Het doet pijn om een film met Sidney Greenstreet en Peter Lorre minder dan '5' te geven op een schaal van '1' tot '10', maar 'terugkeren naar het gevaar' is (ondanks hun aanwezigheid) geen goed stuk spionage uit de Tweede Wereldoorlog. Het is misschien wel de zwakste film die ooit van een boek van Eric Ambler is gemaakt.<br />Tussen 1938 en 1945 schreef Ambler vijf spionage- of internationale misdaadromans die (samen met zijn eigen tijd en meester, Graham Greene) het hele genre hervormden. Amblers boeken waren: _Kracht voor angst_, _terugkeren naar het gevaar_, _Journal of Demetropos_ en _Epitekst voor een spion_. De grootste was de laatste die hij schreef <0xE2><0x80><0x93> THE MASK OF DEMETRIOS (ook wel A COFFIN FOR DEMETRIOS genoemd) die door Greenstreet, Lorre en Zachary Scott werd omgetoverd tot een van de beste portretten van een totaal amorele misdadiger. Orson Welles hielp Joseph Cotton in JOURNEY INTO FEAR. Ik weet niet zeker of EPITAPH FOR A SPY (dat zich in 1938 in Frankrijk afspeelde) en CAUSE FOR ALARM (dat te maken had met economische rivaliteiten tussen enigszins aan elkaar gelieerde assenlanden) geen films zijn geworden. Misschien moet iemand me op dat punt corrigeren.<br />CAUSE FOR ALARM introduceerde een communistische Russische agent en zijn zuster bij Amblers lezers. Tamara en Nicolai Zarashoff zijn (als ze niet voor hun regering in Moskou spioneren) voortdurend aan het kibbelen. Ambler hield ervan zijn personages (zoals in zijn meesterwerk, Arthur Abdul Simpson in THE LIGHT OF DAY/ 'TOPKAPI') menselijker te maken, zodat zijn schurk Demetrios Talat een vastberaden maatschappelijke klimmer blijkt te zijn, die zijn talenten voor het kwaad in THE MASK OF DEMETRIOS gebruikt om een bank te helpen, de Euraziatische kredietbank, waarvan hij directeur wordt. De Zarashoffs en hun onwetende bondgenoot in CAUSE FOR ALARM slagen erin begin 1939 een korte splitsing in het belang van nazi-Duitsland en fascistisch Italië te veroorzaken. Dat zou je geweten hebben als je een paar jaar later _Terug naar gevaar_ las, toen ze weer opdoken. Toen ik het over de film 5 vingers had, gaf ik de achtergrond van de Turkse neutraliteit in de Tweede Wereldoorlog. Ambler behandelde dit in de romans _Terug naar het gevaar_ en _Journaleye in to fear_, waarbij hij erop wees dat de Turkse politie en het leger er nauwgezet op toezagen die neutraliteit te beschermen (kolonel Haki, die het inleidende deel van het verhaal van Demetrios in _De doos van Demetropolitanen_ <0xE2><0x80><0x93> gespeeld door Kurt Katch <0xE2><0x80><0x93> helpt vertellen, verschijnt weer als Orson Welles, die de Amerikaanse ingenieur Joseph Cotton in _Journaleye in to fear_ beschermt, om er zeker van te zijn dat Cotton zijn werk als bewapend Turks marineschip afmaakt). In _Terug naar het gevaar_ laat Ambler (terecht) zien dat het waarschijnlijker was dat Duitse agenten zouden proberen Turkije met achterbakse middelen het Axis-kamp in te drijven. De schurk is de dubbelzinnig getitelde Col. Robinson (Greenstreet natuurlijk) die erop uitgestuurd wordt om contact op te nemen met die anti-Britse Turkse nationalisten die zich bij de Duitsers willen aansluiten. Het probleem is dat de roman Amblers trucjes met Robinson demonstreerde op een manier waarop de film dat niet deed. Robinson is een Duitser en spreekt met een Duits accent (in feite zegt een van de personages dat hij onmogelijk een Engelsman kan zijn!). Greenstreet had een van de beste Engelse stemmen in de film.<br />De zotskappen zijn hier weer (in de roman weer aan het kibbelen), maar hier werken ze samen met de Amerikaan die door George Raft gespeeld wordt. Maar in de roman is het Amerikaans van Rafts Amerikaan erg naïef <0xE2><0x80><0x93> en ze leren deze nieuwe bondgenoot heel snel de 'achtergrond' van het gevaar van de Turkse neutraliteit. Dit is niet het verhaal zoals W.R. Burnett het in zijn scenario schreef, waardoor het personage Vlot een Amerikaanse agent werd (wat hij niet was). Ik kan alleen maar raden dat hij dit deed om het geen-onzin-Vlot geloofwaardiger te maken - wie zou zich Vlot als een sukkel kunnen voorstellen?<br />Het werkt niet - de roman is zo geschreven dat het Vlot-personage geleidelijk de gevaren van de nazi's en hun bondgenoten beseft, en het feit dat de communistische agenten (hoe twijfelachtig die voor ons ook zijn) meer kans op bondgenoten maakten. In plaats daarvan maakt het verhaal het personage Vlot tot een typische propagandaheld van de Tweede Wereldoorlog - hij kan die nazi's met een blinddoek op aan! Er zijn een paar mooie momenten (van Sidney en Peter). Vooral Greenstreet heeft twee mooie momenten die hem voor de geest komen: als hij zijn lievelingsnummer opneemt (een wals van Strauss op een grammofoon en een lijk op de grond) en later, als zijn plannen in duigen zijn gevallen en hij te horen krijgt dat hij terug moet naar Berlijn (zijn snelle blik van afgrijzen bij het horen van wat zijn doodvonnis zal zijn, is heel goed gedaan). Maar zulke momenten komen maar zelden voor en liggen ver uit elkaar. De rest van deze film doet die paar momenten die je je met genegenheid herinnert, teniet.
It hurts to give any film with Sidney Greenstreet and Peter Lorre less than "5" on a scale of "1" to "10", but BACKGROUND TO DANGER (despite their presence) is not a good World War II espionage piece. It may be the weakest movie ever made from an Eric Ambler novel. <br /><br />Between 1938 and 1945 Ambler wrote five spy or international crime novels that (with his contemporary, and master, Graham Greene) reshaped the whole genre. Ambler's books were CAUSE FOR ALARM, BACKGROUND TO DANGER, JOUNRNEY INTO FEAR, THE MASK OF DEMETRIOS, and EPITAPH FOR A SPY. The greatest of these was the last that he wrote - THE MASK OF DEMETRIOS (also called A COFFIN FOR DEMETRIOS) which Greenstreet, Lorre, and Zachary Scott turned into one of the best portraits of a totally amoral criminal in cinema. Orson Welles helped direct (and supported Joseph Cotton in) JOURNEY INTO FEAR. I'm not sure by I believe that EPITAPH FOR A SPY (set in France in 1938) and CAUSE FOR ALARM (dealing with economic rivalries between somewhat allied axis countries) were not made into films. Someone may correct me on that.<br /><br />CAUSE FOR ALARM introduced a Communist Russian agent and his sister to Ambler's readers. Tamara and Nicolai Zarashoff are (when not pursuing espionage for their government in Moscow) bickering all the time. Ambler liked to humanize his characters (such as his masterpiece, Arthur Abdul Simpson, in THE LIGHT OF DAY / "TOPKAPI"), so his villain Demetrios Talat turns out to be a determined social climber, using his talents for evil in THE MASK OF DEMETRIOS to assist a bank, the Eurasian Credit Trust, on which he ends up a director. The Zarashoffs and their unwitting ally in CAUSE FOR ALARM manage to cause a brief split in the interests of Nazi Germany and Fascist Italy in early 1939. One would have known this when reading BACKGROUND TO DANGER a few years later, when they reappeared.<br /><br />When talking about the film FIVE FINGERS I gave the background of Turkish neutrality in World War II. Ambler tackled this in the novels BACKGROUND TO DANGER and JOUNRNEY INTO FEAR, pointing out that Turkey's police and army were scrupulously looking out to protect that neutrality (Col. Haki, who helps tell the introductory part of the story of Demetrios in THE MASK OF DEMETRIOS - played by Kurt Katch there - reappears as Orson Welles, protecting American engineer Joseph Cotton in JOURNEY INTO FEAR: to make sure Cotton finishes his job in arming Turkish naval craft). In BACKGROUND TO DANGER, Ambler (correctly) shows that German agents were more likely to try to push Turkey into the Axis camp by underhanded means. The villain is the ambiguously named Col. Robinson (Greenstreet, of course) sent to contact those anti-British Turkish nationalists who would join the Germans. The problem is that the novel demonstrated Ambler's tricks with Robinson in a way the film didn't. Robinson is German, and speaks with a German accent (in fact one of the characters says that he could not possibly be English!). Greenstreet had one of the finest English speaking voices in film.<br /><br />The Zolashoffs are here again (in the novel bickering again) but here working with the American played by George Raft. But in the novel, Raft's American is very naive - and they are educating this new ally in the "background to danger" to Turkish neutrality very quickly. This is not the story as W. R. Burnett made it in his screenplay, making Raft's character an American agent (which he wasn't). I can only guess that he did this to make the no nonsense Raft more believable - who could imagine Raft as a chump? <br /><br />It doesn't work - the novel is constructed for the Raft character to gradually realize the dangers of the Nazis and their allies, and the fact that (dubious as it is to us) the Communist agents were a better bet for allies. Instead the story makes Raft's character become a typical World War II propaganda hero - he can handle these Nazis with a blindfold on!<br /><br />There are some nice moments (due to Sidney and Peter). Greenstreet in particular has two nice ones that come to mind: when he notes his favorite set up (a Strauss waltz on a gramophone and a dead body on the floor), and later when his plans have all collapsed, and he is informed he must return to Berlin (his quick look of horror at hearing what will be his death sentence is done very well). But such moments are few and far between. The rest of this film sinks those few moments one recalls with fondness.