Ik kan niet onverschillig blijven voor de films van Lars van Trier. Ik beschouw 'Breaking the Waves' als niets minder dan een meesterwerk. Ik was dol op 'Dancer in the Night'. Ik bewonderde het idee in 'Dogville', maar het geheel leek me te droog en te theatraal, te weinig film. 'Europa', waarvan ik nu pas zie dat het in zijn tijd een beroemde film was, overtrof in de Verenigde Staten het relatieve succes van een Europese film en kreeg een Oscar voor de beste buitenlandse taalfilm, maar heeft die tijd naar mijn mening niet goed overleefd. Het is ook een te veel expliciete en extraverte oefening in filmkunst naar mijn smaak.<br />Het verhaal heeft een mate van dubbelzinnigheid die de kijker niet kan ontgaan. De periode die onmiddellijk op de tweede wereldoorlog volgde, niet in de zwarte en witte kleuren van overwinnaars en overwonnenen, van beulen en slachtoffers, maar als een nogal dubbelzinnige tijd waarin mensen van beide partijen vochten om te overleven in de nasleep van een catastrofale gebeurtenis die het leven van naties en individuen voorgoed veranderde, is zelfs nu nog een bron van onenigheid, meer dan twintig jaar geleden nieuw en moedig was. Toch is het de manier van uitdrukken die niet echt geschikt lijkt voor die taak. De film lijkt veel citaten te bevatten die rechtstreeks afkomstig zijn uit de films van Hitchcock, vooral zijn vroege films die zich afspelen in het Europa van voor de oorlog, met dappere Britse spionnen die strijden tegen kwaadaardige Duitse spionnen in treinen die in het donker met hoge snelheid over het continent rijden. De treinen waren een symbool van de wereld en haar conflicten met al haar intensiteit en dramatisme. Hier wordt de trein ook het symbool van de eerste vonken van de herrijzenis van Duitsland na de oorlog, van haar macht, van haar obsessie met orde en regelmaat, van stiptheid en beleefdheid. De personages die de trein bevolken, zijn verre van de klassieke spionageverhalen over goede of slechte mensen. De hoofdpersonen, een jonge Amerikaan van Duitse afkomst die naar het naoorlogse Europa komt en bereid is deel te nemen aan een proces van hulp en verzoening, bevinden zich in een dubbelzinnige wereld van vernietiging en corruptie, met bevrijders die meer lijken op onderdrukkende bezetters, met de overwonnenen die zich niet neerleggen bij hun lot maar bereid zijn het pad van de zelfvernietiging te volgen, met liefde die twijfelachtig vermengd is met verraad.<br />Toch is het deze klassieke filmbehandeling die de regisseur in dit geval verraadt. De handelingen van de personages, vooral die van Leopold Kessler gespeeld door Jean-Marc Barr, lijken verward en missen geloofwaardigheid. De film lijkt niet Hitchcock-achtig, maar eerder een slechte imitatie van Hitchcock aan het eind van de jaren dertig. De kleurgebruik van de zwart-witfilm die in het grootste deel van de tijd in momenten van emotionele intensiteit wordt gebruikt, is ook te demonstratief. Niet dat Van Trier zijn artistieke vermogens niet onder de knie krijgt, maar hij is te demonstratief, hij lijkt te veel zijn best te doen om te laten zien wat een geweldige filmmaker hij is. Hij is echt geweldig, zoals hij in sommige van zijn latere films zal laten zien, maar het is aan de kijkers om daarover te beslissen.
I cannot stay indifferent to Lars van Trier's films. I consider 'Breaking the Waves' nothing less than a masterpiece. I loved 'Dancer in the Night'. I admired the idea in 'Dogville' but the overall exercise looked to me too dry and too theatrical, less cinema. 'Europa' which I see only now was a famous film at its time, succeeded in the US the relative success of an European film and got the Oscar for the best foreign language movie, but did not survive well the time in my opinion. It is also a too much explicit and extrovert exercise in cinema art to my taste.<br /><br />The story has a level of ambiguity that cannot escape the viewer. Treating the period that immediately followed the second world war not in the black and white colors of victors and vanquished, of executioners and victims but as rather ambiguous times when people of both sides were fighting for survival in the aftermath of a catastrophic event that change the lives of nations and individuals forever is still a source of disputes even today, more such was novel and courageous two decades ago. Yet it is the means of expression that really do not appear fit to the task.<br /><br />The film seems to include a lot of quotes descending directly from the films of Hitchcock, especially his early films set in the pre-war Europe, with brave British spies fighting evil German spies on trains crossing at high speed the continent at dark. The trains were a symbol of the world and its conflicts with all their intensity and dramatism. Here the train also becomes the symbol of the first sparkles of the re-birth of Germany after war, of its might, of its obsession with order and regulation, of punctuality and civility. The characters that populate the train are far from being the classical spy stories good or bad guys. The principal character a young American of German origin coming to post-war Europe willing to be part of a process of help and reconciliation finds himself in an ambiguous world of destruction and corruption, with liberators looking more like oppressive occupiers, with the vanquished not resigned to their fate but rather willing to continue on the path of self-destruction, with love doubtfully mixed with treason.<br /><br />It is yet this classical film treatment that betrays the director in this case. The actions of the characters, especially of Leopold Kessler played by Jean-Marc Barr seem confused, and lack credibility. The overall cinematography seems to be not Hitchcock-like but rather from a bad imitation of Hitchcock in the late 30s. The usage of color over the black-and-white film used in the majority of the time in moments of emotional intensity is also too demonstrative. It is not that Van Trier does not master his artistic means, but he is too demonstrative, he seems to try too hard to show what a great filmmaker he is. He really is great, as he will show in some of his later films, but it will be left to the viewers to decide this alone.