Hoewel Bunuel nog één film zou maken <0xE2><0x80><0x93> _cet obscur objet du désir_, 'het spook van de vrijheid' <0xE2><0x80><0x93> zou dat zijn testament blijven, zijn laatste zucht, om de titel van zijn memoires te vermelden.<br />De sleutel tot de film is het segment dat gaat over de ondeugende gendarmes, de sociologieleraar en de boeken van Margaret Mead. De wet is niet vanzelfsprekend, het hangt ervan af waar en wanneer je woont. Iets wat voor ons onverdraaglijk lijkt, is voor andere mensen iets vanzelfsprekends. De hele film bewandelt deze dunne lijn, omdat hij rond dit concept is gebouwd. Het is Bunuels meest toegankelijke film en hij is volslagen krankzinnig, wat ik prima vind. De constructie ervan lijkt een beetje op _La ronde_ van Max Ophuls (1950), waarin een nieuw personage de verbinding tussen de segmenten vormt. In de zin van de nouvelle vague <0xE2><0x80><0x93> hier is niets goddelijks aan <0xE2><0x80><0x93> had Bunuel iets wat Jean-Luc nooit zal krijgen: humor. En het script toont zorg en respect voor het publiek. Je zou Jean-Claude Carrières belang in Bunuels laatste werken in Frankrijk eens moeten opmerken.<br />In 'discrete charm of the bourgeoisie' <0xE2><0x80><0x93> humor die latent aanwezig was in de vorige werken (de honden in 'Viridiana'; de ananas in 'Nazarin') kwam humor naar voren. 'Phantom' is waarschijnlijk niet zo sterk als het vorige werk: het is soms onevenwichtig en sommige delen (de oude tante en haar neef) blijven hangen. Maar meestal is het een verrukking. Bunuels gebruikelijke doelwitten <0xE2><0x80><0x93> de Kerk en het leger <0xE2><0x80><0x93> hebben het allebei zwaar te verduren. Het speet Bunuel dat er te veel films waren die geen mysterie bevatten. Hij concentreerde zich op het geheim van het verstrijken van de nacht, waar de handeling ook plaatsvindt, in de slaapkamer van Brialy en Vitti of in de herberg waar de gasten op zijn zachtst gezegd vreemd zijn (de scènes in de herberg doen denken aan _la voie lactée_, 1969). En de struisvogel in de kamer van het stel vinden we terug in de dierentuin, voor de finale, wanneer de onderdrukking op gang komt. Wanneer we ons hoofd in het zand begraven, noemen de Fransen dat 'wederzijdse politiek'! Toen de film werd uitgebracht <0xE2><0x80><0x93> waarschijnlijk van streek door het enorme commerciële succes <0xE2><0x80><0x93> noemden sommige critici hem 'Bunuels vakantiehuiswerk'. De tijd bewees dat ze het mis hadden. In 2005 is 'fantoom' zo solide als een rots.
Although Bunuel was to make one more film,"cet obscur objet du désir" ,"phantom of liberty" would remain his testament,his last sigh ,to mention the title of his memoirs.<br /><br />The key to the movie is the segment dealing with the naughty gendarmes,the sociology teacher and Margaret Mead's books.Law must not be taken for granted,it depends on where and when you live.Something which would seem unbearable to us is nothing but natural to other human beings.The whole movie walks this fine line,being built around this very concept.It is Bunuel's most accessible movie and it's completely mad,which is fine with me.Its construction is not unlike Max Ophuls's "la ronde" (1950) as a new character provides the connection between the segments.It's not really free-form ,in the sense of the nouvelle vague ,nothing Godardesque here and anyway,Bunuel possessed something Jean-Luc will never have:humor.And the screenplay displays care and respect for the audience.One should point out Jean-Claude Carrière's importance in Bunuel's last works in France.<br /><br />In "discreet charm of the bourgeoisie" ,humor which was latent in the former works (the dogs in "Viridiana" ;the pineapple in "Nazarin" ) came to the fore."Phantom" is probably not as strong as the previous work:it's sometimes uneven and some segments (the old aunt and her nephew)drag on.But most of the times,it's a delight.Bunuel's usual targets ,the Church and the Army are both given a rough ride .But social conventions ,"normality" are too.<br /><br />A bevy of great actors take us to a magical mystery tour (Bunuel's regret was that too many movies lack mystery) Here he focused on the secret of the passage of the night hours ,wherever the action takes place ,in Brialy's and Vitti's bedroom or the inn where the guests are weird to say the least (the scenes in the inn recall those of "la voie lactée,1969).And the ostrich in the couple's room ,we find it back at the zoo,for the finale,when repression rises.When we bury our head in the sand ,French people call it "ostrish politics"! Bunuel was a great man.Everything he did is crying to be watched.When the movie was released,probably upset by the huge commercial success ,some critics called it "Bunuel' s holiday homework".Time proved them wrong.In 2005,"phantom" is solid as a rock.