GRAVE OF THE FIREFLIES is werkelijk een van de grootste prestaties van Studio Ghibli. Het is een briljant meesterwerk dat absoluut een plaats verdient in de beste films die ooit zijn gemaakt. Het is niet alleen een verbazingwekkend goed (en op het gevaar af dat het overkomt als een cliché, perfect) kunstwerk, het is ook een ontroerend, aangrijpend en uiteindelijk hartverscheurend verhaal over het verlies van onschuld en de tragedies van de oorlog.<br />De film, die is gebaseerd op de autobiografie van Akiyuki Nosaka en die zich afspeelt tijdens de bomaanslag op Japan in <0xE2><0x80><0x93> nota bene <0xE2><0x80><0x93> de Tweede Wereldoorlog, gaat over Seita, een liefhebbende, koppige zoon van een marineofficier en zijn onschuldige zusje Setsuko. Hun fatale strijd om te overleven begint meteen al, als ze allebei door Amerikaanse B-29's uit huis en huis worden gebombardeerd. Mama raakt ernstig gewond en wordt in verband gewikkeld in een ziekenhuis aangetroffen, waar ze kort daarna overlijdt. De kinderen verhuizen naar Nishinomiya om bij hun tante te logeren. Tante, een kille, verbitterde, egoïstische vrouw, heeft geen geduld met Seita of Setsuko, vooral niet als ze bij maanlicht achter vuurvliegjes aan jagen, aan het strand spelen of bij het huis rondhangen in plaats van te helpen. Nadat ze lang genoeg met Tante op de vuist zijn gegaan, besluiten de kinderen weg te lopen en hun intrek te nemen in een verlaten grot bij het meer. Beiden proberen te leven van groenten of ander voedsel dat ze zich kunnen veroorloven om te verhandelen en/of te stelen, zonder succes...<br />De uitkomst van het verhaal wordt in feite getoond bij de première van de film, waar we een spookachtige schim van Seita zien toekijken hoe een meer ondervoede versie van hem op een treinstation een pijnlijke, eenzame dood sterft. En inderdaad, als we zien hoe deze gebeurtenissen zich hebben voltrokken, hopen we vurig dat Seita en Setsuko een manier zullen vinden om in leven te blijven, maar helaas, dat zal helaas niet gebeuren, gezien Seita's koppige trots. De algehele toon van de film is heel tragisch. Zelfs de luchthartige momenten, zoals de voornoemde scènes waarin Seita en Setsuko rond het huis spelen of vuurvliegjes verzamelen voor hun grot, zijn bezoedeld met een vleugje droefheid, want we weten dat deze korte momenten van geluk niet lang zullen duren.<br />Wie is verantwoordelijk voor het lot van deze kinderen? De film stelt deze vraag nooit aan het publiek, en doet dat ook niet echt. Het zou gemakkelijk zijn voor regisseur Isao Takahata om van deze film een anti-Amerikaanse film te maken, maar hij doet iets beters. In plaats daarvan geeft hij treffend te kennen dat oorlog serieuze - en dodelijke - gevolgen kan hebben voor slachtoffers. Hij vermijdt ook om een personage als held of schurk af te schilderen, en maakt er in plaats daarvan een heel menselijk verhaal van, zonder duidelijke 'goede' of'slechte' personages. De tante is bijvoorbeeld niet slecht; ze is alleen maar een boze, wanhopige vrouw die net zo hard vecht om te overleven als Seita en Setsuko. Hoe gruwelijk haar behandeling van de kinderen ook is, op de een of andere manier zien we haar nooit als een echte slechterik, maar als een zeer gebrekkig, veelzijdig menselijk wezen.<br />Normaal gesproken zou je zo'n verhaal als passend beschouwen voor live-action, maar _GRAVE OF THE FIREFLIES_ bewijst dat het ook door middel van animatie verteld kan worden. Dit is geen stompzinnige uitstalling van schitterende beelden <0xE2><0x80><0x93> hoewel de artistieke verdiensten van de film, net als bij Ghibli-producties, weelderig en soms adembenemend zijn <0xE2><0x80><0x93> maar een vertoning van echte personages die worstelen met zeer tastbare emoties. En het meest verbazingwekkende aan deze film is dat we zo veel om Seita en Setsuko gaan geven <0xE2><0x80><0x93> hun onafscheidelijke band van liefde en kameraadschap is het hart en de ziel achter de film.<br />Er zijn lange stiltes op de soundtrack, waarbij heel weinig muziek wordt gebruikt, maar toch is de film er des te krachtiger door. Het meest effectieve moment is wanneer we een krassende vertolking van 'Home, Sweet Home' horen boven een montage van Setsuko die bij het opvanghuis speelt. Het is een simplistisch, lief, maar ook heel triest moment dat niet alleen in de context van de film werkt, maar ook op zichzelf.<br />Normaal gesproken zeg ik dat niet in mijn recensies, maar ik zou deze film in zijn moedertaal van het Japans beslist aanbevelen voor een werkelijk krachtige en gedenkwaardige ervaring. Dat wil echter niet zeggen dat de Engelse dub, geproduceerd door de in New York gevestigde Central Park Media, inferieur is; integendeel. Hij is in feite verrassend goed, met een effectieve hoofdrol van J. Robert Spencer en opmerkelijke cameo's van Anime-acteurs Veronica Taylor, Crispin Freeman en Dan Green. Rhoda Chrosite's Setsuko is de enige stem die niet inferieur is. Het gaat haar niet zo goed af; ze klinkt meer als een volwassene die doet alsof ze een jong meisje is, en komt in de meeste scènes gespannen over (behalve wanneer ze diarree heeft). Maar voor degenen die geen ondertitels kunnen lezen, is de dub meer dan voldoende (hoewel niet zo populair als andere die ik heb gehoord).<br />Zelfs in een genre dat zo veelzijdig is als Japanse Anime, zijn er maar weinig films die letterlijk iedereen echt móét zien. GRAVE OF THE FIREFLIES is zo'n film.
Truly one of Studio Ghibli's greatest crowning achievements, GRAVE OF THE FIREFLIES is a brilliant masterpiece fully deserving of a place in any of the best movies ever made. Not just an astonishingly great (and, at the risk of coming off as cliché, perfect) work of art, this is a moving, thought-provoking, and ultimately heartbreaking tale about the loss of innocence and the tragedies of war.<br /><br />Based on an autobiography by Akiyuki Nosaka, the film, set during the bombing of Japan in --of all times-- World War II, centers on Seita, a loving, headstrong Navy soldier's son and his innocent little sister, Setsuko. Their fatal struggle for survival begins right at the start, when both are bombed out of house and home by American B-29s. Mom is seriously wounded and found wrapped in bandages at a hospital, where she dies shortly after. The children move to Nishinomiya to stay with their aunt. Auntie, a cold, bitter, self-serving woman, has no patience with Seita or Setsuko, especially when they would rather chase after fireflies at moonlight, play by the beach, or lounge around the house instead of helping out. After butting heads with Auntie long enough, the children decide to run away, setting up home in an abandoned cave by the lake. Both try by all means to live off of vegetables or whatever food they can afford to trade and/or steal, to no avail....<br /><br />The outcome of the story is actually showcased at the opening of the movie, where we see a ghostly specter of Seita watching a more malnourished version of himself die a painful, lonely death at a train station. Indeed, as we see how these events came to pass, we find ourselves rooting for Seita and Setsuko to find a way to stay alive, but alas, it is not to be, given Seita's stubborn pride. The overall tone of the movie is of a very tragic nature--even such lighthearted moments as the aforementioned sequences involving Seita and Setsuko playing around the house or gathering fireflies as lights for their cave are all tainted with a touch of sadness, for we know that these brief scenes of happiness will not last.<br /><br />Who is to blame for the plight of these children? The movie never addresses this question to the audience, nor does it really care to. It would be easy for director Isao Takahata to make this an anti-American movie, but he does better than that. Instead, he aptly conveys that war can spell serious--and deadly--consequences for victims. He also eschews casting any character as a hero or villain, and instead makes this a very human story, with no clear-cut "good" or "bad" characters. The aunt, for example, is not evil; she is merely an angry, desperate woman who is only struggling to survive just as much as Seita and Setsuko are. Atrocious as her treatment of the children is, we somehow never see her as a true baddie, but a very flawed, multi-faceted human being.<br /><br />Normally one would think of this kind of story as suitable for live-action, but GRAVE OF THE FIREFLIES proves that it can be told through the art of animation as well. This is no mindless showcase of gorgeous visuals--although the artistic merits of the movie are, as with Ghibli productions, sumptuous and at times breathtaking--but a display of real characters struggling with very tangible emotions. And the most amazing accomplishment about this movie is how much we grow to care for Seita and Setsuko--their inseparable bond of love and companionship is the heart and soul behind the movie.<br /><br />There are long stretches of silence on the soundtrack, with music used very sparingly, yet the movie is all the more powerful for it. The most effective moment is where we hear a scratchy rendition of "Home, Sweet Home" over a montage of Setsuko playing by the shelter. It's a simplistic, sweet, yet very saddening moment that not only works in the context of the movie, but on its own as well.<br /><br />I don't normally say this in my reviews, but I would definitely recommend watching this movie in its native language of Japanese for a truly powerful and memorable experience. That's not to imply, however, that the English dub, produced by New York-based Central Park Media, is inferior; on the contrary. It is, in fact, surprisingly good, with an effective lead in J. Robert Spencer and noteworthy cameo appearances by Anime voice-over actors Veronica Taylor, Crispin Freeman, and Dan Green. Rhoda Chrosite's Setsuko is the one voice that doesn't fare so well; she sounds more like an adult pretending to be a young girl, and comes across as strained during most scenes (save for when she is sick from diarrhea). Still, for those who can't read subtitles, the dub is more than adequate (although not as high-profile as others that I've heard).<br /><br />Even in a genre as multi-faceted as Japanese Anime, there are few films that literally everyone really MUST see. GRAVE OF THE FIREFLIES is one such movie.