THE SQUID AND THE WHALE (2005)** Jeff Daniels, Laura Linney, Jessie Eisenberg, Owen Kline, Anna Paquin, William Baldwin.<br />Literaire autobiografie met een hartgrondige humor.<br /><br />Filmmaker Noah Baumbach is weer helemaal in vorm sinds zijn debuut met de uitmuntende 'Kicking and Screaming' (een persoonlijke favoriet van me; een 'Diner' voor de jaren negentig) in dit semiautobiografische verslag van de manier waarop zijn familie de scheiding van zijn ouders afhandelt met bitterzoete openhartigheid en een berg gevatte humor. De familie Berkman uit Park Slope, Brooklyn, bestaat in het begin van de jaren tachtig uit schrijver/leraar Bernard (Daniels in een prestatie die een Oscar verdient), literair moeder Joan (Linney subliem) en zoons Walt en Frank (Eisenberg en Kline, de laatste een nakomeling van Kevin Kline en Phoebe Cates die met verrassende lef een Culkinian-debuut maken) alias Chicken en Pickle (de bijnamen van hun moeder). Het kwartet is harmonieus in literaire bezigheden en drastische veranderingen in het leven wanneer de ouders besluiten uit elkaar te gaan en de jongens (en uiteindelijk zijzelf) in een emotionele duikvlucht terechtkomen. <br /><0x3E> <0x5C>- Bernard, een zeer sardonische, kritische maar liefhebbende man, neemt het erg in zichzelf op, ondanks zijn sarcastische opmerkingen over alles tegen zijn zoons als klankbord in zijn poging om zijn jongens bij elkaar te houden door een gezamenlijke voogdijovereenkomst met Joan te sluiten door een herenhuis aan de andere kant van het park te kopen, terwijl hij afrekent met de waarschijnlijkheid dat zijn nieuwe boek nooit gepubliceerd zal worden.<br /><0x3E> <0x3E> <0x3E> Joans affaires worden schokkend ontdekt door de jongens <0xE2><0x80><0x93> Walt, de meer vaderlijk verbitterde Walt, die haar de schuld geeft omdat ze het huwelijk geen kans heeft gegeven, en die redeneert dat pa' Door haar gebrek aan succes is ze op zoek gegaan naar een nieuwe kans <0xE2><0x80><0x93> een leven van lege seks, maar toch een belofte in haar onontdekte schrijftalent (tot grote ergernis van Bernard), terwijl de tennisprof in spe, Frank, de jongste, begint te experimenteren met alcohol en masturbatie.<br />Er komt nog bij dat Lili (Paquin), een vrouwelijke studente aan Bernard, een verborgen agenda heeft wanneer Bernard haar uitnodigt om zijn nieuwe huis als kamergenote te delen, terwijl de jongens om de dag op bezoek komen met wisselende resultaten. Walt probeert ook met zijn eerste vriendinnetje een seksueel ontwaken te bewerkstelligen, maar krijgt het verkeerde komische advies van Bernard die geen flauw benul heeft van het andere geslacht, terwijl hij ook probeert seks te hebben met Lili, terwijl hij Joan in vuur en vlam zet, die het heeft aangelegd met Franks tennisleraar Ivan (een onnozele Baldwin wiens enige andere uiting 'broer' is).<br /><0x3E> Pijnlijk grappig, scherp geestig en spietsend op een aantal onbetaalbaar amusante momenten, waaronder de aaneenschakeling van Bernard die met zijn kinderen door de buurt rijdt ('Ik heb geen ruimte meer!' een passende metafoor voor zijn lusteloze toestand) en subtiele aanrakingen (Bernard leest Saul Bellow's) ) breng een glimlach, zo niet een uitbarsting van gelach teweeg in het ongemakkelijke gevoel dat de onwillige overgang van een gezin voor altijd een litteken zal achterlaten.<br />Baumbach maakt duidelijk een hartgrondige valentijnskaart aan zijn eigen opvoeding toen zijn ouders uiteindelijk scheidden tijdens zijn moeilijke tienerjaren, en de gevoelens die zijn afgesleten zijn bitterzoet en universeel humoristisch. Hij heeft een goede hand van acteren, vooral van Daniels, het middelpunt van het stuk, die briljant grappig is, ontroerend en misantropisch als hij de absurditeit van zijn situatie inziet (op een gegeven moment zegt hij gladjes, met een vleugje melancholie: 'Dat is mijn huis, waar ik vroeger in _dena's,_ je weet wel, woonde', tegen zijn zoon tijdens een van hun uitstapjes over en weer) en die een echo heeft van zijn eerste mooie rol als Vleermuis, de rokkenjagende professor Engels, de echtgenoot van de gedoemde Debra Winger in _Terms of Endearment_, wat doet denken aan wat Vleermuis uiteindelijk misschien is geworden (en ik mag barsten als ik het niet bij het rechte eind heb, op een gegeven moment kijkt Walt naar de roman van zijn vader' Bernard geeft echt om zijn gezin, maar doet de dingen op zo'n achterlijke (en zuinige) manier dat het op het randje van hartverscheurend ligt, vooral zijn verdwaasde verlies van zijn status (zowel beroepsmatig als familiair) dat ik op een gegeven moment tranen in mijn ogen kreeg toen hij een plank met boeken streelde terwijl hij Frank bij zijn moeder afzette. Daniels is altijd een van mijn favorieten geweest en een ernstig onderschatte (en onderschatte acteur), het zou misdadig zijn als hij geen nominatie voor een Academy Award kreeg.<br />Er zijn heel wat grappige momenten met de broers, vooral met Frank.' De stortvloed van verwensingen van frustratie bij de tennislessen (ongetwijfeld van zijn competitieve vader) en Walts ijskoude verklaring dat het muzikale stuk dat hij gaat opvoeren, 'Hey You' van Pink Floyd, door hem was geschreven als origineel werk!<br /><br />Baumbach heeft in de loop der jaren een aantal mooie stukken geschreven (zoals het voornoemde meesterwerk 'Kicking & Screaming' over recente studenten die opzettelijk hun nieuwe status in de 'echte wereld' niet accepteren door te weigeren zich aan te passen), en zijn recente samenwerking met uitvoerend producent en medeauteur Wes Anderson bij het al even subliem grappige en treurige 'The Life Aquatic met Steve Zissou' van vorig jaar. en zijn nieuwste, een mengeling van Salinger en Updike, suggereert een tot leven gekomen novelle en een van de beste komische stukken van het jaar.
THE SQUID AND THE WHALE (2005) **** Jeff Daniels, Laura Linney, Jessie Eisenberg, Owen Kline, Anna Paquin, William Baldwin. <br /><br />Literary autobiography with heartfelt humor.<br /><br />Filmmaker Noah Baumbach is back in fine form since his debut with the excellent "Kicking and Screaming" (a personal fave of mine; a "Diner" for the '90s) in this semi-autobiographical account of his family's dealing with his parent's divorce with bittersweet frankness and a heaping of witty humor.<br /><br />The family Berkman of Park Slope, Brooklyn circa the early 1980s, consists of author/teacher Bernard (Daniels in a career high performance that deserves an Oscar nod), literary pursuant mother Joan (Linney sublimely good) and sons Walt and Frank (Eisenberg and Kline, the latter the progeny of Kevin Kline and Phoebe Cates making a Culkinian debut with surprising chops) aka Chicken and Pickle (their mom's nicknames). The quartet is harmonious in literary pursuits and drastic life changes when the parents agree on separating sending the boys (and ultimately themselves) into an emotional tailspin.<br /><br />Bernard, a very sardonic critical yet loving man, is taking it very internally despite his sarcastic remarks about everything to his sons as a sounding board in his attempt to keep his boys together by a joint custody agreement with Joan by taking a fixer-upper brownstone across the park while he deals with the likelihood that his new book will never be published. <br /><br />Joan's affairs are discovered shockingly by the boys - Walt the more avuncularly bitter lashing out and blaming her for not giving the marriage a chance reasoning that dad's lack of success has made her seek another shot a life of empty sex yet promise in her undiscovered writing talents (much to the resentment of Bernard); meanwhile budding tennis pro wannabe Frank, the youngest, begins to experiment with alcohol and masturbation.<br /><br />Added to the mix is Lili (Paquin), a female writing student of Bernard's, who has a hidden agenda when Bernard invites her to share his new home as a roommate while the boys visit every other day with mixed results. Walt is attempting to begin a sexual awakening as well with his first girlfriend but is getting all the wrong comic advice from Bernard who is clueless with the opposite sex as he is also trying to have sex with Lili while burning over Joan who has hooked up with Frank's tennis instructor Ivan (a doofy Baldwin whose every other utterance is "Brother").<br /><br />Achingly funny, sharply witty and skewering with some pricelessly amusing moments including the running gag of Bernard driving his kids around the neighborhood ("my space is missing!" an apt metaphor for his listless situation) and subtle touches (Bernard reading Saul Bellow's THE VICTIM and the new home decorated with posters of films like PSYCHO and THE MOTHER AND THE WHORE and using the instrumental theme of Tangerine Dream's score to "Risky Business" during Frank's sexual awakenings!) ) bring a smile if not a burst of laughter in the unease of a family's reluctant transition that will scar them forever.<br /><br />Baumbach is clearly making a heartfelt valentine to his own upbringing when his parents eventually divorced during his trying teens and the affects that have rubbed off are bittersweet and universally humorous. He has a keen touch with his actors  especially Daniels, the centerpiece character, who is brilliantly funny, touching and head-shaking misanthropic at the absurdity of his situation (at one point he says glibly with a touch of melancholy, "that's my home which I used to live inas you may know", to his son during one of their jaunts back and forth) that has echoes of his first fine role as Flap, the philandering English professor husband of the doomed Debra Winger in "Terms of Endearment", suggesting a bookend to what Flap may have become ultimately (and I'm damned if I'm not right at one point Walt is looking at his father's novel's backflap and the photo suggests a still from that film!). Bernard genuinely cares for his family but does things in such an ass-backward (and frugal) way that it is borderline heartbreaking especially his confounded loss of his status (both professionally and familially) that at one point I welled up with tears as he caressed a shelve of books while dropping Frank off with his mom. Daniels has always been one of my all-time faves and a severely underrated (and underestimated actor) it's be criminal if he didn't get an Academy Award nomination.<br /><br />There are some very funny moments throughout with the brothers particularly Frank's stream of profanities in frustration at the tennis lessons (no doubt from his competitive father in several sequences) and Walt's stone-cold declaration that the musical piece he will be performing, Pink Floyd's "Hey You", was written by him as an original work! <br /><br />Baumbach has crafted some fine work over the years (the aforementioned masterpiece of "Kicking & Screaming" about recent college grad buds deliberately not accepting their new status in the 'real world' by refusing to adapt and his recent collaboration with executive producer and fellow auteur Wes Anderson on last year's equally sublimely funny/sad "The Life Aquatic with Steve Zissou") and his latest, a blend of Salinger and Updike suggests a novella come to life and one of the year's finest comedic dramas.