I am Curious (Yellow) (een film, volgens een bijna Seussisch rijm, zou vanaf het begin in twee versies verkrijgbaar zijn, Yellow en Blue) was een van die grote kassuccessen die eerst een grote sensatie waren in Zweden en toen een groot schandaal/mysterie-celebre in de Verenigde Staten, waar die ene afdruk door de douane werd vastgehouden en helemaal naar het Hooggerechtshof ging. Wat tegenwoordig zo sterk in de film is, is niet zozeer wat je zou kunnen beledigen door wat er in de seks of naaktheid te zien is <0xE2><0x80><0x93> de regisseur/'acteur' Vilgot Sjoman filmt de verschillende scènes op zo'n manier dat er een overvloed aan vlees en genitaliën en zo nu en dan een grafische noot is, maar het is wel zo.' Het is altijd meer een intellectuele uitdrukking dan iets dat op lust lijkt, maar de gewaagde poging tot een zuivere'metafilm' terwijl het tegelijkertijd een waarheidsgetrouwe weergave is van de stand van zaken in Zweden. Wie had kunnen denken dat zulke dingen in een over het algemeen vreedzaam land (dat wil zeggen meestal neutraal in buitenlandse aangelegenheden en oorlogen) zo verhit en politiek geladen konden zijn? Dat is tenminste een deel van Sjomans doel hier.<br />Net als een filmmaker als Dusan Makavajev met een paar van zijn werken, zoals W.R. Sjoman is er op uit om politiek en seks (voornamelijk politiek en sociale lagen) door elkaar te husselen en er tegelijkertijd ook nog iets van te maken dat de belichaming is van een personage in een film. De twee personages, Lena en Borje, hebben in het verhaal van de film een hete, koude relatie, waarbij Lena een 'curieus' socialist-wannabe is die op straat demonstreert tegen geweldloosheid en die in een hut in het bos 'leert' om een volledig functionerend mens te worden, terwijl ze tegelijkertijd misschien te nieuwsgierig is naar haar vriendje, de autoverkoper. En terwijl dit allemaal gaande is, wat op zichzelf al genoeg is voor één film, laat Sjoman zichzelf en zijn ploeg van tijd tot tijd in de rol kruipen terwijl ze dit verhaal op film vastleggen (er is zelfs een geweldig stuk halverwege waar, als bij een rockconcert, de titelkaartjes tijdens een onderbreking in het filmen invullen wie de ploeg is, waardoor de aftiteling niet gebruikt hoeft te worden!) Dan volgt er een heel andere dynamiek als Sjoman een echte voorstelling geeft, niet alleen maar een 'he, ik ben de regisseur die de hoofdrol speelt'-stukje. In het begin is deze structuur en dat ik Nieuwsgierig (Geel) ben niet meer dan een film waarin Lena een documentaire interviewer is die vragen stelt over hun gedachten over klasse, socialisme, Spanje en Franco, en af en toe zien we Lena's vader of Bjore. Maar Sjoman doet iets interessants: de structuur is zo glibberig als de kijker die op zijn tenen moet blijven staan; het is indrukwekkend dat zoveel jaren filmen je kunnen verrassen door niet bang te zijn om dramatische verhaallijnen, documentaire, film-in-een-film en zelfs een serieus interview met Martin Luther King te combineren, die ook optreedt als quasi-guru voor Lena. De satire waar Sjoman op uit is, is verwant aan een Godard, maar dan op een heel andere golflengte. Zijn anarchie is speels, maar niet vol semantische foefjes of trucjes die de minder geoefende kijker kunnen afschrikken.<br />Als _Ik ben nieuwsgierig_ (Geel) optreedt als een intellectuele onderneming en als een reis naar het ontdekken van seks op een manier die fascinerend was en blijft voor de acteurs, als een emotionele ervaring, is het volgens mij niet helemaal geslaagd. Terwijl Bergman het tot een goed einde bracht door een puur emotionele film te maken met de neiging tot deconstrueren, is Sjoman beter in het verbinden van specifieke ideeën, terwijl hij niet altijd even goed kan regisseren als het tijd is voor grote of subtiele scènes met de acteurs. Zo nu en dan werkt het, zij het alleen voor de acteurs, Lena Nyman (meestal spectaculair in een voorstelling die van haar vraagt een ambitieus maar verward kind te veranderen in een sympathiek en zelfs kwetsbaar iemand) en Borje Ahlstedt (een groots, realistisch contrapunt voor de wispelturige Lena), maar zo'n veertig jaar later is het moeilijk om volledig contact te krijgen met alles wat er gebeurt in de binnenste film van Lena en Borje, omdat (misschien met opzet) Sjoman die vult met clichés (Borje heeft een vriendin en een kind, zal hij bij haar weggaan, hoe moet Lena haar vader verzoenen) en een zwaarwichtig verhaal van zijn soort sterretje. En toch, wat voor tekortkomingen Sjoman ook mag hebben, als je bedenkt dat hij het als commentaar op zichzelf bedoelt, _I Am Curious (Yellow)_ is een prachtig artistiek experiment om de wateren te beproeven van wat in de Zweedse bioscoop gedaan zou kunnen worden, of om de wateren te beproeven van wat niet gedaan zou kunnen worden en ze te buigen voor provocerend en komisch gebruik. Ik zou zelfs zover willen gaan om te zeggen dat het invloed heeft en waarschijnlijk in meer dan één opzicht is gekopieerd of geïmiteerd omdat het destijds zo'n cult-fenomeen was (een specifieke techniek die werd gebruikt, terwijl de film zich naar het eind toe terugspoelde, wordt herhaald in het slechte gebruik in _Funny Games)_ en gezien moet worden door iedereen die avant-garde of metafilm wil maken. Als het niet zo'n uitmuntende artistieke sprong is als W.R.
I am Curious (Yellow) (a film, in near Seussical rhyme, is said right at the start to be available in two versions, Yellow and Blue) was one of those big art-house hits that first was a major sensation in Sweden then a big scandal/cause-celebre in the United States when the one print was held by customs and it went all the way to the Supreme Court. What's potent in the picture today is not so much what might offend by way of what's revealed in the sex or nudity- the director/"actor" Vilgot Sjoman films the various scenes in such a way that there is an abundance of flesh and genitalia and the occasional graphic bit but it's always more-so an intellectual expression than very lust-like- but the daring of the attempt at a pure 'metafilm' while at the same time making a true statement on the state of affairs in Sweden. Who knew such things in a generally peaceful country (i.e. usually neutral in foreign affairs and wars) could be so heated-up politically? At least, that's part of Sjoman's aim here. <br /><br />Like a filmmaker such as Dusan Makavajev with some of his works like W.R. (if not as surreal and deranged) or to a slightly lesser extent Bertolucci, Sjoman is out to mix politics and sex (mostly politics and social strata) around in the midst of also making it a comment on embodying a character in a film. The two characters, Lena and Borje, have a hot-cold relationship in the story of the film, where Lena is a "curious" socialist-wannabe who demonstrates in the street for nonviolence and 'trains' sort of in a cabin in the woods to become a fully functioning one, while at the same time maybe too curious about her car salesman boyfriend. And as this is going on, which is by itself enough for one movie, Sjoman inserts himself and his crew from time to time as they are making this story on film (there's even a great bit midway through where, as if at a rock concert, title cards fill in during a break in shooting who the crew are, negating having to use end credits!) Then with this there's a whole other dynamic as Sjoman gives an actual performance, not just a "hey, I'm the director playing the director" bit.<br /><br />At first, one might not get this structure and that I am Curious (Yellow) is just a film where Lena is a documentary interviewer asking subjects about their thoughts on class, socialism, Spain and Franco, and once in a while we see Lena's father or Bjore. But Sjoman does something interesting: the structure is so slippery as the viewer one has to stay on toes; it's impressive that so many years on a picture can surprise with not being afraid to mix dramatic narrative, documentary, film-within-a-film, and even a serious interview with Martin Luther King, who also acts as a quasi-guru for Lena. It might not always be completely coherent analysis politically, but it doesn't feel cheating or even with much of a satirical agenda like in a Godard picture; the satire Sjoman is after is akin to a Godard but on a whole other wavelength. His anarchy is playful but not completely loaded with semantics or tricks that could put off the less initiated viewer.<br /><br />If I Am Curious (Yellow) stands up as an intellectual enterprise and a full-blown trip into exploring sex in a manner that was and is captivating for how much is shown and how comfortable it all seems to be for the actors, it isn't entirely successful, I think, as an emotional experience. Where Bergman had it down to a T with making a purely emotional film with deconstruction tendencies, Sjoman is more apt at connecting with specific ideas while not actually directing always very well when it comes time to do big or subtle scenes with the actors. Occasionally it works if only for the actors, Lena Nyman (mostly spectacular here in a performance that asks of her to make an ambitious but confused kid into someone sympathetic and vulnerable even) and Borje Ahlstedt (a great realistic counterpoint to the volatile Lena), but some 40 years later its hard to completely connect with everything that happens in the inner-film of Lena and Borje since (perhaps intentionally) Sjoman fills it up with clichés (Borje has a girlfriend and kid, will he leave her, how will Lena reconcile her father) and a heavy-handed narration from his starlet of sorts.<br /><br />And yet, for whatever faults Sjoman may have, ironically considering he means it to be a comment on itself, I Am Curious (Yellow) holds up beautifully as an artistic experiment in testing the waters of what could be done in Swedish cinema, or testing what couldn't be and bending it for provocative and comedic usage. I'd even go as far as to say it's influential, and has probably been copied or imitated in more ways than one due to it being such a cult phenomenon at its time (a specific technique used, with the film rewinding towards the end, is echoed in poorer usage in Funny Games), and should be seen by anyone looking into getting into avant-garde or meta-film-making. If it's not quite as outstanding an artistic leap as W.R. or Last Tango, it's close behind.