Kwango nan lès, sou kòt Atlantik la. Li konpoze de sis pwovens sa yo Mbemba, Mbata, Mbamba, Sonio, Nsoundi ak Mpangou. se popilasyon gwoup Kongo (BaKongo pliryèl) konstitye pa Muserongo, Mushikongo a, Zombo Mpangu nan la, Sundi a, Bwende a, Kamba, Bembe ak Kunyi. Peyi Wa Mani-Kongo pa t 'éréditèr, sa ki vle di ke tout fanmi pwòch wa a te kapab reklame twòn lan. Wa a, anvan mouri, te endike chwa siksesè li a, yon chwa ki te dwe valide pa yon Trio nan elektè gwo. Konsèy elektoral sa a te fèt nan Mani Vounda (chèf nan Mbanza Kongo, gwo ofisye nan rit nan kouron wa a), Mani Mbatou ak Mani Soyo. Chwa a nan gouvènè pa t 'éréditèr swa. Nan tout pwovens wayòm yo, wa a te deziyen siksesè gouvènè a nan fanmi moun ki mouri a, eksepte sa ki nan pwovens Soyo ak Mbata, kote notab lokal yo te soumèt chwa yo pou validasyon wa a. Nò nan kapital la, te gen yon bwa sakre ki te sèvi kòm yon nekropol nan wa, nenpòt koupe te entèdi. Nan sid la te Mbazi, yon kare gwo ki te sèvi kòm yon tribinal nan lalwa. Li te rive trè souvan ke popilasyon an satisfè sou Mbazi a yo resevwa benediksyon an nan wa a. Mbazi a tou te sèvi kòm yon kote nan selebrasyon. Patiraj wa a fèmen pa yon perimèt ki gen plis pase yon kilomèt, te fè leve nan kalite bèl avantaj ak lyan. antre yo te pwoteje pa gad ak kòn tib. Anndan te gen yon kare ak yon palis dezyèm ki antoure kay kay wa a ak larenn lan ki gen aksè te nan yon labirent. Aparisyon wa a yo te fè sou yon platfòm, li te Lè sa a, chita sou yon fotèy kòn elefan, mete kòn elefan ak braslè fè, ak yon jarèt klere oswa li te kouvri ak po bèt rezève sèlman pou sèvi l 'oswa d. atistikman trikote. Li te mete yon bouchon bwode e li te mete yon zèb ke sou zepòl li. Li te òdinè mete ajenou oswa bese tèt devan wa a ak espesyalman voye pousyè sou tèt la anvan ou mande pou benediksyon l 'yo, ki li akòde nan ogmante bra l' yo ak tòde dwèt li. Runners te rle rle relè kanpe pou ijan transmèt lòd nan men wa a. Distans yo dwe kouvri yo te estime nan jou avèk oswa san moun ki okipe. Lame Mani-Kongo a te sitou te fè moute nan enfantiman ak banza ti ak flèch kouvwi ak sèv pwazon. Yo te mete yon plak pwotèj ki fèt ak po elefan, e yo te metrize taktik ak rafal lagè. Kominikasyon nan lame a te fè lè l sèvi avèk divès kalite enstriman mizik (oliv ivwa, tam-tam). Kokiy yo extrait de min yo nan Louanda Island te itilize kòm lajan.
Peyi Wa ki nan Kiba. Egzòd pèp fondatè Peyi Wa Kuba a (ki gen rapò ak Mongo a) te kòmanse, apre arive Pòtigè yo sou kòt Atlantik la, epi espesyalman nan reyaksyon a ensès la ke komand yo te komèt ak sè li. Yo te rete nan mitan syèk la 16th sou bank lan gòch nan Kongo a. Yo pral demlage pa jaga a, ki pral fòse yo ale moute Kasaï a, pou plenn lan nan Iyool. Yon ti tan apre, federasyon an nan chèf ki te fòme gwoup sa a, ki gen eksperyans yon kont vyolan sou chwa a nan nouvo chèf la ak fanmi an nan Boushong (moun ki nan kouto a voye) te gen dènye mo a. An reyalite, sa a te eli fanmi eli yon gid tanporè pandan migrasyon yo. Lèt la byen vit akeri wòl nan Lidè, ak gwoup etnik la te pran non an nan Boushong. Lè sa a, yo te fini rezoud ant Sankuru, Kasai ak Lualua. yo te konpetan nan resi twal rafya, kiltive diferan kalite bannann ak k ap fonn fè ak kwiv. Nan 17yèm syèk la, wa Shyaam nan Mboul nan Ngoong oswa Shamba Bolongongo te antreprann estrikti a nan anpi l 'yo. Li konsantre diyitè yo ki nan kapital la pou kontwole yo pi byen, li te deside ke inisyasyon nan klas jèn yo ta dwe koulye a baz pou yon sèvis militè ak sivik pou travay ki enterese komen. Li ankouraje devlopman nan eskilti, entwodwi kiltivasyon nan mayi, pwa, tabak ak kasav. Peyi Wa ki Kuba te fè moute nan yon konfederasyon nan branch fanmi. Nan li, chak chèf te gen dwa a lagè, e li te antoure pa yon konsèy trip responsab pou rezoud kesyon aktyèl ak enpòtan, lè sa a pou nonmen chèf yo pi ba yo. Manm konsèy sa a te pou lavi, pandan ke chèf branch fanmi yo te eli pa yo nan branch fanmi princy yo te ranvwaye. Wa a kenbe fotèy li jouk li mouri, epi li te transmèt otomatikman bay ti frè l yo, oswa li pa t fè pitit gason sè li a. Kò wa a te sakre, pye li pa ta dwe manyen tè ​​a ak tout zak li yo te imite kourtizan l 'yo, manman l' te karaktè nan dezyèm nan Peyi Wa a. Chak chèf te lye ak wa a pa lyen pèsonèl, paske li te bay wa a chak ane yon fanm nan adisyon a peman an nan yon peye lajan taks. Wa a te gen yon monopòl sou sèten pwodwi tankou leyopa po oswa defans elefan. Li te valide eleksyon chèf yo pa atribiye yon badj chak. Li te responsab pou abitraj konfli ant diferan chèf yo e li te dwe pwoteksyon bay moun ki te soufri yon atak ekstèn
Peyi Wa ki nan Loango. Sitiye nan rejyon ki soti nan vilaj Makanda rivyè Louango-Louisa, kreyasyon wayòm sa a te rezilta yon revòlt popilè nan 13 yèm syèk la. Kapital li te rele Bouali, li te konn lokalize tou pre Diosso, nan plenn Loango. Ti bouk ki te nan Peyi Wa sa a te konpoze de yon Infinity nan ti bourgad piti. chak ti bouk te rete nan yon fanmi prezide pa yon patriyach. Lè gwosè a nan seksyon riral yo te vin twò piti pou fanmi an, fanmi an te gen dwa ale ak rezoud sou peyi ki pa t 'ankò okipe epi li te jwenn yon nouvo seksyon riral ki gen la. Pouvwa legal la te reprezante pa chèf fanmi yo. Lè yon diskisyon leve, chèf fanmi yo rele beligerents yo apre yo fin tande yo, yo pwononse yon sòt de fraz. Pa te gen okenn posib REKOU jijman sa a. Nan lòt men an, yo te ka jije a nan chèf vilaj la konteste ak gouvènè a nan pwovens lan ak petèt ak Maloango a (wa nan prè). Pouvwa Maloango a te tradisyonèl, moral ak espirityèl. Wa a te gwo poto wayòm nan.
Peyi Wa ki nan Luba. Peyi Wa ki Luba te kreye nan 17yèm syèk la byen bonè. Originally, Peyi Wa ki Orua te sèlman yon konfederasyon an Songy chiefdoms ki sitiye nan yon zòn ki soti nan nò a nan Lake Upemba Lake Tanganyika, ant gwo fon yo nan Loumani ak Lualaba. Wa Kongolo te mennen pèp li a (Songye nan Maniema) nan rejyon fètil sa a. Li te venere tankou yon dmi-bondye nan fòm lan nan yon piton parèt nan lakansyèl la. Li te asasinen pa l 'frè-in-lwa konkeran Kalala Ilounga la. Frè Kalala, Ilounga Shibinda, te marye ak Lunda Louédji Rèn. Men, byen vit Peyi Wa ki te febli pa demastik dinasti ponctué pa touye moun ak swisid. Nan fen 18 yèm syèk la, gwo monj viktwa Kounwimbou Ngombé te rive nan lak Tanganyika e chèf li te sibvansyone te resevwa kobyen kòm kado. Wa a konsidere kòm yon dmi-bondye, te pote nan li yon karismatik (boulopwé) ​​transmèt pa san Kalala Ilounga ak ki konfere sou li pouvwa a egzèse fonksyon li. Li te òganize defans etap anpi an. Lè sa a, li pwolonje sou pi fò nan Katanga (kounye a Shaba). Li te etabli ministè palè a, ki te an chaj konsilyasyon ant gwo wayòm nan, ki te kreye pòs twite, chèf militè, ak inabanza, gadyen anblèm yo. Nan dimanch maten byen bonè nan bès nan anpi sa a, lingua franca yo, kilouba la. te gaye nan rejyon Zambia jodi a.
Peyi Wa ki nan Lunda. Enstalé nan lwès pwovens aktyèl Shaba (Haut-Kasaï), Lunda wayòm feyodal la te fonde pa lachas vanyan sòlda. Nan fen syèk la 16th, yon gwoup chèf branch fanmi ki soti nan lwès la nan Peyi Wa ki Luba konkli yon pak nan amitye ak chwazi Mwata Mwakou kòm wa. Siksè Mwata a, pitit gason l 'Nkonde, te jere yon kerèl fanmi sou byen l' yo. Kont ki te opoze l 'ak de pitit gason li Tchinguri ak Tchinyama. Wa Konde chape nan lanmò sèlman gras a entèvansyon pitit fi Louédji li ki te eritye twòn lan. Imedyatman, frè l 'kite ak kè plen ak rayi, fondan wayòm yo nan Bangala ak Louewa nan Angola. Rèn Louédji te resevwa entwoniman li pou braslè fè an wayal, ansanm ak tit Swana Moulounda sa vle di manman moun Lounda. Apre li te gen plizyè mari siksesif, li marye ak Prince Luba Ilounga Shibinda ak pwolonje wayòm li nan North West la, konsa ki gen ladan Batéké la. Gouvènans la nan desandan l 'Mwata Yamvo te trè popilè e li te vin konnen ke yo te non l' pase nan siksesè li kòm yon tit dinasti. Pou amelyore fonksyònman administrasyon li a, Yamvo te nome gouvènè pwovens yo, ki te pote tit Mwata oswa Mwéné oswa menm Kazembé selon rejyon orijin yo. Yo te prèske otonòm, men yo te gen obligasyon pou peye yon taks bay wa a. Kòm pou wa a, li te eli pa yon kolèj nan kat diyitè ki tou te gen responsablite pou yo eli nan mitan fanmi yo nan wa a, manman espirityèl l 'yo. Lounda te fè leve nan yon konsèy wayal (citentam). Konsèy te fè leve nan twa kategori nan konseye, sètadi, seremoni peyi chèf, delege (ntamb) nan chèf tribi, ak ofisyèl wa yo.
Peyi Wa ki nan Makoko. Peyi Wa Makoko la te fonde nan fen 17yèm syèk la. Se te yon gwo teritwa ki lokalize nan nò Rivyè Nzaïdi (Zaire), nan nòdès wayòm Kongo a, apeprè yon mil kilomèt de Loango ak Kongo. Li te peple pa zansèt Batekés yo (Ateke, Téo, Tyo, Teke, Teka), yo te Lè sa a, yo te rele Bansitu ki vle di "moun ki nan ti touf bwa ​​a". Wa a te pote non “Grand Makoko”. Nan pèp li a Makoko te konsidere kòm yon moun enb, moun k'ap mache dwat ak moral. Pandan ke li te gen twonpèt, li te wete tout byen l yo. Nan lòt men an, vwazen li yo te konsidere li kòm yon pisan ak anpil asasen, paske li te gen dis wa pou bas yo (Nkobi la) e li pa te ezite gen de san moun ki te egzekite chak jou nan palè a, majorite nan yo ki te kriminèl. ak rès esklav yo. Premye kapital la te Ngabe, lè sa a pita Mbe. An reyalite, Peyi Wa a chanje kapital ak chak lanmò nan wa a. Ak deziyasyon nan kapital la pa mo Mbe la (rasanble nan gwo lidè) te vin tounen yon enstitisyon. Fòtin monak la te fèt nan esklav oswa kokiy Loango oswa kokiy kochon (ansyen itilize pou komès yo, yo te soti nan Maldives yo ak Zanzibar), oswa menm ti moso twal. Fòse toujou ap kontwole fwontyè nò li yo, menase pa wa Yaka a, li te devlope yon teknik lagè ki te fè toubiyon byen vit ke yo te gen yon manch mwatye pi kout pase fè ak pi ba pati li te ekipe ak yon. boul asire yon pi bon priz. Manch lan te konplètman kouvri ak po koulèv. Pati an fè sou yon bò te gen yon figi byen file nan yon demi-sèk ak sou lòt bò a yon mato. toubiyon zam li nan fason sa a pèmèt vanyan sòlda a yo kreye yon sòt de sèk nan lè a devan yo ki bloke tout flèch lènmi yo devan yo kòm yon plak pwotèj yo. Peyi a te gen ladan plizyè min kwiv, yon sèl tou yo te jwenn sant wouj ak gri. Endistri a fèt nan fè twal palmis nan divès fason ak nan divès koulè, osi byen ke twal swa.
Peyi Wa ki nan Ngola-Ndongo-Matamba (Angola). Istwa kreyasyon wayòm sa a sanble lye avèk yon grangou ekstraòdinè ki te frape teritwa Mbundu yon ti kras anvan 9yèm syèk la. Li te di nan peyi Ndongo, ke yon nonm yo rele Ngola Musuri te resevwa kapasite nan modle fè soti nan mèt li yo ak fè tout enstriman mizik yo ki te nesesè, swa pou agrikilti, oswa pou lagè, oswa pou itilizasyon chak jou. E ke nan tan sa a, komès la te sèlman ki baze sou echanj. Nou tout te fè kòmès sa nou te gen pou manje soti nan rekòt oswa pou po bèt. Kòm tout moun bezwen sèvis Ngola a, li te vin rich anpil. Li te bati magazen depatman, nan ki li estoke tout kalite legim ak lòt manje ke li te bay an echanj pou travay li. Li te di ke li te trè liberal ak mande yon rekonpans rezonab pou travay li. Lè grangou a rive, Ngola louvri magazen l 'yo ak san gad dèyè distribye dispozisyon li nan pòv yo grangou. Charite li sove lavi yo. Pa gen okenn lòt fason pou montre li rekonesans yo, moun ki rete yo deside pa akò komen yo eli l 'wa. Se poutèt sa li te vin premye wa a nan Peyi Wa ki Ndongo. Apre sa, Peyi Wa a pral pran non li epi yo pral vin Peyi Wa ki Ngola-Ndongo. Wa sa a te gouvènen san yon gwo ponp e li te fèmen pou asire bonè pèp li a. Nan lanmò li, siksesè dezyèm l 'yo, Ngola Inene, ki moun ki modènize peyi a epi batize Peyi Wa a ak non an nan Angola (A-Ngola), sa vle di "sijè nan Ngola". Lè sa a, te vin wa peyi Jida a nan Ngola Kiluanji nan 15 syèk la. Li te pwolonje enfliyans li sou Matamba e li te mete apa wa Mbundus la nan Ndongo ak Matamba. Li te reziste ekspansyon Pòtigè a nan pran refij nan Cabassa (Matamba). Te estrikti politik la nan Peyi Wa a te fè leve nan gwo inite yo rele kanda ak pwovens. Kapital la nan Ndongo te Kabasa. Pou gouvène, wa a te gen a jete l 'kat ògàn esansyèl. Yon konsèy nan chèf konpoze de tèt nan pwovens (macota), yon kò jidisyè ki te dirije pa yon remakab (tendala), yon sòt administratè militè an jeneral an chaj nan lagè, ak nan tèt la te kilunda la ki reprezante yon gouvènman ersatz ak kadya la. nan tèt li (administratè). Te estrikti sosyal la ki baze sou timoun yo (murinda) oswa moun lib. Gouvènman sa a te pratike esklavaj, se konsa nan popilasyon an, li te nesesè pou fè distenksyon ant esklav yo te rele mubika yo ak moun ki esklav yo (kijiko) ki te gason lib yo, mubika yo te sitou itilize pou travay sou tè ae yo te transfere ki pa t ka pou kijiko.
Peyi Wa Bamileke. Te estrikti nan sosyo-politik nan Bamileke Peyi Wa ki te konstitye pa chèf la, notables yo, moun yo gratis ak esklav yo. Nan tèt la nan anpi a, gen wa a, yo rele Fô oswa Fong, monak absoli. Li se detantè yon pouvwa tan pwolonje, ki te antoure pa prestige divin. Asansyon wa a nan fòtèy la te fèt apre yon kou inisyasyon. Tout peyi a te rete pou kont li. Te siksesè a nan Fo a chwazi nan mitan pitit pitit byolojik l 'yo. An reyalite, li te Fô a pandan tout lavi l 'ki te responsab pou chwazi youn nan moun ki ta reyisi l' nan mitan pitit li yo. Sepandan, chwa sa a te rete sekrè. Li devwale li sèlman nan twa oswa kat notables, manm konsèy wayal la, ki te pran sèman an respekte volonte l apre lanmò li. Chwa pou yo pa t obeyi lojik dwa kòm premye pitit la, paske li te lib pou chwazi pami tout pitit gason l yo. Sou lanmò Fong la, konsèy wa a te rankontre pou òganize seremoni an pandan ki chwa moun ki mouri a te dwe revele bay pèp la. Pandan seremoni piblik sa a, gwo notables yo mete tout pitit wa a an reta nan tribinal la. Nan mitan seremoni an, yo rive nan trape youn ki te nonmen pa moun ki mouri a. Reprezantan eli a te imedyatman pran nan "la'akam la" pou inisyasyon li a ki te dire nèf semèn. Premye semèn yo te konsakre nan etidye istwa a nan chef la ak wòl nan chèf la (dwa ak devwa), Lè sa a, li te inisye pa mèt yo gwo mèt mond lan (fòs envizib). Semèn pase a te konsakre pou itilize ensiy wa yo, pou chwa notab yo ak konseye yo ki te akonpaye wa a nan ministè li. Pandan nèf semèn sa yo, wa a te antoure pa uit jèn fi, ofisyèlman yo te pran swen nan kay la, manje a, men an reyalite, wòl yo te tès virilité wa a, men tou pou konnen si li te procreative. Paske nan fen nèf semèn yo, si youn nan yo pa te ansent, wa eli a te ranvwaye pa konsèy wa a ki te chwazi yon lòt nan mitan frè yo nan wa a depoze. Te lèt la tou senpleman fizikman retire li. Manman larenn lan (Mafo) jwi yon prestige relijye ki depase sa ki nan wa a ak ki li surpasses nan otorite. Li te inevitab nan Peyi Wa a, e jalouzi veye enterè yo nan pitit gason l ', espesyalman premye ane a nan rèy li. Nòb jeneralman jwi gwo pouvwa, sitou si yo resevwa eritaj. Nan klas ki pi ba yo, fanm yo gen sèlman estati objè echanj yo. Konsèy la Royal te fè leve nan nèf diyitè. Anba a se prèt yo (Chinda) ak domestik yo (wala). Nan ti bouk yo, pwogrè yo se reprezantan yo nan wa a. Sivilizasyon an Bamileke se orijinal pwisan. Maryaj la se exogamous. Monoteyis, kil la nan zansèt, ki gen kran yo antere l 'anba kabann lan se karakteristik prensipal yo nan relijyon. Sa a se kilt grefon sou estrikti nan fanmi an, pitit la deziyen kòm siksesè resevwa ak kay la, tè a ak fanm yo, kran yo nan lignes l 'yo. Kilt la nan kran pèmèt yo kominike avèk paran yo ki mouri, epi li se ki baze sou kwayans ki di ke moun ki mouri yo gen yon posibilite nan aksyon sou k ap viv la. Atizay achitekti ak skultur manifeste yon profuzyon nan envansyon ak kreyatif vèr kòm byen ke enprenabl vigè plastik.
Peyi Wa Bamoun. Estrikti nan Bamoun Peyi Wa ki baze sou yon sivilizasyon iben. Bamoun yo soti nan peyi Tikar la. Pou pwoteje tèt li kont atak yo nan Fulani a, konkeran an Mbwe-Mbwe (1757-1814) bati yon miray ak fose alantou kapital la. Peyi Wa ki Bamun te fonde pa Ncharé Yen, pitit gason yon chèf Tikar ki te kite branch fanmi l 'ak yon gwoup moun nan direksyon sid la, ak fèm entansyon pou viktwa tè nouvo. Sou vwayaj li, li pa t 'ezite lachas popilasyon yo lòt (Tikar ak Bamiléké). Li te rete apeprè ven kilomèt de Foumban, e li te mete twotwa sou wa nan Pa-Mbam apre bat dizwit chèf. Li sanble ke Non Bamoun a soti nan mo Pa-Mbam la. Men, li se youn nan siksesè li, yon Mbombovo sèten ki te vin sou pouvwa a nan fen 18yèm syèk la, te òganizatè a reyèl nan moun sa a. Li konsolide gouvènman l 'pa incorporant ak asimilasyon natif natal yo ki moun li pafwa demenaje ale rete nan Foumban. Njoya sèzyèm bamoun Siprèm (disetyèm nan reyalite paske te gen yon wa efemèr yo te rele Ngoungouré ki gen wa peyi Jida te dire sèlman trant minit nan tout ak pou tout) rive fòtèy la 1883 apre Regency la Nzabndounke manman l '. Vreman vre, papa Nsangou, yon vanyan sòlda gwo, anvan ou ale nan batay te gen yon prezantasyon, li te deside nonmen siksesè l 'nan ka li pa ta retounen vivan. Ki sa ki li te fè ak chwazi Njoya la jenn Lè sa a, apèn 4 ane fin vye granmoun. Chwa jèn lan nan pami plis pase karant pitit gason, kèk nan yo ki te kapab reyisi l ', te riske. Espesyalman depi wa a pa t 'tounen vivan soti nan kanpay li. Timoun nan, ki te twò piti pou li gouvène, te oblije kite rejans lan bay manman l. Nzabndounke nan pouvwa a te san parèy otoritarianism ak mechanste. Reyalite sa a te agrave rayi lòt pitit gason anvi pran pouvwa a, yo te diskite pouvwa ti gason an e te ankouraje anpil konplo jiskaske yo te pouse yo revòlte yon gwoup rebèl lokal yo. Se konsa, anpil pou kapital la Foumban te boule pou de zan. Njoya, ki te pran fonksyon laj XNUMX ane, sèlman te resevwa men siperyè gras a entèvansyon pasaje Fulani Lamido de Banio. An retou, Lamido mande pou entèvansyon viktorye l 'yo, yon pi gwo lou ki enkli nan mitan lòt moun prizonye 15000 ak jèn ti fi 9. Wa Njoya kòm yon mèt malad volontèman akòde li l '. Sepandan, li pa t 'fail mete yon pèlen pou delegasyon an sou wout lakay li epi konsa refè majorite nan donasyon l' yo. Yon ti kras pita, li te voye yon mesaje Lamido a fè l 'di ke atak la pa t' l ', men sa ki nan yon nwayo rezidyèl nan rebèl yo. Pandan rèy li, Bamoun yo te animis. Kwayans yo te nan yon èt siprèm ke yo te rele Nyinyi, ki vle di moun ki toujou ap mache. Njoya envante yon script pou objektif administrasyon li yo, yon faktori mekanik epi li te mande frè Ndjii Mama l pou l fè kat jeyografi wayòm nan. Apre l ', lòt souveren siksede yon lòt nan tèt la nan Peyi Wa a.
Peyi Wa ki nan Burundi. Peyi Wa sa a te fonde pa Ntare Rutshatsi. Li sanble ke li te soti nan lès peyi a nan konmansman an nan 18yèm syèk la ak ini plato segondè yo nan Sant lan. Li te favorize agrikilti nan yon peyi kote popilasyon an te konsakre sèlman pou elvaj bèt. Transfòmasyon ekonomik li pote sou jenere kwasans demografik san parèy. Li te siksede pa Ntare Rugamba nan fen 18yèm syèk la. Se pou sa Mwami (Sovereign) ke nou dwe aparisyon nan yon Burundi modèn. Li te fonde wayòm li an ak yon lame pwisan, trè antrene ki te ede l 'konkeri teritwa imans. Li te tou gras ak lame li a ke li te reyisi nan repouse atak soti nan Peyi Wa ki nan Rwanda. Imedyatman, dezi li pou pouvwa mennen l 'nan konkèt divès kalite, kraze nan pase revòlt yo nan entèn sèten chèf, ak pi wo a tout pa divize gouvènman l' nan pwovens. Pwovens ke li te konfye bay administratè yo chwazi nan mitan chèf yo nan san wa a.
Peyi Wa Changamire. Peyi Wa sa a te bati sou fondasyon yo nan yon pwovens ansyen Monomotapa. Vreman vre, nan 15 syèk la Mwene Moutapa (mèt nan min yo) suzane nan monomotapa a itilize konfye jesyon an nan pwovens li bay pitit gason l 'ak neve. Atitid sa a pa t 'san risk, paske administratè Changa a (surnommé changamir), obsede avèk rèv nan grandè, te pran avantaj de rezurjans nan lagè sivil nan rejyon an ak ogmantasyon nan okipasyon an Pòtigè nan Monomotapa a, separe pa génération yon gwo migrasyon nan zòn aktyèlman konstitye pa repiblik la Zimbabwe, nan direksyon nan rejyon an nan Bulawayo yo nan lòd yo jwenn wayòm Rozwi a, Peyi Wa ki pral vin pita nan Peyi Wa ki nan changamire. Jiska 1830, wa Changa ak siksesè li te travay pou entegre natif natal yo epi òganize rejyon ki genyen ant larivyè Zambezi ak rivyè Limpopo yo. Wayòm nan te gen de gwo vil gremesi, Khami ak Dhlo Dhlo. Pou etabli ejemoni l 'yo, wa a jwenn anpil valè èd nan men kiltivatè yo natif natal ki Lè sa a, bay pou manje a bezwen nan tout suite l', li bay l 'ak MANPOWER ki nesesè pou realizasyon an nan pwojè masiv wòch l' achitekti, pwobableman vèstij yo nan l '. orijin. Majorite bilding yo te klase kòm pwopriyete wayal. ak achitekti wòch yo tou enkli dekorasyon lò ak reflete pouvwa a ak otorite nan dinasti la.