Na zijn huldeblijk aan de film noir in Chinatown keerde Roman Polanski terug naar de thema's die hem in de jaren zestig zijn grootste hits hadden bezorgd met deze griezelige psychologische verschrikking die, net als _Repulsion_ en _Rosemary's Baby_, te maken heeft met de paranoia en claustrofobie die het leven in een appartement met zich meebrengt.<br />Claustrofobische omgevingen zijn de omgevingen die Polanski het best weet te scheppen, en dit moet het meest verstikkende en benauwde beeld worden dat hij ooit heeft geschapen. De nadruk op zijmuren en verre verdwijnende punten is groter dan ooit, en zelfs in het kleine aantal buitenscènes is er maar zelden een glimp van de hemel te zien. Maar _The Tenant_ is niet alleen in de ruimte beperkt, maar ook in de intensiteit waarmee het zich op zijn hoofdpersoon richt. Trelkovsky, gespeeld door Polanski zelf, komt niet alleen in elke scène voor, hij komt in vrijwel elk shot voor. Als hij niet op het scherm is, wordt Trelkovsky's gezichtspunt door de camera bepaald. En natuurlijk ziet hij vrijwel overal waar hij kijkt zijn eigen spiegelbeeld naar hem terugstaren.<br />Ik kan geen enkele film bedenken die meer draait om de introspectie en eenzaamheid van één personage. Sommige psychologische thrillers, zoals _M_ of _Peep Tom_, manipuleren ons zo dat we medelijden krijgen met de geesteszieke hoofdpersoon. Andere, zoals _Psycho_, proberen een diepgaande wetenschappelijke analyse van zijn geestestoestand. Zonder iets te eisen begrijpen of waarderen we wat er in zijn hoofd omgaat. We voelen zijn paranoia en obsessie, ook al wordt ons voortdurend duidelijk gemaakt dat ze irrationeel zijn.<br />Polanski was ook een meester in de langzaam ontvouwende horrorfilm. In zijn horrors is het vaak onduidelijk of er werkelijk iets sinisters aan de hand is, maar ze behoren tot de effectiefste in angstaanjagend publiek. Waarom? Precies omdat ze zich zo langzaam ontvouwen en zoveel tijd besteden aan het zo zorgvuldig in scène zetten van situaties dat ze de kijker onderdompelen in paranoia. Een veel latere Polanski-verschrikking, The Ninth Gate, is qua plot een beetje een rommeltje, maar het lukt in elk geval nog om die sluipende angst te bewerkstelligen.<br />Dit is een zeldzame kans om Polanski zelf in een belangrijke rol te zien. Zijn talent voor de camera zat er zo goed als achter, en hij is absoluut perfect als de zachtmoedige Trelkovsky. Een andere uitmuntende vertolking is die van de maar al te vaak over het hoofd geziene Shelley Winters als de conciërge. In feite is het nogal een sterrencast, hoewel veel van de bekende gezichten niet op hun plaats lijken in deze vreemde, gotische Europese film. Ook zijn er helaas veel Franse acteurs die een bijrol spelen en op gruwelijke wijze in de Engelse versie worden verfilmd. De Tenant is gepolijster en minder pretentieus dan Repulsion, maar het mist de spanning en het karakter dat Rosemary's Baby zo boeiend en onderhoudend maakt. De Tenant is goed, zonder grote tekortkomingen, en Polanski was als regisseur echt in topvorm, maar het is niet een van zijn aangrijpendste werken.
After his classic film noir homage Chinatown Roman Polanski returned to the themes that had given him his greatest hits in the 60s with this creepy psychological horror which, like Repulsion and Rosemary's Baby, deals with the paranoia and claustrophobia generated by apartment living.<br /><br />Claustrophobic environments are the ones which Polanski is best at creating, and this has to be the most suffocating and confined picture he ever created. The emphasis on side walls and distant vanishing points is greater than ever, and even in the small number of exterior scenes the sky is rarely glimpsed. But The Tenant is not just confined spatially, but also in the intensity with which it focuses on its protagonist. Trelkovsky, played by Polanski himself is not only in every scene, he is in virtually every shot. When he is not on screen more often than not the camera becomes Trelkovsky's point of view. And of course almost everywhere he looks he sees his own reflection staring back at him in a mirror.<br /><br />I can't think of any film that is more about the internalisation and solitude of one character. Some psychological thrillers, like M or Peeping Tom, manipulate us into feeling sorry for the mentally ill protagonist. Others, like Psycho, attempt in-depth scientific analysis of his mental condition. The Tenant fits into neither of these categories  it simply immerses us completely inside Trelkovsky's experience without demanding we actually understand or appreciate what is going on inside his head. We feel his paranoia and obsession even though it is constantly revealed to us that they are irrational.<br /><br />Polanski was also a master of the slowly unfolding horror film. Often in his horrors there is an ambiguity as to whether there is actually anything sinister going on, but they are among the most effective at frightening audiences. Why? Precisely because they unfold so slowly and invest so much time in painstakingly setting up situations that they immerse the viewer in paranoia. A much later Polanski horror, The Ninth Gate is a bit of a mess plot-wise but at least it still manages to achieve that creeping sense of dread.<br /><br />This is a rare chance to see Polanski himself in a major role. His talent in front of the camera was as good as behind it, and he is absolutely perfect as the meek Trelkovsky. Another standout performance is that of the all-too-often overlooked Shelley Winters as the concierge. In actual fact it is rather a stellar cast, although many of the familiar faces look out of place in this strange, Gothic European movie. Also sadly many of the French actors in supporting roles are atrociously dubbed in the English language version.<br /><br />The Tenant is more polished and less pretentious than Repulsion, but it lacks the suspense and the character that make Rosemary's Baby so engrossing and entertaining. The Tenant is good, with no major flaws, and Polanski was really on top form as a director, but it's not among his most gripping works.