De bekende documentairemaker Errol Morris, die in 2003 een Oscar kreeg voor zijn studie over Robert McNamara en Vietnam 'The Fog of War', heeft het Abu Ghraib-schandaal onder een microscoop gelegd, maar het resultaat is te beperkt om een beeld van de gebeurtenissen te kunnen geven.<br />De film van Morris beschrijft en toont de vernederingen, de naakte gevangenen die in stresshoudingen worden geboeid of gedwongen worden om te masturberen of boven op elkaar te gaan liggen met tassen of vrouwenonderbroeken op hun hoofd; de man die ze 'Gilligan' noemden in de deken met franje en de kegelvormige hoed op een doos met namaak-elektrische bedrading aan zijn vingers; de jankende honden die een gehurkte naakte man de stuipen op het lijf jagen en een andere man bijten.' 's been; het lijk van een man die in zakken ijs is doodgeslagen.<br />De beelden, zowel de foto's als enkele fragmenten van videobanden, hebben een dramatisch en snel misselijkmakend effect. De omstandigheden waaronder ze zijn genomen worden uitgebreid uitgelegd. Maar het resultaat is teleurstellend beperkt en obsessief, omdat Morris de lage Amerikanen die door de foto's worden geobsedeerd, heeft toegestaan de dominante stemmen van de film te zijn. De meesten van hen houden zich alleen maar bezig met hun eigen lot en toekomst. De uitzonderingen zijn een ruwe maar meer ervaren ondervrager, een precieze maar moreel verdoofde militair onderzoeker en de boze generaal Janis Karpinski, die als zondebok werd gebruikt omdat ze de commandant van de MP's was.<br />'The Ghosts of Abu Ghraib' van Rory Kennedy. 'Taxi to the Dark Side' van Alex Gibney verkent grondig de grotere implicaties: de verantwoordelijkheden die steeds groter worden, de verspreiding van misbruik in gevangenissen in Afghanistan, Iran en Guantánamo, de schendingen van het internationale recht en de ontoereikendheid van marteling als ondervragingsmiddel. Door zich te concentreren op de dood en het afranselen van de taxichauffeur Dilawar in de Bagram-gevangenis in Afghanistan, toonde Gibney veel meer details dan Morris over de details van één gevangene en de volle omvang van de fysieke wreedheid van Amerikaanse ondervragers en bewakers. 's zullen tot de ontdekking komen dat het onvolledig is.<br />De 'Standaard Operatie Procedure' is op geen enkele Irakees van toepassing. Misschien omdat Morris' vrijwel onhoorbare vragen agressief waren, zijn de pratende hoofden altijd in de verdediging gedrongen en herhalen ze steeds dat ze de gevangenen alleen maar 'opknapten', zoals hun was opgedragen. Lynndie England protesteert dat ze verliefd was op haar baas, Charles Graner, en alleen maar deed wat hij zei. Ze geven toe dat ze slaapgebrek, onderkoeling, harde geluiden en ook, als ze hun geduld verloren of er gewoon zin in hadden, willekeurig lichamelijk geweld hebben gebruikt. We vernemen van de meer ervaren ondervrager dat zijn jonge medewerkers niets konden beginnen met gevangenen van hoge waarde. We vernemen ook dat er geen nuttige informatie uit de ondervragingen in de gevangenis kwam. Karpinski legt uit hoe overbevolkt haar gevangenissen zijn geworden, omdat verdachten er ooit moeite mee hadden om vrij te komen.<br />Morris begaat een aantal ernstige stilistische fouten. Hij introduceert namaakvideo's uit de kelder om de beelden van de Abu Ghraib-misdaden te versterken <0xE2><0x80><0x93> close-ups van 'gevangenen', bloed dat op een uniform druipt, sleutels die in een slot worden gestoken <0xE2><0x80><0x93> zodat je na een tijdje niet meer weet wat echt is en wat niet. De echte beelden hadden geen versterking nodig, en deze verwarring is een verschrikkelijke vergissing. De plaat van Danny Elfman met zijn zware drumbeat introduceert een koortsachtig melodrama, eveneens overbodig en van slechte smaak getuigend.<br />In feite is het Morris' schuld. De woorden van de parlementsleden, onder wie Megan Ambuhl, Javal Davis en Jeremy Sivitz, en vooral die van de twee amateurfotografen Lynndie England en Sabrina Harman, vallen op door hun gebrek aan medeleven. Er is geen dramatiek bij hen. Afgezien van een of twee beverige uitingen van twijfel, het besef dat dit allemaal niet in de haak was en vooral bij Sabrina Harmon, die naar huis schreef aan haar 'vrouw' Katie, hebben ze de neiging te spreken als mensen die hun werk doen zoals zij dat beschouwen: doen wat anderen doen en doen wat iedereen weet dat er in Abu Ghraib wordt gedaan. Behalve, naar het schijnt, generaal Karpinski, omdat ze van de ene gevangenis naar de andere reisde en zegt dat de lelijkheid voor haar verborgen werd gehouden. Misschien was dat ook wel zo. Er wordt niet veel moeite gedaan om deze getuigenverklaringen in twijfel te trekken of door te prikken.<br />De titel van de film verwijst naar de conclusie van de legeronderzoeker dat het merendeel van de gefotografeerde vernederingen en straffen 'Standaard Operatieprocedure' waren en dat alleen bepaalde scènes van lichamelijk letsel konden worden geclassificeerd als strafbare feiten. Deze toegeeflijkheid is echter iets waar Morris niet verder op ingaat. 'Taxi to the Dark Side' gaat veel dieper in op de kwestie van marteling. Het onderscheid tussen marteling en vernedering waar Morris op zinspeelt, lijkt minder belangrijk dan de manier waarop het hele patroon van onsmakelijke gedragingen in de gevangenissen is begonnen, een onderwerp dat niet wordt onderzocht. We hebben net te horen gekregen dat president Bush heeft toegegeven dat hij op hoog niveau vergaderingen in het Witte Huis over harde ondervragingstactieken kende en heeft goedgekeurd. Morris plaatst het Abu Ghraib-schandaal niet binnen dit grotere kader.<br />'We hebben gehoord dat er kinderen werden opgesloten en dat er kinderen werden verkracht door gevangenen en dat de gevangenen daarvoor werden geslagen en gewond raakten. We hebben kort te horen gekregen dat de methoden van Guantánamo Bay naar Abu Ghraib werden overgebracht. Het wordt allemaal voorafgegaan door een beschrijving van wat een walgelijk oord Abu Ghraib was toen de parlementsleden en andere Amerikaanse stafleden er kwamen wonen <0xE2><0x80><0x93> met voortdurend bombardementen, omdat Abu Ghraib, in strijd met de internationale wetgeving (maar dat wordt ons niet verteld) niet achter de linies lag. Dit wordt elders gepresenteerd als verzachtende omstandigheid. De laaggeplaatste zondebokken van het Abu Ghraib-schandaal volgden niet alleen bevelen op (of 'S.O.P.'), ze stonden onder druk. Dat soort dingen gebeurt. Ook hier legt Morris geen verband tussen de punten. Sommigen zullen dat prettig vinden. De veel bewonderde en vaak geprezen Morris is een heilige koe. Maar deze keer lijkt zijn resultaat eerder weerzinwekkend dan effectief.
The well-known documentary filmmaker Errol Morris, who received an Oscar for his 2003 study of Robert McNamara and Vietnam 'The Fog of War,' has put the Abu Ghraib scandal under a microscope, but the result is too limited a picture of events.<br /><br />Morris' film describes and shows the humiliations, the nude prisoners cuffed in stress positions or forced to masturbate or pile on top of each other with bags or women's underpants on their heads; the man they called "Gilligan" in the fringed blanket with the conical hat standing on a box with fake electrical wiring to his fingers; the howling dogs terrifying a squatting naked man and biting another's leg; the corpse of a man beaten to death packed in bags of ice.<br /><br />The images, both stills and some fragments of videotapes, have a dramatic and quickly sickening effect. The circumstances of their taking is thoroughly explained. But the result is disappointingly narrow and obsessive, because Morris has allowed the low-ranking Americans implicated by the pictures, the majority of them concerned only with their own fates and future, to be the dominant voices of the film. The exceptions are a crude but more experienced interrogator, a precise but morally numb military investigator, and the angry general Janis Karpinski who was scapegoated because she was commander of the MPs.<br /><br />Rory Kennedy's 'The Ghosts of Abu Ghraib,' produced for HBO last year, has already presented all this information about the photo scandal--together with the larger context Morris has left out. Alex Gibney's 'Taxi to the Dark Side' thoroughly explored the larger implications--the responsibilities that go all the way up, the distribution of prison abuses throughout Afghanistan, Iran and Guantánamo, the violations of international law and the inadequacy of torture as an interrogation device. By specifically focusing on the beating and death of the taxi driver named Dilawar at the Bagram prison in Afghanistan Gibney showed much more detail than Morris about the specifics of one prisoner and the full extent of the physical brutality of US interrogators and guards. Anyone coming to Morris' film from Kennedy's and Gibney's will find it incomplete.<br /><br />'Standard Operating Procedure' doesn't follow up on any Iraqis. Perhaps because Morris' mostly unheard questions were aggressive, his talking heads are always on the defensive, repeating that they were only "softening up" the prisoners as instructed. Lynndie England protests that she was in love with her boss, Charles Graner, and just did what he said. They do admit their process included sleep deprivation, hypothermia, loud noises, and also, when they lost patience or just felt like it, random physical abuse. We learn from the more experienced interrogator that his young associates were useless with high value prisoners. We also learn that no worthwhile information came out of interrogations at the prison. Karpinski explains how heavily overpopulated her prisons became, any suspects once held hard to release.<br /><br />Morris commits several serious stylistic errors. He introduces fake basement-tape video reenactments (a device he has used before) to augment the visuals of the Abu Ghraib abuses--close-ups of "prisoners'" bodies, blood dripping on a uniform, keys going into a lock--so that after a while you aren't sure what is real and what is fake. The genuine images needed no enhancement, and this confusion is a terrible mistake. The score by Danny Elfman with its heavy-handed drumbeat sounds introduces frantic melodrama, also superfluous and in bad taste.<br /><br />In fact Morris' material, which ought to have been allowed to speak for itself, is permeated by the banality of evil. The words of the MPs, including Megan Ambuhl, Javal Davis, and Jeremy Sivitz, as well as, most notably in this context, the two women amateur photographers, Lynndie England and Sabrina Harman, are notable for their lack of affect. There is no drama about them. Apart for one or two shaky expressions of doubt, awareness that all this wasn't right, especially on the part of Sabrina Harmon, writing to her "wife" Katie back home, they tend to speak as people going about what they believed to be their jobs; doing what others did and what everybody knew was being done at Abu Ghraib. Except, it seems, General Karpinski, because she was traveling from one prison to another, and says the ugliness was hidden from her. Perhaps it was. There's not much effort to question or puncture any of this testimony.<br /><br />The film's title refers to the army investigator's conclusion that the majority of the photographed humiliations and punishments were "Standard Operating Procedure" and only certain scenes of physical injury could be classified as documenting crimes. This indulgence is something Morris does not explore further, however. 'Taxi to the Dark Side' goes much more thoroughly into the issue of torture. The distinction between torture and humiliation Morris alludes to seems less important than how the whole pattern of sordid conduct at the prisons get started, a topic 'Standard Operating Procedure' doesn't investigate. We have just had President Bush's admission that he knew and approved high-level meetings inside the White House on harsh interrogation tactics. Morris does not set the Abu Ghraib scandal within this larger framework.<br /><br />We do hear that children were imprisoned and that there were children raped by prisoners and the prisoners were beaten and injured for that. We're briefly told that methods were transferred to Abu Ghraib from Guantánamo. It's all prefaced by a description of what a disgusting place Abu Ghraib was when the MPs and other American staff came to live there--with constant bombardment, because, in violation of international law (but we are not told that) Abu Ghraib was not behind the lines. This is presented elsewhere by some as mitigating circumstance. The low-ranking Abu Ghraib scandal scapegoats were not only just following orders (or "S.O.P."); they were under stress. Stuff happens. Here again, Morris doesn't connect the dots. Some will like that. The much admired, often awarded Morris is a sacred cow. But this time his result seems more repulsive than effective.