N.B.: Deze geweldige film gaat 'over' zoveel dingen, allemaal met succes: sf-tijdreizen, instabiele psychologie, dystopische samenleving, het wat-is-het-syndroom, geleidelijke ondermijning van geloofssystemen, wereldwijd bioterrorisme en een ontluikende liefde.<br />De vertakkingen van de verwrongen tijdlijn van het verhaal leiden tot verhitte discussies <0xE2><0x80><0x93> getuige de discussies op deze site; of, in het uiterste geval, bekijk de dissertatie op www.mjjyoung.net/time/apkeys.html. Wauw! Zulke tijdgebonden nadruk heeft voornamelijk betrekking op de briljante plot, die afkomstig is uit het schitterende werk van de schrijvers David en Janet Peoples, om nog maar te zwijgen van de inspiratie voor Chris Markers 'La Jetee'. Dit is zonder twijfel een van de meest succesvolle, fascinerende tijdreizende films die ooit zijn gemaakt. Maar er worden hier Het echte genie van de film is dat hij zich richt op de nare bijwerkingen van het tijdreizen in de geest van James Cole (Bruce Willis, die hier het beste werk van zijn carrière verricht). Zijn reis gaat van een enthousiaste vaccinjacht naar een geleidelijk ontredderd slachtoffer en weer terug. De andere grote lijn in het verhaal benadrukt steeds meer het persoonlijke verhaal van James en dr. Kathryn Railly (de geweldige Madeleine Stowe). Ik hou van de gelijktijdige verschuivingen en tegengestelde gezichtspunten van deze twee personages. Voor mij komt het allemaal neer op de vlooienscène in de hotelkamer. Tegen die tijd is James weer in de greep van een onwankelbare vastberadenheid en twijfelt hij aan zijn eigen werkelijkheid; terwijl dr. Railly, de koele en rationele wetenschapper, is er eindelijk volkomen van overtuigd geraakt, nadat hij James' bewijzen had ingeslikt, dat hij een afschuwelijke voorspelling heeft gedaan. Haar wanhoop om tot James door te dringen en zich aan de missie vast te klampen, toont aan hoe ver ze is gekomen.<br />Gilliam maakt dat we ons zorgen maken over deze personages, vooral door het crescendo van de spanning die hun leven beheerst. De balans die wordt gehouden tussen emotionele achtbaan en oplopende sciencefictionpuzzel/thriller is schitterend. En de ontknoping op het vliegveld is hartverscheurend intens, omdat we die zo duidelijk door James' dromen zien komen. Hier, vlak nadat James heeft besloten de hele rotzooi de rug toe te keren en zich meer dan ooit tegen zijn waanzin verzet, stapt hij weer op de plaat en doet hij wat voor de mensheid noodzakelijk is. Kijk maar naar José en de pistoolmitrailleur (vlak hiervoor zijn de verwijzingen naar Hitchcocks _Vertigo_ en identiteitsverwisseling/verwarring briljant.) Dit is een film die tussen denkende mensen moet worden uitgeplozen; hij houdt niet alleen stand onder herhaalde bezichtigingen, hij eist ze ook op. _Twelve Monkeys_ is intelligent, provocerend, bizar, grappig en spannend.<br />De bijrollen zijn uitstekend, vooral Brad Pitt die al zijn scènes steelt en een grote flexibiliteit aan de dag legt als Jeffery Goines, gestoord en verwend, maar altijd de overlever. Peters (interessant dat de film de kijker gewoon zijn verdorven motivatie overlaat) en Christopher Plummer als dr. Goines. Maar de grootste lof is voor Terry Gilliam, die hier <0xE2><0x80><0x93> op het nippertje <0xE2><0x80><0x93> zijn uitmuntende 'Brazilië' overtreft. (Veel parallellen, natuurlijk, vooral met de eenzame strijder die probeert te ontsnappen aan zijn afbrokkelende omgeving: krankzinnigheid vanbinnen, krankzinnigheid buiten.) Elk beeld van deze film heeft zijn eigen unieke stempel en toon. De soundtrack is ook geweldig.<br />Dit is een van de grote prestaties van de jaren negentig, een echte favoriet van me, en zal zeker nog lang standhouden.
NB: Spoilers within. This great movie is "about" so many things, all of them successfully: sci-fi time travel, unstable psychologies, dystopian society, the what-is-real syndrome, gradual undermining of belief systems, worldwide bioterrorism, and a nascent love story.<br /><br />The ramifications of the story's twisted time line stir up loads of heated debate - witness the discussions within this site; or, as an extreme, check out the dissertation at www.mjyoung.net/time/monkeys.html. Whew! Such temporal emphasis speaks mostly to the brilliant plot, coming from the magnificent work of writers David and Janet Peoples, not to mention the inspiration of Chris Marker's "La Jetee." Without a doubt, this is one of the most successful, fascinating time-travel movies ever conceived. But there are many other levels speaking here.<br /><br />The movie's real genius is to focus on the nasty side effects of time-travel in the mind of James Cole (Bruce Willis, doing the best work of his career here). His journey progresses from gung-ho vaccine-hunting warrior to gradually unhinged victim  and back again. The other broad sweep of the story increasingly emphasizes the personal tale between James and Dr. Kathryn Railly (the wonderful Madeleine Stowe). I love the simultaneous shifting/opposing viewpoints of these two characters. For me it all comes to a head in the fleabag hotel room scene. By this point, James  once gripped by an unshakable determination  now slumps in utter doubt about his own reality; while Dr. Railly  the cool and rational scientist  has finally become wildly convinced, after absorbing James's proofs, of his horrific predictions. Her desperation to get through to James and hang on to the mission shows how far she's come.<br /><br />Gilliam makes us care about these characters, especially through the crescendo of tension threading their lives. The balance held between emotional roller-coaster and mounting sci-fi puzzle/thriller is exquisite. And the denouement at the airport is heart-poundingly intense because we see it coming so clearly through James's dreams. It is here, just after James has decided to quit the whole mess  and is fighting his insanity more than ever  that he steps back up to the plate and does what is necessary for mankind. See Jose and the gun (Just before this, the references to Hitchcock's "Vertigo" and identity switching/confusion are brilliant.) This is a movie to be hashed out between thinking people; it not only holds up under repeated viewings, it demands them. "Twelve Monkeys" is intelligent, provocative, bizarre, funny, and suspenseful stuff.<br /><br />The supporting cast is excellent, especially Brad Pitt stealing all of his scenes and showing great flexibility as Jeffery Goines, crazed and spoiled, but ever the survivor. And there is David Morse as Dr. Peters (interesting how the movie simply leaves to the viewer his wicked motivation) and Christopher Plummer as Dr. Goines. But the biggest accolades belong to Terry Gilliam, surpassing here - just barely - his outstanding "Brazil." (Lots of parallels, of course, especially the lonely combatant trying to escape his crumbling surroundings: lunacy within, lunacy without.) Every frame of this movie has his unique stamp and tone. The soundtrack is terrific, too.<br /><br />This is one of the great achievements of the 90s, a true favorite of mine, and sure to hold up for a long time to come.