'Het is een dubbelzinnig einde,' zegt Walt Berkman (Jesse Eisenberg) tegen zijn traag van begrip zijnde vriendin Sophie, en terwijl hij het over Kafka's _Metamorfose_ heeft, zou hij net zo goed _The Squid and the Whale_ kunnen zeggen. Schrijver-regisseur Noah Baumbach heeft een film gemaakt die uit uitbundige humor en persoonlijke smart bestaat. Er is geen spoor te bekennen van de wankele onbalans waar films die komedie en drama willen doorkruisen onder te lijden hebben als hij het verhaal vertelt van Joan en Bernard Berkman (Laura Linney en Jeff Daniels), een stel dat jarenlang in een neerwaartse spiraal van verdriet, affaires en vermorzelde hoop heeft verkeerd. Walt en zijn jongere broer Frank (Owen Kline) benaderen deze overgang met een mengeling van misplaatste woede en (vaak hilarische) seksuele onbeholpenheid; Baumbach verweeft de eigenschappen van de ouders in de zoons, waardoor we echt het gevoel krijgen dat er iets op het spel staat.<br />Zelfs als je niet wist dat Baumbach en Wes Anderson ('Rushmore'; 'The Life Aquatic') goede vrienden zijn, zou je het wel merken aan de opzet van 'The Squid and the Whale': het gebruik van muziek als dramatisch element (Pink Floyds 'Hey You' speelt een cruciale rol), kostuumontwerp (Bernard en Walt dragen hetzelfde soort Nikes) en de titulatuur, die meer dan een oppervlakkige gelijkenis vertoont met de tekeningen die Andersons films onderstrepen. En hoewel de nadruk hier <0xE2><0x80><0x93> net als in Andersons 'Royal Tenenbaums' <0xE2><0x80><0x93> een disfunctionele familie is, is Baumbach zo verstandig om ons intiem te laten investeren in de kleine bezetting, waardoor zowel het dramatische als het komische effect wordt verhevigd. Andersons films lijden maar al te vaak onder de afstandelijkheid van het publiek ten gevolge van de gigantische bezetting.<br />En de acteurs zijn in topvorm: Bernard van Daniels is de belichaming van een ooit succesvolle auteur die in een overgangsfase verkeert, op zoek naar een avontuurlijke studente (Anna Paquin) om zijn verbleekte geslachtsdrift op gang te brengen; Joan van Linney is een mengeling van losbandige moraal en spijt; Eisenberg vermengt de lompe overgang naar volwassenheid met bezorgdheid over zijn identiteit ('Doe niet zo moeilijk,' zegt hij in koor met zijn vader); en Kline' Frank met zijn smerige mond, alcohol drinkende, sperma verspreidende mond vertoont het soort volwassenheidservaring dat in de bioscoop zelden wordt bezongen.<br />Maar de sleutel tot 'Inktvis' is in feite de dubbelzinnigheid ervan <0xE2><0x80><0x93> het volgt geen voorspelbare weg, en tegen het eind borrelen onze gedachten over van de vragen (Herinnert Joan zich dat ze met Walt naar 'Robin Hood' heeft gekeken? Hebben ze de kat teruggehaald? Is Walt weer bij Sophie teruggekomen? Wat was de foto die Frank bij zich had? Wat had Bernard als ontbijt gegeten?) die we het niet kwalijk nemen dat het geen antwoord geeft. Als een intiem kiekje van een gezin in overgangsfase blijven er niet alleen vragen onbeantwoord, maar is het 'einde' eigenlijk helemaal geen einde... en toch is dat in dit verhaal niet nodig. Het is een grappige, mooie en pijnlijke ervaring... mis het niet.
"It's an ambiguous ending," Walt Berkman (Jesse Eisenberg) tells his slow-witted girlfriend Sophie, and while he's talking about Kafka's "Metamorphosis," he could easily be referencing "The Squid and the Whale." Writer-director Noah Baumbach has crafted a film that is equal parts uproarious humor and personal anguish. There isn't a hint of the shaky imbalance that plagues movies that attempt to cross comedy and drama as he tells the story of Joan and Bernard Berkman (Laura Linney and Jeff Daniels), a couple that has spent years in a downward spiral of unhappiness, affairs, and crushed hopes. Walt and his younger brother, Frank (Owen Kline) approach this transition with a blend of misplaced anger and (often hilarious) sexual awkwardness; Baumbach embeds traits of the parents in the sons, which truly makes us feel that there is something at stake with the outcome.<br /><br />Even if you didn't know that Baumbach and Wes Anderson ("Rushmore"; "The Life Aquatic") are close friends, you would notice from the overall design of "The Squid and the Whale": the use of music as a dramatic element (Pink Floyd's 'Hey You' plays a crucial role), costume design (Bernard and Walt wear the same kind of Nikes), and the titular exhibit, which bears more than a passing resemblance to the drawings that punctuate Anderson's films. And while the emphasis here--as in Anderson's "Royal Tenenbaums"--is a dysfunctional family, Baumbach wisely keeps us intimately invested in the small cast, thus tightening both the dramatic and comedic effect. Anderson's films all too often suffer audience detachment as a consequence of gigantic ensemble casts.<br /><br />And the actors are in fine form: Daniels' Bernard is the epitome of a once-successful author in flux, looking to an adventurous student (Anna Paquin) to kick-start his faded sex drive; Linney's Joan is a blend of loose morals and regret; Eisenberg fuses the clunky transition to adulthood with anxiety over his identity ("Don't be difficult," he says in lockstep with his father); and Kline's foul-mouthed, alcohol-drinking, semen-spreading Frank displays the type of growing-up experience that is seldom touched in mainstream cinema.<br /><br />But the key to "Squid" really is its ambiguity--it doesn't go down a predictable route, and by the end, our minds are bubbling over with questions (Did Joan remember watching "Robin Hood" with Walt? Did they retrieve the cat? Did Walt get back together with Sophie? What was the picture Frank carried around? What did Bernard have for breakfast?) that we don't fault it for not answering. As an intimate snapshot of a family in transition, not only do questions go unanswered, but the 'ending' really isn't an ending at all...yet this story really doesn't need one. "The Squid and the Whale" is a funny, beautiful, and painful experience...don't miss it.