We zijn allemaal bekend met de beelden die in het voorjaar van 2004 uit de Abu Ghraib-gevangenis begonnen te stromen <0xE2><0x80><0x93> foto's van gevangenen (sommige terroristen, andere ongetwijfeld niet) die met een kap over hun hoofd en in hun blootje gedwongen werden pijnlijke en/of vernederende posities in te nemen, vaak urenlang, met Amerikaanse soldaten die vrolijk in de buurt poseerden, glimlachten en hun duim opstaken voor de camera. Toen de foto's eenmaal op internet verschenen, symboliseerden ze niet alleen de mislukte operatie die de oorlog in Irak was, maar ook het fundamentele falen van het Amerikaanse leger om vrienden te maken en mensen te beïnvloeden in een land dat volgens de regering-Bush 'bevrijd' moest worden.<br />In 'Standard Operating Procedure' van de beroemde documentairemaker Errol Morris ('The Thin Blue Line'). 1) pogingen om de waarheid achter die foto's te achterhalen, voornamelijk door degenen die het nauwst bij het schandaal betrokken waren het verhaal in hun eigen woorden te laten vertellen (waaronder soldaat eerste klas Lynndie England, die, al dan niet terecht, als het enige duidelijk herkenbare 'gezicht' en 'huishoudelijke naam' uit het schandaal naar voren kwam). Morris geeft geen commentaar bij de interviews, alleen maar een reconstructie van de gebeurtenissen in een quasi-surrealistische stijl, met gebruikmaking van slow-motionfoto's en kunstzinnige grafische voorstellingen.<br /><br />Door zijn gesprekken met de hoofdrolspelers in het drama levert Morris een diepgaand onderzoek naar de effecten van oorlogstijd op de menselijke psyche. De film biedt geen gemakkelijk antwoord op de vraag waarom de gebeurtenissen in Abu Ghraib precies zo zijn verlopen; maar hoewel de betrokken personen niet in gemakkelijk te beschuldigen schurken veranderen, worden ze ook niet volledig van alle blaam gezuiverd. In feite is het de ogenschijnlijke 'normaalheid' van deze mensen, die hun zaak proberen te bepleiten voor de camera, die hun daden des te verontrustender maakt. Morris maakt ook duidelijk dat deze laaggeplaatste personen <0xE2><0x80><0x93> van wie velen voor hun misdaden in de gevangenis hebben gezeten <0xE2><0x80><0x93> vrijwel zeker zijn gebruikt als zondebokken voor hoge militairen die erin zijn geslaagd elke persoonlijke verantwoordelijkheid af te wentelen voor de gebeurtenissen die daar hebben plaatsgevonden. Als een ware journalist wist Morris korrelige homevideo's te bemachtigen op hetzelfde moment dat de foto's werden gemaakt. Als gevolg daarvan kunnen we getuige zijn van het stap-voor-stapproces waarmee die beruchte opname van de naakte mannen in een piramideformatie uiteindelijk tot stand kwam.<br />'"Standaard Operatie Procedure" beantwoordt niet met succes alle vragen die hij probeert te beantwoorden, maar dat is nauwelijks een zwak punt van de film, want hij gaat over een complexe, rommelige situatie met complexe, rommelige mensen die verwikkeld zijn in een complexe, rommelige oorlog. Je laat de "Standaard Operatie Procedure" niet noodzakelijkerwijs verlichter achter als je erin duikt <0xE2><0x80><0x93> alleen beter geïnformeerd. En dat is...' is misschien het beste waarop je onder de omstandigheden redelijkerwijs kunt hopen.
We're all familiar with the images that began flowing out of Abu Ghraib Prison in the spring of 2004 - photos showing detainees (some terrorists, others undoubtedly not) hooded and stripped, forced to assume painful and/or humiliating positions, often for hours on end, with American soldiers posing gleefully nearby, smiling and flashing thumbs-up signs for the camera. Once the pictures went viral, they came to symbolize not only the botched operation that was the Iraq war, but the fundamental failure of the U.S. military to win friends and influence people in a land the Bush administration claimed vehemently to be "liberating." <br /><br />In "Standard Operating Procedure," famed documentary filmmaker Errol Morris ("The Thin Blue Line") attempts to uncover the truth behind those photographs, mainly by allowing those who were most closely involved with the scandal to tell the story in their own words (including Private First Class Lynndie England, who, whether fairly or unfairly, emerged as the one clearly identifiable "face" and household name from the scandal). Morris provides no voice-over narration to accompany the interviews, just re-enactments of the incidents done in a quasi-surrealistic style, using slow motion photography and artsy graphics.<br /><br />Through his discussions with the principal players in the drama, Morris provides a probing study of the effects of war time stress on the human psyche. The film offers no easy answers as to exactly why the events at Abu Ghraib unfolded as they did; yet, while it doesn't turn the individuals involved into easy-to-blame villains, it doesn't completely exonerate them either. In fact, it is the seeming "normalcy" of these people, as they attempt to make their case for the camera, that renders their actions all the more unsettling. Morris also makes it clear that these low level individuals - many of whom have served time in prison for their crimes - were most certainly used as scapegoats for higher-ups in the military who managed to successfully deflect any personal culpability for the events that took place there.<br /><br />In a true journalistic coup, Morris was able to obtain grainy home movies shot at the same time that the pictures were being taken. As a result, we're able to witness the step-by-step process by which that infamous shot of the naked men stacked in a pyramid formation ultimately came about.<br /><br />"Standard Operating Procedure" doesn't successfully address all the questions it sets out to answer, but that is hardly a weakness of the film, since it is dealing with a complex, messy situation involving complex, messy people caught up in a complex, messy war. One doesn't leave "Standard Operating Procedure" necessarily more enlightened that when one went in - just more well-informed. And that's perhaps the best one could reasonably hope for under the circumstances.