Men zegt dat de films en de korte broeken van David Lynch niet iedereen zullen aanspreken. Dat geldt ook voor _Dumbland_, misschien nog wel meer dan dat. Ik heb het gevoel dat _Dumbland_, zoals de mensen het noemen, een waar teken zal zijn van 'ik snap het' of 'wat maakt het ook uit'. Het is niet echt surrealisme, maar absurd tot op het punt dat er geen weg terug meer is. Het is ook heel, heel, heel stom. Maar in deze stommiteit kan er een soort ironische intelligentie in schuilen, dat de maker zo goed weet hoe kinderachtig en afstotelijk dit is, en dat dit zelfbewustzijn een pluspunt is, geen nadeel.<br />Het is gewoon een stel grof getekende korte broeken <0xE2><0x80><0x93> van het soort dat misschien niet eens Hertzfeldt en Judge's goedkeuring kan wegdragen. De animatieserie (waaraan ik wil toevoegen dat Lynch veel gemeen heeft met beide regisseurs in hun werk) gaat over een lomperik met een IQ van 20 die een vrouw heeft die voortdurend trilt van angst, en een kind dat eruitziet als een kruising tussen de peperkoekman en/of een buitenaards wezen. De afleveringen bevatten kleine situaties zoals een defecte loopband, een verkoper die het adres van Gettysburg kan opdreunen, een zieke broer die op hem past, hallucinaties van mieren en gewoon luieren op de bank met overal lawaai om zich heen. Al die tijd is Lynch nog steeds aan het experimenteren, zoals hij voortdurend in voor- en tegenspoed was gedurende de vijf jaar die hij op en buiten het Inland Empire doorbracht.<br />Om te beginnen is hij...' In het gebruik van herhaling als middel om een doel te bereiken, keert hij terug naar de wortels van zijn eerste korte verhaal, _Zes Rekenaars Worden Zesmaal Ziek_. Dat werkt soms folterend goed, en soms ook niet. Soms, zoals in het verhaal over het nietsdoen in huis terwijl je tanden bloeden en een vlieg rondzoemt, neemt het absurdisme af en neemt het weer toe, zonder dat het veel effect heeft. En zelfs een verhaal over een vriend van de man die langskomt is nog grappiger <0xE2><0x80><0x93> dat geldt ook voor de vergelijking van Beavis & Butthead (beiden lachen als idioten en gaan net zo op in het doden van dingen als vissen en schapen). Wat uiteindelijk werkt, is de manier waarop Lynch op het podium uitzinnige abstracties tentoonspreidt, op de grofst denkbare manieren en met buitensporig geweld.<br />In wat het dichtst in de buurt komt van surrealisme in'mieren' sproeit de man per ongeluk insectenspray (net _Kill_ genoemd, een van Lynch' zeer goedkope maar grappige steekjes naar maatschappelijke conventies) over zichzelf heen en ziet hij mieren in een muzikale repetitie, met inbegrip van solo's. En een van de meest hartverscheurend grappige dingen die ik ooit van de filmmaker heb gezien is 'pak de stok', waarbij we gewoon zien hoe de man, toegejuicht door zijn zoon, een stok in zijn mond krijgt. Algauw breekt de nek, de ogen puilen uit en als die stok eenmaal is verwijderd, kijkt hij niet meer uit naar verkeer dat als een mangatdeksel heen en weer waggelt. Andere momenten duiken op zo'n manier in onverwachte spleten op, en het is getekend als op goedkoop papier, met een aanzet om te schokken met grove taal (voornamelijk van de man, maar ook van de 'grootmoeder', die in een van de stemmen van Lynch de diepste van alle karakters is) en een beverige kwaliteit die doet denken aan de crème de la crème van (vroeger) Hertzfeldt.<br />Toch weet ik nog steeds niet zeker of ik Dumbland in iemands handen zou leggen als die niet veel van Lynch heeft gezien, laat staan iets van hem. Er zijn een paar kleine punten in de maatschappij die door volledige overdrijving wel of niet in Lynch' werk voorkomen.' 's geest dichterbij is dan we gewoonlijk denken aan degenen die in het echte leven leven. Maar over het algemeen is er niet veel in te lezen, en daarom zou ik zeggen dat meer dan de helft van de mensen die het zien het met hartstocht zullen haten. Degenen die de bodemloze kuilen van de geanimeerde komedie graven, moeten voorbereid zijn op een knaller.
It is said that David Lynch's films and shorts won't appeal to everyone. Neither will Dumbland, maybe more than ever. I have a feeling that Dumbland, as people come across it, will be a true mark of 'I get it' or 'what the hell'. It's not surrealism exactly, but absurd to the point of no return. It's also very, very, very stupid. But in this stupidity can be a sort of ironic intelligence to it, that the maker knows so well how childish and repugnant this is, and this self-consciousness is a plus, not a detraction. <br /><br />It's just a bunch of crudely drawn shorts- the kind that might not even make it on Hertzfeldt and Judge's Animation show (which, I might add, Lynch here has a lot in common with both directors in their work- centered on a lummox with an IQ of 20 who has a constantly quivering-with-fear wife, and a child who looks like a cross between the gingerbread man and/or an alien. The episodes include little situations like a faulty treadmill, a salesman who can recite the Gettysburg address, watching over a sick brother in law, ant hallucinations, and just wallowing on the couch with noise all around. All the while, Lynch is still experimenting, as he was constantly for better or worse during the period of five years he made on and off Inland Empire.<br /><br />For one thing, he's going back to the roots of his very first short, Six Figures Getting Sick Six Times, in the usage of repetition as a means to an end. This sometimes works excruciatingly well, and sometimes not. Sometimes, like with the episode with the sitting around the house doing nothing as teeth are bleeding and a fly buzzes around, the absurdism sort of waxes and wanes without much of a good effect. And even an episode like with the guy's friend coming over is funny more-so for the Beavis & Butt-head comparison (both laugh like idiots, and are equally engrossed by killing things like fish and sheep). What ends up working is how Lynch shows up front delirious abstractions, in the crudest ways imaginable, and excessive violence. <br /><br />In what comes closest to surrealism in "ants", the guy mistakenly sprays bug-spray (just called "Kill", one of Lynch's very cheap but fun pokes at societal conventions) on himself, and envisions ants in a musical chorus line, solos included. And one of the most harrowingly funny things I've ever seen from the filmmaker is "get the stick", where we just see the guy, cheered on by his son, getting a stick lodged in his mouth. Soon the neck breaks, eyes pop out, and once said stick is removed he doesn't watch out for traffic waddling like a manhole cover. Other moments pop up like this in unexpected crevices, and it's drawn as if on cheap paper with an impetus to shock with foul-mouthed language (mostly from the man, as well as from the 'grandmother', who in one of Lynch's voices for the characters is the deepest of all), and a shaky quality that's reminiscent of the cream of the crop from (early) Hertzfeldt.<br /><br />All the same I'm still not sure if Dumbland is something I would put into someone's hands if they haven't seen much of Lynch yet let alone anything by him. There are some little points on society made via complete exaggerations that may or may not be in Lynch's mind closer than we usually think to those in real life. However in general there's not a whole lot that should be read into it, which is why I'd say more than half who see it will hate it with a passion. Those who dig the bottom-less pits of animated comedy, be prepared have a blast.