Tarantino maakte ooit een opmerking over een melodrama uit de jaren dertig dat _Backstreet_ heette, dat 'tragedie net een ander personage is in de film'. Hetzelfde zou kunnen worden gezegd <0xE2><0x80><0x93> en zonder Tarantino te noemen <0xE2><0x80><0x93> over Sidney Lumets beste werk in jaren, een melodrama waarin het personage van het allergrootste belang is, niet alleen vanwege wat er op het spel staat met de betrokken cast. Kelly Masterson heeft hier geen meesterwerk van een scenario (het komt er in wezen op neer dat het script aan het eind in een serie climaxen overgaat die alleen maar aan het eind werken, en zelfs daar is het van het allergrootste belang dat het ongeloof wordt ingetoomd), maar haar scenario gaat wel over het personage vóór het plot, en in een verhaal waarin de handelingen een overval omringen, is dat het geval.' Het is van cruciaal belang om te weten wie deze mensen stuk voor stuk zijn. Het is zo somber als de hel, zo onverzoenlijk als de duivel, maar in 90 procent van de gevallen ook absoluut fascinerend.<br />Niet alleen omdat Lumet weet hoe hij met een niet-lineair script moet omgaan, waarin we de dagelijkse handelingen van personage tot personage zien voor, tijdens en vooral na de mislukte overval op de juwelierszaak, maar ook vanwege de indrukwekkende cast die hij bijeen heeft gebracht (wat, mag ik eraan toevoegen, Lumets specialiteit is). Philip Seymour Hoffman en Ethan Hawke zijn broers met hun eigen financiële problemen, en de eerste benaderde de laatste op een zo te zien onfeilbare overval: het plunderen van de juwelierszaak van hun vader en moeder in Westchester. Maar als Hank een andere louche figuur speelt, vinden er moorden plaats en is het plotseling een tragedie op Griekse schaal die de broers en hun vader treft, gespeeld door een volmaakte Albert Finney. Het is het soort materiaal waar de meeste acteurs van houden - acteurs die, zoals in _Hondje om de hoek_, pijnlijk menselijk zijn, tot op het bot, maar alleen maar willen dat de liefde en/of de dingen worden rechtgezet, en die volkomen onmachtig zijn om aan hun wensen en behoeften te voldoen.<br />In dit geval echter zijn Hoffman en Hawke schitterend aan elkaar gewaagd; Hoffman heeft, tot de voornoemde laatste tien minuten, een superkalm en af en toe grappig gedrag dat hem tot het brein van de operatie maakt, maar dan volgen er kleinere scènes waarin hij emotioneel instort (d.w. Hawke wordt intussen door zijn ex-vrouw en dochter voor loser uitgemaakt, kan geen enkele schuld betalen en wordt door zijn eigen vader voor baby uitgemaakt, en hij vervult de rol op alle belangrijke manieren <0xE2><0x80><0x93> hij is niet zo slecht als zijn oudere broer, maar wie wil er een strootje trekken voor die titel? En Finney is, zoals gezegd, door en door goed, waardoor zijn beurt in _Big Fish_ er kinderspel uitziet (de laatste scènes met hem zijn angstaanjagend tragisch, waarbij zijn gezicht vertrekt in een afgrijzen dat zich in de tweede helft heeft opgebouwd). Dit is een film met een enorme hoeveelheid vakmanschap en hart <0xE2><0x80><0x93> maar geen vergevend hart <0xE2><0x80><0x93> en een verhaal dat details weglaat, niet om er een fraai verhaal van te maken, maar om elke stap van de voortdurende neerwaartse spiraal van een gezin duidelijk te maken. Als het niet zo verbijsterend is als Serpico of Network of The Pawnbroker of 12 Angry Men, dan komt het er wel zo dicht bij als alles wat Lumet sindsdien heeft gedaan.
Tarantino once remarked on a melodrama from the 1930s called Backstreet that "tragedy is like another character" in the film. The same could be said- and not withstanding bringing up Tarantino- for Sidney Lumet's best work in years, a melodrama where character is of the utmost concern not simply because of what's at stake with the cast involved. Kelly Masterson doesn't have a masterpiece of a script here (it basically breaks into crazy killer mode by the end in a series of climactic events that only work by the very end, and even there suspension of disbelief is paramount), but her script does convey character before plot, and in a story where the actions surround a heist it's crucial to know who these people are beat by beat. It's bleak as hell, unforgiving as Satan, but also absolutely riveting 90% of the time.<br /><br />Chalk it up not just because Lumet knows how to handle a non-linear script where we see the day-to-day actions of character to character before during, and mostly after the botched 'mom-&-pop' jewelry store robbery occurs, but because of the formidable cast assembled (which, I might add, is Lumet's specialty). Philip Seymour Hoffman and Ethan Hawke are brothers with their own respective financial f***-ups, and the former approaches the latter on what looks like a fool-proof heist: looting their own mother and father's jewelry store in Westchester. Hawke's Hank involves another shady character though, murders occur, and suddenly it's tragedy on a Greek scale affecting the brothers and their father, played by a perfect Albert Finney. It's the kind of material that most actors love- characters who, like in Dog Day Afternoon, are painfully human, flawed to the bone but only wanting love &/or things to be set right, and have the complete inability to fulfill their wants and needs.<br /><br />In this case though Hoffman and Hawke are matched splendidly; Hoffman has, until the aforementioned last ten minutes, a super-calm and occasionally joking demeanor that reveals him as the brains of the operation, but then smaller scenes where he breaks down emotionally (i.e. with Finney or the car scene with Tomei) push his talents to the limit; Hawke, meanwhile, is called a loser by his ex-wife and daughter, can't pay any debts at all, and is called a baby by his own father, and he fills the bill of the part in all the ways that matter- he's not quite as flawed as his older brother, but who wants to pick a straw for that title? And Finney, as mentioned, is spot-on all the way through, making his turn in Big Fish look like child's play (the final scenes with him are terrifyingly tragic, his face recoiling in a horror that has built up all through the second half).<br /><br />Also featuring supporting turns from a finely ditsy and perversely two-timing Marisa Tomei, Bug's Michael Shannon as bad-ass white trash, and Amy Ryan, Brian F. O'Byrne and Rosemary Harris making brief, exact impressions, this is a film with a tremendous lot of skill and heart- but not a forgiving heart- with a story that doubles back on details not for showy plot devices but to make clear every step of a family's perpetual downward spiral. If it's not as mind-blowing as Serpico or Network or the Pawnbroker or 12 Angry Men it comes as close as anything Lumet's done since.