Het lijkt erop dat ik op een pijnlijk punt ben gestuit, namelijk dat mijn laatste keuzes voor een familiefilm (The 40 Year Old Virgin, The Weather Man en, het recentste, The Squid and the Whale) niet bepaald geschikt waren voor een gezin. Achteraf gezien had ik voor elke film een betere keuze kunnen maken voor het gezinsgenot. Maar als persoonlijke keuzes waren ze (met uitzondering van The 40 Year Old Virgin) uitstekend.<br />Ik heb deze film voornamelijk gekozen vanwege alle kritiek die hij heeft gekregen, vooral na wat ik bij de Independent Spirit Awards heb gezien. Dit is een uiterst ontroerende film over een gezin dat worstelt om te functioneren na een scheiding. Wij, als publiek, voelen mee met Walt Berkman (Jesse Eisenberg), de oudste zoon van het scheidende echtpaar. En als gevolg daarvan voelen we het meest mee met de ouder met wie hij meevoelt. Voor het grootste deel van de film is dat de vader. Maar door een ingenieuze perspectiefverschuiving aan het eind van de film beseffen we dat de vader lang niet zo vrij van schuld is als hij aanvankelijk leek. Het wordt steeds duidelijker, vooral aan het eind, dat de moeder alles voor de kinderen overheeft, en weinig voor hun vader, terwijl de vader alles voor het huwelijk overheeft, en weinig voor de kinderen.<br />Als ik zeg dat hij weinig om de kinderen geeft, is dat een sterke eigenschap van hem. Hij is een buitengewoon genotzuchtige intellectueel, die waarde hecht aan intelligentie en cultuur. Hij hecht zich aan de oudste zoon omdat hij probeert zijn vader te evenaren, en dus leest hij de boeken die hem verteld zijn dat goed zijn, en die hem verteld zijn dat dat niet zo is; hij kijkt naar films waar zijn vader van houdt terwijl hij films vermijdt waar zijn vader niet van houdt; hij denkt en spreekt zoals zijn vader zou doen, terwijl het duidelijk is dat hij bijna niets weet van waar hij het over heeft. Dit laatste punt wordt gedurende de hele film onder de aandacht gebracht; van plagiaat van het liedje, tot een gesprek met zijn vriendinnetje over 'Metamorfose' van Kaufkas (beide keren), tot aan het moment waarop zijn leraar zegt dat hij niet denkt dat Walt De grote Gatsbey heeft gelezen (ondanks zijn uitstekende werkstuk over het onderwerp). Het is soms bijna pijnlijk om te zien hoe Walt slaafs zijn vaders advies opvolgt, terwijl het voor hem als individu duidelijk het verkeerde advies is, en hoe hij altijd blindelings de kant van zijn vader kiest boven die van zijn moeder.<br />De broer, Frank Berkman (Owen Kline), is het tegenovergestelde, en kiest de kant van zijn moeder boven die van zijn vader. Vervolgens verzinkt hij in een leven van drank en perversie (zoals masturberen in de hele school en zijn zaad uitsmeren over bibliotheekboeken, kluisjes en wc's). De manier waarop hij zich aan zijn moeder vastklampt en zijn vader afwijst, is typisch freudiaans. Het doet me zelfs denken aan een passage uit 'The Interperitations of Dreams', waarin staat: '' Zijn lot had dat van ons kunnen zijn, omdat het orakel ons met dezelfde vloek heeft getroffen. Het is ons lot om onze eerste seksuele impulsen op onze moeder te richten en onze eerste haat tegen onze vader. Koning Oedipus, die zijn vader doodde en met zijn moeder trouwde, toont ons de vervulling van onze kinderwensen.' Terwijl de film zich ontvouwt, lijkt het alsof hij een Oedipuscomplex heeft; vooral in de scène waarin hij voor het weekend alleen wordt gelaten, zijn moeders ondergoed op het bed legt en masturbeert.<br />De acteerprestaties waren ongelooflijk; een van de beste die ik het afgelopen jaar heb gezien. De casting was perfect, de tekst onberispelijk en de regie verfijnd. In feite was het enige probleem waar ik mee zat in de film dat ze Walt naar een therapeut zouden laten gaan omdat hij een liedje had geplagieerd, maar voor Frank (Wie is wat, 12 jaar?) die een steeds groter wordend drankprobleem heeft en op school masturbeert (en het zaad overal verspreidt waar hij maar wil), houden ze gewoon een bespreking en zeggen ze tegen de ouders dat ze met hem moeten praten. Persoonlijk zou ik denken dat de handelingen verwisseld zouden zijn. Anders was er geen echte fout in de film te vinden. De parallel tussen de vechtende ouders en de inktvis en de walvis (waar de titel vandaan komt) was interessant en erg boeiend, tot het moment dat ik me begon af te vragen wie nu precies de inktvis was en wie de walvis (ik ben tot de conclusie gekomen dat de vader de inktvis is en de moeder de walvis, hoewel dit zeker op verschillende manieren kan worden geïnterpreteerd).<br />Dit is in bijna alle opzichten een van de beste films van 2005. Ik kan dit aanbevelen aan elke liefhebber van goede films, vooral van drama's, maar meer in het bijzonder aan mensen die van hun ouders zijn gescheiden of nog gescheiden zijn. Als studie van de film is dit beslist een must-see.
It seems that I've hit an awkward patch, in that my last several choices for a family movie (The 40 Year Old Virgin, The Weather Man and, most recently, The Squid and the Whale), while great films all, were not exactly family appropriate. In hindsight, for each case, a better choice could have been made for overall family enjoyment. As personal choices, however (exempting The 40 year Old Virgin), they were were excellent.<br /><br />I chose this film primarily for all of the critical praise it has gotten, especially from what I saw at the Independent Spirit Awards. This is an extremely touching movie about a family struggling to function in the throws of a divorce. We, as an audience, are brought to sympathize with Walt Berkman (Jesse Eisenberg), the eldest son of the divorcing couple. And, as a result, we sympathize most with the parent that he sympathizes with. For the majority of the film, this is the father. However, through an ingenious perspective shift near the end of the movie, we realize that the father is not nearly so free of blame as it first appeared. It becomes more obvious, especially near the end, that the mother cares all about the children, and little for their father, while the father cares all about the marriage, and little for the children.<br /><br />When I say that he cares little for the children, it's a strong trait of his. He's an extremely self-indulgent intellectual, who values intelligence and culture. He attatches himself to the older son because he tries to emulate his father, and thus reads what books he's told are good, and passes those he's told are not; watches what movies his father likes while avoiding those his father doesn't; thinks and speaks how his father would, when it's obvious he knows almost nothing about what he's talking about. This last point is brought to attention throughout the movie; from plagiarizing the song, to talking to his girl-friend about Kaufkas "Metamorphasis" (both times), to when his teacher says he doesn't think that Walt's read The great Gatsbey (despite his excellent paper on the subject). It's almost painful, at times, to watch Walt slavishly take his father's advice when it is clearly the wrong advice for him, as an individual, to be taking, and how he always blindly takes his father's side over his mother's.<br /><br />The brother, Frank Berkman (Owen Kline), is the opposite, and takes his mother's side over his father's. He then sinks into a life of drinking and perversion (such as masturbating all over the school, and wiping his semen over library books, lockers and bathrooms). The way he clings to his mother and rejects his father is typically Freudian. It actually reminds me of an excerpt from "The Interperitations of Dreams", which reads, "His destiny might have been ours because the oracle laid the same curse upon us. It is the fate of all of us to direct our first sexual impulse towards our mother and our first hatred against our father. King Oedipus, who slew his father and married his mother shows us the fulfillment of our own childhood wishes." It seems, as the movie unfolds, that he might have an Oedipus complex; especially in the scene where he's left alone for the weekend, lays his mother's underwear out on the bed and masturbates.<br /><br />The acting was incredible; some of the best I've seen for the last year. The casting was perfect, the writing impeccable and the directing exquisite. In fact, the only part of the movie that I had a problem with was that they would make Walt see a therapist because he plagiarized a song, but for Frank (Who's what, 12 years old?) who has a growing drinking problem and who's masturbating around the school (and spreading the semen wherever he pleases), they simply have a conference and tell the parents to talk to him. Personally, I would think that the actions would be switched. Otherwise, there was no actual flaw to be found in the film. The parallel between the fighting parents and the squid and the whale (for which the title derives) was an interesting and very thought-compelling one, to the point where I started to wonder who exactly was the squid, and who the whale (I've come to the conclusion that the father is the squid and the mother is the whale, although this might certainly be open to interpretation).<br /><br />This is easily one of the best films of 2005 in almost every regard. I would recommend this to any fan of good movies, especially dramas, but more specifically to people who have divorced or divorcing parents. As a study of cinema, this is definitely a must-see.