Boutèy “Gran Manjè la Couronne” yo dous, yo long,
Men, Travay nan Brasserie La Couronne pa dous !!!
Dosye sou Brasserie La Couronne
Komite Ouvriye Brasserie La Couronne
ENTESENDIKAL PREMYE ME/ BATAY OUVRIYE
Youn nan mak fabrik sosyete konsomasyon an, kidonk kalite sosyete n ap viv sou tè a depi yon bon bout tan nan kad pourisman kapitalism lan, se ACHTE, SEVI AK SA OU ACHTE SAN OU PA KONNEN, SAN OU PA CHECHE KONNEN, NAN KI KONDISYON TRAVAYÈ KI PWODYI LI A PWODYI L. N ap manje bannann Akayè; men mande nou nan ki kondisyon travayè yo pwodyi li, non sèlman nou pa konnen, men nou pa enterese. N ap achte yon mayo oswa yon pantalet e nou wè li make « made in Haiti”. Nou kontan, nou di: wo, se isit li fèt wi ak tout dan nou deyò. Men la ankò nou pa konnen nan ki kondisyon li fèt; nou pa enterese konnen. Nou louvri radyo nou tande reklam pou kola Couronne « gran manjè », nou ri. Nou swaf, nou achte youn pou nou bwè, nou kage li e li bese « chalè a ki twò cho devan bann lan ». Men mande nou nan ki kondisyon kola « gran manjè a » fèt, la toujou, nou pa konnen e nou pa enterese. Sosyete a bati, sosyete a fonksyone yon fason pou se konsa nou ye. Men gen yon lòt faktè ki jwe tou : lè lit travayè yo ba, sa rann travay esplwatè yo pi fasil pou anpeche moun reflechi sou pwodiksyon byen materyèl yo e nan sans sa a sou esplwatasyon an. Jounen jodi a gen ouvriye ki fè, k ap fè esperyans lan nan BRASSERIE LA COURONNE ki nan batay pou defann dwa yo. Yo deside pote devan tout moun nan ki kondisyon y ap travay. Yo deside montre bwè kola kouwòn dous, men pwodyi kola kouwòn se pa po.
1) SALÈ YO PEYE OUVRIYE YO:
Tout moun konnen depi plizyè ane, salè minimòm lan se 36 goud. Tout pa konnen ke depi kou lavi a ogmante de 10 pou san, yo dwe ajiste salè a. Men sa pa janm fèt. Kidonk depi kou lavi a ogmante, se bese salè reyèl ouvriye yo toujou bese e konsa esplwatasyon an ogmante pi rèd. Nou dwe presize: 36 goud la, se pou 8èd tan travay. Kouman sa ye nan LA COURONNE ? Nou jwenn moun ki travay 6zè di maten pou 8 è osnon 9 è diswa. Ouvriye sa yo touche 50 goud. Se salè yo pou yon jounen travay ki gen ladan li 12 èd tan. Yo pa janm pale de yon salè de baz 8 èd tan ki ta pèmèt gade konbyen y ap touche pou siplemantè.
Si nou konsidere ouvriye ki travay lannyit, nou ka di chaje pwoblèm tou. Se vre yo touche plis pase ouvriye lajounen yo, men
yo travay preske menm kantite tan an e LA COURONNE pa respekte sa lalwa di sou kesyon travay nan nyit la.
Bwè kola kouwòn dous, men se nan kad yon esplwatasyon anraje yo fè yo, se nan kad pratik ilegal kare bare yo fè yo. E boujwa ki se mèt LA COURONNE yo ap layite nan kad yon enpinite total. Nou ka mande kisa yon ouvriye ka fè ak 50 goud jounen jodi a sitou lè li blije travay pandan 12 èd tan? Ann gade: Ouvriye a blije manje sou kredi. Si pou li ta santi li manje fòk li ta pran 3 ti plat manje, kidonk, 3 fwa 15 goud. Li pa kapab! Nan maten, li konn blije pran yon espageti 15 goud ak yon ji 5 goud. Si li pa kapab li pran yon pate 5 goud ak yon ji, pafwa li konn achte yon kola nan maten. Anplis tou sa, li depanse omwen 6 goud pou machin. Kòm la p travay 12 èd tan fòk li ta fè yon kore, li blije vag sou sa.
Kisa ki rete ? Nan kondisyon kote ouvriye a depanse mwens lan, li rete 14 goud si li pran yon pate nan maten; li rete 4 goud si li pran yon espageti. Se konsa li repwodyi tèt li pou li ka tounen vin fè souse li demen maten. Men se pa tout. Lè n ap gade kesyon salè a, gen sale lè yo travay plis ke 48 è nan yon semen. Gen salè lè yo travay dimanch osnon jou ferye. La a tou, konpayi Brasri la Couronne ILEGAL. Li pa respekte lalwa pyès: ouvriye a touche kòm si se yon jou nòmal. Li pa peye ouvriye yo jan kòd travay la di li.
Gen travay ki fèt ak gwo deplasman. Sa valab patikilyèman pou travayè k ap pote kola nan zòn ki pa Pòtoprens. Nan ka sa yo, salè a pa chanje, Travayè yo konn rete san manje. Yo dòmi nan raje... Gen lè yo bay chofè a kòb frè. Men se 50 goud ki konn sèvi pou 2 moun. Kidonk, sitiyasyon an pi grav toujou nan ka sa yo.
Anjeneral yo travay 6 jou sou 7. Men fasilman yo fòse ouvriye a vin travay dimanch ak jou ferye yo depi li nesesè. E yo peye yo menm 50 goud la san yo pa kenbe kont lè yo travay 6 jou, setyèm jou an dwe peye epi jou ferye dwe plis ke jou nòmal.
2. KONDISYON TRAVAY YO:
 Nou ka di kondisyon travay yo pa sa ditou. Gen ouvriye k ap travay tout jounen an anba solèy cho a, se ekzanp ouvriye k ap chaje kamyon san rete yo. Yo gen yon rekreyasyon 30 minit pa plis e yo anba gwo kontwòl pou yo pa depase 30 minit la.
 Sa ki anndan kay yo, ap sibi yon bwi motè k ap fè yo soud. Men aksidan travay ap fèt tout tan. Gen sa yo rele wachè a(machin k ap lave boutèy yo) ak fòklif la (charyo ki pèmèt deplase kès boutèy kola yo) ki konn koupe pye travayè yo. Ouvriye yo konn fèmen dwèt yo tou nan fèmen pòt kontenè yo. Ouvriye ki nan kontwòl boutèy yo gen gwo pwoblèm ak je yo. Siveye boutèy k ap pase anba limyè a detwi je moun.
 Nan travay la, yo itilize anpil pwodyi chimik. Soud kostik la ap manje soulye moun e yo pa bay bòt pou pwoteje pye travayè yo. Men pa gen bon jan vantilasyon. Sa ki genyen an se chalè li rale se tout. Si pou yon travayè gen yon gan pou li travay, se li ki pou achte li.
 Twalèt yo enpratikab. Lè fòs la plen, li vide nèt nan lakou a. Ouvriye yo blije mache nan malpwòpte a e yo fòse yo netwaye lakou a. E se dlo pyi san trete ouvriye blije bwè.
 Pa gen kafeterya. E pa gen yon ti enfimri pou premye swen. Menm yon ti alkòl yon ouvriye pa p jwenn si li ta blese.
 Despotism izin lan trè fò: ouvriye travay anba gwo presyon, anba gwo rèl, anba gwo siveyans. Gen divès etranje ki jwe yon gwo wòl nan sa.
Bwè gran manjè, bon,
Bwè gran manjè, dous...,
Men fè li, se lanfè!
3. KI ATITID PATWON YO LÈ GEN PÈT KI FÈT:
Yo pa pran priyè. Fòk ouvriye a peye totalman, Yo
menm yo p ap pèdí anyen. Si boutèy kraze pa ekzanp fòk ouvriye a remèt li. Li blije peye 6 goud. (Yo pa fè li peye likid la). Si yon kès pèdi osnon kraze ou blije peye 60 goud. Pa gen plezantri!
Avèk ensekirite, pwoblèm zenglendo ki fin pran chè nan peyi a, kamyon kola yo se yon gwo sib. E travayè yo viktim tout tan. Men patwon yo asire maksimòm sekirite lajan yo e fè travayè yo peye tout po kase. Lè ensekirite a frape, se travayè yo mande peye. Sa ki kapab peye, peye. Sa ki pa kapab, pran prizon.
4. LOT ASPÈ KI LYE A TRAVAY NAN BRASRI LA COURONNE:
• Revokasyon: se tout tan revokasyon san rezon, revokasyon ilegal ap fèt. E lè ka yo al nan ministè Afè sosyal yo annik vag: yo pa parèt. Y ap jwe sou enpinite sistèm lan garanti yo a.
• Sekirite anplwa: pa existe. E yo sèvi ak metòd revokasyon anvan 3 mwa a pou ouvriye yo pa vin anplwaye e pou yo pa jwi tou sa lalwa prevwa.
• Dwa sendikal: yo pa respekte li. Te gen yon sendika anndan izin lan. Yo rive demantle li. Depi lè sa a, yo pran tout mezi pou bloke tout revandikasyon serye, yo pran tout mezi pou anpeche ouvriye yo òganize yo.
5. EFÈ AKTIVITE BRASRI LA COURONNE SOU ZÒN KOTE LI YE A AK KONSEKANS POU OUVRIYE YO:
Men nan mitan tou sa, aktivite Brasri La Couronne gen efè sou zòn kote li ye a. Ouvriye soufri poutèt sa tou. Konpayi a gen pi gwo ponp pou rale dlo anba tè nan zòn lan. Lòt moun paka jwenn dlo. E Brasri La Couronne p ap bay pyès moun yon gout dlo kontrèman a lòt konpayi. Menm machann manje aleken p ap jwenn yon gout dlo. Sa gen efè sou pri manje ouvriye yo e sou kondisyon sanitè manje yo fèt. Lè machann manje pa jwenn dlo, ouvriye blije fè plizyè jou ap travay san manje. Sa konn rive anpil fwa.
TOU SA SE TRAY OUVRIYE, TRAVAYÈ LA COURONNE AP PASE. Gen moun ki ka di se pa anyen sa, se menm bagay la nan yon bann izin e genyen ki pi mal. Se vre ! Men se kalite devlòpman sa a boujwa yo ak tyoul boujwa nan peyi a sòti pou mete nan gagann travayè. Li pa aseptab. E nou menm ouvriye ak travayè nan Brasri La Couronne, nou di: “Lavi nou se TRAVAY, men lavi nou se BATAY tou. Jwenn yon travay pa yon favè, se yon dwa. N ap batay pou dwa sa a respekte, menm jan pou nou jwenn bi bon salè ak pi bon kondisyon travay, kidonk bese esplwatasyon an. Men nou dwe batay e n ap batay tou pou pwodiksyon an òganize yon lòt jan apati enterè nou menm travayè k ap kreye tout nouvo valè ki parèt nan pwodiksyon an san nou pa jwi de yo pyès. Se poutèt sa nou mete dosye sa a piblik pou tout ouvriye, travayè nan brasri La Couronne pran responsablite yo pou kase chenn lesplwatasyon ki nan pye yo. Epi pou tout travayè nan peyi Dayiti ak tout lòt moun konsyan konprann lit k ap mennen nan izin kola sila a.
OUVRIYE LA COURONNE,
ANN PRAN RESPONSABLITE NOU!
NOU TOUT OUVRIYE NAN PEYI DAYITI, ANN FÈ YON SÈL POU NOU PRAN RESPONSABLITE NOU !
TOUT MOUN KI WÈ KALITE SITIYASYON SA A PA DWE KONTINYE, KORE NOU JAN NOU KAPAB PANDAN N AP MENNEN LIT PA NOU SOU BÒ PA NOU !
VIV LIT TRAVAYÈ YO !!!
VIV LIT KLAS OUVRIYÈ A !
ENTÈSENDIKAL PREMYE ME-BATAY OUVRIYE