Zwarte komedie kan een moeilijk genre zijn om goed te krijgen, zowel in de bioscoop als in het theater. We kunnen, daar ben ik van overtuigd, allemaal denken aan films die bedoeld waren als grof maar hilarisch en die uiteindelijk gewoon grof werden. Er zijn te veel voorbeelden om ze allemaal op te sommen, maar hoog op mijn persoonlijke lijst van misdadigers in dit opzicht moeten 'The Sweetest Thing', 'Beautiful Creatures' en 'Drop Dead Gorgeous' staan. Aan de andere kant, als zwarte komedie succes heeft, kan het resultaat uitmuntend zijn. Twee van mijn favorieten zijn 'Dr. Strangelove' van Kubrick en 'King of Comedy' van Scorsese, die allebei humor putten uit serieuze onderwerpen (nucleaire oorlog en misdaad), maar dat doen met een briljante satirische geestigheid.<br />John Waters' ' Serial Mom' is niet helemaal in dezelfde categorie als die twee films, maar wel een van de betere zwarte komedies van de afgelopen jaren. Het hoofdpersonage is Beverley Sutphin, een middenklasse Midden-Amerikaanse huisvrouw van middelbare leeftijd. Beverley, gelukkig getrouwd met tandarts Eugene en moeder van twee tienerkinderen, Chip en Misty, woont in een welvarende, idyllische buitenwijk die eruitziet alsof hij uit een jaren-vijftig zithoek is gehaald. (Zoals de meeste films van Waters speelt deze zich af in zijn geboortestad Baltimore.) Er is maar één ding dat de rust en kalmte van de omgeving verstoort. Beverley combineert haar rol als huisvrouw en moeder met een parttime carrière als seriemoordenaar. Haar eerste slachtoffer is Paul Stubbins, een leraar die tijdens een ouderavond een paar onaardige opmerkingen over haar zoon maakt, en ze gaat verder met het ontrouwe vriendje van haar dochter, een stel dat grof doet over Eugenes tandartspraktijk en diverse mensen die kleine sociale blunders begaan, zoals het niet terugspoelen van gehuurde videobanden (de film dateert van voor de komst van de dvd), het niet recyclen van hun afval en het dragen van witte schoenen na de werkdag van de bevalling. (Dit laatste wordt blijkbaar beschouwd als een groot modemisdrijf in Amerika). Uiteindelijk wordt ze gearresteerd en berecht.<br />Waters heeft de reputatie een regisseur te zijn die het idee van goede smaak volkomen vreemd is, en met een plot als dit: 'Seriemoeder' Het is natuurlijk afschuwelijk smakeloos en geen film om te zien of je een beetje teergevoelig bent <0xE2><0x80><0x93> Waters bespaart ons niet veel bloed en geronnen bloed <0xE2><0x80><0x93> maar behoedt ons er wel voor als een stuk vuil te eindigen. Het eerste is een vaak heel geestig script, dat een verfrissend cynisch gevoel voor humor bevat, waaronder een paar prachtige zinnen als: 'Hij heeft mensen vermoord, mam. We hebben allemaal onze slechte dagen', en 'Jezus heeft toch niets gezegd om de doodstraf te veroordelen terwijl hij aan het kruis hing, hè?' (de plaatselijke priester preekt een preek voor de doodstraf).<br />Het tweede is Kathleen Turner. Mijn favoriete rollen waren de scènes in de rechtszaal waarin Beverley haar eigen verdediging briljant voert en de scènes waarin ze obscene telefoontjes pleegt naar haar buurvrouw Dottie, een vrouw die kan schrikken van een schijnbaar onschuldige zinsnede als: 'Zijn dat poesjes?' Turner is een actrice die de laatste jaren enigszins uit het zicht is verdwenen, maar in de jaren tachtig en negentig was ze een van Hollywoods bekendste hoofdrolspeelsters en gaf ze een paar uitstekende voorstellingen in films als de neonoirthriller 'Body Heat' en 'The War of the Roses', ook een heel goede zwarte komedie. Zoals de meeste goede zwarte komedies heeft 'Seriemoeder' een paar ernstige punten te maken. De zeden en gewoonten van de buitenwijken zijn voor satirici een gemakkelijke prooi sinds de eerste buitenwijken werden gebouwd, en hier voert Waters de cultuur van burgerlijke conformiteit op die zich maar al te vaak aan dergelijke plaatsen hecht. Beverley is verre van de enige Amerikaanse voetbalmoeder die met afschuw en afkeuring de kleine afwijkingen van de geaccepteerde normen van haar buren beziet; het enige dat haar onderscheidt van miljoenen anderen is de extreme maatregelen die ze zal nemen om dergelijke afwijkingen te bestraffen. De satire is echter niet alleen gericht tegen Beverley, maar ook tegen haar slachtoffers, van wie sommigen zulke verfoeilijke figuren zijn dat het onmogelijk is ook maar enige sympathie voor hen te voelen, ondanks hun gruwelijke lot. Er is een groteske scène waarin Emma Lou Jensen (zij die haar video's niet terugspoelt) luid en toonloos meezingt met 'Tomorrow' uit de musical 'Annie', terwijl ze toestaat dat haar hond haar voeten overal likt, wat suggereert dat ze, op z'n zachtst gezegd, een nogal vreemd iemand is. Stubbins, die suggereert dat Chip 'therapie' nodig heeft. Vanwege zijn liefde voor horrorfilms is hij het soort arrogante, zelfingenomen leraar dat denkt dat hij niet alleen betaald wordt om wiskunde te geven, maar ook om elk aspect van het leven van zijn leerlingen, tot en met hun smaak in films, in de hand te houden.<br />'Seriemoeder' is misschien niet de beste filmische satire op de voorsteden van de afgelopen jaren (dat moet Sam Mendes' 'American Beauty' zijn), maar het is, ondanks alle gebreken van de smaak, een geestige en onderhoudende zwarte komedie.
Black comedy can be a difficult genre to get right, in the cinema as well as in the theatre. We can, I am sure, all think of films which were intended to be gross but hilarious and ended up as simply gross. There are too many examples to list them all, but high on my personal list of offenders in this regard must be "The Sweetest Thing", "Beautiful Creatures" and "Drop Dead Gorgeous". On the other hand, when black comedy succeeds, the result can be superb. Two of my favourites are Kubrick's "Dr Strangelove" and Scorsese's "King of Comedy", both of which derive humour from serious subjects (nuclear war and crime) but do so with a brilliant satirical wit.<br /><br />John Waters's "Serial Mom" is not quite in the same class as those two films, but is one of the better black comedies of recent years. The main character is Beverley Sutphin, a middle-aged, middle-class Middle American housewife. Beverley, happily married to dentist Eugene with two teenage children, Chip and Misty, lives in an affluent, idyllic suburb which looks as though it has been taken from a fifties sit-com. (Like most of Waters's films, this one is set in his home town of Baltimore). There is only one thing which disturbs the peace and tranquillity of the area. Beverley combines her role as a housewife and mother with a part-time career as a serial killer. Her first victim is Paul Stubbins, a teacher who makes some unkind remarks about her son at a PTA meeting, and she progresses to her daughter's unfaithful boyfriend, a couple who are rude about Eugene's dental practice and various people who commit minor social gaffes such as failing to rewind rented video tapes (the film predates the coming of DVD), failing to recycle their garbage, and wearing white shoes after Labor day. (This last is, apparently, regarded as a major fashion crime in America). Eventually she is arrested and put on trial.<br /><br />Waters has the reputation of being a director to whom the notion of good taste is quite alien, and, with a plot like this, "Serial Mom" could have ended up as nothing more than horribly tasteless garbage. It is, of course, horribly tasteless and not a film to see if you are at all squeamish- Waters does not spare us sight of plenty of blood and gore- but is saved from ending up as garbage by two things. The first is an often very witty script, displaying a refreshingly cynical sense of humour, which includes some great lines such as "He killed people, mom- We all have our bad days". and "Jesus said nothing to condemn capital punishment as he hung on the cross, did he"? (the local priest is preaching a pro-death penalty sermon).<br /><br />The second is Kathleen Turner's manically over-the-top performance as Beverley, alternating between a model of bourgeois domestic virtue and a bloodthirsty maniac, and playing both with equal relish. My favourite parts were the courtroom scene where Beverley conducts her own defence with great brilliance and the scenes where she makes obscene phone calls to her neighbour Dottie, a woman who can be shocked by a phrase as seemingly innocuous as "Are those pussy willows?" Turner is an actress who has somewhat disappeared from view in recent years, but in the eighties and nineties she was one of Hollywood's best known leading ladies and gave some excellent performances in films like the neo-noir thriller "Body Heat" and "The War of the Roses", another very good black comedy.<br /><br />Like most good black comedies, "Serial Mom" has some serious points to make. The mores of suburbia have been fair game for satirists ever since the first suburbs were built, and here Waters is sending up the culture of middle-class conformity which all too often attaches to such places. Beverley is far from being the only all-American soccer mom who looks with horrified disfavour on her neighbours' minor deviations from accepted norms; all that distinguishes her from millions of others is the extreme lengths to which she will go to punish such deviations. The satire, however, is not just aimed at Beverley, but also at her victims, some of whom are such obnoxious individuals that it is impossible to have any sympathy for them, despite their horrific fates. There is one grotesque scene where Emma Lou Jensen (she who fails to rewind her videos) sings loudly and tunelessly along to "Tomorrow" from the musical "Annie" while allowing her dog to lick her feet all over suggesting she is, to say the least, a somewhat strange person. Stubbins, who suggests that Chip is in need of "therapy" because of his love of horror films, is the sort of arrogant, self-important teacher who thinks that he is paid not just to teach maths but also to control every aspect of his students' lives, down to their taste in films.<br /><br />"Serial Mom" may not be the best cinematic satire on suburbia of recent years (that must be Sam Mendes's "American Beauty"), but it is, for all its lapses of taste, a witty and entertaining black comedy. 8/10