Deze film onderzoekt een gemeenschappelijk fantasiethema: het idee dat fictieve personages een eigen leven kunnen leiden en kunnen omgaan met de echte wereld. (Pirandello's stuk 'Zes personages op zoek naar een auteur' is een goed literair voorbeeld.) De film speelt in New Jersey op het hoogtepunt van de Grote Depressie van de jaren dertig. De hoofdpersoon, Cecilia, is een jonge vrouw die gevangenzit in een ongelukkig leven. Haar man, Monk (een naam die vermoedelijk is gekozen als ironische grap), is gewelddadig, scheldend en ontrouw; hij is werkloos, maar weet toch genoeg geld te vinden om te drinken en te gokken. In het restaurant waar ze als serveerster werkt, wordt ze gepest door haar onaangename baas.<br />Cecilia' Cecilia's enige afleiding van haar problemen is de bioscoop, hetzij door naar films te gaan kijken, hetzij door obsessief met haar vriendin over het privéleven van de sterren te discussiëren. Ze is verscheidene malen naar de film geweest die op dat moment in haar plaatselijke bioscoop draait, een romantische komedie die 'The Purple Rose of Cairo' heet. Ondanks de titel heeft de film weinig met Egypte te maken, maar speelt hij zich voornamelijk af tussen de rijke leden van de high society van New York. Tijdens een van de voorstellingen van deze film stapt Tom Baxter, een van de personages in de film, van het scherm af en spreekt Cecilia aan, waarbij hij zegt dat hij haar verscheidene keren naar hem toe heeft zien komen en verklaart dat hij verliefd op haar is geworden. De film beschrijft vervolgens de romance tussen de fictieve Tom en de echte Cecilia en de complicaties die daaruit voortvloeien. De filmmaatschappij is er niet blij mee dat een personage uit een van hun films is ontsnapt en stuurt Gil Shepherd, de acteur die Tom oorspronkelijk speelde, naar New Jersey om te proberen zijn creatie over te halen weer op het witte doek te verschijnen. Cecilia wordt verliefd op zowel Tom als Gil.<br />Als Tom van het witte doek komt, ontdekt hij dat de echte wereld heel anders is dan de wereld waarin hij leeft, en veel van de humor in de film komt voort uit zijn ontdekking van deze vreemde nieuwe wereld. Hij is zich alleen maar bewust van die zaken die in zijn fictieve wereld bestaan of die in zijn personage zijn opgetekend, dus heeft hij geen idee dat armoede of werkloosheid bestaan tot Cecilia hem op de hoogte brengt. Door een misverstand komt hij in een bordeel terecht, maar beseft totaal niet wat voor soort etablissement het is, omdat er in de lichte komedies van die tijd nooit over seks werd gesproken. ('The Purple Rose of Cairo' schijnt een invloed te zijn geweest op een meer recente komedie, 'Pleasantville', waarin ook de wisselwerking tussen de echte wereld en een fictieve wereld met merkwaardig naïeve bewoners aan de orde kwam). Het mag dan een fantasie lijken, maar erachter schuilt een oprechte filosofische, zelfs theologische vraag: is het beter om in een onvolmaakte wereld te leven en een vrije wil te hebben, of om in een volmaakte wereld te leven en die te ontberen? Cecilia benijdt de personages die ze op het scherm ziet omdat ze rijk, mooi en schijnbaar gelukkig zijn. Tom, daarentegen, benijdt de bewoners van de echte wereld omdat ze vrij zijn om hun eigen keuzes te maken en niet steeds hetzelfde scenario te hoeven herhalen. Cecilia is vroom gelovig, maar Tom weet niets van God, omdat religie geen rol speelt in de plot van zijn film; als Cecilia hem uitlegt wat het begrip 'God' inhoudt, denkt Tom dat God dezelfde relatie met de echte wereld heeft als de scriptschrijver met zijn fictieve wereld. (Misschien impliceert de suggestie dat mensen zelfs in de echte wereld niet vrij zijn, maar slechts een door God of het lot geschreven script uitvoeren.<br /><br />Hoewel de film een naar einde heeft, moet Cecilia het verschil onder ogen zien tussen haar wereld en die van Tom. s (waar altijd een happy end aan zit), is de algemene toon licht en amusant, een toon die wordt bepaald door het acteerwerk, vooral door dat van Jeff Daniels in de dubbele rol van Tom en Gil, die totaal verschillende karakters hebben. Tom is naïef en onschuldig, maar ook hoffelijk, edelmoedig en oprecht; Gil is cynischer, wereldser en egocentrischer. Daniels is in staat de contrasterende aspecten van hun karakters over te brengen, terwijl hij de 'echte' Gil een groter gevoel van soliditeit geeft dan de 'onwerkelijke' Tom. Hoewel hun samenwerking ongelukkig heeft kunnen eindigen, heeft Mia Farrow veel van haar beste werk gedaan met Woody Allen, en haar Cecilia is een vertederende heldin. Danny Aiello is een overtuigende schurk in de rol van Monk. De film als geheel is deels luchthartige fantasie, deels ontroerend liefdesverhaal en deels filosofische speculatie; een van Allens beste films.
This film explores a common fantasy theme; the idea that fictional characters can take on a life of their own and interact with the real world. (Pirandello's play "Six Characters in Search of an Author" is a good literary example). It is set in New Jersey at the height of the Great Depression of the 1930s. The main character, Cecilia, is a young woman trapped in an unhappy life. Her husband, Monk (a name presumably chosen as an ironic joke), is violent, abusive and unfaithful; he is unemployed, but still manages to find enough money to drink and gamble. At the diner where she works as a waitress she is bullied by her unpleasant boss.<br /><br />Cecilia's main distraction from her troubles is the cinema,either going to watch films or obsessively discussing the private lives of the stars with her friend. She has been several times to see the film currently playing at her local cinema, a romantic comedy called "The Purple Rose of Cairo". Despite its title it has little to do with Egypt but is mostly set among the wealthy members of New York's high society. During one of the performances of this film Tom Baxter, one of the characters in the film, steps down from the screen and addresses Cecilia, saying that he has seen her come to watch him several times and declaring that he has fallen in love with her. The film then chronicles the romance between the fictional Tom and the real Cecilia and the complications which ensue. The film production company are unhappy that a character from one of their film has escaped, and send Gil Shepherd, the actor who originally played Tom, to New Jersey to try and persuade his creation to return to the screen. Cecilia finds herself falling in love with both Tom and Gil.<br /><br />When Tom comes down from the screen, he discovers that the real world is very different from the one that he inhabits, and much of the humour in the film arises from his discovery of this strange new world. He is only aware of those matters which exist in his fictional world or which have been written into his character, so he has no idea that poverty or unemployment exist until Cecilia enlightens him. Through a misunderstanding he finds himself in a brothel, but totally fails to realise the nature of the establishment, because sex was never mentioned in the light comedies of the era. ("The Purple Rose of Cairo" seems to have been an influence on a more recent comedy, "Pleasantville", which also featured the interaction between the real world and a fictional one with curiously naïve inhabitants).<br /><br />This plot might seem like mere fantasy, but behind it lies a point of genuine philosophical, even theological, interest; is it better to live in an imperfect world and to have free will or to live in a perfect one and to lack it? Cecilia envies the characters she sees on the screen because they are rich, beautiful and seemingly happy. Tom, on the other hand, envies the inhabitants of the real world because they are free to make their own choices and do not have to go on repeating the same scenario ad infinitum. Cecilia is devoutly religious, but Tom has no knowledge of God, because religion does not feature in the plot of his film; when Cecilia explains the concept to him, Tom conceives of God as having the same relation to the real world as the scriptwriter does to his fictional one. (Perhaps the implication is that even in the real world people are not free, but merely acting out a script written by God or fate).<br /><br />Although the film has a downbeat ending, when Cecilia has to confront the difference between her world and Tom's (where there is always a happy ending), the general tone is light and amusing, a tone set by the acting, especially that of Jeff Daniels in the dual role of Tom and Gil, who have quite different characters. Tom is naïve and innocent, but also gentlemanly, generous and sincere; Gil is more cynical, worldly-wise and self-centred. Daniels is able to convey the contrasting aspects of their characters, while giving the "real" Gil a greater sense of solidity than the "unreal" Tom. Although their association may have ended unhappily, Mia Farrow did much of her best work with Woody Allen, and her Cecilia is an endearing heroine. Danny Aiello is convincingly thuggish as Monk. The film as a whole is partly light-hearted fantasy, part touching love-story and part philosophical speculation; one of Allen's best films.