Het is niet bekend of Marilyn Monroe Albert Einstein ooit heeft ontmoet en met hem heeft gesproken (en sinds de mysterieuze verdwijning van haar dagboek na haar even mysterieuze dood zullen we dat misschien ook nooit te weten komen), maar tijdens hun leven was de gelegenheid er wel.<br /><0x3E> Nicolas Roegs Onbeduidend verbeeldt zich op een nacht in 1953 in een hotelkamer in New York een ontmoeting tussen de twee iconen plus Joe DiMaggio (Busey) en senator Joseph McCarthy (Curtis) <0xE2><0x80><0x93> maar slechts op één niveau. Op een ander niveau verheft <0xE2><0x80><0x93> of vermindert <0xE2><0x80><0x93> het deze 'persoonlijkheden' (en wat is dat een armzalige uitdrukking) tot louter avatars (de personages zijn opzettelijk anoniem), die tegelijkertijd in status toenemen en afnemen. De titel _Onbetekenend_ is zowel toepasselijk als diep ironisch; hier is DiMaggio's nettowaarde teruggebracht tot weinig meer dan een plaatje op een kauwgumkaart. Ook Monroe is teruggebracht tot haar samenstellende delen van kleding, haar, lippenstift, gewiebel en stem. Door hun onzekerheden bloot te leggen en hun rollen om te keren, brengt de film de in het oog springende ideeën over beroemdheid naar voren, waardoor de cultus van de persoonlijkheid tot ontploffing komt.<br />Om het thema nog verder te versterken, zal er nog een explosie plaatsvinden op de climax van de film: Hiroshima in een hotelsuite, waar 'De Actrice' in een paar seconden tot as wordt verbrand; een letterlijke deconstructie van roem. _Vaarwel, Norma Jean_. De geschiedenis vertelt het script, dat op zijn beurt de geschiedenis ondersteboven schudt. 'Deze personages waren mythisch, niet verzonnen door één enkele persoon, niet door het publiek of de pers, waarschijnlijk niet eens door de personages zelf.' Zoals Theresa Russell wordt gespeeld, geeft Marilyn (in het echte leven een verborgen intellectueel) een kinderlijke Einstein ('The Professor', gespeeld door Emil) college over de relativiteitstheorie met behulp van ballonnen en een zaklantaarn, terwijl ze The Professor zijn benen laat laten zien in een bewuste parodie op haar eigen rol in The Seven-Year Itch, de film waaraan The Actress werkt in de openingsscène van de film. De toenmalige echtgenoot, de in de vergetelheid geraakte honkbalster DiMaggio (door Busey gespeeld als een tedere, psychotische sukkel) was niet blij met haar iconische kledingscène in de film, die hun breuk bewerkstelligde. Precies op het juiste moment ontdekken we de jaloerse 'Ballplayer' in een bar, die zich erover beklaagt dat als hij 'haar ondergoed wil zien, hij gewoon naar de hoek kan lopen, net als alle andere jongens'.<br />In tegenstelling tot The Professor gelooft The Ballplayer dat het universum rond is <0xE2><0x80><0x93> een opvatting die wordt gedeeld door de indianen. Maar het grote opperhoofd (Sampson, bekend van One Flew Over The Cuckoo's Nest) dat de lift van het Roosevelt Hotel bedient, is zo goed als vervreemd van zijn eigen cultuur: 'Ik ben geen Cherokee meer <0xE2><0x80><0x93> ik kijk tv.' De senator is bezig een onderzoek in te stellen naar De Professor, die op het punt staat een pacifistische toespraak te houden voor de Verenigde Naties, maar die volgens De Senator een Rode is. In feite, zoals hij aan Monroe vertelt, wordt Einstein gekweld door schuldgevoelens over Hiroshima, en over wat de witte hitte van de toekomst in petto heeft. Maar in een schijnbaar goddeloos universum worden al die zorgen en aspiraties onbelangrijk in het licht van een hogere (atomaire) macht.<br />Roeg is werkelijk de volmaakte regisseur om Johnsons toneelstuk op het witte doek te brengen. Gedurende de hele film trekken gekwelde herinneringen uit zijn jeugd en pessimistische flitsen (ka-boem!) onverwachte verbanden tussen tijd, plaats en omstandigheden, met het herhaalde visuele motief van een polshorloge dat gebruikt wordt om de tijd aan te geven. 1920 vloeit over in 1945 en druppelt door in de jaren tachtig, een periode waarin een andere 'acteur' zijn grootste rol als president van de Verenigde Staten op zich heeft genomen.<br />Als dit alles nogal zwaarwichtig klinkt (quantummechanica is er ongetwijfeld bij betrokken), is de uitvoering allesbehalve zwaarwichtig, maar dankzij Johnsons geestige, vlotte scenario en Roegs speelse regie is het in wezen een toneelopvoering <0xE2><0x80><0x93> en de spelers zelf, die op steriele wijze aan het werk zijn. Tony Curtis laat in het bijzonder tandafdrukken achter in de houten lambrisering als de paranoïde, impotente senator, die een congreslid probeert te strikken met een Monroe-imitator (een echte, in tegenstelling tot die van Russell) voordat hij door zijn slinkende lid in de steek wordt gelaten.<br />Natuurlijk speelde Curtis een keer de rol van de echte Marilyn Monroe in Some Like It Hot, wier omhelzing hij memorabel omschreef als 'het kussen van Hitler'. Zoals Roeg opmerkte: 'Alles leek plotseling met elkaar verbonden... toen de film vorm begon te krijgen, leken zelfs de acteurs deel uit te maken van die eindeloze verbondenheid.' Het gaat allemaal in de pan, om te worden gekookt en op een nieuwe en fascinerende manier opgediend.
It is not known whether Marilyn Monroe ever met and spoke with Albert Einstein (and since the mysterious disappearance of her diary after her equally mysterious death, we may never know), but in their lifetime the opportunity was there.<br /><br />Scripted by Terry Johnson from his own play, Nicolas Roeg's Insignificance imagines an encounter in a New York hotel room one night in 1953 between the two icons plus Joe DiMaggio (Busey), and Senator Joseph McCarthy (Curtis) - but only on one level. On another level, it elevates - or reduces - these 'personalities' (and what a lousy phrase that is) to mere avatars (the characters are deliberately unnamed), at once greater and lesser in status.<br /><br />The title Insignificance is both apposite and deeply ironic; here, DiMaggio's net worth has been reduced to little more than a picture on a bubblegum card. Monroe too is reduced to her constituent parts of dress, hair, lipstick, wiggle and voice. By uncovering their insecurities and reversing their roles, the film brings into sharp focus received notions of celebrity, exploding the cult of personality.<br /><br />Furthering the theme, there will be another explosion at the film's climax: Hiroshima in a hotel suite, in which 'The Actress' is burned to a cinder in seconds; a literal deconstruction of fame. Goodbye, Norma Jean. History informs the script, which in turn, shakes history upside down. As Roeg mused after watching Johnson's play for the first time, "These characters were mythic, not invented by any single person, not the public or the press, probably not even by the characters themselves." As played by Theresa Russell, Marilyn (a closet intellectual in real life), lectures a childlike Einstein ('The Professor', played by Emil) on the theory of relativity using balloons and a flashlight, while getting The Professor to show off his legs, in conscious parody of her own role in The Seven-Year Itch, the movie The Actress is seen to be working on in the film's opening.<br /><br />History records that Monroe's then-husband, fading baseball star DiMaggio (played by Busey as a tenderly psychotic simpleton), was unhappy about her iconic dress-splaying scene in the film, precipitating their break-up. Right on cue, we discover the jealous 'Ballplayer' in a bar, bemoaning the fact that if, "I want to see her underwear, I just walk down to the corner like all the other guys".<br /><br />In contrast to The Professor, The Ballplayer believes the universe is round - a contention shared by Native Americans. But the Big Chief (Sampson, of One Flew Over The Cuckoo's Nest fame) who operates the Roosevelt Hotel's elevator has been all but disenfranchised from his own culture: "I no longer Cherokee - I watch TV." Meanwhile, 'The Senator' is investigating The Professor, who is on the eve of delivering a pacifist speech to the United Nations, but whom The Senator suspects is a Red. In fact, as he divulges to Monroe, Einstein is wracked with guilt over Hiroshima, and what the white heat future holds. Yet in a seemingly godless universe, all such worries and aspirations are rendered insignificant in the light of a higher (atomic) power.<br /><br />Roeg really is the perfect director to bring Johnson's stage play to the screen. Throughout, tortured childhood flashbacks and pessimistic flash-forwards (ka-boom!) draw unexpected connections between time, place and circumstance, with the repeated visual motif of a wristwatch employed to mark time's passing - but perhaps also to suggest all time is one time; each moment co-existing. As evinced by his back catalogue, it's something of a hobbyhorse for a director enchanted with the notion of synchronicity - see Don't Look Now in particular. Here, 1920 bleeds into 1945 and drip-feeds into the 1980s, a period in which another 'Actor' has taken on his greatest role as the President of the United States.<br /><br />If all this sounds rather heavy going (quantum physics is surely involved), the execution is anything but, owing to Johnson's witty, zippy screenplay, Roeg's playful direction, opening out an essentially stagey set-up - and the cast themselves, who are on stellar form. Tony Curtis especially leaves denture marks in the wood panelling as the paranoid, impotent Senator, who is seen attempting congress with a Monroe impersonator (a real one, as opposed to Russell's), before being let down by his dwindling member.<br /><br />Of course, Curtis once co-starred with the real Marilyn Monroe in Some Like It Hot, and whose embrace he memorably described as like "kissing Hitler". As Roeg commented, "Everything suddenly seemed connected... when the film began to take shape even the actors themselves seemed part of this endless linking." It all goes into the pot, to be boiled down and served up in new and fascinating ways.