Adrès nan Okazyon Premye Me 2004
Nan non BATAY OUVRIYE, nap salye tout zanmi kanmarad ki vin patisipe ak nou jodi a nan komemorasyon PREMYE ME 2004 la. Kankou chak ane, nan tout òganizasyon BATAY OUVRIYE e pou nou menm tou, PREMYE ME se yon dat enpòtan anpil.
Yo konn vle fè kwè PREMYE ME se fèt travay ak agrikilti. Yo konn trennen ouvriye ak travayè al chante "ann kole zepol ak zepol pou la kowoperasyon". Yap montre nou pou nou fè inite ak patwon nan enterè peyi. Yo vle fè nou kwe se jou yo distribye zouti ak plantil. E jouk kounye a, anpil travayè kontinye kwe nan bagay sa yo. Se vre nan sistem nap viv la, travayè yo bezwen zouti. Se vre fok gen rebwazman. Men nou pap jwenn sa ni nan demagoji, ni nan distribisyon zouti tet chat. Nou dwe kle, kalite PREMYE ME sa yo, PREMYE ME sa yo, PREMYE ME leta ak patwon oganize yo, se pou detounen nou, se pou wete nou nan chemen BATAY pou n al tete lang ak lenmi nou. Sou tout te a, ouvriye ak travayè konsyan voye kalite PREMYE ME sa yo jete nan fatra listwa.. SE WOUT LA SA e pou sa fèt byen, fok nou gen PREMYE ME pa nou an. Pou sa fèt byen, fok nou konn kote PREMYE ME soti e kle sou vre sans PREMYE ME nou an.
PREMYE ME se yon dat enpotan istwa lit ouvriye nan peyi Etazini. Yo tap goumen pou rache jounen travay 8 e tan an. Yo tap goumen pou diminye esplwatasyon. Yo tap goumen pou ogmante sale yo. TE GEN GWO BATAY e represyon an te tre brital, patikilyeman nan ane 1886. Lapolis, lame kraze zo ouvriye yo, arete yo, touye yo nan lari, osnon ak api lajistis boujwa yo. Yo te kondane plizye dirijan a chatiman lanmo a (sa yo konn rele pen de mo a). Men sa pat bloke lit yo. Kit se nan menm ane a, kit se nan ane ki syiv yo BATAY LA TE KONTINYE 2 PYE FÈM. Men, nou dwe di, PREMYE ME 86 se te yon gwo jounen batay, yon gwo jounen represyon ouvriye pa janm bliye. Nan ane ki syiv yo, jan nou di a, batay la te kontinye e te gaye nan tout peyi pote travayè, ouvriye te oganize. E te gen gwo SOLIDARITE ant ouvriye dives peyi yo. PREMYE ME chak ane se te yon dat pou sonje frap klas ouvriye a te pran, men tou se te yon dat pou planifye batay klas ouvriye a pral mennen. E se nan yon kongre ki te fèt nan peyi Almay, delege yo te deside pou PREMYE ME se jounen entenasyonal TRAVAYÈ. SE NOU MENM TRAVAYÈ KI TE CHWAZI DAT NOU. NOU PRAN LI NAN ISTWA LIT NOU. OKENN ESPLWATE KIT SE GRANDON, KIT SE BOUJWA, PA GEN ANYEN POU WE LADAN LI. SE DAT PA NOU. SE DAT PA NOU MENM SELMAN. SE YON DAT BATAY. MEN SE YON DAT SOLIDARITE TOU, ANT TRAVAYÈ SOU TE A, KONT BOUJWA, KONT TOUT ESPLWATE, KONT KAPITALISM LAN. Se la PREMYE ME soti, se la nou jwenn vre sans PREMYE ME pou nou menm ouvriye, pou nou menm travayè.
Nan chak peyi dat sa a gen istwa li. Nou pap chita sou sa la a. Men nou dwe lonje- dwet sou 2 moman enpotan nan istwa dat sa a nan peyi nou. PREMYE ME 1962 ak 1963, oganizasyon ki tap defann enterè travayè, ouvriye nan peyi a, te oganize PREMYE ME travayè yo yon fason otonom. Yo te deside ofri travayè yo altenativ pa yo anfas PREMYE ME kolaborasyon leta ak patwon yo. Yo te monte yo kont PREMYE ME leta a. Yo te deside fè yon premye me konbatif kote yo tap fè revandikasyon yo pase e yo tap manifèste solidarite yo ak lot ouvriye, travayè sou te a, patikilyeman ak travayè VYETNAM, PEP VYETNAM ki tap vanse nan BATAY yo kont pi gwo pisans sou te a , ETAZINI. Vyetnamyen te anba bonm, travayè ayisyen tap di: kontinye batay la, nou ave wou. E nou dwe di an pasan, lit la te long men pep vyetnamyen an te rive bat ameriken yo, e libere peyi yo. Kidonk PREMYE ME nan peryod sa a anba direksyon INYON ENTESENDIKAL AYISYEN PREMYE ME te yon jou konba, yon jou solidarite. Boujwa yo ak leta yo a pat tann pou yo te reponn. Yo sevi ak bonm pou fè pwovokasyon, kraze PREMYE ME travayè yo. E gwo represyon kont travayè yo pral pran che. Yo arete anpil ouvriye travayè. Plizye mouri nan prizon.
Se jouk nan ane 1986, apre Divalye fin ale, ouvriye peyi dayiti pral relanse PREMYE ME otonom yo. Malgre tou PREMYE ME 86 te gen limit li. Minis gouvenman reyaksyone a te la. Se an 1987 vin gen yon PREMYE ME ki mete gouvenman an sou kote a kle, menm kant liy ki tap gide "santral" te oganize li yo pat ale nan enterè travayè yo, klas ouvriye a kom sa dwa. Se pat yon aza se Aristid yo te pran vin fè vedet pou rale moun, e bloke yon lot premye me seten sendika te vle oganize sou bo pa yo nan yon lot oryantasyon. Se an 1989-90, klas ouvriye a ap reyelman pran kap li e komanse oganize PREMYE ME otonom li. Depi le a, sou yon fom osnon yon lot, menm anba koudeta 91 lan, ouvriye, travayè, komemore PREMYE ME kom yon jou batay, yon jou solidarite. Yon jou mobilizasyon. kote yap fè revandikasyon yo pase. Yon jou refleksyon pou gade koman vanse nan batay yo.
Nou menm nan BATAY OUVRIYE, sou kesyon PREMYE ME a, se nan wout sa a nou ye. Se nan li nap vanse. Nan okazyon PREMYE 2004 la, nap komemore GWO JOU sa a, dives kote nan 8 depatman nan peyi a. SE JOU PA NOU, SE JOU BATAY NOU .
VIV PREMYE ME, JOUNEN BATAY TOUT TRAVAYÈ, TOUT OUVRIYE SOU TÈ A!