Adjektif-Gramè Kreyòl ayisyen - Novasyon
Adjektif kalifikatif
Gen 2 tip adjektif: Adjektif kalifikatif ak adjektif non-kalifikatif. La a, nou pral pale de adjektif kalifikatif yo. Ann atake !Kèk egzanp adjektif
Fonksyon adjektif la
Jan ak nonb
Konparatif
Sipèlatif
Yon adjektif se yon mo ki bay enfòmasyon anplis sou yon non, ki dekri yon non, ki souliye kèk karakteristik spesyal non sa a genyen.
Kèk adjektif kalifatif
Adjektif kalifikatif kapab divize an plizyè kategori tankou koulè, gwosè, son, gou, touche, fòm, kalite, tan, pèsonalite ak laj. Lis ki vin apre a bay kèk egzanp adjektif kalifikatif nan chak kategori.
Koulè yo se adjektif kalifikatif.
Koulè – egzanp: nwa, blan, ble, wouj, mawon
Gwosè- egzanp: gwo, piti, laj, fen, epè
Fòm – egzanp: won, kare
Kalite – egzanp: bon, medyòk
Trè pèsonalite
Pèsonalite – egzanp: kontan, tris, fache
Sa ki gen rapò ak tan
Tan – egzanp: anyè, mansyèl
Sa ki gen rapò ak aj
Laj- egzanp: nouvo, jèn, vye, ize
Sa ki gen rapò ak son
Son – egzanp: fò, ba, silansye
Touche – egzanp: glise, kole
Gou – egzanp: pike, dous
An kreyòl, adjektif kalifikatif pa chanje. Apa de kèk ka spesyal, nou ka itilize menm adjektif la pou ni fi, ni gason.
Egzanp: Fi sa a bèl; 5 zoranj sa yo bèl
Fason adjektif yo fòme
Adjektif yo kapab fòme lè nou ajoute kèk lèt nan yon non, nan yon vèb oswa nan yon adjektif.
Ajoute “[r]e”
Ajoute “al”
Ajoute “[t]ik”
Ajoute “ab”
Ajoute “[t]if”
kolè – kolere wa – wayal atis – atistik manje – manjab ak – aktik
ane anyèl
wa wayal
mizik mizikal
abeyi abeyisan
tris tristès
pwòp pwòpte
onèt onètete
Konparatif ak Sipèlatif
Konparatif la se fason ou eksprime yon kalite lè w fè konparezon. Ou ka itilize adjektif kalifikatif (e kèk advèb) pou fè plizyè degre konparezon.
– Li nan degre pozitif lè l ekprime siyifikasyon l san modifikasyon an plis ou an mwens.
Egzanp: Yon sòlda vanyan. Yon gwo machin.
– Li nan degre konparatif lè gen yon konparezon. Sa ki ka gen plizyè nyans:
1 – Egalite : li fòme lè w ajoute ekspesyon advèbyal “menm jan ak” aprè adjektif la.
Egzanp: Pyè rapid menm jan ak Pòl
2 – Siperyorite : li fòme lè w ajoute advèb “pi” oubyen “plis” anvan adjektif la e “ke” aprè l.
Egzanp: Pyè pi rapid ke Pòl
3 – Enferyorite : li fòme lè w ajoute advèb “mwens” anvan adjektif la e “ke” aprè l.
Egzanp: Pyè mwens rapid menm ke Pòl
· Nou itilize degre pozitif la pou nou konpare de non egal.
Egzanp: Kay li a menm gwosè ak kay pa-m nan
· Nou itilize degre konparatif la pou n konpare de non ki pa egal.
Egzanp: Kay li a pi gwo ke kay mwen an
· Nou itilize sipèlatif pou n konpare twa non oubyen plis.
Egzanp: Kay li a pi gwo nan kominote a
Sipèlatif la eksprime yon kalite nan degre ki pi wo a oubyen alekstrèm. Sipèlatif la kapab relatif oubyen absoli.
Sipèlatif absoli a fòme ak yon advèb “trè, byen, ekstrèmman, …” plase devan adjektif la.
Egzanp: Misye trè fò, ekstrèmman fò, …
Sipèlatif relatif la eksprime degre ki pi wo ou ki pi ba a. Li konpare ak yon bagay (ou yon moun) oubyen li endike yon degre pa rapò ak objè (ou èt) y ap pale de li a.
Egzanp: Sa ki pi fò pami yo de a. Pi gwo chans ou. Sa ki pi bèl.
Li fòme ak konparatif siperyorite ou enferyorite.
Egzanp: Pyè pi rapid ke Pòl – konparatif siperyorite
Pyè pi rapid – sipèlatif
Pyè mwens rapid menm ke Pòl – konparatif enferyorite
Pyè mwens rapid – sipèlatif
Non an — Detèminan yo