In zijn inleiding tot de video-uitgave van JOHNNY GUITAR omschrijft Martin Scorsese de film als 'operant', en dezelfde term geldt voor PURSUED, dat hij ook koos voor de 'Martin Scorsese Presents'-collectie. Het helpt als je er op deze manier over denkt: wie zoekt er nu naar logica of realistisch gedrag in een opera? Wat je zoekt - en krijgt - bij PURSUED is een intens esthetisch drama, gedreven door zowel gestileerde als gestileerde hartstochten. Het scenario is van Niven Busch, die ook _DUEL IN THE ZON_ heeft geschreven, en wat PURSUED behoedt voor de aftocht naar het kamp is geen beter verhaal, maar ingehouden acteerwerk, een scherpe, rechttoe-rechtaan-lijn, een glorieuze, duistere cinematografie en een onheilspellende, maar beheerste stemming die aan een naderende onweersbui doet denken. Om de filmische grandeur op de juiste manier te kunnen waarderen, moet je _Pursued_ op het grote scherm zien, waar de uitgestrekte lege landschappen, opdoemende rotswanden en enorme close-ups de juiste context bieden voor dit melodrama met een Griekse tragedie.<br />Freud was in de jaren veertig van de vorige eeuw trendy, en Hollywood bracht een aantal overspannen en toch simpele films uit over personages van wie de gestoorde psyche verklaard kan worden door één enkele gebeurtenis in hun jeugd ( _Spellman_, _The LOCKET_, enz.). Het eerste wat je in _Pursued_ moet accepteren, is dat de held, Jeb Rand (Robert Mitchum), zijn hele leven getekend is door een traumatische jeugdervaring met geweld die hij zich niet goed kan herinneren. We weten dat zijn hele familie dood is, en dat hij is geadopteerd door Ma Callum (Judith Anderson), die zelf een zoon en dochter heeft. Jeb assimileert nooit helemaal in zijn pleeggezin: hij heeft voortdurend ruzie met Adam, die hem als een indringer ziet, terwijl hij en Thorley (Teresa Wright) een heel on-familie-achtige band ontwikkelen. Deze onderstromen worden duidelijk wanneer Jeb vertrekt om in de Spaans-Amerikaanse oorlog te vechten, en niets wordt beter als hij terugkeert als een held. Beheerst door impulsen die ze niet kunnen begrijpen, overschaduwd door het geheim dat alleen Ma en haar sinistere zwager Grant Callum kennen, worden de drie jonge mensen marionetten in een gewelddadig ritueel. Dit is het moment waarop de film ongeloofwaardig begint te worden, vooral wanneer zowel Ma als Thorley zich onvermurwbaar tegen Jeb keert nadat hij Adam uit zelfverdediging heeft gedood. Ze hebben deze man allebei zijn hele leven gekend en van hem gehouden, dus waarom kunnen ze dan niet geloven dat hij er niets aan kan doen? 'Bloed kruipt waar het niet gaan kan' lijkt de enige verklaring. En wanneer Thorley besluit met Jeb te trouwen en hem in hun huwelijksnacht te vermoorden, begint de film in de richting van de bespottelijke kant te gaan. Haar verklaring, en de huwelijksnacht zelf, zijn als de aria's van een sopraan, terwijl de scène waarin Jeb Thorley het hof maakt een ziek, huiveringwekkend karakter heeft, terwijl ze een beleefde bespotting van hun vroegere onschuldige romance ten beste geven. De rol die haar man Niven Busch voor Teresa Wright heeft geschreven, is vrijwel onmogelijk geloofwaardig te spelen, want ze begint als een open, zachtaardig, liefhebbend meisje en verandert plotseling in een kille, van haat vervulde wreker, om vervolgens net zo abrupt weer te veranderen. Wright doet haar best, en dat is heel goed. Judith Anderson is voortreffelijk subtiel in haar portret van een vrouw wier koppigheid en onvermogen om haar fouten toe te geven haar nobele poging om het goed te maken vergiftigen. Decaan Jagger, een gladde prater met een boosaardige glinstering in zijn ogen, slaagt erin een man die bezeten is van wraak geloofwaardig genoeg te maken om angstaanjagend te zijn. John Rodney is ook uitstekend als Adam, wiens afgunst en knagende wrok zijn fatsoen aantasten. Waar andere acteurs misschien meer hun best hadden gedaan om de mentale kwelling, de wakende nachtmerries die Jeb Rand achtervolgen, uit te beelden, speelt Mitchum hem met een verdoofde afstandelijkheid, als een emotioneel verlamde man die nooit echt in staat is geweest om met iets in contact te komen. Zijn liefde voor zijn pleegzus is een verlangen om zich vast te klampen aan haar gewortelde normaliteit, om volledig geaccepteerd te worden, om iets goeds te maken van de puinhopen van zijn verleden. Maar de perversiteit van de verbintenis, met zijn incestueuze boventonen, maakt het een onwaarschijnlijk voertuig van verlossing.<br />Pursued was Mitchums eerste hoofdrol in een A-film, en hij haalt er niet alleen het beste uit, het haalt ook het beste uit hem. In de eerste scène komt hij uit de schaduwen van een vervallen stenen huis te voorschijn, zijn witte overhemd met ruches gescheurd, zijn lange haar in de war, zijn ogen dromerig opgejaagd. Zijn fysieke grootsheid wedijvert met het landschap, en beide worden monumentaal gevleid door de camera van James Wong Howe. (Neem me niet kwalijk als ik klink als een van de 'kwijlerds', zoals een pr-man Mitchums tienerfans noemde.) Hij spreekt met een gedempte, vermoeide stem die soms nauwelijks boven een fluistering uitkomt; als extra traktatie neuriet hij 'Londonderry Air' en 'The Streets of Laredo'. Pursued was ook de eerste film waarin Mitchums personage volledig tot uitdrukking kwam als de eeuwige buitenstaander, de man die in wezen alleen is en niet in staat is om in een gemeenschap te passen. 'Mijn hele leven heb ik geweten dat ik er niet echt bij hoorde,' zegt Jeb Rand. Ongeïnteresseerd in vast werk, losgeslagen van de conventionele moraal <0xE2><0x80><0x93> hoewel hij zijn eigen code heeft en een gevoelig hart dat hij verborgen houdt <0xE2><0x80><0x93> wordt hij gewantrouwd, afgekeurd en benijd door andere mannen. Hij is een gokker, bereid om alles wat hij heeft op het spel te zetten (hier verliest hij zijn aandeel in de Callum-ranch op een muntstuk) omdat hij uiteindelijk weet dat het beste waarop hij kan hopen, zoals hij in het verleden zegt, is om 'langzamer te verliezen'. Een gedoemde, vervreemde man die zich in die toestand merkwaardig op zijn gemak voelde en zich ontspande in zijn eigenaardige mengeling van onfortuinlijkheid en onoverwinnelijke zelfverzekerdheid. In het echte leven citeerde Mitchum de voormalige zwerver graag uit Look Homeward, Angel: 'Wie van ons heeft zijn broer gekend? Wie van ons heeft zijn vader nagetrokken?' Wie van ons is niet voor altijd een vreemdeling en alleen?' Of zoals Ma Callum tegen Jeb zegt: 'We zijn allemaal alleen, ieder van ons, en ieder op een andere manier.'
In his introduction to the video release of JOHNNY GUITAR, Martin Scorsese describes the film as "operatic," and the same term applies to PURSUED, which he also chose for the "Martin Scorsese Presents" collection. Thinking about it this way helps: who looks for logic or realistic behavior in an opera? What you look forand get with PURSUEDis intensely aesthetic drama driven by passions both heightened and stylized. The screenplay is by Niven Busch, who also wrote DUEL IN THE SUN, and what saves PURSUED from descending into camp is not a better story but restrained acting, crisp straightforward direction, gloriously dark cinematography and an ominous yet contained mood that feels like an approaching thunderstorm. To properly appreciate the cinematic grandeur, you need to see PURSUED on the big screen, where the vast empty landscapes, looming walls of rock, and enormous close-ups provide the right context for this melodrama flavored with Greek tragedy.<br /><br />Freud was trendy in the 1940s, and Hollywood turned out a number of overwrought yet simple-minded movies about characters whose twisted psyches can be explained by a single event in their childhoods (SPELLBOUND, THE LOCKET, etc.) The first thing you have to accept in PURSUED is that the hero, Jeb Rand (Robert Mitchum), has been scarred all his life by a traumatic childhood experience of violence that he can't clearly recall. We know that his whole family is dead, and he has been adopted by Ma Callum (Judith Anderson), who has a son and daughter of her own. Jeb never quite assimilates into his foster family: he fights constantly with Adam, who sees him as an interloper, while he and Thorley (Teresa Wright) develop a very un-sibling-like attachment. These undercurrents are revealed when Jeb leaves to fight in the Spanish-American war, and nothing improves when he returns as a hero. Controlled by impulses they can't understand, shadowed by the secret that only Ma and her sinister brother-in-law Grant Callum know, the three young people become puppets in a violent ritual. This is where the movie starts to strain credibility, especially when both Ma and Thorley turn implacably against Jeb after he kills Adam in self-defense. They've both known and loved this man all his life, so why can't they believe he's not at fault? "Blood is thicker than water" seems to be the only explanation. And when Thorley decides to marry Jeb and kill him on their wedding night, the film starts tipping towards the ludicrous. Her declaration, and the wedding night itself, are like a soprano's arias, while the scene in which Jeb courts Thorley has a sick, chilling quality, as they act out a polite mockery of their former innocent romance. <br /><br />The role written for Teresa Wright by her husband Niven Busch is pretty much impossible to pull off credibly, since she starts as an open, gentle, loving girl and suddenly morphs into a cold, hate-filled avenger, only to change back again just as abruptly. Wright does her best, which is very good. Judith Anderson is superbly subtle in her portrait of a woman whose stubbornness and inability to admit her mistakes poisons her noble effort to make amends. Dean Jagger, a smooth-talker with an evil glint in his eye, manages to make a man insanely obsessed with vengeance believable enough to be scary. John Rodney is also excellent as Adam, whose envy and gnawing resentment destroy his decency. Where other actors might have worked harder to depict the mental torment, the waking nightmares that haunt Jeb Rand, Mitchum plays him with a numb remoteness, as an emotionally paralyzed man who has never really been able to connect with anything. His love for his foster sister is a yearning to latch onto her rooted normality, to be fully accepted, to make something good out of the wreckage of his past. But the perversity of the match, with its incestuous overtones, makes it an unlikely vehicle of salvation. <br /><br />PURSUED was Mitchum's first lead in an A picture, and he not only makes the most of it, it makes the most of him. In the first scene he rises out of the shadows in a ruined stone house, his ruffled white shirt torn, long hair mussed, eyes dreamily haunted. His physical magnificence competes with the landscape, and both are monumentally flattered by James Wong Howe's camera. (Forgive me if I sound like one of the "Droolettes,"as an RKO publicist dubbed Mitchum's teenage fans.) He speaks in a hushed, weary voice sometimes barely above a whisper; as an added treat, he croons "Londonderry Air" and "The Streets of Laredo." PURSUED was also the first film to fully express Mitchum's persona as the eternal outsider, the man fundamentally alone and unable to fit into any community. "All my life I've known I didn't really belong," Jeb Rand says. Uninterested in steady work, adrift from conventional moralitythough he has his own code, and a tender heart hidden awayhe is distrusted, disapproved of and envied by other men. He's gambler, willing to risk whatever he has (here he loses his stake in the Callum ranch on a coin toss) because he knows in the end the best he can hope for, as he says in OUT OF THE PAST, is to "lose more slowly." A man doomed, alienated, yet strangely comfortable in that condition, relaxing into his peculiar blend of lucklessness and invincible self-assurance. In real life, Mitchum the former hobo loved to quote from Look Homeward, Angel: "Which of us has known his brother? Which of us has looked into his father's heart? Which of us is not forever a stranger and alone?" Or as Ma Callum tells Jeb, "We're alone, each of us, and each in a different way."