Het is interessant dat een aantal films die zich afspelen in de jaren 1900 en 1910, zowel komedies als serieuze drama's als 'The Riddle of the Sands' en de Robert Powell-versie van 'The 39 Steps', zich richten op diplomatieke pogingen om het uitbreken van een Europese oorlog te voorkomen, ook al weten we dat dergelijke pogingen in het echte leven op een fiasco uitliepen. Misschien weerspiegelt dit de opvatting dat 1914 het jaar was waarin de moderne tijd haar onschuld verloor en dat de geschiedenis van de twintigste eeuw oneindig veel gelukkiger zou zijn geweest als de Eerste Wereldoorlog inderdaad was afgewend.<br />'The Prince and the Showgirl' Een andere komedie gaat terug tot het tijdperk vóór 1914, een verloren gouden eeuw. Hij concentreert zich op groothertog Karel, de prins-regent van de Balkanstaat de Karpaten, die, terwijl hij in Londen is voor de kroning van koning George V, een korte romance heeft met Elsie Marina, een in Amerika geboren showgirl die in een Londense concertzaal werkt. Hun relatie wordt aangemoedigd door functionarissen van het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken, die het pro-Engelse beleid van de Karpatische regering willen aanmoedigen en een verschuiving naar een pro-Duitse houding willen voorkomen die de vrede van Europa zou kunnen bedreigen.<br />'Laurence Olivier wordt vandaag <0xE2><0x80><0x93> terecht <0xE2><0x80><0x93> beschouwd als een van de Britten.' Hij was een van de grootste zwaargewicht-acteurs van de twintigste eeuw, een man die zich (in tegenstelling tot sommige van zijn collega-toneelspelers) net zo thuis voelde in filmrollen als in de klassieke Shakespeare-drama's waarin hij naam maakte. Marilyn Monroe wordt <0xE2><0x80><0x93> misschien ten onrechte <0xE2><0x80><0x93> algemeen beschouwd als een lichtgewicht Hollywood-sterretje wier grootste talent was dat ze er decoratief uitzag in een reeks weinigeisende rollen. Maar toen die twee het tegen elkaar opnamen, was er een onverwacht resultaat: het lichtgewicht versloeg de zwaargewicht met een knock-out.<br />De bovengenoemde boksmetafoor werd geopperd door de talloze verhalen over de gespannen relatie tussen Olivier en Monroe tijdens het maken van de film, die naar verluidt werd veroorzaakt door wat hij zag als de ontoereikendheid van haar optreden. Als die verhalen waar zijn, denk ik dat lord Olivier misschien beter had moeten kijken naar de straal in zijn eigen oog dan naar het stofje in het hare. Hoewel dit niet Monroe's beste film is, is er niets mis met haar vertolking van Elsie, die overkomt als een typisch Monroe-personage - leeghoofdig en flirterig, maar in wezen fatsoenlijk. Het was Oliviers groothertog die mij het grootste probleem met de film leek.<br />Hoewel Charles verondersteld wordt de in Hongarije geboren heerser van een koninkrijk in de Balkan te zijn, spreekt hij Engels met het zwaar keelachtige pseudo-Duitse accent dat gewoonlijk wordt geassocieerd met Britse acteurs die nazi's spelen in de school van've haff vays und means'. Om die indruk te versterken, blaft hij af en toe Duitse tussenwerpingen als 'Himmel!', 'Dummkopf!', 'Schweinehund!' en zelfs 'Donnerwetter!', een verwensing die ik nog nooit een echte Duitser heb horen gebruiken. (De weinige uitgebreide voorbeelden van Duitse dialoog in de film doen vermoeden dat de Karpaten niet alleen Engels spreken met een Duits accent, maar ook Duits met een Engels accent. Te oordelen naar de pogingen van Sybil Thorndyke is hun Frans nog erger.) Gezien het feit dat zijn personage onaangenaam dicht in de buurt komt van de standaardfilmversie van een SS-officier (een associatie die in 1957 nog duidelijker moet zijn geweest dan tegenwoordig) en dat zijn voorkeursmethode om de politieke problemen van de Karpaten op te lossen is om zo veel mogelijk politici van de oppositie zonder vorm van proces gevangen te zetten, is Charles niet bepaald de jonge droom van de liefde. Zijn emotionele kilheid en zijn obsessie met formaliteit en protocol doen eerder denken aan een karikatuur dan aan een echte persoon. Een karikatuur is misschien toepasselijk in bepaalde soorten komedie, vooral satire, maar in romantische komedies lijkt het misplaatst, omdat de romances van echte of schijnbaar echte personen interessanter zijn dan die van stripfiguren. Bovendien moeten we, als we een romantische komedie willen maken, in beide partijen van de romance kunnen geloven, niet slechts in één. Terwijl Monroe Elsie tot een echt en sympathiek mens probeert te maken, lijkt Olivier zich tevreden te stellen met een combinatie van twee vaste komische personages, de 'grappige buitenlander' en de'stoffige aristocraat'. Hoewel oudere liefdesverhalen tussen mannen en vrouwen in de jaren vijftig net zo gewoon waren in de filmwereld als tegenwoordig, lijkt deze bijzonder uit de toon te vallen. Monroe was al in de dertig toen de film werd gemaakt, maar de naïeve en onschuldige Elsie lijkt veel jonger, terwijl de middelbare Charles een man van middelbare leeftijd lijkt die oud is voor zijn tijd, een indruk die evenzeer wordt gewekt door zijn stijve manier van doen als door zijn grijze haar. Het leeftijdsverschil tussen Charles en Elsie lijkt aanzienlijk groter dan het leeftijdsverschil van negentien jaar tussen de acteurs.<br />Halliwell's Film Guide prijst de film om zijn 'goede productiewaarden', die publicatie is de normale afkorting voor 'dure sets en kostuums'. Die elementen zijn zeker indrukwekkend, hoewel Elsies kapsel en nauwsluitende jurk meer lijken te weerspiegelen van de mode van 1957 dan die van 1911. Maar verder is er weinig in de film dat indruk maakt. Misschien was Olivier zelf niet zo onder de indruk van de film, want het was zijn eerste ervaring met het regisseren, afgezien van zijn drie beroemde Shakespeare-bewerkingen, en het zou zijn laatste worden, tot hij dertien jaar later een versie van Tsjechovs 'De drie zusters' zou regisseren. Mijn blijvende indruk zal zijn van een weinig overtuigende romance tussen twee slecht bij elkaar passende personages en van een voor een grote acteur ongewoon slechte vertolking.
It is interesting that a number of films set during the 1900s and early 1910s, both comedies such as 'The Assassination Bureau' and serious dramas such as 'The Riddle of the Sands' and the Robert Powell version of 'The 39 Steps', focus on diplomatic attempts to prevent the outbreak of a European war, even though we know that in real life such attempts were to end in failure. Perhaps this reflects a view that 1914 was the year that witnessed the modern age's loss of innocence and that the history of the twentieth century would have been immeasurably happier if the First World War had indeed been averted. <br /><br />'The Prince and the Showgirl' is another comedy that looks back to the pre-1914 era as a lost golden age. It centers upon Grand Duke Charles, the Prince Regent of the Balkan state of Carpathia, who, while in London for the coronation of King George V, meets, and has a brief romance with, Elsie Marina, an American-born showgirl working in a London music-hall. Their association is encouraged by officials of the British Foreign Office, who are seeking to encourage the pro-British policies of the Carpathian government and to prevent a shift towards a pro-German stance which could threaten the peace of Europe. <br /><br />Laurence Olivier is today- rightly- regarded as one of Britain's greatest heavyweight actors of the twentieth century, a man who (unlike some of his fellow theatrical knights) was at home in film roles as he was in the classical Shakespearean dramas in which he made his name. Marilyn Monroe is- perhaps wrongly- widely regarded as a lightweight Hollywood starlet whose main talent was looking decorative in a series of undemanding parts. When the two went head-to-head together, however, there was an unexpected result, with the lightweight beating the heavyweight by a knockout.<br /><br />The above boxing metaphor was suggested by the numerous stories about the strained relations between Olivier and Monroe during the making of the film, supposedly caused by what he saw as the inadequacy of her performance. If those stories are true, I think that Lord Olivier should perhaps have looked more closely at the beam in his own eye than at the mote in hers. Although this is not Monroe's best film, there is nothing particularly wrong with her portrayal of Elsie, who comes across as a typical Monroe character- empty-headed and flirtatious, but basically decent. It was Olivier's Grand Duke who struck me as the main problem with the film. <br /><br />Although Charles is supposedly the Hungarian-born ruler of a Balkan kingdom, he speaks English with the heavily guttural pseudo-Germanic accent normally associated with British actors playing Nazis of the 've haff vays und means' school. To strengthen the impression, he occasionally barks German interjections such as 'Himmel!', 'Dummkopf!' 'Schweinehund!' and even 'Donnerwetter!', an imprecation I have never heard a real German use. (The few extended examples of German dialogue in the film suggest that the Carpathians not only speak English with a German accent, but also speak German with an English one. To judge from Sybil Thorndyke's efforts, their French is even worse). <br /><br />Given that his persona is uncomfortably close to the standard cinematic version of an SS officer (an association that must have seemed even more apparent in 1957 than it does today) and that his preferred method of solving the political problems of Carpathia is to imprison without trial as many opposition politicians as possible, Charles is not exactly love's young dream. His emotional coldness and obsession with formality and protocol suggest a caricature more than a real person. Caricature may be appropriate in certain types of comedy, especially satire, but in romantic comedy it seems misplaced, as the romances of real, or real-seeming, individuals are more interesting than those of cartoon characters. Moreover, for romantic comedy to work we need to be able to believe in both parties to the romance, not just one. While Monroe tries to make Elsie a real and likable person, Olivier seems content to draw upon a combination of two stock comic characters, the 'funny foreigner' and the 'stuffy aristocrat'. Although older man/younger woman love-stories were as common in the cinema of the fifties as they are today, this one seems particularly incongruous. Monroe was already in her thirties when the film was made, but the naïve and innocent Elsie seems much younger, whereas the middle-aged Charles seems a man old before his time, an impression created as much by his stiffness of manner and bearing as by his grey hair. The gap in the ages of Charles and Elsie seems considerably greater than the nineteen-year gap in the ages of the actors. <br /><br />Halliwell's Film Guide praises the film for its 'good production values', that publication's normal shorthand for 'expensive sets and costumes'. Certainly, those elements are impressive, although Elsie's hairstyle and figure-hugging dress seem to reflect the fashions of 1957 more than they do those of 1911. There is, however, little else in the film that impresses. Perhaps Olivier himself was less than impressed by the film, as it was his first experience of directing other than his three famous Shakespeare adaptations, and it was to be his last until he directed a version of Chekhov's 'The Three Sisters' thirteen years later. My lasting impression will be of an unconvincing romance between two ill-matched characters and of an uncharacteristically poor performance from a great actor. 4/10