Ik dacht dat ik origineel was toen ik het verband legde tussen Woody Allens _Radio Days_ en Federico Fellini's _Amarcord_, maar ik was naïef. De parallellen zijn zo doorzichtig dat het geen verrassing is dat de meeste recensenten van _IMDB_ (en ik stel me zo voor dat die anderen dat ook zijn) de overeenkomst opmerkten.<br />En het is een goede overeenkomst <0xE2><0x80><0x93> _Radio Days_ brengt de kijker met evenveel succes naar een andere plaats en tijd als _Amarcord_. Het bevestigt ook mijn conclusie dat Woody Allen de enige regisseur is die grote kunstfilms en artistieke stijlen'spooft', bevestigd door zijn eerbetoon aan Ingmar Bergman en Duitse expressionisten.<br />Afgezien daarvan is _Radio Days_, op de tweede plaats, een blik op Allens werk. Het is het verhaal van zijn familie (zijn grote en uitgebreide familie en buurtfiguren), hun voor- en afkeuren, relaties en favoriete radioprogramma's. Ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden als genetische leden van een familie, maar ook ongrijpbaarder verbonden door radioprogramma's, waar ze zowel individueel als collectief naar luisteren. Ze hebben hun favoriete liedjes en programma's <0xE2><0x80><0x93> elke favoriet weerspiegelt de persoonlijkheid van een bepaald personage. Ze delen ook een grote liefde voor elkaar, hoewel ze net als alle mensen kibbelen. In feite zijn het dat tedere kibbelen, liefde, verlies en begrip dat Allens personages zo succesvol tot leven wekken <0xE2><0x80><0x93> geen wonder dat hij met warmte over hen praat. Het gaat in de eerste plaats om nostalgie. De film zou alleen maar een hartverwarmend familieverhaal zijn en meer niet als hij niet 'herinnerd' zou worden door Woody Allen, de verteller. Zijn rol in de film (waarin hij nooit fysiek opduikt) is die van verhalenverteller. Hij brengt het publiek bewust naar zijn herinneringen, waarbij hij de huidige bespiegelingen vermengt met de onvervalste geest van zijn herinneringen. En hij is het, niet de personages in de film, die de nostalgie ervaart, het centrale thema van Radio Days.<br />Bij het vertellen van zijn herinneringen is Allen in staat zich tijdelijk van hen te distantiëren. Hij vertelt een verhaal dat grenst aan fantasie, zoals het verhaal waarin nostalgische herinneringen plaatsvinden. Er is een bitterzoet verlangen naar het verleden en het besef dat herinneringen onvermijdelijk moeten vervagen, veranderen, ten prooi vallen aan de vernietigingsdrang van de tijd. Als je ze opnieuw beleeft, ervaar je niet alleen hoe het leven er vroeger uitzag (meestal overgoten met warmte en gezelligheid), maar ook jezelf en de wetenschap dat deze tijd fysiek niet langer bereikbaar is. Hoe we ons ons verleden herinneren, vertelt ons net zoveel over onszelf als over het verleden. In 'Radio Days' is het verleden warm en Allens verlangen naar die warmte en kinderlijke onschuld geven de film zo'n nostalgische kwaliteit.<br />En nostalgie, lijkt de film te suggereren, is een gevoel dat de moeite van het beleven waard is. Als je terug kunt kijken op je leven en een verlangen naar het verleden voelt, een warmte die uit zijn herinneringen opstijgt, dan herinnert hij zich dat het leven goed voor hem is geweest. Zelfs als de details uit je hoofd verdwijnen (wat onvermijdelijk gebeurt) en alleen de gevoelens die door wazige herinneringen worden opgeroepen overblijven. En dat is op zijn minst troostend, maar ook betekenisvol.
I thought I was being original when I made the connection between Woody Allen's "Radio Days" and Federico Fellini's "Amarcord," but I was being naive. The parallels are so transparent it is of no surprise that most of the IMDB reviewers (and I imagine those others as well) caught the similarity.<br /><br />And it's a good similarity - "Radio Days" is as successful in transporting the viewer to a different place and time as "Amarcord" was. It also cements my conclusion that Woody Allen is the only director who "spoofs" great art films and artistic styles, confirmed by his tributes to Ingmar Bergman and German Expressionists.<br /><br />All that aside, "Radio Days" is, second of all, a look at Allen's childhood memories weaved together by radio. It's the story of his family (his large and extended family and neighborhood personages), their likes, dislikes, relationships and favorite radio shows. They are inextricably connected as genetic members of a family, but also more intangibly linked by radio broadcasts, to which they listen to individually as well as collectively. They have favorite songs and shows - each favorite reflecting the personality of a given character. They also share great love for one another, though they quibble like all human beings do. In fact, that tender quibbling, love and loss and understanding is what makes Allen's characters come to life so successfully - no wonder he speaks of them with warmth.<br /><br />What "Radio Days" is about first of all and foremost, is nostalgia. The film would only be a heartwarming family tale and nothing more if it were not "recollected" by Woody Allen, the narrator. His role in the film (in which he never physically appears) is that of a story-teller. He transports the audience to his memories consciously, mixing present reflections with the unadulterated spirit of his memories. And it is he, not the characters in the film as much, who experiences the nostalgia, the central theme of "Radio Days."<br /><br />In narrating his memories, Allen is able to distance himself from them temporally. He is telling a tale that borders on fantasy, such as that on whose form nostalgic memories take place. There is a bittersweet yearning for the past and a realization that memories must inevitably fade, change, yield to time's destructiveness. Re-telling them not only reveals how one thinks life once was (usually painted over with warmth and pleasantness), but also oneself and the knowledge that these times are no longer physically accessible. How we recollect our past tells us of us as much as it does of the past. In "Radio Days" that past is warm and Allen's yearning for that warmth and childish innocence is what pervades the film so well giving it its nostalgic quality.<br /><br />And nostalgia, the film seems to suggest, is a feeling worth experiencing. If one can glance back at his life and feel a longing towards the past, a warmth emanating from his memories, then he remembers life as having been kind to him. Even if the details flee from the mind (as they inevitably do) and only the feelings inspired by hazy memories remain. And that, if nothing else, is not only comforting, but also meaningful.