Motî:voye — Wikipedia
Motî:voye
(Redjiblé di Motî:voyoe)
Di hintche a droete: Li voye di Nassogne a Forire (coleur a l' aiwe da Marie-Claire Lefebure); ene voyete (portrait saetchî pa L. Mahin).
voye [f.n.]
1. passaedje bén assonré et ricnoxhou, po les djins, les tcheretes, les otos, evnd aler d' ene plaece a l' ôte. rl a: rote, tchimin, otovoye, herdåvoye. F. voie, chemin, route. >> tcheriåve voye: voye ki les tchårs î polént passer. F. voie carrosssable. rl a: tcheråvoye. >> a voye: metou dilé ene tcheråvoye, eneviè di çou k' est å mitan des bwès, des tchamps. Les tcherieus ramassént les botes di schoices a voye. Il årè åjhey: tot s' bwès est a voye. >> croejhlåde di voyes: plaece ki deus voye si rcôpèt. rl a: croejhelmint. F. croisement. >> voye di fier: tchimin d' fier. >> Li voye des Almands: no d' plaece di Mitchamp (Lonvli), tchimin pa you k' ene porcession d' Almands passèt. >> Li voye des Boûtlîs: no d' plaece di Lutrubwès (Viyè-dlé-Bastogne), pa you k' les tchårs atelés a des boûs passént. >> Li Voye des tchvås d' Cope: no d' plaece di Transene (wice ki les tchvås dvént esse acoplés po monter l' gritchete. >> esse todi so voye, so tchmin; u: esse tofer avå les voyes; u: esse todi so tchamps so voyes: a) aveur on mestî k' i fåt bråmint bodjî. b) esse todi evoye trinner. rl a: dåripete. >> esse so s' voye po rivni: esse po rivni e s' måjhone. F. être sur le chemin du retour. >> i m' freut cori les voyes: i m' fwait eraedjî, témint ki dj' a håsse di m' såver, et trinner avå les voyes. >> aler tchaeke a mitan voye: si dner radjoû en ene plaece ossi lon do dmoraedje d' onk ki d' l' ôte. >> rexhowe a mitan voye: rl a: mitan-voye.
2. pazea, tchimin d' tere (årvier d' ene rote, bén epirêye et tarmakêye). rl a: pî-sinte, rotoe. F. sentier, piste. >> passer pazès voyes: côper å court, tot prindant les ptits pazeas. >> voye di tere: voye nén epirêye, copurade ezès payis avou waire d' assonraedje do teritwere. F. piste. >> fåsse voye: voye afroyeye på passaedje di djins u d' tcheroe, mins nén ricnoxhowe. rl a: roti. >> basse voye: schavêye. >> Les Hôtès Voyes, les Bassès Voyes: nos d' plaeces di Bouyon. >> viye voye: voye did divns l' tins, mins ki n' sieve pus. Dj' a rtrové l' plaece dins les bwès del viye voye Lidje-Sudan. >> Li Viye Voye: no d' plaece di Tniveye (tchåssêye rominne).
3. rowe d' ene veye, d' on viyaedje, ki moenne a èn ôte viyaedje, hamtea, u ene plaece bén cnoxhowe. El voye do Bos. Li voye di Nzîvå. Li voye do paxhi. Dj' a dmoré lontins al Voye di Viance a Transene. >> La voye do Trô d' sâbe: no d' plaece di Lutrubwès (Viè-dilé-Bastogne), ki moenne a ene cårire di såvlon.
4. plaeces k' on doet passer po-z ariver ene sadjus. Dj' aveu pierdou m' voye. I n' a sepou rtrover s' voye. I prind l' boune voye. La ene åjheye voye ! Dji l' a rmetou sol boune voye. C' est lu ki m' a acsegnî l' voye. Nos frans l' voye eshonne. Nos frans l' voye a pî. F. trajet.
5. manire di fé, di s' codure. >> ndaler s' voye tot droet, u: shuve li boune voye: fé çou k' est ricnoxhou come bén. >> ene voye rinouvrece: des novelès manires di fé. F. de nouvelles pistes. >> ene mitan voye: ene rexhowe a ene margaye, ki les deus margayeus fijhèt ene foice po s' etinde. F. solution de compromis. >> pal voye di: tot passant pa. Vosse planete, c' est l' advinaedje di çou ki va vs ariver pal voye di nosse date di skepiance. F. via. >> mete des hames el voye d' ene sakî: l' espaitchî d' ariver la wice k' ene vout avni. rl a: hame. F. mettre des bâtons dans les roues, créer des obstacles.
6. (imådjreçmint) >> mete di l' ovraedje foû del voye: bén bouter po s' avancî. F. abattre du travail. >> gn a co cint pîs d' måle voye: vos n' î estoz nén co al taeye ås fraijhes (vos estoz co lon d' saveur cwè). Franwal: ahåyant po: Vous êtes loin du compte. >> esse so voye po: esse presse a. F. être en passe de. Il est so voye po divni minisse. >> esse foû voye: a) esse pierdou. b) dins ene bate di dvizes, rexhe foû sudjet. Franwal: ahåyant po: digresser.
7. (v.m. d' cinsî) prumî toû d' on tchamp a fåtchî, lårdjeur di deus metes k' on fåtche al mwin totåtoû do tchamp po leyî passer les fåtcheuses. Il a stî fé les voyes do matén.
8. perlinaedje. >> promete el voye a Sint Djan ki hosse (å Rû), a Tchivrumont, a Montagu: promete d' aler e perlinaedje a ces tchapeles la, paski l' Bon Diu vos a egzocî. F. pèlerinage. >> elle a prometou l' voye insi !: dijhêye po rire d' ene djin k' est må ecaytêye, må moussêye. >> miner l' voye: a) esse li prumî d' ene porcession. F. marcher en tête. b) (imådjreçmint) mostrer l' egzimpe.
9. voyaedje, tcheriaedje. Dj' a co deus troes voyes a fé avou l' begnon. F. voyage.
10. çou k' on tchereye. Aler cweri ene voye di hoye. F. chargement, transport. >> voye d' aiwe: deus saeyeas d' aiwe plins, tcheryîs avou on harkea.
11. lårdjeur di soyaedje. Diner del voye a ene soyete. Rinde dol voye al soye. Cwand to soyes dins do vete bwès, i fåt bråmint del voye; dins do setch, i n' è fåt cåzu pont. rl a: avoyî 2, avoyoe.
12. roye. Planter ene voye di crompires. Les schayteus: "Fijhans co ene voye di schayes divant d' aler rmareder". F. ligne. >> li prumire voye: kiminçmint d' èn ovraedje. >> li dierinne voye: fén d' l' ovraedje. >> ene voye di crås, ene voye di maigue: rl a: roye.
13. (mot d' houyeu) passaedje dins tere, wice k' on saetche del hoye, do minrê. rl a: evoyî, evoyaedje. F. galerie.
14. (mot d' texheu) plaece d' on fyî ki manke. >> longue voye: voye ki va d' on dbout a l' ôte do texhaedje, s' i manke on fyî d' tchinne.
| voyete [f.n.] pitite voye dins les bwès. Les deus tindeus avént fwait eshonne cwate voyetes. rl a: roti, rotoe, pazea. Disfondowes: vônyète, voyète, voyate, voûyète.
| voylete [f.n.] rouwale, pitite voye. Mi vouss fé acroere ki ces tracteurs la, avou leus grandès hôtès stroetès rowes, polèt catourner dins les zigzagaedjes des ptitès voyletes, ki sont come aschavtêyes å pindant des tienes ? (L. Mahin). On candjisse, c' est on sistinme di voyletes po candjî d' direccion la wice ki deus otostrådes si rcôpèt.
| voyoe [o.n.] sôre di simpe lime po rinde del voye a ene soyete. rl a: avoyoe.
Ôte parintêye[candjî | candjî l' côde wiki]
evoye, revoye
voyî, voyaedje, voyaedjî, voyaedjeu
evoyî, revoyî
avoyî, ravoyî
disvoyî
Prin del pådje «https://wa.wikipedia.org/w/index.php?title=Motî:voye&oldid=338205»
Cisse pådje a stî candjeye pol dierin côp li 21:29 a 23 djanvî 2019.