De versie uit 1937 van 'The Prisoner of Zenda' is het grootste deel van mijn leven een van mijn favoriete films geweest. De uitvoeringen overtreffen die van de schot voor schot 1952-kleurenreboot, terwijl de Peter Sellers-spoof verdient te worden vergeten...<br />De plot is ontleend aan de klassieke stoere roman van Anthony Hope uit 1894. Rudolf Rassendyll, de jongste zoon van een Britse graaf, in de verte verwant (onwettig) aan het regerende huis van Ruritania, is gedwongen de nieuwe koning Rudolf te spelen, wiens dubbelganger hij is. Er zijn complicaties, samenzweringen en een paar uitstekende zwaardgevechten. Rudolf moet de ontvoerde koning redden, maar wordt verliefd op de mooie prinses met wie zijn evenbeeld is verloofd. Het avontuur wordt fantastisch tot leven gebracht door een geweldige cast: Ronald Colman als Rudolf Rassendyll en koning Rudolf, Madeleine Carroll als prinses Flavia, Douglas Fairbanks jr. als Rupert von Hentzau, Mary Astor als Antoinette de Mauban, C. Aubrey Smith als kolonel Sapt en een heel jonge David Niven als Fritz von Tarlenheim. Raymond Massey als hertog Michael is misschien minder gelukkig gecast (zie onder), maar hij doet het goed in een rol die zelfs in de roman te dun geschreven is voor zijn plotfunctie.<br />Ik ben dol op deze film <0xE2><0x80><0x93> het is een van de klassieken van zijn genre, en ik kan alleen maar betreuren dat hetzelfde team niet is herenigd om het tragischer vervolg te maken, 'Rupert van Hentzau'. De meest voor de hand liggende blunder die ik heb ontdekt, is de lijst van stations die op de deur van de trein is geschilderd. Zoals de hooplezers weten, ligt Ruritania niet in de Balkan, maar is het een Duitstalige staat tussen Saksen en de huidige Tsjechische Republiek: de dichtstbijzijnde grote spoorwegverbinding in de echte wereld is Dresden, en daarom is de Oriënt-Express niet de beste manier om daar te komen! Verder is de omgeving van het boek in feite gerealiseerd. Vreemd genoeg speelt de film zich af in 1897, na de publicatie van de roman (1894), terwijl het vervolg 'Rupert of Hentzau' impliceert dat de beschreven gebeurtenissen een paar jaar in het verleden liggen <0xE2><0x80><0x93> waarschijnlijk c. 1876 voor 'De gevangene van Zenda'. Maar ik wil nog een paar punten aanstippen die de kijkers hopelijk zullen aanmoedigen ook het boek te lezen. Hoe leuk de film ook is, hij is niet helemaal trouw aan zijn opzet: op sommige plaatsen werkt de film net zo goed als de roman, maar op andere plaatsen verliest hij zijn diepte. Beide zijn op hun eigen manier de moeite waard. Er staan een of twee ***verraders*** in.<br />In de roman is het heel duidelijk dat dit een verhaal over jonge mensen is, en een deel van de casting in termen van leeftijd heeft invloed op de dynamiek van de relaties. Het maakt al te veel uit dat de 2 Rudolfs hier 40-en-nog-wat zijn, niet de 29-30 van het boek, het script heeft de relatie tussen koning Rudolf en zijn halfbroer Michael veranderd. In de film is Michael ouder, maar (dat wordt gesuggereerd) onwettig. In de roman is hij *jonger** (waarschijnlijk halverwege de twintig) en wettig, zij het door een onwettig huwelijk; hij is populair bij het gewone volk (niet veel in de film te zien) en het vervolg bevestigt iemands vermoeden dat hij geen slechtere koning had kunnen zijn dan Rudolf. Misschien heeft het verhaal dan een wat ironischer en cynischer tintje nodig, in plaats van Sapts agenda zonder meer te onderschrijven?<br />En wat meer is, in het boek wordt gesuggereerd dat Antoinette een van de... ' poules de luxe' of 'grandes horizontales' is, een aantal jaren ouder dan Michael, wat haar pogingen om hem vast te houden des te dringender en wanhopiger maakt. Mary Astor is ideaal voor die rol, maar ze had een jongere partner nodig: als Douglas Fairbanks jr. (een veel grotere acteur dan soms wordt aangenomen) de rol van de intense, politiek gefrustreerde Michael had gekregen, zou de relatie de juiste snaar hebben geraakt. Maar dan zou je iemand als Errol Flynn als Rupert hebben moeten casten, en hoewel het leuk is om met een stoere bink te werken, weet ik niet zeker of dat zou hebben gewerkt.<br /><br />Douglas Fairbanks jr. is een fantastische Rupert, en steelt in veel opzichten de show van Colman's.' De held van de film is de aristocratische Rassendyll en de dronken playboy koning Rudolf. Hij heeft stijl, zwierigheid en sexappeal. Waar hij zwakker in is, is de boosaardigheid van het personage. Wanneer Rassendyll opmerkt dat hij een'slechtgehumeurde kerel is, onder de charme', geloven we dat nooit helemaal van deze Rupert. Hij is meer een zwierige schurk dan de gepolijste maar onversaagde, jeugdige schurk uit de roman: Rupert is een schoft, maar hij probeert niet te verkrachten. De film maakt van het grote zwaardgevecht een duel tussen Rupert en Rupert Rassendyll, in plaats van tussen Rupert en Michael, wat begrijpelijk is in termen van kassa's, maar helaas betekent het dat we weer een vreselijk dramatische scène verliezen: Antoinette, in haar met bloed bevlekte nachtjapon, die Rupert met een pistool te lijf gaat. Dit is een van de allergrootste avonturenfilms aller tijden. Mis nooit een gelegenheid om hem te zien, maar vergeet ook de boeken niet te lezen! (Ze zijn nu online beschikbaar.)
The 1937 version of 'The Prisoner of Zenda' has been one of my favourite films for most of my life. The performances outshine those of the shot-for-shot 1952 colour remake, while the Peter Sellers spoof deserves to be forgotten...<br /><br />The plot is taken from Anthony Hope's classic 1894 swashbuckling novel. Rudolf Rassendyll, the younger son of a British Earl, distantly related (illegitimately) to the ruling house of Ruritania, is forced to impersonate the new King Rudolf, whose double he is. There are complications, conspiracies and some excellent swordplay. Rudolf has to rescue the abducted King, but falls in love with the beautiful Princess to whom his lookalike is betrothed. The adventure is brought superbly to life by a terrific cast: Ronald Colman as Rudolf Rassendyll and King Rudolf, Madeleine Carroll as Princess Flavia, Douglas Fairbanks jr. as Rupert von Hentzau, Mary Astor as Antoinette de Mauban, C. Aubrey Smith as Colonel Sapt, and a very young David Niven as Fritz von Tarlenheim. Raymond Massey as Duke Michael is perhaps less happily cast (see comments below), but he does well in a role which is, even in the novel, too thinly written for his plot-function.<br /><br />I love this film - it is one of the classics of its genre, and I can only regret that the same team wasn't reunited to make the more tragic sequel, 'Rupert of Hentzau'. The most obvious gaffe I've spotted is the list of stations painted on the door of the train. As Hope-readers know, Ruritania is *not* in the Balkans, but is a German-speaking state between Saxony and the present-day Czech Republic: the nearest major rail-link in the real world is Dresden, therefore the Orient Express is not the best way to get there! Otherwise, the environment of the book is effectively realised. Oddly, the film sets the action in 1897, *after* the novel's publication (1894), whereas the sequel 'Rupert of Hentzau' implies that the events described are a few years in the past - probably c. 1876 for 'The Prisoner of Zenda'.<br /><br />However, I just want to raise a few more points which I hope will encourage viewers to sample the book, too. Enjoyable as the film is, it is not a completely faithful adaptation: in some places, the film works as well as the novel, but in others it loses depth. Both are worthwhile on their own terms. There are one or two ***spoilers*** in here.<br /><br />In the novel, it is very clear that this is a story of young people, and some of the casting in terms of age affects the dynamics of the relationships. While it doesn't matter too drastically that the 2 Rudolfs are here 40-something, not the 29-30 of the book, the script has altered the relationship between King Rudolf and his half-brother Michael. In the film, Michael is older, but (it is implied) illegitimate. In the novel, he is *younger* (probably mid-20s) and legitimate, although by a morganatic marriage; he is popular with the common people (not much in evidence in the film), and the sequel confirms one's suspicions that he could not have been any worse a King than Rudolf. Perhaps the story needs a somewhat more ironic and cynical touch, then, rather than endorsing Sapt's agenda without question?<br /><br />What's more, in the book Antoinette is implied to be one of the 'poules de luxe' or 'grandes horizontales' typical of the era, and is a number of years Michael's senior: which makes her efforts to hang on to him rather more urgent and desperate. Mary Astor is ideal in the role, but she needed a younger partner: had Douglas Fairbanks jr. (an actor of far greater range than is sometimes credited) been cast as the intense, politically frustrated Michael, the relationship would have struck the right note. But then, one would have needed to cast someone like Errol Flynn as Rupert, and, fun though he is in swashbucklers, I'm not sure that would have worked.<br /><br />Douglas Fairbanks jr. is a superb Rupert, and in many ways steals the show from Colman's gentlemanly Rassendyll and drunken playboy King Rudolf. He has style, swagger and sex appeal. What he is weaker on is the character's streak of sheer viciousness. When Rassendyll observes that he's a "bad-tempered fellow, underneath the charm", we never *quite* believe it of *this* Rupert. He's more of a dashing rogue than the novel's polished but out-and-out treacherous juvenile thug: the film's Rupert is a cad, but he doesn't attempt rape. The film makes the big sword-fight a duel between Rupert and *Rudolf Rassendyll*, rather than between Rupert and *Michael* - which is understandable in box-office terms, but sadly means we lose *another* terrifically dramatic scene: Antoinette, in her bloodstained nightdress, going after Rupert with a pistol.<br /><br />In conclusion: this is one of *the* all-time great adventure films. Never miss an opportunity to see it, but don't forget to read the books, too! (They are now available on-line.)