De strekking van mijn veel te lange verhaal hieronder is dat er, in elk geval in de film, geen antwoord is op het 'Waarom?' van Matteo, en dat Nicola, naarmate ze ouder wordt, steeds meer de status-quo omarmt. Geef de onontkoombare ouderdom de schuld als je wilt, maar dat overkomt hun moeder niet.<br />Een heel eind terug, in een aantal voltooide en onvoltooide romans die naar elke computer verhuizen die ik koop, maar waar ik mezelf verder niet meer toe breng om ernaar te kijken, is er een waarin mijn Mysjkin-achtige hoofdpersoon een kleine tragedie opvoert om ervoor te zorgen dat zijn verschillende kennissen die niets met elkaar te maken hebben, op hetzelfde moment op dezelfde plek opduiken. De Rus Mysjkin kon natuurlijk niet liegen, maar de mijne wel. Gewoon om het te zien, denk ik: een soort wensvervulling, nieuwsgierigheid die de kat doodde of de geest van de student levensvatbaar maakte of de geest van de oude man jong en lenig hield. Liegen is verhalen vertellen is liegen. De schriftelijke daad stelt mij, die net als dat personage van mij god speelt, in staat om verschillende versies van mensen die ik kende, maar wier paden zich nooit anders hadden gekruist, aan elkaar voor te stellen. Een tragische, nu late, trage werkstudent neemt op de een of andere manier zijn intrek in mijn vakantiehuisje en maakt het goed met mijn praatzieke, maar onontwikkelde vader. Dat soort dingen. Of ik grijp, als Mysjkin, een of andere misplaatste kennis, lang voor mijn tijd als bergbeklimmer verdwenen, en marcheer haar voorbij de boomgrens naar een of andere ijzige col, om vervolgens te doen alsof ik niet weet hoe ik weer naar beneden moet komen, terwijl de donderwolken zich samenpakken.<br />Ik wil niet ingaan op de misschien wel verdiensten van La Meglio gioventone, het geijsbeer en de ritmes die buitengewoon lang duren, de geloofwaardige veroudering en het verwerven van de wijsheid van de Tijd, hetzij voor groei, hetzij voor stagnatie, in de meeste personages, de betrekkelijk rustige interpolatie van de voorbijgaande geschiedenis. Maar toen Matteo's'spook' met een trieste, volkomen onnodige handigheid in de slotscène tussen Nicola en Mirella werd geplaatst, besefte ik wat een orgie van wensvervulling de tweede helft is. Plotseling, schijnbaar omdat het Leven of de Tijd heelt, maar misschien alleen maar om de filmmaker de gelegenheid te geven de zaken voor ons op te lossen, ontmoet bijna iedereen iedereen. Zelfs na zes uur heeft een verhaal zijn tok nodig. Of regisseur Giordana en zijn schrijvers nu wel of niet de middensectie bedoelden of niet, Deel Een tikt en dan Deel Twee tikt ook.<br />Als dit meer is dan alleen maar een heel goede soap, dan moet er sprake zijn van dubbelzinnigheid, losse eindjes en teleurstellingen die meer te maken hebben met de beperkingen van het leven dan met de behoefte van het publiek aan geruststelling en vastberadenheid. Waarom ontkent Nicola, behalve om de spanning op te voeren, dat Giorgia's behoefte om Mirella te vinden er iets mee te maken heeft? Hij heeft plotseling zo'n ongewoon gebrek aan empathie. Als hij verdriet heeft om Matteo, dan is hij egoïstisch. Ik kan gemakkelijk rechtvaardigingen in Nicola's karakter bedenken, maar toen ik toekeek, had ik het gevoel dat een filmmaker zijn uiterste best deed om een einde te maken aan gebeurtenissen die in werkelijkheid tot in het oneindige door moeten gaan. Met mogelijke uitzonderingen van Nicola's moeder en misschien zijn nog te jonge, nauwelijks gevormde, maar huwbare dochter, lijkt Mirella het verstandigste wezen in de film, het geschenk van het lot aan deze enigszins scheve familie. Heeft Nicola haar zelfs maar verteld over Giorgia, en in welke termen? Het is onvermijdelijk dat ze Giorgia zal ontmoeten (een piepklein stukje van een zes uur durend vervolg?!), maar de film ontzegt ons die ervaring.<br />Matteo is zo altijd aanwezig, en naarmate de film vordert des te meer, niet in de laatste plaats vanwege Giorgia. De scène suggereert dat zelfmoord een weg is naar gemoedsrust, een terugkeer naar evenwicht of bevrijding van het zelf (Wat?! Komt Matteo tot verlichting? Aurrgh!), maar dat kan niemand weten. Willen de filmmakers zeggen dat Matteo door zelfverloochening en zelfvernietiging het evenwicht in zijn gezin heeft hersteld? Waarschijnlijk niet, maar wat een wrede suggestie! Matteo is de lijm die het geheel bijeenhoudt, de MacGuffin, een soort sleutel. Ik heb genoeg vragen en antwoorden van de regisseur gehoord om te vermoeden dat er geen verklaring voor is. Dubbelzinnigheid is een instrument van de verteller. In verhalen is het niet zo dat het genre de doorslag geeft, maar dat de mislukkelingen het slachtoffer zijn, en de beroepsmisdadigers het slachtoffer. Matteo's geval kent talloze mislukkelingen. Ondanks de travestiet geloof ik niet dat hij homoseksueel is (het enige wat ik in die episode heb gezien was zelfverachting, en dat zouden ze ons gewoon hebben verteld; op de dag dat hij voor het eerst met Mirella flirt, lijkt hij, ondanks het feit dat hij zich inhoudt, net zo geboeid als Nicola later zal zijn). Ondanks het politiegedoe, de blik, het pistool, geloof ik niet dat hij politiek actief is (ze hadden hem kunnen betrekken bij Nicola's terroristische liefde, maar dat doen ze niet; maar Nicola, die zo van harte in de status-quo blijft leven, wordt wel politiek actief). Ongetwijfeld zal ieder van ons, zoals de filmmakers volgens mij van plan zijn, een andere sleutel tot Matteo vinden. Empson, die over dubbelzinnigheid schrijft, zegt meestal niet dat de ene of de andere lezing 'het' is, maar dat ze er allemaal bij betrokken zijn. Matteo's mysterie geeft de filmmakers lucht. Als ik al een aanwijzing zie, dan is die van lang geleden, van de paar dagen met Giorgia, toen zij, zo niet hij, hem al kende als een ziel die op de een of andere manier gebroken was op een manier die haar ervaring haar had geleerd te begrijpen. Wat er toen aan hem mankeerde, was er toen waarschijnlijk al aan de hand. Ik weet niet wat het was, maar van het eind van de film verdwijnt het eerste en enige personage dat 'het' 'kreeg'. Het lijkt wel of de hele familie verdoemd is, al was het alleen maar omdat ze Matteo en Giorgia niet te pakken hebben gekregen. Het ondermijnt die idiote spook-Matteo-scène.<br />Ik weet te weinig om te kunnen spreken, maar ik herinner me vaag dat er een genetische neiging tot zelfmoord kan zijn: een soort vrijbrief.<br /><br />Tussen haakjes, als Nicola ziet Luigi Lo Cascio eruit als zowel Jean-Pierre Léaud als Dustin Hoffman, maar zelfs als ik dat zeg, kan ik me niet voorstellen dat die twee ooit erg op elkaar zullen lijken.
The gist of my too-long ramble below is there probably is, at least definitively within the film, no answer to the "Why?" of Matteo, and that Nicola as he ages increasingly embraces the status quo. Blame inevitable age, if you like, but it doesn't happen to their mother.<br /><br />Way back, among some finished and unfinished novels that migrate to each computer I buy but that otherwise I no longer bring myself to look at, is one in which my Myshkin-like protagonist lies up a minor tragedy to cause his various acquaintances who have nothing to do with one another to show up at one place at the same time. The Russian Myshkin couldn't lie, of course, but mine did. Just to see, I guess: a sort of wish-fulfillment, curiosity that killed the cat or made the student's mind viable or kept the oldster's young and nimble. Lying is storytelling is lying. The act of writing allows, or allowed, me, playing god just like that character of mine, to introduce to one another versions of people I known but whose paths never crossed otherwise. A tragic, now late, slow guy from work somehow occupies my vacation-vacant condo and hits it off with my garrulous but uneducated father. That kind of thing. Or, as Myshkin, I grab one or another misplaced acquaintance, long gone well before my mountaineering days, and march her way above the timberline to some icy col only to play at not knowing the way back down while sweet panic and thunderheads well.<br /><br />I don't want to get into most La Meglio gioventù's maybe merits, the pacing and rhythms gained by extraordinary length, the credible aging and acquisition of Time's wisdom, whether for growth or stagnation, in most the characters, the relatively quiet interpolation of passing history. But the sadly heavy-handed, grossly unnecessary insertion of Matteo's "ghost" into the closing scene between Nicola and Mirella made me realize what an orgy of wish-fulfillment the second half is. Suddenly, seemingly because Life or Time heals but maybe just so the filmmaker could resolve things for us, nearly everyone meets everyone. Even at six hours, a story's tick needs its tock. Whether or not director Giordana and his writers intended the nearly dead center division, Part One ticks, and then Part Two tocks.<br /><br />If this is more than just a really, really good soap opera, then there have to be ambiguity, loose ends, disappointments that come more from life's constraints than from audiences' need for reassurance and resolution. Why, other than to create suspense, does Nicola deny Giorgia's need be involved in finding Mirella? He's suddenly so uncharacteristically lacking in empathy. If he's hurting over Matteo, then he's selfish. If he's just being professional, then we're denied his rationale. I can easily dream up justifications within Nicola's character, but, watching, I sensed a filmmaker struggling to twist an ending out of events that in reality must fractal along indefinitely. With possible exceptions of Nicola's mother and perhaps his too-young-yet, barely formed though marriageable, daughter, Mirella seems the sanest creature in the film, Fate's gift to this at least slightly askew family. Has Nicola even told her about Giorgia, and in what terms? Inevitably she will meet Giorgia (Tiny piece of a six-hour sequel?!), but the film denies us the experience.<br /><br />Matteo's so ever-present, and all the more so as the film progresses, in no small part because of Giorgia's obsession, that that bit of magic realism offended me as a viewer. Don't plaster on the screen what's already there: don't double images. Besides, I'm not at all certain the living Matteo would have been so generous. The sequence suggests suicide's a path to peace of mind, a return to balance or to freedom from self (What?! Does Matteo reach Enlightenment? Aurrgh!), but no one can know this. Are the filmmakers saying that Matteo by self-abnegation, self-destruction, restored balance to his family? Probably not, but how cruel the suggestion! Even so Matteo's the glue here, the MacGuffin, a key of some sort. I've sat through enough director Q & As to suspect there may be no explanation. Ambiguity's a storyteller's tool. Ambiguity, red herrings, in stories not by genre mysteries cue ineptness from hacks, but deliberation from pros. Matteo's case abounds in red herrings. Despite the transvestite, I don't think he's gay (all I saw in the episode was self-loathing, and nowadays they would have simply told us so; the day he first flirts with Mirella, despite his holding back, he seems no less enthralled than Nicola will be later). Despite the cop stuff, the look, the gun, I don't think he's political (they could have involved him against Nicola's terrorist love but don't; Nicola though, by surviving so wholeheartedly within the status quo does come off political). Surely each of us, as I think the filmmakers intend, will find a different key to Matteo. Empson, writing about ambiguity, usually says not that one or another reading is "it," but that all are present and in play. Matteo's mystery allows the filmmakers' artifice to breathe. If I see any clue, it lies way back, the day or two with Giorgia, when she, if not he, knew him already a soul broken in some way that her experience had taught her to understand. Whatever was wrong with him likely was already wrong then. I don't know what it was, but banishing from the film's close the first and only character who "got it" seems to doom the whole family, if only in the sense of their not "getting it" about Matteo and Giorgia. It seriously undercuts that silly ghost-Matteo scene.<br /><br />I know too little to speak but recall vaguely that there may be a genetic tendency to suicide: sort of a no-fault clause.<br /><br />Luigi Lo Cascio as Nicola, incidentally, looks like both Jean-Pierre Léaud and Dustin Hoffman, but, even saying that, I can't see that those two ever behave quite alike.