Luc Besson was aan het eind van de jaren tachtig/het begin van de jaren negentig op een hoogtepunt, en _La Femme Nikita_ (of kortweg _Nicholas_ ) is bijna net zo goed als zijn eigen stempel drukken op een genre dat veel auteurs moeilijk kunnen kneden. De spionagethriller is geweldig voor publiek dat graag blockbusterfilms wil zien, maar het is altijd lastig om er een sterk romantisch drama van te maken, omdat de kans bestaat dat er te veel eendimensionaal toneel wordt gespeeld of dat er meer aandacht wordt besteed aan de kronkels van de plot dan aan de echte menselijke emoties. Nikita lost dit probleem op met de hoofdpersoon: een jonge punker (Anne Parillaud, in haar meest herkenbare, bijna-sterren-makende optreden) die midden in een schietpartij een agent doodt, wordt tot levenslang veroordeeld, maar komt min of meer weer tot leven na de leiding van een lid van een geheime spionageorganisatie en krijgt een ultimatum: een spion/moordenaar worden of sterven. Ze gehoorzaamt en verandert na een paar jaar in Josephine, die van tijd tot tijd van buitenaf opdrachten krijgt om dingen te doen zoals zich verkleden als een dienstmeisje om potentiële doelwitten te dienen of zich voor te bereiden om in een oogwenk iemand op grote afstand te doden. <br />Besson bouwt zijn hoofdverhaal op door een soort driehoeksverhouding te creëren tussen Nikita/Josephine/Marie, haar baas Bob, en haar conventionele minnaar Marco, een caissière in een supermarkt die niet weet wat ze werkelijk doet. Besson bouwt met de elementen aan een veel conventionelere thriller, en af en toe lijkt het erop dat La Femme Nikita naar dat rijk zal afzwenken en niet meer zal terugkeren. Maar Besson is slim; hij bouwt het eerste uur op als een soort 'Smak van de Shrew'-saga (of 'Smak van een Scharlaken Schurkenpoot'), vol sappige, donkere humor, variërend van het ultrageweldige (pen in de hand, wie?) tot het malle en speelse (training met karateinstructeurs). En als zuiver regisseur van actiescènes toont Besson zich een van de meer onderscheiden meesters; het is beknopt en bondig, en houdt de ingrediënten in zich voor wat het grote publiek begeert, voornamelijk in dat hoofdstuk waarin haar wordt opgedragen iemand te doden op de avond van een ogenschijnlijk spannende date met Bob. Zelfs in de kleine dingen, zoals de scène waarin ze toekijkt hoe de spion het brouwsel voor het doelwit in het hotel in elkaar zet, werkt het op de zuiverste technische termen.<br />Maar La Femme Nikita werkt voor het grootste deel ook op emotioneel niveau. Besson zal er niet voor terugdeinzen een keiharde moordenaar in het midden te plaatsen (Jean Reno' Victor, mijn favoriete bijrol, al is het maar voor een paar cruciale scènes, en een voorloper van Leon), maar hij zal er voor de goede orde ook nog een tikkeltje van ondermijnen. Ik vond het prachtig om te zien hoe Josephine de vrouw in Venetië moet uitschakelen, haar stoot in zicht, en tot tranen toe geroerd is door de woorden die Marco tot haar spreekt, naar waarheid, niet in bewoordingen die hem als het saaie'veilige' personage afschilderen, maar als haar soort redding uit een leven dat ze gedwongen is te leiden als laatste alternatief. In feite wordt de vrouwelijke hoofdpersoon in Bessons werk in een wereld van persoonlijke chaos geplaatst die wordt veroorzaakt door of leidt tot moord en, op zijn minst, een martelende tijd met degene om wie ze geeft of om wie ze geeft (d.w.z. Portman in Leon, Leeloo in het Vijfde Element, Jeanne d'Arc, zelfs Angela in Angel-A). Het is niet zomaar een foefje om de vrouwelijke hoofdpersoon een vrouw te laten zijn <0xE2><0x80><0x93> het is essentieel voor Bessons carrière als filmmaker, en Praillaud is uitstekend voor het soort ups en downs waar de hoofdpersoon doorheen gaat, soms in dezelfde scène!<br />'Dit is...' Ik wil niet zeggen dat er een paar zwakke plekken zijn, al is het maar vanuit mijn gezichtspunt: de muziek is meestal doeltreffend in die vroege elektronische-technobeatstijl voor een moderne thriller, maar soms is het ook een kruising tussen softcoreporno en muzak van Weather; het einde kwam abrupt, of in elk geval bij de eerste bezichtiging (al is het moeilijk om de scène op het hoofdkwartier van de ambassadeur te overtreffen); en, als kleine kritiek: wat is er gebeurd met de manier waarop Nikita leert glimlachen?
Luc Besson was on a hot streak in the late 80s/early 90s, and La Femme Nikita (or just Nikita for short) is almost as good as he got at putting his own distinctive stamp on a genre that many auteurs have trouble molding. The spy thriller is great for blockbuster audiences, but to make it into a strong romantic drama is always tricky, as there's the chance for too much one-dimensional theatrics or more attention paid to the plot convolutions than actual human emotions. Nikita squares this problem away just with the protagonist: a young punk (Anne Parillaud, in her most recognizable, near star-making performance) who kills a cop in the midst of a shoot-out is sentenced to life, but then sort of resurrected following the lead of a member of a covert spy organization, and given an ultimatum: become a spy/assassin, or die. She complies, and in a few years time turns into Josephine, who gets orders on the outside from time to time to do tasks like dress up in a maid's outfit to serve potential targets, or to ready herself to kill someone long-range at a moment's notice.<br /><br />Besson crafts his main story by creating a sort of love triangle between Nikita/Josephine/Marie, her boss Bob, and her conventional lover Marco, a grocery store cashier who doesn't know what she really does. Besson tools with the elements for a much more conventional thriller, and from time to time it could appear like La Femme Nikita will veer into that realm and not return. But Besson is smart; he crafts the first hour like a kind of 'Taming of the Shrew' saga (or 'Taming of a Shrill Bad-ass'), filled with juicy, dark humor ranging from the ultra-violent (pencil in the hand anyone?) to the silly and playful (training with karate instructors). And as pure director of action sequences Besson shows himself as one of the more distinct masters; it's succinctly fresh and tense while holding the ingredients for what mainstream audiences crave, chiefly in that centerpiece as she is told to kill someone on the night of a seemingly hot date with Bob. Even in the little things, like the scene where she watches the spy put together the concoction for the target in the hotel, works on the purest technical terms.<br /><br />But La Femme Nikita, for the most part, also works on emotional levels too. Besson won't be above throwing in a hard-boiled killer in the midst (Jean Reno's Victor, my favorite supporting character if only for a few pivotal scenes, and a precursor to Leon), but he'll also subvert it just a tinge for good measure. I loved seeing when Josephine has to take out the woman in Venice, her shot in sight, and is moved to tears through the words that Marco speaks to her, truthfully, not in any terms that deem him as the boring "safe" character, but as her kind of salvation from a life that she's been forced into as a final alternative. As happens often in Besson's work, in fact, the female character is put into a realm of personal chaos that is created by or leads to murder and, at the least, harrowing times with the one she cares for or about (i.e. Portman in Leon, Leeloo in Fifth Element, Joan of Arc, even Angela in Angel-A). It's not simply a gimmick in having the character be a woman- it's essential to Besson's track as a filmmaker, and Praillaud is excellent for the sort of ups and downs the character goes through, sometimes in the same scene! <br /><br />This isn't to say there are a few minor liabilities, if only from my perspective: the music is usually effective in that early electronic-techno beat style for a modern thriller, yet sometimes it's also a cross between a soft-core porn and Weather channel muzak; the ending felt abrupt, or at least on a first viewing (albeit it's hard to top the scene at the ambassador's HQ); and, as a minor criticism, what happened to showing how Nikita learns how to smile? (Seems a little crucial as something of her personality that's skipped over, when made to seem like a big stepping stone by Jeanne Moreau's enigmatic character.) Otherwise, a must-see, and one of Besson's best films.