Orcîmont - Howling Pixel
Orcîmont (F. Orchimont), c' est èn ancyin ptit ban del Walonreye, rebané avou Vresse. Metou å dzeu do tchestea, lu-minme dominant ene sitroete valêye, li viaedje est a coete d' on hôt platea.
Eplaçmint sol Daegn: 49°53'N - 4°56'E
Dimanants: 250 (1830); 380 (1910); 350 (1930)
Dicåce: li dierin dimegne di setimbe. Perlinadje a Sint Meyin.
Po l' etimolodjeye et les vîs scrijhas, loukîz e splitchant motî.
Li conteye d' Orcîmont a lontins stî on payis d' frontire inte les Bas-payis espagnols et France. Il a stî studyî på tchenonne Roland dins on live Le comté d'Orchimont et ses fiefs (li conteye d' Orcîmont et ses fîs).
Li foitresse d' Orcîmont date do X° s. et li prumî signeur åreut stî on Godfroid, signeur di Djedene, k' on rataetche voltî al famile di Chiny. Li signoreye d' Orcîmont a yeu lontins ene grande influwance so l' istwere di tote li contrêye. Li tchestea d' Orcîmont, ataké pa ene årmêye francesse di Louis XIV, ås ôres des djenerås De Chatillon et de Brézet, a stî pris et broûlé li 11 di may 1635. Ci fourit adon on sieke di måleur k' a veu peri del pesse et d' maladeyes pus di 7 djins so 10.
Mågré tos les displis ki les signeurs ont yeu a-z edurer, li stok di cisse famile la a todi dmoré sol payis, et î est co todi, avou ene brantche ki vike co a Bive.
Accint do walon e 20inme sieke
Bôhan (fr: Bohan) est èn ancyin ptit ban del Walonreye, e payis tchampnwès, rebané avou Vresse.
C' est eto on hamtea di Barvea
Dimorants: Bohinots, Bohinotes.
Limero del posse: 5550 (vî limero 6868)
Limero diyalectolodjike: D 133
Eplaecmint sol Daegn: 49°52' N - 4°53' EArondixhmint: Dinant
Sipotaedje: Bohinots, bohinotes.
Vîs scrîjhas: Bohan, (1190); Bohain, (1204); Bohaing,(1205); Bouhang,(1226); Beauhaing, (1323); Boheang,(1326).Gn a cåzu l' minme no d' viyaedje dilé Derbu : Bohon (Barvea) (la ki "hon" n' est k' èn accint di "han").
Loukîz a : «Inketes da Bruneau so les patwès d' Årdene (lives)»Charles Bruneau, c' esteut on grand linwincieus francès, vinou e monde li 19 di nôvimbe 1883 a Tchô el Walonreye di France. I mora li 3 d' awousse 1969.
I djåzéve coramint l' walon, k' esteut l' lingaedje d' atôtchance di tertos a Tchô tins di ses djonnès anêyes.
Djedene
Li grande Djedene (Djèdène /ʤɛdɛn/, F. Gedinne), c' est ene rebanêye comene del province di Nameur, k' a dné s' no å canton li pus a nonne del province.
Dimorants: 4.398 (2005)
Sitindêye: 151,56 km²
Dinsité: 29,02 djins/km²
Limero del posse: 5575 (po tote li comene)
Les Tchairires (Yåle)
Les Tchairires (F. Chairière), c' est èn ancyin ptit ban del Walonreye, dedja rebané avou Yåle li 18 di djun 1964, divant les grands rebanaedjes.
Limeros del posse : 5550
Limeros diyalectolodjikes :
ALW : D 137
C. Bruneau : Br 39
Eplaecmint sol daegn : 49°52’02 n – 4°56’53 E
Dimanants : 308 (1840) ; 209 (1910) ; 216 (1930)
Lomaedje : Tchairiot, Tchairiote ; (F. Chairiérois, -oise)
Sipotaedje des djins d' Libwatchamp: les Cawés.Po l' etimolodjeye et les vîs scrijhas, riwaitîz dins l' esplicant motî.
Live do tchenonne Roland so Orcîmont
Li live do tchenonne Roland so Orcîmont, ki s' no e francès, c' est "Orchymont et ses fiefs" (Orcîmont et ses fîs), c' est on live sicrît på tchenonne ... Roland et eplaidî a ... e ...
I djåze di l' istwere di tos les viyaedjes di l' ancyinne dutcheye d' Orcîmont.
I dene eto des abayeyes etimolodjikes, mins ki n' respondèt nén sovint ås cenes des sincieus k' ont vnou après lu (A. Carnoy, J. Herbillon, evnd.).
Mouzaive (Yåle)
Mouzaive, c' est èn ancyin ptit ban del Walonreye, a hintche di Smwès, dedja rebané avou Yåle li 18 di djun 1964, divant les grands rebanaedjes.
Limero del posse: 5550
ALW : D 140
C. Bruneau : Br 49
Eplaeçmint sol Daegn: 49°51'N 4°58'EDicåce: li 2inme dimegne après l' 8 di setimbe
Djins: 80 (1840); 110 (1910); 64 (1930).Po l' etimolodjeye et les vîs scrijhas, riwaitîz dins l' esplicant motî.
Nafraiteure
Nafraiteure (so plaece : Nafrêtère, F. Nafraiture), c' est èn ancyin ptit ban del Walonreye, rebané avou Vresse, el province di Nameur.
davance : 6881
A.L.W. : D 126
Bruneau : Br 27
Eplaecmint sol daegn : 49°55'00 N - 4°54'56 E.
les Magadês (ma gade, hê; loukîz pus bas)
les Bordjoes (la-minme: bourjwas)
Dimanants : 358, (1910); 303 (1930)C' est l' minme no ki Fraiteure.
Rotchô
Rotchô (F. Rochehaut), c' est èn ancyin ptit ban del Walonreye rebané avou Bouyon, el province do Lussimbork.
asteure : 6830
davance : 6849
ALW : Ne 51 (mwaisse pont)
C. Bruneau : Br 51
Arondixhmint : Li Tchestea
Les djins d' Rotchô :
Lomaedje : Rotchôlî, Rotchôlire.
Sipotaedje : les Cwårêyès Tiesses (les Tiêsses Cârées), Rotchô les Cwårêyès Tiesses, paski c' esteut les prumirès djins del Dutcheye di Bouyon k' on rescontreut tot vnant del Conteye d' Orcîmont.Po les vîs scrijhas, riwaitîz dins l' esplicant motî.
Tchîplaene
Tchîplaene (la-minme Tchîplane, F. Six-Planes) c' est on ptit hamtea ki fjheut pårteye di Grå-Fayi, rebané asteure avou Bive.
Tchîplane a stî comene di 1795 a 1805.
Eplaeçmint sol Daegn: 49°53'N - 4°58'E
Vresse (F. Vresse-sur-Semois) c' est ene rebanêye comene del Walonreye, dins l' province di Nameur.
Dimorants: 2.835 (2004)
Sitindêye: 101,37 km²
Dinsité: 27,97 djins/km²
Limero del posse: 5550 (tote li comene)
Eplaeçmint sol Daegn: 49°52'N—4°56'EBan d' Vresse: Vresse avou Badjimont, Bôhan, Laforêt-dlé-Vresse, Herisson, Mambe, Mouzaive, Nafraiteure, Orcîmont, Pûsmadje, Suni, Tchairire et Yåle
Vresse (viyaedje)
Vresse (F. Vresse-sur-Semois), c' est èn ancyin ptit ban del Walonreye, metou a droete di Smwès, divnou intité do minme no.
Limero del posse: 5550 (vî limero 6869)
Limero diyalectolodjike: D 135
Hôteur: di 185 a 380 m.
Eplaeçmint sol Daegn: 49°52'N—4°56'EVîs scrijhas: Verech, Verec, Verece, Vresse, è latin : Veresca, dins les pus vîs papis.
Eglijhe (1768; li tour: 1837) a remplaecî ene tote viye eglijhe do 9inme sieke.
Patron: Sint Lambiet.
Dicåce: al Trinité.
Tchapele a N.D. di Wålcoû (divant: a Sint Rok)
Hamteas : Conrad, Grande-Croes.
Dimorants: 140 (1830); 176 (1910); 225 (1930).
Wajî (fr: Oizy), c' est èn ancyin ptit ban del Walonreye, rebané avou Bive. Wajî aveut ddja stî rebané li 26 di djulete 1964 avou Coirnîmont, Grå-Fayi et Bayamont.
Limero del posse : 5555 (vî limero 6863)
Limero diyalectolodjike: D 130
Eplaeçmint sol Daegn: 49°53'N - 5°0'E