Wat altijd indruk op me maakt van Zhang Yimou's _Shanghai Triad_, is de manier waarop de twee decors van de film <0xE2><0x80><0x93> het glitterachtige nachtclubmilieu van de gangsters in de jaren dertig van de vorige eeuw en de pastorale scène in de tweede helft <0xE2><0x80><0x93> worden gebruikt als contrapunt voor het drama dat zich voor ons ontvouwt. De decors zijn betoverend, mythisch, mooi; de mensen zijn dat niet.<br />De personages zijn in feite doodgewoon. Zelfs de ogenschijnlijke held van het stuk, de 14-jarige jongen die de dienaar van chanteuse Gong Li wordt, is niet bijzonder opmerkelijk: niet intuïtief, niet erg slim en zeker geen winnaar. Aan het eind van de film hangt hij ondersteboven als de beroemde Gehangene in een spel tarotkaarten. De plot van de Shanghai-maffia uit de jaren dertig wordt voornamelijk gepresenteerd door de ogen van de jongens, met als gevolg dat de meest 'actiegerichte' gebeurtenissen, die meestal buiten het scherm plaatsvinden, onsamenhangend lijken en, hoewel gewelddadig en tragisch, niet ter zake doen. De vriendin van de Baas, Gong Li, obsedeert ons in dezelfde mate als dat ze de jongen verslindt. Al het andere <0xE2><0x80><0x93> wat betekent dat de plot breder is <0xE2><0x80><0x93> blijft zijdelings of gevaarlijk ondoorzichtig. Het blijkt dat er meer dan genoeg drama is in het dagelijkse leven van het gangstermeisje, gespeeld door Gong Li met een schijnbaar oneindige variëteit: oppervlakkig, sletterig, diepbedroefd, tragisch, pathetisch, grillig, teder. De arme jongen is in de war. Het ene moment haat hij haar zo erg dat hij in haar thee spuugt als ze met haar rug naar hem toe zit; het volgende moment glimlacht hij om haar kinderlijke gezang als de eerste verliefde dwaas in de geschiedenis van de wereld. (Tussen twee haakjes, laat ik zeggen dat ik mijn linkeroor zou hebben laten afhakken als ik de kans had gekregen om Li's knechtje te zijn!)<br />'Miss Bijou' had bijna een echt mens kunnen worden als ze nog een paar weken op het eiland mocht blijven. De verwaande giffen lijken uit haar weg te sijpelen; de rustieke omgeving brengt haar weer in contact met een meisjesachtige vrijheid, die bijna vergeten (en door ons nauwelijks in de gaten wordt gehouden) is. In verscheidene stukken van Shakespeare bestaat wat zijn critici een 'groene wereld' noemen. Het is een veilige haven, ver weg van de corruptie van het stadsleven. Zhang gunt ons korte glimpen van fatsoen die voortkomen uit deze potentieel genezende 'groene wereld', en dat allemaal onder de neus van de meedogenloze misdaadbaas (die er zogenaamd ook is om van zijn meswond te genezen). Die glimpen zijn zo ontroerend dat we geneigd zijn de kwaadaardige verhevenheid van de Baas te vergeten, en daardoor de machinaties van de gangsters <0xE2><0x80><0x93> die door HEN natuurlijk nooit vergeten worden <0xE2><0x80><0x93> om ons af en toe wakker te schudden.<br />Dit alles is een andere manier om te zeggen dat de cinematografie van Yue Lu bijna te verbluffend is voor het onderwerp van de film. De schoonheid van de foto's, of de fysieke charmes van Gong Li, leiden je niet af van de nauwkeurigheid van Zhangs aanwijzingen. Omdat hij zich moet aanpassen aan het idee van de subjectieve camera-instelling (dat wil zeggen, over het algemeen het perspectief van de jongen nemen), toont Zhang veel subtiliteit en terughoudendheid. Hij gebruikt bijvoorbeeld de Steadicam, maar laat zich er niet door meeslepen om een bepaalde sfeer of toon te creëren, zoals Kubrick vaak deed. Zhang weet wanneer hij de camera moet bewegen en wanneer hij het verrekte ding stil moet houden: het hangt ervan af wat voor scènes nodig zijn. Elk beeld van deze film is gericht op een bepaald esthetisch doel. <br />Tussen twee haakjes, deze film is een natuurlijke dubbelganger van Hou Hsiao-Hsiens _Millennium Mambo_, ook een oefening in verfijnde esthetiek met een plot over een gangsterliefje. Je vraagt je af of Hou niet een beetje bezoedeld is door de invloed van _Shanghai Triad_, ondanks de 21ste-eeuwse setting van _Mambo_. Beide films gaan over ongearticuleerde, hulpeloze satellieten in een crimineel universum die deprimerend aan hun einde komen. Onnodig te zeggen dat deze films alleen gemaakt hadden kunnen zijn in China of Taiwan, waar een cultuur heerst die meedogenlozer realistisch is dan onze sentimentele beschaving. Als hij als Amerikaanse film was gemaakt, zou de Baas in _Shanghai Triad_ een sentimentele gehechtheid aan het kind hebben ontwikkeld die onvermijdelijk tot gevolg zou hebben dat zijn criminele imperium om zijn hoofd zou instorten. Stel je het omgekeerde voor, en je krijgt een idee hoe deze film afloopt.<br />Al met al een van de klassieken van de moderne Chinese cinema. 9 van de 10 sterren.
What always impresses me about Zhang Yimou's *Shanghai Triad* is how the two settings of the film -- the Thirties-era, glitzy nightclub milieu of the gangsters in Shanghai and the pastoral scene in the second half -- are used as a counterpoint to the drama unfolding before us. The settings are glamorous, mythical, beautiful; the people are not.<br /><br />The characters are, in fact, brutally ordinary. Even the ostensible hero of the piece, the 14-year-old boy who becomes the servant of chanteuse Gong Li, is not particularly remarkable: not intuitive, not very smart, and certainly not a winner. Ineffectual to the end, he ends up suspended upside-down like the famed Hanged Man in a deck of Tarot. The plot involving the Thirties-era Shanghai Mafia is mostly presented through the boys' eyes, with the result that the most "action-oriented" events, usually occurring off-screen, seem incoherent and, though violent and tragic, beside the point. The Boss's girlfriend Gong Li obsesses us to the same degree that she devours the boy. All else -- meaning, the plot's wider macrocosm -- remains tangential or dangerously opaque. It turns out that there is plenty enough drama in the day-to-day life of the gangster's moll, played by Gong Li with a seemingly infinite variety: shallow, slutty, heartbroken, tragic, pathetic, whimsical, tender. The poor boy is in a dither. One minute he hates her enough to spit in her tea when her back is turned; the next he smiles at her childish singing like the first fool in love in the history of the world. (By the way, let it be said that I would've had my left ear cut off if given the chance to be Li's boy-servant!)<br /><br />"Miss Bijou" could almost have become a real human being if permitted just a few more weeks on the island. The snotty poisons appear to ooze away from her; the rustic setting puts her back in touch with a girlish freedom, almost forgotten (and hardly suspected by us). In several of Shakespeare's plays, there exists what his critics call a "green world" -- a haven far away from the corruptions of urban life. Zhang permits us brief glimpses of decency that are engendered by this potentially healing "green world", all under the nose of the ruthless crime lord (who is ostensibly there to heal from his knife wound, as well). These glimpses are so powerfully touching that we tend to forget the Boss's evil eminence, and therefore the machinations of the gangsters -- never forgotten by THEM, of course -- intermittently slap us awake.<br /><br />All of which is another way of saying that Yue Lu's cinematography is almost too astonishing for the movie's subject. *Shanghai Triad* is, without question, one of the most beautiful-looking movies of the Nineties, perhaps of all time. But don't let the beauty of the pictures, or Gong Li's physical charms, for that matter, distract you from the preciseness of Zhang's direction. Obliged to commit to the idea of subjective camera placement (that is, generally taking the perspective of the boy), Zhang evinces great subtlety and restraint. For instance, he uses the Steadicam here, but doesn't get carried away with it in order to create some sort of mood or tone, the way Kubrick was prone to do. Zhang knows when to move the camera, and he knows when to keep the damn thing still: it depends on what each scene calls for. Every frame of this film is directed to a specific aesthetic purpose.<br /><br />By the way, this movie makes a natural double-bill with Hou Hsiao-Hsien's *Millennium Mambo*, another exercise in exquisite aesthetics with a plot about a gangster's moll. One wonders if Hou wasn't a bit tainted by the influence of *Shanghai Triad*, despite *Mambo*'s 21st-century setting. Both films are about inarticulate, helpless satellites in a criminal universe who come to depressing ends. Needless to say, these films could only have been made in China or Taiwan, home to a culture more ruthlessly realistic than our sappy civilization. If remade as an American film, the Boss in *Shanghai Triad* would have developed a sentimental attachment to the kid which would inevitably bring his criminal empire crashing down around his head. Imagine the reverse, and you'll get the idea of how THIS film ends.<br /><br />All in all, one of the classics of modern Chinese cinema. 9 stars out of 10.