'Fanaa' is geen woord dat je vaak tegenkomt. In het Perzisch, het Urdu en het kuise Hindi betekent het'vernietigd','vernietigd', of in de context van het laatste aanbod van Yash-Raj Films'vernietigd, verwoest of verteerd door liefde'. Elke film die zo'n intrigerende, zij het enigszins pompeuze titel heeft, zou de taak hebben om aan enorme verwachtingen te voldoen. Bovendien is dit de eerste film van Kajol na een zelfopgelegde pauze, terwijl Aamir Khan, die hier voor het eerst met haar samen is, ook niet vaak op het witte doek te zien is vanwege zijn beruchte kieskeurigheid bij het kiezen van filmprojecten.<br />Ik zeg goed voor hen, want dit is een voortreffelijke samenwerking tussen de acteurs. Geholpen door een sterk handschrift, een ander verhaal, een vaardige regie en glibberige productiewaarden, maken ze het tot een zeer de moeite waard verhaal.<br />Het verhaal - voor zover ik het in een recensie kan onthullen - begint op een tamelijk jongens-onder-elkaar-manier: Zooni Ali Beg (Kajol), een mooie, blinde jonge vrouw uit Kasjmir, komt voor het eerst naar de grote stad (New Delhi in dit geval) nadat ze een beschermd, gelukkig leven heeft geleid in een smetteloos stadje in Kasjmir. Ze ontmoet meteen een gids met de gave van het kletspraatje en een rondtrekkend oog dat Rehan Quadri (Amir Khan) heet, en tegen beter weten in begint ze een relatie met hem. <br />Aamir ziet er een beetje uit alsof hij op het punt staat om Romeo te gaan spelen, maar hij doet het dapper en weet de verliefde Zooni zover te krijgen dat ze instemt met een romance zonder verplichtingen. Op dat moment besefte ik dat de tijden, ze veranderen: de lieve, blinde (in meer dan één opzicht) beschermde Zooni wordt zo door liefde verteerd dat ze Rehan toestaat om met haar naar bed te gaan voordat hij met haar trouwt, een fenomeen dat in Hindi-films uitzonderlijk zeldzaam is (of was). Haar ouders stemmen in met het huwelijk en de vrijgevochten Rehan meld zich aan voor een huwelijk met slechts één vrouw.<br />Dan breekt de hel los. Rehan komt om bij een terroristische bomaanslag, of dat denken we althans, terwijl de Indiase autoriteiten op zoek gaan naar het criminele brein dat dit en een aantal soortgelijke aanslagen heeft beraamd. Jaren later duikt er een majoor Ranjeev op, die een verontrustende gelijkenis met de dode Rehan vertoont. Dus wat moeten we denken?<br />Vanaf dat moment begeeft de film zich op een nieuw terrein en wordt het een uiterst bevredigende kijkervaring. Verschillende perspectieven van nationalisme en terrorisme worden onderzocht. De terroristische daad van een man kan ook worden gezien als een strijd voor een onafhankelijk thuisland <0xE2><0x80><0x93> naast conventionele familie- en romantische relaties. Vragen over liefde, loyaliteit, verraad, patriottisme en moraliteit worden op hun kop gezet, wat leidt tot een vrij complexe film. Is dit te ambitieus voor een commerciële Hindi-blockbuster? Misschien wel, maar de intellectuele verfijning van het filmmakende team zorgt er min of meer voor dat het lukt. Er zitten een paar gaten in de plot, maar die kunnen over het hoofd worden gezien in het belang van het grote geheel.<br />Kajol wordt steeds groter als acteur in elke film en haar Zooni verandert van naïef en schoolmeisjesachtig in een gekwelde weduwe en in tweestrijd verkerende echtgenote <0xE2><0x80><0x93> een uitdagende karakterboog, naar alle maatstaven gemeten, maar toch, ze maakt het waarachtig en geloofwaardig met haar prachtige doorzichtigheid. Ook is het geweldig dat noch het moederschap, noch haar afwezigheid van het witte doek van de afgelopen vijf jaar haar jeugdige uiterlijk of charme heeft aangetast. Ze is zo mogelijk nog slanker geworden en haar gezicht straalt van een toegenomen karakter. Kajol is gezegend met sublieme, expressieve ogen, en nu ze meer levenservaring heeft opgedaan, registreren die een nog grotere pijn. Soms heb je bijna het gevoel dat je de andere kant op moet kijken, om haar in haar verdriet wat privacy te gunnen. Ik ben blij dat ze weer op het scherm verschijnt, en als ze bij het kiezen van haar volgende project dezelfde zorg aan de dag legt, zal het de moeite waard zijn om te wachten.<br />Aamir Khan kiest zijn projecten met een mengeling van gevoeligheid en gewiekstheid, en hij geeft het filmpubliek elke keer een ander personage. Hij zette zijn pittige dorpsjongensrol in 'Lagaan' mooi af tegen de gladde, egocentrische stadsjongen in 'Dil Chahta Hai', zodat de mensen in hetzelfde jaar twee totaal verschillende Aamirs te zien kregen. Ik heb zijn 'The Rising: The Song of Mangal Pandey' of 'Rang De Basanti' nog niet gezien, maar ik heb er alle vertrouwen in dat hij zich ook diep in de ziel van de personages van die films heeft begraven. Hier woont hij in de huid van Rehan Quadri/Majoor Ranjeev, met volledige overtuiging, en laat hij je de gedachtenprocessen van deze mannen zien. Hij ziet er inderdaad te oud uit om de romantische rol te spelen die van de Rehan-personage wordt verwacht, maar hij speelt zijn eigen rol, terwijl hij de oudere majoor Ranjeev speelt, een diep gekwelde man die te maken heeft met ethische, ideologische en morele dilemma's voor volwassenen. Als ik nog meer commentaar zou geven op zijn vertolking, zou ik de plot van de film geen goed doen, dus ik houd er hier meteen mee op. De regisseur, Kunal Kohli, behandelde het vrolijke en luchthartige 'Hum Tum' met aplomb, en hier pakt hij onderwerpen aan die veel zwaarder wegen dan die van de Rani Mukherjee-Saif Ali Khan-film. Zijn misstappen resulteren af en toe in wat oneffenheid in tempo en toon (die met wat verstandige bewerking had kunnen worden verholpen), maar met de algehele dreun van de filmpakketten zijn dit kleine foutjes. Persoonlijk vond ik dat er in de tweede helft van de film geen liedjes nodig waren, maar dat is mijn eigen smoes. De miljoenen in de meerderheid zouden daar vast niets van moeten hebben. Aamir en Kajol zingen hun eigen lied in een kleine, maar krachtige scène, en ik had het gevoel dat dit veel effectiever en aangrijpender was dan de overdreven georkestreerde arrangementen van Jatin-Lalit en de enorme hoeveelheid zangers die ze hadden verzameld.<br />Rishi Kapoor, Kiron Kher, Tabu en anderen bieden sterke steun, terwijl de jonge acteur Ali Hajji als de jonge Rehan verbazingwekkend ongekunsteld en natuurlijk is.<br /><br />Nadat ik getuige ben geweest van de vonkende chemie tussen Kajol en Aamir (waarom zijn ze nooit eerder aan elkaar gekoppeld?), en omdat ik op de hoogte ben van de vluchtige, seismische verschuivingen in hun relatie in deze film, concludeer ik dat 'Fanaa' inderdaad de titel is die het het beste uitdrukt.
"Fanaa" is not a word in common parlance. In Persian, Urdu, and chaste Hindi, it means "annihilated", "destroyed", or in the context of the latest offering from Yash-Raj Films, it signifies "devastated, ravaged, or consumed by love". Any film bearing such an intriguing, if somewhat grandiose, title would have the onus of living up to enormous expectations. In addition, this is Kajol's first film after a self-imposed hiatus, while Aamir Khan, paired with her here for the first time, is also seen infrequently on screen due to his reputed fastidiousness in choosing movie projects.<br /><br />I say good for them, for this is a superb collaboration between the actors. Aided by strong writing, a different story, able direction, and slick production values, they make it an entirely worthwhile proposition.<br /><br />The storyas much as I can divulge in a reviewstarts off in fairly formulaic boy-meets-girl fashion: Zooni Ali Beg (Kajol), a beautiful blind Kashmiri young woman, comes to the big city (New Delhi, in this case) for the very first time, after having lived a sheltered, happy life in a pristine little town in Kashmir. Right off the bat, she meets a tour guide with the gift of the gab and a roving eye named Rehan Quadri (Aamir Khan), and against the better judgment of her friends, takes up with him.<br /><br />Aamir looks a bit long in the tooth to be playing Romeo, but does so gamely, and successfully gets the smitten Zooni to agree to a no-strings romance. This is where I realized that the times, they are a-changing: sweet, blind (in more ways than one), sheltered Zooni is so consumed by love that she permits Rehan to bed her before he weds her, a phenomenon that is exceedingly rare (or used to be) in Hindi films. Her parents agree to the match, and the footloose Rehan readies himself for marriage to just one woman.<br /><br />Then hell breaks loose. Rehan is killed in a terrorist bomb blast, or so we are led to think, while the Indian authorities launch a search for the criminal mastermind that planned this and several similar attacks. Years later, a Major Ranjeev, bearing a disturbing resemblance to the dead Rehan, shows up. So what are we to think? <br /><br />From this point on, the film takes off into novel terrain, becoming an extremely satisfying viewing experience. Differing perspectives of nationalism and terrorism are exploredone man's terrorist act may also be looked at as a fight for an independent homelandas well as conventional familial and romantic relationships. Notions of love, loyalty, betrayal, patriotism, and morality get turned on their head, making for a pretty complex film. Is this overly ambitious for a commercial Hindi blockbuster? Perhaps, but the intellectual sophistication of the film-making team more or less pulls it off. There are some plot holes, but they can be overlooked in the interests of the big picture.<br /><br />Kajol grows in stature as an actor with every film, and her Zooni goes from naive and school-girlish to anguished widow and conflicted wifea challenging character arc, by any measureyet, she makes it truthful and believable with her wonderful transparency. Also wonderful is that neither motherhood, nor her absence from the screen for five years, have dimmed her youthful looks or charm. If anything, she is more svelte, and her face shines with increased character. Kajol has been blessed with sublimely expressive eyes, and now that she has acquired more life experience, they register even greater pain. One almost feels like looking away at times, to allow her privacy in her grief. I welcome her return to the screen, and if she displays similar care in choosing her next project, it will be worth the wait.<br /><br />Aamir Khan picks his projects with a mix of sensitivity and savvy, and presents the film-going public with a different persona each time. He contrasted his feisty village yokel role in "Lagaan" nicely with the glib, self-absorbed urban youth undone by love in "Dil Chahta Hai", so that in the same year, folks got to see two completely different Aamirs. I haven't seen his "The Rising: The Song of Mangal Pandey" or "Rang De Basanti" as yet, but I am confident that he burrowed deep into the souls of the characters of those films, too. Here he inhabits the skin and soul of Rehan Quadri/Major Ranjeev with total conviction and allows you into the thought processes of these men. He does look too old to do the romantic shtick demanded of the Rehan character, but comes into his own while playing the older Major Ranjeev, a profoundly troubled man dealing with adult ethical, ideological, and moral conundrums. To comment any more on his performance would be a disservice to the plot twists of the film, so I shall stop right here.<br /><br />The director, Kunal Kohli, handled the fun and light-hearted "Hum Tum" with aplomb, and here he tackles subjects far weightier than those of the Rani Mukherjee-Saif Ali Khan film. His occasional missteps result in some unevenness of pace and tone (which some judicious editing would have remedied), but with the overall wallop the film packs, these are minor lapses. I personally felt the second half of the film needed no songs, but that is my own quibble. The millions in the majority would have none of that, I'm sure. Aamir and Kajol do their own singing in a small but powerful scene, and this, I felt, was far more effective and poignant than the over-produced orchestrations of Jatin-Lalit and the vast array of playback singers they assembled.<br /><br />Rishi Kapoor, Kiron Kher, Tabu, and others offer strong support, while child actor Ali Hajji as young Rehan is amazingly unaffected and natural.<br /><br />After witnessing the combustible chemistry between Kajol and Aamir (why were they never paired together before?), and being privy to the volatile, seismic shifts in their relationship in this film, I conclude that "Fanaa" is indeed the title that says it best.