Als je een western van Jeff Chandler wilt zien, moet je deze zien. Ik zou het niet graag een meesterwerk noemen, maar het is een verdomd goede poging. Het is een verhaal van tegenstrijdige loyaliteiten, grootheidswaanzin, liefde, haat en een aantal andere kwesties die ik me niet kan herinneren, van voor de Burgeroorlog in Kansas, aan de vooravond van de Burgeroorlog. Ster Jeff Chandler, die de grootheidswaanzinnige, maar toch persoonlijk fatsoenlijke en charismatische schurk speelt, is hier heel goed. Hij had tien jaar lang actiefilms en romantische films gemaakt, met af en toe een komische noot voor de afwisseling, en toch was hij geen grote ster geworden. Hij was een middelmatige ster in het soort middelmatige film dat uit de mode raakte en stond op het punt een anachronisme te worden; en als hij niet een paar jaar na deze film gestorven was, zou je je afvragen wat er met hem en zijn carrière gebeurd zou zijn. In _The Jayhawkers_ laat hij zien wat hij had kunnen worden: een goede, indrukwekkende, aristocratische karakterspeler.<br /><br />Als tweederangs goeie kerel probeerde Fess Parker, die net zijn triomf als Davy Crockett een paar jaar eerder achter de rug had, een post-Disney-carrière op te bouwen. Hij is rustig en flegmatiek, en niet zonder aantrekkingskracht, maar mist de scherpte van een Mitchum die hem naar de eredivisie had kunnen drijven, en is voor het grootste deel een oninteressante held. Nicole Maurey is de ongerijmde Franse geliefde, en je vraagt je onwillekeurig af waarom zij in deze film de hoofdrol speelde. Ze was een beeldschone jonge vrouw, maar hier helemaal niet op haar plaats.<br />De kleurenfoto's van Loyal Griggs zijn even goed als zijn werk in Shane, en veel minder gekunsteld. De muziek van Jerome Moross is opwindend en in zekere zin net zo goed als alles wat Dimitri Tiomkin ooit heeft gedaan. Met zijn meer dan levensgrote good-bad guy, en voor een film redelijke (voor een film) historische accuratesse, had dit een belangrijke film kunnen zijn. Het probleem is dat Panama en Frank weliswaar goed waren in lichte komedies, maar dat ze geen ervaring hadden met het westerngenre. Frank doet het goed, met behulp van Ford en Hawkes; en er zijn een paar adembenemende vergezichten. Er zit zelfs iets van Nicholas Ray in zijn creatieve en interessante gebruik van interieurs, vooral van de voornaamste schuilplaats. En Chandler geeft een soms gewaagde voorstelling, met af en toe een lichte verwijfdheid in zijn stembuigingen en houding, zijn werk is goed afgerond en geraffineerd, wat doet vermoeden dat de gevoelens van zijn personage voor Parker meer zijn dan alleen vriendschap. Helaas wordt dit gewaagde aspect van het verhaal nooit diepgaand of met inzicht behandeld, en het resultaat is dat de film bijna misgaat, maar wel fascinerend is.
If you're going to watch a Jeff Chandler western, this is the one to see. I'd hestitate to call it a masterpiece, but it's a damn good try. Produced and directed by the team of Norman Panama and Melvin Frank, it is a tale of conflicting loyalties, megalomania, love, hate and a number of other issues I can't remember, in pre-Civil War Kansas on the eve of the Civil War. Star Jeff Chandler, who portrays the megalomaniacal but withal personally decent and charismatic bad guy, is quite good here. He had spent a decade in action pictures and romances, with an occasional comedy thrown in for good measure, and yet had not achieved major stardom. A mid-level star of the kind of medium grade movie that was going out of fashion, he was on the verge of becoming an anachronism; and had he not died a couple of years after this film one wonders what would have happened to him and his career. In The Jayhawkers he shows what he might have become: a fine, commanding, aristocratic character actor.<br /><br />As the second-billed good guy, Fess Parker, fresh from his triumph as Davy Crockett a few years earlier, was attempting a mainstream, post-Disney career. Low-key and phlegmatic, and not without appeal, he lacks the edge of a Mitchum that might have propelled him into the big leagues, and is for the most part an uninteresting hero. Nicole Maurey is the incongruously Gallic love interest, and one can't help be curious as to why she was cast in this film. She was a lovely young woman, but way out of place here.<br /><br />Loyal Griggs color photography is as good as his work in Shane, and far less mannered. The music of Jerome Moross is stirring and in its way as good as anything Dimitri Tiomkin ever did. With its larger than life good-bad guy, and reasonable (for a movie) historical accuracy, this could have been a major film. The problem with it is that though Panama and Frank were quite good at light comedy, they were inexperienced in the western genre. Frank does a good, derivative job of drawing from Ford and Hawkes; and there are some breathtaking vistas. There is even a touch of Nicholas Ray in his creative and interesting use of interiors, especially the main hideout. And Chandler gives an at times daring performance, with occasional lapses into mild effeminacy in his vocalizing and posture, his work is well-rounded and sophisticated, suggesting that his character's feeling for Parker is more than just friendship. Alas, this daring aspect of the story is never gone into with any depth or insight, and the result the movie is a near-miss, but a fascinating one.