The Lady From Shanghai is een vreemde film, zelfs naar de maatstaven van de eminente regisseur Orson Welles, wiens laatste Hollywoodfilm dit al vele jaren was. Het is een soort postmoderne film noir, gemaakt in de periode dat meer conventionele films van dit type heel populair waren, en het gaat over een gelukkige Ierse zeeman (gespeeld door Welles) die een mysterieuze dame ontmoet (Rita Hayworth, die in die tijd met Welles getrouwd was) en haar kreupele en waarschijnlijk impotente echtgenoot, met een intellectuele, boosaardige geestdrift gespeeld door Everett Sloan. Er volgt een lange zeereis, met Welles op sleeptouw als lijfwacht, en de plot wordt ingewikkelder als Sloan's vrouw met haar man meegaat. Welles' compagnon (Glenn Anders) komt opdagen en begint problemen te maken door rare toespraken te houden over zelfmoord en andere morbide onderwerpen die doen vermoeden dat de man op het punt staat een zenuwinzinking te krijgen. Er ontstaat een moordcomplot en Welles en zijn opdrachtgevers ondergaan allerlei rampen, en op dat moment raakt het verhaal, dat tot nu toe in een rustig tempo is verteld, uit de bocht, en het laatste deel van de film bestaat uit briljante regieaanwijzingen die in de film te pas lijken te zijn gekomen om de film iets van de kracht en de urgentie te geven die zijn verhaal op zichzelf niet heeft, en het resultaat is een zeer bezienswaardig en vaak aangenaam verhaal dat te allen tijde een onbegrijpelijke puinhoop is. Het is moeilijk te zeggen wat Welles met deze film probeerde te doen, behalve misschien zijn carrière in Hollywood nieuw leven inblazen door een auto voor zijn vrouw te maken. Maar de zelfvernietiging komt tussenbeide, zoals vaak bij Welles, en juffrouw Hayworth heeft er nog nooit zo aantrekkelijk uitgezien. Het lijkt vreemd dat zij ook de rol van femme fatale speelt, want afgezien van haar schoonheid was haar aantrekkelijkste eigenschap als filmpersoonlijkheid beminnelijkheid, een eigenschap die ze in deze film niet bezit. De regisseur zelf is vreemd onaantrekkelijk en hautain op O'Hara, de (vermoedelijk) gemakkelijke zeeman, aangezien Welles, ondanks zijn vele talenten, niet bekendstond als een gemakkelijke man om mee te werken. Dit is een rol die twintig of dertig jaar later door Sean Connery of Robert Shaw tot leven zou zijn gebracht. Welles doet dat niet. De interessantste rol in de film is die van Glenn Anders als Grisby, Sloans gestoorde, verraderlijke compagnon. Anders doet wonderen met die rol en wordt gefotografeerd om er bizar uit te zien, terwijl zijn scènes eindigen met vreemde, wrange noten en vaak slordig zijn bewerkt; maar desondanks slaagt hij erin om Grisby's gestoordheid tastbaar en verontrustend te maken, en verwacht hij, op een beschaafde manier, de meer flamboyante Method-acteurs uit de jaren vijftig, zoals Timothy Carey.<br />Er is een vraag die aan me knaagt over deze film: wat probeerde Welles te zeggen? Hij was een zeer getalenteerde en intelligente man, en hij had de neiging in zijn films uitspraken te doen die, of je het nu met zijn wereldbeeld eens bent of niet, briljant werden verwoord. Ik denk dat ik een antwoord heb, of althans een gedeeltelijk antwoord: Welles vatte zijn filmcarrière samen. Hij was aan het eind van zijn Latijn in de Hollywoodstudio's waar hij zo'n hekel aan had, en dat wist hij. _The Lady From Shanghai_ is niet bepaald een koekje van eigen deeg voor de studiomagnaten van die tijd, maar ik vermoed dat het in zijn portret van de amorele, rivaliserende grote advocaten (lees: producenten) Welles' mening weergeeft over de machthebbers in Hollywood. Welles zelf was beslist een verstokte reiziger, en hij woonde zelden lang op één plaats. Hij werd door een studio ingehuurd om een grote, prestigieuze film te maken (Burger Kane), wat een vuurzee van controverse veroorzaakte waarvan hij nooit helemaal herstelde. Dit is misschien de kwestie die zijn naam niet durft uit te spreken in deze film, wat wil zeggen dat Welles' persoonlijke falen om de schok van zijn nieuwigheid in de filmkolonie niet te boven te komen, en zijn onvermogen om, zoals beloofd, de goederen te leveren, het probleem niet kunnen oplossen. Alleen al het feit dat hij in Hollywood opdook, kon, net als zijn aanwezigheid alleen al in de film, geen rampen voorkomen die ver buiten zijn macht lagen. Dat hij zich in de film voordeed als een vriendelijke, naïeve buitenstaander toont aan dat Welles weinig van zichzelf wist. Hij was veel meer een insider dan hij liet merken, en ik stel me voor dat hij zijn kennis van de wereldwijze aspecten van het leven verachtte, en zichzelf ook omdat hij zoveel wist.
The Lady From Shanghai is weird even by the standards of its eminent director, Orson Welles, whose last Hollywood film this was for many a moon. It's a kind of post-modern film noir made during the period when more conventional films of this type were quite popular, and it concerns a happy go lucky Irish sailor (played by Welles) who falls in with a mysterious lady (Rita Hayworth, who was married to Welles at the time), and her crippled, and probably impotent husband, played with a brainy, malevolent gusto by Everett Sloan. A long sea voyage follows, with Welles in tow as bodyguard, and the plot thickens when Sloan's law partner (Glenn Anders) turns up and starts making trouble by giving odd speeches about suicide and other morbid topics that suggest that the man is on the verge of mental breakdown. A murder plot ensues, and all sorts of calamities follow for Welles and his employers, and at this point the story, fuzzy and told at a leisurely pace thus far, goes off the deep end, and the last part of the film consists of brilliant directorial set-pieces that seem to have been thrown in to give the movie some of the drive and urgency its story does not, by itself, possess, and the result is a very watchable and often pleasing at all times incomprehensible mess.<br /><br />It's hard to know what Welles was trying to do with this film aside from maybe resurrect his career in Hollywood by making a vehicle for his wife. But self-destruction intervenes, as it often does with Welles, and Miss Hayworth has never looked less fetching. That she is also cast as a femme fatale seems peculiar, as aside from her beauty her most appealing trait as a screen personality was lovableness, a quality she does not possess in this picture. The director himself is strangely unappealing and hammy at O'Hara, the (presumably) easygoing sailor, since Welles, for all his many gifts, was not known as an easy man to work with. This is a role that twenty or thirty years later Sean Connery or Robert Shaw might have been able to breath life into. Welles does not. The most interesting performance in the movie is Glenn Anders' as Grisby, Sloan's loony, treacherous law partner. Anders works wonders with the part, and is photographed to look bizarre, while his scenes end on odd, sour notes, and are often choppily edited; but for all this he manages to make Grisby's derangement palpable and disturbing, and anticipates, in a genteel way, the more flamboyant Method actors of the fifties, such as Timothy Carey.<br /><br />There is a question that nags me about this film: what was Welles trying to say? He was a highly talented and intelligent man, and tended to make statements in his movies, which, whether one agrees with his world view or not, were brilliantly put forth. I think I have an answer, or a partial one: Welles was summing up his movie career. He had reached the end of his rope in the Hollywood studio system he despised, and he knew it. The Lady From Shanghai isn't exactly a nose-thumbing at the studio moguls of the day, but I suspect that it is, in its portrait of amoral, rival big shot lawyers (read: producers) expressing Welles' opinion of the power brokers of Hollywood. That he presented himself as a rootless sailor is telling. Welles himself was certainly an inveterate traveler, and he rarely lived in one place for long. He was hired by a studio to provide it with a big, prestigious film (Citizen Kane), which caused a firestorm of controversy from which he never fully recovered. This may be the issue that dares not speak its name in this film, which is to say Welles' personal failure in not getting over the shock of his newness in the movie colony, and his inability to deliver the goods, as promised. The mere fact of him turning up in Hollywood, like his mere presence in the film, could not forestall disasters well beyond his control. That he presented himself in the movie as an amiable, naive outsider shows a lack of self-knowledge on Welles' part. He was much more of an inside player than he let on, and I imagine that he despised his knowledge of the worldlier aspects of life, and himself for knowing so much.