Natifnatal-Wanakera-Karib: An plodayè-ekonomi mande OECS
« "Un mar de lodo" |
| Karetel kore toumbilaj tan-laliwonn »
Se pou'y te mande pou wè model Grinada ek Antigwa a kouri lawonn tout peyi OECS ek bay nan dòt dwel dekatonn-ekonomi tankon djoumbatwa kabechinay ek Teknoloji Pòte-nouvel ek Kouri-kanmo, wouvè zie anlè se tjak lamen-djok la ek lonje pal pou rale lajan-palantje ekonomi djoumbatayè lòtbòtsay.
Forum Grinada a se te dènie konsit Vini Kozé, an dekou pòte-kabès eti ka sanble moun peyi OECS anlè yonn-de kare-kabeche dekatonn tankon pòte-kabès, toumbilaj tan-oliwon, djabalaptaj, apiye-anlè-pwa-kò brayès la ek anchoukaj peyi-karayib atè-solèy.
Dk. Vanus James ki djoumbate tankon chofe-tèt politik nan UNDP (United Nations Development Programme pou progranm lakou peyi oliwon-latè pou dekatonn) apiye asou sa eti epi an dekatonn pianmpianm nan gran ekonomi tankon Etazini, kanada ek l'Ewòp eti se kawbe-tre fondalnatal pou dwel-ekonomi drivayaj nou an ek peyi debatjay machandiz nou, peyi Karayib atè-solèy bay adan an dekou banbann nan tjouns ekonomi.
Se pou'y te katjete sa eti se peyi mapipi ekonomi an ek peyi konpayel yo depi nanninannan ka fè gòj yo ke fèmen laliman yo ek tizi kannan machandiz peyi-karayib ka debatje lakay yo, an bagay ki ke apiye doum anlè "djokte nou pou woltonnen voye-machandiz-ale nou, sa eti nou bizwen tankon ti peyi pou woltonnen rel dekatonn nou". Vanus James katjile sa eti "pou prèmie kou peyi Karayib-atè-solèy anba an katenn trape dòt dwel-ekonomi alsa ekonomi drivayaj la, nan dekou an dekatonn-ekonomi pianmpianm ek tizi kanan machandiz peyi-karayib ka debache nan Atlantik anlè-solèy".
"Nan dekou wach-lavi nou ta'a, nou ni pou sitire dòt potjel machandiz krache-dife pou voye ale, fondase an kapital anlè pwa kò nou. Se katenn pi fondalnatal nou ni pou doubout douvan'y depi nanninannan, depi an tan sistenm-ankelele-moun jik jòdi-jou. Ki chimen pou pran pou sitire kapital anlè pwa kò nou ta'a. Pou sa, fok se pòte dòt kabechay krache-dife asou dekatonn se ekonomi nou an". Vanus James apiye asou sa eti peyi-OECS ni pou vire nan larel-kabeche dekatonn yo te pran avan dekou ekonomi latè-wonn lan te ka bay.
Se pou'y te apiye asou sa :"nou ka genyen nan peyi-lòtbòtsay piplis branbrann kòtok nou ka sèvi pou faktore men si'w le kouri lawonn peyi oliwon-latè, fok ou sa leve an djokte atè-lakay, fè pou moun oliwon-latè mande pou machandiz nou ka voye ale. Nou ni pou fondase kapital atè-lakay nou an. Prèmie tjak la nan Karayib la se dwel-ekonomi atè-lakay la ki two piti. Nou pa ka fè kont bagay nou pou fè epi djoumbatwa nou kabeche. Nou pa ka fè kont bagay nou pou fè epi se teknoloji pòte-nouvel ek kouri-kanmo a tankon machandiz pou vann nan peyi-lòtbòtsay.Ek nou pa ka fè kont bagay nou pou fè epi dwel-ekonomi pòte-kabès la tankon machandiz pou vann nan peyi-lòtbòtsay. Pou rive pèse nan an latè-wonn nan toumbilaj toulong, nou ni pou toumbile potjel machandiz nou ka vann nan peyi-lòtbòtsay nan fondase nou ka fondase kapital atè-lakay nou an."
Plodayè-ekonomi peyi-karayib atè-solèy la pa ka demòd asou fondase kapital atè-lakay la, "nou ni pou doubout djok douvan diskantekantaj nanninannan se lakou-peyi nou an, tankon diskantekantaj pou rive pèse nan trape djoktòch politik la". Se pou'y te apiye sa eti moun ki ka rive pèse nan djoktòch politik la ek ka trase karetel politik peyi-oliwon se an ti konpanyi adan moun ki te toulong nan kabwataj politik la ek se moun ta'a pa mete tjouns kòdjòm nan kapital atè-lakay la. Ale li nan Caribbean News Now
The HIV/TB Elimination Project at the Organisation of Eastern Caribbean States (OECS) Commission held a two-day workshop with regional stakeholders in St. Lucia last week, to develop an evidence-based approach to HIV treatment in the OECS through the implementation of surveys.
07 avril 2017 à 10:21