Of ik nu naar schilderijen kijk van Velázquez, Zurbarán of Murillo, of van Tiziano, Botticelli of Van Eyck, of naar missen en requiems van Berlioz, Rachmaninov, Brahms of Verdi luister, ik heb de neiging een esthetische houding aan te nemen en natuurlijk een historische bespiegeling van wat mijn ogen en/of oren waarnemen. Religieuze aspecten nemen geen deel aan enige waardering van iets wat een kunstwerk zou kunnen zijn.<br />Deze zelfde filosofie komt me goed van pas als ik naar een religieuze film kijk, of het nu voor de bioscoop of voor de tv is. Mijn gedachten richten zich niet alleen op het verhaal dat verteld wordt <0xE2><0x80><0x93> in elk geval is het vaak al te bekend <0xE2><0x80><0x93> maar ook op het acteerwerk, de decors, de dialogen, de bijbehorende muziek enzovoort. Afgezien daarvan heeft religieuze betekenis voor mij weinig tot geen belang.<br />Vanaf 1492, toen Columbus over de wijde oceaan voer en iets vond waarvan hij dacht dat het India was, tot aan de dood van Teresa de Jes<0xC3><0xBA>s negentig jaar later, maakte Spanje nogal traumatische ervaringen door. De verwoesting die de Reyes Católicos onder de bevolking aanrichtten met hun duivelse interpretatie van het geloof, opende Carlos V voor een meer tolerante houding, en Felipe II sloeg dat alles onmiddellijk met woedende onverdraagzaamheid de kop in, wat de Inquisitie en alle daaruit voortvloeiende rampen tot gevolg had. Gezien die achtergrond kwam Teresa van de koude hoogvlakten van het diepste binnenste van het Iberische schiereiland om non te worden. Als dochter van een jood die zich tot het katholicisme had bekeerd <0xE2><0x80><0x93> nauwelijks verrassend te midden van de sociaal-religieuze omwentelingen die plaatsvonden <0xE2><0x80><0x93> en een van tien kinderen, sloot ze zich aan bij de karmelietessen en vond haar eigen stondescalzas <0xE2><0x80><0x93> letterlijk 'op blote voeten'.<br />Deze film beslaat haar leven vanaf haar vroege twintiger jaren en gaat door tot aan haar dood, volgt haar leven rond de hooglanden van Encarnación, het Encarnación-klooster, en haar latere reizen rond het grootste deel van Midden-Spanje, tot aan Aragón en Sevilla. Deze film, die trouw is herschapen uit de analen van de tijd door de historicus V lector Garctela de la Concha, specialist in Spaanse middeleeuwse zaken, die het script hielp schrijven met de schrijfster Carmen Gaite, is over het algemeen niet schijnheilig of prekerig. De film gaat vergezeld van muziek van José Nieto, hoewel ik bij sommige gelegenheden bepaalde andere bronnen heb bespeurd, met name een stuk dat klonk als rentafelmusik van Georg Philippe Telemann <0xE2><0x80><0x93> meer dan honderd jaar later. Het gaf aanleiding tot mijn hoop iets te horen van Tomás Luis de Victoria, ook uit bokvila en gecomponeerd in de tijd met Moeder Teresa, een van de grote voorbeelden van vroege polyfonie die later door de Italianen zijn overgenomen. <br /><0x3E> Moeder Teresa zelf schreef veel, waaronder poëzie die later werd gecategoriseerd als 'onmystiek', een stroming die ook werd overgenomen door Juan de Yepes y elvarez <0xE2><0x80><0x93> San Juan de la Cruz/St. John of the Cross <0xE2><0x80><0x93> die in deze film optreedt, evenals de mystiek van Fray Luis de León, die de aartspriester van Hita volgt en zelf buitensporig gevoelig is voor opmerkelijke romantische en seksuele verzen.<br /><0x3E> Concha Velasco is geboren om iets te doen in dit leven: haar rol in deze film is de kroon op haar werk; niets komt in de buurt van haar interpretatie van deze zestiende-eeuwse heilige. (1997) (qv) is het vermelden waard, aangezien al het andere waaraan ze heeft deelgenomen minimaal of triviaal was. Maar in deze uitstekende productie, onder leiding van Josefina Molina, die ook haar eigen meesterwerk ten gehore brengt, bereikt mevrouw Velasco het absolute hoogtepunt van haar creatieve vermogen.<br />Precies in het klooster van de terre Encarnación werd min of meer een kamerorgel gevonden toen deze film werd gemaakt: meer dan 400 jaar lang verdwenen was het stelorganillo de la Teresita in een ondergrondse kluis; nu is het gerestaureerd en het is het oudste werkende orgel ter wereld.<br />Deze verkorte versie van de oorspronkelijke serie heeft een paar onvergeeflijke montagefouten. Sommige scènes bevatten zelfs onderbroken dialogen, met de daaruit voortvloeiende plotselinge verschuiving van het scenario die enigszins onthutsend is. Een andere tekortkoming is de absoluut noodzakelijke invoeging van een stem die inspreekt wie bepaalde passages voorleest om de verknipte continuïteit te verbinden <0xE2><0x80><0x93> of misschien moet ik zeggen discontinuïteit. Het resultaat is een paar keer een beetje pijnlijk, maar met enige twijfel moet worden toegegeven dat het noodzakelijk is voor het welzijn van het geheel. Niettemin zou het raadzaam zijn om deze versie na iets meer dan 220 minuten in twee delen te laten zien/zien, of <0xE2><0x80><0x93> beter nog <0xE2><0x80><0x93> de volledige originele, onverkorte tv-serie uit 1984 in zijn natuurlijke afleveringen van ongeveer 1 uur per stuk. Het Spaans dat wordt gebruikt, is zuiver fon Castiliaans <0xE2><0x80><0x93> dat wil zeggen, het meest neutrale en ongeregionaliseerde Spaans, dat van bijzonder belang zal zijn voor studenten van de Spaanse taal.
<br /><br />Whether looking at paintings by Velázquez, Zurbarán or Murillo, or by Tiziano, Botticelli, or by Van Eyck, or whether listening to Masses and Requiems by Berlioz, Rachmaninov, Brahms or Verdi, I tend to take on an aesthetic attitude and of course a historical contemplation of what my eyes and/or ears are perceiving. Religious aspects do not take part in any appreciation of anything which may be a work of art.<br /><br />This same philosophy stands me in good stead when watching what at first appraisal is a religious film, be it for the cinema or for TV. My mind focusses not only on the story being told - often too well known, anyway - but on the acting, the sets, the dialogues, the accompanying music, and so on. Apart from that, religious significance for me has little o no interest whatsoever.<br /><br />From 1492, when Columbus sailed the wide ocean and found what he thought was India, up to the death of Teresa de Jesús 90 years later, Spain went through rather traumatic experiences. The `Reyes Católicos' sowed havoc among the populace with their fiendish interpretation of religiousness, Carlos V opened up to a more tolerant attitude, and Felipe II immediately slammed all that shut with beraged intolerance, producing the Inquisition and all the disaster resulting thereof.<br /><br />Given such a background, Teresa emerged from the cold high plateaux of the deepest interior of the Iberian peninsular to become a nun. Daughter of a Jew who converted to Catholicism - hardly surprising amid the socio-religious upheavals taking place - and one of ten children, she joined the Carmelite sect and went on to found her own `descalzas' -literally `shoeless' or `barefoot'.<br /><br />This film takes up from her early twenties and goes through to her death, following her life around the high lands of Ávila, the Encarnación Monastery, and her later travels around most of central Spain, reaching as far afield as Aragón and Sevilla. Faithfully recreated from the anals of time by the historian Víctor García de la Concha, specialist in Spanish medieval matters, who helped in writing the script with novelist Carmen Gaite, this film mostly avoids being sanctimonious or preachy. The film is accompanied by music from José Nieto, though on some occasions I detected certain other sources, most notably a piece which sounded like `tafelmusik' by Georg Philippe Telemann - more than a hundred years later. It gave rise to my hopes of hearing something by Tomás Luis de Victoria, also from Ávila and coinciding in time with Mother Teresa, one of the great examples of early polyphony later taken up by the Italians.<br /><br />Mother Teresa herself wrote a lot, including poetry which later became categorized as `mystic', a leaning also taken up by Juan de Yepes y Álvarez - San Juan de la Cruz/St. John of the Cross - who appears in this film, as well as the mysticism of Fray Luis de León, following on from the Archpriest of Hita, himself outrageously prone to remarkable romantic - sexual - verses.<br /><br />Concha Velasco was born to do something in this life: her role in this film is her crowning achievement; nothing else comes anywhere near her interpretation of this 16th Century saint. Only `Más Allá del Jardín' (1997) (qv) is worthy of mention, as anything else in which she has taken part has either been minimal or trivial. But in this excellent production, directed by Josefina Molina, who also carries out her own particular masterpiece, Ms Velasco reaches the absolute peak of her creative ability.<br /><br />Precisely in the Monastery of the `Encarnación' a chamber organ was found more or less when this film was being made: lost for over 400 years the `organillo de la Teresita' was discovered in an underground vault; it has now been restored and is the oldest working organ in the world.<br /><br />This shortened version of the original series has a few inexcusable editing faults. Some scenes even include interrupted dialogues, with the ensuing sudden shift of scenario that is somewhat off-putting. Another fault here is the absolutely essential inclusion of a voice in off who narrates certain passages so as to link up the scissored continuity - or perhaps I should say discontinuity. The result is a little harrowing a couple of times, but with some misgivings has to be admitted as necessary for the well-being of the whole. Even so, at just over 220 minutes it would be advisable to show/see this version in two parts, or - better still - show/see the full original 1984 uncut TV series in its natural episodes of approximately 1 hour each.<br /><br />FOOTNOTE:<br /><br />The Spanish used is pure `Castillian' - that is, the most neutral and unregionalised, which will be of special interest to students of the Spanish language.