Ashutosh Gowarikers 'Jodhaa Akbar' is de meest ambitieuze film die in tijden uit de stallen van Bollywood te voorschijn is gekomen. Gebaseerd op het historische verbond tussen de grootste Mughal-keizer van India en een hindoeprinses uit Rajput, baseert Gowariker zijn film op de shakespeariaanse structuur van paleisintriges, met zijn verzameling machtsmakelaars, intrigerende prinsen, verre koningin-moeders, krengerige maar loyale eunuchen en concubines in overvloed. Het is ook een beetje een gok: Gowariker heeft nooit het historische epos in zijn eerdere werk gevolgd, en al helemaal niet in een film over India's eerste poging tot religieus pluralisme. De resultaten zijn gemengd maar prijzenswaardig, voornamelijk omdat het script zich aan de gouden regel houdt: ken de geschiedenis, maar schrijf de legende. <br /><br />Romeo en Julia, Hamlet en Pocahontas waren allemaal echte mensen van wie de levensverhalen in populaire Hollywoodfilms werden verteld en naverteld, waarbij elk van hen elementen van het verhaal toevoegde en verfraaide die de verhalen de status van pseudo-religieuze mythe hebben geholpen. India heeft beslist een rijke geschiedenis van quasi-historische legenden: Anarkali, Heer-Ranjha, Umrao Jaan, Devdas en nu Jodhaa-Akbar.<br />Laat er geen twijfel over bestaan: dit is geen documentaire en de filmmakers doen ook geen openlijke poging om een documentaire karakterisering van Akbar te geven. De geschiedenis vertelt ons dat hij een unieke en zelfs megalomane keizer was: hij had vele vrouwen en ontelbaar veel concubines in een harem, waarin zich (al naar gelang je gelooft) een paar mannelijke minnaars bevonden, hij verzon zijn eigen religie waarin hij goddelijk was en hield hof met atheïsten, joden en jezuïeten, een gewoonte die bij toekomstige keizers beslist minder in zwang zou raken.<br />Hrithik Roshan voert wat waarschijnlijk zijn beste optreden als Akbar is, uit, hoewel hij gehinderd wordt door de enorme hoeveelheid activiteiten die de plot vormen: een afwezige koningin-moeder, een sinistere pleegmoeder, sluwe broers en, bovenal, een tegenstribbelende echtgenote eisen allemaal zijn aandacht op. Roshan is op zijn best als Akbar een verbannen Jodhaa het hof maakt en als hij zich in zijn koninkrijk waagt; in veel opzichten blijft Akbar een symbool van tolerantie en goedaardig autoritair gedrag, ondanks het feit dat hij degene is die een groot deel van de handelingen van het verhaal in gang zet. Er zijn verrassend weinig scènes die ons inzicht geven in hoe hij in elkaar zit; het tegenovergestelde geldt voor Jodhaa.<br />In het laatste decennium sinds Aishwariya Rai werd geïntroduceerd bij bioscoopbezoekers, is ze enorm gegroeid als actrice. 'Jodhaa Akbar' is niet haar beste werk, maar er zijn voldoende aanwijzingen voor haar groei langs het spectrum van rollen die ze heeft gespeeld sinds Bhansalli's 'Hum Dil De Chuke Sanam': Nandini van 'HDDCS', Paro van 'Devdas'. De beroemde Umrao Jaan, en nu Jodhaa, zijn in wezen verschillende interpretaties van hetzelfde vrouwelijke archetype: een Geliefde van de Legenden, die, omdat ze vanwege haar geslacht van alle gezag is beroofd, schoonheid, lijden, trouw en natuurlijk liefde belichaamt.<br />Nandini was een wispelturige romantica, Umrao Jaan een wanhopige romantica en Paro een kwijnende dwaas die genoegen nam met overleven toen de liefde haar letterlijk weghakte. Jodhaa is beslist niet romantisch, aangezien ze het symbool is van de eer van haar familie. Ze wordt weggegeven als vredesoffer aan een keizer die bondgenootschap en onderwerping eist, maar ontdekt dat hij haar bondgenoot in de liefde wil worden. <br />Rai speelt Jodhaa als een verscheurd slachtoffer, maar ze is niet zonder haar eigen innerlijke staal: ze stelt haar eigen voorwaarden voor een huwelijk, gaat de paleisgewoonten aan, en trapt daarbij op meer dan een paar koninklijke tenen, vooral die van de onverzoenlijke Maham Anga. Ze is niet zo wispelturig als Paro of zo flirterig als Nandini, maar ze is ongetwijfeld uit hetzelfde hout gesneden. En over snijden gesproken, ze is eersteklas in het vijf minuten durende zwaardgevecht tussen Jodhaa en Akbar, een scène die van zwaardgevecht tot voorspel gaat.<br /><br />Rai is voorbestemd om Anarkali te spelen, tegenover Ben Kingsleys sjah Jahan in een volgende film, en heeft nog een rol als de smachtende courtisane in Bhansalli's volgende, Bajirao Mastani. Normaal gesproken zou ik haar ervan beschuldigen dat ze zichzelf speelt, maar het lijkt erop dat de filmmakers zelf niet bereid of in staat zijn haar anders te zien. Jag Mundhara deed dat wel met 'Provoked', waarbij hij haar een emotioneel naakte voorstelling voorschotelde die zonder enige twijfel haar beste werk tot nu toe is. Zullen anderen haar in eenzelfde licht durven zien? Waarschijnlijk niet.<br /><br />De film werkt het beste als het verhaal zich concentreert op de interactie tussen de twee hoofdpersonen, die meer op elkaar lijken dan misschien zou moeten: het zijn allebei iconen van fysieke schoonheid, seksualiteit en glamour, maar godzijdank is daar iets aan gedaan door Gowarikers interpretatie van de personages. Het is waar, Akbar had waarschijnlijk niet Roshan's film. En Jodhaa (wiens bestaan in bepaalde historische teksten nog steeds in twijfel wordt getrokken) kon waarschijnlijk niet in het Arabisch schrijven en zou waarschijnlijk nooit een voet in een keuken hebben gezet. Maar zulke overwegingen doen er niet toe als je een liefdesverhaal vertelt.<br />Het andere opvallende aan de film is dat de dialogen voor niet-Indiërs en Urdu-sprekers vrijwel onbegrijpelijk zijn zonder de ondertiteling. Vooral de ouderwetse Urdu-lezingen zijn moeilijk te achterhalen, hoewel de ondertiteling soms je verwarring alleen maar groter maakt. Eén regel in 'In Lamhon Ke Daman Mein', wat letterlijk vertaald betekent: 'Schoonheid wordt geconsumeerd in gekoesterde verlokkingen.' '<br />Gowariker doet een dappere poging om een film te maken die tegelijk een oorlogsepos, een liefdesverhaal en een kostuumdrama is, maar 'Jodhaa Akbar' komt nooit in de buurt van de charme en de finesse van 'Lagaan'. De voornaamste tekortkoming van de film is dat hij te ambitieus is: Akbar mag dan een veelzijdige man zijn geweest, maar een enkele film kan onmogelijk al zijn inspanningen omvatten. Het script van Gowariker dwaalt te veel af op zoek naar de historische Akbar en levert uiteindelijk een helaas oppervlakkige karakterisering op. Jodhaa daarentegen heeft minder om zich mee bezig te houden en is duidelijker gedefinieerd.<br />En dus blijkt 'Akbar de Grote' uiteindelijk, in celluloidtermen tenminste, 'Akbar de Mooie' te zijn.
Ashutosh Gowariker's "Jodhaa Akbar" is the most ambitious film to emerge from Bollywood's stables in quite a while. Based on the historical alliance between India's greatest Mughal emperor and a Rajput Hindu princess, Gowariker models his film on the Shakespearean mould of palace intrigue with its collection of warring power brokers, plotting princes, distant queen mothers, bitchy but loyal eunuchs, and concubines galore. It's also something of a gamble: Gowariker has never treaded the historical epic in his earlier features, especially one about India's first attempt at religious pluralism. The results are mixed but laudable, largely because the script adheres to the golden rule about bringing historical episodes to film: know the history, but print the legend.<br /><br />Romeo and Juliet, Hamlet, and Pocahontas were all real people whose life stories have been told and retold in popular Hollywood films, each retelling adding and embellishing elements of the story which have helped the stories attain the status of pseudoreligious myth. India certainly has a rich history of quasi-historical legends: Anarkali, Heer-Ranjha, Umrao Jaan, Devdas, and now Jodhaa-Akbar.<br /><br />Let there be no doubt: this is not a documentary nor do the filmmakers make any overt attempt at a documentary characterization of Akbar. History tells us that he was a unique and even megalomaniacal emperor: he had many wives and untold numbers of concubines in a harem which (depending on which account you believe) included a few male lovers, invented his own religion in which he was divine, and held court with atheists, Jews, and Jesuits, a practice which would become decidedly less common with future emperors.<br /><br />Hrithik Roshan puts up what is probably his best performance as Akbar, though he is hindered by the sheer volume of activity making up the plot: an absent queen mother, sinister foster mother, devious brothers, and, above all, a reluctant wife, all demand his attention. Roshan is at his best when Akbar is wooing a banished Jodhaa and when he ventures off into his kingdom; in many ways, Akbar remains a symbol of tolerance and benign authoritarianism throughoutdespite the fact that he is the one who sets much of the narrative's action into play, surprisingly few scenes give us insight into his inner workings; the opposite is true for Jodhaa.<br /><br />In the last decade since Aishwariya Rai was introduced to movie-going audiences, she has grown tremendously as an actress. "Jodhaa Akbar" is not her best work, but it offers ample evidence of her growth along the spectrum of Paro-type roles she has enacted since Bhansalli's "Hum Dil De Chuke Sanam" : Nandini of "HDDCS," Paro of "Devdas," the eponymous Umrao Jaan, and now Jodhaa are essentially different interpretations of the same feminine archetype: a Lady Beloved of the Legends, who, having been robbed of all agency because of her gender, comes to embody beauty, suffering, fidelity, and, of course, love.<br /><br />Nandini was a flighty romantic, Umrao Jaan a forlorn romantic, and Paro a languishing fool who settled for survival when love literally slashed her away. Jodhaa is decidedly not romantic, being that she is an emblem of her family's honor. She is given away as a peace offering to an emperor who demands alliance and submission only to find that he wants to become her ally in love.<br /><br />Rai plays Jodhaa as a torn victim, but she is not without her own inner steel: she sets her own conditions for marriage, challenges palace customs, and steps on more than few royal toes along the way, notably those of the unforgiving Maham Anga. She's not as wishy-washy as Paro or as flirty as Nandini, but she is undoubtedly cut from the same cloth. And speaking of cutting, she's first rate in the five-minute sword fight between Jodhaa and Akbar, a scene which goes from swordplay to foreplay.<br /><br />Rai is slated to play Anarkali opposite Ben Kingsley's Shah Jahan in an upcoming film and has yet another role as the pining courtesan in Bhansalli's next, "Bajirao Mastani." Normally, I would accuse her of self-typecasting, but it seems that filmmakers themselves are unwilling or unable to see her differently. Jag Mundhara did with "Provoked," extracting an emotionally naked performance from her which is without question her finest work to date. Will others be as daring to cast her in similar light? Probably not.<br /><br />The film works best when the narrative focuses on the interaction between its two leads who are more similar than they perhaps ought to be: both are icons of physical beauty, sexuality, and glamour, but thankfully this has been tampered down by Gowariker's interpretation of the characters. True, Akbar probably didn't have Roshan's sinewy physique, and Jodhaa (whose existence continues to be challenged in certain historical readings) probably couldn't write in Arabic and likely never set foot in a kitchen. But such considerations are immaterial when you're telling a love story.<br /><br />The other striking thing about the film is that for non-native Hindi and Urdu speakers, the dialogue is virtually incomprehensible without the subtitles. The old fashioned Urdu recitations are especially difficult to ascertain, though sometimes the subtitles only further your confusion. One line in "In Lamhon Ke Daman Mein" which is literally translated as "Beauty is imbibed in cherished blandishments." What??? <br /><br />Gowariker makes a valiant attempt at a film that is war epic, love story, and costume drama all in one, but never does "Jodhaa Akbar" approach the charm or finesse of "Lagaan." The main flaw with the film is that it is overly ambitious: Akbar may have been a polymath, but there's no way a single film could encompass all of his endeavors. Gowariker's script strays into too many quarters looking for the historical Akbar and ends up offering what is an unfortunately shallow characterization. Jodhaa, conversely, has less to occupy her and is more clearly defined.<br /><br />And so in the end it turns out that "Akbar the Great" is, in celluloid terms at least, "Akbar the Pretty Good."