Neem hem of niet, je kunt de enorme aanwezigheid van James Cagney op het witte doek niet ontkennen. 'The Public Enemy', waarmee Cagney het grote Hollywood binnenstapte, vertelt niet zozeer een samenhangend verhaal als wel een reeks beelden die met elkaar verbonden zijn door Cagney's pure sterrenmacht.<br />Cagney is Tom Powers, een gangster uit zijn jeugd die opgroeit tot een volwassen gangster en aan zijn eind komt in een bloedige bendeoorlog in 1920 in Chicago. De film is gepositioneerd als deels verhaal over moraliteit, deels boodschap van de overheid. Aan het begin van de film kondigt een van de hoofdrolspelers aan dat de filmmakers het gangsterleven absoluut niet willen verheerlijken, terwijl iemand aan het eind aankondigt dat het Amerikaanse publiek een oproep krijgt om in actie te komen om een eind te maken aan de slonzige onderwereld die in de film wordt geportretteerd. En het moet gezegd worden dat de film, ondanks de stijlvolle regie van William Wellman en een intens charismatische voorstelling van Cagney, aan zijn belofte blijft vasthouden. De film heeft een stimulerende energie, maar Cagney of zijn levensstijl wordt er niet één keer door vereeuwigd.<br />Er zitten een aantal werkelijk gedenkwaardige momenten in deze film. Natuurlijk is de beroemde scène met de grapefruits als een van die scènes in de filmannalen geschrapt, maar ik was het meest onder de indruk van de film.' De schokkende finale, waarin het lichaam van Cagney bij de voordeur van zijn huis wordt afgezet, terwijl zijn moeder boven vrolijk de lakens van zijn bed verschoont en denkt dat 'naar huis komen' betekent dat haar zoon levend thuiskomt. Een ander oogverblindend fragment is dat waarin Cagney wraak zoekt op de bende die zijn beste vriend heeft vermoord. We zien hem de biljartzaal waar ze zich hebben verzameld in de gaten houden, met een waarlijk angstaanjagende en psychotische uitdrukking op zijn gezicht. Dan loopt hij door de regen recht op de camera af tot zijn gezicht het beeld vult. Nadat hij de biljartzaal is binnengegaan, horen we schoten en een man die schreeuwt, terwijl de camera op de buitenkant van het gebouw gericht blijft. Dan komt Cagney te voorschijn, gewond en wankelend door de regen. Het hele segment voelt veel gewelddadiger aan dan het in werkelijkheid is, vanwege het effectieve gebruik van camera en geluid (dat nog in de kinderschoenen stond, maar dat Wellman voortreffelijk gebruikt).<br /><br />De meeste andere acteurs vallen slecht naast Cagney, omdat zijn stijl van acteren zo verschilt van de conventies van die tijd. Donald Cook, die Cagney's oorlogsheldenbroer speelt, overdrijft tot het uiterste, terwijl hij in stomme films één voet stevig op de grond heeft geplant. Een paar vrouwen worden er als snoepjes in gegooid, maar er wordt absoluut geen poging gedaan om hun karakters te ontwikkelen. Joan Blondell is schattig en sexy, maar Jean Harlow is vreselijk. Hoe deze lelijke, lompe, afschuwelijke actrice ooit een ster is geworden, gaat mijn verstand te boven.<br />En zoals zo vaak gebeurt met films van voor de Code, werd ik overdonderd door materiaal dat je nooit in films uit deze periode zou verwachten. Het maakt openlijk grapjes over homo's en joden, heeft het eerlijk gezegd over seks, en, het opvallendst, maakt een vergelijking tussen gangsters en soldaten, waarbij wordt beweerd dat ze allebei moordden, maar om verschillende redenen. Tien jaar later zou zo'n opmerking nooit in een Hollywoodfilm voorkomen en zouden films pas in de jaren zeventig weer oorlogen gaan bekritiseren.<br />'The Public Enemy' is ruw aan de randen. Je kunt nog steeds voelen dat de verschillende kunstenaars op de tast hun weg proberen te vinden in het nieuwe tijdperk van de film, en als gevolg daarvan zijn sommige delen van de film onevenwichtig. Maar het is een opvallende en opmerkelijke film die, ondanks de beperkingen die hem door de tijdsperiode en de beschikbare technologie zijn opgelegd, een vuistslag van gangsterformaat uitdeelt.<br />Een cijfer: een negen.
Take him or leave him, one can't deny the tremendous screen presence of James Cagney. "The Public Enemy," which launched Cagney into the Hollywood big time, doesn't so much tell one cohesive story as much as it offers a series of vignettes linked by Cagney's sheer star power.<br /><br />Cagney is Tom Powers, childhood hoodlum who grows up to become an adult hoodlum and meets his end as part of a bloody gang war in 1920 Chicago. The film is positioned as part morality tale, part public service message. A title card at the film's opening announces that the filmmakers in no way mean to glamorize the gangster life, while one placed at the end announces a call to action on the part of the American public to bring an end to the seedy underworld portrayed in the movie. And to the film's credit, despite stylish direction by William Wellman and an intensely charismatic performance from Cagney, it sticks to its promise. The film has an invigorating energy, but it never once glamorizes Cagney or his lifestyle.<br /><br />There are a number of truly memorable moments in this film. Of course the famous grapefruit scene has gone down in film annals as one of them, but I was most struck by the film's shocking finale, in which the body of Cagney is dropped off at the front door of his home while his mother happily changes the sheets of his bed upstairs, thinking that "coming home" means that her son is coming home alive. Another dazzling segment is the one in which Cagney seeks revenge on the gang that killed his best friend. We see him staking out the pool hall where they have gathered, with a truly frightening and psychotic expression on his face. Then he walks through the rain directly toward the camera until his face fills the frame. After he enters the pool hall, we hear shots and a man screaming while the camera stays focused on the exterior of the building. Cagney then emerges, wounded and staggering through the rain. The whole segment feels much more violent than it actually is, because of the effective use of camera and sound (which was in its infancy, but which Wellman uses superbly).<br /><br />Most of the other actors come off poorly next to Cagney, because his style of acting was so different from the conventions of the time. Donald Cook, playing Cagney's war-hero brother, overacts to the hilt, with one foot firmly planted in silent films. A couple of females are thrown in as eye candy, but absolutely no attempt is made to develop their characters. Joan Blondell is cute and sexy, but Jean Harlow is dreadful. How this ugly, clunking, horrible actress ever achieved stardom is beyond me.<br /><br />And as frequently happens with pre-Code cinema, I was taken aback by material that you never think of appearing in films from this time period. It makes overt fun of gays and Jews, frankly addresses sex, and, most strikingly, makes a parallel between gangsters and soldiers, claiming that both murder but for different reasons. Ten years later a comment like that would NEVER appear in a Hollywood film, and movies wouldn't be comfortable criticizing war again until the 1970s.<br /><br />"The Public Enemy" is rough around the edges. You can still feel the various artists involved trying to feel their way around the new era of motion pictures, and as a result, parts of the film are uneven. But it's a striking and remarkable movie that, despite limitations placed on it by the time period and the technology available, packs a gangster-sized punch.<br /><br />Grade: A