Stel dat Somerset Maugham een roman had geschreven over een mijnwerker die besloot op zoek te gaan naar transcendente verlichting door te proberen lid te worden van een countryclub. Als hij dat had gedaan, had hij die club de Scheermesrand kunnen noemen, omdat de Katha-Upanishad ons vertelt: 'De scherpe rand van een scheermes is moeilijk over te steken; daarom zeggen de wijzen dat het pad naar de verlossing moeilijk is.' Maar Maugham besloot bij de welopgevoede klasse te blijven, en zo hebben we Darryl F. Zanucks versie van Larry Darrell, die kortgeleden is teruggekeerd uit de Eerste Wereldoorlog, goed verzorgd, met goede connecties in de maatschappij en vastbesloten zichzelf te vinden door mijnwerker te worden.<br />Of, zoals Maugham ons vertelt: 'Dit is de jongeman over wie ik schrijf. Misschien zal hij, wanneer zijn leven ten slotte ten einde komt, op deze aarde niet meer sporen achterlaten dan een steen die in een rivier wordt gegooid op het wateroppervlak. Maar het kan zijn dat de manier van leven die hij voor zichzelf heeft gekozen, een steeds groter wordende invloed zal hebben op zijn medemensen, zodat, lang na zijn dood, misschien zal worden beseft dat hij in deze tijd een zeer opmerkelijk wezen was.'<br />'De Scheermesrand heeft alle culturele smaak van Zanuck die met geld te koop is. Het is zo ernstig, zo oprecht... zo gewichtig. Terwijl Larry op zoek gaat naar wijsheid, werkt in mijnen, op koopvaardijschepen, een berg in de Himalaya beklimt om te leren van een oude wijze man, zien we zijn egoïstische vriendin Isabel, gespeeld door Gene Tierney, zijn tragische jeugdvriendin Anne Baxter, de snobistische en onberispelijk geklede oom van zijn vriendin, gespeeld door Clifton Webb, en Willie Maugham zelf, gespeeld door Herbert Marshall, die aantekeningen maakt. De film is zo onuitstaanbaar zelfingenomen over goedheid dat het enige wat hem een beetje opfleurt Clifton Webb is als Elliot Templeton. 'Al word ik honderd, ik zal nooit begrijpen hoe een jongeman naar Parijs kan komen zonder avondkleding.' Webb heeft een paar goede zinnen, maar uiteindelijk waarderen we Clifton Webb, niet Elliot Templeton.<br />Zanuck wilde een prestigeslag voor Twentieth Century toen hij de rechten van Maughams roman kocht. Hij wachtte een jaar tot Tyrone Power uit militaire dienst werd ontslagen. Hij zorgde ervoor dat er tientallen goedgeklede figuranten waren, een repertoire dat klinkt alsof het voor een kathedraal is bedoeld, en hij heeft zelfs een paar scènes zelf geschreven. De inspanning is even verlegen als een dikke man in een gehuurde smoking. Ondanks Hollywoods kijk op de dingen in The Razor's Edge kan ik je vertellen dat hard werken bij de meeste mensen geen verlichting brengt, alleen vermoeidheid en een laag salaris. Na bijna tweeënhalf uur zien we Larry met zijn plunjezak in een storm aan boord van een vrachtschip gaan. Met een tevreden glimlach op zijn gezicht gaat hij vanuit Europa terug naar Amerika. 'Lieverd,' zegt Somerset Maugham op hetzelfde moment in een rijkversierde salon tegen Isabel, 'Larry heeft gevonden wat we allemaal willen en wat maar heel weinigen van ons ooit krijgen. Ik denk dat niemand het kan nalaten beter, nobeler, vriendelijker te zijn omdat hij hem kent. Zie je, lieverd, goedheid is tenslotte de grootste kracht in de wereld... en hij heeft het!' We mogen niet vergeten dat Maugham een uitstekend schrijver was van toneelstukken, romans, essays en korte verhalen. Om te zien hoe de film hem recht kon doen, om te zien hoe sommige van zijn korte verhalen in _Encore, Trio and Quartet_ op het witte doek werden gebracht. En in plaats van tijd te verspillen aan Larry Darrell, besteedde hij wat tijd aan Lawrence Durrell. _The Alexandria Quartet_ is een goed boek.
What if Somerset Maugham had written a novel about a coal miner who decided to search for transcendental enlightenment by trying to join a country club? If he had, he could have called it The Razor's Edge, since the Katha-Upanishad tells us, "The sharp edge of a razor is difficult to pass over; thus the wise say the path to Salvation is hard." But Maugham decided to stick with the well-bred class, and so we have Darryl F. Zanuck's version of Larry Darrell, recently returned from WWI, carefully groomed, well connected in society and determined to find himself by becoming a coal miner. <br /><br />Or, as Maugham tells us, "This is the young man of whom I write. He is not famous. It may be that when at last his life comes to an end he will leave no more trace of his sojourn on this earth than a stone thrown into a river leaves on the surface of the water. Yet it may be that the way of life he has chosen for himself may have an ever growing influence over his fellow men, so that, long after his death, perhaps, it will be realized that lived in this age a very remarkable creature." <br /><br />The Razor's Edge has all of Zanuck's cultural taste that money could buy. It's so earnest, so sincere...so self-important. As Larry goes about his search for wisdom, working in mines, on merchant ships, climbing a Himalayan mountain to learn from an ancient wise man, we have his selfish girl friend, Isabel, played by Gene Tierney, his tragic childhood chum played by Anne Baxter, the girlfriend's snobbish and impeccably clad uncle played by Clifton Webb, and Willie Maugham himself, played by Herbert Marshall, taking notes. The movie is so insufferably smug about goodness that the only thing that perks it up a bit is Clifton Webb as Elliot Templeton. "If I live to be a hundred I shall never understand how any young man can come to Paris without evening clothes." Webb has some good lines, but we wind up appreciating Clifton Webb, not Elliot Templeton. <br /><br />Zanuck wanted a prestige hit for Twentieth Century when he bought the rights to Maugham's novel. He waited a year until Tyrone Power was released from military service. He made sure there were well-dressed extras by the dozens, a score that sounds as if it were meant for a cathedral and he even wrote some of the scenes himself. The effort is as self-conscious as a fat man wearing a rented tux. Despite Hollywood's view of things in The Razor's Edge, I can tell you that for most people hard work doesn't bring enlightenment, just weariness and low pay. <br /><br />After nearly two-and-a-half hours, we last see Larry carrying his duffle bag on board a tramp steamer in a gale. He's going to work his way back to America from Europe with a contented smile on his face. "My dear," Somerset Maugham says to Isabel at the same time in an elaborately decorated parlor, "Larry has found what we all want and what very few of us ever get. I don't think anyone can fail to be better, and nobler, kinder for knowing him. You see, my dear, goodness is after all the greatest force in the world...and he's got it!" Larry and the audience both need a healthy dose of Dramamine. <br /><br />Maugham, lest we forget, was a fine writer of plays, novels, essays and short stories. To see how the movies could do him justice, watch the way some of his short stories were brought to the screen in Encore, Trio and Quartet. And instead of wasting time with Larry Darrell, spend some time with Lawrence Durrell. The Alexandria Quartet is a good read.