Che is soms, bijna net als het leven zelf, een beetje een rommeltje. Het deint op en neer. In en rond de tijd van de Cubaanse revolutie, en zo toepasselijk dat de film 50 jaar later nog steeds wordt uitgebracht, maar heen en weer springt om ons zwart-witbeelden te geven van Che Guevara die de Verenigde Naties toespreekt. Of McCarthy ontmoet in New York. En dan door weelderig tropisch terrein, vechtend om het regime tot 1959 omver te werpen.<br />Regisseur Steven Soderbergh zegt: 'Ik voelde me aangetrokken tot Che als onderwerp voor een film (of twee) niet alleen omdat zijn leven leest als een avonturenverhaal, maar omdat ik gefascineerd ben door de technische uitdagingen die gepaard gaan met het implementeren van een grootschalig politiek idee. Ik wilde de geestelijke en lichamelijke eisen die deze twee campagnes stelden tot in detail beschrijven en het proces illustreren waarmee een man die met een onwankelbare wil is geboren, zijn eigen vermogen ontdekt om anderen te inspireren en te leiden.' Met die samenvatting zijn er zoveel verschillende films die gemaakt hadden kunnen worden. Dit is er een van. En een tamelijk goede ook. Maar waarschijnlijk niet de film die je verwacht.<br />Er zijn veel close-ups van gevechten. Maar op de een of andere manier voelen we ons er heel ver van verwijderd. Wat Soderbergh afbeeldt is niet de actieheld. Noch het kleurrijke historische drama. Evenmin als het portret van Benicio Del Toro dat in close-ups en in het innerlijk is geschilderd. In plaats daarvan hebben we de visie. Afgedrukt op een manier die overeenkomt met de man zelf. 'Ik probeerde de scènes te vinden die voor of na de scène zouden komen die je gewoonlijk in een film als deze ziet,' zegt Soderbergh. Het resultaat is nonchalant, onsamenhangend. We krijgen het gevoel hoe het geweest kan zijn om in de buurt van zo'n man te zijn. 'Politiek' is gewoon het mechanisme, de 'procedure van de guerrillaoorlog'. Soderberg is agnostisch wat Guevara betreft en onverschillig voor de rabiate haat van mensen die de film niet eens gezien hebben.<br />'Ik heb me jarenlang nauwgezet in Guevara verdiept en ik heb een aanzienlijke prestatie geleverd op het gebied van historische accuratesse. En toch is dit de eerste controverse. In een evenwichtig portret van zo'n bijna mythologische figuur komen niet alleen zijn deugden voor, maar ook meer van zijn fouten? Ik merkte dat ik daar moeite mee had. Een regisseur die in staat was zo'n veelheid van gezichtspunten te beschrijven (in zijn vorige film Traffic) of een echt personage met emotionele kracht op het witte doek tot leven te brengen (zoals in Erin Brockovich) gaf me iets nogal nietszeggends en onvoorwaardelijks (Oliver Stones smakeloze _comandante_ kwam me al voor de geest). Che Guevara werd bejubeld door de linkse liberalen, van Sartre tot Nelson Mandela, en is nog steeds een held voor veel jonge mensen over de hele wereld. Maar hij is ook een gehate figuur bij de anti-Castro Cubanen in Miami, niet in de laatste plaats vanwege de bloedige executies die volgden op zijn socialistische revolutie (een periode die in de film gemakshalve wordt genegeerd). Ik heb Charlize Theron de huid vol gescholden vanwege haar rechtse documentaire Ten oosten van Havana, omdat ze de feiten niet juist heeft weergegeven. Maar is Soderberghs film, met schijnbaar de tegenovergestelde politieke inslag, niet schuldig aan het verzwijgen ervan? 'Er is geen enkele mate van opeengehoopte barbaarsheid die de mensen die hem haten tevreden zou hebben gesteld,' zegt de regisseur als hij hiermee wordt geconfronteerd. Hoewel dit de fervente anti-Castro-isten niet tevreden zal stellen, geeft het wel enige rechtvaardiging voor de keuzes van de filmmaker.<br />Guevara is niet alleen een politiek-historische figuur. Op basis van de beroemde foto van Korda blijft zijn foto wereldwijd t-shirts en memorabilia sieren. Voor veel jongeren is het gewoon een anti-autoritaire figuur. In delen van Zuid-Amerika die ik heb bezocht, symboliseert het verzet tegen de Amerikaanse economische bezetting. Met andere woorden: een held. De inspiratie (terecht of onterecht) komt van iemand die morele idealen boven zijn eigen materiële welzijn stelt. Geen slecht beeld voor een jongeling om misschien na te streven. Als we de echte persoon analyseren (wat de meeste mensen niet doen), kunnen we misschien vragen of nobele idealen even nobel zijn als ze niet altijd nobele resultaten opleveren.<br />Soderbergh heeft genoeg materiaal moeten verzamelen voor een tiental films. De romantische jongeling die zo treffend in Motorcycle Diaries werd geportretteerd, werd door het kijkend publiek beroofd van elke weergave van de beroemdste en belangrijkste periode van Che Guevara's leven. Voordat we passief gaan zitten voor een Spielberg-achtige overdrijving voor zwervers op zitplaatsen in de kassa, zouden we Soderbergh misschien moeten aanspreken voor dit kalme, relatief niet-spectaculaire en ongeëmotioneerde verslag. Het is geen politieke film. Maar hij komt misschien wel zo dicht in de buurt van een documentaire als een biopic maar kan komen. Benicio Del Toro wordt Che Guevara met grote scherpzinnigheid. Niet flamboyant. Niet met groot theatraal vertoon of vertoon van emotie. Oprecht en bijna eerbiedig gaat hij naadloos op in quasi-documentaire beelden. Tenzij je de echte Che Guevara in de Verenigde Naties hebt horen spreken, is dit waarschijnlijk het op een na beste.<br />Aan de andere kant, als je antwoord is: 'Verenigde wat?' en je zou de voorkeur geven aan een goed gemaakte Hollywood-rotzooi, laat Che dan alsjeblieft over aan ons zielige kleine mensen die in filmzalen wonen...
Che is sometimes, almost like life itself, a bit of a mess. It meanders. In and around the time of the Cuban revolution  and so fittingly that the film is being released 50 years on  but jumps back and forth to give us black and white footage of Che Guevara addressing the United Nations. Or meeting McCarthy in New York. And then through lush tropical terrain, fighting to overthrow the regime in power until 1959.<br /><br />Says director Steven Soderbergh, "I was drawn to Che as a subject for a movie (or two) not only because his life reads like an adventure story, but because I am fascinated by the technical challenges that go along with implementing any large-scale political idea. I wanted to detail the mental and physical demands these two campaigns required, and illustrate the process by which a man born with an unshakable will discovers his own ability to inspire and lead others." With that brief, there are so many different films that could have been made. This is one of them. And rather a good one. Yet probably not the one you will expect.<br /><br />There is plenty of close-up fighting. But somehow we feel quite removed from it. What Soderbergh portrays is not the action hero. Nor the colourful historical drama. Neither is Benicio Del Toro's portrait one painted in close-ups and interiorisation. Instead, we have the vision. Depicted in a way consistent with the man's outlook  a team-player as well as a guerrilla and idealist. A doctor and a soldier who aroused strong loyalty. "I was trying to find the scenes that would happen before or after the scene you would typically see in a movie like this," says Soderbergh. The result is casual, desultory. We get the feeling of what it may have been like to be around such a man. 'Political' is simply the mechanism, the "procedural of guerrilla warfare." Soderberg is agnostic about Guevara and indifferent to the rabid hatred of people who have not even seen the film.<br /><br />Meticulously researched over many years, Che is a considerable achievement in historical accuracy. And yet here is the first controversy. Wouldn't a balanced portrait of such an almost mythologized figure include more of his faults as well as his virtues? I found myself struggling with this. A director who was capable of describing such a multiplicity of viewpoints (in his earlier film, Traffic) or bringing a real character to life on screen with emotional force (as in Erin Brockovich) was giving me something rather bland and unquestioning (Oliver Stone's insipid Comandante was already coming to mind). Che Guevara was lionised by the liberal left from Sartre to Nelson Mandela, and is still a hero to many of the world's youth. But he is also a hated figure by the anti-Castro Miami Cubans, not least for the bloody executions that followed his socialist revolution (a period conveniently ignored in the movie.) I had berated Charlize Theron for her right-leaning documentary, East of Havana , for its mis-statement of facts. But isn't Soderbergh's film, with seemingly the opposite political bent, guilty of omission? "There is no amount of accumulated barbarity that would have satisfied the people who hate him," says the director when confronted with this. Although this will not appease the fervent anti-Castro-ists, it does give some justification to the filmmaker's choices.<br /><br />Guevara is not just a political-historical figure. Based on the famous photo by Korda, his image continues to emblazon t-shirts and memorabilia worldwide. For many youngsters, it is simply an anti-authority figure. In parts of South America that I have visited, it symbolises opposition to U.S. economic occupation. In other words, a hero. The inspiration (rightly or wrongly) is of someone who put moral ideals above his own material welfare. Not a bad image for a youngster to aim at perhaps. When we analyse the real person (which most people don't), we could perhaps ask if noble ideals are as noble when they don't always have noble results.<br /><br />Soderbergh has had to condense enough material for a dozen films. The romantic youth so ably portrayed in Motorcycle Diaries left the viewing public deprived of any representation of the most famous and important period of Che Guevara's life. Before we passively sit down to a Spielberg-sized over-interpretation for bums on seats at the box-office, perhaps we should hail Soderbergh for this calm, relatively unspectacular and unemotional account. It is not a political film. But it perhaps approaches as close to documentary as biopic is capable of. Benicio Del Toro becomes Che Guevara with great acumen. Not flamboyantly. Not with great theatrics or displays of emotion. Sincere and almost reverent, he blends seamlessly with quasi-documentary footage. Unless you heard the real Che Guevara speak at the United Nations, this is probably the next best thing.<br /><br />On the other hand, if your reply is, "United what?" and you would prefer a well-made Hollywood romp, please leave Che to us sad little people that inhabit art-house cinemas . . .