Ik heb genoten van de hele film, vooral van de beschrijving van Brechts pogingen om de harmonie te bewaren binnen de kleine harem die hij voor zichzelf had gecreëerd. Niettemin heb ik enige bezwaren tegen de politieke ondertoon van de film. De film versterkt helaas het oude anticommunistische cliché van het leven in de DDR ('Oost-Duitsland') als een nachtmerrieachtig bestaan onder een politiestaat, en we worden met dat idee geconfronteerd als de Stasi (de FBI van de DDR) aanklopt om te informeren naar een van Brechts gasten, Wolfgang Harich. En het is voor niemand een verrassing dat de zomervakantie van de Brechts eindigt met de arrestatie van Harich (er is bovendien de suggestie dat Brecht in politiek opzicht Brechts' meerdere is). Daar kwam het uiteindelijk op neer in het leven dat hij leidde: een oogje dichtknijpen voor het onderdrukkende karakter van de DDR).<br />Er is echter wel sprake van een historische vertekening. Harich was een aantal jaren actief in de SED (de communistische partij van de DDR) en stond bekend als een tegenstander van de bestaande leiders, omdat hij probeerde steun te krijgen voor een 'derde weg' tussen kapitalisme en bureaucratisch socialisme, een zogeheten'menselijk socialisme'. Hij werd niet aan het eind van de zomer van 1956 door de Stasi gearresteerd, maar in november van dat jaar. Nou, in het najaar van 1956 brak er in Hongarije een opstand uit, die uiteindelijk kwaadaardige anti-Sovjet ondertonen kreeg, met als gevolg dat het door alle regimes in het'socialistische' blok als levensbedreigend werd geïnterpreteerd. Met andere woorden, de arrestatie van Harich was niet zozeer een bewijs van het onvermogen van de DDR om afwijkende ideeën te tolereren als wel een maatstaf voor de staat van internationale, geopolitieke spanningen in die tijd (vergeet niet dat er in de VS soortgelijke dingen waren gebeurd met de anticommunistische heksenjachten). Na zijn vrijlating uit de gevangenis in 1964 ging Harich zelfs in de DDR in het openbaar lesgeven: hij bleef pleiten voor de hereniging van Duitsland onder socialistische auspiciën en voor meer aandacht voor milieuproblemen onder het socialisme; hij reisde naar het Westen en keerde altijd terug naar de DDR (hoewel de mogelijkheden om te 'defecten' niet ontbraken), en na de ineenstorting van de DDR weigerde hij te getuigen tegen degenen die hem in 1956 gevangen hadden gezet. Hij bleef zijn leven lang een voorstander van een socialistische samenleving en economie waarin de menselijke waarden van vriendschap en gemeenschap, solidariteit en gelijkheid, gezondheid en milieu, cultuur en verlichting de scepter zouden zwaaien over de commercialisering van alle aspecten van het leven dat ons lot is onder het kapitalisme. En hij was er vast van overtuigd dat, hoe verwrongen het socialisme van de DDR in het verleden ook was geweest, het de kiemen bevatte om in de juiste richting te evolueren.<br />Ik vind ook de suggestie dat Brecht zelf medeplichtig was aan de onderdrukking van de DDR, in elk geval in die mate dat hij er niet in slaagde Ulbrecht (de toenmalige leider van de DDR) en zijn regime publiekelijk af te zetten. Ik vind het niet meer dan eerlijk om te zeggen dat iemand die tegen veel aspecten van het DDR-regime gekant was, maar toch zijn invloed bij de leiders wilde behouden, op een gevaarlijk koord loopt; en het is niet gemakkelijk om te beoordelen of Brecht de zaak van het humane socialisme beter gediend zou hebben als hij zich krachtiger tegen Ulbrechts regime had uitgesproken (hoewel dat natuurlijk een betere film opgeleverd zou hebben).
I enjoyed this film overall, especially in its portrayal of Brecht's efforts to keep harmony within the little harem he'd created for himself. Nonetheless, I have some objections to the political overtones of the film. The film unfortunately reinforces the old anti-communist cliché of life in the DDR ('East Germany') as a nightmarish existence under a police state, and we are introduced to that idea early on when the Stasi (the DDR's FBI) come knocking at the door to inquire about one of Brecht's guests, Wolfgang Harich. And it certainly comes as no surprise to anyone that the Brechts' summer vacation ends with Harich's arrest(moreover, there's the suggestion that, in politics, Brecht's soon-to-end life came down to just that: turning a blind eye to the oppressive character of the DDR).<br /><br />There's a bit of historical distortion here, however. Harich was active in the SED (the DDR's Communist Party) for a number of years and known to be in opposition to the existing leadership, as he attempted to articulate and rally support for a 'third path' between capitalism and bureaucratic socialism, a so-called 'humane socialism.' He was not arrested by the Stasi at the end of the summer of 1956, but rather in November of that year. What's the dif? Well, in the fall of 1956 there occurred the uprising in Hungary, which eventually took on virulently anti-Soviet overtones, with the consequence that it was interpreted by all the regimes in the 'socialist' bloc as life-threatening. In other words, Harich's arrest was not so much evidence of the DDR's inability to tolerate dissenting ideas as it was a measure of the state of international, geo-political tensions at that time (don't forget, similar things had gone on in the US with the anti-communist witch hunts). In fact, Harich, after his release from prison in 1964, went on to publish and teach in the DDR: he continued to argue for German re-unification under socialist auspices and for greater attention to environmental concerns under socialism; he traveled to the West and always returned to the DDR (though opportunities to 'defect' were not lacking), and, after the collapse of the DDR, refused to testify against those who had imprisoned him in 1956. He remained a life-long proponent of a socialist society and economy in which the human values of friendship and community, solidarity and equality, health and environment, culture and enlightenment would hold sway over the commercialization of all aspects of life that is our fate under capitalism. And he firmly believed that, however warped the socialism of the DDR had been in the past, it contained the seeds for evolving in the right direction.<br /><br />I also find objectionable the suggestion that Brecht himself was complicit in the DDR's oppressiveness, at least to the extent that he failed to publicly denounce Ulbrecht (the DDR's leader at the time) and his regime. I think it fair to say that someone who objected to many aspects of the DDR regime but still wished to hold on to his influence with the leaders would necessarily walk a dangerous tightrope; and it is no easy matter to judge whether Brecht would have served the cause of humane socialism better had he spoken out more forcefully against Ulbrecht's regime (though, obviously, that would make for better cinema).