Dat is het gevaar met de criticus/filosoof Slavoj Zizek met zijn film, geregisseerd door Sophie Fiennes, die een prachtig amalgaam van stille, horror, sciencefiction, surrealistische en andere hedendaagse thrillers bij elkaar brengt om zijn freudiaanse vergelijkingen te overladen. Maar in _The Pervert's Guide to Cinema_ maakt hij van zelfs de meest verstrekkende punten een punt dat afwijkt van elke andere analyse die ik in een collectief deel van de film heb gezien. Hoewel het niet het uitgestrekte terrein van Scorseses filmdocumentaires dekt, zijn er dezelfde aanknopingspunten, en Zizek heeft beslist een voorliefde voor al deze 'perverse' voorbeelden en films, voornamelijk het werk van Hitchcock, Lynch, Chaplin en Tarkovsky. Als je dit ziet <0xE2><0x80><0x93> dat wil zeggen, als je het kunt vinden, dan heb ik het bijna bij toeval gezien <0xE2><0x80><0x93> denk je dat Zizek alleen maar zal proberen om alle psychoseksuele delen te ontleden, of delen die er op een stompzinnige, gestoorde manier naar verwijzen. Als hij iets doet, dan opent hij je op punten waar je anders misschien nooit op zou zijn gekomen. Zo zou je drie van de Marx-broers kunnen zien als representaties van het Id, het Super-Ego en het Ego (Harpo's voorbeeld is voor mij het meest treffend).<br /> Maar hij is niet alleen iemand die het tegen de klassieken opneemt, hij denkt ook na over de voedingsbodem voor gedachten in _The Matrix_ en _Fight Club_ <0xE2><0x80><0x93> over de kloof tussen fantasie en werkelijkheid en of de matrix de energie net zo hard nodig heeft als de energie de matrix voor het eerste heeft, en over de invloed van geweld in de omgang met jezelf en de dubbelganger in het laatste. Hij haalt zelfs een passage aan uit het cruciale moment in _Wraak van de Sith_, wanneer Anakin Darth Veder wordt, en de implicaties van het verloochenen van het vaderschap onder dat masker op het moment dat de geboorte van zijn kinderen elders plaatsvindt. De idealen van het vaderschap, de mannelijke seksualiteit, het mannelijke standpunt in het omzetten van fantasie in werkelijkheid (op welk punt Zizek terecht wijst als het moment waarop een nachtmerrie wordt gecreëerd) en de vrouwelijke subjectiviteit worden misschien wel het meest uitgediept in _Vertigo_. Dit geldt ook voor een scène die Zizek ontmantelt alsof het de Zapruder-film is, waarin hij de drie tegengestelde punten van psychoseksuele houding ontleedt in de 'kijk niet naar me'-scène in _Blue Velvet_.<br /><br />Nu zou het nog iets anders zijn als Zizek zelf al die oprechte, opgewonden en op de een of andere manier plausibele punten alleen maar voor de camera zou beschrijven, of voornamelijk in de voice-over zoals Scorsese dat doet. Maar hij gaat nog een stap verder en accentueert zijn punten van fantasie en werkelijkheid, en hoe ze elkaar overlappen, kruisen, een en dezelfde worden, of zich voor sommige personages (d.w.z. Lost Highway) crucialer tot een onderwereld of oergevoel vertakken door zichzelf op de plaatsen te plaatsen waar de films zich afspelen. Het grappigste is om hem voor het eerst in de boot te zien die 'naar dezelfde haven vaart' als de boot van Tippi Hedren aan het begin van de Birds; even grappig is het als hij het Blauwe Fluwelen gazon besproeit en vervolgens de gefacetteerde punten van Frank Booth uitlegt; maar één keer, als hij op Solarisch terrein is, lijkt het een beetje goedkoop. Maar Zizek schijnt er een hoop lol aan te beleven, en na een tijdje negeer je de potentiële crux van deze truc en komen de woorden van Zizek door.<br />Er waren natuurlijk een paar films die ik had kunnen verwachten, voornamelijk van Hitchcock en Lynch, maar voor filmliefhebbers is het een traktatie om twee dingen te zien: de films die je nooit zou denken te zien in een film over films die The Guide of Cinema heet (de top twee zou voor mij de Disney Pluto-cartoon zijn en de verhandeling over Chaplins films, zij het met een grote noot over de kracht en het onderscheid van'stem'), en de films die je nog niet hebt gezien (d. Mabuse, Stalker, en nog een paar andere) die onmiddellijk gevoelens oproepen van 'wauw, dat moet ik onmiddellijk zien, zonder vragen te stellen'. Zizek is een machtig schrijver met zijn werk, en hij brengt het naar voren met een helderheid die je eraan herinnert waarom we eigenlijk naar films kijken: om vermaakt te worden, zeker, maar ook om de feitelijke ervaring te hebben dat je gaat zitten en iets boven je hoofd hebt, zoals hij het uitdrukte, terwijl je in een wc kijkt. Het is waarschijnlijk een van de grootste films over film, en in zo'n prachtig beperkte analyse van hoe Freud zich in films over begeerte werkt, het Id/Super-Ego/Ego, en over het bovennatuurlijke in fantasie, dat je het misschien nooit zult zien... tenzij de distributie eindelijk ingrijpt, al is het maar op de kleinste niveaus.
There's the danger with the critic/philosopher Slavoj Zizek with his film, directed by Sophie Fiennes, which takes together a wonderful amalgam of silent, horror, sci-fi, surreal and other contemporary thrillers together to make his points ofr Freudian comparisons to overload. But in the Pervert's Guide to Cinema he also makes even the more far-reaching points a point of departure from any other analysis I've seen on a collective section of films. While it doesn't cover the expansive territory Scorsese's movie documentaries cover, the same attachments are there, and Zizek has a definite love for all of these "perverse" examples and films, primarily the work of Hitchcock, Lynch, Chaplin and Tarkovsky. Yet one shouldn't go into seeing this- if you can find it that is, I got to see it almost by luck- thinking Zizek will just try and dissect all of the psycho-sexual parts or parts referring it in an obtuse, deranged manner. If anything he opens up one to points that might never be considered otherwise- would one think of three of the Marx brothers as representations of the Id, Super-Ego and Ego (Harpo's example is most dead-on for me).<br /><br />He's not just one to take on the classics though, he also considers the food for thought in The Matrix and Fight Club- in representations of the split between fantasy and reality and if the matrix needs the energy as much as the energy needs the matrix for the former, and in the attachment of violence in dealing with one's own self as well as ones double in the latter. He even throws in a piece from the pivotal moment in Revenge of the Sith when Anakin becomes Darth Vader, and the implications of shunning away fatherhood under that back mask at the very moment his children's births happens elsewhere. The ideals of fatherhood, male sexuality, the male point of view in turning fantasy into reality (at which point Zizek rightfully points to as the moment of a nightmare's creation), and female subjectivity, are explored perhaps most dead-on with Vertigo. This too goes for a scene that Zizek deconstructs as if it's the Zapruder film, where he dissects the three colliding points of psycho-sexual stance in the 'don't you look at me' scene in Blue Velvet.<br /><br />Now it would be one thing if Zizek himself went about making these sincere, excited, and somehow plausible points just face on to the camera or mostly in voice-over as Scorsese does. But he goes a step further to accentuate his points of fantasy and reality, and how they overlap, intersect, become one and the same, or spread off more crucially into some netherworld or primordial feeling for some characters (i.e. Lost Highway) by putting himself IN the locations the films take place in. Funniest is first seeing him in the boat "heading" towards the same dock Tippi Hedren's boat heads to at the beginning of the Birds; equally funny is as he waters the Blue Velvet lawn he goes on to explain the multi-faceted points of Frank Booth; only one, when he's in Solaris-like territory, does it seem a little cheesy. But Zizek seems to be having a lot of fun with this set-up, and after a while one bypasses the potential crux of this gimmick and Zizek's words come through.<br /><br />There were some films I of course would've expected, chiefly from Hitchcock and Lynch, but a treat for movie buffs come from seeing two things- the movies that one would never think of seeing in a film about films titled the Pervert's Guide of Cinema (top two for me would be the Disney Pluto cartoon and the exposition on Chaplin's films, albeit with a great note about the power and distinction of 'voice'), and the ones that one hasn't seen yet (i.e. the ventriloquist horror film, Dr. Mabuse, Stalker, among a few others) that inspire immediate feelings of 'wow, I have to see that immediately, no questions asked.' Zizek is a powerful writer with his work, and puts it forward with a clarity that reminds one why we watch movies in the first place, to be entertained, sure, but also to have that actual experience of sitting down and having something up there, as he put it, looking into a toilet. It's probably one of the greatest films about cinema, and in such a splendidly narrow analysis of how Freud works its way into films regarding desire, the Id/Super-Ego/Ego, and of the supernatural in fantasy, that you may never see...unless distribution finally kicks in, if only on the smallest levels.