Ik herinner me dat Zwick en Cruise tijdens de promotiefase van deze megahit aan een laag tafeltje zaten, in Japanse stijl, voor een interview met een paar IFC-types. Ze glimlachten niet en namen een stramme houding aan die naar pretenties rook, alsof ze wilden zeggen: 'We zijn hier betrokken bij een geweldig belangrijk, betekenisvol project dat al eeuwen loopt, en we begrijpen die oosterse mystieke krochten echt heel goed.' Nou, dat doen ze niet.<br />Tom Cruise in _The Last Samurai_ is een goed voorbeeld van stompzinnig schrijven en stuntelig acteerwerk, typisch voor al zijn films na _Risky Business_, behalve _Magnolia_. Hij wordt in de rol van mannelijke held geduwd met een grietje aan de zijlijn. Hij is een gevechtsvlieger die naar bed gaat met zijn instructeur luchtvaarttechniek; hij is een haai in het zwembad met een vriendin; hij is een autocoureur die het met zijn dokter doet. Hier is hij een soldaat annex samoerai die smacht naar de weduwe van een man die hij in de strijd heeft gedood.<br />Daar houden de clichés niet op. De vermoeide verwaandheid van een dagboek wordt gebruikt om monologen in de muil van het publiek te schuiven tussen happen popcorn en Sno-Caps door. 'Dit zijn de meest gedisciplineerde mensen die ik ooit heb gezien,' zegt Cruise in een commentaarstem. Later zegt hij: 'Deze mensen zijn echt spiritueel!' Omdat ze discipline of spiritualiteit niet kunnen bevatten, kiezen de schrijvers ervoor om de concepten niet te verlichten met dramatische subtekst en actie, maar eenvoudigweg de twee woorden te verwerken. Op een gegeven moment krijgt Cruise, die verliefd is op de weduwe van een man die hij heeft vermoord, een dramatische gelegenheid voorgeschoteld die vol belofte is. Als ze alleen is, gaat hij naast haar op een tatami zitten. Close-up van het pijnlijk gerimpelde voorhoofd van Cruise, die diepe gedachten en diepe emotie uitstraalt. 'Het spijt me,' zegt hij met een diep gepijnigde stem, '...je man.' Helpt hij haar, doet hij iets voor haar, wijdt hij zich aan haar of geeft hij een actieve indicatie van zijn verdriet? Nee, hij dumpt een woord over haar heen bij een kop thee.<br />Op een ander moment zegt een jongeman tegen hem dat hij moet vechten met 'geen verstand'. Dus vormt hij met zijn lippen de woorden 'geen verstand'. In plaats van echt een toestand van geen geest te creëren, vult hij zijn hersenen met de woorden 'geen geest'. Kennelijk is het een ondiep vat, maar wel zo diep dat er een hele reeks monologen in op te slaan is.<br />Het is al erg genoeg om meer dan twee uur met deze gemiste kansen door te brengen, maar aan het eind word je afgeranseld door de Hollywood-goeie-machine op steroïde-overdrive. De zwakke Keizer wordt plotseling sterk. De diep corrupte minister wordt verslagen. De vertrapte massa's (vernoemd naar 'de massa's') krijgen land. De dodelijk gewonde Cruise wordt weer tot leven gewekt. De Japanse weduwe die hem afwijst, druipt plotseling van lust bij zijn glimlach. Twee boosaardige officieren worden samoerai-aanhangers. Zelfs het leger van de tegenstander knielt voor hun slachtoffers. En dat allemaal op een suikerzoete voice-over met aanzwellende muziek.<br />Een van de hoogtepunten van mijn filmleven vond een paar jaar geleden plaats, toen het Music Box Theatre in Chicago een Kurosawa/Tifune-festival hield dat een maand duurde en waarin elke door het stel gemaakte film werd vertoond. Wekenlang zwom ik in een zee van artistieke genialiteit. Toen ik hoorde dat Cruise en Zwick een samoeraifilm maakten, zag ik op tegen de anticlimax, omdat ik wist dat economische krachten, gekoppeld aan een algemeen gebrek aan thematische diepgang in hun oeuvres, waarschijnlijk een marginaal werk zouden creëren met veel productie en geen lef.<br />Het was erger dan ik dacht, en Roger Ebert gaf het 3-1/2 ster.
I remember during the promo phase for this megablockbuster superhit, Zwick and Cruise were sitting at a low table, Japanese style, for an interview with some IFC types. They didn't smile, and held a rigid posture that reeked of pretension, as if to say, "We are involved here in a mighty weighty meaningful respectful project for the ages, and we really really understand this Oriental mystic deepness thing." Well, they don't.<br /><br />Tom Cruise in The Last Samurai is a good example of stupid writing and ham-fisted acting, typical of all his movies after Risky Business except Magnolia. He's shoved into the role of a masculine hero with a babe on the side. Think of it -- he's a fighter jock sleeping with his aeronautical engineer instructor; he's a pool shark with a girlfriend; he's a race-car driver making it with his doctor. Here, he's a soldier cum Samurai lusting for the widow of a man he killed in battle.<br /><br />The clichés don't stop there. The tired conceit of a diary is used to shovel soliloquies into the audience's maw between mouthfuls of popcorn and Sno-Caps. "These are the most disciplined people I've ever seen," Cruise narrates in a voice-over. Later, he says, "These people are really spiritual!" Unable to comprehend discipline or spirituality, the writers choose not to illuminate the concepts with dramatic subtext and action, but simply to include the two words.<br /><br />At one point Cruise, who is in love with the widow of a man he killed, is presented with a dramatic opportunity fraught with promise. He sits down next to her on a tatami when she is alone. Close-up on Cruise's painfully wrinkled brow, connoting deep thought and painful deep emotion. "I'm sorry," he says, in a deeply pained voice, "... your husband." Does he help her, do something for her, dedicate himself to her or provide an active indication of his sorrow? No, he dumps a word on her over a cup of tea.<br /><br />At another point, a young man tells him to fight with "no mind." So he mouths the words "no mind" whenever he fights from then on. Instead of truly creating a condition of no mind, he fills his brain with the words, "NO MIND." Evidently, it's a shallow vessel but quite deep enough to contain oodles of on-the-nose monologue.<br /><br />Sitting through over two hours of these missed opportunities is bad enough, but at the end you'll be pummeled by the Hollywood happy machine on steroidal overdrive. The weak Emperor suddenly grows strong. The deeply corrupt minister is defeated. The downtrodden masses (referred to as "the masses") are given land. The mortally wounded Cruise is revived. The Japanese widow who spurns him suddenly drips with lust at his smile. Two malicious officers become Samurai supporters. Even the opposing army genuflects to their victims. All to a saccharine voice-over track with swelling music.<br /><br />One of the peak experiences of my movie life took place a few years back when the Music Box Theatre in Chicago held a month-long Kurosawa/Tifune festival, playing every film made by the pair. For weeks, I swam in a sea of artistic brilliance. When I heard that Cruise and Zwick were making a samurai film, I dreaded the anticlimax, knowing that economic forces coupled with a general lack of thematic depth in their oeuvres would probably create a marginal work with lots of production and no guts.<br /><br />It was worse than I thought, and Roger Ebert awarded it 3-1/2 stars.