Wie anders dan Franco Zeffirelli zou de beste operafilm aller tijden kunnen maken? Hij heeft er verscheidene gemaakt. Per slot van rekening hebben zijn producties in La Scala in de jaren vijftig van de vorige eeuw dat operagebouw weer tot een van de beste ter wereld gemaakt, en dat ging vooraf aan zijn overstap naar de filmindustrie. Zeffirelli staat bekend om zijn weelderige kostuumdrama's uit die tijd, en op dat gebied stelt hij beslist niet teleur. In feite behoort LA TRAVIATA visueel gezien tot zijn beste werk. Controversiële vernieuwingen, luxueuze locaties en voortreffelijke casting maken LA TRAVIATA zelfs nog unieker. Zijn bewerking van verscheidene (repetitieve) aria's en de visuele weergave van veel van de inhoud van de aria's door middel van flashbacks hebben in Europa, waar ik het voor het eerst zag bij de première in 1982, veel controverse veroorzaakt. De controverse werd echter gevoed door operapuristen, aangezien LA TRAVIATA vanuit een puur artistiek standpunt, om nog maar te zwijgen van een puur filmisch standpunt, nog nooit zo goed onder woorden is gebracht als nu. De filmische versterking en het verkorten van de speeltijd om het werk toegankelijker te maken, hebben de opera alleen maar aantrekkelijker gemaakt voor iedereen. De prachtige locaties aan de Seine, het oude Parijs, het Franse platteland en de weelderige paleizen zijn een lust voor het oog als je de prachtige muziek hoort, uitgevoerd door de legendarische James Levine van de Met. Geen van beide wordt naar de achtergrond gedrongen. Beide elementen versmelten tot een onvergetelijk geheel. Als je zuivere opera wilt zien, kun je een aantal versies van _LA TRAVIATA_ kopen, speciaal gefilmd in een operagebouw, en dan kun je de musici in de orkestbak zien spelen, de gebaren van de dirigent zien maken, en de schitterende stemmen horen van de zangers die meestal niet in hun rol zijn (lichamelijk en leeftijdsloos) op het podium. De uitvoeringen zijn meestal langer omdat er een aantal aria's wordt herhaald, iets wat de film door zijn unieke voordelen kan vermijden. In dit geval duurt de filmvoorstelling 1 uur 45 minuten, zonder dat er aria's worden weggelaten (alleen de hierboven beschreven herhaling). De ervaring in het operagebouw, met inbegrip van twee pauzes, duurt daarentegen meestal twee keer zo lang, zo niet langer. Deze versie van LA TRAVIATA is niet alleen een uitstekende film, maar toont ook de voortreffelijke stemmen en muzikale uitmuntendheid van de beste klassieke opnamen. Met de sublieme Teresa Stratas in de titelrol en de inmiddels legendarische Placido Domingo als haar minnaar, kan men zich geen betere aanknopingspunten wensen. Ze zijn ook van geloofwaardige leeftijd en vertonen samen een grote chemie. De vurige Latijnse emoties van de jonge Domingo met zijn imposante uiterlijk en de zeer slanke en ook jonge Stratas' hartstochtelijke interpretatie (vooral in haar gezichtsuitdrukkingen) zijn volkomen overtuigend en fascinerend, net als hun vocale talenten, en dat is onnodig te zeggen, die tot de grootste van de eeuw behoren. De sociale gebruiken van de opera, en een spectaculaire balletscène in een feestscène behoren tot de laatste meesterwerken van deze unieke productie. Men kan bijvoorbeeld de 'klassieke' versie, die twee jaar later werd uitgebracht, niet vergelijken met bijvoorbeeld de 'klassieke' versie met Dame Joan Sutherland (misschien wel de beste sopraan aller tijden, maar aan het eind van haar ongelooflijke carrière) en Luciano Pavorotti (op wie ook soortgelijke opmerkingen van toepassing zijn). Maar twee extreem dikke hoofdrollen van tegen de zestig, waarin jonge geliefden worden afgebeeld, geven deze grote opera een ander perspectief. Placido Domingo en Zeffirelli hebben sindsdien nog meer opera's gemaakt, en die zijn allemaal uitstekend. Maar hier is Domingo in de bloei van zijn leven, en hij ziet er ook zo uit. (Hij is duidelijk ouder geworden, want er werden consequent opera's gemaakt, tot tien jaar later zelfs. En Zeffirelli staat hier nog steeds op het toneel en ontwerpt wereldberoemde operaproducties, terwijl hij nog steeds in zijn creatieve hoogtijdagen als filmer verkeert. Wat Stratas betreft, haar Violeta (la traviata, de vrouw die verdwaald is) is voor mij het hoogtepunt van vele hoogtepunten. Ze combineert meeslepend acteerwerk, onvergetelijke vocale behendigheid en (bijna ongehoord in de opera) een heel mager, aantrekkelijk lichaam. Het is bijna te mooi om waar te zijn. Veel kijkers die geen operaliefhebber zijn, denken in feite dat ze een dramatische actrice is die door een geweldige sopraan wordt genoemd. Een ongelooflijk pakket, en dat geldt voor de hele productie. Absoluut een 10. Iemand zou Universal (dat nog steeds dezelfde zestien jaar oude video verkoopt) onder druk moeten zetten om dit juweeltje te restaureren en opnieuw uit te brengen op video en dvd. Ik heb net een nieuwe VHS gekocht en was teleurgesteld dat het nog steeds de oorspronkelijke versie was. Met de groei van de dvd weet ik zeker dat dat snel zal veranderen als het niet al aan het gebeuren is. Mis hem niet in een versie die je in handen kunt krijgen.
Who else but Franco Zeffirelli could make what is the best opera movie ever? He has made several of them. After all, his productions at La Scala in the '50s catapulted that opera house once again to reign among the world's best, and preceded his move into film making. Known for lush period costume dramas, Zeffirelli surely doesn't disappoint in that department. In fact, visually, LA TRAVIATA ranks among his best work. Controversial innovations, luxurious locations, and superb casting make LA TRAVIATA even more unique. His editing down of several (repetitive) arias, and visual depiction of many of the arias' contents through flashbacks caused much controversy in Europe where I first saw it in its 1982 premiere. However, the controversy was generated by opera purists, since from a purely artistic viewpoint, not to mention a strictly cinematic one, LA TRAVIATA has never been so well expressed, in fact no opera has. The cinematic enhancements and cutting a few minutes off the running time to make the work more accessible only made opera more attractive to all. The beautiful actual locations of the Seine, old Paris, the French countryside, and opulent palaces are a treat to watch as the wonderful music, conducted by the Met's legendary James Levine is played. Neither is pushed back to the background. Both elements blend into an unforgettable whole. If one wants to see pure opera, one can buy several versions of LA TRAVIATA especially filmed live at an opera house, and watch the musicians in the orchestra pit play, the conductor's gestures, and hear the superb voices of the usually out of character (physically and age-wise) singers on stage. The performances are usually longer as many arias are repeated several times, something film can avoid through its unique advantages. In this case the performance on film runs 1 hour 45 minutes, without the elimination of any arias (just avoiding the repetition described above). In contrast, the opera house experience, including two intermissions usually runs twice that length, if not longer. This version of LA TRAVIATA is not only fine movie-making, but showcases the superb voices and musical excellence of the best of the classical recordings. With the sublime Teresa Stratas in the title role, and the now legendary Placido Domingo as her love interest, one cannot ask for better leads. They are also of believable age, and display great chemistry together. The young Domingo's fiery Latin emotions with his imposing looks, and the very slender and also young Stratas' passionate interpretation (especially in her facial gestures) are totally convincing and captivating, as are, needless to say, their vocal talents, among the greatest of the century. Added touches such as subtle shots focusing on the period's social customs, and a knock-out ballet sequence in a party scene are among the final master touches to this unique production. One simply cannot compare, say, the "classical" version released two years later featuring Dame Joan Sutherland (possibly the greatest soprano ever, but at the end of her incredible career)and Luciano Pavorotti (to whom comparable comments also apply). But two extremely overweight leads pushing sixty portraying young lovers obviously lend a different perspective of this great opera. Placido Domingo and Zeffirelli have since made more opera movies, and they are all excellent. But here, Domingo is in his prime, and looks the part. (He has obviously aged as consequent opera films were made, up to ten years later in fact.) And Zeffirelli here is still at the stage designing grand opera productions around the world, while still in his creative prime as a film maker. As for Stratas, her Violeta (la traviata, the woman led stray) is, for me, the highlight of many highlights. She combines compelling acting, unforgettable vocal agility, and (almost unheard of in opera) a very thin, attractive physique. It is almost to good to be true. Many viewers who are not opera buffs do in fact think she is a dramatic actress dubbed by a great soprano. An incredible package indeed, and this applies to the entire production. Definitely a 10. Someone should put pressure on Universal (who is still selling the same 16 year old video) to restore this gem, and re-release it on video and DVD. I just bought another VHS, and was disappointed it was still the original version. With DVD's growth, I'm sure that will soon change if it isn't already happening. Don't miss it in any version you can get your hands on.