Het is een axioma van Frank Zappa dat'muziekjournalistiek bestaat uit mensen die niet kunnen schrijven en mensen die niet kunnen praten voor mensen die niet kunnen lezen'. Als je ooit bewijs nodig hebt dat musici niet kunnen praten, dan is dit de film voor je. Herhaalde pogingen tot diepzinnigheid struikelen over elkaar en eindigen in eenlettergrepige opmerkingen die met ontzag in hun stem worden uitgesproken: 'Wauw.' (Dank je, Idris Muhammed.) Deze film is pretentieus, maar hoewel veel van het gekakel van Youssou N'Dour en zijn bende vrolijke mannen (en één symbolische vrouw) je de stuipen op het lijf jaagt, redt de muziek je de dag.<br />Het voornaamste idee achter de film (wat ik als het voornaamste idee beschouw dat uit het onsamenhangende commentaar wordt gevist) is interessant. Om een groep musici uit Amerika en Europa bijeen te brengen en hen mee te nemen op een reis door de verschillende muziekstijlen die zijn ontstaan in en na de slavernij, terug naar hun wortels in de muziek van West-Afrika, en een concert in het oude slavenfort van Gorée voor de kust van Senegal. We worden getrakteerd op gospel, blues, jazz en variaties daarop, waaronder een paar fantastische drumsolo's, zowel in New Orleans als in Senegal. Er is ook veel van N'Dours eigen composities.<br />Helaas is dat ook een zwakte. Het is nooit helemaal duidelijk wat N'Dour zelf wil bereiken. Tot op zekere hoogte lijkt de film een oefening in zelfpromotie van N'Dours kant. Hij wil zijn eigen muziek spelen, tot op zekere hoogte opgezweept en uitgevoerd in het gezelschap van een stel muzikanten die hij bewondert. Hij schaamt zich daar duidelijk een beetje voor en in het begin van de film krijgt hij de zegen van de curator van het Gorée-museum.<br />De botsing tussen de verschillende agenda's komt op verschillende plaatsen tot uiting. Zo vond iemand het kennelijk niet mogelijk om het verhaal van de zwarte muziek te vertellen zonder een gospelkoor erbij te betrekken, maar N'Dour en de meeste van zijn vrienden zijn moslim (een punt dat in de hele film herhaaldelijk wordt gemaakt). De hele vroege reeks van zwarte christenen is onplezierig, en dan verdwijnen ze uit het verhaal tot aan het eind van de film de close harmony-groep (de enige zwarte christenen die een toon kunnen houden?) in Dakar opduikt. (Eerlijk is eerlijk, ze komen triomfantelijk terug en spelen het beste stuk van de film.) Als het verhaal van de zwarte muziek in de richting van het evangelie moet wijzen, waarom dan niet ook in de richting van Latijns-Amerika? Waar zijn de zwarte muzikale invloeden uit het Caribisch gebied en Brazilië? Samba? Reggae? Dan heb je Europa. Hier lijkt de zwarte diaspora geen muzikanten van het juiste kaliber te hebben voortgebracht, aangezien N'Dour ervoor kiest om een Oostenrijkse gitarist en een trompettist uit Luxemburg in te huren. Zit hij in het team omdat N'Dour al eerder met hem heeft gespeeld? Wat ik persoonlijk het meest irritant vond, was de lange reeks waarin werd geprobeerd een soort beatnik/zwarte macht/Nation der islam te reconstrueren die in de jaren zestig in het huis van Amir Baraka (ook wel bekend als Leroi Jones) in New York plaatsvond. Mensen hoorden praten over het belang van 'je geschiedenis kennen' en vervolgens in één adem 'onwetendheid in stand houden'. Waarom geloven zo veel Afro-Amerikanen dat het aannemen van een Arabische naam een bevestiging is van hun Afrikaanse wortels? En waarom vinden ze de Arabische islam zoveel bewonderenswaardiger dan het Europese christendom? Wie hebben volgens hen de handel in Afrikaanse slaven in het leven geroepen? De film niet. Ik heb niet veel te zeggen over de situatie in West-Afrika van tegenwoordig, afgezien van het cliché dat 'de huidige omstandigheden' het gevolg zijn van het feit dat de intelligentste en beste mensen al driehonderd jaar zijn weggevoerd. De Senegalezen lijken een arm maar gelukkig, muzikaal begaafd volk, vriendelijk en gastvrij, respectvol tegenover ouderen (en niet te beroerd om de Amerikanen die op de vismarkt langskomen het vel over de oren te halen). Is dit etnische stereotypering of verbeeld ik het me maar? Er wordt niets gezegd over de gewapende wachtposten die N'Dour en de cameraploeg nodig schijnen te hebben in de openingsscène, als ze door de straten van Dakar lopen.<br />Er zit ook een sterke suggestie in de film dat de slaven die uit Dakar werden weggevoerd uit Dakar kwamen. De overeenkomst tussen de trommelstijl van New Orleans en de trommelstijl van Senegal wordt genoemd. Het laatste wat de slaven hoorden voordat ze werden verscheept, was het trommelen van hun thuisland om afscheid van hen te nemen. Behalve natuurlijk dat de slaven die vanuit Dakar werden verscheept, over het algemeen niet uit Dakar kwamen. Ze werden door de kustnomaden gevangengenomen of vanuit het binnenland verhandeld en verkocht aan kooplieden van de Europese macht die op dat moment het slavenfort in Gorée in handen had. De inwoners van Dakar zijn niet de afstammelingen van Afrikanen die aan de slavenhandel zijn ontsnapt, ze zijn net zo goed - en waarschijnlijker - afstammelingen van de mensen die hun zwarte broeders als slaaf verkochten en in ballingschap stuurden. In het laatste deel van de film botsen de twee agenda's opnieuw. Er zijn twee afzonderlijke eindes. Aan de ene kant het concert dat N'Dour en Co onderweg hebben gerepeteerd en voorbereid en dat ze ten gehore brengen op de binnenplaats van het slavenfort Gorée. Het andere einde is wanneer de Harmony Harmoneers het spirituele 'Return to Glory' zingen in de deuropening van het slavenfort aan de zeekant. Dit is diep ontroerend, ook al is het moeilijk te geloven dat de voorstelling zo spontaan is als hij lijkt.<br />Dit is een film die niet klopt. Onduidelijk van het verhaal dat hij probeert te vertellen en in verschillende richtingen getrokken. Irritant, verwarrend, mooi en afwisselend emotioneel. Kijk ernaar (luister ernaar) om de muziek en het gevoel, maar verwacht geen verlichting of intellectuele gestrengheid.
It is a Frank Zappa axiom that "music journalism is people who can't write interviewing people who can't talk for people who can't read." If you ever needed proof that musicians can't talk, this is the film for you. Repeated attempts at profundity stumble over themselves to end up in monosyllabic comments delivered in awestruck voices: "Wow." (Thank you, Idris Muhammed.) This film is pretentious but, while much of the pontificating from Youssou N'Dour and his gang of merry men (and one token woman) grates, the music saves the day.<br /><br />The main idea behind the film (what I take to be the main idea, dredged out of the inarticulate commentary) is interesting. To gather a group of musicians from America and Europe and take them on a journey through the different styles of music that grew up in and out of slavery, back to their roots in the music of West Africa, and a concert in the old slave fort of Gorée off the coast of Senegal. We are treated to gospel, blues, jazz and variations of these, including some fantastic drumming both in New Orleans and Senegal. There's also a good deal of N'Dour's own compositions.<br /><br />Sadly, that's another weakness. It's never entirely clear what N'Dour himself wants to achieve. To some degree, the film appears to be an exercise in self-promotion on N'Dour's part. He wants to play his own music, jazzed up to some degree and performed in the company of a bunch of musicians he admires. He's clearly a little embarrassed by this and early in the film obtains the blessings of the Curator of the Gorée museum.<br /><br />The clash between the different agendas shows through in several other places. For example, somebody obviously felt that it was not possible to tell the story of black music without involving a gospel choir, but N'Dour and most of his mates are Moslems (a point made repeatedly throughout the film). The whole early sequence involving the black Christians is uncomfortable and then they disappear from the story until the close harmony group (the only black Christians who can hold a tone?) turn up in Dakar at the end of the film. (To be fair, they turn up triumphantly and perform the best piece in the film.) If the story of black music needs to nod in the direction of gospel, why not also in the direction of Latin America? Where are the black musical influences from the Caribbean and Brazil? Samba? Reggae? Then there's Europe. Here the black diaspora doesn't seem to have produced any musicians of calibre, since N'Dour chooses to draft in Austrian guitarist and a trumpet player from Luxemburg. Are they in the team just because N'Dour has played with him before? What I personally found most irritating, though, was the long sequence which tried to recreate a kind of 60s beatnik/black power/Nation of Islam cultural happening in the New York home of Amir Baraka (a.k.a. Leroi Jones). Hearing people talk about the importance of "knowing your history", and then in the next breath perpetuating ignorance. Why do so many African-Americans believe that taking an Arabic name is an assertion of their African roots? And why do they think Arabic Islam is so much more admirable than European Christianity? Who do they think established the trade in African slaves in the first place? The film doesn't have much to say about the situation in West Africa today beyond the platitude that "present conditions" are a consequence of all the brightest and best having been shipped away for 300 years. The Senegalese appear to be a poor but happy, musical gifted folk, friendly and welcoming, respectful of their elders (and not above fleecing the visiting Americans in the fish market). Is this ethnic stereotyping or just my imagination? There is no comment on the armed guard that N'Dour and the camera crew seem to need in the opening sequence as they walk through the streets of Dakar.<br /><br />There is also a strong implication in the film that the slaves who were taken from Dakar came from Dakar. The similarity between the folk drumming style of New Orleans and the folk drumming style of Senegal is cited in evidence. The last thing the slaves heard before they were shipped away was the drumming of their homeland, bidding them farewell. Except, of course, that by and large, the slaves shipped from Dakar did not come from Dakar. They were captured or traded from the interior by the coastal Senegalese and sold to merchants of whichever European power currently held the Gorée slave fort. The people of Dakar are not the descendents of Africans who escaped the slave trade, they are just as likely  more likely  to be descendents of the people who sold their black brethren into slavery and exile.<br /><br />The two agenda's clash again in the final part of the film. There are two separate endings. On the one hand, the concert which N'Dour and Co have been rehearsing and preparing along the way and which they deliver in the courtyard of the Gorée slave fort. The other end comes when the Harmony Harmoneers sing the spiritual "Return to Glory", in the seaward doorway of the slave fort. This is deeply moving, even if it is hard to believe the performance is quite as spontaneous as it appears.<br /><br />This is a film that is flawed. Unclear of the story it is trying to tell and tugged in different directions. Irritating, confusing, beautiful and emotional by turns. Watch it (listen to it) for the music and the feeling, but don't expect enlightenment or intellectual rigour.