In dit docudrama over de Rosenstrasseprotesten in Berlijn, een gebeurtenis waarvan ik niet op de hoogte was en die eind februari 1943 begon, wordt een ander stukje van de enorme puzzel van de Holocaust op zijn kop gezet. De details staan in een addendum dat op deze recensie volgt.<br />Het filmverhaal plaatst het verhaal van dit protest binnen een ander, hedendaags verhaal dat in New York City begint, in het heden. Hier schokt een welgestelde, niet-opmerkzame joodse vrouw, wier man kort daarvoor is overleden, haar kinderen en anderen door aan te dringen op een extreem orthodoxe rouwritueel. Ze gaat zelfs nog verder en eist dat de niet-joodse verloofde van haar dochter het huis verlaat. Vervolgens hoort Hannah (Maria Schrader) voor het eerst van een oudere nicht dat tijdens de Tweede Wereldoorlog in Berlijn haar moeder, toen 8 jaar oud, was opgenomen en werd beschermd door een Arische vrouw. Hannah laat alles vallen, gaat naar Berlijn en vindt daar deze vrouw, Lena Fischer, nu 90 jaar oud. Hannah weet de vrouw met gemak over te halen haar verhaal te vertellen. Het lijkt allemaal te mooi om waar te zijn.<br />Daarna wordt de film beter, met lange flashbacks die zich voornamelijk richten op de gebeurtenissen van 1943 rond het protest, waarin de fictieve hoofdpersoon dezelfde mevrouw Fischer is. Fischer op 33 (op schitterende wijze gespeeld door Katja Riemann), een barones en begenadigd pianiste die getrouwd is met Fabian (Martin Feifel), een joodse concertviolist, een van de mannen die op het terrein van de Rosenstrasse werd vastgehouden.<br />Het verhaal gaat van tijd tot tijd kort terug naar het heden en eindigt ook nog eens in New York. Terwijl de scènes in het heden verzadigd zijn van kleuren, zijn de scènes uit 1943 vervaagd, sterk op blauwgrijze tonen.<br />De kwaliteit van het acteerwerk is over het algemeen vrij goed, wat je zou verwachten gezien het grote reservoir aan talent in Duitsland en de leiding van Margarethe von Trotta, de meest vooraanstaande vrouwelijke filmmaker van de New German Cinema, zelf een voormalige actrice.<br />Het verhaal van de demonstratie wordt eenvoudig verteld. Er ontbreekt slechts één element dat had kunnen helpen: aan het eind in steno genoteerde aantekeningen over de uiteindelijke uitkomst voor de mensen die in de Rosenstrasse in hechtenis zijn genomen, een uitkomst die, zoals het addendum hieronder duidelijk maakt, ongelooflijk positief was.<br />De 'Rosenstrasse' heeft het volgens de meeste filmcritici niet goed gedaan. Te lang, nodeloos gelaagd, voedt stereotypen van de sekse, manipuleert met de muziek: de gebruikelijke raps. Het is te lang. Maar ik vond in deze film een strenge, krachtige, spontane en volkomen overtuigende proteststem van de vrouwen die de wacht hielden bij het huis aan de Rosenstrasse waar hun joodse familieleden en anderen waren vastgehouden. Ik vond niets opzichtigs, eigentijdss of manipulatiefs in deze weergave. Juist het ontbreken van extreem geweld (niemand wordt neergeschoten of op een andere manier lichamelijk mishandeld) versterkte mijn spanning, die naarmate de film vorderde steeds meer toenam. Je blijft wachten op een gewelddadige aanval die elk moment kan beginnen. De somberheid van de film bleef me na afloop bij. Ik werd's nachts vaak wakker toen ik de film had gezien, mijn hoofd vol sombere, melancholische, chaotische beelden en gevoelens die door de film werden opgeroepen. Voor mij gebeurt dat zelden. (In het Duits en het Engels). Mijn score: 8/10 (B-stuk). (Gezien op 31-5-05). Als je meer van mijn recensies wilt lezen, stuur me dan een bericht om te vragen hoe ik bij mijn websites kom. 1700 tot 2000 joden, voornamelijk mannen die met niet-joodse vrouwen waren getrouwd, werden van hun dwangarbeid in wat de laatste razzia in de nationale hoofdstad had moeten zijn, naar Rosenstrasse 2-4, een bijstandskantoor voor de joodse gemeenschap in het centrum van Berlijn, gedreven.<br /><br />Omdat deze joden Duitse familieleden hadden, van wie velen hooggeplaatste connecties hadden, hoopte Adolf Eichmann dat het afzonderen van hen van andere gevangenen familieleden ervan zou overtuigen dat hun dierbaren naar werkkampen werden gestuurd in plaats van naar onheilspellender bestemmingen in het bezette Polen.<br />Normaal gesproken bleven de gearresteerden slechts twee dagen in hechtenis voordat ze op treinen naar het oosten werden gezet. Maar voordat in dit geval deportatie van gevangenen kon plaatsvinden, kregen vrouwen en andere verwanten lucht van wat er aan de hand was en verschenen ze op het adres in de Rosenstrasse, eerst alleen en in groepjes van twee, en daarna in steeds groter wordende aantallen.<br />Misschien wel zesduizend mensen namen deel aan het protest, maar niet allemaal tegelijk. Vrouwen eisten hun echtgenoten terug, dag na dag, een week lang. Ongewapend, ongeorganiseerd en zonder leider stonden ze tegenover de wreedste krachten die het Derde Rijk ter beschikking stonden.<br /><br />Joseph Goebbels, de Gauleiter (gouverneur of districtsleider) van Berlijn, die erop gebrand was die stad raciaal gereinigd te zien, was ook verantwoordelijk voor het moreel van de natie. In beide gevallen maakte hij zich zorgen over de mogelijke repercussies voor de vrouwen. In plaats van meer openlijke afwijkende meningen uit te lokken door de vrouwen op straat neer te schieten en bang te zijn de geheimhouding van de 'Einde-oplossing' in gevaar te brengen, liet Goebbels met Hitlers instemming de gevangenen uit de Rosenstrasse vrij en gaf hij zelfs bevel vijfentwintig van hen die al naar Auschwitz waren gestuurd terug te sturen!<br />Voor Hitler en Goebbels was de beslissing slechts een uitstel van het onvermijdelijke. Maar ze vergisten zich. Bijna iedereen die uit de Rosenstrasse werd vrijgelaten overleefde de oorlog. De vrouwen behaalden een verbazingwekkende overwinning op de krachten van de vernietiging. (Afkomstig uit een artikel dat op de website van de Universiteit van Zuid-Florida was geplaatst, 'Een handboek voor leraren over de Holocaust'.)
Another small piece of the vast picture puzzle of the Holocaust is turned face up in this docudrama about the Rosenstrasse Protest in Berlin, an event I had not known of, that began in late February, 1943. The details are given in an addendum that follows this review.<br /><br />The film narrative sets the story of this protest within another, contemporary story that begins in New York City, in the present. Here a well off, non-observant Jewish woman, whose husband has just died, shocks her children and others by insisting on an extremely orthodox mourning ritual. She goes even further, demanding that her daughter's non-Jewish fiancé leave the house.<br /><br />The distressed daughter, Hannah (Maria Schrader) then learns for the first time from an older cousin that during WWII, in Berlin, her mother, then 8 years old, had been taken in and protected by an Aryan woman. Hannah drops everything, goes to Berlin, and finds this woman, Lena Fischer, now 90. Hannah easily persuades the woman to tell her story. It all seems rather too pat.<br /><br />The film thereafter improves, focusing through long flashbacks primarily on the events of 1943 that surrounded the protest, in which the fictitious central character is the same Mrs. Fischer at 33 (played magnificently by Katja Riemann), a Baroness and accomplished pianist who is married to Fabian (Martin Feifel), a Jewish concert violinist, one of the men detained at the Rosenstrasse site.<br /><br />The narrative does briefly weave back to the present from time to time and also ends in New York City once again. While scenes in the present are color saturated, the 1943 scenes are washed out, strong on blue-gray tones.<br /><br />The quality of acting is generally quite good, what we might expect given the deep reservoir of talent in Germany and the direction of Margarethe von Trotta, New German Cinema's most prominent female filmmaker, herself a former actress.<br /><br />The story of the protest is told simply. Only one feature is lacking that would have helped: still-text notes at the end indicating the eventual outcome for those people taken into custody at Rosenstrasse, an outcome that was, as the addendum below makes clear, incredibly positive.<br /><br />"Rosenstrasse" has not fared well in the opinions of most film critics. Overly long, needlessly layered, purveyor of gender stereotypes, manipulative with music: so go the usual raps. It is too long. But I found in this film an austere, powerful, spontaneous and entirely convincing voice of protest from the women who kept the vigil outside the place on Rosenstrasse where their Jewish relatives and others were detained. I found nothing flashy, contemporary or manipulative in this depiction.<br /><br />The very absence of extreme violence (no one is shot or otherwise physically brutalized) intensified my tension, which increased incrementally as the film progressed. You keep waiting for some vicious attack to begin any minute. The somberness of the film stayed with me afterward. I awoke often later in the night I saw the film, my mind filled with bleak, melancholic, chaotic images and feelings conjured by the film. For me, that happens rarely. (In German and English). My rating: 8/10 (B+). (Seen on 05/31/05). If you'd like to read more of my reviews, send me a message for directions to my websites.<br /><br />Add: The Rosenstrasse Protest: Swept up from their forced labor jobs in what was meant to be the Final Roundup in the national capital, 1700 to 2000 Jews, mostly men married to non-Jewish women, were herded into Rosenstrasse 2-4, a welfare office for the Jewish community in central Berlin.<br /><br />Because these Jews had German relatives, many of them highly connected, Adolf Eichmann hoped that segregating them from other prisoners would convince family members that their loved ones were being sent to labor camps rather than to more ominous destinations in occupied Poland.<br /><br />Normally, those arrested remained in custody for only two days before being loaded onto trains bound for the East. But before deportation of prisoners could occur in this case, wives and other relatives got wind of what was happening and appeared at the Rosenstrasse address, first in ones and twos, and then in ever-growing numbers.<br /><br />Perhaps as many as six thousand participated in the protest, although not all at the same time. Women demanded back their husbands, day after day, for a week. Unarmed, unorganized, and leaderless, they faced down the most brutal forces at the disposal of the Third Reich.<br /><br />Joseph Goebbels, the Gauleiter (governor or district leader) of Berlin, anxious to have that city racially cleansed, was also in charge of the nation's public morale. On both counts he was worried about the possible repercussions of the women's actions. Rather than inviting more open dissent by shooting the women down in the streets and fearful of jeopardizing the secrecy of the "Final Solution," Goebbels with Hitler's concurrence released the Rosenstrasse prisoners and even ordered the return of twenty-five of them who already had been sent to Auschwitz! <br /><br />To both Hitler and Goebbels, the decision was a mere postponement of the inevitable. But they were mistaken. Almost all of those released from Rosenstrasse survived the war. The women won an astonishing victory over the forces of destruction. (Adapted from an article posted at the University of South Florida website, "A Teacher's Guide to the Holocaust.")