Ik kan de boodschap van deze film niet negeren. Hij is veel te duidelijk om te negeren, en hij is obsceen omdat hij niet meer weet waar het over gaat. Ik heb het boek niet gelezen, maar de film van Pollack begint met een scène aan het cia-front in New York, waarin wordt ingebroken door twee professionele huurmoordenaars, onder leiding van Max von Sydow, die vervolgens een half dozijn eigenzinnige stafleden afslacht die we hebben leren kennen en begrijpen. Onder de stafleden bevinden zich een oudere receptioniste, een pietluttige oude professor die zijn toupet af laat vallen als hij wordt beschoten (is dat een grap? En ten slotte de mooie Tina Chen, die opkijkt van het kopieerapparaat, zich realiseert dat ze op het punt staat vermoord te worden en, meelijwekkend dapper, zegt: 'Ik zal niet gillen.' Von Sydow antwoordt meelevend: 'Ik weet het.' Deze moorden zijn volkomen onverwacht, wreed, niet gemotiveerd door iets waarvan we ons bewust zijn, en ze zijn veelzeggend. Het is een wreed tafereel.<br />Er is absoluut geen enkele manier waarop von Sydow en zijn handlanger kunnen worden vrijgesproken. En toch is dat precies wat Pollack tegen het eind probeert te doen.<br />Nadat hij deze onschuldige, goede mensen heeft vermoord, verwisselt von Sydow van kant (omdat de andere kant bereid is hem te betalen) en vermoordt het kwaadaardige meesterbrein achter een ingewikkeld CIA-complot. Het script verandert hem vervolgens in een volkomen redelijk, gevoelig mens. 'Het is beter om in Europa te wonen. Daar hebben ze niet zo'n haast.' Of wat dan ook. Ik zweer je dat ik dit niet verzin. Pollack wil ons laten geloven dat het beter is om een eerlijke massamoordenaar te zijn dan een corrupte bureaucraat. Dat is de boodschap. Je moet het opschrijven voor het geval je het vergeet. Wat voor psychiatrische puinhoop moet je precies zijn om normale waarden, om nog maar te zwijgen van gezond verstand, op die manier ondersteboven te keren? Ik begrijp dat er bedachtzame volwassenen zijn die een hekel hebben aan de regering van de Verenigde Staten, die er zelfs een hekel aan hebben, en die overal samenzweringen zien, wat een voorspelbare verklaring is voor verder onverklaarbare gebeurtenissen. Ik weet dat mensen die zo denken bestaan omdat ik sommigen van hen tot mijn beste vrienden reken. Niettemin moet op een gegeven moment deze afkeer, deze haat, als hij in intensiteit toeneemt, voorbij politiek en ethiek naar het rijk van de psychiatrie gaan. Ik geloof geen moment dat een man die mensen voor geld vermoordt beter is dan een sinistere regeringsfunctionaris. Het kan me niet schelen hoe minzaam en beschaafd de moordenaar is en of hij weet hoe hij het Louvre aan de metro moet bereiken. Degene die dat bericht verspreidt heeft ofwel medicijnen ofwel meditatie nodig.<br />Ik zou graag willen aanvoeren dat de productie even door en door verrot is als de boodschap, maar dat kan ik niet. Het is heel goed gedaan. Zelfs New York City ziet er fotogeniek uit op het scherm. En het is lang geleden dat ik New York als fotogeniek heb beschouwd. Robert Redford doet bewonderenswaardig zijn best om de eerste schrik en verwarring van zijn personage over te brengen, maar verandert dan in een telecommunicatie-half-genie. En man, hij ziet er prima uit! Zijn garderobe is precies goed. Zelfs zijn montuurloze bril staat hem goed. En zijn jopper. Niet iedereen kan een marineblauw jopper er glamoureus laten uitzien. Hij lijkt ook buitengewoon knap, dat zwijn. Ik wil er ook zo uitzien. Ik wil een denim overhemd en een das met zoveel zwier dragen. Het is geen al te geloofwaardige rol. Zou iemand gretig naar bed gaan met een man die haar zojuist heeft ontvoerd en haar onder schot houdt? Zelfs als hij op Redford leek? Zou iemand emotioneel gekwetst zijn als Redford haar, wanneer deze ambivalente relatie op het punt staat te eindigen, vroeg niemand te vertellen wat er is gebeurd? Cliff Robertson is verrassend goed. Hij doet een of twee buitengewoon goede dubbelshots. De postbode is uitmuntend. Het gevecht tussen hem en Redford in een overvolle flat is voortreffelijk gechoreografeerd en voor deze ene keer weten we echt niet zeker hoe het zal aflopen, omdat Redford (per slot van rekening een boekenlezer) niet opgewassen lijkt tegen de brute sluwheid van deze huurmoordenaar. Jammer. Hij werkt als een magneet op het doek. En wat een einde aan zijn leven: een vriend vindt hem verdwaald in de straten van New York, in een buurt die hij het grootste deel van zijn leven heeft gekend.<br />Ja, de film is heel goed uitgevoerd, maar ik kan die gemene, paranoïde boodschap niet negeren. Ik heb hetzelfde probleem met 'Triumph of the Will' van Leni Riefenstahl. Of haar Olympische documentaire waarin de presentator naar een hardloopwedstrijd kijkt waarin Jesse Owens de leiding neemt en onheilspellend zegt: 'Deze neger is gevaarlijk.'
I cannot get past the message of this movie. It's laid out much too clearly to ignore, and it is obscene because it has lost its sense of what it's about. I haven't read the novel, but Pollack's film opens with a scene at a CIA-front organization in New York, which is broken into by two professional assassins, headed by Max von Sydow, who proceed to brutally slaughter the half dozen quirky staff members we've come to know and understand. The staff include an elderly female receptionist, a fussy elderly professorial guy who's toupee falls off when he is machine-gunned (is that a joke?), and, last, the beautiful Tina Chen who looks up from the copier, realizes she is about to be murdered, and says, pitifully brave, "I won't scream." Von Sydow replies sympathetically, "I know." These murders are completely unexpected, savage, unmotivated by anything that we are aware of, and graphic. It is a brutal scene. <br /><br />There is absolutely no way in which von Sydow and his henchman can be redeemed. And yet that is exactly what Pollack tries to do towards the end.<br /><br />After having killed these innocent good guys, von Sydow switches sides (because the other side is willing to pay him) and assassinates the evil mastermind behind a complicated intramural CIA plot. The script then turns him into a perfectly reasonable, sensitive human being. "It is better to live in Europe. Things are not so rushed." Or whatever. I swear I'm not making this up. Pollack wants us to believe that it is better to be an honest mass murderer than a crooked bureaucrat. That's the message. You should write it down in case you forget. Just exactly what kind of psychiatric shambles do you have to be in order to turn ordinary values, not to mention common sense, upside-down like that? I understand that there are thoughtful adults who dislike the government of the United States, even hate it, and who see conspiracies just about everywhere, providing a knee-jerk explanation for otherwise unexplainable events. I know that people who think this way exist because I number some of them among my closer friends. Nevertheless, at some point this dislike, this hatred, if it increases in intensity, must pass beyond politics or ethics and into the realm of the psychiatric. I don't for a moment believe that a man who murders people for money is better than a sinister government official. I don't care how suave and cultured the murderer is or whether he knows how to reach the Louvre on the Metro. Whoever is purveying that message needs either medication or meditation.<br /><br />I'd like to be able to argue that the production is as thoroughly rotten as its message, but I can't. It's quite well done. (In some ways that's worse, because it makes the film less dismissable.) Even New York City looks photogenic on the screen. And it's been a long time since I've thought of New York as photogenic. Robert Redford does an admirable job of projecting his character's initial shock and confusion, but then turns into a telecommunicational semi-genius. And, man, he looks just fine! His wardrobe is just right. Even his rimless glasses are becoming. And his peacoat. It's not everyone who can make a navy pea jacket look glamorous. He seems extremely handsome too, the swine. I want to look like that. I want to wear a denim shirt and a tie with such panache. Faye Dunaway is alright in her role but it's not too believable a role. Would anybody eagerly sleep with a guy who has just kidnapped her and is holding her at gunpoint? Even if he did look like Redford? Would anyone be emotionally wounded if, when this ambivalent relationship is about to end, Redford asked her not to tell anybody about what happened? Cliff Robertson is surprisingly good. He does one or two extremely good double-takes. The mailman is superb. The fight between him and Redford in a crowded apartment is exquisitely choreographed and, for once, we really don't know for sure how it will turn out, because Redford (a book reader after all) seems mismatched against the brute cunning of this hired assassin. This is one of John Housemann's final roles. A shame. He's a magnet on screen. And what an end to his life: a friend finds him lost, wandering the streets of New York, in a neighborhood he'd been familiar with for most of his life. <br /><br />Yes, the movie is very well executed, but I can't ignore that vicious, paranoid message. I have the same problem with Leni Riefenstahl's "Triumph of the Will." Or her Olympic documentary in which the announcer is watching a foot race in which Jesse Owens is pulling into the lead and says ominously, "This Negro is dangerous."