Diskou aseptasyon Obama pou kandida pati demokrat pou prezidan Etazini nan konvansyon demokrat la a Danvè,
Vèsyon kreyòl diskou aseptasyon Obama pou kandida pati demokrat pou prezidan Etazini nan konvansyon demokrat la a Danvè, nan Kolorado
tradui de angle pa Emmanuel Védrine [Barak Obamas Acceptance Speech as Democratic Partys candidate for the presidency of the United States at the Denver Convention in Colorado. Haitian Creole version by Emmanuel Védrine]
Barack Obama sous sit kanpay Obama-Biden.
Pou prezidan [Howard] Dean e pou bon zanmi m Dick Durbin, e pou tout sitwayen gran nasyon sa a, avèk yon gratitid pwofon e ak yon gran imilite, mwen asepte nominasyon sa a pou prezidans Etazini dAmerik.
Mwen trè rekonesan pou tèmine vwayaj sa a an konpayi youn nan meyè òm deta nan epòk la, yon moun ki alèz ak tout moun, ki alèz tou avèk dirijan entènasyonal e avèk kondiktè tren Amtrack ke l pran chak jou pou rantre lakay li.
Aswè a, anpil Ameriken pa gen travay, e anpil ap travay pi di pou fè mwens lajan. Anpil pami nou pèdi kay nou, anpil nan nou wè valè kay nou desann. Anpil pami nou gen machin ke nou pa ka kontinye kondi, kat kredi, fakti (bil) ke nou pa ka peye, ak frè eskolè ki si wo pou n ta peye. Pou defi sa yo, repons lan p ap sòti sèlman bò kote gouvènman an. Men lefè ke pèson reponn, se rezilta yon echèk politik ki anpàn nan Washington, e move politik George W. Bush.
(aplodisman) Amerik, nou vo mye ke uit ane ki sot pase yo. Nou se yon pi bon peyi!
Peyi sa a vo mye pase yon peyi kote yon fanm nan [eta] Ohio, ki prèt pou pran retrèt li, apre yon vi travay anpil, riske desas nenpòt ti maladi. Nou se yon peyi ki vo mye ke peyi kote yon nonm nan [eta] Indiana dwe anbale machin ke l t ap travay sou yo depi 20 ane, epi l wè yo chaje yo sou bato pou voye an Chin, gòj li sere pou l esplike kijan li santi yon echèk lè li retounen lakay li pou l rakonte fanmi l nouvèl sa a. Nou gen plis jenewozite ke yon gouvènman ki kite veteran l yo dòmi nan lari e fanmi k ap anfonse nan povrete.
Moman sa a, eleksyon sa a se chans pou n gade vivan nan XXI° syèk la, pwomès ameriken an. Paske semèn pwochen nan [eta] Minnesota, menm pati ki bay George Bush ak Dick Cheney 2 manda epi ki pral mande w yon twazyèm. E nou isit, nou isit paske nou renmen twòp peyi sa a pou ta kite kat ane k ap vini yo sanble ak uit ki sot pase yo.
Kounyeya, pa gen anbigwite (konfizyon). Kandida repibliken an, John McCain, te abiye ak inifòm peyi sa a ak kouraj e distenksyon, e pou sa, nou dwe l respè ak gratitid.
E semèn pwochen, nou pral tande y ap pale de epizòd sa yo kote l pran distans li ak pati li, prezante kòm prèv ke l ka pote chanjman nou bezwen an. Men bilan an klè: John McCain vote 90% (katrevendis pou san) nan yon seri ka pou George W. Bush. Senatè McCain renmen pale de «jijman» men, vrèman, de ki jijman lè ou estime ke George W. Bush gen rezon nan 90% ka yo?
Verite a, sèke sou tout pwoblèm ki te ka gen yon efè sou lavi, sante, edikasyon nou, ekonomi an, senatè McCain te toujou endepandan.
Li deklare ke ekonomi an fè gran pwogrè sou prezidan an. Li di ke fondamantal ekonomi an te solid. E lè, youn nan konseye prensipal li yomoun ki dirije pwogram ekonomik li andeklare apwopo angwas resanti pa Ameriken, yo soufri jis yon resesyon mantal, epi nou vin tounen, e mwen site, «yon nasyon k ap fè gwo bri».
Poukisa li ta defini yon moun ki nan klas mwayèn kòm yon moun ki fè mwens pase 5 milyon dola pa an? Kijan li ta ka pwopoze gran antrepriz yo e lòt konpayi petwolyè yo plizyè santèn milya dola kòm kado fiskal, men pa yon santim pou bese enpo pou plis pase 100 milyon Ameriken? Kijan li ta pwopoze yon plan sante ki an reyalite ta takse benefis moun ou yon plan edikasyon ki pa prevwa ditou pou ede fanmi peye depans inivèsitè, ou ankò yon plan ki ta privatize sistèm retrèt la e ki ta jwe retrèt nou nan lotri?
Nou menm demokrat, nou mezire de fason trè diferan sa ki fè pwogrè peyi sa a. Nou mezire sa lè n gade konbyen moun ki kapab jwenn yon travay pou peye lajan yo prete sou byen imobilyè, lè n gade si ou kapab ekonomize yon ti kòb chak mwa pou kapab, yon jou, asiste a gradiyasyon pitit ou nan inivèsite. Nou mezire pwogrè lè n konstate 23 milyon anplwa lè Bill Clinton te prezidan
Nou pa mezire fòs ekonomi nou an lè nou konte konbyen bilyonè nou genyen oubyen pa pwofi Fòtin 500 yomen pito lè n gade si yon moun, ki gen yon bon ide, ka pran yon risk pou lanse yon antrepriz tounèf, oubyen si yon sèvez ki viv sou tep (poubwa) kapab pran yon jou konje pou l okipe l de timoun li ki malad san ke li pa pèdi travay li; yon ekonomi ki onore diyite travay. «Fondamantal» (ou sa ki esansyèl) nou itilize pou mezire solidite (ou fòs) ekonomi an, se detèmine si nou kapab fè pwomès fondamantal sa a viv ki fè Etazini yon gran peyi, pwomès ki fè m kanpe isit (devan w) aswè a.
Sou vizaj jèn etidyan sa a, ki dòmi twa èd tan avan travay de nui l; mwen panse a manman m, ki elve mwenmenm ak sè m pou kont li alòske li t ap travay e li t ap etidye pou l gen yon diplòm. Manman m ki, limenm, a yon sèten moman te oblije mande koupon [nan men leta] pou l achte manje men li te toujou kapab voye nou nan meyè lekòl nan peyi a atravè lajan etidyan te jwenn prete, ansanm ak bousdetid. Men ki kanmèn reyisi pou voye nou nan meyè lekòl peyi a gras a èd li te jwenn pou prete lajan pou peye frè eskolè, ak bousdetid li te jwenn.
Lè m tande yon lòt travayè ki di m izin li fèmen, mwen sonje gason ak fanm sa yo nan sid Chicago, ke m te apiye batay yosa fè 2 deseni apre fèmti asyeri lokal la. E, lè m tande yon fanm ki pale m de pwoblèm li pou kòmanse pwòp biznis li, oubyen pou jwenn yon mwayen nan lemonn, mwen panse a pwòp granmè mwen ki elve (li menm sèl) de ran sekretè a kad mwayen, malgre endikap ki te egziste pou te yon fanm ki fè l rate plizyè fwa tren pwomosyon yo. Se li menm ki anseye m sa yo rele travay di. Se li menm ki vag sou acha yon vwati nèf ak yon wòb nèf pou limenm dekwa pou l te ka pèmèt mwen genyen yon lavi miyò. Li parye sou mwen tout sa l te genyen. E, byenke l pa t an mezi pou vwayaje, mwen konnen ke l ap gade aswè a, e aswè a se pou li tou.
Kisa pwomès ameriken sa a ye? Se yon pwomès ki di ke chak nan nou gen libète chwazi lavi nou vle mennen, men nou gen tou obligasyon pou trete lòt moun ak diyite e respè. Se yon pwomès ki di ke mache a dwe rekonpanse efò e inovasyon e pwodui kwasans, men afè yo dwe respekte responsablite yo kote travay dwe kreye pou Ameriken, pou pran swen travayè ameriken, e pou respekte kòd wout la. Se yon pwomès ki di ke gouvènman pa kapab rezoud tout pwoblèm nou yo, men li dwe fè sa nou pa ka fè noumenm: li dwe pwoteje nou de mal, epi bay chak timoun yon edikasyon adekwa; mentni dlo nou yo pwòp epi bay jwèt nou yo sekirite; envesti nan lekòl tounèf, nan wout tounèf, nan lasyans e nan teknoloji.
Gouvènman nou an dwe travay pou nou, pa kont nou. Li dwe ede nou, li pa dwe fè nou mal. Li dwe garanti nou ke opòtinite yo pa egziste sèlman pou sa yo ki gen lajan e ki gen enfliyans, men pou tout Ameriken ki dispoze travay. Se pwomès sa a nou dwe kenbe. Se chanjman sa a nou bezwen kounyeya. Donk kite m esplike w egzakteman kisa chanjman ta vle di si m vin prezidan. Chanjman sa a vle di ke kòd enpo yo pa rekonpanse lòbiyis ki te ekri l, men travayè ameriken ak ti antrepriz ki merite l.
Tande byen: mwen pral redui enpo yowi, redui enpo yo95% pou fanmi ki nan klas travayè paske nan yon ekonomi tankou sa a, dènye bagay pou fè se ogmante enpo yo pou klas mwayèn.
E, pandan peryòd sa a li di non a vwati ki konsome mwens enèji, non a envestisman nan enèji renouvlab, non a gaz renouvlab yo. Jodiya, nou enpòte twa fwa plis petwòl ke lè senatè McCain te eli pou premyè fwa. Li lè pou met fen a depandans sa a epi konsidere explwatasyon [petwolyè] se senpman yon mezi tranzitwa, pa yon solisyon alontèm, pa menm yon solisyon pwòch.
Mwen pral fè an sòt ke pèp ameriken an kapab achte vwati sa yo. Epi m pral envesti 150 milya dola pandan dis premye ane k ap vini yo nan sous enèji renouvlab ki aksesibenèji van e solè, e biyokabiran pou pwochen jenerasyon an; se yon envestisman ki pral kreye yon seri endistri tounèf e 5 milyon anplwa tounèf byen peye epi yo p ap ka delokalize yo.
Mwen pral envesti nan edikasyon pi jenn timoun. Mwen pral rekrite yon lame nouvo anseyan epi yo pral jwenn salè elve e y ap jwenn plis soutyen. E ann echanj, mwen pral atann de yo nivo pi elve epi pou yo gen plis kont a rann. Epi nou pral kenbe pwomès nou anvè chak jèn amerikensi ou angaje nan sèvi kominotè oubyen peyi ou, nou pral fè an sòt ke ou kapab gen aksè a inivèsite. Nou pral asire nou ke ou kapab peye pou edikasyon w nan inivèsite.
Se jodiya nou dwe ede fanmi yo lè n entwodui kèk jou konje maladi, epi meyè konje pou fanmi, paske pèsonn nan Etazini pa dwe gen pou chwazi ant kenbe travay li e okipe yon timoun malad oubyen yon paran k ap soufri. Se jodiya tou ke n dwe chanje lwa ki an rapò ak fayit pou ka pwoteje pansyon w avan bonis PDG yo, e nou dwe pwoteje Sekirite Sosyal pou jenerasyon k ap vini yo. Se jodiya ke n dwe kenbe pwomès nan egalite travay pou ekivalans yon jounen travay, paske mwen vle pitit fi mwen yo gen menm opòtinite ak pitit ou yo.
Kounyeya, anpil nan plan sa yo pral koute lajan. Se rezon sa a ki fè m esplike kijan sa pral finanse [Yon pati kan pwojè sa yo pral koute lajan, se poutèt sa mwen esplike  kote nou pral siprime nich antrepriz yo e paradi fiskal ki pa ede nan kwasans Amerik. Mwen pral antre tou nan bidjè federal la liy pa liy pou elimine yon seri pwogram epi fè pwogram nou bezwen yo travay pi byen epi koute mwens  paske nou pa ka fè fas a tyalenj venteyinyèm syèk la ak tyalenj biwokrasi ventyèm syèk la.
Wi, nou dwe founi plis echèl pou siksè a jenn gason nou yo ki tonbe nan krim ak dezespwa. Men nou dwe rekonèt ke meyè yo pa pral ranplase paran yo, ke se pa gouvènman ki ka etenn televizyon an e fè an sòt ke timoun fè devwa yo, ke papa yo pran responsablite yo an men pou ofri lanmou ak konsèy a pitit yo. Responsablite endividyèl ak responsablite kolektif la se esans pwomès Amerik la. E de mèm fason nou pral kenbe pwomès sa a vizavi lòt jenerasyon an isit, nou dwe kenbe tou pwomès Amerik la aletranje. Si John McCain vle gen yon deba pou konnen kilès nan nou ki gen karaktè ak jijman nesesè pou vin pwochen kòmandan an chèf la, mwen prè pou sa.
Pou kèk moman, senatè McCain t ap tounen rega l vè Irak jis kèk jou apre 11 septanm; mwen te kanpe pou m opoze a lagè sa a, lè m konnen ke li t ap detounen atansyon nou a vrè menas n ap fè fas. Lè John McCain di ke nou te ka debouye nou ann Afganistan, mwen te di ke fò n ta gen plis mwayen e plis twoup pou fini batay kont teworis sa yo ki te atake nou 11 septanm, epi montre klèman a Osama Bin Laden ansanm avèk lyetnan li yo ke se yo menm nou ta renmen poze lapat sou yo si n kontre yo fas a fas. Ou konnen, John McCain renmen di ke l pral suiv Bin Laden jis nan pòt lanfè  men li pa menm pral nan kav kote l ap viv la.
E jodiya, kòm mwen mande pou travay sou yon kalandriye pou retire twoup yo ann Irakyon bagay ki fè eko pou gouvènman irakyen an e menm pa gouvènman Bush la, menm lè n aprann ke Irak gen yon sipli de 79 milya dola tandike n ap woule nan defisi; John McCain izole tèt li nan refi sansès li pou l fini ak yon gè ki san presizyon. Se pa jijman sa a nou bezwen. Sa pa pral pwoteje Amerik. Nou bezwen yon prezidan ki kapab fè fas a menas sa yo demen, youn ki pa kontinye ap sèvi ak menm ide pase yo.
Ou konnen, pasyon sou imigrasyon kapab eksite kòlè, men mwen pa konn pèson ki benefisye lè yon manman separe de jenn pitit li oubyen lè yon anplwaye redui salè ameriken yo pou l anplwaye travayè san papye. Men sa tou, fè pati de pwomès Amerik la, pwomès yon demokrasi kote nou ka jwenn fòs ak lagras pou redui divizyon e pou nou rasanble nou nan yon efò komen. Mwen konnen gen moun ki pa pataje tip konviksyon sa yo, yon tèl optimis. Yo di ke volonte nou pou n fè vi piblik nou yon bagay ki pi gran, pi solid, pi onèt se jis yon «cheval de Troie» pou enpo pi elve e abandon yon seri valè tradisyonèl. E fò n atann a sa, paske si ou pa gen ide tounèf, w ap ka sèlman itilize yon seri teknik ki pase mòd pou ka fè moun k ap vote yo pè.
Si ou pa gen bon bilan ke ou kapab defann (oubyen pati apati yon dosye), donk ou ka sèlman prezante rival ou tankou yon moun yo dwe rale kò yo sou li. Ou fè yon gwo eleksyon ki baze sou ti bagay. E ou konn kisa? Sa mache avav, paske diskou sa a se mefyans ki nouri l, mefyans ke nou tout genyen vizavi gouvènman an. Lè Washington pa fonksyone, lè tout pwomès li yo sanble yo pa akonpli (yo vid). Si espwa ou te genyen yo pèdi, pèdi ankò, donk li ta pi bon pou sispann espere epi kontante ou de sa ou konnen deja.
Depi 18 mwa ou leve kanpe youn pa youn pou di: nou gen ase avèk politik ki pase yo. Ou konprann nan eleksyon sa a ke pi gwo risk nou ka pran se eseye menm ansyen politik yo ak menm ansyen jwè yo epi atann yon rezilta diferan. Ou montre sa istwa anseye nou  ke nan moman kle kouwè sa yo, chanjman nou bezwen yo pa sòti Washington. Chanjman an pral Washington. Chanjman parèt paske pèp ameriken an mande l  paske yo leve kanpe pou ensiste sou ide tounèf ak lidèchip tounèf, yon politik tounèf nan yon epòk tounèf.
Amerik, se youn nan moman sa yo. Mwen kwè kèlkeswa di l ap di a, chanjman nou bezwen an ap vini paske mwen wè l deja. Paske mwen viv li. Paske mwen wè nan [eta] Illinois, lè nou te founi asirans sante a plis timoun epi retire plis fanmi nan wèlfè (èd sosyal) pou fè yo jwenn travay. Mwen wè li nan Washington, kote nou travay atravè (2) pati politik yo pou pote amelyorasyon nan gouvènman an epi pou ranfòse règ responsablite lòbiyis yo, pou bay veteran nou yo pi bon swen epi pou anpeche teworis poze men sou zam nikleyè.
Ou konnen, peyi sa a ki pa nou an gen plis richès ke nenpòt (lòt) nasyon, men se pa sa ki fè nou rich. Nou gen pi gwo lame sou latè, men se pa sa ki fè nou fò. Inivèsite nou yo avèk kilti nou se sa tout moun nan lemonn anvi, men se pa rezon ki fè lemonn kontinye ap vin bò rivaj nou yo. Men se pito espri ameriken an  pwomès ameriken an  ki pouse nou vè lavan menm lè wout la pa sèten; se li ki simante nou ansanm malgre diferans nou; sa fè nou fikse rega nou, non pa sou sa nou wè men pito sou sa nou pa wè, yon andwa ki yon ti jan fou.
Pwomès sa a se pi gran eritaj nou. Se pwomès mwen fè a pitit fi mwen yo lè m ba yo asirans prezans leswa (avan y al dòmi), e yon pwomès ou fè a pitit pa ou  yon pwomès ki pèmèt imigran travèse oseyan e piyonye (premye moun) pou travèse a lwès, yon pwomès ki kondi travayè yo pou manisfeste e pou fanm yo egzije dwa pou vote.
Gason ak fanm ki te reyini la te ka tande anpil bagay. Yo te ka tande plizyè kòlè e dezagreman. Yo te ka di yo pou sede a lapèrè e a fristrasyon ki makònen ak plizyè rèv ki pa reyalize. Men sa moun yo te prefere tandemoun diferan koulè e kwayans ki sòti nan tout sègman lavi  sèke ann Amerik destine nou makònen, epi rèv diferan ke nou genyen vin fè nou youn. «Nou pa mache sèl», predikatè a rele. «E pandan n ap mache, nou dwe jire ke n ap toujou ale vè lavan. Nou pa ka fè bak». Amerik, nou pa ka fè bak.
Nou gen anpil travay pou fè; anpil timoun pou edike; anpil veteran pou n bay swen; yon ekonomi pou n remete sou pye; vil pou n rekonstwi; fèm pou n sove; anpil fanmi pou n pwoteje; anpil sò pou n amelyore. Amerik, nou pa ka fè bak. Nou pa ka mache pou kont nou. Nan moman sa a nan eleksyon an, nou dwe jire yon fwa ankò pou n mache vè lavan. Ann kenbe pwomès sa apwomès ameriken an, e pou reprann mo ki ekri, ann kenbe fèm san vasiye, se deklarasyon piblik espwa nou.
Mèsi! Ke Bondye beni ou. E ke Bondye beni Etazini dAmerik.
Barack Obama 28 dawout 2008
(tradui de angle pa Emmanuel Védrine, pibliye premye fwa nan Potomitan, 7 septanm 2008): http://www.potomitan.info/vedrine/obama.php