Ik weet dat die titel niet erg beschrijvend is, maar het enige wat ik een tijdje na het zien van _Ik ben Sam_ kon zeggen, was: 'Wauw!' Hoewel dat een positieve bevestiging van de film is <0xE2><0x80><0x93> het komt zelden voor dat ik na afloop van een film met mijn mond vol tanden sta (ik lijd meestal aan logorrhee, wat zo veel weg heeft van diarree dat je het (verbale) winderigheid zou kunnen noemen als je wilt) <0xE2><0x80><0x93> bleek het een heel probleem te zijn, want we gingen meteen daarna eten en ik moest een lezing geven. Ik geloof dat ik een soort rauw rundvlees kreeg voorgezet, en ik heb een exorbitante stomerijrekening van de tomaten en de rotte eieren.<br />Maar ik zal geen rekening-directeur/medeauteur Jessie Nelson in rekening brengen, want het is...' Het is niet haar schuld dat haar film zo krachtig is en zo verbluffend geconstrueerd dat ik er eenlettergrepig van werd. Ik kan het mezelf alleen maar kwalijk nemen dat ik haar werk zo lang heb uitgesteld.<br />Ik ben Sam begint met Sam Dawson (Sean Penn) op zijn werk. Hij woont in Santa Monica en werkt bij Starbucks. We kunnen zien dat hij geestelijk gehandicapt is. Hij lijkt een beetje autistisch. Daarom krijgt hij alleen maar ondergeschikte taken te doen. Plotseling zegt zijn baas tegen hem dat hij moet gaan. We zien Sam door de straten rennen, in bussen stappen en zo, om uiteindelijk in een ziekenhuis te belanden. Er is een vrouw aan het bevallen en het blijkt dat hij...' 'I Am Sam' is de vader, maar ze wil daarna niets meer met hem te maken hebben <0xE2><0x80><0x93> het was kennelijk een onenightstand. Ze laat hem achter met de baby. Geholpen door een kwartet ontwikkelingsgestoorde vrienden en zijn straatvrees hebbende buurvrouw, Annie Cassell (Dianne Wiest), zien we Sam zijn best doen om het meisje, Lucy Diamond Dawson (die uiteindelijk gespeeld wordt door Dakota Fanning) op te voeden <0xE2><0x80><0x93> zo genoemd omdat Sam een fan van de Beatles is. Tenminste, tot hij 'per ongeluk' wordt gearresteerd. Overheidsfunctionarissen twijfelen of hij wel in staat is zijn dochter op te voeden, en I Am Sam wordt het verhaal van Sams juridische strijd om de voogdij over Lucy te behouden, met hulp van de bekende advocate Rita Harrison (Michelle Pfeiffer).<br /><br />'Wauw!' Daarna is de film een meesterwerk op elk artistiek en technisch niveau.<br />Alle hoofdrolspelers geven een van de beste voorstellingen uit hun carrière, en veel van deze acteurs hebben een aantal artistieke triomfen op hun cv staan. Sean Penn is een volkomen natuurlijke en geloofwaardige rol van iemand met een ontwikkelingsstoornis. Twee van de mannen die zijn vrienden spelen, waren echt ontwikkelingsgestoord, want ze zijn gevonden in L.A. Goal, een non-profitbureau dat zich toelegt op het helpen van zulke mensen bij het doorlopen van allerlei programma's, en het is bijna onmogelijk om hen van de andere acteurs te onderscheiden. Nelson en haar co-auteur Kristine Johnson brachten veel tijd door in L.A. Goal, waar ze onderzoek deden, net als Penn. Pfeiffer speelt perfect de rol van een complexe persoonlijkheid die een aantal ingrijpende transformaties moet ondergaan en zelfs een soort inzinking. Wat Fanning betreft, ik heb haar nog niet in een film gezien waarin ze niet heeft gedreigd de hele zaak af te pakken van haar oudere, veel ervarener collega's, en tijdens de opnamen van I Am Sam was ze nog maar zes of zeven. Wiest, Richard Schiff, Laura Dern en anderen spelen ook zeer complexe rollen die personages weergeven met een diepe, veelzijdige geschiedenis, ondanks hun relatief korte speeltijd.<br />Nelson benadert de film met een aantal ongebruikelijke artistieke en technische invalshoeken die allemaal fantastisch werken. De cinematografie is voornamelijk handwerk. In tegenstelling tot vergelijkbare pogingen in films als die van Lars Von Trier. In s Dogville (2003) voelt het handgemaakte werk hier niet aanstootgevend of opdringerig aan <0xE2><0x80><0x93> het is helemaal 'organisch'. Het doel van de ongebruikelijke cinematografie is om de kijker bijna een subjectief gevoel te geven over hoe het is om Sam te zijn, om de wereld te ervaren zoals hij die ervaart. Cinematografie-kenner Elliot Davis beweegt zijn camera op een manier die sterk wordt gespiegeld door de bewegingen van Sean Penn. Er komt nog een emotionele symboliek bij. Als Sam geagiteerd is, is het camerawerk geagiteerd. Hetzelfde geldt voor Sam die in de war is, in gedachten verzonken enzovoort. Davis filmt vanuit een heleboel ongebruikelijke hoeken. Ze werken allemaal.<br />Nelson heeft ook de montage, belichting en het productieontwerp afgestemd op de esthetiek van de cinematografie. De montage is soms erg onnauwkeurig, maar voelt altijd 'natuurlijk'. '... precies goed om Sams ervaring over te brengen. Soms zijn er vreemde ongerijmdheden tussen geluid en beeld, of tussen tijdssequenties. De belichting, camerastandpunten en het productieontwerp maken sommige elementen vaak gepast fantastisch. Het productieontwerp en de kleding passen niet alleen bij Sams wereld, maar ook bij de werelden van andere personages. Geen enkel aspect van de film lijkt voorbij te zijn gekomen zonder een nauwkeurig onderzoek en artistieke rechtvaardiging.'<br />De muziek, die voornamelijk bestaat uit de nummers van de Beatles die door andere kunstenaars zijn gespeeld, past perfect bij de film. Sam en zijn vrienden zijn allemaal een beetje geobsedeerd door de Beatles (en blijkbaar waren veel leden van L.A. Goal ook geobsedeerd door de Beatles toen Nelson op bezoek was). De melodieën van de Beatles passen perfect bij de verschillende stemmingen van de film, en de teksten vullen vaak emoties en acties aan.<br />Maar bovenal vertelt I Am Sam een hartverscheurend verhaal dat een soort opwindende, emotionele achtbaan is. Er zijn veel grappige scènes, die vaak draaien om Sam en zijn vrienden die met een soort Winnie de Poeh-achtige wijsheid door de wereld gaan, die eerlijker en bewonderenswaardiger lijkt dan de meeste 'normale' mensen in de film. Natuurlijk zijn er ook veel scènes waarin je een zakdoekje nodig hebt om te huilen. En tussen die twee in zit zo'n beetje elke emotie.<br />Ten slotte heeft de film een geweldige boodschap. Is het ouderschap, of de persoonlijke waarde in het algemeen, echt afhankelijk van intellectuele vaardigheid en het vergaren van kennis? Ik denk het niet. Ouders die heel slim zijn kunnen heel wat tekortkomingen hebben, zoals we in het begin van Pfeiffers karakter hebben gezien. Velen van ons hadden ouders die slim genoeg waren, maar ons niet konden helpen met ons wiskundehuiswerk. Liefde is misschien niet alles wat je nodig hebt, maar het is beslist een van de belangrijkste voorwaarden.
I know that title isn't very descriptive, but all I could say for awhile after watching I Am Sam was, "Wow!" Although that's a positive endorsement of the film--it's rare that a film has me basically speechless afterward (I usually suffer from logorrhea, which sounds close enough to diarrhea that you could call it (verbal) flatulence instead if you like)--it turned out to be quite a problem, because we went to dinner right afterward and I had to give a lecture. I believe I was served some kind of raw beef, and I have an exorbitant dry cleaning bill from the tomatoes and rotten eggs.<br /><br />But I won't bill director/co-writer Jessie Nelson, because it's not her fault that her film is so powerful and so stunningly constructed that it made me monosyllabic. I can only blame myself for putting off watching her work for so long.<br /><br />I Am Sam begins with Sam Dawson (Sean Penn) at his job. He lives in Santa Monica and works at Starbucks. We can see that he's mentally retarded. He appears slightly autistic. Because of this, he's given only menial tasks to do. Suddenly, his boss tells him that he has to go. We see Sam running through the streets, catching buses and so on to end up at a hospital. A woman is in labor and it turns out that he's the father, but she wants nothing to do with him afterward--apparently, it was something like a one night stand. She abandons him with the baby. Aided by a quartet of developmentally disabled friends and his agoraphobic neighbor, Annie Cassell (Dianne Wiest), we see Sam doing his best to raise the girl, Lucy Diamond Dawson (eventually played by Dakota Fanning)--so named because Sam is a big Beatles fan. At least until he is "accidentally arrested". Government officials question his ability to raise his daughter, and I Am Sam becomes the tale of Sam's legal battle to retain custody of Lucy, aided by high profile lawyer Rita Harrison (Michelle Pfeiffer).<br /><br />I Am Sam will likely make you say, "Wow!" afterward because it is a masterpiece on every artistic and technical level.<br /><br />All of the major cast members give one of the best performances of their careers, and many of these actors have had a number of artistic triumphs on their résumés. Sean Penn is completely natural and believable as a developmentally disabled man. Two of the men playing his friends really were developmentally disabled, having been found at L.A. Goal, a non-profit agency dedicated to helping such people through a variety of programs, and it's next to impossible to tell them apart from the other actors. Nelson and her co-writer, Kristine Johnson, spent a lot of time at L.A. Goal doing research, as did Penn. Pfeiffer perfectly executes a complex character who has to undergo a number of far reaching transformations and even a breakdown of sorts. As for Fanning, I haven't seen her in a film yet where she didn't threaten to steal the whole thing from her senior, much more experienced colleagues, and during the filming of I Am Sam she was only 6 or 7. Wiest, Richard Schiff, Laura Dern and others also turn in very complex performances that convey characters with deep, multifaceted histories, despite their relatively little screen time.<br /><br />Nelson approaches the film with a number of unusual artistic and technical angles that all work wonderfully. The cinematography is mostly hand-held work. Unlike similar attempts in films such as Lars Von Trier's Dogville (2003), the hand-held work never feels affected or intrusive here--it's completely "organic". The most common purpose of the unusual cinematography is to give the viewer almost a subjective sense of what it's like to be Sam, to experience the world in the way he does. Cinematographer Elliot Davis moves his camera in a way closely mirrored with Sean Penn's movements. There's an additional emotional symbolism. When Sam is feeling agitated, the camera-work is agitated. Likewise when Sam is confused, pensive, and so on. Davis shoots from a lot of unusual angles. All of them work.<br /><br />Nelson also has the editing, lighting and production design match the aesthetic of the cinematography. The editing is sometimes very choppy, but always feels "natural", just right for conveying Sam's experience. Sometimes there are odd incongruencies between sound and image, or between temporal sequences. The lighting, camera angles and production design often make some elements appropriately fantastical. The production design and costuming match not only Sam's world, but other characters' worlds, as well. Not one aspect of the film seems to have gone by without close examination and artistic justification.<br /><br />The music, which largely consists of Beatles tunes performed by other artists, fits the film perfectly. Sam and his friends are all a bit obsessed with the Beatles (and apparently, so were many L.A. Goal members when Nelson visited). The Beatles tunes exquisitely match the various moods of the film, and the lyrics often complement emotions and actions.<br /><br />But even above all of that, I Am Sam tells a heart-wrenching story that's something of an exciting, emotional roller-coaster. There are many humorous scenes, often centered on Sam and his buddies going about the world with a kind of Winnie the Pooh-like wisdom that seems more honest and admirable than most of the film's "normal" folks. Of course, there are also many scenes that will require tissues for tears. And there's just about every emotion in between the two.<br /><br />Finally, the film has a great message. Does parenting, or general personal worth, really hinge on intellectual ability and amassed knowledge? I don't think so. Parents who are very smart can have more than their share of flaws, as we see with Pfeiffer's character early on. Plenty of us had parents who were smart enough but couldn't help us with our geometry homework. Love may not be all you need, but it's definitely one of the major prerequisites.