Ah, de geest van '68. De straten van Parijs waren een en al rebellie, de hippies waren in de ban van de liefde. Hoe kwam het dat Groot-Brittannië dit tijdperk van radicalisme en revolutie vierde? Eh, zo te zien concentreerde die goeie ouwe Blighty zich op het maken van films over jongens op kostscholen. If... bevat het kwaad. Het bevat de opstand van de onderdrukten. Wat het mist in contrast met de hartstocht van de Parisiens en het hippiegedoe, is enig gevoel van opwinding, behalve in het allesdoordringende munitie-en-artillerievuur dat eindigt.<br />Lindsay Andersons If... toont de immer fantastische Malcolm McDowell als een van de drie leerlingen van een particuliere school die hun slaapzaal versieren met foto's van Lenin en andere linkse radicalen. Het is duidelijk een anti-establishmentfilm, te zien aan de vertolking van de kwaadaardige pummels uit de hogere klassen die het voor het zeggen hebben, en aan de ouderwetse autocratische praktijken van de bekrompen kostschool. Wat If... echter zo ongewoon maakt, is dat het ondanks al zijn radicale sympathieën ons niet expliciet een gevoel van grote spanning tussen menselijk fatsoen en het despotische schoolsysteem geeft. In plaats daarvan drijft het min of meer op het water: het ontbreekt aan plot en aan persoonlijkheid.<br />Surrealistische fragmenten vervagen af en toe en de film verschuift van zwart-wit naar kleur (komt dat door het lage budget of is het een artistieke uitdrukking?), maar er is weinig van belang om over te praten. Het enige wat we krijgen is de aangrijpende ontknoping waarin de jonge rebellen naar hun geweer grijpen en de louche opperheren van de gevestigde orde neerschieten. Hoera! Een revolutie! Eindelijk iets wat een tweede gedachte vergt, in tegenstelling tot de rest van deze saaie oefening in dagdromen op een kostschool.<br />If... had een krachtige politieke uitspraak kunnen zijn, maar zoals het nu is, drijft het af en krijgt het uiteindelijk alleen maar een gevoel van directe belangstelling. In plaats van een getuigenis van de dissidente tijdgeest van eind jaren zestig te zijn, slaagt het er alleen maar in om een verdwaasd document van het Britse upper class-onderwijs te zijn. Anarchie? Apathie, eerder, de enige man die veel kijkers zullen willen vasthouden nadat ze naar If... hebben gekeken, is Lindsay Anderson.
Ah, the spirit of '68. The streets of Paris were running wild with rebellion, the hippies were high on the spirit of love. How was Britain marking this age of radicalism and revolution? Erm, by the looks of it, dear Old Blighty was focusing on making films about boys in boarding schools. If... contains the evil establishment. It contains the uprising of the oppressed. What it lacks in contrast to the Parisien passion and the hippy headtripping is any sense of excitement, except in its all-out ammo-and-artillery fire ending.<br /><br />Lindsay Anderson's If... stars the ever-marvellous Malcolm McDowell as one of three private school pupils who decorate their dorm with photos of Lenin and other left-wing radicals. It's clearly an anti-establishment movie in its depiction of the evil upper-class oiks who rule the roost and the antiquated autocratic practices of the pish-posh public school standard. What makes If... unusual though is that for all its radical sympathies, it doesn't explicitly give us any sense of great tension between human decency and the despotic school system, instead it just kind of floats: lacking in plot and lacking in personality.<br /><br />Surrealist bits fade in and out occasionally and the film slips from black-and-white to colour again (is it due to the low budget or is it an arty expression?), but there is little of interest to speak of. All we get is the poignant denouement where the young rebels reach for their rifles and shoot down the shady overlords of the establishment. Hooray! A revolution! At last something that demands a second thought unlike the rest of this dull exercise in boarding school daydreaming.<br /><br />If... could have been a powerful political statement, but as it is it drifts and only gathers any sense of direct interest at the end. Instead of being a testament to the dissident zeitgeist of the late-Sixties, it only succeeds in being a dazed document of upper-class British education. Anarchy? Apathy more like, the only man many viewers will want to stick it to after watching If... will be Lindsay Anderson.