In 1988 werd Grave of the Fireflies op een dubbel bill gezet, naast My Neighbor Totoro. Twee van de aandoenlijkste films die ooit zijn gemaakt <0xE2><0x80><0x93> geanimeerd van iets anders <0xE2><0x80><0x93> werden naast elkaar geplaatst, waarschijnlijk om elkaar in evenwicht te houden; na een zuiver verhaal van onschuld en verrukking, zoals Miyazaki's grote film, kon zo'n naargeestig, hartverscheurend verhaal van overleven worden geaccepteerd. En beide films waren trouwens gebaseerd op ware ervaringen, en hoewel Miyazaki's verhaal in het echte leven een beetje triest was (zijn moeder lag in het ziekenhuis met tbc), is het verhaal van Akiyuki Nosaka doordrenkt van de ergste verschrikkingen die een kind zich maar kan voorstellen. Het gaat in wezen om twee broers en een zus, een oudere broer en een jongere zus, die als wezen achterblijven in een Japan dat volledig is verwoest door het voortdurende spervuur van bommen dat overal om hen heen valt, en met weinig hoop in het vooruitzicht. Dit vormt de basis voor hun relatie, een heel broze en ongelooflijk vertederende band.<br />Sinds Rossellini en De Sica heeft geen enkele filmmaker, in dit geval Isao Takahata, een gevoelige snaar geraakt die zo diep is geëtst bij het ontleden van de verschrikkingen van de oorlog. Door ons achter te laten bij deze twee personages, die stukje bij beetje van hun onschuld worden beroofd door alleen maar voor zichzelf te zorgen in een opvanghuis (ze logeren in het begin bij een tante die hen als klaplopers beschouwt) en op alle mogelijke manieren aan eten te komen, blijven we met niets anders over dan hun worsteling, in wezen. Het decor zelf wordt bijna abstract, iets zo enorms dat we niet eens weten dat het Amerikanen zijn die de bommen laten vallen, omdat het al te veel is om te bevatten dat een ouder van een kind niet meer bij hen is. Net als in het boek Night van Elie Wiesel worden het decor en de gruwelen gebruikt om deze mensen in een onhoudbare situatie te manoeuvreren, en het kan, eerlijk gezegd, alleen maar eindigen zonder compromissen te sluiten. Het Graf van de Vuurvliegjes is inderdaad zo somber als de pest, maar fascinerend omdat het niet van zijn pad afdwaalt met deze personages, en omdat we in veel scènes met hen verbonden zijn zonder de aanmatigende hartenkreten van een gewone Disney-film (hoewel, zoals Ebert ironisch genoeg opmerkt in een interview met de dvd, de grote ogen in de meeste anime gebaseerd zijn op die in de eerste Disney-films). als Seita haar moeder ziet, dood en in verband gewikkeld, met overal maden en insecten om haar heen), en tegelijkertijd is er een gevoel van verwondering als de twee kinderen naar de vuurvliegjes in de schuilkelder kijken. Ook het acteerwerk is niet overdreven: het klinkt alsof, als het een gewone live-actionfilm was, de kinderen die deze rollen zouden spelen (en over neorealisme gesproken, de twee kinderen die aan Seita en Setsuko worden toegewezen, hebben nooit eerder of later gewerkt).<br />Meestal is de film hartverscheurend vanwege de manier waarop de situatie zich ontwikkelt. Het is tragisch genoeg om het verlies van de moeder op de zoon te zien, maar dan wordt het een grotere uitdaging om het voor het kleine meisje te verbergen. Elke keer als er een laag van emotionele verdediging wordt afgeschraapt, wordt het moeilijker om niet sterk met deze personages in verband te worden gebracht, zoals wanneer Seiko terloops zegt dat ze weet dat haar moeder dood is terwijl ze de vuurvliegjes begraaft en Seita voor het eerst een kreet slaakt, of wanneer Seita gebroken en vernederd achterblijft nadat ze door de boer in elkaar is geslagen omdat ze eten voor de zieke Setsuko heeft gestolen. En dan zijn er nog de laatste tien minuten, die ik hier niet zal vermelden. Laat ik volstaan met te zeggen dat het een van die momenten in films is waarop de opening van de film <0xE2><0x80><0x93> Seiko die dakloos en uitgehongerd sterft <0xE2><0x80><0x93> perfect wordt verklaard aan de hand van het einde van de film. Het is een aangrijpende ervaring en een van de allerbeste animatiefilms.
In 1988 Grave of the Fireflies was placed on a double-bill alongside My Neighbor Totoro. Two of the most endearing films ever created- animated of otherwise- were paired alongside one another, more than likely to balance each other out; after being submersed in a pure tale of innocence and delight like Miyazaki's great film, there could be accepted such a bleak, heartbreaking story of survival. And both films, incidentally, were based on true experiences, and while Miyazaki's story wasn't without some sadness in real life (his mother was really sick with TB in the hospital), Akiyuki Nosaka's story is one drenched in the worst horrors imaginable for a child. It's basically about two siblings, an older brother and younger sister, who are left practically orphans in a Japan completely devastated by the constant barrage of bombs falling all around, and with very little hope in sight. This lays the groundwork for their relationship, a bond very fragile and incredibly endearing.<br /><br />Not since Rossellini and De Sica had a filmmaker, in this case Isao Takahata, touched a nerve so deeply etched out in deconstructing the horrors of wartime. By leaving us with these two characters, who piece by piece are stripped of their innocence in just the simple task of fending for themselves in a shelter (they at first stay with an aunt who considers them freeloaders) and scrounging for food any way possible, we're left with nothing else but their struggle, essentially. The backdrop itself almost becomes abstract, something so huge that we don't even know that it's Americans dropping the bombs, as it's already too much to grasp that a child's parent is no longer with them. Like Elie Wiesel's book Night, the backdrop and horror is used to pit these people in an untenable situation, and it can only end, honestly, without compromise.<br /><br />So, indeed, Grave of the Fireflies is bleak as hell, but compelling because it doesn't stray from its path with these characters, and that in many scenes we're connected to them without the overbearing heart-tugs of a common Disney feature (though, ironically, as Ebert points out on an interview with the DVD, the big eyes in most anime is based upon those in early Disney films). The animation is exceptionally refined without being excessive in violence; images are visceral for just what is briefly revealed, without the extraneous shots that one might see in a work not meant in a G-rated film (i.e. when Seita sees her mother, dead and wrapped in bandages with the maggots and bugs crawling all over), and at the same time there's a sense of wonderment as the two children watch the fireflies in the shelter. The voice-work, too, doesn't strain credulity- these sound like, if it were a regular live-action feature, the kids who would play these parts (and, speaking of neo-realism, the two credited for Seita and Setsuko never worked before or again).<br /><br />Most often, the film is heart-rending because of how things build with the situation. It's tragic enough to see the loss of the mother on the son, but then to hide it from the little girl becomes a greater challenge. Each time a layer of emotional defense is peeled back, it becomes harder not to connect strongly with these characters, such as when Seiko casually says she knows her mother is dead as she buries the fireflies and Seita finally cries out for the first time, or when Seita is left broken and humiliated after being beat up by the farmer for stealing food for sick Setsuko. And, finally, there's the last ten or so minutes, which I won't mention here. Suffice to say it's one of those times in movies where the opening of the film- Seiko dying homeless and famished- is explained to a perfect degree by film's end. It's a harrowing experience, and one of the very best animated films.