Twee mannen gaan aan tafel zitten en beginnen een gesprek. Is dat de synopsis van Mijn diner met Andre? Dat zou het zijn op een supersimpel niveau. Ja, ze hebben een gesprek, en (min of meer) ze eten. Maar waar praten ze over? Waar hebben ze afgesproken? Uit het verhaal van Wallace Shawn horen we dat hij zijn vriend Andre Gregory al een hele tijd ontwijkt, en dat Andre al jaren in het buitenland zit. De indruk is dat dit in het begin een ongemakkelijk etentje zal worden. Maar het blijkt allesbehalve ongemakkelijk te zijn. Zoals Douglas Adams zou zeggen: Mijn diner met Andre gaat over het leven, het universum en alles (tenminste, zo lijkt het).<br />O, dat is het. Het is een beetje vreemd om twee pratende hoofden te hebben in een hele film. Louis Malle gebruikt niet eens het soort visuele techniek dat Richard Linklater in Before Sunrise en Sunset zou gebruiken om de camera in beweging te houden. En toch merkte ik dat ik op de een of andere manier nog meer in beslag werd genomen door de dialoog tussen Shawn en Gregory dan in Linklaters films (die trouwens toch al fantastisch zijn). Wat het zo boeiend maakt, is dat je het gevoel hebt dat je erbij bent met Shawn en Gregory <0xE2><0x80><0x93> in het begin lijken we meer op Shawn, luisteren we alleen maar en zijn we een beetje nieuwsgierig naar wat er met die andere vent aan de hand is. En Gregory vertelt verhalen, ingewikkelde verhalen, zo lijkt het, en episch in zijn omvang over de hele wereld (Tibet, Polen, Schotland, Long Island) over zijn theatrale rituelen en zijn deelname aan Nieuw-Age-achtige ceremonies, improvisaties, wat-heb-je-nog-meer. Het interessante is: ik begon in mijn hoofd te zien waar Gregory het over had.<br />In die zin verlaat Mijn diner met Andre het publiek zoals het zich voorstelt dat het dit in een roman zou lezen. Maar dan gebeurt er iets nog veel belangrijkers, namelijk dat Gregory, en vervolgens bij volmacht Shawn, zich in diepten begeeft die ze niet hadden verwacht. Het beginpunt hiervoor is Andre: hij had eindelijk genoeg van al zijn zielsonderzoekende kunstenaarswerk (de laatste strohalm was een halfuur lang levend begraven worden, een scène waar Malle eindelijk een perfecte close-up van kan maken) en hij had het gevoel dat zijn carrière als kunstenaar wel eens voorbij zou kunnen zijn. Waarom? Omdat de wereld van het theater aan het aftakelen is, zegt hij. Wat is er nog over als mensen, intellectuele theatertypes, jaren geleden niet naar bepaalde stukken zouden zijn gegaan en nu zeggen: 'O, dat was best goed.' Dit leidt tot de filosofische kern van de film, namelijk: wat betekent het om echt 'te zijn' in een samenleving die mensen verdooft, die ze het gevoel geeft dat ze van nature mechanisch zijn? Wat doet het met je om te leven of verliefd te zijn op iemand, of daadwerkelijk iets met jezelf te doen?<br />Gregory's tactiek om dit te bereiken lijkt in eerste instantie misschien vergezocht <0xE2><0x80><0x93> zijn beschrijvingen van zijn tijd in Tibet en Polen lijken bijvoorbeeld dwaas, maar het leidt tot iets voor het publiek, en het opent Shawn voor de dialoog. De rollen worden, bij wijze van spreken, omgedraaid voor wie praat en wie luistert, zoals Wally, die deze rituelen niet lijkt te kunnen bevatten (een segway: 'Ik heb een toneelstuk gezien, heb je dat gezien, waarin mensen in een onderzeeër werden gewurgd?'). ) en dan gaat het over beide mannen, als mannen, die in het reine moeten komen met waar ze in hun leven staan. Aan de ene kant weet Gregory dat zelfs als er niet veel hoop is in het transcendente gedoe en mediteren en zo, je op zijn minst moet proberen te zien of je kunt leven; aan de andere kant is Shawn, als bijna (of bijna zou hij) bourgeois, er tevreden mee om gewoon thuis te blijven en zijn autobiografie van Charleton Heston te lezen en soms uit te gaan met zijn vrouw en zo. De werkelijkheid van het leven, zoals kunstenaars en existentialisten het zouden noemen, is wat hier werkelijk op tafel ligt, en het is buitengewoon fascinerend om dit te zien, als verhalen en als vragen. Natuurlijk, sommige mensen komen er niet in voor. Sommige mensen zouden er waarschijnlijk het beste aan doen om er helemaal niet naar te kijken (en je weet waarschijnlijk wel of je dat doet als je kreunt: 'Twee uur praten met een vent van wie ik nog nooit heb gehoord en die 'onvoorstelbare' vent van Prinses Bruid?'). Maar voor degenen die iets anders willen, iets wat helemaal niet conventioneel is, is dit de film van hun leven. Hij is in ieder geval rijk genoeg om herhaald te worden en op z'n minst voor de regisseur Malle. Uiteindelijk geeft hij het nooit het gevoel dat het statisch is, hij geeft ons invalshoeken en shots die het gesprek gaande houden en er dynamische belangstelling aan toevoegen (al zijn de hapjes voor de ober, gespeeld door Jean Lenauer, wel hilarisch). Het is een meesterwerk van woordspelingen en gedachten, en over hoe mannen in de hogere middenklasse denken en voelen en behoefte hebben om met iets in verband te komen (of geen behoefte hebben).
Two men sit down and have a conversation over dinner. Is that the synopsis for My Dinner with Andre? That would be it on a super-simplistic level. Yes, they have a conversation, and (more or less) they have dinner. But what do they talk about? Why are they meeting? We learn from the narration from Wallace Shawn that he's been avoiding his friend Andre Gregory for quite some time, and that Andre's been away in foreign countries for years. The impression is that, at first, this will be an awkward dinner. As it turns out, it's anything but. As Douglas Adams would say, My Dinner with Andre is about Life, the Universe, and Everything (at least it would seem).<br /><br />Oh, it's a bit odd to just have two talking heads as an entire movie. Louis Malle doesn't even go into the kind of visual technique that Richard Linklater would use on Before Sunrise and Sunset to at least keep the camera moving. And yet I found myself, somehow, even more engaged by the dialog between Shawn and Gregory than I did in Linklater's films (which is a close call as those are fantastic anyway). What makes it so captivating is that you feel like you're right there with Shawn and Gregory - at first we're more like Shawn, just listening and somewhat curious about what has been going on with this other guy. And Gregory tells stories, elaborate ones it might seem and epic in its scope around the world (Tibet, Poland, Scotland, Long Island) about his theatrical rituals and participation in New-Age type ceremonies, improvisations, what-have-you. The interesting thing is this: I started to see in my mind what Gregory talked about.<br /><br />In that sense, My Dinner with Andre leaves the audience imagining as they would reading this in a novel. But then something else even more important happens, which is that Gregory, and then by proxy Shawn, go into depths that are unexpected. The entry point for this is Andre: he finally had enough of all of his soul-searching artist work (the final straw was being buried alive for half an hour, a scene that Malle finally does a perfect zoom-in close-up for), and how he feels like his career as an artist might be dead. Why? Because the world of theater is decaying, he says. What is there when people, intellectual theater types, wouldn't go near certain plays years ago that now they go to and say "oh, that was pretty good?" This leads into the philosophical meat of the movie, which is: what does it mean to really "be" in a society that numbs people, makes them feel mechanical in nature? What do to you about being alive or feel in love with someone, or actually do something with yourself? <br /><br />Gregory's tactics to get at this might seem far-off at first - his descriptions of his time in Tibet and Poland, for example, seems silly, but it does lead somewhere for the audience, and it opens up Shawn into the dialog. The tables turn, so to speak, on who's talking and who is listening, as Wally, who can't seem to wrap his head around these rituals (a segway: "There was a play I saw, did you see it, where people got strangled on a submarine?"), and then it becomes about both men, as men, having to come to grips with where they stand in their lives. On the one hand Gregory knows that even if there isn't much hope in the transcendental stuff and meditating and so on, one has to try to at least see if one can live; on the other hand Shawn, as a near (or would be) bourgeois, is content to just stay at home and read his Charleton Heston autobiography and sometimes go out with his wife and so on. The reality of living, as artists and as existentialists would put it, is what's really on the table here, and it's utterly fascinating to watch this, as stories and as inquiry.<br /><br />Sure, some people won't get into it. Some probably would do best to not go anywhere near it (and you probably know if you are if you groaned at "two hours of talk by some guy I never heard of and that 'inconceivable!' guy from Princess Bride?"). But for those who want something a little different, something that is not at all conventional, this is the movie, possibly, of a lifetime. It's certainly rich enough to warrant repeat viewing, and at the least, on director Malle's end, he never makes it feel static, giving us angles and shots that do keep the conversation moving and adding dynamic interest (if nothing else the cutaways to the waiter played by Jean Lenauer, are hilarious). It's a masterpiece of gab and thought, and about how men in an upper middle class setting think and feel and need to connect (or don't need) to something.