Manke dlo (dezidratasyon) — Hesperian Health Guides
SanteWiki > Nouvo Kote Ki Pa Gen Doktè > Vant fè mal, dyare ak vè > Manke dlo (dezidratasyon)
2 Siy pou manke dlo
3 Siy ki fè nou rekonèt maladi a ap vin pi grav
4 Ki jan pou nou anpeche oubyen pou nou tret manke dlo
5 Sewòm oral
5.1 Sewòm oral ki fèt avèk sèl e sik
5.2 Dlo diri
5.3 Lòt sereyal
5.4 Yawout ak lèt kaye
5.5 Lèt manman
5.6 Pa bwè sa ki fè moun manke plis dlo ankò
5.7 Ki sa nou di sou dlo senp?
5.8 Eske nou dwe bouyi dlo?
5.9 Pakèt ki pou fè sewòm oral
Lòt pwoblèm nou jwenn nan trip la
Lè yon moun pa gen ase dlo ki rete nan kò a, yo rele sa dezidratasyon. Nou ekri sou pwoblèm nan nan chapit sa a, paske se dyare ki pi souvan fè moun manke dlo. Lòt bagay ki ka fè moun manke dlo se vomisman, chalè solèy ki frape yon moun twòp, travay ki twò di, epi lè yon moun pòte anpil rad ki chofe kò li twòp. Maladi sa a mache pi vit, epi li gen plis danje kay timoun piti. Yo ka mouri vit.
Pou tout kalite maladi ki fè moun manke dlo, nou dwe trete yo menm jan: ba li bwè anpil. Chak moun ka fè trètman sa a lakay yo. Nou ka sove lavi malad ki manke dlo a, lè nou ba li bwè.
Siy pou manke dlo
Li swaf.
Bouch ak lang li chèch (lè ou manyen l anndan bouch li, li chèch).
Li pa pipi anpil, pipi a fonse anpil.
Se pou nou kòmanse trete l koulyé a, anvan li vin pi grav.
Siy ki fè nou rekonèt maladi a ap vin pi grav
Li fèb, li bouke, li manke fòs.
Kè li bat vit.
Souf li wo.
Je li fon, li pa bay dlo lè lap kriye.
Po li vin fennen.
Leve po a ak de dwèt konsa. Lè nou lage po a, li rete plise; li pa tounen nan plas li touswit.
Kay tibebe, fontenn tèt li vin fon.
Ki jan pou nou anpeche oubyen pou nou tret manke dlo
Li toujou pi bon epi pi fasil pou anpeche yon moun vin manke dlo pase pou trete li lè li deja etabli. Bay malad la bwè anvan nou wè siy ki montre li manke dlo.
Se menm bagay pou nou fè ni pou anpeche ni pou trete manke dlo: ba li bwè.
Eske nou kwè dyare a ap vin pi grav lè nou bay malad la bwè? Nou ka panse sa lè nou wè kantite watè dlo timoun ap fè a. Men se pa dlo ki bay dyare.
Se yon enfeksyon ak mikwòb ki bay dyare. Dyare a ap kontinye menm si nou pa bay malad la bwè. Men si nou ba li bwè, sa ka bay malad la ase fòs pou li geri anba maladi a. Si li pa bwè, li ka pèdi sitèlman anpil dlo jis li mouri. Nou ka sove lavi malad la, si nou ba li dlo ase pou ranplase sa li pèdi a.
Si nou pa bay timoun bwè, sa pa pwoteje yo kont dyare. Sa mete lavi yo an danje.
Lè moun gen dyare, si nou ba yo bwè anpil likid, sa ka ede yo rete an sante, epi sa ede yo geri tou.
Sewòm oral
Lè nou bay sewòm oral, nap ranplase dlo yon moun ap pèdi a. Lè moun gen dyare, lè yap vomi, ak lè yap swe, yap pèdi dlo. Se poutèt sa, fòk yo bwè dlo. Plis pase sa, yap pèdi fòtifyan ki nan manje a, sitou sèl ak manje ki bay fòs ak kouray. (Nou jwenn fòtifyan sa yo nan sik, lanmidon ak pwoteyin, manje ki pou bati kò a). Lè nap trete manke dlo a, fòk nou ranplase fòtifyan sa yo tou. Dlo + ti sèl + manje kap bay fòs (sik, diri, osinon mayi moulen) = sewòm oral.
Bay malad la bwè sewòm oral mezi li kapab. Ba li yonn osinon de gode chak fwa li sot watè. Pou yon timoun piti, ba li pou pi piti yon gode. Bay timoun ki pi gran ak granmoun yon gode osinon plis.
Ba li sewòm oral jis dyare a kanpe, epi nou pa wè siy ke li manke dlo ankò.
Ki sa pou nou bay malad la bwè? Pifò likid nou ka fasil prepare lakay ap bon!
Sewòm oral ki fèt avèk sèl e sik
Lakay nou osinon nan klinik la, nou ka fasil prepare yon sewòm oral senp. Epitou, Nou ka achte ti pakèt ki gen preparasyon pou fè sewòm oral la, men yo ka koute chè, epi yo pa pi bon pase sa nou ka fè lakay nou.
Pran yon lit dlo potab. Oubyen plen twa boutèy kola vid ak dlo pwòp. Vide dlo nan yon veso ki pwòp.
Mete mwatye nan yon ti kiyè sèl. Goute pou wè si dlo je pa pi sale pase li.
Goute pou wè si li yon ti jan mwen sale pase dlo je.
Mete 8 ti kiyè sik ra bouch san tiyon.
OUBYEN, ranplase sik la ak 8 ti kiyè ra bouch fè tiyon sereyal tankou diri osinon mayi moulen. Si nou fè l ak sereyal, mete l bouyi pou kèk minit anvan nou fè sewòm oral.
Pou fè yon gode sewòm oral:
Yon gode dlo + ti kras sèl + 2-3 ti kiyè sik osinon sereyal kwit
Dlo diri
Sewòm oral fèt ak dlo diri, oubyen sewòm fèt ak sèl e sik, yo toulede bon. Mete diri nan 2 mezi dlo olye nan youn. Kwit li. Mete yon ti sèl ladan l (yon demi kiyè nan chak lit osinon yon ti kras nan chak gode). Si nou vle, nou mèt ajoute yon ti sik. Se pou li bwè mezi li kapab. Li mèt manje diri a tou.
Lòt sereyal
Si nòmalman nou fè yon labouyi pou moun lakay, nou ka melanje l ak dlo, epi sèvi ak li pou sewòm oral. Mayi moulen, ponmdetè, ak manyòk, yo tout bon. Fòk nou kwit yo byen kwit, mete dlo ase pou fè li yon likid, epi ajoute yon ti sèl.
Lè nou ajoute dlo nan labouyi a pou fè sewòm lan, likid sa a pa ase pou ranplase manje a. Si nou sèvi avè l pou sewòm oral, nou ka bay malad la manje labouyi nòmal tou. Fòk malad la bwè, epi fòk li manje tou pou li ka geri.
Yawout ak lèt kaye
Yawout ak lèt kaye bon pou fè sewòm oral. An plis, yo gen pwoteyin (manje ki pou bati kò a) ladan yo. Si li twò pwès, ajoute yon ti dlo. Mete yon ti kras sèl nan chak gode.
Lèt manman
Pa sispann bay yon timoun tete lè li gen dyare. Ba li tete pi souvan, chak fwa li watè. Ba l tete mezi li kapab pran. Si nou wè li manke dlo, lè l fin pran tete, ba li yon ti sewòm oral fèt avèk sik ak sèl.
Pa bwè sa ki fè moun manke plis dlo ankò
Bagay pou bwè ki genyen anpil sik, kafeyin ak alkòl ladan yo ka fè moun manke plis dlo.
Kola ak ji fwi ki gen anpil sik ladan yo
Kafe ak te ki fò
Tafya, kleren ak lòt bwason ki gen alkòl ladan yo
Ki sa nou di sou dlo senp?
Lè yon moun manke dlo, dlo senp lan sèlman pa sifi. Sewòm oral pi bon. Dlo senp pa gen fòtifyan ladan l. Si malad la manke dlo anpil, si li bwè anpil dlo senp, sa ka rann li pi malad, paske pa gen ni sèl, ni fòtifyan nan dlo a. Men li pi bon pou li bwè dlo olye pou li rete san bwè anyen—men pa pandan lontan. Ba li bwè dlo pandan nap fè kwit dlo diri osinon sereyal.
Eske nou dwe bouyi dlo?
Li pi bon pou nou bouyi dlo osinon dezenfekte l (pou touye tout mikwòb ki nan dlo a).
Men si nou pa gen bwa pou fè dife pou nou bouyi dlo a, oubyen nou mal pou nou jwenn dlo pwòp, sèvi ak dlo nou genyen an, jis nou rive pirifye dlo a.
Pakèt ki pou fè sewòm oral
Petèt nou ka achte pakèt ki gen preparasyon ki pou fè sewòm oral nan famasi, nan klinik, osinon nan mache. Yo gen sèl ak sik ladan yo nan bon ti mezi, ki menm ak sa nou ka fè lakay nou. Yo bon pou trete moun ki manke dlo. Sa ki pi bon, yo gen fòtifyan (potasyòm, citrat ak zenk) ki bon pou trete moun ki soufri ak dyare. Si yo bay pakèt sa yo pou granmèsi, nou ka byen sèvi ak yo pou fè sewòm oral. Fòk nou pa twonpe nou ak mezi dlo pou nou mete. Nòmalman, nou mete yon pakèt nan yon lit dlo (mezi 3 boutèy kola). Fè li jan yo di nou sou pakèt la, paske si nou ajoute twòp dlo, osinon si nou pa ajoute ase dlo, sa ka fè li pi malad toujou.
Si yo pa bay pakèt sa yo pou granmèsi, li pi bon pou nou fè sewòm oral ak sa nou genyen lakay. Lap pi bon mache. Li pi bon pou nou depanse lajan nou pou achte legim, pwa, ze, ak lòt bon kalite manje. Pakèt ki gen sewòm tou prepare yo pa pi bon pase sewòm oral nou ka fè lakay ak sa nou genyen an. Epi manje nou ka achte ak lajan sa a va fè nou geri pi vit.
Rekipere depi « http://ht.hesperian.org/w/index.php?title=New_Where_There_Is_No_Doctor:Manke_dlo_(dezidratasyon)&oldid=995 »