Creole Lingo – Blog page
Èske w konnen ke chante se yon bon zouti pou anseye?
O O! Ou pa t konnen?!!! Kisa menm?!!!!
M ap parye avè w, ti chante ou te konn chante nan klas matènèl, menm lè ou vin granmoun ou toujou sonje yo.
Enben, se pou tèt sa timoun nan lekòl ki nan lis anba yo pral chante alfabè kreyòl la pou yo ka retni l pi byen.
Sa k pi bèl la, gen bon ti tanbou ak rit nan chante a ki soti nan tradisyon kiltirèl yo, ki pral fè yo retni alfabè a pi byen toujou, san konte jan yo pral brase ti dada yo. Men wi, se konsa moun aprann wi … avèk plezi 🙂
Pwogrè se avansman. Pou w fè pwogrè, fò w dakò fè chanjman.
Mezanmi! mwen konprann, lè ou abitye ak yon bagay, li difisil pou lage l ale.
Men si sa w konn abitye fè a se yon bagay ki demode, ki mande amelyorizasyon, ou oblije lage sa ki pa bon an, pou ranmase sa ki bon an. Se konsa lekòl anba yo te panse. Peyi a tèt anba, lekòl yo tèt anba, e yo bezwen fè pwogrè … donk ki sa yo fè? Enben yo deside drese lekòl yo pou yo mete li tèt anwo. Si tout lekòl Ayiti ta drese lekòl yo pou mete yo tèt anwo, sa w kwè ki va pase?
Enben si tout lekòl yo drese tèt yo, peyi a va drese tou, paske, BON ledikasyon se limyè – Si ou byen edike timoun yo, lavni peyi a va bèl.
Ki rapò ki genyen ant lòd, disiplin, e òganizasyon nan yon lekòl avèk reyisit elèv yo nan lekòl sa a?
Èske ou panse elèv yo ap reyisi si gen dezòd?
Èske w panse yo va reyisi si pa gen òganizasyon?
Èske ou panse y ap reyisi si pa gen displin?
Poukisa gen moun ki panse lekòl Ayiti yo va reyisi si yo pa mete bon refòm e chanje tout metòd edikasyon ki demode?
Tanpri ale nan sit MIT-HAITI a pou plis enfòmasyon avèk si ou ta renmen patisipe nan konbit pou edike tout peyi Dayiti kòm sa dwa. Lyen an se https://haiti.mit.edu/.
Lekòl anba yo deside mete lekòl yo “tèt anwo”. Yon bèl bravo pou yo.
Timoun nan kindergarten sa yo, ap tande kreyòl depi lè yo te nan vant manman yo, depi yo ti bebe, depi yo koumanse mache.
Pou manman yo mete yo dòmi, se kreyòl li pale.
Pou manman yo fè yo manje, se kreyòl li pale.
Pou yo lapriyè, se kreyòl.
Pou yo jwe nan lakou se kreyòl.
Lè yo rive lekòl, ki lang ou panse yo ta dwe itilize pou anseye yo?
Konbyen liv kreyòl ou panse yon elèv lekòl ki fè tout klas li Ayiti dwe li antou kon sa?
E, konbyen liv franse, yon elèv lekòl ki pa janm pale franse nan lavi li, dwe li antou kon sa?
Danse, taye banda, vire dada, yaya kò, … kèlkeswa jan ou rele li, pa gen mal nan sa – depi ou fè li nan non ledikasyon, ou pa gen dwa pèdi. Netwaye tanbou w, retire pousyè, pou fè timoun yo danse pou alfabè a.
Men alfabè kreyòl la: a an b ch d e è en f g h i j k l m n ng o ò on ou oun p r s t ui v w y z
Èske w kon kat prensip fondamantal alfabè kreyòl la?
premye prensip – Chak lèt rete nan wòl yo.
dezyèm prensip – Chak son ekri menm jan.
twazyèm prensip – Nan pwen lèt ki bèbè.
katriyèm prensip – Chak lèt gen yon sèl son.
Bèl konpliman pou Lanova Academy ki ap chante alfabè kreyòl la.
M espere yon jou yo va chante l ak danse l pou nou.
Sa ou aprann yon timoun depi l piti, li pa gen dwa janm bliye sa ou aprann li.
Li va aplike sa l aprann nan nan tout bagay.
Yon granmoun Aysisyen ka gen difikilte pou li alfabè kreyòl la, paske lè li te piti petèt lekòl li te konsantre sou alfabè lang franse a.
Men si ou aprann yon timoun alfabè kreyòl la tou, l ap kapab ba w tou de (2), alfabè lang franse a ak alfabè lang kreyòl la, sou de chèz!
Elèv nan lekòl Sen Lwi Gonzag – klas dezyèm ane
Men wi! Se konsa nou te fè yon ti kout pye nan lekòl Sen Lwi Gonzag, kote lontan, pyès elèv pa t ka penmèt yo pale kreyòl menm nan rekreyasyon. Elèv yo te bat men, prèt pou danse tèlman yo te kontan chante alfabè kreyòl la.