Ik kan begrijpen dat fans van de filmmaker Roman Polanski van deze film kunnen houden <0xE2><0x80><0x93> en ik kan begrijpen dat sommigen er een bloedhekel aan hebben (Ebert was een van de weinigen die niet kon begrijpen waarom mensen niet het theater uit renden). Na een eerste keer kijken weet ik niet zeker of ik in een van beide categorieën zou kunnen vallen, maar als iemand die niet genoeg kan krijgen van Kafka en bizarre, duistere komedies vol paranoia, is _The Tenant_ effectief genoeg voor zijn looptijd. Of misschien ook niet <0xE2><0x80><0x93> dit is een van die gevallen waarin het misschien meer een meesterwerk had kunnen zijn als het een aflevering van _Twilight Zone_ van een halfuur was geweest, met Serling die de coda speelt terwijl Terkovsky (of wie het ook mag zijn(?)) in zijn bed ligt te kronkelen in verband. In de behandeling van de ten dode opgeschreven hoofdpersoon als _Repulsion_ was er veel overeenkomst, maar je zou ook kunnen zeggen dat er meer dubbelzinnigheid was, meer het gevoel van het surrealistische dat naar buiten kwam door een langdurige desintegratie van karakter en locatie (en, eerlijk gezegd, een betere hoofdrol) dan in _The Tenant_.<br />Zoals het er nu voor staat, heeft _The Tenant_ een intrigerende premisse, van het soort dat je niet verveelt om aan andere mensen te vertellen: Polanski is een Poolse emigrant naar Parijs die een appartement betrekt dat kortgeleden is gekocht door Simone Choule, die bijna dood uit het raam sprong en kort daarna stierf. Maar de andere huurders zijn zo conservatief als het maar kan als het op lawaai aankomt; na een zaterdagavond bij Terkovsky met een paar vrienden worden er klachten ingediend over te veel lawaai. Het zal niet meer gebeuren, zegt Polanski's goedmoedige, maar lichtelijk nerveuze huurder, maar zelfs het verplaatsen van een kast of een stoel brengt geen rust. Algauw worden er klachten tegen een andere huurder ingediend, maar van hem? Kan hij klachten registreren? Dit is niet zozeer een geval van persoonsverwisseling als wel van een gebrek aan gemoedsrust met betrekking tot jezelf en de mensen om je heen. Terwijl de neerwaartse spiraal voortduurt, jaagt Polanski de spanning op (en, mag ik wel zeggen, hij lacht als een zwarte komiek) door Terkovsky midden in een afschuwelijke droom te laten zien <0xE2><0x80><0x93> een van Polanski's eigen nachtmerries. De sterkste scènes uit die tijd <0xE2><0x80><0x93> en in het vinden van tanden in de muur, om nog maar te zwijgen van de badkamer aan de overkant van de straat (die, mag ik wel zeggen, altijd een cinematografische spil van verschrikking en surrealistische waanzin is).<br />Maar op de een of andere manier heeft de film nooit echt iets van betekenis, afgezien van het buitensporige ontwerp als zogenaamde geestverruimende machine, waarbij de huurders van Terkovsky maar eventjes niet zijn wat ze lijken: er is minder spanning als je erachter komt dat ze er niet echt op uit zijn om hem te pakken te krijgen, wat de paranoia nog meer zelfvervullend maakt. Minstens één of twee keer dacht ik ook bij mezelf: 'Waarom heeft Polanski die titelrol voor zichzelf genomen?' Polanski is een slechte acteur, en hij is in verschillende films en toneelstukken te zien geweest die niet van zijn eigen hand zijn. Maar afgezien van het feit dat hij er heel onhandig en gespannen uitziet, zoals in de kerk, of op momenten dat hij bijna uit zijn vel springt als hij denkt dat ze hem echt willen vermoorden, is zijn transformatie niet zo eng als een grijns, maar een test van zijn eigen kunnen om te zien of het hem lukt, wat niet helemaal het geval is. Ondanks het feit dat Polanski zijn best doet om eruit te zien als de gedweeë en afgetobde Terkovsky, kan ik me in elk geval een paar andere acteurs voorstellen die het met meer subtiliteit en een innemende persoonlijkheid voor elkaar kunnen krijgen. Tegen de tijd dat je hem in travestie ziet, zit je tussen de angsthaas en de ware, vooral als hij aan het eind nog een dubbelclimax beleeft (wat natuurlijk geen verrassing is).<br />En toch is het voor filmfans en voor Polanski-fans een genot om te zien hoe de bijrollen proberen in te spelen op de veel dubbelzinniger personages (Winters en Douglas doen dat het best, ook al moeten ze zich door een beperkt aantal personages heen worstelen), en de onverwachte momenten, zoals Polanski en Adjani die het warm en zwaar krijgen tijdens een film van Bruce Lee, of als hij echt dronken wordt, of in een bijna willekeurige scène waarin hij een kind een klap geeft bij een fontein, zijn op zichzelf al briljant. Het is een heel goede film, een die misschien mijn aandacht kan vasthouden als ik na middernacht te veel koffie heb gedronken. Maar een essentiële film? Niet echt.
I can understand how fans of filmmaker Roman Polanski could love this movie- and I could understand how some could totally hate it (Ebert was one of the few who couldn't understand why people weren't running out of the theater). After a first viewing, I'm not sure I could fall into either category, however as someone who can't get enough of Kafka and bizarre dark comedies of paranoia The Tenant is effective enough for its running time. Or maybe not- this is one of those cases where it might have been more of a masterwork if it were a half-hour Twilight Zone episode, with Serling delivering the coda as Terkovsky (or whomever it might be(?)) writhes in his bed in bandages. It's very similar in the treatment of the doomed protagonist as Repulsion was, however it could be argued that there was more ambiguity, more of a sense of the surreal coming out through a sustained disintegration of character and location (and, quite frankly, a better lead performance) than the Tenant.<br /><br />As it stands, The Tenant does have an intriguing premise, the kind that one doesn't tire telling about to other people: Polanski is a Polish émigré to Paris who takes an apartment that was most recently acquired by Simone Choule, who jumped to her near death out of the window and died soon after. But the other tenants are conservative to the max in terms of noise; after a Saturday night at Terkovsky's with a few friends, there are complaints of too much noise. It won't happen again, Polanski's good-natured but slightly nervous tenant says, but there is no peace even in moving a cabinet or a chair. Soon complaints get registered against another tenant, but from him? Can he register complaints? This is a case of not so much mistaken identity but of there being a lack of peace of mind with oneself and the surrounding people. As the downward spiral goes on, Polanski ratchets up tension (and, dare I say, black-comedic laughs) by showing Terkovsky in the midst of a horrible dream- one of Polanski's strongest scenes from the period- and in finding teeth in the wall, not to mention the bathroom across the way (which, I might add, is always a cinematic lynch-pin of horror and surreal madness).<br /><br />But somehow, the film never really feels all that significant aside from its excessive design as a would-be mind-f*** machine, with Terkovsky's tenants only seeming to not be what they seem for a little while: there's not as much suspense when finding out that they really aren't out to get him, which makes the paranoia more self-fulfilling. At least once or twice I thought to myself as well 'why did Polanski take the title role for himself?' It's not that he's at all a bad actor, and he has appeared in several films and plays that aren't of his own direction. But aside from being great at looking awkward and tense, like in the church, or in his moments of sort of flipping out when thinking that they really are out to get him to kill himself, his transformation is less creepy than tongue-in-cheek, a test of himself to see if he can pull it off, which he doesn't entirely do. Despite Polanski working at it well to look like the meek and frazzled Terkovsky, I could see at least a few other actors who could pull it off with more subtlety and affecting personality. By the time one sees him in drag, it goes between cringe-worthy and true camp, particularly when he goes for the double-climax at the end (which, of course, is of little surprise).<br /><br />And yet there is pleasure for the film-buff and Polanski fan to see the supporting cast try and dig into the much more ambiguous characters (Winters and Douglas do this the best, even as they have to strain through limited characters), and the unexpected moments like Polanski and Adjani getting hot and heavy during a Bruce Lee movie, or when he gets really drunk, or in one almost random scene where he slaps a kid near a fountain, are rather brilliant in and of themselves. It's a very good film, and one that could maybe stick my attention up when on too many coffees after midnight. But an essential film? Not exactly.