L’ésans : la transparans bann pri lé plis ké nésésèr ! - Oté
Justin / 30 out 2012
Yèr, lo pri l’ésans la bès sis santime par lit dan la Frans. Bon nouvèl, mové nouvèl ? Mi koné pa, pars konm i di, sétaki i oi l’èr dsi son montr. Touléka, isi i marsh ar pa konmsa. Pou kosa ? Pars la Réjyon ki pèrsoi bann taks i marsh pa dan l’afèr, épi la SRPP non pli. La Réjyon i éstime li la fine asé doné, é bann la SRPP, zot pla lé zamé gonflé konm k’i fo. Arzout èk sa in préfé k’i fiks lo pri l’ésans, mé k’i ésplik pa pèrsone koman li fé so majigator-la.
D’in sans, si lo pri i bès kansréti in pti grin, i pé di sa sé in bon n’afèr. Touléka, lé pli préférab k’in rogoumantasyon. I vo myé di santime dan mon posh ké di santime dan la posh mon voizin. Domoun i di sa ! Spandan, in pé i di, sa i pé pa èt in mézir dirab pars lo pri l’ésans, ni vé, ni vé pa, lé déstiné pou goumanté, firamézir. Sa sé in n’afèr va vni rar, mèm si sar rar pa par li-mèm, mé par rapor la domann. Moin la mèm lir dann zournal, dopi moi d’zilyèt, lo mond i konsome plis pétrol ké li produi. Oi zot mèm ! Arzout èk sa si bagar i pèt avèk l’Iran é sèt-la i boush détroi Babel Mandeb. L’èr-la bann péi konsomatèr, zot poi lé o fé.
In bon z’afèr i pé èt in mové kékshoz si sé in politik l’éspri kourt. Pars si ni fé travay in pé nout koko, ala sak ni pé dir : lo pli gran sours l’énèrzi, sé sak nou lé kapab fé l’ékonomi — gaspiyé i kout shèr ! Aprésa, nana in kantité sours l’énèrzi prop, é nou, Rényoné, ni koné kékshoz la-dsi. Kosa ? L’otonomi dan l’énèrzi bien sir. Valab pou nou, valab pou in bonpé péi. Sanm pou moin, moin lé a fon pou in plan l’otonomi dan l’énérzi plito ké goumant nout dépandans par rapor lo pétrol... Ziska lo zour nout l’ékonomi i mor la boush rouvèr.
I fo di, mi èm pa ké bann pétrolyé i asiz dsi nou konm zot i fé. I fo di galman, mi aprésyé pa so bann pèshèr dan lo troub. La transparans bann pri lé plis ké nésésèr.