Als er iets was wat Akira Kurosawa fout deed bij het maken van Dodes'ka-den, dan was het wel het maken van het partnerschap met de 'vier ridders' (de andere drie waren Kobayaski, Ichikawa en Konishita). Ze wilden een grote kaskraker maken om hun partnerschap in te luiden, maar in plaats daarvan produceerde Kurosawa, die misschien wel de beste van de groep was, een abstracte, humanistische kunstfilm met personages die in een gedecimeerde sloppenwijk wonen, waar veel van de personages te maken hebben met duistere tragedies. Als hij het op een meer onafhankelijke basis had gemaakt of naar een andere studio was gegaan, wie weet, maar het was vanwege deze en andere financiële en creatieve tegenslagen dat hij in 1971 een zelfmoordpoging deed. En toch hield Kurosawa als kunstenaar niet op met datgene waar hij berucht om is geworden met zijn drama's: de kracht van de menselijke geest in tijden van tegenspoed. Dat de achtergrond een beetje ongewoner is dan je zou verwachten, maar dat is niet Kurosawa's schuld.<br />Het materiaal in Dodes'ka-den is fascinerend, maar niet op een manier die je van de regisseur zou verwachten, en vooral niet omdat het is gebaseerd op een personage in plaats van op een plot. Er gebeuren dingen met deze mensen, en Kurosawa's uitdaging is om ze tot een samenhangend geheel te verweven. Rokkuchan, een man-kind met hersenletsel dat de hele dag treingeluiden maakt (het 'klikklak' van de titel), en alleen af en toe stopt om voor zijn moeder te bidden. Maar dan vertakken we ons: er zijn de vader en de zoon, de laatste die restaurants afschuimt op zoek naar eten, en de eerste die maar doorgaat met gedetailleerde beschrijvingen van zijn droomhuis; een oudere man die eruitziet alsof hij doodgaat, en we horen later dat hij veel meer heeft verloren dan hij de meeste mensen zal vertellen, inclusief een vrouw die een verleden met hem heeft; een verlegen, stille vrouw die in dienstbaarheid werkt voor haar adoptievader (of oom, denk ik). Ik weet het niet precies), die haar verkracht; en een gedweeë vent in een pak die voortdurend op zijn gezicht krabt en een grote gemene vrouw heeft <0xE2><0x80><0x93> voor degenen die sociaal zijn.<br /><0x3E><0x3E> Er zijn ook kleine markeringen van mensen in de buurt van deze figuren, zoals twee dronkaards die elke avond als de gesmeerde bliksem blijven rondstommelen en grote eisen stellen aan hun echtgenoten en die soms (onbedoeld) uitwisselen! En dan is er de vriendelijke sake-verkoper op de motor die een lieve maar vreemde band heeft met de verlegen, stille vrouw. En natuurlijk is er een groep roddelende dames die rond een drinkplaats in het midden van de sloppenwijk op hun hurken zitten en niets te aardigs over iemand te zeggen hebben, tenzij het over iets erotisch met een man gaat. Het eerste wat opvalt bij dit alles is de manier waarop Kurosawa het beeld schetst; het is een beetje post-apocalyptisch, het heeft niets te maken met een bepaalde tijd of plaats (dat wil zeggen, tot we op een paar foto's moderne auto's en straten zien). Het is een gemarginaliseerde samenleving, maar de zorgen van deze mensen zijn, hoe tragisch ook, bedoeld om met dramatische kracht te worden ontmanteld. Net als Bergman is Kurosawa eropuit om de ontwrichte emoties van mensen te ontleden, met name één scène waarin de dodelijk uitziende man met de holle, droevige ogen zwijgend een doek zit te verscheuren terwijl een vrouw meedoet.<br />Soms is er charme, en soms zelfs gelach, te halen bij deze mensen. Ik genoot zelfs, misschien ironisch, van de kleine momenten met Rokkuchan (met name van Kurosawa's camee als schilder op straat) of de ongemakkelijke stiltes met de man met de gezichtstics. Maar hoewel Kurosawa zijn acteurs enige ruimte laat om te improviseren, blijven zijn camerabewegingen zoals ze altijd zijn geweest: geduldig maar alert, met brede composities en claustrofobische opnamen, schilderachtige visioenen en gezichten soms met de gestileerde vorm van een zwijgend drama dat als huilbui bedoeld is. Te midden van deze soms bizarre en ontroerende verhalen, waarvan sommige (bijvoorbeeld die van de vader en zoon in de auto) bijzonder triest zijn, belicht Kurosawa zijn film en ontwerpt hij het kleurenschema als zijn eerste in Eastmanmancolor, alsof het een van zijn schilderijen is. Weelderig, uitgestrekt, soms over de naden heen, maar altijd met enige beheersing, is deze plek niet noodzakelijkerwijs 'lichter'; het is alsof het abstracte in de scène is doorgedrongen, waar de dingen er levendig uitzien, maar onder de oppervlakte veel duisterder zijn. Het is een schitterend, dubbelsnijdend zwaard dat de droomachtige intonaties van zulk zwaarwichtig drama mogelijk maakt.<br />Met een mooie 'film'-score van Toru Takemitsu (ook verantwoordelijk voor Ran) en een paar uitstekende optredens van de acteurs, en een paar onuitwisbare scènes in een hele fantastische carrière, is Dodes''' Ka-den is in zekere zin een ondergeschikt werk van de regisseur, maar toch bijna volmaakt op zijn eigen manier, die, zoals in veel Kurosawa-drama's als Ikiru en Roodbaard, zonder al te veel sentimentaliteit harde waarheden over de menselijke conditie bevat.
If there was anything Akira Kurosawa did wrong in making Dodes'ka-den, it was making it with the partnership he formed with the "four knights" (the other three being Kobayaski, Ichikawa, and Konishita). They wanted a big blockbuster hit to kick off their partnership, and instead Kurosawa, arguably the head cheese of the group, delivered an abstract, humanist art film with characters living in a decimated slum that had many of its characters face dark tragedies. Had he made it on a more independent basis or went to another studio who knows, but it was because of this, among some other financial and creative woes, that also contributed to his suicide attempt in 1971. And yet, at the end of the day, as an artist Kurosawa didn't stop delivering what he's infamous for with his dramas: the strengths of the human spirit in the face of adversity. That its backdrop is a little more unusual than most shouldn't be ignored, but it's not at all a fault of Kurosawa's.<br /><br />The material in Dodes'ka-den is absorbing, but not in ways that one usually finds from the director, and mostly because it is driven by character instead of plot. There's things that happen to these people, and Kurosawa's challenge here is to interweave them into a cohesive whole. The character who starts off in the picture, oddly enough (though thankfully as there's not much room for him to grow), is Rokkuchan, a brain damaged man-child who goes around all day making train sounds (the 'clickety-clack' of the title), only sometimes stopping to pray for his mother. But then we branch off: there's the father and son, the latter who scrounges restaurants for food and the former who goes on and on with site-specific descriptions of his dream house; an older man has the look of death to him, and we learn later on he's lost a lot more than he'll tell most people, including a woman who has a past with him; a shy, quiet woman who works in servitude to her adoptive father (or uncle, I'm not sure), who rapes her; and a meek guy in a suit who has a constant facial tick and a big mean wife- to those who are social around.<br /><br />There are also little markers of people around these characters, like two drunks who keep stumbling around every night, like clockwork, putting big demands on their spouses, sometimes (unintentionally) swapping them! And there's the kind sake salesman on the bike who has a sweet but strange connection with the shy quiet woman. And of course there's a group of gossiping ladies who squat around a watering hole in the middle of the slum, not having anything too nice to say about anyone unless it's about something erotic with a guy. First to note with all of this is how Kurosawa sets the picture; it's a little post-apocalyptic, looking not of any particular time or place (that is until in a couple of shots we see modern cars and streets). It's a marginalized society, but the concerns of these people are, however in tragic scope, meant to be deconstructed through dramatic force. Like Bergman, Kurosawa is out to dissect the shattered emotions of people, with one scene in particular when the deathly-looking man who has hollow, sorrowful eyes, sits ripping cloth in silence as a woman goes along with it.<br /><br />Sometimes there's charm, and even some laughs, to be had with these people. I even enjoyed, maybe ironically, the little moments with Rokkuchan (specifically with Kurosawa's cameo as a painter in the street), or the awkward silences with the man with the facial tics. But while Kurosawa allows his actors some room to improvise, his camera movements still remain as they've always been- patient but alert, with wide compositions and claustrophobic shots, painterly visions and faces sometimes with the stylization of a silent drama meant as a weeper. Amid these sometimes bizarre and touching stories, with some of them (i.e. the father and son in the car) especially sad, Kurosawa lights his film and designs the color scheme as his first one in Eastmancolor like it's one of his paintings. Lush, sprawling, spilling at times over the seams but always with some control, this place is not necessarily "lighter"; it's like the abstract has come full-throttle into the scene, where things look vibrant but are much darker underneath. It's a brilliant, tricky double-edged sword that allows for the dream-like intonations with such heavy duty drama.<br /><br />With a sweet 'movie' score Toru Takemitsu (also responsible for Ran), and some excellent performances from the actors, and a few indelible scenes in a whole fantastic career, Dodes'ka-den is in its own way a minor work from the director, but nonetheless near perfect on its own terms, which as with many Kurosawa dramas like Ikiru and Red Beard holds hard truths on the human condition without too much sentimentality.