'Weet je, het is niet wat een man wil doen, Lacey, maar wat hij moet doen. Neem mij nou. Ik vind het heerlijk om sigaretten te roken, maar de dokters zeggen dat ik ze niet mag hebben. Dus wat doe ik? Ik kauw op tandenstokers. Tonnen.' Ontwikkeld als _The City is Dark_ en gecast als _Don't Cry, Baby_, voordat hij werd vrijgegeven als misdaadfilm, is Andre de Toths nog steeds verrassend harde politieprocedure een film die zijn economie als een teken van trots draagt. De Toth bood Sterling Hayden een groot budget en een opnameschema van 35 dagen aan als hij het met Humphrey Bogart en Ava Gardner zou redden, hoewel dat een fractie van het budget en een opnameschema van 15 dagen zou kosten, en slaagde er toch in om de film in 13 dagen te maken. Het was de moeite waard om bij zijn standpunt te blijven. De film mag dan weinig indruk hebben gemaakt toen hij in 1954 in première ging, maar het is een bijna-klassieker die zijn groeiende reputatie volledig verdient, en als de keiharde politieman die rechter en jury tegelijk is, schrijdt Hayden zo effectief door de film heen als een kolos in een hoog oprijzende voorstelling (letterlijk: voor een groot deel van de film is hij vanuit een lage hoek gefilmd) dat het de moeite waard is.' Het is onmogelijk je Bogart voor te stellen als iets anders dan een betrekkelijke teleurstelling in de rol. Hij is het soort man dat geen deuren nodig heeft omdat hij door muren kan lopen, hij speelt niet de stoere bink die hij is. Hij is praktisch de blauwdruk voor L.A. Confidentials Bud White, en het is geen verrassing dat James Ellroy een grote fan van de film is en een onderhoudend, zo nu en dan verhaspeld audiocommentaar geeft met Eddie Muller op Warners Region 1-dvd.<br />De plot is eenvoudig genoeg: een drietal ontsnapte gevangenen (Ted de Corsia, Charles Bronson toen hij nog Charles Buchinsky was en Ned Young) vermoordt een agent bij een overval op Dub Taylor. Maar de executie is wat hier de doorslag geeft, vooral in het eerste derde deel, wanneer de politie alle gebruikelijke verdachten oppakt. De film is opgenomen in een bijna documentaire stijl en ziet er geweldig uit, dankzij de opvallende cinematografie van Bert Glennon, die de film tot in de puntjes heeft gefocust: scherp zwart en helder fluorescerend wit die vaak in hetzelfde kader zitten, met zo'n strak fotojournalistiek realisme dat sommige scènes zouden kunnen doorgaan voor de klassieke foto's van de plaats delict van Weegee. 's Avonds laat, zoals bijna geen enkele andere film, met uitstekend locatiewerk en een onverzoenlijk oog voor menselijke zwakheden en hopeloze gevallen. Het haalt beslist iets van de glans van Kubricks latere _The Killing_ -film weg en het is waarschijnlijk geen toeval dat Kubrick twee leden van de cast voor zijn eigen komedie inhuurde.<br />Hoewel het ongetwijfeld Haydens film is, zijn de bijrollen voor het grootste deel bijzonder sterk en goed geacteerd. Nelson is als de verbitterde ex-bajesklant overtuigend genoeg als de verbitterde ex-gevangene die in het midden wordt gehouden, en het is jammer dat de voormalige danser niet verder is gegaan met iets interessanters dan het regisseren van een paar van Elvis' nummers. In de slechtste films maakt Phyllis Kirk meer indruk als zijn vrouw dan je in het script zou verwachten, terwijl Jay Novello een grote indruk maakt als een dronken paardendokter die mensen haat maar van honden houdt en geen scrupules heeft om de zakken van een lijk te doorzoeken naar verleende diensten. Niet iedereen is zo goed, helaas: Bronson overdrijft zijn stomme schurk en een totaal misplaatste Hank Worden is nauwelijks in staat zijn tekst uit te spreken als de baas van het vliegveld van Nelson (is er iemand bij wie je je NIET VEEL veilig zou voelen als je de leiding hebt over het onderhoud van vliegtuigen dan Hank Worden?). Ik wil je vrouw met rust laten... nou ja, aangezien al zijn regisseurs volhouden dat Carey nooit acteerde, maar dat hij buiten het scherm ook echt zo was, kunnen we dat laten schieten.<br />Aan het eind geeft de film heel even toe aan sentimentaliteit, hoewel heel, heel schoorvoetend, en hij is nooit helemaal zo goed als die krachtcentrale van een derde deel, maar het is in elk geval een scherpe stomp onder de gordel naar de politiefilm die je niet snel zult vergeten. Naast een korte verkwikkingsboodschap met diverse noirhistorici en Oliver Stone die lyrisch wordt over de film, bevat de dvd ook de originele trailer die werd geïntroduceerd door een incarnatie van Hayden die ons vertelt: 'Moord is mijn vak en middernacht is mijn werkterrein.' Geweldige film.
"You know, it isn't what a man wants to do, Lacey, but what he has to do. Now you take me. I love to smoke cigarettes, but the doctors say I can't have them. So what do I do? I chew toothpicks. Tons of 'em." Developed as The City is Dark and shot as Don't Cry, Baby before being released as Crime Wave, Andre de Toth's still surprisingly tough police procedural is a film that wears its economy as a badge of pride. Offered a big budget and a 35-day shooting schedule if he made it with Humphrey Bogart and Ava Gardner, de Toth held out for Sterling Hayden even though it mean a fraction of the budget and a 15-day shooting schedule  and still managed to come in ahead and shoot the film in only 13 days. It was worth sticking to his guns. The film may have made little splash when it opened in 1954, but it's a near classic that fully deserves its growing reputation, and as the hardboiled cop who's all-knowing judge and jury, Hayden so effectively strides through the film like a colossus in a towering performance (literally: for much of the film he's shot from low angles) that it's impossible to imagine Bogart as being anything but a comparative disappointment in the role. The kind of guy who doesn't need doors because he can walk through walls, he doesn't act tough  he IS tough. He's practically the blueprint for L.A. Confidential's Bud White, and it's no surprise that James Ellroy is a big fan of the film, sharing an entertaining, occasionally expletive-deleted audio commentary with Eddie Muller on Warner's Region 1 DVD.<br /><br />The plot is simple enough: a trio of escaped cons (Ted de Corsia, Charles Bronson when he was still Charles Buchinsky and Ned Young) kill a cop when robbing Dub Taylor's gas station for eating money and involve innocent parolee Gene Nelson, leaned on by cops and crooks alike, in their escape plans. But the execution is what raises the bar here, particularly in the first third when the police bring in all the usual suspects. Shot in an almost verite documentary style, the film has a great look thanks to Bert Glennon's striking cinematography  deep focus, harsh blacks and bright fluorescent whites often sharing the same frame, with such a stark photojournalistic realism that some of the setups could pass for Weegee's classic crime scene photos. It captures the feeling of L.A. at night like almost no other film, with outstanding location work and an unforgiving eye for human weakness and hopeless cases. It certainly takes some of the shine off Kubrick's subsequent The Killing  it certainly got there first in terms of its look, and it's probably no accident that Kubrick hired two of the cast for his own caper movie.<br /><br />While its undoubtedly Hayden's movie, the supporting cast is for the most part exceptionally strong and well-drawn. Nelson is convincing enough as the bitter ex-con caught in the middle that it's a shame that the former dancer didn't go on to anything more interesting than directing some of Elvis' worst movies, Phyllis Kirk makes more of an impression as his wife than the script would lead you to expect while Jay Novello makes a big impact as a drunken horse doctor who hates people but loves dogs and has no scruples about rifling a corpse's pockets for services not rendered. Not everyone is quite so good, unfortunately: Bronson overdoes his dumb thug and a wildly miscast Hank Worden is barely able to deliver his lines as Nelson's airport boss (is there anyone you'd feel LESS safe being in charge of airplane maintenance than Hank Worden?). As for Timothy Carey's truly amazing display of psychotic tics as the last guy in the world you'd want to leave your wife with  well, since all his directors maintained Carey was never acting but really WAS like that offscreen as well, we can let that slide.<br /><br />The film does briefly give into sentimentality at the end  though very, very begrudgingly  and it's never quite as good as that powerhouse first third, but it's certainly a sharp punch below the belt to the cop movie that you won't forget in a hurry. Along with a brief adulatory featurette with various noir historians and Oliver Stone waxing lyrical about the film, the DVD also includes the original trailer introduced by an in-character Hayden telling us "Murder is my business and midnight is my beat." Great stuff.