Dit lijkt mij ten onrechte verwaarloosd te worden in Lewtons oeuvre; bovendien is de rol die Boris Karloff hier speelt een van zijn meest onderschatte. Ik ben altijd dol geweest op de film en hoewel ik toegeef dat hij zich nogal traag ontwikkelt, is de sfeer die hij oproept eenvoudigweg fantastisch (Jack Mackenzies cinematografie is uitmuntend) <0xE2><0x80><0x93> met een eilandscène die doet denken aan I WALLED ME MET A ZOMBIE (1943), maar die nog vreemder wordt doordat hij wordt afgedraaid tegen een achtergrond van oorlog. De centrale situatie <0xE2><0x80><0x93> die van een gestrande groep mensen die tegen de elementen (in dit geval de pest) en een gevaarlijke vijand (de vampierachtige Vorvoloka die hun energie aftapt) vechten <0xE2><0x80><0x93> is sindsdien herhaaldelijk uitgevochten, maar in die tijd was het nog betrekkelijk nieuw (en het kan heel goed zijn geïnspireerd door John Fords klassieke western _Stagecoach 1939_, vooral in de manier waarop de heldin door sommige leden wordt gemeden vanwege haar'verwoestende invloed'). De vampierlegende die hier naar voren wordt gebracht, is beslist een van de meest originele benaderingen van dit eeuwige thema in klassieke horrorfilms <0xE2><0x80><0x93> en de presentatie ervan behoort ongetwijfeld tot de meest geletterde en meeslepende ooit. Eigenlijk verheugt de film zich op 'The Wurdalak'. <0xE2><0x80><0x93> de episode in Mario Bava's compendiumfilm Black Saab (1963) waarin Karloff zelf de hoofdrol speelt!<br /><br />De film zorgt er ook voor dat er een favoriet element van Poe <0xE2><0x80><0x93> een voortijdige begrafenis <0xE2><0x80><0x93> in voorkomt; deze toevoeging wordt uiteraard in overvloed beloond in de vorm van een geweldige <0xE2><0x80><0x93> en behoorlijk verontrustende <0xE2><0x80><0x93> finale. Bovendien biedt het weloverwogen tempo voldoende ruimte voor goed afgeronde karakteriseringen (in alle belangrijke delen): vooral interessant is de relatie tussen de Grieken (Karloff en de sinistere Helene Thimig, die het bijgeloof de overhand laten krijgen, waardoor ze de onschuldige Ellen Drew wantrouwen en uiteindelijk bedreigen), en ook die tussen het heidendom (zoals vertegenwoordigd door Jason Robards sr. (die een brandstapel aansteekt om de oude goden gunstig te stemmen, zodat ze de pest afweren) versus de wetenschap (zoals vertegenwoordigd door Ernst Deutsch, die uiteindelijk zelf aan de ziekte bezwijkt). Ongebruikelijk voor griezelfilms in die tijd <0xE2><0x80><0x93> maar typisch voor Lewton <0xE2><0x80><0x93> is dat speciale aandacht wordt besteed aan de vrouwenrollen: de eerder genoemde Drew en Thimig, maar nog meer Katherine Emery (die een personage speelt dat lijdt aan een bepaalde 'kwaal' en die tijdens de climax naar voren komt, wat het een onverwachte ironie geeft <0xE2><0x80><0x93> vooral met Karloffs laatste opmerking: 'Ik heb de Vorvoloka gezien!'). Het meest betreurenswaardige aspect van deze boxset, afgezien van de ietwat teleurstellende transfers (waaronder deze), is het feit dat _ISLE OF THE DOAD_ geen begeleidend audio-commentaar heeft; voor een zelden geziene film als _THE GHOST SHIP_ (1943), die om te beginnen al niet eens echt gruwelijk is, is dat heel begrijpelijk <0xE2><0x80><0x93> maar de betrokkenheid van Karloff en het vampierthema hier zouden voldoende materiaal voor discussie hebben moeten opleveren (is het mogelijk dat er maar weinig bewonderaars van deze film zijn <0xE2><0x80><0x93> Lewton zelf zou het, naar verluidt, 'een complete puinhoop' hebben gevonden?!
This seems to me to be unjustly neglected among Lewton's oeuvre; likewise, Boris Karloff's performance here is one of his most underrated. I've always loved the film and, while I concede that it moves rather slowly, the atmosphere it conjures up is simply marvelous (Jack Mackenzie's cinematography is outstanding) - with the island setting recalling I WALKED WITH A ZOMBIE (1943), but given added strangeness by being played out against a backdrop of war.<br /><br />Its central situation - that of a stranded group of people fighting the elements (in this case, the plague) and a dangerous enemy (the vampire-like Vorvoloka who saps their energies) - has been done to death since, but at the time it was still relatively fresh (and may well have been inspired by John Ford's classic Western STAGECOACH [1939], especially in the way the heroine is shunned by some members for her 'corrupting influence'). The vampire lore put forward here is certainly one of the most original approaches to this perennial theme in classic horror cinema - and its presentation is undoubtedly among the most literate and engrossing ever. Actually, the film looks forward to "The Wurdalak" - the episode in Mario Bava's compendium-film BLACK SABBATH (1963) which stars Karloff himself! <br /><br />The film also takes care to throw in a favorite Poe element - premature burial - for good measure; of course, this added flourish pays off in spades in the form of a terrific - and quite unsettling - finale. Besides, the deliberate pace does allow for well-rounded characterizations (in all the major parts): especially interesting is the relationship between the Greeks (Karloff and the sinister Helene Thimig allowing superstition to get the better of them, thus distrusting and ultimately threatening innocent Ellen Drew), and also that between paganism (as represented by Jason Robards Sr., who lights a pyre to appease the old gods so that they ward off the plague) vs. science (as represented by Ernst Deutsch, who eventually succumbs to the disease himself). Unusual for horror films at the time - but typically for Lewton - special consideration is given to the feminine roles: the afore-mentioned Drew and Thimig, but even more so Katherine Emery (playing a character suffering from a particular 'ailment' and who comes to the fore during the climax, lending it unexpected irony - especially with Karloff's final remark, "I've seen the Vorvoloka!").<br /><br />Unfortunately, the side of the disc which houses this title is completely bare-bones: the most regrettable aspect to this Box Set, apart from the somewhat disappointing transfers (including this one), is the fact that ISLE OF THE DEAD does not have an accompanying Audio Commentary; for a rarely-seen film like THE GHOST SHIP (1943), which is not even really horror to begin with, that's quite understandable - but Karloff's involvement and the vampiric theme here should have provided ample material for discussion (is it possible there are few admirers of this one, then - Lewton himself, reportedly, considered it "a complete mess"?!)...