Het einde van de middelbare school kan een polariserende ervaring zijn. Aan de ene kant is het het begin van een heel nieuw en opwindend leven. Maar aan de andere kant is het een angstaanjagend vooruitzicht. Het is de eerste keer in het leven van een jong mens dat ze de echte wereld in kunnen gaan en kunnen zien wat er voor hen in het verschiet ligt. Hetzij opwindende verrassingen, hetzij ernstige teleurstellingen.<br />Ghost World, mijn keuze voor de beste tienerfilm van 2001, vat keurig de gemoedstoestand van gekwelde tieners op dit specifieke kruispunt in het leven. Het is niet altijd toegankelijk, maar in deze tijd van koekjessnijder tienervoer is dat een soort opluchting. De twee tieners die door Ghost World worden geobserveerd zijn Enid en Rebecca, allebei prachtig gespeeld door Thora Birch en Scarlett Johansson. De openingsscène is een getuigenis van hun eindexamen. Iets wat Enid & Rebecca met een bijna achteloze onverschilligheid begroeten. Hun levens zijn onmiskenbaar aan het veranderen, ze hebben alleen nog niet besloten of het in voor- en tegenspoed is.<br />Ghost World is een film die een bizarre bufferzone tussen twee onderwerelden lijkt in te nemen. Het is een vertekend beeld van een buitenwijk, zoiets als iets uit een Tim Burton- of een John Waters-film. En regisseur Terry Zwigoff schildert een heel aantrekkelijk portret van een bizarre utopie die langzaam wordt opgeslokt door 'vooruitgang' zoals minimarkten en consumentisme.<br />Enid & Rebecca zijn toevallige waarnemers. Wat er ook onder hun radar valt, je kunt er donder op zeggen dat Enid een geestig antwoord of een droog commentaar paraat heeft, druipend van sarcasme, terwijl Rebecca er aan de kant over staat te peinzen en zo nodig bijspringt als dat nodig is.<br />De film laat de verslechtering van hun vriendschap zien. Hoewel Enid geen haast heeft om volwassen te worden en verder te gaan met haar leven, voelt Rebecca een onontkoombaarheid in haar leven. Niet-conformistisch zijn is één ding, maar op een gegeven moment moeten we ons allemaal aanpassen aan wat het leven van ons verwacht.<br />Rebecca krijgt een baan bij Starbucks (of iets dergelijks) en gaat op zoek naar een appartement voor zichzelf en Enid. Dit soort dingen interesseert Enid niet. Ze zit gevangen in een eeuwige fantasie. Een luchtbel waarvan ze gelooft dat hij intact zal blijven. En als ze wel probeert om Rebecca's voorbeeld te volgen, door gewoon haar werk te doen, is het alsof ze een hond op zijn achterpoten ziet lopen.<br />Enid is niet geschikt voor een normaal leven. Ze vindt het heerlijk om op te vallen bij iedereen om haar heen. En ze heeft een eclectische garderobe voor elke (sociale) gelegenheid. Rebecca mag dan ook een buitenstaander zijn, maar misschien ziet ze het als een van de vele fasen in het leven.<br />Dus terwijl Enid & Rebecca steeds verder uit elkaar groeien, vindt Enid troost in Seymour (een perfect gecaste Steve Buscemi), een platenverzamelaar die in de liefde pech heeft. Enid maakt een nogal wrede grap over Seymour door te reageren op een advertentie die hij in de krant heeft gezet. Ze zet hem op zijn nummer, min of meer, door hem van een afstandje te observeren (zoals ze met alles doet) en raakt gefascineerd door deze eigenaardigheid van een man.<br />Ze bespeurt een verwante geest in Seymour. Iemand die er niet bij hoort, een sociaal buitenbeentje, en onbekwaam in de ironie van het leven. Maar als ze Seymour echt een afspraakje bezorgt, begint hij steeds minder tijd met Enid door te brengen. En als Enids volmaakt opmerkzame wereld instort, raakt ze in een depressie en wanhoop.<br />Ghost World is het soort tienerfilm waar je om bidt, en als het eindelijk komt, heb je bijna zin om jezelf in je gezicht te slaan van verbazing. Een tienerfilm die geestig is, scherp, maar vooral opmerkzaam. Een van de leukste bijkomstigheden is dat het voor de verandering eens echte tieners laat acteren, en niet volwassenen die tien jaar ouder zijn.<br />Ghost World heeft een duidelijk anti-autoritaire ondertoon. Ik heb het gevoel dat Terry Zwigoff zelf ook een beetje een non-conformist is. En hij heeft twee fantastische actrices uitgekozen om de film met aplomb te brengen.<br />Thora Birch is de onbetwiste ster. Ze speelt Enids personage zo keurig dat je je niet kunt voorstellen dat iemand anders de rol zou kunnen spelen. Haar vertolking is zo geweldig, de manier waarop die draait om cynisme, intuïtie en uiteindelijk hartverscheurende wanhoop. Elke dialoog die ze voert is perfect. Van de hoofdletter tot de punt. En toch is ze, ondanks dat ze afgestemd is op de wereld om haar heen, op haar eigen manier naïef. Ze heeft de ijdele overtuiging dat de dingen altijd hetzelfde zullen blijven. De wereld op een kille, afstandelijke afstand observeren. Maar terwijl de wereld haar deelgenoot maakt, is het iets wat haar wereld voorgoed vernietigt. Wat een indrukwekkende, hartverscheurende vertolking van iemand die zo jong is.<br />Ghost World kwam op een moment dat de carrière van Scarlett Johansson net op gang kwam. En hoewel ze niet zoveel televisieoptredens heeft als Birch, is ze even indrukwekkend. Ze staat Birch vrij bescheiden toe in de schijnwerpers te staan omdat ze het levensverhaal van Enid kent dat onze belangstelling heeft gewekt. Johanssons vertolking is subtieler dan die van Birch, maar ze is noodzakelijk, omdat ze een effectief contrapunt vormt voor Enids rol zonder dat ze er veel voor hoeft te doen. Daarom is Scarlett Johansson ook zo'n geweldige actrice. Maar ze zal moeten wachten op Lost in Translation om haar ware aard te tonen, waar ze een personage speelt dat niet zo heel veel verschilt van Rebecca.<br />Steve Buscemi is als Seymour in zijn element. Hij is de man die we nooit hopen te worden. Buscemi staat erom bekend dat hij grillige, buitenissige rollen kiest, en Seymour is geen uitzondering. Een man van weinig vreugde en nog minder prestaties.<br />De kern van Ghost World is Enid. Langzaam dringt het tot haar door dat haar uitdagend verdedigde rol als levensechte waarnemer niet eeuwig kan duren. Op een dag zal ze volwassen moeten worden. En misschien gebeurt dat uiteindelijk ook wel. Het laatste wat we ooit van haar zien is dat ze in de bus stapt. Waar ze naartoe gaat is een raadsel. Maar ze gaat in elk geval de stad uit. Misschien heeft de vooruitgang Enid eindelijk ingehaald.<br />_Cherish Ghost World_. Het perfecte tegengif voor voorspelbare tienerfilms en hun comfortabele clichés.
The end of high school can be a polarizing experience. On the one hand, its the start of a whole new and exciting life. But on the other, its a terrifying prospect. Its the first time in a young person's life when they can get out into the real world and see what lies in wait for them. Either exciting surprises or grave disappointments.<br /><br />Ghost World, my choice for best teen film of 2001, neatly captures the mindset of anguished teenagers at this particular crossroads in life. Its not always accessible, but in this day and age of cookie cutter teen fodder, that's something of a relief.<br /><br />The two teens Ghost World chooses to observe are Enid and Rebecca, both wonderfully played by Thora Birch and Scarlett Johansson. The opening scene witnesses their high school graduation. Something Enid & Rebecca greet with almost casual indifference. Their lives are undeniably changing, they just haven't decided if its for better or worse.<br /><br />Ghost World is a film that seems to occupy a bizarre buffer zone between two netherworlds. Its a skewed vision of suburbia, not unlike something out of a Tim Burton or a John Waters film. And director Terry Zwigoff paints a quite appealing portrait of an oddball utopia slowly being swallowed up by "progress" such as mini-marts and consumerism.<br /><br />Enid & Rebecca are casual observers. Anything that falls below their radar, you can bet Enid will have some witty rejoinder or dry comment dripping in sarcasm on hand, while Rebecca stands off to the side mulling it over and chipping in if and when necessary.<br /><br />The film charts the deterioration of their friendship. Although Enid is in no hurry to grow up and get on with things, Rebecca senses an inevitability to her life. Being a non-conformist is one thing, but at some point, we all have to conform to some of life's expectations of us.<br /><br />Rebecca gets a job at Starbucks (or something like it) and goes apartment hunting for herself and Enid. Things like these don't interest Enid. She's trapped in a perpetual fantasy. A bubble she believes will remain intact. And when she does try to follow Rebecca's example, doing a regular job, its like watching a dog walk on its hind legs.<br /><br />Enid wasn't meant for normal life. She loves to stand out from everyone around her. And she has an eclectic wardrobe for each and every (social) occasion. Rebecca may be an outsider too, but perhaps she recognises it as one of life's many phases.<br /><br />So with Enid & Rebecca growing further and further apart, Enid finds solace in Seymour (a perfectly cast Steve Buscemi), a record collector unlucky in love. Enid plays a rather cruel joke on Seymour by responding to a personal ad he put in the paper. She stands him up, sort of, by observing him from a distance (like she does with everything), and becomes fascinated by this oddity of a man.<br /><br />She senses a kindred spirit in Seymour. Someone who doesn't fit in, a social misfit, and inept at life's ironies. But when she actually gets Seymour a date, he starts spending less and less time with Enid. And as Enid's perfectly perceptive world falls apart, she spirals into depression and despair.<br /><br />Ghost World is the type of teen film you pray for, and when it finally comes, you almost feel like slapping yourself in astonishment. A teen film that's witty, sharp but most of all, perceptive. Also one of its nicest touches is the fact it stars actual teenagers for a change, not adults ten years older.<br /><br />Ghost World comes with a positively anti-authoritarian stamp on it. I sense Terry Zwigoff is a bit of a non-conformist himself. And he's selected two superb actresses to carry the film off with aplomb.<br /><br />Thora Birch is the undisputed star. She so neatly captures Enid's character you couldn't imagine anyone else in the role. Her performance is so wonderful the way it rotates from cynicism, intuition and eventually gut-wrenching despair. Each line of dialogue she delivers to perfection. From capital letter to full stop. And yet despite being attuned to the world around her, she is naive in her way. She has the vain belief things will always stay the same. Observing the world at a coldly detached distance. But as the world makes her a participant, its something that shatters her world forever. What an impressive, heartbreaking performance from someone so young.<br /><br />Ghost World came at a time just before Scarlett Johansson's career took off. And although she doesn't get as much screen time as Birch, she's equally impressive. She quite modestly allows Birch to take the spotlight because she knows its Enid's life story that's captured our interest. Johansson's performance is more subtle than Birch's, but she is necessary, because she provides an effective counterpoint to Enid's role without having to do very much at all. Which is why Scarlett Johansson is such a wonderful actress. But she'd have to wait for Lost in Translation to show her true mettle, where she plays a character not all that different from Rebecca.<br /><br />Steve Buscemi is in his element as Seymour. He's the man we hope to never become. Buscemi is known for choosing quirky, off-centre roles and Seymour is no exception. A man of few joys and even fewer accomplishments.<br /><br />The crux of Ghost World is Enid. What she slowly senses is that her defiantly defended role as life's abject observer can't go on forever. One day, she will have to grow up. And perhaps she does at the end. The last thing we ever see of her is getting on a bus. Where she's going is a mystery. But at least she's getting out of town. Perhaps progress has finally caught up with Enid.<br /><br />Cherish Ghost World. Its the perfect antidote to predictable teen movies and their comfortable clichés.