Met Iphigenia is Mikhali Cacoyannis misschien wel de eerste filmregisseur die met succes het gevoel van het oude Griekse theater op het witte doek heeft gebracht. Zijn eigen scenario, een bewerking van Euripides' tragedie, was verre van gemakkelijk in vergelijking met de twee andere films van de trilogie die hij regisseerde. Het verhaal is heel zorgvuldig gereconstrueerd uit Euripides' versie en geplaatst in een logisch, strikt chronologisch kader, dat beter aansluit bij de moderne methoden van de cinematografische verhalenvertelling. Cacoyannis heeft ook een paar personages toegevoegd die niet voorkomen in Euripides' tragedie: Odysseus, Calchas en het leger. Dit is gedaan om een aantal punten van Euripides over oorlog, de kerk en de regering duidelijker te maken. Tot slot heeft Cacoyannis' film een paar personages die niet voorkomen in Euripides' tragedie: Odysseus, Calchas en het leger. Het einde van Iphigenia is wat dubbelzinnig vergeleken met dat van Euripides.<br />De film werd op locatie in Aulis opgenomen. De regisseur, Giorgos Arvanitis, toont ons een ruig maar mooi Griekenland, waar sinds de dagen van Homerus de tijd lijkt te hebben stilgestaan. Hij maakt gebruik van de lichamen, het dorre land, de ruïnes, het intense licht en de duisternis. De hardheid van het landschap past bijzonder goed bij de zielen van de personages. De camera gebruikt het hele scala aan beschikbare opnamen, van heel lang, om de uitgestrektheid en de verlatenheid van het landschap en de menselijke schaal te versterken, tot de extreme close-ups, waarbij de ziel van de gekwelde personages wordt ontleed en onderzocht. De openingsscène, met een brutale, vertragende achtervolging langs een rij gestrande boten, gevolgd door een luchtopname van de vele duizenden soldaten die lusteloos op het strand liggen, is een zeer effectieve manier om Agamemnons ontzagwekkende politieke en militaire verantwoordelijkheid over te brengen.<br />Geen ander woord dan'subliem' kan de verbluffende vertolkingen beschrijven van Costa Kazakos (Agamemnon), Irene Papas (Clytemnestra) en Tatiana Papamoschou (Iphigenia). Kazakos en Papas zijn de belichaming van de subliemheid van de klassieke Griekse tragedie. Het personage van Kazakos is uiterst nuchter en zijn krachtige blik in de camera onthult, meer dan zijn woorden, de ongelooflijke kwelling die zijn ziel verscheurt. Irene Papas is de moderne kiem van klassieke Griekse toneelstukken. In Iphigenia is ze verschrikkelijk in haar verdriet, en zeker in haar wraakgevoelens, zoals we weten. Tatiana Papamoskou is in haar eerste rol op het witte doek uitmuntend in haar vertolking van de onschuldige Iphigenia, die contrasteert met Kazakos' strenge vertolking van haar vader, Agamemnon.<br />Cacoyannis is Euripides trouw in zijn weergave van de andere personages: Odysseus is een sluwe, intrigerende politicus, Achilles een ijdele, narcistische krijger, Menalaus is egocentrisch, geobsedeerd door zijn eer, verlangend om gewroken te worden en zijn vrouw en bezittingen terug te krijgen.<br />De kostuums en decors zijn realistisch: geen Hollywood. Agamemnons verblijf lijkt op een schuur, hij kleedt zich, net als de anderen, in praktische, met de hand geweven, eenvoudige kledij. De koninklijke karavaan bestaat uit ruwhouten houten karren.<br />De muziek is van de veelzijdige hedendaagse componist Mikis Theodorakis. Theodorakis' partituur verhevigt de dramatische en cinematografische ontplooiing, reflecteert op het psychologische aspect van de tragedie en accentueert de dimensies en actualiteit ervan.<br />Deze film en het verhaal dat hij vertelt, bieden een aanzienlijk inzicht in de verloren wereld van het oude Griekse denken die de smeltkroes was voor zo'n groot deel van onze moderne beschaving. Hij leert ons veel over onszelf als individuen en als sociale en politieke wezens. Euripides plaatst vraagtekens bij de waarde van oorlog en vaderlandsliefde als je die afweegt tegen de eenvoudige deugden van familie en liefde, en hij bespiegelt de kwetsbare positie van de vrouw in een wereld van mannelijk geweld. Cacoyannis bestudeert al deze thema's op een moderne, heldere en dramatische manier.<br />De relaties die de politieke machinaties beheersen, zijn duidelijk te zien: oorlog corrumpeert en vernietigt de menselijke ziel op zo'n manier dat noch het individu, noch de groep nog normaal kan functioneren. Met mogelijke uitzondering van Menelaos, wiens eer bezoedeld is door de schaking van zijn eigen vrouw door haar minnaar, heeft iedereen zijn eigen persoonlijke motivatie om ten strijde te trekken tegen Troje, wat niets te maken heeft met Helen: de dorst naar macht (Agamemnon), hebzucht (het leger, Odysseus) of glorie (Achilles). En zo werd Helen in feite het massavernietigingswapen van de Trojaanse oorlog. De oorlog, ontdaan van alle Homerische glans en religieuze sanctionering, was slechts een imperialistische onderneming, voornamelijk aangespoord door het verlangen naar materieel gewin, terwijl al het andere een handig voorwendsel was.<br />Een ander conflict in de film is dat tussen de Kerk en de Staat. Calchas, die de Kerk vertegenwoordigt, de uitdaging van zijn priesterlijke gezag voelt en Agamemnon wil vernietigen vanwege de belediging van de Godin die hij dient, zegt hem zijn dochter te offeren. Door in te stemmen met het offer komt de koning dichter bij zijn morele ondergang, maar door te weigeren verliest hij zijn macht over de massa (zijn leger), die gehersenspoeld wordt door religie. Natuurlijk is het voor Agamemnon een spel. De koning moet zich bij deze schertsvertoning neerleggen, of hij nu oprecht in de goden gelooft of niet, tot hij te laat beseft dat hij zich heeft laten verleiden tot het plegen van een verachtelijke aanslag.<br />Is het een offer of een moord, en hoe kunnen we het verschil tussen die twee onderscheiden? Door zich te concentreren op de gewelddadige en primitieve verschrikking van een mensenoffer <0xE2><0x80><0x93> en, het ergst van alles, het offer van je eigen kind <0xE2><0x80><0x93> creëert Euripides/Cacoyannis een drama dat zowel diep politiek als pijnlijk persoonlijk is. Het raakt aan een zeer complex en teer ethisch probleem dat elke samenleving onder ogen moet zien: het ijzingwekkende conflict tussen de behoeften van het individu en die van de samenleving. Maar in het geval van Iphigenia wordt de vader, net als in het Bijbelse verhaal over Abraham en Isaak, gevraagd zijn eigen kind te doden, door zijn eigen hand. Wat voor God zou op zo'n betaling staan? Kan het rechtvaardig of moreel zijn, zelfs als het door God is geïnspireerd? En ten slotte: verschilt de offerdood van de dochter van die van alle zonen en dochters die ten strijde worden gestuurd? Dit zijn vele diepe vragen die door een film van twee uur worden opgeworpen.
With Iphigenia, Mikhali Cacoyannis is perhaps the first film director to have successfully brought the feel of ancient Greek theatre to the screen. His own screenplay, an adaptation of Euripides' tragedy, was far from easy, compared to that of the other two films of the trilogy he directed. The story has been very carefully deconstructed from Euripides' version and placed in a logical, strictly chronological framework, better conforming to the modern methods of cinematic story-telling. Cacoyannis also added some characters to his film that do not appear in Euripides' tragedy: Odysseus, Calchas, and the army. This was done in order to make some of Euripides' points regarding war, the Church, and Government clearer. Finally, Cacoyannis' Iphigenia ending is somewhat ambiguous when compared to Euripides'.<br /><br />The film was shot on location at Aulis. The director of photography, Giorgos Arvanitis, shows us a rugged but beautiful Greece, where since the Homeric days time seems to have stood still. He takes advantage of the bodies, the arid land, the ruins, the intense light and the darkness. The harshness of the landscape is particularly fitting to the souls of the characters. The camera uses the whole gamut of available shots, from the very long, reinforcing the vastness and desolation of the landscape, as well as the human scale involved, to the extreme close-ups, dissecting and probing deep into the soul of the tormented characters. In particular, the film's opening, with a bold, accelerating tracking shot along a line of beached boats, followed by an aerial view of the many thousands of soldiers lying listlessly on the beach, is a very effective means of communicating Agamemnon's awesome political and military responsibility.<br /><br />No word but "sublime" can describe the stunning performances of Costa Kazakos (Agamemnon), Irene Papas (Clytemnestra), and Tatiana Papamoschou (Iphigenia). Kazakos and Papas embody the sublimity of the classical Greece tragedy. Kazakos' character is extremely down-to-earth, and his powerful look into the camera, more than his words, reveals the unbelievable torment tearing his soul. Irene Papas is the modern quintessence of classic Greek plays. In Iphigenia, she is terrible in her anguish, and even more so for what we know will be her vengeance. Tatiana Papamoskou, in her first role on the screen, is outstanding in her portray of the innocent Iphigenia, which contrasts with Kazakos' austere depiction of her father, Agamemnon.<br /><br />Cacoyannis is faithful to Euripides in his representation of the other characters: Odysseus is a sly, scheming politician, Achilles, a vain, narcissistic warrior, Menalaus is self centered, obsessed with his honor, eager to be avenged, and to have his wife and property restored.<br /><br />The costumes and sets are realistic: no Hollywood there. Agamemnon's quarters resembles a barn, he dresses, as do the others, in utilitarian, hand-woven, simple garb. Clytemnestra's royal caravan is made up of rough-hewn wooden carts.<br /><br />The music is by the prolific contemporary music composer Mikis Theodorakis. Theodorakis' score intensifies the dramatic and cinematographic unfolding, reflects on the psychological aspect of the tragedy, and accentuates its dimensions and actuality.<br /><br />This film and the story it narrates offer considerable insight into the lost world of ancient Greek thought that was the crucible for so much of our modern civilization. It teaches us much about ourselves as individuals and as social and political creatures. Euripides questions the value of war and patriotism when measured against the simple virtues of family and love, and reflects on woman's vulnerable position in a world of manly violence. In his adaptation of Euripides' tragedy, Cacoyannis revisits all of these themes in a modern, clear, and dramatic fashion.<br /><br />The relationships governing the political machinations are clearly demonstrated: war corrupts and destroys the human soul to such an extent that neither the individual nor the group can function normally any longer. With the possible exception of Menelaus, whose honor has been tarnished by his own wife's elopement with her lover, everyone else has his own private motivation for going to war with Troy, which has nothing to do with Helen: the thirst for power (Agamemnon), greed (the army, Odysseus), or glory (Achilles). And so in a real sense, Helen became the WMD of the Trojan War. The war, stripped of all Homeric glamor and religious sanctioning, was just an imperialist venture, spurred primarily by the desire for material gain, all else being a convenient pretext.<br /><br />Another conflict raised in the film is that between the Church and the State. Calchas, who represents the Church, feeling the challenge to his priestly authority and wishing to destroy Agamemnon for the insult to the Goddess he serves, tells him to sacrifice his daughter. In consenting to the sacrifice, the King comes closer to his moral undoing, but in refusing, loses his power over the masses (his army), who are brainwashed by religion. Of course, for Agamemnon, it's a game. The King must go along with the charade whether he honestly believes in the Gods or not, until he realizes, too late, that he has ensnared himself into committing a despicable filicide.<br /><br />Is it a sacrifice or a murder, and how can we tell the difference between the two? By focusing on the violent and primitive horror of a human sacrifice--and, worst of all, the sacrifice of one's own child--Euripides/Cacoyannis creates a drama that is at once deeply political and agonizingly personal. It touches on a most complex and delicate ethical problem facing any society: the dire conflict between the needs of the individual versus those of the society. In the case of Iphigenia, however, as in the Biblical tale of Abraham and Isaac, the father is asked to kill his own child, by his own hand. What sort of God would insist on such payment? Can it be just or moral, even if divinely inspired? Finally, does the daughter's sacrificial death differ from the deaths of all the sons and daughters who are being sent to war? These are many deep questions raised by a two-hour film.