Norma Shearers rol als Marie Antoinette, de tragische achttiende-eeuwse koningin van Frankrijk, zal altijd opvallen als een van de weelderigste MGM-producties met een weelderig budget uit de jaren dertig, en alleen al om die reden is het altijd de moeite waard om naar te kijken <0xE2><0x80><0x93> en het is een zeer aangename aanblik. Vergeet dat de kostuumontwerpen meer dan een beetje over de top zijn, zelfs voor het Versailles van Marie Antoinettes tijd. Vergeet Shearers onevenwichtige acteerwerk, dat zoals in al haar films van het echt ontroerende overgaat in het irritant melodramatische (bijvoorbeeld haar theatrale, zelfs onechte lichaamstaal in de nachtelijke ontmoeting met Tyrone Power in de tuin, vlak nadat ze koningin is geworden, wanneer hij haar duidelijk maakt dat ze elkaar niet meer moeten zien). Geniet gewoon van wat Hollywood in de jaren dertig als geschiedenis beschouwde en verwacht dat een wereldwijd publiek het als geschiedenis accepteert.<br />De film faalt om twee redenen. Ten eerste is hij gebaseerd op een baanbrekende biografie van de koningin door Stefan Zweig, een Oostenrijkse schrijver die een goede vriend van Freud was en sterk beïnvloed werd door de psychoanalyse. Zweigs boek creëerde en populariseerde de opvatting over Marie Antoinettes seksleven, die nog tientallen jaren gangbaar bleef: dat Lodewijk xiv niet in staat was zijn huwelijk met haar langer dan 7 jaar te laten duren, en een kleine operatie moest ondergaan voordat hij de overeenkomst kon bezegelen. Zweigs voorspelbare visie was dat Marie Antoinettes seksuele frustraties Marie Antoinettes succes verklaarden. We weten nu dat Zweig zijn verhaal alleen maar heeft verzonnen door waardevol bewijsmateriaal te verzwijgen dat zijn theorie zou hebben verzwakt, en onverdiende aandacht te besteden aan ander materiaal dat hem in staat stelde het soort beeld te schetsen dat hij wilde scheppen. Recente historici (en Zweig was geen historicus) hebben het bewijsmateriaal bekeken dat Zweig heeft verzwegen, en hebben onomstotelijk bewezen dat Lodewijk xiv niet impotent was en nooit de operatie heeft ondergaan die volgens Zweig noodzakelijk was. Louis was een waardeloze minnaar, dat is waar, en het heeft een paar jaar geduurd voordat hij overging op serieuze boudoirsporten, maar Zweigs theorie is volledig aan diggelen geslagen.<br />In de jaren dertig, toen Zweigs boek nieuw en invloedrijk was, kon MGM er een film op baseren, maar kon het niet. De kern van Zweigs verhaal was dat de koningin en graaf Axel Fersen (Tyrone Power) geen minnaars waren, zoals Zweig beweerde. Vandaar de versie in de film dat de nobele graaf Fersen de verliefde koningin vriendelijk maar vastberaden vertelde dat ze elkaar niet meer konden zien. Fersen was tijdens het bewind van Lodewijk xiv regelmatig in Versailles te vinden; het gerucht ging dat hij de vader was van de tweede zoon van de koningin, die in 1785 precies negen maanden na een van Fersen's bezoeken werd geboren. Maar Louis accepteerde het kind als het zijne, dus hij moet op het juiste moment in de slaapkamer van de koningin zijn geweest. Het is geen bewijs dat Fersen de koningin ooit zo'n bezoek heeft gebracht.<br />De tweede grote fout in de geschiedschrijving van de film is dat Shearer Marie Antoinette niet wilde spelen als een winkel-tot-u-zult-u-zien-type, wat dichter bij de waarheid zou zijn dan het nobele personage dat Shearer ons voorschotelt. Het is onwaarschijnlijk dat Maries seksleven zo actief was als sommige schrijvers ons willen doen geloven, maar ze kon behoorlijk tekeergaan als ze daar zin in had. Shearer gaf er de voorkeur aan een koningin te spelen die het welzijn van Frankrijk en het Franse volk serieus op het oog had, een schrijfster van Louis' toespraken en een vrouw die meedogenloos ploeterde om het lot van haar onderdanen te verbeteren. De koningin die daaruit voortkwam, lijkt niet op de echte. Aantrekkelijk, charmant, stijlvol, royaal tot op het bot, ja; een bekwame en toegewijde politicus, nee.<br />De greep die de film op de geschiedenis heeft, is dus gering. In 1938 kon Hollywood niet erkennen dat de werkelijke dupe in _De affaire met het collier_ een kardinaal van de rooms-katholieke Kerk was; hier verschijnt de dwaas als de hertog van Rohan, een familielid van de kardinaal. Mozarts beroemde _Don Giovanni_ -menu wordt gespeeld op het bal waarbij Marie Antoinette de ma<0xC3><0xAE>tresse van Lodewijk xiv, madame Du Barry, beledigt. In de chronologie van de film gaat het bal onmiddellijk vooraf aan de ziekte en dood van Lodewijk xiv in 1774; Mozart schreef _Don Giovanni_ in 1787. De film comprimeert de ziekte en de dood van Lodewijk xiv tot 24 uur, maar de laatste ziekte van Lodewijk xiv duurde 2 weken. Marie Antoinette heeft Du Barry nooit openlijk beledigd, zoals hier te zien is, en er is ook nooit een formele beslissing genomen om Maries huwelijk nietig te verklaren. De terugkeer van de koninklijke familie naar Parijs na hun mislukte ontsnappingspoging wordt hier onmiddellijk gevolgd door de moord op madame Lamballe. De ontsnappingspoging vond plaats in juni 1791; Lamballe, die niet bij het koninklijk gezelschap was tijdens de poging, werd gedood in de septembermoorden van 1792.<br />Geniet dus van dit schitterende stuk film, louter als schouwspel <0xE2><0x80><0x93> een getuigenis van het wereldbeeld van Hollywood in een somber decennium. Het is werkelijk vermakelijk, en helemaal niet slecht.
Norma Shearer's turn as Marie Antoinette, the tragic 18th-century queen of France, will always stand out as one of the lushest of MGM's 1930s lush budget productions, and for that reason alone is always worth a look--and a very enjoyable look it is. Forget that the costume designs are more than a bit over the top, even for the Versailles of Marie Antoinette's day. Forget Shearer's uneven acting, which as in all her films veers from the truly affecting to the annoyingly melodramatic (e.g., her stagey, even hokey body language in the night meeting with Tyrone Power in the garden just after she becomes queen, when he makes her understand they must not see each other again). Just enjoy the experience of what Hollywood figured they could pass off as history in the 1930s and expect a worldwide audience to accept as history.<br /><br />The film fails as history for two major reasons. First, it is based on a groundbreaking biography of the queen by Stefan Zweig, an Austrian novelist who was a close friend of Freud and was deeply influenced by psychoanalytic thought. Zweig's book created and popularized the view of Marie Antoinette's sex life that remained current for decades--that Louis XVI was unable to consummate his marriage with her for more than 7 years, and had to have minor surgery before he could seal the deal. Zweig's predictable view was that sexual frustration explained Marie Antoinette's notorious frivolity and spendthrift ways. We know today that Zweig fabricated his tale only by suppressing valuable evidence that would have weakened his theory, and giving undeserved prominence to other material that let him paint the kind of picture he wanted to create. Recent historians (and Zweig was not an historian) looked at the evidence Zweig omitted and proved conclusively that Louis XVI was not impotent and never had the surgery Zweig claimed was necessary. Louis was a lousy lover, true, and it did take some years before he got down to serious boudoir athletics, but Zweig's thesis has been thoroughly wrecked.<br /><br />In the 1930s when Zweig's book was new and influential, MGM could base a movie on it but couldn't openly portray the sexual issues at the heart of Zweig's account. Screenwriters had to dance around Louis' bedroom limitations and had to find a way to imply that the queen and Count Axel Fersen (Tyrone Power) were not lovers as Zweig implied they were. Thus the film's version, that the noble Fersen gently but firmly told the enamoured queen that they could no longer see each other. In fact, Fersen was at Versailles on and off throughout Louis XVI's reign; it was rumored that he fathered the queen's second son, born in 1785 exactly 9 months after one of Fersen's visits. But Louis accepted the child as his, so he must have been visiting the queen's bedroom at the right time. There's no proof Fersen ever paid the queen that kind of visit.<br /><br />The second major flaw in the film's historicity is that Shearer would not play Marie Antoinette as a featherbrained, shop-til-you-drop type, which would be nearer the truth than the noble character Shearer gives us. It's unlikely that Marie's sex life was as active as some writers want us to believe, but she could spend up a storm when she put her mind to it. Shearer preferred to act a queen seriously devoted to the welfare of France and the French people, a writer of Louis' speeches and a woman who labored relentlessly to improve her subjects'lot. The resulting queen bears no resemblance to the real deal. Attractive, charming, stylish, generous to a fault, yes; a skilled and dedicated politician, no.<br /><br />The film's hold on history is thus slender. In 1938 Hollywood could not acknowledge that the real dupe in the Affair of the Necklace was a Cardinal of the Roman Catholic Church; here the fool appears as the duke de Rohan, a relative of the cardinal. Mozart's famous "Don Giovanni" minuet is played at the ball during which Marie Antoinette insults Louis XV's mistress, Mme du Barry. In the film's chronology the ball immediately precedes Louis XV's illness and death in 1774; Mozart wrote "Don Giovanni" in 1787. The film compresses the ball and Louis XV's death into 24 hours, but Louis XV's last illness lasted 2 weeks. Marie Antoinette never openly insulted du Barry as shown here, nor was there ever a formal decision to annul Marie's marriage. The royal family's return to Paris after their foiled escape attempt is here followed immediately by Mme de Lamballe's murder. The attempted escape was in June 1791; Lamballe, who was not with the royal party during the attempt, was killed in the September Massacres of 1792.<br /><br />So enjoy this splendid piece of film purely as spectacle--a testament to Hollywood's world view in a bleak decade. Entertainment it truly is, and not at all bad. As history, it's bunk.