Het is een raar gedoe om films te recenseren. Tegenwoordig zijn 'geïntegreerde emoties' en 'emotionele afstandelijkheid' belangrijker dan oprechte sentimentaliteit, dus het zal wel moeilijk zijn om trouw te blijven aan je ware gevoelens.<br />Kort nadat ik mijn jurytaken bij de 58ste Berlinale had vervuld, slaagde ik erin om _Kabei_ van Yoji Yamada te zien.<br />Na de vertoning zag ik mensen dromerig de zaal uit slenteren, mannen, vrouwen en recensenten. Zelfs de regisseur van de Berlinale, die duidelijk een doorgewinterde bioscoopbezoeker was, gaf toe dat hij zich had laten verrassen en merkte dat hij drie kwart van de weg naar deze onbeschaamd sentimentele ervaring had gehuild.<br />Maar wat me echt verbaasde waren de recensies die volgden. Ondanks het feit dat ze onuitsprekelijk ontroerd waren door de film, kozen veel recensenten ervoor om lauw en emotioneel te schrijven. Blijkbaar hadden ze na het huilen hun 'denkende muts' opgezet en hadden ze daardoor het geniale van Kabei gemist.<br />Sta me toe het uit te leggen.<br />Het verhaal van Kabei, dat zich afspeelt in het vooroorlogse Japan, draait om het gezin van een schrijver en hun lot nadat hij in de gevangenis zit voor wat werd omschreven als 'gedachtemisdrijven' tegen de keizerlijke wil. Door middel van een reeks langdurige emotionele scènes maakt Yamada ons vertrouwd met de man, zijn trouwe vrouw en twee dochters, alsmede drie bijfiguren die de man vergezellen. Het knappe jonge zusje, een klungelige ex-student en een schurk van een oom zijn allemaal gekomen om de familie te helpen met hun benarde situatie, nu de heer des huizes er niet meer is.<br />Het verhaal gaat in een langzaam maar gestaag tempo verder, en hartzeer doet zich voor op precies de momenten die iedereen kan voorspellen. Dit maakt het natuurlijk bijna onmogelijk dat iemand in het publiek emotioneel van streek raakt door een dramatische gebeurtenis.<br />Met andere woorden, hoewel je leert van de familie en hun helpers te houden en meevoelt met hun ongelukkige situatie, word je zo in slaap gesust door de zekerheid van de plot dat je een bepaald soort einde verwacht. Maar na twee uur (maak je geen zorgen, Yamada biedt de kijker voldoende ernst en luchthartigheid om je door de film heen te helpen), slaat hij je met wat ik alleen maar kan omschrijven als 'de angel'. Alles wat je hebt aangenomen dat het verhaal over een onschuldige man ging die van zijn trouwe vrouw en dochters werd losgerukt, wijst nu plotseling op een van de familieleden. Iemand die je tot nu toe als vanzelfsprekend hebt beschouwd, wordt nu in een onverwachte wending van het lot geworpen.<br />Op dat moment gebeurde er iets vreemds in het theater waar ik in zat. Iedereen begon ongeremd te snikken.<br />'Mijn hemel!' mompelde ik binnensmonds. Toen viel me op dat 'Kabei'. Uiteindelijk was het meer dan een film over een familie die uiteengereten wordt door een rijk dat op het punt staat in oorlog te raken. Het was in feite een sluw onderzoek naar een van de meest voorkomende menselijke zwakheden: hoe weinig het ons kon schelen hoe de mensen die ons het meest na staan zich voelen.<br />De meest voorkomende kritiek op de film was dat hij technisch gezien solide was, maar niet vernieuwend. Dat gebeurt er, denk ik, als recensenten hun spreekwoordelijke denkhoed opzetten. Ik geloof dat Yoji Yamada bij Kabei precies wist welke truc hij zou gebruiken om één uniek aspect van de mensheid te raken. Een gemene oude truc die hij zo naadloos toepaste in de Tora-san-serie en later in Tasogare Sebei. <br /><0x3E> Nadat hij het publiek in een soort verhaal-gemakkelijke zone heeft gebracht, brengt hij ons in een wereld van emoties die in de film zelden worden onderzocht.<br /><0x3E> Voor mij is dit het meest effectieve filminstrument van allemaal. Een instrument dat ontdekking voorkomt, maar je diep raakt. En het bewijs van de doeltreffendheid ervan waren duizend natte tissues, die net buiten die bioscoopzaal in een afvalbak zijn gegooid.<br /><0x3E> Nu zouden sommige recensenten zich er maar niet zo door laten meeslepen dat ze vergeten waar de film eigenlijk over gaat. Menselijke emoties. Zuiver en eenvoudig.
It's a funny business, reviewing movies. These days when "internalized emotions" and "emotional detachment" are favored over straightforward sentimentality, it must be hard to stay faithful to your true feelings.<br /><br />Soon after completing jury duties at the 58th Berlinale, I managed to catch Yoji Yamada's Kabei.<br /><br />After the screening, I watched folks dreamily amble out of the theatre hall, watery-eyed, men, women, and reviewers alike. Even the director of the Berlinale, obviously a hardened viewer of cinema, confessed to having been caught unawares and found himself crying three quarter's way into this unashamedly sentimental experience.<br /><br />But what really surprised me were the reviews that came after. Despite being ineffably moved by the film, many reviewers chose to be tepid and emotionally non-committal in their writing. Apparently, post weeping, they had put on their "thinking cap", and consequently, missed out on what I felt was the genius about Kabei.<br /><br />Allow me to explain.<br /><br />Set in pre-war Japan, the story of Kabei revolves around one writer's family, and their fate therein, after he is held in jail for what was described as "thought crimes" against the Imperial will. Through a series of protracted emotional scenes, Yamada gets us familiar with the man, his loyal wife and two daughters, as well as three side charactersthe man's pretty young sister, a bumbling ex-student, and a cad of an uncle  all come to help the family cope with their plight, in the absence of the man of the house.<br /><br />The story moves along at a slow albeit steady pace, and heartbreaks occur at precisely the moments everyone is able to predict. This of course makes it near impossible for anyone in the audience to get too emotionally distraught by any dramatic event.<br /><br />In other words, although you learn to love the family and their helpers, and sympathize with their unfortunate situation, you get so lulled by the certainty of the plot that you find yourself expecting a particular kind of ending.<br /><br />However, two hours into the film (don't worry, Yamada provides the viewer with sufficient moments of gravity and levity to tide you along), he slaps you with what I can only describe as "the sting". All that you have assumed to be what the story was aboutan innocent man wrenched from his faithful wife and daughters  now suddenly points to one of the family helpers. Someone you have hitherto taken for granted is now thrown into an unexpected twist of fate.<br /><br />At this point, something curious happened in the theatre I was in. Everyone started sobbing with little or no inhibition.<br /><br />"My word!" I muttered under my breath. It struck me then that "Kabei", in the final analysis, was more than a film about a family torn apart by an empire on the verge of war. It was, in fact, a cunning examination of one common human foible: How little we cared about the secret feelings of people who are closest to us.<br /><br />Now, the most common criticism made about the film was that it was technically solid, but lacked innovation. That's what happens when reviewers put on their proverbial thinking cap, I guess. With Kabei, I believe Yoji Yamada knew exactly what trick he was going to employ to touch on one unique aspect of humanity. A wicked old trick he so seamlessly applied in the Tora-san series, and later, in Tasogare Sebei.<br /><br />After lulling the audience into a sort of narrative comfort zone, he throws us into a realm of emotions rarely explored in cinema.<br /><br />This, to me, is the most effective cinematic tool of all. One which avoids detection, but affects you deeply. And proof of its effectiveness was a thousand wet pieces of Kleenex, thrown into a litter bin just outside of that thousand-seater cinema hall.<br /><br />Now if only some reviewers would resist being so caught up with being smart that they forget what cinema is really about. Human emotions. Pure and simple.