Godard heeft eens gezegd dat je een film kunt bekritiseren door er gewoon een te maken, en waarschijnlijk is de beste kritiek die je kunt hebben op Ralph Bakshi's visie op Tolkiens magnum opus _The Lord of the Rings_, die van Peter Jackson. De recente trilogie zijn voor mij niet eens echte meesterwerken, maar ze krijgen met elk boek genoeg ruimte om alle postmoderne technieken en klassieke verhalen te beademen om er een heel goed, meeslepend vermaak van te maken. Maar als iemand die de boeken niet heeft gelezen, kijk ik nu naar de twee versies, live-action (althans gedeeltelijk geanimeerd in de vorm van de grote visuele effecten) en geanimeerd (althans gedeeltelijk geanimeerd met echte live-action als kader) in verhouding tot alleen het basisverhaal, niet eens volledig trouw aan de boeken. En in zekere zin is het met Bakshi's versie bijna niet eerlijk, want wat we zien is niet echt de volledige visie, niet wat Jackson echt had (waarschijnlijk de definitieve versie). De grote climax van het verhaal, en het feit dat de andere twee delen zich opdrongen, zorgden er uiteindelijk voor dat ik het verhaal leuker ging vinden om wat het binnen zijn beperkingen deed, hoewel diezelfde beperkingen het als zodanig teleurstellend maken.<br />Wat ook interessant is, nadat ik de films van Jackson voor het eerst heb gezien <0xE2><0x80><0x93> waar ik ook een beetje spijt van heb omdat ik er misschien anders op had gereageerd toen ik jonger was en voor vijf jaar geleden <0xE2><0x80><0x93> is het feit dat de basiselementen van het verhaal nooit in de war raken. Alles wat echt nodig is om het verhaal van het genootschap van de ring te vertellen, is in feite zo'n beetje intact, en wat in Tolkiens boek waarschijnlijk nog gigantischer en episch was, krijgt in dit deel wat helderheid. De acteurs die de rollen van de hobbits en de andere helden spelen, zijn min of meer geschikt voor die rollen, met een paar die eruit springen (John Hurt als Aragorn en Wiliam Schildknaap als Gandalf).<br />Het gebrek aan extra karakteriseringen maakt de dingen uiteindelijk een beetje op de achtergrond voor degenen die de andere films niet eens hebben gezien of de boeken hebben gelezen en ze niet in een context kunnen plaatsen. Maar er is altijd een zekere mate van belangstelling voor de personages, en hier is er een meer ouderwetse gevoeligheid te midden van het grote aura van meer zijn. Dit is geen huis-, tuin- en keukenversie van een Disney-film, dit is een Bakshi-film, met zijn ondergrondse wortels in de mythische wereld van Midden-Aarde.<br />En wat Bakshi en zijn animatieteam met de film doen, is dat wat op het scherm te zien is, in al zijn verkorte vorm, aantrekkingskracht uitoefent. Naast het feit dat de film niet helemaal compleet is als film, of als verhaal, is de vorm van de film een experiment, om te zien of iets helemaal kan worden rotoscopen. De resultaten brengen iets wat nu retro lijkt, maar destijds natuurlijk een ruwe, krankzinnige inspiratie van de kant van de filmmakers was. Zou het beter zijn geweest met traditioneler getekende animatie? In sommige opzichten wel; het wordt een beetje opvallend, zoals ook het geval was in Bakshi's American Pop, dat de hoofdpersonen zich op een wat bibberige manier bewegen, als een soort stripfiguur die op een andere manier getekend is. Toch heb ik veel bewondering voor wat er gedaan is.<br />De orks bijvoorbeeld vond ik echt verbazingwekkend in hun surrealistische omgeving. Ze vormen misschien wel het beste deel van de combinatie van animatie boven de live-actie, vooral als er geen gevechten in zitten (dat is eigenlijk het echte raak-of-slachtoffergedeelte, want dat is er). De clair-obscur van het clair-obscur wordt doorbroken door grote vormen boven op de paardenrug. Het is griezelig, maar op een goede manier. En de achtergronden, hoewel ook erg ruw en soms te schetsmatig, zijn prachtig door de kleurenmenging en de uitbarstingen van kleuren. Het is bijna net zo iets voor kunstliefhebbers als voor filmliefhebbers.<br />Dus, hoe zou ik deze geanimeerde vertolking van _The Lord of the Rings_ aanbevelen? Ik weet het niet, om je de waarheid te zeggen. Het is in elk geval een stuk beter dan de andere Tolkien-animatiefilms die ik heb gezien, zoals _The Hobbit_ (en ik moet de geanimeerde _ROTK_ nog zien), en er zit echt vakmanschap in. En er is ook nog een paar gekunstelde dialogen, een maar al te gehaaste aflevering van _Two Towers_ met het meest intrigerende personage Gollem, die in totaal misschien twee scènes beslaat. En als je zoiets fragmentarisch als dit ziet, wordt de compleetheid van de meer recente films alleen maar versterkt.<br />Als je een fan van de boeken bent en erover denkt om dit te gaan bekijken, zou ik zeggen dat het een kans waard is, ook al is het zo'n kans waar je veertig minuten naar kijkt en dan besluit of je ermee op wilt houden of niet. Wat betreft het feit dat het in Bakshi's andere films past, heb ik gezien dat het een indrukwekkende, ambitieuze en smetteloze prestatie is, terwijl het net als _Duke_ van Lynch een smetteloze prestatie is.' Het is onvermijdelijk dat er een donkere, mordor-achtige streep in het zand wordt getrokken tussen degenen die het hartstochtelijk haten en degenen die het niet haten.
Godard once said a way to criticize a movie is to just make one, and probably the strongest kind that could be made about Ralph Bakshi's take on Tolkien's magnum opus the Lord of the Rings, has actually been made by Peter Jackson. The recent trilogy, to me, aren't even total masterpieces, but they are given enough room with each book to breath in all the post-modern techniques crossed with classical storytelling to make them very good, sweeping entertainments. <br /><br />But as one who has not read the books, I end up now looking upon the two versions, live-action (albeit partly animated in its big visual effects way) and animated (albeit partly done with actual live action as the framework) in relation to just the basic story, not even complete faithfulness to the books. And with Bakshi's version, it's almost not fair in a way, as what we do see is really not the complete vision, not what Jackson really had (probably final cut). Robbed of Return of the King's big climactic rush of the story, and with the other two parts becoming rushed, I ended up liking it more for what it did within its limitations, though as such those same limitations make it disappointing.<br /><br />What's interesting too, after seeing the Jackson films first- which I also slightly regret being that I might've reacted to this differently when I was younger and prior to five years ago- is that the basic elements of the story never get messed up with. Everything that is really needed to tell the Fellowship of the Ring story is actually pretty much intact, and if anything what was probably even more gigantic and epic in Tolkien's book is given some clarity in this section. The actors playing the parts of the hobbits and the other heroes, are more or less adequate for the parts, with a few parts standing out (John Hurt as Aragorn and William Squire as Gandalf). <br /><br />The lack of extra characterization does end up making things seem a little face-value for those who've not even seen the other films or read the books and can't put them into context. But there is some level of interest always with the characters, and here there's a more old-fashioned sensibility amid the large aura of it being more. This is not a garden variety Disney adaptation- warts and all, this is a Bakshi film, with his underground animation roots colliding with the mythical world of Middle Earth.<br /><br />And what Bakshi and his animation team bring to the film is one that ends up giving what is on screen, in all its abbreviated form, its hit or miss appeal. Along with being not totally complete as a film, or as stories, the form of the film is an experiment, to see if something can be entirely rotoscoped. The results end up bringing what seems now to be retro, but at the time of course was something that was a rough, crazy inspiration on the part of the filmmakers. Might it have been better with more traditional drawn animation? In some parts, yeah; it does become a little noticeable, as was also the case in Bakshi's American Pop, that the main characters move in such ways that are a little shaky, like some kind of comic-book form done in a different way. Still, there's much I admired in what was done. <br /><br />The orcs, for example, I found to be really amazing in they're surreal surroundings. They're maybe the best part of the combination of the animation on top of the live-action, especially during parts where there isn't battle footage (that's really the real hit-or-miss section, as there isn't continuity from the good and bad rotoscoping), and the chiaroscuro comes through with big shapes on top of horseback. It's creepy in a good way. And the backgrounds, while also very rough and sometimes too sketchy, are beautiful with the mixtures and blasts of colors together. It's almost something for art-film buffs as much as for the ring-nuts.<br /><br />So, how would I recommend this animated take on the Lord of the Rings? I don't know, to tell the truth. It's certainly a good notch above the other Tolkien animated film I've seen, the Hobbit (and I've yet to see the animated ROTK), and there is some real artistry going on. There's also some stilted dialog, an all-too-rushed Two Towers segment with the most intriguing character Gollum being reduced to maybe two scenes in all. And seeing something as fragmented like this ends up only reinforcing the completeness of the more recent films. <br /><br />If you're a fan of the books contemplating checking this out, I would say it's worth a chance, even if it's one of those chances where you watch for forty minutes and then decide whether to stop it or not. As for it fitting into Bakshi's other films I've seen it's an impressive ambitious and spotty achievement, where as with Lynch's Dune it's bound to draw a dark, mordor-like line in the sand between those who hate it passionately and those who don't. I don't.