In 1949 was het Italiaanse neorealisme nog maar 6 of 7 jaar oud, maar het had de wereld al stormenderhand veroverd, met verbluffend veel publiek en overal prijzen. Toen 'Bittere Rijst' werd gemaakt, werden de principes van het Neo-Realisme (geen sterren, een mix van professionele en niet-professionele acteurs, alleen op locatie filmen, afwijzing van'schoonheid'/klassiek/romantiek, nadruk op 'gewone' mensen en 'echte' thema's) aangescherpt: sterren deden mee (inclusief internationale, zoals Ingrid Bergman, of sterretjes als de Amerikaanse Doris Dowling hier), producties werden groter en duurder, crews professioneler, apparatuur geavanceerder, 'gewone' mensen werden vervangen door olympische schoonheden (of zien gewone mensen er NOOIT uit als Silvana Mangano of Vittorio Gassman? De personages werden steeds ingewikkelder, en het echte leven werd uitgebeeld door een ingewikkeld, verre van realistisch drama.<br />'Bittere Rijst' was een van de grootste kassuccessen van het neorealisme ter wereld. De reden voor het succes lag niet zozeer in de vertolking van de levens van arme boerenvrouwen die onder barre omstandigheden op rijstplantages op het platteland van Italië werkten <0xE2><0x80><0x93> dat is niet het thema van 'Bittere Rijst', het is gewoon de achtergrond. De voornaamste reden voor het succes lag waarschijnlijk in het feit dat het publiek kon genieten van een Noir-verhaal over tot ondergang gedoemde liefde, verraad en misdaad, terwijl het politiek onderricht werd en de vrekkige, halfgeletterde vrouwelijke arbeiders een marxistisch bewustzijn zag ontwikkelen terwijl ze met hun billen en naakte dijen in industriële hoeveelheden rondliepen.<br />'Bittere Rijst' De grote scènes in de rijstvelden, de verwoesting na de oorlog, de armoede en de bijfiguren zijn inderdaad neorealistisch. Maar de Noir-elementen (ook prominent in Visconti's meesterwerk 'Ossessione' uit 1943, dat uiteindelijk gebaseerd is op Cains 'The Postman Always Rings Twice') zijn sterk: de binnenverlichting (zie die gestileerde schaduwen in het pakhuis), het ingewikkelde camerawerk (die verbijsterende openingsfoto!!) De verdoemde personages (Silvana is een femme fatale van boerenafkomst, Gassman is een doortrapte schurk, Raf Vallone is een doorgewinterde oorlogsveteraan, Dowling is de vrouw die geboren is om mishandeld en misbruikt te worden), het perverse geweld (Gassman is een sadist, Dowling is een masochist, Silvana is een sado-masochist; de sterfgevallen zijn gestileerd), de onbeheersbare seksualiteit en de onverbiddelijkheid van het lot.<br />Maar 'Bitter Rice' had zeven (!!) schrijvers die eraan werkten, en de film lijdt onder een overdaad aan oude verhalen en tegenstrijdige thema's: juwelenroof, rijstroof, vakbondsrechten, clandestiene arbeid, post-oorlogstrauma, politiek manifest, verkrachting, moord, verraad, wraak, enzovoort. En Dino de Laurentiis kwam in beeld, die op 30-jarige leeftijd al blijk gaf van zijn voorliefde voor grandeur: bekijk die menigtescènes van epische proporties, met honderden vrouwen in de rijstvelden, in treinen, in vrachtwagens. Soms is het scherm zo overvol dat je naar adem snakt.<br />'Bittere Rijst' is een gecompliceerde film, maar niemand kan zeggen dat er geen mooie scènes in zitten: het geroep van de vrouwen in de rijstvelden bouwt zo aan tot spanning tussen de legale en illegale arbeiders dat het tot hun fysieke confrontatie leidt (het). Het is waarschijnlijk de grootste <0xE2><0x80><0x93> in aantal <0xE2><0x80><0x93> vrouwenruzie in de geschiedenis van de film; of de vrouwen die zelfs in de stromende regen naar hun werk gaan; of de laatste confrontatie in het slachthuis; of de elektriserende geseling/verkrachting-scène tussen Gassman en Silvana; of Silvana die danst; Silvana die in bed ligt te lezen; Silvana die glimlacht; Silvana die huilt; Silvana die in bad zit; Silvana die wandelt...<br />Silvana Mangano geeft een voorstelling die waarschijnlijk een van de tien meest oogverblindende vrouwenoptredens in de filmgeschiedenis is. Zonder enige training had deze voormalige schoonheidskoningin en filmster het geluk dat ze op Ingrid Bergman leek toen Bergman in Hollywood de ster was. Maar dat is nog maar het begin: ze had ook het soort lichaam waar mannen van gaan kwijlen en kletsen, een fenomenaal acteertalent en een opvliegend karakter. Het emotionele spectrum van haar personage (ook wel Silvana genoemd) is enorm: sterk en broos, eenvoudig en ambitieus, gezond en neurotisch, vastberaden en onzeker, jaloers en onverschillig, blasé en naïef, dwangmatig en berekenend. En dat allemaal doordrenkt met seks. Het is een verbazingwekkende vertolking, vooral als je bedenkt dat ze destijds 18 was!! Haar personage verenigt de door seks gedreven en gekwelde Gilda van Rita Hayworth (met inbegrip van de oorverdovende dansnummers), de tragische Cora van Lana Turner (uit 'The Postman') en de koppige masochist Pearl van Jennifer Jones (uit 'Duel in the Sun'). Ze is een puinhoop, maar toch zijn we voor haar. In de hartverscheurende finale wordt haar gezicht overschaduwd door helderheid, waanzin en schaamte als ze haar lot tegemoet klimt. Mangano baande de weg voor de nieuwe, ongeremde, aardse, onbedwingbare seksdiva's van de jaren vijftig, zoals Sophia, Gina, Ava en Brigitte. Zij was de anti-Marilyn, het tegenovergestelde van de fragiele sekspop. Later veranderde ze radicaal in een verfijnde, slanke diva en werd ze de favoriete ster van Pasolini en Visconti. Maar hier krijg je de kans om de vroege Silvana te zien, in al haar tienertrots, talent en temperament.<br />Naast haar verdwijnen de andere grote sterren naar de achtergrond: Gassman, destijds de knapste jonge acteur van het Italiaanse theater, is duivels knap en viriel, maar heeft de neiging tot overacting (maar we krijgen een glimp te zien van wat zijn Stanley Kowalski op het toneel moet hebben gedaan). Raf Vallone is in feite Burt-Lancasterachtig, maar toch. Hij kan weinig beginnen met zijn zwakke, inconsistente karakter. Doris Dowling, die een prachtige rol had in Billy Wilders 'The Lost Weekend', heeft een sterk, intelligent gezicht en doet haar best om haar misplaatste rol van Italiaanse ragazza te overwinnen.<br />Vandaag gezien, is 'Bitter Rice' nog steeds een hele ervaring. Het script is veel te dik, maar de beelden zijn krachtig. Het tragische lot van het hoofdpersonage is geen toeval: wat er gebeurt met de twee kauwgom kauwende, boogie-woogiedansende, door Amerika geobsedeerde geliefden in het verwoeste naoorlogse Italië is niet alleen maar om dramatische redenen. Het is een politieke verklaring van antikapitalistische kunstenaars die, in tegenspraak met elkaar, idiomatische instrumenten van het systeem zelf hebben gebruikt (Hollywood-U.S.A. Ze vielen aan, en kwamen met die esthetisch schizofrene maar beslist fascinerende hybridisme van het neorealisme en de B-film uit Hollywood.
By 1949, Italian Neo-Realism was just 6 or 7 years old, but it had already taken the world by storm, stunning audiences and winning awards all over. When "Bitter Rice" was made, Neo- Realist principles (i.e. no stars, mix of professional and non-professional actors, location-only shooting, rejection of "beauty"/classicism/romanticism, stressing on "ordinary" people and "real-life" themes) were being stretched: stars were joining in (including international ones, like Ingrid Bergman, or starlets like American Doris Dowling here), productions got bigger and more expensive, crews more professional, equipment more sophisticated, "ordinary" people were being replaced by Olympic beauties (or do ordinary people EVER look like Silvana Mangano or Vittorio Gassman?), "ordinary" characters were getting very complex, and real life was being traded by elaborate, far from realistic drama.<br /><br />"Bitter Rice" was one of the biggest world-wide box-office hits of Neo-Realism. The reason for its success wasn't exactly in the depiction of the lives of poor peasant women who worked under harsh conditions in rice plantations in rural Italy -- this isn't the theme of "Bitter Rice", it's just its background. The main reason for its success probably lied in the fact that the audience could enjoy a Noir story of doomed love, betrayal and crime while being politically instructed, watching the miserly, semi-literate female workers develop Marxist consciousness while parading their butts and naked thighs in industrial quantities. <br /><br />Thus, "Bitter Rice" is a sort of titillating Noir with Neo-Realist scenery and Marxist subtext. The big scenes in the rice paddies, the post-war devastation. the poverty and the supporting characters are Neo-Realist all right. But the Noir elements (also prominent in Visconti's 1943 masterpiece "Ossessione", based, after all, on Cain's "The Postman Always Rings Twice") are strong: the indoor lighting (check out those stylized shadows in the warehouse), the complex camera-work (that amazing opening dolly shot!!), the doomed characters (Silvana is a peasant femme fatale, Gassman is a rotten crook, Raf Vallone is a jaded war veteran, Dowling is the woman born to be mistreated and abused), the perverted violence (Gassman is a sadist, Dowling is a masochist, Silvana is a sado-masochist; the deaths are stylized to the hilt), the uncontrollable sexuality and the inexorability of fate.<br /><br />But "Bitter Rice" had 7 (!!) writers working on it, and the film suffers from an excess of back stories and conflicting focuses: jewel robbery, rice looting, union rights, clandestine labor, post-war trauma, political manifesto, rape, murder, betrayal, revenge, etc. And it had Dino de Laurentiis producing, who, at 30, already showed his penchant for grandeur: check out those crowd scenes of epic proportions, with hundreds of women in the paddies, on trains, on trucks. Sometimes the screen is so over- crowded you'll be gasping for air.<br /><br />"Bitter Rice" is a convoluted film, but no one can say it lacks great scenes: the women's chant in the paddies builds up to such tension between the legal and illegal workers it leads to their physical confrontation (it's probably the biggest -- in numbers -- female brawl in film history); or the women going to work even under heavy rain; or the final confrontation in the slaughterhouse; or the electrifying whipping/rape scene between Gassman and Silvana; or Silvana dancing, Silvana reading in bed, Silvana smiling, Silvana crying, Silvana bathing, Silvana walking...<br /><br />Silvana Mangano gives what's probably one of the 10 most stunning star-making female performances in cinema. With absolutely no training, this former beauty queen and film extra had the luck to resemble Ingrid Bergman when Bergman was Hollywood's #1 star. But that's just the start: she also had the kind of body that makes men drool and babble, a fabulous acting instinct and a stormy temper. The emotional range of her character (also named Silvana) is huge: strong and frail, simple and ambitious, healthy and neurotic, determined and insecure, jealous and indifferent, jaded and naive, compulsive and calculating. All of this while exuding sex through every pore. It's an amazing performance, especially when you consider she was 18 at the time!! Her character reunites Rita Hayworth's sex-driven and tormented Gilda (including the howling- inducing dance numbers), Lana Turner's tragic Cora (from "The Postman...") and Jennifer Jones' stubborn sado-masochist Pearl (from "Duel in the Sun") all in one. She's a mess, but we root for her anyway. In the heart-stopping finale, lucidity, insanity and shame cloud her face as she climbs to her destiny. With "Bitter Rice" (and later with "Anna"), Mangano paved the way to the new, uninhibited, earthy, irrepressible sex divas of the 50s like Sophia, Gina, Ava and Brigitte. She was the anti-Marilyn, the opposite of the fragile, sex-toy doll. Later she changed radically into a refined, slender diva and became the favorite star of Pasolini and Visconti. But here you have the chance to see the early Silvana, in all her teenage glory, talent and temper.<br /><br />Next to her, the other main stars fade aside: Gassman, then the brightest young star of Italian theater, is devilishly handsome and virile, but tends to overact (but we get a glimpse of what his Stanley Kowalski must have been on stage). Raf Vallone is properly Burt-Lancasterish, but there's little he can do with his weak, inconsistent character. Doris Dowling, who had a wonderful cameo in Billy Wilder's "The Lost Weekend", has a strong, intelligent face and does her best to overcome her miscasting as an Italian ragazza.<br /><br />Seen today, "Bitter Rice" is still quite an experience. The script is over-packed, but the imagery is powerful. The main couple's tragic destiny isn't accidental: what happens to the two gum- chewing, boogie-woogie-dancing, America-struck star-crossed lovers in devastated post-war Italy isn't there just for dramatic reasons. It's a political statement from anti-Capitalist artists who, contradictorily, used idiomatic tools of the very system (Hollywood-U.S.A.) they were attacking, and came up with this esthetically schizophrenic but certainly fascinating hybridism of Neo-Realism and the Hollywood B-movie. My vote: 7 out of 10.