Aki Kaurismdeki's trilogie over de Finse depressie en de gevolgen ervan begon met Kauas Pilvet Karkaavat, over werkloosheid, en ging verder met Mies Vailla Menneisyytt Son, over dakloosheid. Het zijn allebei uitzonderlijke werken. Nu is het laatste hoofdstuk verschenen in de vorm van Laitakaupungin Valot, een verhaal over eenzaamheid, verraad en opoffering.<br />Ik heb het script van deze film gelezen toen hij in productie werd genomen, en ik heb het resultaat gezien bij de Finse première van gisteravond. Hoe graag ik je ook iets anders zou willen vertellen, Laitakaupungin Valot is geen goede film. De groei die nodig was tussen het script en de uiteindelijke film is hier gewoon nooit doorgegaan. Het eindresultaat is oppervlakkig en onvoltooid, ondanks al zijn mogelijkheden. Het verhaal is duidelijk genoeg: een veiligheidsman, eenzaam en gekoeioneerd, ontmoet een femme fatale, die hem zijn goedgelovigheid en loyaliteit in de schoenen schuift. De loop van het verhaal is duidelijk, van het begin tot het onvermijdelijke einde; in feite onthult Kaurismdeki het hele verhaal in zijn samenvatting van de film.<br />De femme fatale, een centrale figuur en een zeer controversieel personage, blijft oppervlakkig, ondanks haar mogelijkheden. Waarom doet ze wat ze doet, heeft ze spijt of medelijden met de man die ze bedriegt? Wat voelt ze voor de man, die zich volkomen bewust is van haar verraad en voor haar door het vuur gaat? Dat is probleem nummer één: geen van de personages ontwikkelt zich tijdens de film en we zijn ons niet bewust van hun motieven. Ze eindigen zoals ze beginnen, net als het verhaal; alles is zoals het lijkt. Het verhaal lijdt er niet onder, maar zonder iets om de ervaring mee te vertroebelen blijft het oppervlakkig.<br />Ook de keuzes van de bewaker maken niet dat het publiek zich ook maar iets aantrekt van wat er met hem gebeurt. Hij weet dat de vrouw haar bedriegt, maar laat het gebeuren. We krijgen de indruk dat het is omdat hij verliefd op haar is geworden. Maar dat klopt niet helemaal; hij is niet verliefd op haar, alleen maar een beeld van een soort droomvrouw. Het is zijn trots die hem naar de gevangenis leidt; hij probeert haar niet te beschermen, maar zichzelf ervan te weerhouden toe te geven dat hij erin is geluisd. Uiteindelijk is zijn lot zijn eigen schuld; zijn trots, zijn probleem. Dat is probleem nummer twee: het publiek geeft niets om de personages. Ze hebben geen van allen goede eigenschappen, er is niets om te begrijpen en leuk te vinden, of zelfs maar te begrijpen.<br />Het derde probleem is de wereld die Kaurismo-deki schildert: zijn beeld van Finland, de stilistische jaren vijftig, het beeld waardoor het publiek in het buitenland ons leert zien. Maar dit verhaal is niet tijdloos, het is zeer gehecht aan de problemen van vandaag en de problemen van vandaag, en auto's en radio's uit de jaren vijftig passen domweg niet bij het glazen en metalen landschap van Ruoholahti. Ze vallen op en scheiden zich af van het realisme van het verhaal, vreten de geloofwaardigheid weg. Hoeveel krachtiger zou het zijn geweest als het appartement van de beveiligingsman in de kelder eruit had gezien als een ruw, betonnen souterrain en niet zo zorgvuldig was ingericht met antieke kasten, radio's en beschilderde muren? Aan de andere kant werkt nostalgie hier muzikaal gezien heel goed; Melroses live-uitvoering gaat boven alles in de film uit.<br />Laitakaupungin Valot heeft alle mogelijkheden, maar doet niets om die te verwezenlijken. Het verhaal is goed <0xE2><0x80><0x93> het hoeft niet te draaien en te draaien om te werken. Het is goed te vergelijken met Breaking the Waves van Lars von Trier; beide verhalen hebben een hoofdfiguur die zich volledig opoffert om onbeduidende redenen. Beide verhalen zijn ook doorspekt met stille, kalme beelden van het landschap, Ruoholahti of Schotland. Von Trier slaagt erin om, voor zover ik het kan bekijken, twee redenen voor elkaar te krijgen: hij brengt de tragedie veel verder, brengt hem naar een ander niveau, en weerspiegelt de reactie van het publiek op de schoonzus van de hoofdpersoon, in wie alle groei en mededogen zijn samengebald. Laitakaupungin Valot had zoveel verder kunnen gaan. Het is een schande, en we vragen ons allemaal af wat er in godsnaam is gebeurd.
Aki Kaurismäki's trilogy about Finnish depression and it's results began with Kauas Pilvet Karkaavat, dealing with unemployment, and continued with Mies Vailla Menneisyyttä, about homelessness. Both are exceptional works. Now, the ending chapter is out in the form of Laitakaupungin Valot, a story of loneliness, betrayal and sacrifice.<br /><br />I read the script of this film when it was going to production, and saw the result at the Finnish premiere last night. As much as I'd like to tell you otherwise, Laitakaupungin Valot is not a good film. The growth needed between the script and the final film just never came to pass here. The end result is shallow and unfinished, despite all its potential.<br /><br />The story is straightforward enough: a security man, lonely and bullied, meets a femme fatale, who sets him up for his gullibility and loyalty. The course of the story is clear from the beginning to the inevitable end; indeed, Kaurismäki reveals the whole story in his synopsis of the film.<br /><br />The femme fatale, a central figure and most controversial character, remains shallow despite her potential. Why does she do what she does, does she feel regret or pity towards the man she's cheating? How does she feel about the man, perfectly aware of her betrayal, going down for her? That's problem number one: None of the characters develop during the film, and we are not aware of their motives. They end as they begin, as does the story; everything is as it seems. The story does not suffer from it, but without anything to chew on the experience remains shallow.<br /><br />Also the choices of the security guard do not make the audience care one bit about what happens to him. He knows the woman is betraying her, but allows it to happen. We're led to believe it's because he has fallen in love with her. But that does not really hold; he's not in love with her, merely an image of some kind of a dream woman. It's pride that leads him to prison; he's not trying to protect her, but himself from admitting he's been tricked. In the end, his fate is his own doing; his pride, his problem. That's problem number two: The audience does not care about the characters. None of them have any good qualities, there's nothing to grasp and like, or even understand.<br /><br />The third problem is the world Kaurismäki paints: his image of Finland, stylistic fifties, the one through which audiences abroad have learned to see us. But this story is not timeless, it's very much attached to today and today's problems, and fifties cars and radios simply do not fit in with the glass and metal scenery of Ruoholahti. They stand out and detach from the realism of the story, eats away its credibility. How much more powerful would it have been, if the security man's basement apartment would have looked like a crude, concrete basement and not been carefully styled with antique cupboards, radios and painted walls? On the other hand, nostalgia works very well musically here; Melrose's live performance rocks and rises above anything else in the film.<br /><br />Laitakaupungin Valot has all the potential, but does nothing to achieve any. The story is fine - it wouldn't need twists and turns to work. It compares well with Lars von Trier's Breaking the Waves; both have a main character sacrificing themselves completely for petty reasons. Both also pace their story with still, calm images of scenery, Ruoholahti or Scotland. Von Trier manages to pull it off for two reasons as I can see it; he takes the tragedy far further, taking it on to another level, and mirrors the audience's response with the main character's sister-in-law, in whom is all the growth and compassion compressed. Laitakaupungin Valot could have gone so much further. It's a shame, and we're all wondering what the hell happened.