Het doet me denken aan een gedicht van Ciardi: 'Mijn stam is messen aan het slijpen om ze tegen jouw stam te kunnen gebruiken.' God, wat een haat. De katholieken en de proddies haten elkaar en iedereen haat Bernie, de gefrustreerde vrouw die een vredesgroep vormt om te bemiddelen tussen de IRA en de Britten in West-Cornwall. Ik weet niet precies hoe, maar ik denk dat ik uit documentaires en 'Odd Man Out' een beeld heb gekregen van het verscheurde Belfast als een hoop uitgebrande stadswoestenij. Andersontown, waar Bernie met haar man en drie of vier kinderen woont, lijkt meer op zo'n pretentieloze arbeiderswijk met brede straten en keurige groene gazons die je aan de rand van Allentown, Pennsylvania, ziet. Maar er is ook geweld in deze schone straten. Er klinkt een schot, er valt een soldaat en de bewoners rennen hun huis uit om de jongeman te helpen die op de natte, zonovergoten straat ligt met een IRA-kogel in zijn zij. Een ambulance rijdt hem snel weg en een paar minuten later is er een razzia door het leger. Verscheidene oude mannen uit de buurt worden 'getild' en in pantserwagens afgevoerd. Bernie is woedend. Overdag zijn de straten niet eens veilig voor kinderen! En als haar voormalige bruidsmeisje, Mary McCoy, per ongeluk door een IRA-kogel de hersens wordt ingeslagen, rekruteert ze een vriendin en beginnen ze te lobbyen, eerst in kerken en gemeenteraadsvergaderingen, dan op tv, voor een staakt-het-vuren. Wat voor soort staakt-het-vuren? Wederzijdse fondsbeheerders hebben twee stijlen van beleggen in aandelen. De ene is 'top down', waarbij de beheerder rekening houdt met macroeconomische variabelen <0xE2><0x80><0x93> de rente, de richting waarin de markt waarschijnlijk zal gaan, de waarschijnlijkheid van verbetering in verschillende sectoren <0xE2><0x80><0x93> en op die manier weddenschappen afsluit. De andere stijl wordt 'top up'-beleggingen genoemd. investeerders zoeken naar individuele bedrijven met een gunstige cashflow, een goed management en kwaliteitsproducten, ongeacht de algehele toestand van de markt. Als vredeslobbyist is Bernie een onderste-beste-investeerder. Ze wil een staakt-het-vuren omwille van de kinderen <0xE2><0x80><0x93> punt uit. Grote kwesties als huisvesting kunnen haar geen zier schelen. De goedbedoelende protestantse vrouwen die de bijeenkomst in het gemeentehuis leiden, zijn top-downs en zeggen dingen als: 'We moeten allemaal iets gemeenschappelijks vinden', en 'We moeten elkaar leren kennen, zodat we effectiever kunnen samenwerken'. Bernie wil niets gemeenschappelijks vinden. Zij is de pragmaticus in spe. Ze wil dat er een eind komt aan het schieten. Haar inspanningen leveren haar de vijandschap van de IRA op, die haar als een verrader beschouwt omdat ze 'de katholieken in het bijzijn van iedereen heeft laten vallen'. En daarna de haat van haar buren, die bakstenen door haar raam gooien, haar achterlijke zoon een klap op zijn hoofd geven en de maagzweer van haar man doorboren. Bernie is boos en vastberaden, maar ze is ook bang. Iedereen zou bang zijn. Op een gegeven moment zet een man haar's nachts tegen een bakstenen muur, zet een pistool tegen haar hoofd en laat de hamer op een lege kamer vallen terwijl hij haar waarschuwt dat ze zich koest moet houden. Iedereen wil vrede op zijn of haar eigen voorwaarden. Maar Bernie wil alleen maar vrede. Na een ontmoeting met de IRA in een scène die bijna komisch is, heeft ze een ontmoeting met de hooggeplaatste Britten, en er wordt afgesproken dat iedereen akkoord gaat met een staakt-het-vuren. De film eindigt met een dubbelzinnige noot.<br />De laatste helft van de film verliest zijn richting. Eens kijken. Bernies schoolmeisje wordt verliefd op een medisch student. Op de een of andere manier wordt de student door de Britten opgepakt vanwege Bernies activiteiten. Bernies dochter geeft Bernie overal de schuld van en probeert een overdosis valium te nemen. Ze krijgen ruzie. Ze komen bij elkaar, huilend, om de in het ziekenhuis opgenomen achterlijke zoon die een bal tegen zijn hoofd heeft gekregen. Het heeft niet genoeg te maken met de hoofdzaak, en het schuurt ongemakkelijk tegen soapseries aan. Maar over het geheel genomen is het heel goed gedaan. Julie Walters ('Onderrichtende Rita') ziet er net zo stoer uit als ze zich gedraagt, en het lukt haar goed om haar paniek over te brengen terwijl ze wacht tot ze door de IRA-leiders wordt ondervraagd. Zij en haar collega blijven ademloos weesgegroetjes opzeggen. De IRA-mannen blijken gewone mannen uit de buurt te zijn, onder wie een voormalige partner van Bernie bij een Ierse danswedstrijd. Walters is het enige bekende gezicht. Geen van de gezichten heeft enige glamour. Bernies dochter is absoluut niet aantrekkelijk, maar ze heeft een engelachtig gezicht en een oprecht lieve glimlach met kuiltjes in haar wangen. Een dikke buurvrouw met krulspelden in haar haar, een luidruchtige sympathisante van de IRA, schreeuwt obsceniteiten tegen iedereen die niet helemaal achter haar staat. Ze doet het vooral voor de lol.<br />Als Bernies gezin, dat eruit is geschopt, hun spullen in de pick-up probeert te laden, zegt de jonge zoon van de dikke IRA-dame: Nou, misschien moet hij dan maar naar hen toe gaan om hen met het meubilair te helpen. 'Wat?' schreeuwt ze tegen hem. 'Jij stomme imbeciel <0xE2><0x80><0x93> en een kogel door je kop krijgen?' Ze geeft hem een klap op zijn hoofd, jaagt hem het huis in en voegt er met een blik over haar schouder aan toe: 'Wacht maar tot het donker is.'<br />Het zou interessant zijn om te weten waar deze tribale impulsen vandaan komen. Per slot van rekening worden we in de hele wereld met soortgelijke situaties geconfronteerd <0xE2><0x80><0x93> niet alleen in Noord-Ierland, maar ook in Palestina, Irak en de steden van de Verenigde Staten. Waarom slijpen we die messen? En waarom haten zovelen van ons mensen als Bernie? Deze film illustreert de hartstochten, maar suggereert geen antwoorden, suggereert zelfs niet dat er antwoorden zijn. En natuurlijk, als die er niet zijn, en misschien is dat ook wel zo, dan geeft elke verkenning van de menselijke natuur ons een glimp in het hart van een duisternis die niemand wil erkennen. De discussie neemt deze vorm aan. 'Ik doe wat ik doe omdat ik ertoe gedwongen word door omstandigheden waar ik geen controle over heb. Mijn vijand doet wat hij doet omdat dat in zijn aard ligt.' Het is een psychologische manifestatie die de 'fundamentele fout van de toewijzing' wordt genoemd. Grote concepten, lastige codes, maar ze zijn zo echt dat ze op een dag tot de ondergang van onze soort kunnen leiden als we er niet mee leren omgaan.
Reminds me of a Ciardi poem, "My tribe is honing knives to use against your tribe." Lord, what hatred. The Catholics and the Proddies hate one another and everybody hates Bernie, the frustrated woman who forms a peace group to mediate between the IRA and the Brits in West Belfast. I don't know how, exactly, but I suppose from documentaries and "Odd Man Out," I'd gotten a picture of strife-torn Belfast as a heap of burned out urban wrack. Andersontown, where Bernie lives with her husband and three or four kids, looks more like one of those unpretentious working-class brick housing developments with wide streets and neat green lawns that one might see on the outskirts of Allentown, Pennsylvania. But there is violence in these clean streets too. A shot rings out, a soldier falls, and residents run from their houses to help the young man who lies on the wet sunlit street with an IRA bullet in his side. An ambulance speeds him away and a few minutes later there is a raid by the army. Several of the local old men are "lifted" and taken away in APCs. Bernie is incensed. The streets are not even safe for children during the daytime! And when her former bridesmaid, Mary McCoy, has her brains accidentally blown out by another IRA bullet, she recruits a friend and they begin to lobby, first in churches and town meetings, then on TV, for a cease fire. What kind of cease fire? Mutual fund managers have two styles of investing in stocks. One is "top down," in which the manager takes into account macroeconomic variables -- the interest rate, the direction the market is likely to go, the likelihood of improvement in different sectors -- and making bets along those lines. The other style is called "bottom up" investing. The hell with the overall market themes and the Bollinger bands. The "bottom up" investor looks for individual companies with favorable cash flows, good management, and quality products, regardless of the overall condition of the market. As a peace lobbyist, Bernie is a bottom up investor. She wants a cease fire for the sake of the kids -- period. She couldn't care less about larger issues like home rule. The well-meaning Protestant women running the town hall meeting are top-downers and begin by saying things like, "We must all find a common ground between us," and, "We must get to know one another so we can work more effectively together." Bernie doesn't want to find common ground. She is the complete pragmatist. She wants the shooting to stop. Her efforts earn her the enmity of the IRA, who consider her a traitor for "letting down the Catholics in front of everybody." And then the hatred of her neighbors, who throw bricks through her window, bop her retarded son on the head, and perforate her husband's ulcer. Bernie is angry and determined, but she's scared too. Anybody would be scared. At one point a man pins her against a brick wall at night, puts a pistol to her head and drops the hammer on an empty chamber while warning her to back off. Everybody wants peace on his or her own terms. But Bernie just wants peace. After meeting with the IRA in a scene that is almost comic, she meets with the high-ranking Brits, and there is an agreement that everyone will agree to a cease fire. The movie ends on an ambiguous note.<br /><br /> The last half of the movie loses its direction. Let me see. Bernie's schoolgirl daughter falls in love with a medical student. Somehow the student is lifted by the Brits because of Bernie's activities. Bernie's daughter blames Bernie for everything and tries to take an overdose of Valium. The two of them fight. They come together weeping, over the hospitalized retarded son who's gotten beaned. It doesn't have enough to do with the central issue, and brushes uneasily against soap opera.<br /><br /> Overall, though, it's quite well done. Julie Walters ("Educating Rita") looks as stalwart as she acts, and does a good job conveying her panic while waiting to be interrogated by the IRA leaders. She and her colleague keep breathlessly repeating Hail Marys. The IRA men turn out to be just ordinary guys from the neighborhood, one of them a former partner of Bernie's in an Irish dancing contest. Walters' is the only familiar face. None of the faces is glamorized in any way. Bernie's daughter is by no means attractive, but she has a cherubic face and a truly sweet dimpled smile. A fat neighbor with her hair in curlers, a vociferous IRA supporter, shouts obscenities at anyone not wholly behind her, playing it mostly for laughs.<br /><br />When Bernie's family, having been kicked out, are trying to load their gear onto the truck, Fat IRA Lady's young son says, well, maybe he ought to go over and help them with the furniture. "What?" she screams at him. "You dumb f****** moron b****** -- and get KNEEcapped?" She whacks him across the head and shoos him into the house and, with a glance over her shoulder, adds, "Wait till after dark."<br /><br /> It would be interesting to know where these tribal impulses stem from. We are confronted, after all, with similar situations all over the world -- not just Northern Ireland, but Palestine, Iraq, and the cities of the United States. Why are we honing those knives? And why do so many of the rest of us hate people like Bernie? This movie illustrates the passions but doesn't suggest any answers, nor even suggest that there are any answers. And, of course, if there aren't, and there may not in fact be, then any exploration of human nature is going to give us a glimpse into the heart of a darkness that no one wants acknowledged. The argument takes this form. "I do what I do because I am forced to by circumstances beyond my control. My enemy does what he does because that's his nature." It's psychological manifestation is called "the fundamental error of attribution." Big concepts, tricky codes, but real enough that they may lead some day to our dissolution as a species unless we come to grips with them.