Skip Donahue (Gene Wilder) en Harry Monroe (Richard Pryor) zijn dikke vrienden die in New York wonen. Donahue is een amateurtoneelspeler die overdag werkt in de beveiliging van warenhuizen. Monroe werkt als cateringassistent. Als Donahue wordt ontslagen omdat hij een sterretje lastigvalt en Monroe wordt ontslagen omdat zijn marihuana op dezelfde dag tijdens een diner voor de hogere kringen in het eten terechtkomt, ziet Donahue dat als de perfecte gelegenheid om eindelijk de koude, onvriendelijke metropool te verlaten en naar het westen te gaan. Helaas zijn ze geen van beiden erg gewend aan het leven buiten New York, en uiteindelijk worden ze veroordeeld voor een misdaad.<br />Ik had Stir Crazy niet meer gezien sinds minstens het begin van de jaren tachtig. Onlangs had ik de kans om The Adventure of Sherlock Holmes' Smarter Brother (1975) van Gene Wilder nog eens te bekijken, die ik sinds de jaren zeventig niet meer had gezien, en ik was een beetje teleurgesteld. Daarom was ik bang dat Stir Crazy ook zo'n lang vervlogen mislukking zou zijn. Dat kon niet erger zijn. Misschien vond ik de film nu zelfs grappiger en opwindender dan toen ik hem als tiener voor het eerst zag.<br />Ik was vergeten dat Stir Crazy niet alleen maar een komedie is. Het is ook vrij spannend en soms verrassend serieus in het laatste bedrijf. De regisseur Sidney Poitier maakt een soepele overgang van het ene genre naar het andere <0xE2><0x80><0x93> buddy-film, road-film, vis uit het water en gevangenisfilm, uiteraard geholpen door Wilder en Pryor. Beide acteurs hebben al heel wat optredens gehad die net zo goed waren als _Stir Crazy_, maar geen van beide is beter geweest.<br />In zekere zin is dit eigenlijk meer Wilders film dan die van Pryor. Dat is geen belediging aan het adres van Pryor; Wilder krijgt gewoon meer tijd op het witte doek. Hij toont een hilarisch bizarre, complexe figuur die vol tegenstrijdigheden zit <0xE2><0x80><0x93> een soort vertolking van een minder spraakzame Woody Allen in een meer nuchtere versie van zijn Willy Wonka (Willy Wonka & The Chocolate Factory, 1971). Skip Donahue heeft iets van Mister Rogers' goedmoedige onschuld, met dezelfde vreemde en misschien griezelige homo-erotische ondertoon, maar hij verandert ook in een neurotische, schreeuwende gek. Zoals ik al zei, het is allemaal heel ingewikkeld, maar buitengewoon grappig en aangenaam om naar te kijken.<br />Pryors Harry Monroe is meer een door de wol geverfd, eeuwig slachtoffer dat zich niet zo goed aan de sociale wereld van het strafrechtsysteem kan aanpassen als Donahue. Hij heeft een veel karakteristiekere reactie, zonder misvattingen over hun verschrikkelijke omstandigheden.<br />De crux van de humor in het eerste deel van de film is de naïviteit van Donahue's idee van 'het gras is altijd groener aan de andere kant' in het Westen. vergeleken met New York City. Natuurlijk blijkt het allemaal niet zo eenvoudig te zijn, maar het is grappig en charmant dat Poitier en schrijver Bruce Jay Friedman Donahue nooit helemaal uit zijn naïeve misvatting laten ontwaken. Het blijkt ook veel meer gewicht te hebben dan alleen maar een komisch effect: Donahue overleeft het in de gevangenis net zo goed als hij, en het brengt diepgaande veranderingen in zijn karakter teweeg <0xE2><0x80><0x93> Donahue wordt veel authentieker, beseft zijn mogelijkheden, krijgt materiaal voor zijn kunst en krijgt zelfs het meisje <0xE2><0x80><0x93> vanwege zijn voortdurende misvatting (in de Bloom-stijl) over het leven buiten New York City, en het stelt hem uiteindelijk in staat 'terug te keren naar de markt', zoals ze in het zenboeddhisme zeggen. In 1980 imiteerde iedereen scènes uit deze film (zoals 'We were bad...') en herhaalde dialogen en grappen. Sommige van de (door de filmer zelf geïllustreerde) volksverhalen en legenden over gevangenissen die in Stir Crazy werden verteld, waren al eerder in films vertoond, maar niet op de bijzonder oneerbiedige manier waarop ze hier worden bespot. Dit is een belangrijke film in de carrières van een paar van de beste acteurs en komieken (Wilder, Pryor en Poitier), met een belangrijke plaats in de geschiedenis van de komedie in Hollywood. Het feit dat hij ook spannend is en filosofische dingen over de menselijke natuur te zeggen heeft, is een bonus die maakt dat je deze film niet moet missen.
Skip Donahue (Gene Wilder) and Harry Monroe (Richard Pryor) are best friends living in New York City. Donahue is an amateur playwright, working a day job in department store security. Monroe is working as a catering assistant. When Donahue is canned for harassing a starlet and Monroe is fired because his marijuana ends up in the food at a society dinner on the same day, Donahue takes it as the perfect opportunity to finally leave the cold, unfriendly metropolis and head out West. Unfortunately, neither is very well adapted to life outside of New York, and they end up framed for a crime.<br /><br />I hadn't seen Stir Crazy since at least the early 1980s. Recently I had a chance to rewatch Gene Wilder's The Adventure of Sherlock Holmes' Smarter Brother (1975), which I hadn't seen since the 1970s, and I was a bit disappointed. So I was nervous that Stir Crazy might also be a let down this far removed in time. That couldn't have been more wrong. I may have even thought it was funnier and more exciting this time around than when I first watched the film as a teen.<br /><br />I had forgotten that Stir Crazy isn't just a comedy. It's also fairly suspenseful and surprisingly serious at times in the last act. Director Sidney Poitier makes a smooth transition through many genres--buddy film, road movie, fish out of water story and prison film, aided of course by Wilder and Pryor. While both actors have had plenty of performances just as good as Stir Crazy, neither have had any that were better.<br /><br />In a way, this is really more Wilder's film than Pryor's. That's no slight on Pryor; Wilder just ends up getting more screen time. He presents a hilariously bizarre, complex character who is full of contradictions--kind of a channeling of a less loquacious Woody Allen through a more down to earth version of his Willy Wonka (Willy Wonka & The Chocolate Factory, 1971). Wilder's Skip Donahue has an air of Mister Rogers-styled good-natured innocence, with the same kind of odd and maybe creepy homoerotic overtones, but he'll also turn on a dime into a neurotic, screaming loon. As I said, it's all very complex, but extremely funny and enjoyable to watch.<br /><br />Pryor's Harry Monroe is more of a streetwise perpetual victim who doesn't adjust to the social world of the criminal justice system as well as Donahue does. He has a much more typical reaction, with no misconceptions about their dire circumstances.<br /><br />The crux of the humor in the first section of the film is the naivety of Donahue's "grass is always greener on the other side" conception of the Western U.S. compared to New York City. Of course, things turn out to be not quite so simple, but it's funny and charming that Poitier and writer Bruce Jay Friedman have Donahue never quite wake up from his naïve misconception. It also turns out to have much more weight than just a comic device: Donahue survives in prison as well as he does, and it brings about the profound changes of character--Donahue becomes much more authentic, realizes his potential, gains material for his art and even gets the girl--because of his continued misprision (in the Bloom sense) about life outside of New York City, and in the end, it enables a "return to the market", as they say in Zen Buddhism.<br /><br />Watching Stir Crazy at this later point in time, some of the humor might seem a bit clichéd to younger viewers. It's important to remember that this is where a lot of those "clichés" came from. In 1980, everyone was mimicking scenes from this film (such "We bad . . .") and repeating dialogue and jokes. Some of the filmic (and by extension general cultural) folklore or urban legends about prisons contained in Stir Crazy had made appearances in films prior to this one, but not in the particular irreverent way that they're satirized here.<br /><br />This is an important film in the careers of a few of the greatest actors and comedians (Wilder, Pryor and Poitier), with an important place in the history of Hollywood comedy. The fact that it's also suspenseful and has philosophical things to say about human nature is a bonus that makes this a film you shouldn't miss.