WAARSCHUWING <0xE2><0x80><0x93> DIT VERHAAL VERLAAT HET EINDE VAN DE FILM TE LANGZAAM.<br /><0x3E> Bij het in beeld brengen van Groot-Brittannië aan het begin van het Thatcherisme speelt De Lange Goede Vrijdag zich af als een draaiende munt die naar de toekomst kijkt, maar altijd op het punt staat terug te glijden naar het verleden, op het punt om de ene of de andere kant op te gaan. Harold Shand (Bob Hoskins) vertelt nostalgische en emotionele verhalen over zijn dienstplicht (die toen deze film werd gemaakt al bijna twintig jaar was afgeschaft) en hoe hij zijn carrière als straatschoffie is begonnen. Een uur eerder had hij zijn glorieuze visie op het Engeland van de jaren tachtig verkondigd, terwijl hij in een niet bepaald subtiele scène, ingelijst door de Tower Bridge, de weg wees. Deze wereld van tegenstellingen komt het duidelijkst tot uiting in de energieke muziek van Francis Monkman, die traditionele klassieke instrumenten vermengt met synthetische pop in de stijl van Moroder. Het is uiteindelijk overmoed, het soort overmoed dat je normaal gesproken associeert met de uitspattingen van de jaren tachtig, dat Shand hulpeloos in de muil van een werkelijk monsterlijke vijand doet belanden die al tientallen jaren bestaat.<br /><0x3E><0x3E> Niet zo complex als ik het heb horen verwoorden (ik geef toe dat de dvd-tijd ervoor zorgt dat ik zonder moeite meteen naar de openingsscènes kan zappen, wat helpt), maar _The Long Good Friday_ is nog steeds een adembenemend vermetele film, die soms het risico loopt zijn publiek te vervreemden en toch een massapubliek weet te behouden. Het combineert elementen van verschillende misdaadsubgenres: het haalt het idee van de misdadiger die rechercheur wordt uit _Get Carter_ en combineert dat met de ziekelijke, smerige decadentie die Scarface drie jaar later zo onverschrokken zou uitbeelden, terwijl de buitenissige, opzichtige tactieken die Shand gebruikt om zijn vijanden te intimideren rechtstreeks uit _The Godfather_ komen. Terwijl zijn vijanden zijn fantasie over de moderne mens blijven ondermijnen (hij noemt zichzelf een zakenman, geen crimineel) raakt hij steeds meer in de war, tot hij uiteindelijk uiting geeft aan zijn voornemen om de hele IRA uit te roeien. Dit is een vanzelfsprekend absurde bewering die Shand volkomen serieus neemt, en wel onmiddellijk voordat hij zijn meest vertrouwde luitenant de halsslagader doorsnijdt met een gebroken fles, terwijl Hoskins' schitterende prestatie de erosie van het vernisje van wereldwijsheid van het personage in kaart brengt. Terwijl de eerste twee leden van zijn bende worden vermoord, vraagt hij zich af wie hem en zijn handlangers tot doelwit zou kunnen maken: een legitieme vraag onder de gegeven omstandigheden, maar de emotionele uitbarsting waarmee Hoskins die vraag uit, suggereert niet zozeer een rationele vraag als wel een klein kind dat 'het is niet eerlijk!' schreeuwt.<br />En dan de IRA. Vóór 11 september 2001 waren ze synoniem met terrorisme in Groot-Brittannië en hun alomtegenwoordige dreiging in de jaren zeventig leidde ertoe dat Londen een van de zwaarst beveiligde steden ter wereld werd. Geen wonder dat de oorspronkelijke financiers van de film bang werden, want hoewel de film hen op geen enkele manier romantiseert, portretteert hij hen wel als de kern van de macht. Tegenover hen stelt Shand, die zelf ook geen kleintje is, geen ene moer voor, en zelfs zijn ijskoude ma<0xC3><0xAE>tresse (Helen Mirren) bezwijkt onder de dreiging die van haar uitgaat, ondanks het feit dat ze moeiteloos de avances van Shands wellustige schurken kan afweren. Maar het punt is: de hele zaak is volkomen zinloos.<br />Dat maakt de film zo gedurfd. Vrijwel de hele film draait om de zoektocht naar Hichcocks MacGuffin, die in dit geval wordt gedefinieerd door zijn afwezigheid: het is het antwoord op het mysterie zelf. De IRA wordt vrij snel genoemd, maar de vraag is waarom. Om deze vraag zo lang onbeantwoord te laten, in plaats van af en toe hints te geven, is een voorspelbaar grootse presentatie vereist, die volkomen wordt ondermijnd als blijkt dat Shand eigenlijk helemaal niets heeft gedaan. De IRA denkt ten onrechte dat hij verantwoordelijk is voor de moord op een paar van hun agenten, en als fanatici eenmaal een idee in hun hoofd hebben, blijft dat idee daar. Ik kan me geen andere film voorstellen met een centrale rolverdeling in sprookjesstof, die zelfs The Maltese Falcon op zo'n spectaculaire manier ontstijgt. Dat is volgens mij het punt waarop de film het risico loopt zijn publiek kwijt te raken, omdat alles zo zinloos blijkt te zijn. Is dat bevredigend? Uiteindelijk wel, want in plaats van onder te duiken (zoals Michael Corleone in _The Godfather_ ) raakt Shand nog meer in de war. De ironie ontgaat hem blijkbaar en hij doodt twee IRA-agenten en wordt binnen een paar minuten opgespoord en gevangengenomen. Terwijl hij wegrijdt, bijna zeker zijn dood tegemoet, krijgen we een close-up van Hoskins' gezicht te zien. Te midden van de wanhoop en paniek is er af en toe een glimp van de indruk dat hij de grap eindelijk doorheeft.<br />Met zijn complexe personages, prachtige tekst, sprankelende voorstellingen en een moedige, onverzettelijke houding ten opzichte van conventies van het vertellen, is _The Long Good Friday_ een essentieel onderdeel van de Britse cinema.
WARNING - THIS REVIEW DISCUSSES THE ENDING OF THE FILM AT LENGTH.<br /><br />Portraying Britain at the dawn of Thatcherism, The Long Good Friday presents its central character and itself like a spinning coin, looking towards the future but always about to slip back into the past, about to go one way or the other. Harold Shand (Bob Hoskins) tells nostalgic and emotional stories about his National Service (which had been abolished for almost two decades when this film was made) and how he began his career as a street urchin An hour earlier, he had been proclaiming his glorious vision of 1980s Britain while  in a rather unsubtle piece of direction  framed by Tower Bridge. This world of opposites is expressed most clearly in Francis Monkman's zesty score, blending traditional classical instruments with Moroder-style synth-pop. It is ultimately hubris, the kind of overconfidence normally associated with '80s excess, that delivers Shand helplessly into the maw of a truly monstrous enemy that had existed for decades.<br /><br />Not as complex as I've heard it made out (admittedly the DVD age means I can zip straight to the exposition scenes without effort, which helps), The Long Good Friday is still a breathtakingly audacious film and one that at times runs a real risk of alienating its audience while still retaining mass appeal. It blends together elements of various crime subgenres: it takes the criminal-turns-detective idea from Get Carter and marries it to the sickly, sleazy decadence that Scarface would portray so unflinchingly three years later, while the outlandish, ostentatious tactics Shand employs to intimidate his enemies come straight from The Godfather. Harold Shand is essentially a Tony Montana-style character: someone not very bright who has gone from poor to rich very quickly and doesn't know what to do with his loot, who thinks that money somehow equals invincibility. As his enemies continue to undermine his modern-man fantasy (he refers to himself as a businessman, not a criminal) he becomes steadily more delusional to the point where he eventually expresses an intent to wipe out the entire IRA. This is a self-evidently absurd statement that Shand takes totally seriously, immediately before slashing his most trusted lieutenant's jugular with a broken bottle, as Hoskins's incandescent performance charts the erosion of the character's veneer of sophistication. As the first two members of his gang are assassinated he asks himself who could make him and his associates a target: a legitimate question in the circumstances, but the emotional burst with which Hoskins delivers the sentiment suggests less a rational question and more a little child screaming that "IT'S NOT FAIR!".<br /><br />Now, the IRA. Before September 11 2001 they were synonymous with terrorism in the UK and their omnipresent threat throughout the 1970s led to London becoming one of the most CCTV-heavy cities in the world. No wonder the film's original backers got cold feet, since while it doesn't in any way romanticise them it does portray them as the very essence of power. Against them Shand  no small fry in his own right  is nothing at all and even his ice-cold mistress (Helen Mirren) cracks under the threat against her despite being able to effortlessly parry the advances of Shand's lecherous thugs. But here's the twist: the whole thing's totally pointless.<br /><br />This is what makes the film so daring. Virtually the entire film concerns the quest for Hichcock's MacGuffin, which in this case is defined by its absence: it is the answer to the mystery itself. The IRA are fingered fairly quickly, but the question is why. Keeping this question unanswered for so long rather than giving hints occasionally requires a predictably huge scene of exposition, which is totally subverted when it turns out that Shand hasn't actually done anything at all. The IRA mistakenly believe he is responsible for the murder of some of their agents and once fanatics get an idea in their heads that idea stays there. I can't think of another film that has its central premise turn to fairy-dust so spectacularly  not even The Maltese Falcon. This I think is where it risks losing its audience, because everything turns out to be so pointless. Is that dramatically satisfying? In the event yes, because rather than going into hiding (like Michael Corleone in the first Godfather) Shand's feathers get ruffled even more and, the irony apparently lost on him, he kills two IRA agents for real and is tracked down and captured within minutes. As he's driven away, almost certainly to his death, we get an extended close-up of Hoskins's face. Among the despair and panic, there's the occasional flicker of an impression that he's finally got the joke.<br /><br />With complex characters, great writing, scintillating performances and a brave, uncompromising attitude to storytelling conventions, The Long Good Friday is an essential piece of British cinema.