Nutcracker FANTASY is vreemd, maar als je eenmaal beseft dat dit in wezen een Japanse kijk is op het nu beroemde ballet, dan is het pas echt leuk. Deze zelden geziene Japans-Amerikaanse coproductie neigt naar suikerspin en zuurstokken, en naar kerstbomen, in plaats van naar een donkere, dromerige (en, moet ik zeggen, onsamenhangende) toon. Het is bijna vreemd om te geloven dat deze film is gemaakt door Sanrio, de mensen die verantwoordelijk waren voor de meer luchthartige Hello Kitty-franchise. (Sommige Hello Kitty-figuren zijn op één punt van de film te zien!) De plot, losjes gebaseerd op zowel het legendarische E.T.A. Hoffman-verhaal als, in mindere mate, Tsjaikovski's nu beroemde ballet (fragmenten van de componist). Clara (gespeeld door Melissa Gilbert), een mooi poppegezichtje, krijgt een geheimzinnige notenkraker van haar excentrieke oom Drosselmeyer (Christopher Lee). Het duurt niet lang of onze jonge heldin bevindt zich in een door koortsen ingegeven avontuur dat elke verklaring tart. Het middelpunt van de film is Clara die de zielige koning Goodwin van de poppen (Dick Van Patten) helpt zijn dochter te bevrijden uit de slaapbezwering van een kwaadaardig tweekoppig knaagdier, koningin Morphia (Jo Anne Worley). In de strijd tegen Morphia en haar muizenleger wordt Franz (Roddy McDowall) (de moedige bewaker van Goodwin) veranderd in Clara's notenkrakerpop. Het laatste bedrijf van de film gaat over Clara, die een manier probeert te vinden om de vloek van Franz te verbreken, terwijl ze ook nog moet afrekenen met Morphia's wraakzuchtige koninklijke (b)rat, Gar.<br />Wat NUTCRACKER FANTASY zo interessant maakt, zijn de animaties van poppen. Rond de tijd dat deze film werd gemaakt (1979) was het heel gewoon om op televisie stop-motionanimaties te zien, waarvan de meeste van Rankin-Bass kwamen (RudolPH'S SHINY NEW YEAR doet me aan die film denken). Het stop-motionproces is ingewikkeld: fragiele poppen, variërend van 6,3 tot 11 centimeter hoog, worden beeld voor beeld op een miniatuurscherm geprojecteerd, waarbij de animators de poppen vlak voor het volgende beeld iets bijstellen. Directeur Takeo Nakamura en zijn team van honderdvijftig leden hebben in totaal vier jaar aan deze film gewerkt, en hun inspanningen worden ten volle verwezenlijkt door de fantasierijke en soms vreemde resultaten die we op het scherm zien. Deze film heeft geen speciale effecten die door de computer zijn verbeterd; alle flitsende beelden worden optisch en/of door middel van dubbele of driedubbele belichting geproduceerd. Hoewel de film er net zo schattig en onschuldig uitziet als een productie van Rankin-Bass, zullen jonge kijkers tot hun verbazing ontdekken dat het grootste deel van de film in schemerige duisternis wordt gefilmd. Er zijn ook een paar scènes die aan de enge kant zijn, waarvan de meeste te maken hebben met koningin Morphia en haar duistere koninkrijk van de onderwereld. De meest opvallende enge scène speelt aan het begin van de film, wanneer een gemeen uitziende...' De voddenman zwerft's nachts door de straten van Minden, op zoek naar klaarwakkere kinderen die hij in muizen kan veranderen. (Deze scène lijkt irrelevant voor het verhaal, hoewel hij wel een goede waarschuwing is voor kinderen die laat opblijven.) Op twee verschillende punten in de film worden live-action-balletfragmenten afgewisseld met poppenspel; dit zorgt voor een schokkende verandering van het beeld, maar in de context van deze film, die in feite een droomwereld laat zien waarin niets wordt geacht zin te hebben, werkt het op de een of andere manier in het voordeel.<br />Even griezelig is de soundtrack die het beeld begeleidt. Zoals al eerder gezegd, worden de bewegingen en dansen van Tsjaikovski's _Symfonie nr. Er zijn zelfs twee popsongs (van de vier in deze film) die worden gezongen door Marty Gwinn en Steve Bishop, die merkwaardig afwijken van het sprookjesachtige van het verhaal <0xE2><0x80><0x93> een ervan klinkt alsof het een Beatles-nummer zou kunnen zijn! Of dit om commerciële redenen is gedaan of om de film een extra dimensie van bizarheid te geven, is onbekend, maar deze abrupte verschuivingen in muzikale stijlen zouden puristen kunnen ergeren die verwachten een niet-vervormde uitvoering van de balletmuziek te horen. Niet dat de muziek zelf niet mooi is. Het is voor het merendeel gemakkelijk voor de oren en heeft een paar amusante, interessante remixen van balletstukken. Een daarvan vindt plaats tijdens een grillige dansscène met kleine elfjes en kleurige figuurtjes die in een met wolken gevuld koninkrijk dansen op een levendige hybride van de March, Reed Tierelier Dance en Sugar Plum Fairy. Het is vreemd, maar leuk.<br />Aangezien de marionetten in deze film synchroon lopen met de van tevoren opgenomen Japanse dialoog, zijn er een paar duidelijke misstappen in de Amerikaanse dub, qua synchroonheid; sommige regels zijn verkeerd getimed of passen niet bij elkaar. Maar de Engelse cast is beslist getalenteerd en levert geloofwaardige tekstinterpretaties (vooral Christopher Lee is briljant <0xE2><0x80><0x93> hij heeft meerdere rollen in de film en zingt zelfs twee liedjes <0xE2><0x80><0x93> en nog knap ook); er is zelfs een cameo van Eva Gabor als een vriendelijke, maar excentrieke waarzegster die de bijnaam Queen of Time heeft gekregen. Michelle Lee, vermoedelijk een volwassen Clara, vertelt het verhaal van tijd tot tijd.<br /><br />NUTTRACKER FANTASY werd in 1979 in Amerika voor korte tijd op de planken gebracht, maar sinds die tijd is het een van die moeilijk te vinden films geworden. Jonge kinderen vinden het tempo misschien afschrikwekkend (zelfs op 82 minuten zijn er een heleboel langzame stukken) en misschien een beetje te eng, maar oudere kinderen en animatiefans zullen deze film wel interessant vinden. Hoewel de technische waardes niet te vergelijken zijn met sommige van de geavanceerdere stop-motionscenario's van vandaag de dag (denk maar aan Tim Burtons NightMARKET BEDIENDE VOOR DE HEIDELIJKHEID en CORPSE BRIDE), heeft de film toch een unieke uitstraling en een merkwaardig boeiend hart voor zijn publiek. De film zelf is misschien niet voor iedereen weggelegd, maar als geanimeerde zeldzaamheid is NUTCRACKER FANTASY de moeite waard om te bekijken.
NUTCRACKER FANTASY is weird, but once you realize that this is essentially a Japanese take on the now famous ballet, boy is it fun. This rarely seen Japanese-American co-production eschews sugar plum fairies and candy canes, as well as Christmas trees in favor of a dark, dreamy (and, need I say it, trippy) tone. It's almost strange to believe that this film was made by Sanrio, the folks responsible for the more light-hearted "Hello Kitty" franchise. (Some "Hello Kitty" figures can be seen at one point of the movie!) The plot, very loosely based on both the fabled E.T.A. Hoffman story and, to a lesser extent, Tchaikovsky's now famous ballet (snippets of the composer's famous score can be heard on the soundtrack) goes something like this: Clara (voiced by Melissa Gilbert), a pretty doll face of a girl, receives a mysterious nutcracker from her eccentric Uncle Drosselmeyer (Christopher Lee). Before long, our young heroine finds herself on a STRANGE (consider the emphasis on the word "strange" very closely) fever-induced adventure which defies explanation. The focal point of the film is Clara helping sad King Goodwin of the Dolls (Dick Van Patten) free his daughter from the sleeping spell of a wicked two-headed rodent, Queen Morphia (Jo Anne Worley). In the battle against Morphia and her army of mice, Goodwin's courageous guards-keeper, Franz (Roddy McDowall) is transformed into Clara's nutcracker doll. The last act of the film involves Clara struggling to find a way to break Franz's curse while dealing with Morphia's vengeful royal (b)rat, Gar.<br /><br />What makes NUTCRACKER FANTASY interesting are its puppet animation visuals. Around the time this movie was made (1979), it was common to see stop-motion animated specials on television, most of which came from Rankin-Bass (RUDOLPH'S SHINY NEW YEAR comes to mind). The stop-motion process is complex: fragile puppets ranging from 6.3 to 11 inches high are shot on a miniature set one frame at a time, with animators adjusting each puppet slightly before the next shot. Director Takeo Nakamura and his team of 150 members total spent four years working on this movie, and their efforts are fully realized with the imaginative, and sometimes strange, results we see on screen. There are no computer-enhanced special effects in this movie; any flashy visuals are produced optically and/or through double or triple exposures. While it looks as cuddly and innocuous as a Rankin-Bass production, young viewers may be surprised to discover that the majority of the movie is photographed in shadowy darkness. There are some sequences, too, that border on the scary side, most of which involve Queen Morphia and her murky underworld kingdom. The most notably scary sequence takes place at the beginning of the movie, when a mean-looking "rag man" stalks the night streets of Minden town, searching for wide-awake children to transform into mice. (This sequence feels irrelevant to the actual story, although it does serve as a good warning for children who stay up late.) At two different points of the movie, live-action ballet segments are interspersed with the puppet-motion action; this makes for a jarring shift of visuals, but in the context of this movie, which basically sets in a dream world where nothing is supposed to make sense, it somehow works in its favor.<br /><br />Just as uncanny is the soundtrack that accompanies the picture. As mentioned previously, select movements and dances from Tchaikovsky's immortal score can be heard, but the majority of the music mostly consists of Tchaikovsky-inspired compositions as well as some rather trippy 70's techno-rock synthesizers. There are even two pop songs (out of the four in this movie) sung by Marty Gwinn and Steve Bishop which seem strangely offbeat with the fairytale-like quality of the story--one of them sounds like it could be a Beatles number! Whether this was done for commercial reasons or to add another depth of bizarreness to the movie is unknown, but these abrupt shifts in musical styles could annoy purists expecting to hear an undistorted performance of the ballet score. Not that the music itself isn't beautiful. It's mostly easy on the ears and has some amusingly interesting remixes of ballet pieces. One takes place during a quirky dance sequence involving pint-sized sprites and colorful figurines dancing in a cloud-filled kingdom to a lively hybrid of the "March", "Reed Flute Dance", and "Sugar Plum Fairy" dances. It's strange, but fun.<br /><br />Since the puppets in this movie were synched to the pre-recorded Japanese dialogue, there are some obvious missteps in the American dub, sync wise; some lines are either mistimed or don't match. But the English voice cast is certainly talented and deliver credible line readings (Christopher Lee is especially brilliant--he has multiple roles in the film and even sings two songs--handsomely, too); there is even a cameo by Eva Gabor as a kindly but eccentric gypsy fortune teller dubbed the Queen of Time. Michelle Lee, presumably a grown-up Clara, narrates the story from time to time.<br /><br />NUTCRACKER FANTASY was theatrically released in America for a limited time in 1979, but ever since it has become one of those difficult to find anymore movies. Young children might find the pace off-putting (even at 82 minutes, there are lots of slow spots) and maybe a little too eerie, yet older kids and animation buffs should find this movie to be of interest. While its technical values aren't on par with some of today's more sophisticated stop-motion features (Tim Burton's NIGHTMARE BEFORE Christmas and CORPSE BRIDE come to mind), it still maintains a unique look and a strangely captivating heart for its audience. The movie itself may not be for everyone, but as an animated rarity, NUTCRACKER FANTASY might be worth checking out.