Als er ooit een film is geweest die aan één acteur heeft toebehoord, dan is het deze wel. Als gangsterfilm is The Public Enemy een beetje krakerig, en vooral interessant als je kijkt naar de oorsprong van het genre, maar Jimmy Cagney brengt hem tot leven. Toen ik zijn manische optreden als de verwaande, ambitieuze boef Tom Powers zag, zag ik de voorloper van tientallen jaren van filmantihelden, van Richard Widmark tot Malcolm McDowell tot Al Pacino. Zoals de meeste gangsterfilms van die tijd, probeert The Public Enemy zich in de mantel van een moreel traktaat te hullen. Een openingskaart verkondigt dat Powers niet moet worden gezien als een individueel personage, maar als een type, een kenmerkend voorbeeld van een stedelijke crimineel. Het verhaal gaat verder met het geven van een standaardgeschiedenis van dit soort, te beginnen met het feit dat hij als kind in de kruimeldiefstallen terechtkwam, en vervolgens volgt hij hem terwijl hij opklimt in de rangen van de onderwereld. Ook langs die weg kun je de bouwstenen zien voor in principe elke volgende gangsterfilm: de vrouwenhaat (de beroemdste geïllustreerd door Cagney, die met zijn liefje aan de ontbijttafel zit en plotseling zijn hand uitsteekt en haar met een grapefruit in het gezicht slaat; de afkeurende familieleden; de moreel betere handlanger van de hoofdpersoon (een type dat net zo kort te zien is als in de Braziliaanse misdaad epische stad Gods). Deze ingrediënten worden niet zo goed gestremd als ze in latere misdaadfilms zouden gaan. In zijn memoires, waarin hij sprak over het maken van deze films, zelfs de beroemde, zei hij dat het maken van deze films, zelfs de beroemde, een nogal lukraak proces was, waarin memorabele scènes vaker voortkwamen uit op het laatste moment bedachte inspiratie dan uit groots schrijven en vooruitziende planning. Dit kan deels aan de nederigheid van Cagney te wijten zijn geweest, maar ik kan het ook zien in het ietwat halfbakken script van Public Enemy. Natuurlijk zou elke film na 70 jaar van imitators waarschijnlijk tekortschieten. Afgezien van Cagney zijn de acteurs beslist een mengelmoes. De acteur die Cagney's gezagsgetrouwe broer speelt, schijnt in een andere film te spelen; om precies te zijn, een inspirerend toneeldrama uit circa 1910 met een titel als 'De weg naar de vernieling, of, de Dronkenmans vooruitgang'. Conflict tussen broers is een geweldig onderwerp voor korrelige stadsdrama's, van 'On the Waterfront' tot 'Raging Bull', maar het conflict van het personage met Cagney komt niet veel verder dan 'Nee, ik drink je smerige drank niet op!' (geen echte regel uit de film, maar het zou kunnen). Jean Harlow laat zien hoe ze beschouwd werd als een sekssymbool, maar haar acteerwerk is net zo pijnlijk onbeholpen als dat van een Bond-meisje. Ook gaat haar personage eigenlijk nergens heen. De film bevat niet zoveel maffiaoorlog als ik had verwacht, waarschijnlijk nog een teken dat het model zich nog steeds aan het vestigen was. De regie van Gangsterfilms vermijdt over het algemeen de statische kwaliteit die vaak aanwezig is in films uit dit tijdperk, en hij pakt de scènes waarin geweld wordt gebruikt bijzonder goed aan, met een bondige, zelfverzekerde stijl. De uiteindelijke schietpartij vindt volledig buiten het scherm plaats, waarbij het publiek alleen de opbouw en daarna de nasleep ziet en vooruitkijkt naar Takeshi Kitano's minimalistische maffiafilm 'Sonatine'. Gangsterfilms balanceren over het algemeen op het randje tussen het vieren en veroordelen van de levensstijl van hun personages <0xE2><0x80><0x93> denk maar aan The Godfather. De moralistische boodschappen van maffiafilms uit de jaren dertig staan vaak zo haaks op de werkelijke reden dat mensen ernaar kijken, dat hun zogenaamde sociale verantwoordelijkheid zelden overtuigd. De Public Enemy heeft op de lange termijn meer gedaan om gangsters er aantrekkelijk uit te laten zien dan om hen aan te vallen, maar het leverde wel een gedenkwaardige 'waarschuwing' tegen misdaad op. Tegen het einde ligt Tom Powers na een schietpartij in het ziekenhuis en lijkt hij klaar om zijn oude leven achter zich te laten. In de laatste scène, als zijn moeder zijn oude kamer opruimt en zich voorbereidt op de terugkeer van haar zoon, klopt er iemand op de voordeur. Powers broer doet open en wordt geconfronteerd met het horrorfilmbeeld van zijn gemummificeerde lijk, van top tot teen in het verband. Cagney's lichaam valt over de drempel van zijn huis, een voor de hand liggend maar onvergetelijk einde.
If ever a movie belonged to a single actor, this is it. As a gangster movie The Public Enemy is somewhat creaky, and mainly interesting as a look at the genre's origins, but Jimmy Cagney brings it to electrifying life. Watching his manic performance as the cocky, ambitious thug Tom Powers, I could see the precursor of decades of movie antiheroes, from Richard Widmark to Malcolm McDowell to Al Pacino. Like most gangster films of the time, The Public Enemy tries to wrap itself in the mantle of a moral tract. An opening title card announces that Powers should not be taken as an individual character, but as a type, a characteristic example of an urban criminal. The narrative proceeds to give a standard history of this type is formed, beginning with him getting into petty crime as a kid, and then following him as he proceeds up the ranks of the underworld. Also along the way you see can see the building blocks for basically every subsequent gangster film: the misogyny (most famously illustrated when Cagney, sitting at the breakfast table with his moll, suddenly reaches over and smacks her in the face with a grapefruit; the disapproving family members; the protagonist's more moral sidekick ( a type seen as recently as in the Brazilian crime epic City of God). These ingredients don't jell quite as well as they would in subsequent crime films. I once skimmed through Cagney's memoir, in which he spoke of making these movies, even the famous ones, as being a fairly haphazard process in which memorable scenes came out of last-minute inspiration more often than great writing and far-sighted planning. This might have been partly just humility on Cagney's part, but I can also see it borne in Public Enemy's somewhat half-baked script. Of course any film would probably seem lacking after 70 years of imitators. Aside from Cagney, the performers are definitely a mixed bag. The actor who plays Cagney's law-abiding brother seems to be in a different movie; specifically, a circa-1910 inspirational stage melodrama with a title like "The Road to Ruin, or, the Drunkard's Progress." Conflict between brothers is a great subject for gritty urban melodramas, from "On the Waterfront" to "Raging Bull," but the character's conflict with Cagney doesn't go much farther than, "No, I won't drink your filthy liquor!" (not an actual line from the movie, but it could be). Jean Harlow shows how she came to be regarded as a sex symbol, but her acting is as painful inept as any Bond Girl's. Also, her character doesn't really go anywhere. The film doesn't feature quite as much mob warfare as I expected, probably another sign that the model was still being established. William Wellman's direction generally avoids the static quality often present in films of this era, and he handles the scenes of violence especially well, with terse, confident style. The final shootout occurs completely off-screen, with the audience seeing only the build-up and then the aftermath, and looks ahead to Takeshi Kitano's minimalist mob flick "Sonatine." Gangster movies generally walk a fine line between celebrating and condemning the lifestyles of their characters- think of The Godfather. The moralistic messages of '30s mob movies are often so at odds with the real reason that people watch them that their supposed social responsibility seldom convinces. The Public Enemy certainly did more in the long run to make gangsters look glamorous than to attack them, but it does boast memorable final "warning" against crime. Towards the end Tom Powers is confined to a hospital bed after a shootout, and he seems ready to put his old life behind him. In the final scene, as his mother makes up his old room, preparing for her son's return, someone knocks on the front door. Power's brother opens it, to be confronted with the horror-movie image of his mummified corpse, bandaged up from head to toe. Cagney's body falls across his home's threshold, an obvious but unforgettable ending.