Creole Lingo – Timoun ak Lekòl ki te Chante Alfabè Kreyòl la
Yon nòt pou lekòl yo ki resevwa oubyen achte DVD alfabè kreyòl la
[caption id="attachment_7511" align="alignright" width="300"] Nou Kontan avèk Institution Mixte Lovely, ki nan 13 Bertin Rue de Grâce, avèk direktris Lavaud Lovely ki ap fè gwo pa an avan, ki pral chante alfabè kreyòl la ak kè kontan.[/caption] DVD alfabè kreyòl la se yon zouti ke pwofesè Michel DeGraff yon lengwis nan inivèsite Massachusetts Institute of Technology (MIT) ak konbatan pou lang kreyòl la, Mandaly Louis-Charles, te konstwi pou ede timoun lekòl aprann alfabè kreyòl la. Li pa la pou montre elèv yo pale kreyòl e li pa la pou ranplase ansèyman pwofesè lekòl yo. Men pwofesè kapab itilize li pou ede elèv yo aprann alfabè kreyòl la, ak anpil kè kontan, selon òtograf ofisyèl ki te pibliye nan lwa 18 septanm 1979 la. Se yon bon zouti ki itilize mizik ak bon kout tanbou pou ede elèv yo aprann ak anpil plezi. Li itilize repetisyon pou ede yo retni sa yo aprann nan pi vit e nan yon fason pou yo pa janm bliye l tou. Pwofesè lekòl yo, tanpri, pa fè tankou moun ki gen yon zouti nan men yo , men ki pa janm itilize l. Mete yon tan apa pou onore ak apresye lang nou, eritaj, ak idantite nou. [caption id="attachment_7504" align="alignnone" width="300"] Direktris Lyncée Florence ak École mixte de la Lumière, ki nan 47 rue Jean Louis, Rivière Froide pral chante alfabè kreyòl la.[/caption] Men yon lyen ki genyen yon deskriptif sou DVD alfabè kreyòl la. Lyen sa a gen tout enfòmasyon ke ou ta renmen konnen, e li gen enfòmasyon sou ki kote ou kapab ale pou jwenn plis enfòmasyon toujou. Ou kapab menm telechaje deskriptif la pou pataje li. Ale nan: paj 1 deskriptif la enpi paj 2 deskriptif la. N ap bat anpil bravo pou tout lekòl yo ki te reponn prezan. Institution Mixte Frère Joseph Demichel, Ecole Mixte de la Lumière, Institution Mixte Lovely, Institution Mixte Frères Samaritains ap fè anpil bèl travay avèk jenn moun ki se fiti peyi a. Gade foto timoun sa yo byen! Se yo menm ki se fiti peyi a. Se nan men yo menm nou pral mouri kite peyi a. Direktè ak direktris lekòl yo konprann sa byen, se pousa y ap chache mete tout lekòl yo 'tèt anwo' kòmsadwa pou fiti peyi a ka bèl. M pa ka tann pou nou tounen wè yo ankò, pou nou ka koute yo ki ap chante alfabè kreyòl la. [caption id="attachment_7507" align="alignnone" width="300"] Institution Mixte Frère Joseph Demichel avèk direktè Joseph jn Wildor te reponn a lapèl. Yo pral chante alfabè kreyòl la.[/caption]
A ki laj yon ti Ayisyen dwe fin metrize son ak lèt lang yo?
[caption id="attachment_7054" align="alignright" width="300"] Alfabè kreyòl la[/caption] [caption id="attachment_7363" align="alignnone" width="300"] Direktè Myrthil, avèk timoun nan Institution Mixte La Foi, pral chante alfabè kreyòl la.[/caption] Anvan nou reponn kesyon sa a, an nou pran yon pespektiv kòm yon moun andeyò peyi a. Pa egzanp, an nou panse ak ti Ameriken yo. Lè ti Ameriken yo ap grandi lakay yo, depi anvan yon gen yon ti gren dan nan bouch, paran yo koumanse chache ti resous kote yo aprann rekonèt lèt avèk son ki nan lang manman yo. Mezanmi! Timoun nan kouchèt, poko menm koumanse rale menm, paran yo gentan ap pase kat devan boul grenn je timoun nan, pou fè l li. Konsa, distans pou yo rive nan klas matènèl, timoun sa yo gentan gen yon bon dòz. Bon, kou timoun nan mete pye nan lekòl matènèl la, yo vin fin ranfòse sa yo te aprann nan. Lekòl la mete imaj lèt yo devan yo. Lekòl la mete foto atik ki gen son lèt yo devan timoun yo. Lekòl la montre timoun yo chante ak videyo ki genyen lèt ak son lèt yo. Enpi lekòl la fè timoun yo koumanse kole mo ak fraz avèk lèt yo. Donk mwen pa bezwen di w yon timoun konsa, ki byen fonde e byen kore, pare pou antame aprantisaj lekòl primè, segondè oubyen pos-segondè k ap tann li. Yon timoun kon sa va rive lwen, li p ap gen konfizyon paske yo te ba li tout zouti ki disponib pou te fè l rive kote l rive a. Kounye a, an nou pran yon bèl ti peyi tankou Ayiti. Peyi a gen bèl timoun. Peyi a gen paran k ap travay di. Tout paran Ayisyen konnen se edikasyon ki bay. Donk tout paran fè zefò pou mennen bèl ti pitit yo lekòl. Kounye a ke timoun yo rive lekòl, bripsoukou, bagay la chanje an franse. Dènye sa timoun nan te konnen ak tande lè li t ap grandi lakay li pa aplike ankò. Èske w panse timoun nan pa ta benefisye plis si yo te devlope konesans li sou lang li te konnen depi l piti a? Gen moun ki ta mande, èske sa vle di ke nou lage franse a atè? Non aktyèlman, sa vle di ke yo va itilize lang matènèl timoun nan pou edike sou tout matyè, e sa enkòpore lang franse a tou. Avèk teknoloji avanse k ap fè pwogrè nan tout monn nan, genyen anpil opòtinite pou mete plizyè zouti devan timoun nan dekwa pou l kapab gen yon bon fondasyon. Donk, ann reponn kesyon an, timoun nan ta dwe ap benyen nan òtograf kreyòl la depi lè l piti. Distans pou timoun nan gen laj pou l antre nan klas matènèl, se pou l ta kapab ba w alfabè lang li sou de chèz.
Ki sa chante alfabè a fè pou timoun ki ap aprann alfabè kreyòl la?
[caption id="attachment_7336" align="aligncenter" width="431"] Timoun nan College Mixte Coeur de Jesus ki nan 82 Waney 93, avèk direktè Elann Pierre Louis, yon moun ki chache fè vwo diferans nan ledikasyon peyi a, pral chante alfabè kreyòl la.[/caption]
Li ede timoun yo aprann avèk yon grap plezi. Yo vin bliye si se aprann y ap aprann.
Li ede yo memorize lèt ak son yon byen vit, san dlo nan je.
Yo vin retni alfabè a pou tout tan. Yo pa gen dwa janm bliye l. E li va sèvi yo pou pita nan lòt klas. Li va ede yo fè diferans ant alfabè kreyòl la ak alfabè franse a.
Li ede yo respekte lang kreyòl la kòm yon lang separe de lang franse a, ki gen pwòp òtograf pa li.
Li vin grandi nan yon medyòm kote lang kreyòl la deja asepte kòm yon lang kòdyòm. Li pa janm asosye lang sa a avèk moun ki pa edike, menm jan anpil ayisyen te aprann lè yo t ap grandi, lè yo t ap pini yo nan lekòl paske yo te pale kreyòl.
Yo kapab fè plis toujou. Yo vin konnen ki lèt ki vini apre yon lòt. Yo vin kapab li alfabè a nanvè kou nandwat.
Pou ki sa Timoun nan lekòl kindergarten Les P’tits Mômes ap chante alfabè kreyòl la?
[caption id="attachment_7329" align="aligncenter" width="300"] Les P'tits Mômes pral chante alfabè kreyòl la[/caption] [caption id="attachment_7345" align="aligncenter" width="300"] Les P'tits Mômes[/caption] Mizik, se youn nan metòd ki trè agreyab pou aprann. Sitou si w annafè ak timoun, mizik kapab kapte enterè yo pi vit, enpi sa vin fè yo aprann fasil tou. Si ou se yon pwofesè lekòl, ou pa bezwen konn chante tankou yon vedèt pou tounen leson ou nan yo rit mizik ke timoun yo kapab chante. Mizik kapab ede timoun retni enfòmasyon pi byen. Mizik kapab ede timoun konprann jan enfòmasyon an kategorize oubyen klasifye. Yon lòt fason ou kapab ede timoun aprann yon done byen vit ak mizik, se lè ou itilize yon lè chante ke timoun nan konnen deja, enpi ou mete done enfòmasyon ke w bezwen timoun nan aprann nan nan chante a. Bon, si ou ta enkòpore jès ak danse nan chante a, se lè sa ou ta wè mèvèy mizik kapab fè. N ap bay bèl konpliman a direktris Marie Nueva ki te enterese elèv nan lekòl li a, Les P'tits Mômes Kindergaten, ki nan 22 Rue Guerrier, Waney 93 pou chante alfabè kreyòl la. Bon travay mezanmi!
Timoun nan Le Jardin Fleuri D’Aisha pral chante alfabè kreyòl la
Ki jan pou fè bèl rekòt nan yon jaden? 1. Chache grenn ke w vle plante. Plizyè moun toujou chache pi bon grenn yo. Pa egzanp si yo te manje yon mango ki dous anpil, se grenn mango sa a ke yo va plante. 2. Sòl pou jaden an dwe anfòm. Prepare li byen. Èske w janm konn yon moun ki al plante nan yon teren plen wòch ak sab? 3. Èske anviwònman an bon pou pwomote kwasman plant lan? Èske ou ta mete yon plant anba yon tab kote plant lan p ap janm wè limyè? 4. Plante grenn nan. Ou janm konnen gen moun k ap tann rekòt san yo pa t plante? 5. Wouze li. Se moun fou sèlman ki ta plante, enpi pou l pa jam wouze oubyen bay plant lan laswenyay. 6. Ba plant lan bon swen jouk tan lè rekòt la va vini, pou jwi bèl fwi. Ledikasyon se grenn nan Lekòl la se jaden an. Kalite ansèyman avèk aprantisay la se bon laswenyay Plant lan se elèv yo. An nou plante bon grenn pou elèv nou yo ka ba nou bon rannman.