CitizenX (1995) is het westerse antwoord op Silence of the Lambs. Waar _Von Silence_ onze gemoedsrust terroriseerde, maakt _Von Citizen_ in plaats daarvan ons alleen maar verdrietig. Deze dramatische vertolking van de Chikatilo-zaak vertaalt het vrij goed, dankzij een verwesterde vriendschap tussen twee agenten van Rostov die elkaars gelijken worden.<br />**CitizenX** kan ook pleiten tegen (!) de doodstraf, veel beter dan Kevin Spacey's _The Life of David Gayle_ (2002).<br />**Mensen zijn machiavellistische zoogdieren, onder wie de limbische hersenen liggen**. Waarom hebben twee kinderen, die beter wisten, een peuter die ze ontvoerden doodgeknuppeld? Waarom schreeuwen bloeddorstige vrouwen tel-lililililililii bij daden van BSCENE-terrorisme? In jouw vocabulaire ben je gemakkelijk in staat tot dioïdale overheersing'.<br /><br />In het door de Tweede Wereldoorlog verwoeste Rostov (dat zich aan de monding van de rivier de Don bij de Zwarte Zee bevond) kon niets Andrei Chikatilo's drang tot dioïdale overheersing weerhouden om zijn lagen van beschaving te overweldigen. De gemakkelijke slachtoffers van Chikatilo (Jeffrey DeMunn) waren paupers, meestal kinderen, die voor de lol in de trein naar de buitenwijken zaten, omdat ze zich niets anders konden veroorloven.<br />CitizenX herinnert ons eraan dat de ontkenningen van een onbeheersbare Sovjet-bureaucratie de levens hebben gekost van 52 van dergelijke lamzakken. Rostovs seriemoordenaar heeft bijna 7 jaar vrij rondgezworven nadat de politie hem had gearresteerd en laten gaan.<br />De politisering van de misdaadbestrijding is schadelijk voor politiekorpsen overal ter wereld. Hoewel het politiewerk over de hele wereld te lijden heeft van corruptie, kan het stemrecht van politici in het westen chronische onderlinge rivaliteit veroorzaken, waardoor een meer geco<0xC3><0xB6>rdineerde reactie op misdaad wordt verhinderd. In de Sovjet-Unie leed de afdeling Moordzaken van Viktor Burakov (Stephen Rea) echter aan een repressieve bureaucratie.<br />Geoffrey DeMunn speelt de psychoseksuele, ontoereikende Chikatilo met onberispelijk maar ingehouden gezag <0xE2><0x80><0x93> tot op het punt dat hij volkomen onbekend is. Ook in het echte leven had Chikatilo een levenslange ervaring in het opgaan in en het ontwijken van arrestaties.<br />Zijn achtervolger, daarentegen, valt op als een vreemde vogel, geneigd tot onvoorspelbare, naïeve uitbarstingen. Misschien met opzet geeft Stephen Rea een heel vreemde voorstelling als hoofd van de technische recherche Burakov. Zijn Russische accent is ondoorgrondelijk; en zijn Burakov is humorloos en nors, in conflict met iedereen.<br />Dus is het Donald Sutherland die met de film wegloopt. Sutherlands kol. Fetisov, Burakovs baas, en aanvankelijk zijn enige aanhanger, is een overdreven beheerste, geduldige militsiaman wiens waardige houding getuigt van tientallen jaren van bureaucratische machinaties. Zijn herontwaken als een door logica gedreven maar nog steeds gepassioneerde smeris wordt de hoeksteen van het idealisme van de film.<br />Joss Ackland speelt nog een rol als een kwaadaardige apparatsjik, secretaris-generaal van de communistische Ideologie Bondarchuk, die toezicht houdt op het onderzoek. Natuurlijk heeft hij de arrestatie van de meest voor de hand liggende verdachte, een communist, in 1984, een man die met een touw en een mes in zijn tas naar huis zou gaan, verijdeld: Andrei Chikatilo. Hij verving Burakov al snel door een andere Moskouse apparatsjik, rechercheur Gorbunov (John Wood), die erop stond dat het onderzoek zich nu zou richten op 'bekende homoseksuelen'. De grappigste scène van deze trieste, trieste film speelt zich af tijdens de geïnstitutionaliseerde pesterijen van Bondarchuk & Gorbunov: een domme agent meldt ernstig: 'Zoals ik al vermoedde, kameraad, is het ontucht. Ik heb een paar tekeningen gemaakt' <0xE2><0x80><0x93> het startsein voor een bulderend gelach.<br />5 jaar nadat de lijken zich begonnen op te stapelen, in 1987, probeerde de politie eindelijk een daderprofiel op te stellen. De enige psychiater die met de politie samenwerkte, was dr. Aleksandr Bukhanovsky (Max Von Sydow), die de UNSUB <0x5C>- 'CitizenX' <0xE2><0x80><0x93> noemde. Hij merkte later ook tegen Fetisov & Burakov op dat 'u samen een geweldig mens bent'. Wij zijn het daarmee eens.<br />De uitgesponnen snelheid, die zich over tien jaar uitstrekt, vat perfect de institutionele inertie van Glasnost <0xE2><0x80><0x93> openheid <0xE2><0x80><0x93> samen, die er niet was. Het contrast met _Perestrojka_ <0xE2><0x80><0x93> 'herstructurering' <0xE2><0x80><0x93> had voor deze zaak niet groter kunnen zijn. Hoewel Chikatilo nog steeds stations afschuimde, stonden de plannen van de politie op het punt vruchten af te werpen.<br />In 1990 werd kol. Fetisov snel bevorderd tot generaal. Zijn aartsvijand Bondarchuk verdween van het toneel, waardoor het onderzoek eindelijk zonder politieke bemoeienis kon worden voortgezet. Staf, communicatie, publiciteit <0xE2><0x80><0x93> plotseling waren ze allemaal beschikbaar. In slechts één nacht telefoneren kreeg Fetisov zijn depressieve hoofd van de forensische dienst toegang tot de Task Force Seriemoorden van de FBI in Quantico, waar, zo ontdekte Fetisov, het personeel regelmatig wordt afgelost bij seriemoorden om juist zulke psychologische schade voor de onderzoekers te voorkomen.<br />Fetisov adviseert zijn pas bevorderde hoofd van de forensische dienst, nu kolonel Burakov, van al die veranderingen in een lawine van bekentenissen die de film worden.' Fetisovs verontschuldiging is de tederste die ik ooit op film heb gezien: 'Eerlijk gezegd bied ik u en uw vrouw mijn diepste verontschuldigingen aan. Ik hoop dat u me op een dag mijn onwetendheid kunt vergeven,' fluistert hij bijna.<br />Een HBO-productie is een film van het hoogste kaliber. Niet alleen ziet de buitenkant er authentiek en naargeestig uit (alleen opgenomen in de meest vervallen delen van verder zo spectaculair Boedapest), maar Randy Edelmans overweldigende soundtrack is vaak ons enige respijt van de naargeestige wreedheid. Degenen die Hongaars spreken, zullen de vele Hongaarse accenten en bijrollen herkennen.<br />De feitelijke moorden van Chikatilo worden afgebeeld als naargeestig, afwijkend gedrag dat voortkomt uit karakterfouten en onwetendheid in een even naargeestige wereld. Daardoor lijken de moorden niet helemaal uit de toon te vallen, maar dat was natuurlijk wel zo. President Kennedy heeft ons er nog eens op gewezen dat we allemaal de toekomst van onze kinderen koesteren.<br />CitizenX laat perfect doorschemeren dat moorden veel weerzinwekkender en obsceender is dan welke wraakfantasie dan ook zou kunnen suggereren. Serieverkrachters verkrachten om te overheersen; seriemoordenaars moorden om te overheersen. Dat doen sommige soldaten ook. Zulke neurlimbic dominators maken arme mensen.<br />De echte Andrei Chikatilo was de meest productieve seriemoordenaar ter wereld. Hij werd in 1992 veroordeeld en geëxecuteerd zoals alle doodvonnissen in de Sovjet-Unie: één schot in het achterhoofd. Dwaas genoeg maken zulke methoden het onmogelijk om een afwijkend brein na de dood te bestuderen. De beste uitkomst is altijd het voorkomen van moorden, niet de vervolging ervan. Executies garanderen alleen maar dat de maatschappij niet leert van de complexe realiteit van de dood van de slachtoffers als we zelfs maar een anekdotisch bewijs krijgen van HOE/WAAROM ze gestorven zijn. Moordenaars leren ook niet van spijt als ze dood zijn.<br />Wraak maakt slachtoffers niet onrechtvaardig. Het schreeuwen om het bloed van de moordenaar is niets beter dan contra-dominantie <0xE2><0x80><0x93> als het eenmaal te laat is.<br />Wraak namens de rouwenden is geen gerechtigheid voor de overledene <0xE2><0x80><0x93> het is verzoening van de levenden.
CitizenX(1995) is the developing world's answer to Silence of the Lambs. Where `Silence' terrorized our peace of mind, `Citizen' exhausts and saddens us instead. This dramatization of the Chikatilo case translates rather well, thanks to a Westernized friendship between two Rostov cops who become equals.<br /><br />CitizenX may also argue against(!) the death penalty far better than Kevin Spacey's The Life of David Gayle(2002).<br /><br />Humans are Machiavellian mammals, under which lie limbic brains (lizard-logic). Why did two kids, who knew better, stone to death a toddler they kidnapped? Why do bloodthirsty women yell `li-lilililililii' at acts of OBSCENE terrorism? -My own term for this is `limbic domination', the lizard-logic urge to dominate an `enemy'. If you have the words `enemy'/`vengeance' in your vocabulary, you're easily capable of `limbic domination'.<br /><br />In WWII-devastated 1980s Rostov (located at the mouth of the Don river near the Black Sea), nothing suppressed Andrei Chikatilo's urge for `limbic domination' from overpowering his layers of civilization. Chikatilo(Jeffrey DeMunn)'s easy victims were paupers, usually children, who rode the interurban train for fun, since they couldn't afford anything else.<br /><br />CitizenX reminds us that the denials of a rampant Soviet bureaucracy cost the lives of 52 such `lambs'. Rostov's serial killer roamed free for almost 7 years AFTER the police arrested and let him go.<br /><br />The politicization of crimefighting is harmful to police forces everywhere. Although policing routinely suffers from corruption all over the world, in the west, vote-grabbing by politicians can set up chronic inter-agency rivalries, stymieing a more coordinated response to crime. In the Soviet Union of CitizenX, however, Viktor Burakov(Stephen Rea)'s Killer Department was suffering from a repressive bureaucracy.<br /><br />Geoffrey DeMunn plays the psychosexually inadequate Chikatilo with faultless but understated authority--to the point of complete obscurity. In real life, too, Chikatilo had a lifetime's experience blending in and evading capture.<br /><br />His pursuer, on the other hand, sticks out as a strange bird, given to unheralded, naive outbursts. Perhaps by design, Stephen Rea gives a very strange performance as forensics chief Burakov. Rea's Russian accent is impenetrable; and his Burakov is humourless and sullen, at odds with everyone.<br /><br />So it's Donald Sutherland who walks away with the picture. Sutherland's Col.Fetisov, Burakov's boss, and at first his only supporter, is an overly restrained, patient Militiaman whose dignified carriage bears testimony to decades of bureaucratic machinations. His reawakening as a logic-driven yet still passionate cop becomes the film's cornerstone idealism.<br /><br />Joss Ackland does another turn as a vicious apparatchik, Secretary of Communist Ideology Bondarchuk, overseeing the investigation. Naturally, he quashed the arrest of the most likely suspect, a Communist, in 1984, a man carrying rope and a knife in his bag, supposedly going home: Andrei Chikatilo.<br /><br />Soon, he replaced Burakov with another Moscow apparatchik, Detective Gorbunov(John Wood), insisting that the investigation now focus on `known homosexuals'. The funniest scene of this sad, sad film comes during Bondarchuk's & Gorbunov's institutionalized harassment: one stupid cop earnestly reports, `As I suspected, comrade, it's fornication. I've made some drawings'--cue howling laughter.<br /><br />5yrs after the bodies began piling up, in 1987, the police finally tried soliciting criminal profiles. The only cooperating Soviet psychiatrist was Dr Aleksandr Bukhanovsky(Max Von Sydow), who termed the UNSUB `CitizenX'. He later also observed to Fetisov & Burakov that `...together you make a wonderful person'. We concur.<br /><br />The drawn-out pace, spread over a decade, perfectly captures the institutional inertia of Glasnost--`openness'--that wasn't. The contrast with Perestroika--`restructuring'--couldn't've been greater for the case. Although Chikatilo was still prowling railway stations, police plans were about to bear fruit.<br /><br />In 1990, Col.Fetisov was expeditiously promoted to General. His nemesis Bondarchuk disappeared off the scene, allowing the investigation to finally proceed without political interference. Staff, communications, publicity--suddenly all were available. In just one night of telephoning around, Fetisov got his depressed forensics chief access to the FBI's Serial Murder Task Force at Quantico, where, Fetisov discovered, staff are regularly rotated off serial murder cases to stave off just such psychological damage to investigators.<br /><br />Fetisov advises his newly promoted forensics chief, now `Colonel' Burakov, of all these changes in an avalanche of confession that becomes the movie's powerhouse watershed scene. Fetisov's is the most tender apology I've ever seen on film: `Privately, I offer my deepest apologies to you and your wife. I hope that someday you can forgive me my ignorance', he almost whispers.<br /><br />A HBO production, CitizenX is a film of the highest caliber. Not only do the exteriors look authentically bleak (shot exclusively in the most run-down parts of otherwise spectacular Budapest), but Randy Edelman's soaring soundtrack is entirely overwhelming--and frequently our only respite from the bleak brutality. Those who speak Hungarian will recognize the many Hungarian accents and credits.<br /><br />Chikatilo's actual murders are depicted as bleak, aberrant behaviour born of character flaws and ignorance in an equally bleak world. This makes the murders seem not-entirely-out-of-place--but of course they were. As President Kennedy reminded us, `we all cherish the futures of our children'.<br /><br />CitizenX communicates perfectly that killing is far more grisly and obscene than any vengeance fantasy might imply. Serial rapists rape to dominate; serial killers kill to dominate. So do some soldiers. Such `limbic dominators' make poor humans.<br /><br />WARNING-SPOILER:----------------------------------------------- The real Andrei Chikatilo WAS the world's most prolific known serial killer. Convicted, he was executed in 1992 in the manner of all Soviet Union death sentences: one shot, in the back of the head. Foolishly, such methods destroy any possibility of studying a deviant brain after death.<br /><br />Conclusion:------------------------------------------------------------ The best outcome is always the prevention of killings, not their prosecution. Executions merely guarantee society's failure to learn from the complex reality of victims' deaths when we dispatch even anecdotal evidence of HOW/WHY they died. Nor do killers learn regret if they're dead.<br /><br />Vengeance doesn't unkill victims. Baying for the killer's blood constitutes nothing better than counter-domination--once it's too late.<br /><br />Vengeance on behalf of the grieving isn't justice for the deceased--it's appeasement of the living.(10/10)