Als een film van een boek zinloos en onbegrijpelijk lijkt, kan de oorzaak onveranderlijk in het boek worden gevonden: het was om te beginnen al zinloos, of het punt is niet gemakkelijk over te brengen op film, of de film miste het punt, wat het meest voorkomt en het gemakkelijkst is, vooral als het punt niet gemakkelijk te definiëren is. Het boek _Morvern Callar_ heeft een punt; iedere lezer van het boek moet dat hebben gevoeld en het gevoel hebben gehad dat hij het had, maar ik vermoed dat de meesten van hen het niet onder woorden konden brengen. Ik weet zelf niet zeker of ik dat kan, maar misschien komt het hierop neer, of op iets dergelijks: dingen komen, dingen gaan, zo is het leven, maar wij gaan door, of in ieder geval sommigen van ons - mensen als Morvern - gaan door. Een meer erudiete criticus zou ongetwijfeld een adequatere definitie kunnen geven. Maar het belangrijkste is dat er een punt is - misschien is de som van het hele verhaal het punt - en dat dit het belangrijkste zou zijn geweest om in het oog te houden en over te nemen bij het inpassen van het verhaal in de film. De maker van deze film heeft het punt kennelijk gemist en maakt er geen eigen punt voor in de plaats; en dus gaat de film over niets. <br />Dit is niet de gebruikelijke klacht van een boekenliefhebber dat zijn favoriete tekst is geschonden. De verdienste van het boek is iets wat ik met tegenzin heb toegegeven: toen ik het las, vond ik het een verdomd vervelend boek, en een aanleiding om de auteur een schop onder zijn kont te geven en hem te dwingen het werk af te maken. Het verhaal wordt verondersteld het werk te zijn van de half ontwikkelde Morvern, maar die illusie wordt voortdurend verdreven door een tiental verschillende soorten literaire effecten, alsof de schrijver met zijn pen in haar zit te porren; er zijn tegenstrijdigheden in stijl en toon, alsof verschillende delen op verschillende tijdstippen zijn geschreven; en eventuele conclusies die ik over Morvern kon trekken, moesten aarzelend blijven, omdat het onzeker was welke implicaties de schrijver wel en niet bedoelde. Bijvoorbeeld, ondanks Morverns zelfbeeld als raver, heb ik ongelijk als ik zeg dat ze uiteindelijk in wezen een Schots arbeidersmeisje blijft, en onder haar verpakking van muziekdownloads niet zo verschillend is van die van generaties geleden? Hoe dan ook, ondanks mijn ergernis over de schrijver kon ik niet ontkennen dat zijn boek me was bijgebleven; en wat ik niet uit mijn hoofd kon zetten was de houding van zijn personage, haar kijk op de wereld, die bijna even levendig was als een portret van Goya. Morvern is het soort persoon dat altijd in aanraking komt met zowel komische als afschuwelijke situaties; soms nodigt ze ze uit, maar vaker landen ze op haar, als vliegen, zodat een groot deel van haar leven bestaat uit een soort onhandig maar gracieus doorploeteren, onbewust praktisch en onbewust filosofisch - en dat is nog te zwak uitgedrukt. Het complex van incidenten en van Morverns persoonlijkheid. De antwoorden op die vragen zijn de essentie van het boek en de prestatie ervan, want anders zou het moeilijk zijn om een dwarsdoorsnede van het bestaan te geven. Ondanks mijn afkeer van het boek zie ik dat wel in.<br />De Morvern die zojuist is beschreven, is niet de Morvern uit de film, of als dat wel zo is, wordt het grootste deel van haar buiten beeld gehouden. Een actrice die goed bij het personage zou hebben gepast, als ze de juiste leeftijd op de juiste tijd had gehad, is Angharad Rees uit de oude tv-serie 'Poldark'. Samantha Morton lijkt me dan een goede casting: ze is eigenlijk net zo'n soort actrice, en in een van haar eerdere films, 'Jezus' Zoon' Ze speelde een meisje dat met een paar aanpassingen in dit meisje veranderd had kunnen worden. Jammer genoeg bleek dat ze niet het personage uit het boek had om te spelen. Om te beginnen is het boek een boek dat, als het gedramatiseerd moet worden, praktisch schreeuwt om monologen van de hoofdpersoon voor het publiek; zonder haar commentaar, haar gezichtspunt, haar stem, verliest het verhaal het grootste deel van zijn betekenis. Het is er nog meer door verloren gegaan doordat de adapter het heeft ontdaan van zijn komische en afschuwelijke elementen. Ook de reacties van Morvern (of die nu geamuseerd of afwijzend waren, afhankelijk van haar stemming) ontbreken, en de voorvallen hebben geen reden meer om in het verhaal voor te komen. Kortom, de filmmaker koos om de een of andere reden voor de verfilming van een levendige, scherpzinnige, komische roman, en koos als typerende beeldspraak voor een beeld van mevrouw Morton die wegkwijnt in een artistiek getemperde melancholie; alsof het uitje waarvoor Morvern zich opgeeft, een rondleiding door de stations van het kruis is. Dat is helemaal niet waar het boek, of de Morvern van het boek, over ging. Daar komt nog bij dat de Morvern van de film geen Schotse is (de actrice zei in een interview dat ze Schotse voorouders had). Ik had de tijd om het accent te bestuderen) en dat zou ze moeten zijn: het is belangrijk dat zij, haar familie en haar vriendinnen allemaal van één plek komen. En ten slotte mist de film het einde van het verhaal: Morvern geeft alles uit wat ze heeft en komt thuis in de ijzige duisternis: het is winter, de dam is bevroren, de stroom is uitgevallen en het café is donker. Zonder dit, zonder de rest, blijft er een mislukte kunstfilm over, een dode film, over een onderwerp waarvan de kracht juist lag in haar weigering, of aangeboren onvermogen, om ooit toe te geven aan het feit dat ze dood was.
When a movie of a book seems pointless and incomprehensible, the cause can invariably be found in the book: either it was pointless to start with, or the point is one not easily conveyed to film, or the movie missed the point, which is the most frequent of these results, and the easiest to happen, especially when the point is one not easily defined. The book "Morvern Callar" has a point; every reader of the book must have felt this, and felt as if he had gotten it; but I suspect most of them could not state it in words. I'm not sure I can, myself, but perhaps it comes to this, or something like it: Things come, things go, such is life, but we carry on; or at any rate some of us--people like Morvern--do. No doubt a more erudite critic could construct a more adequate definition. But the important fact is that there is a point--possibly the sum of the entire story is the point--and that this would have been the main thing to keep in view, and to carry over, in adapting the story to film. The maker of this film evidently missed the point, and doesn't substitute one of her own; and so the film is about nothing.<br /><br />This is not the usual complaint of a book-lover that his favorite text has been violated. The merit of the book is something I conceded grudgingly: in reading it I found it a bloody nuisance, and an occasion for kicking the author in the pants and getting him in to finish the job properly. The narrative is supposed to be the work of the half-educated Morvern, but that illusion is constantly dispelled by a dozen different types of literary effect, as if the author were poking at her with his pen; there are inconsistencies of style and tone, as if different sections had been composed at different times; and any conclusions I could reach about Morvern had to remain tentative because it was uncertain which implications the author intended and which he did not: for instance, despite Morvern's own self-characterization as a raver, am I wrong that in the end she remains essentially a working-class Scots girl, and beneath her wrapping of music downloads not so different from those of generations past? In any case, despite my irritation at the author, I couldn't deny that his book stuck with me; and what I couldn't get out of my head was his character's attitude, her angle on the world, which was almost as vivid as a Goya portrait. Morvern is the kind of person who's always encountering situations at once rather comic and rather horrible; occasionally she invites them but more often they land on her, like flies, so that much of her life consists of a kind of gauche but graceful slogging-through, unconsciously practical and unconsciously philosophical--and that doesn't begin to describe it idiosyncratically enough. The complex of incidents and of Morvern's responses to them are the substance of the book, and its achievement, in exposing a cross-section of existence it would be difficult to illuminate otherwise; for all my dislike of the book, I can see this.<br /><br />The Morvern just described is not the Morvern of the movie; or if it is, most of her is kept offscreen. An actress who might have been a good fit for the character, had she been the right age at the right time, is Angharad Rees, from the old TV series "Poldark". Samantha Morton, then, would seem like good casting: she's rather the same sort of actress, and in one of her earlier movies, "Jesus' Son", she played a girl who with a few adjustments could have been turned into this one. Unfortunately, as the film turned out, she doesn't have the character from the book to play. For one thing, the book is one that, if it is to be dramatized, virtually cries out for monologues by the main character to the audience; without her comments, her perspective, her voice, the story loses most of its meaning. It has lost more of it in that the adaptor has expurgated it of its comic and horrible elements: the most memorable incidents from the book are curtailed before they turn grotty, and so Morvern's responses (whether of amusement or distaste, depending on her mood) are missing too, and the incidents no longer have a reason for being in the story. In short, the filmmaker chose for some reason to turn a brisk, edgy serio-comic novel into a genteel art TV film, and chose as her typical image one of Ms. Morton languishing in a artistically shaded melancholy; as if the outing Morvern signs up for were a tour of the Stations of the Cross. This isn't at all what the book, or the Morvern of the book, was about. For another thing, the Morvern of the movie isn't Scottish (the actress said in an interview she hadn't had time to study up the accent), and she ought to be: it's important that she, her family, and her mates are all from a single place. And finally the film is missing the end of the story: Morvern's spending all she has and coming home to icy darkness: it's winter, the dam has frozen, the power has gone out, and the pub is dark. Minus this, and minus all of the rest, what's left is a failed art film, a dead film, about a subject whose strength lay precisely in her refusal, or native inability, ever to give in to being dead.