Gaye toupatou: Koukouwouj Pou Nou Bloke Masak Mateli-Lamòt sou Popilasyon Ilavach La - Haiti news
March 2, 2014 Leave a Comment Written by Ezili Dantò
“Salitasyon pou nou tout kap kouteRadyo Vwa Klodi Mizo nan moman sa a
Kòm ou konnen l, -Goute Sèl-la pase chak jou soti nevè [9è] pou rive dizè [10è] nan maten, ak yon repriz soti nevè [9è ] pou rive dizè [10è] nan aswè. E se yon plezi pou nou avèk ou jounen Jodi-a, an absans de janklodi Aristil pou n prezante w emisyon goute-sèl-la. E se yon plezi tou pou n salye tout moun kap koute radio-a sou katrevensèz pwen sèt èfèm [ 96.7FM] nan ak sou twa doubleve radyo vekaèm pwen o-èr-je [3wVKM.org]. Radyo- a ekri an kreyòl – R-A-D- IGRÃK-O ”V-K-M ”PWEN-O-R-G [radyo vkm.org].
Jodi-a nan emisyon an, n ap chita sou kesyon dosye Ãl-a-vach-la. -Kòm nou konnen l Jodi vennsenk [ 25] Fevriye demilkatòz [2014]-la, popilasyon Ãlavach-la te nan lari pou reklame liberasyon vis-prezidan KOPI-a Matinès. E byen sitiyasyon an ta pral vire [”¦] nou kapab di, paske selon enfòmasyon yo, selon enfo-nouvèl yo ki vin jwenn nou, Majistra Frits-seza akonpaye de B.I.M ta pral sabote, nou kapab di manifestasyon sa a, kote, selon nouvèl yo, -gen moun ki pran bal, – gen moun ki blese. ”N ap gen tout detay-yo paske gen anpil reyaksyon, -fòk nou ta nan stidyo-vwa-klodi mizo tout okou de joune sa a n ap resevwa apèl de moun Ãlavach,- nou pral gen pou n tande kouman sa ye.
Medam mesye nap pr”on poz nap tounen toutalé.
Oumenm ki fèk branche w ap swiv vwa klodi mizo katrevensèz pwen sèt èfèm [96.7FM] stereyo, yon lòt kominikasyon pou yon lòt sosyete twa-doubleve radyo-vekaèm pwen O-ÃR-JE [3wVKM.org] radyo-a ekri an kreyòl ”R-A-D-lGRÃK-O VKM pwen ORG
-Kòm nou te anonse li nan tit emisyon an jodi a nap genyen reyaksyon moun Ãlavach swit ak sak pase jounen Jodi a kote te gen yon manifestasyon, moun yo te pran lari ankò pou mande liberasyon matinès ak pou gouvènman Mateli-Lamòt-la kanpe sou plan devlopman sa a ”kote selon sa moun Ãlavach fè konnen, – manifestan yo fè konnen ke Majistra Frits Seza akonpaye de B.I.M ta debake sou yo, – anpil kout-baton, tire, tou sa, – gen moun ki menm arive pran-bal, selon enfòmasyon yo, – gen yon sèten Adriyen Jisten, Jenèl Jisten – moun sa yo ta arive pran bal. e nap gen pou n konfime sa avèk youn nan manm KOPI yo.
-Ebyen kòm nou te di w – nou pra l fè w tande kouman sa te ye, pase, – kòman reyaksyon yo te ye. ”Noumenm nan stidyo-radyo-vwa-klodi-mizo se pa jwèt -apèl nou te resevwa, ki sot anndan zÃ®le-a pou enfòme nou de sitiyasyon sa. ”Nan premyeman nap koute plizyè abitan sou zÃ®le-a yomenm yap di kòman sitiyasyon an ye.
”Ile-a-Vache, 27 fevrier 2014” Youtube video, Hugues Girard reports that he’s been threatened directly -“menase” -by the Haiti justice Minister, Jean Renel Sanon for his human rights activism on the internet on behalf of the voiceless Ilavach protestors). Gaye ènfomasyon sa yo. Gaye toupatou.
Pou le moman depi Vandredi aprè arestasyon militan Matinès lami, – polilasyon-an pa deside rete lakay-yo yo deside rete sou beton an jiska liberasyon konfrè-a yo arete abitrèman-ilegal. ”Donk maten-an yo ta pra l tande li nan pakè de pòtoprens, – Yo pa menm tande l, y”ale dirèkteman nan penitansye avè l. Popilasyon an anba tout lapli, depi maten lapli[ fèmen?], popilasyon an sou beton an ap manifeste, – Vwala ke se Majistra Frits ki alatèt moun-B.I.M-yo anndan, majistra a konvèti tèt-li an B.I.M, – Donk pou ap lonje dwèt sou militan pou B.I.M arete. ”Aktyèlman la a se pa de [2] katouch ke nèg B.I.M yo ap fè anlè, -donk moun yo se kouri yap kouri monte desann. ”Donk mwen twouve ke se [absin?], paske si yon popilasyon gen yon dwa yo [vle] defann [?], mwen pa kwè se Majistra Frits ki ta pran tèt yon kòdwon lapolis pou ap lonje dwèt pou arete, donk moun yo ap defann yon [?????] ”Donk map mete opinion nasyonal, depatmantal, entènasyonal okouran de sa kap pase Ãlavach-la. – Donk nou di, sa kap pase-a inakseptab, nou pap aksepte l e nou fenk kare manifeste. ”Nou rete si-e-sèten viktwa final-la se pou pèp-la.
Nap mande popilasyon Ãlavach-la se pou yo soude youn-avèk-lòt, – pèp se rasin san bout, – batay-la li fèk kòmanse. ”Menmsi Matinès nan prizon, nap batay, -menmsi yo pran lòt militan, -nap kontinye-batay jiskaske nou geyen viktwa.
Q- Men, alo pou kounye a, èske moun yo nan lari, -nan Ãlavach?
Ou sou katrevensèz pwen sèt èfèm [96.7 FM] radyo vwa klodi mizo, – Yon lòt kominikasyon, pou yon lòt sosyete. -Nou g”on lòt abitan, -yon lòt oditè ki sou ling-nan limenm lap di kòman li te viv, kòman lap viv sitiyasyon sa a.
Q” Alo?
R- Jounen an se sèl VKM aktyèlman la a ki avèk moun Ãlavach, ki akonpaye nou ,-Kòm yo toujou di “se lè w nan malè pou konn ki moun ki zanmi w”. ”Aktyèlman nou ka di se sèl VKM nan depatman-Sid la kòm radyo, ki avèk popilasyon an. – Lòt stasyon-radyo-yo, yo sèlman la pou yo pase sa gouvè-ne-man an di, men yo pap pase sa pèp-la di. ”Men nou felisite w pou sa. Eee, anpasan sa m ap di, depi Vandredi, nou g”on konba nap Mennen, -paske nou te gen pou nou chita avèk premye-minis-lan, e, minis-touris-la tou. ”Kounye a, menm kote nap planifye a, paske mwenmenm, mwen s”on manm-platfòm, – paske yo te vin fè yon platfòm pou reprezante tout-Ãlavach. ”Pandan nou nan reyinyon yo tap planifye pou n al nan reyinyon-an, -Yo rele nou [di nou] ke yo arete Matilnès. – Epi nou vin di, ”enben rankont nan [pap] posib. ” -Menm kote a, pèp-la pran lari, yap mande liberasyon Matilnès, -epui, Samdi pèp-la pran lari, Dimanch yo poze, -Lendi, lè lendi a, yo pran lari SAN-VYOLANS, paske m kwè se sa lalwa di, ke konstitisyon-an di, ke nou ka manifeste san vyolans. ”Menmjan mwa-pase nou te manifeste san vyolans. -Majistra Frits te monte radyo, li di ke nou boule [mògann?] nou boule [abakabe?], nou boule restoran, lè yo deplase B.I.M pou vin extèmine moun-Ãlavach. -Lè B.I.M yo te rive , yo pat wè anyenk”-te kraze Ãlavach, menm yon kout wòch pat tire. – Sa vle di kounye a, jodi a toujou, -nouvèl ki tonbe, yo pa menm tande Matilnès. -Yo pranl yal penitansye avèl. – Lè popilasyon an tande sa, yo repran lari-a toujou. ”Kounye-a Majistra-Frits limenm li pran B.I.M yo, li vini devan manifestasyo-an lap lonje-dwèt pou arete moun ki nan manifestasyon yo, paske PM nan di konsa ke “s”on pakèt bandik” gen Ãlavach, s”on seri atoufè.” ”Minis-touris la di “s”on pakèt pwazon kap anpwazone pèp-la.”
Kounye a Majistra Frits-limenm li fè tèt-li pase an B.I.M, Jodi a li vini devan manifestasyon an lap lonje-dwèt-li, epi B.I.M yo anvayi moun yo, -kouri dèyè moun yo, epi yo tire sou manifestasyon-an. – Menmenm map mande mezanmi, kote bagay sa a prale? Nan plen venteyinyèm syèk. –Dayè Ãlavach se kotek” te pi poze,-nan depatman-Sid pat konn gen manifestasyon, – moun yo pat abitye ak jan de bagay sa yo. ”Te konn gen de[2] grenn polisye Ãlavach, -Pat konn gen tout pwoblèm sa yo, tout moun tap viv anpè, –epi moun yo vin ak yon sèl chalè, -yo met tout moun yo sou tansyon, – epwi, pa gen yon sèl militan-politik ki kanpe pou ede-nou. Se sèlman Gabriyèl Fòtine ki konn f”on ti pale avèk [Ton-Egziyis?]
Pa gen depite, okontrè depite-a se menm [jan] li fè ak moun gouvè-ne-man yo, pou manje moun-Ãlavach, -lage chèf pou bat moun-Ãlavach, -Sa vle di, Mezanmi nap rele anmwe, menmsi yo tire sou nou, -nou pap rantre lakay-nou, jiskaske yo libere Matilnès, jiskaske yo arete sak” mete n nan chalè-a. ”Se pou n rele anmwe sou kont yo, -ti moun pa ka al lekòl.
-Jedi pase B.I.M sa yo antre nan lekòl kay-mè Ãlavach-yo, -yo entimide lekòl-la nèt, -Majistra Frits ki mennen yo nan lekòl-la ak gwo-zam fannfwa, vin fè reyinyon nan lakou lekòl kay-mè a. Ti moun yo pè, menm lekòl ti moun yo pa janm vini. ”Depi lè sa a, ti moun yo pè yo paka vini, -yo di manman-yo “yo pa pwa”l lekòl, paske yo te wè chèf ak zam antre nan lakou lekòl la.”
Bagay sa yo pa ka fèt mezanmi. -Nou rele anmwe, moun Ãlavach ap rele anmwe. Nou pakapab, nou pat abitye avèk bagay sa yo. Se pou gouvèneman an ale avèk pwojè l la, li mèt kite n nan labou-a. ”Kite n n”a bwè -dlo-sòt-rete, – n”a met akwatab la dan yo. – Yo pa bezwen vin touye n avèk [ife?], yo mèt kite n jan n ye a. – E ok VKM mèsi.
E byen dakò, ok nou remèsye w. -Vwala mèdam mèsye, jan nou tap tande l la se te abitan de apèl nap resevwa nan stidyo radyo-vwa-klodi mizo pou explike kouman sitiyasyon an ye o-nivo Ãlavach, maten an, kòm enfòmasyon an tonbe jan moun yo di l la, yo te gen pou yo tande vis-prezidan KOPI-a ki se Matinès, -ebyen, jan manm KOPI a te di sa oparavan avèk oditè sa a ki ta pale a, yo pa menm tande Matinès, -yo voye li nan penitansye.
Nap kontinye fè w swiv kouman sa te ye, jounen Madi vennsenk [25] Fevriye Demilkatòz [2014] la nan Ãlavach swit a manifestasyon popilasyon an tap fè pou mande liberasyon vis-prezidan KOPI a Matinès. Ebyen popilasyon an ta gen lòt enfòmasyon ki tonbe nan zòrèy-li. ”Selon enfòmasyon yo, yo pa menm tande Matinès, -yo voye li nan penitansye.
Bagay sa a te fè popilasyon an sichofe, Ebyen jan n tande nouvèl-la, genyen Majistra Frits avèk plizyè polisye B.I.M kraze yon manifestasyon jounen Madi vennsenk [25] Fevriye Demilkatòz [2014] la. ”Nap kontinye tande reyaksyon popilasyon an.
Q- Alo, -Se kòman sa ye onivo Ãlavach pou kounye a?
R- Bon, jodi a sitiyasyon an grav, vrèman gravman-grav, m”panse moun-Ãlavach retwouve yo nan ki sitiyasyon yo ye, Jodi a. E lè nou tap mobilize, nou tap pale moun yo kòman bagay la ye, yo pat ko kwè, -jodi a m panse yo kwè. -Jodi a pami nou nan manifestasyon an, nou gen moun ki pran katouch, -nou gen moun ki pran kou, -nou gen moun [ ke yo]- arete [ki] pou nou. Majistra a kontinye ak menl , majistra antre nan foul la ak menl lap fouye men pran moun, lap bay lapolis “men moun pou yo arete” anndan foul-la. E Jodi a, nap lanse yon mesaj-klè a popilasyon Ãlavach-la, “jwèt-la pou yo, jwèt-la pou yo, -e m panse yo konprann sak fèt-la, Jodi a si majistra a ka ap foure men ak menl pou l arete moun, sèke, li gen yon pwoblèm ak moun Ãlavach. Se pa san rezon nèg yo vle vann vil la sou nou vre.” Sa vle di se jis pou yo pwouve nou, noumenm [nan] Ãlavach, yo vle retire nou nan ZÃ®le a. -Majistra a avèk tout akolit li yo, menm jan an majistra a ak depite Fenèl fè tout sa l konnen, -yarete Matinès, jwenn avèk [lamòt ak palmi?] yarete Matinès. ”Ala minit kote m ap pal”avèk ou la a, yo pa menm tande Matinès devan jij-natirèl li, yo dirèkteman ale nan penitansye-nasyonal avèl. ”Noumenm moun Ãlavach n”ap mobilize, nou pap lage, nap kenbe rèd, jiskaske batay-la fini. [kominikasyon an koupe bridsoukou]
R- Wi, kòman sa ye [pou ou tou]? Akoz kòlèg-nou, manm konbit-la ki arete depi Vandredi, yo te dwe tande l yè, -ki pa tande, -maten an, yo desann avèl pakè pou yo tande l, yo pa tande l. ”Epui sou lòd gouvèneman an, polisye parèy-li-yo ki bliye yo se pitit sòyèt menmjan avèk nou, yo chire rad sou li, yo rive menm tire l kou, pou al penitansye avè l. ”Lè pèp-la te resevwa nouvèl-la li te deside pran lari a pou di “non yo pa dakò avèk sòt dabi, ak jan otorite-yo ap entèveni abitrèman oprè de kòlèg yo.” -Epui sak” pi dwòl la, menm Majistra “Fritz Sezard” bliye si se moun lòt bò a li ye, lap fè tyoul gouvènman sa a, -ebyen li ale avèk men-li dekonsè avèk B.I.M ki lòt bò a pou arete manifestan yo, kraze manifestasyon an, fè represyon sou moun yo. ”Donk m”ap mande òganizasyon dwa de-lòm yo, map mande chak lòt òganizasyon kèlkeswa kote abi a ye, ki ap entèveni, -pou pa kwazwe bra yo, -pa mete dlo nan bouch-yo nan sitiyasyon an, pase g”on pwovèb ki di, “Lè poul pase l wè yap plimen kodenn li mete plim pal alatranp.” ”Pase bagay-la li pap piti, lè l fini ak Ãlavach, yap avanse sou Okay. ”N”ap mande tout moun ki konsyan de sitiyasyon an, pou yomenm tou, yo pale. ”M”ap mande tou, pou otorite-politik yo, sòti nan silans yo, – E pa sèl lè eleksyon pou yo bezwen pèp Ãlavach-la. M”wè gen yon sitiyasyon kap devlope, yap tann ki lè pèp Ãlavach-la ozabwa, -ya vin simen grenn-diri,-vin bay vye kawòt, pou yo ka mande nou vote yo. ”Pèp-Ãlavach la plis bezwen yon soutyen nan moman an pou pèmèt yo rete kote yo ye a, pou yo viv byen alèz, ya fè mayi, pitimi, manyòk, -ya peche pwason pou yo viv, olye yo vin pote grenn [zawòt?] ba yo. N”ap mande senatè yo, ki konn vin mande pèp-la vòt yo, pou yo soti nan silans yo, -e pat pou sa pèp-la te vote yo tou. Mèsi!
R- Bon mwenmenm m’se youn nan manm komite konbit-la, yo te siyale pou arete, -lè reprezay-la m”te oblije a kouvè, -e jiskaprezan m”te gen pou m te avanse pou m te gen not-sa a, m”poko gen not-la. -Se youn nan manm yo ki te kouri vin jwenn mwen ki explike m kòman bagay la ye. -Mwen a kouvè, paske otorite lokal yo di “B.I.M yo deside arete m.” M”pa ko gen nòt la nan menm, pou m konn konbyen moun ki blese, kòman sa ye.
R- Moun sa m di w la la a, -“Jenèl” li blese.
R- Li blese nan tèt, men ta sanble se rafle yo rafle li, -donk li blese, li blese, -donk popilasyon an fristre, -donk vwala kòman gouvènman Mateli-Lamòt la ap maspinen popilasyon Ãlavach-la, pou tè, depui plis pase desanzan [200zan] popilasyon an abite ladanl, ki fè Jodi a, se sa ke lap vin bannou. ”Donk nou pap pranl nan menl. -Fwa sa a nou pral pase a yon lòt opsyon, paske nou pa kapab ankò. -Donk se pou tout, m”ta di, “òganizasyon kap defann dwa-moun,” fòk yo entèvni nan Ãlavach, paske, sa a enposib, nou pa ka tolere l ankò. ”Donk, Frits, lonje-dwèt sou nou, li di “men moun pou yo arete.” ”Donk la a “Fritz” depi Jodi a, li mèt bay teren an, -bay tèren an, pase nou pa asepte l Ãlavach ankò. ”A chak fwa nou wè l, -donk sa ap deranje nou, -Li dwe ale, li dwe ale apati de Jodi a, -donk li dwe ale. -Demen-siDjevle, li pa gen dwa nan tèt Meri a ankò.
Q- Ãske w kapab explike n kòman sitiyasyon an ye sou ZÃ®le a?
R- Yo te arete kanmarad Matilnès Lami an ki se vis-prezidan konbit-peyizan Ãlavach lan yo te mete li nan prizon san oken motif, e sèt fwa-si maten an”¦.”
Ãle Ã Vache, Dahoud Andre, Ezili Dantò, Il a vache, Ilavach, imperialism in haiti, Lakou New York, LakouNY, Making Haitians landless, Manno Louizaire, Obama administration privatizing Haiti, Radiovkm, Radyo Vwa Klodi Mizo, tourism, U.S. privatizing Haiti, US occupied Haiti, Vwa Klodi Mizo
Konferans de Près Platfom Pitit Dessa... — Haiti Resistance to new US slavery behind UN guns & N...