Ik voelde me verplicht om de versie uit 1983 van 'Jane Eyre' van Timothy Dalton/Zelah Clarke te bekijken, want ik had net een artikel over 'Jane Eyre' van de BBC uit 2006 voor TheScreamOnline geschreven.<br />Dus ik benaderde dit kijken zoals ik huiswerk zou benaderen.<br />Eerst was ik geïrriteerd. De belichting in deze versie is slecht. Alles en iedereen wordt beschenen door een helder wit licht dat in sommige scènes schaduwen op de muur achter de personages werpt.<br />En het geluid is slecht opgenomen. Ik had het gevoel dat ik naar een toneelstuk van de middelbare school zat te luisteren.<br />En de pannenkoekmake-up is veel te zwaar.<br />En de decors brengen de gotische sfeer van het boek niet helemaal over. Ze zijn te pietluttig, net als Martha Stewart. Ik kan me gewoon niet voorstellen dat Brontes Rochester zulke Martha Stewart-huiselijke omstandigheden zou tolereren. Het Rochester van Orson Welles leefde in een soort grotachtige somberheid, heel passend bij de gotische stemming van de roman.<br />En toch... met al die bezwaren... is dit niet alleen de beste 'Jane Eyre' die ik ooit heb gezien, het is misschien wel de beste versie van elke roman die ik ooit heb gezien.<br /><br />Deze 'Jane Eyre', ondanks de technische gebreken, bracht het gevoel terug dat ik had toen ik 'Jane Eyre' voor het eerst las.<br />De critici van deze productie zeggen dat het te veel op het boek lijkt. Voor mij, iemand die het boek waardeert en het niet nodig heeft dat het minder 'woordelijk' of minder 'christelijk' is. Deze versie is trouw aan de roman die Bronte daadwerkelijk heeft geschreven, en dat is het beste wat je ervan kunt zeggen.<br />Bronte heeft een verdomd goed boek geschreven. Er is een reden waarom het meer dan honderdvijftig jaar heeft standgehouden, terwijl andere, geliktere, sexyer en gemakkelijker teksten zijn verdwenen.<br />Als fan van 'Jane Eyre' was ik bevooroordeeld ten opzichte van Timothy Dalton als Rochester. Rochester is, hoe kan het ook anders, niet knap; Jane en Rochester zijn het beroemde, lelijke stel uit de literatuur. En Timothy Dalton is absoluut verbluffend knap.<br />Maar Dalton geeft een betoverende vertolking van Rochester. Hij blies me gewoon omver. Ik heb nog nooit zoiets gezien als zijn totale toewijding aan de rol, de tekst, de dialoog en Rochesters liefde voor Jane. Rochester komt trillend tot leven op het scherm.<br />Rochester is bedoeld om een beetje eng te zijn. Dalton is eng. Welles heeft ook een eng trekje, bijvoorbeeld als hij 'Genoeg!' roept nadat Fontaine een kort stukje heeft gespeeld. Maar Dalton is hier meer dan eens eng. Je weet echt niet of hij Jane pijn gaat doen, of zichzelf, in zijn wanhoop.<br />Rochesters heerszucht, zijn humor, zijn woede, zijn kwetsbaarheid: Dalton brengt het allemaal over, soms met een paar seconden ertussen. Het is verbijsterend.<br />En dit is het belangrijkste: de acteur die Rochester speelt moet overbrengen dat hij meer dan tien jaar van zijn leven in uiterste wanhoop heeft doorgebracht, eenzaam, levend met een lelijk, levensvernietigend geheim.<br />Geen andere acteur die ik ken. Ik heb wel eens meegemaakt dat dit deel een zwart gat van wanhoop teweegbrengt, net als Timothy Dalton. Toby Stephens, de huidige fan, probeert het niet eens. Dalton slaat de spijker op zijn kop. Als ik Timothy Dalton Rochester in een vrijgezellenbar zou zien spelen, zou ik zeggen: 'Die vent brengt alleen maar ellende. Je hoeft niet eens naar hem te kijken.' Hij is zo radioactief van de onderdrukte pijn.<br />Zelah Clarke is over het geheel genomen niet alleen de beste Jane die ik ooit heb gezien, ze is ook een van de zeer weinige Janes die de producenten bereid waren te casten zoals het boek Jane castte. Nee, voor mensen die 'Jane Eyre' alleen kennen van de versie uit 2006, beschreef Bronte n<0xC3><0xAD>ét een statige, robuuste Jane met fijn gebogen wenkbrauwen en een pruilmondje. Jane is inderdaad arm, gewoontjes, onopvallend en klein, en NIET knap.<br />Zelah heeft een kleine mond, dicht bij elkaar staande ogen en een klein neusje. Ze is echt 'klein'. Ze is geen fotomodel. En ze is de beste Jane, de ware voor het boek.<br />Sommigen noemden haar kil of saai. Nee, ze is de ware voor het boek. Brontes Jane is geen vurige moeder, ze is een beschermd opgevoede, verwaarloosde tiener wier innerlijke passie alleen op cruciale momenten naar buiten komt, zoals die van Zelah hier. De Jane uit het boek is iemand die je langzaam, zorgvuldig, geduldig en opmerkzaam in de gaten moet houden als je haar diepgang wilt doorgronden. Je moet Zelah in de gaten houden om te weten wie ze werkelijk is. In een van de belangrijkste scènes had ik graag meer vuur in Zelah willen zien, maar dat is een van de vijf scènes waarin ze verder heel goed is.<br />Ondanks het feit dat deze versie dicht bij de tekst staat, schrikt deze versie er net als alle andere versies die ik heb gezien voor terug om de openlijk christelijke thema's in 'Jane Eyre' volledig uit te leggen. Het christendom is in 'Jane Eyre' geen toevallige subtekst, het staat centraal.<br />Helen Burns geeft Jane les in het christendom, waardoor ze een subversieve, contra-culturele manier leert om te lezen en te leven, haar kennelijk gedoemde, bekrompen leven. Het is het christendom, en een christelijke God, die de arme, onopvallende, duistere Jane overtuigt van haar eigenwaarde, haar behoefte om haar idealen waar te maken en haar afwijzing van een belangrijk huwelijksaanzoek. Dat wordt hier niet helemaal duidelijk gemaakt.<br />Hoe dan ook, Charlotte Bronte schreef een uitstekende, complexe, rijke roman, en deze versie ervan, van alle versies die ik heb gezien, is de beste van alle versies die ik ooit heb gezien, en dat zegt veel.<br />Andere versies, die het boek niet helemaal waarmaken, zijn uiteindelijk op veel plaatsen een hele klus om te bekijken. Het kan me niet schelen wat Charlotte Bronte te zeggen heeft over kindermishandeling, of over de hypocrisie van een cultuur die gebaseerd is op uiterlijk en geld, maar jouw versie van een groot deel van het boek is iets waar de mensen snel doorheen bladeren om bij de kusscènes tussen Jane en Rochester te komen.<br />Deze versie realiseert zich, net als Brontes roman, dat alles wat Bronte heeft geschreven <0xE2><0x80><0x93> over Janes ervaringen in Lowood en haar relatie met St. John <0xE2><0x80><0x93> deel uitmaakt van wat Janes relatie met Rochester zo explosief en onvergetelijk maakt als hij is.
I felt duty bound to watch the 1983 Timothy Dalton / Zelah Clarke adaptation of "Jane Eyre," because I'd just written an article about the 2006 BBC "Jane Eyre" for TheScreamOnline.<br /><br />So, I approached watching this the way I'd approach doing homework.<br /><br />I was irritated at first. The lighting in this version is bad. Everyone / everything is washed out in a bright white klieg light that, in some scenes, casts shadows on the wall behind the characters.<br /><br />And the sound is poorly recorded. I felt like I was listening to a high school play.<br /><br />And the pancake make-up is way too heavy.<br /><br />And the sets don't fully convey the Gothic mood of the novel. They are too fussy, too Martha Stewart. I just can't see Bronte's Rochester abiding such Martha Stewart domestic arrangements. Orson Welles' Rochester lived in cave-like gloom, very appropriate to the novel's Gothic mood.<br /><br />And yet ... with all those objections ... not only is this the best "Jane Eyre" I've seen, it may be the best adaptation of any novel I've ever seen.<br /><br />This "Jane Eyre," in spite of its technical flaws, brought the feeling back to me of reading "Jane Eyre" for the first time.<br /><br />The critics of this production say it is too close to the book. For me, someone who valued the book and didn't need it to be any less "wordy" or any less "Christian" or any more sexed up, this version's faithfulness to the novel Bronte actually wrote is its finest asset.<br /><br />Bronte wrote a darn good book. There's a reason it has lasted 150 years plus, while other, slicker, sexier and easier texts, have disappeared.<br /><br />As a long time "Jane Eyre" fan, I was prejudiced against Timothy Dalton as Rochester. Rochester is, famously, not handsome; Jane and Rochester are literature's famous ugly couple. And Timothy Dalton is nothing if not stunningly handsome.<br /><br />But Dalton gives a mesmerizing performance as Rochester. He just blew me away. I've never seen anything like his utter devotion to the role, the text, the dialogue, and Rochester's love for Jane. Dalton brings the page's Rochester to quivering life on screen.<br /><br />Rochester is meant to be a bit scary. Dalton is scary. Welles got the scary streak down, too, for example, when he shouts "Enough!" after Fontaine plays a short piano piece. But Dalton is scary more than once, here. You really can't tell if he's going to hurt Jane, or himself, in his desperation.<br /><br />Rochester's imperiousness, his humor, his rage, his vulnerability: Dalton conveys all, sometimes seconds apart. It's stunning.<br /><br />And here's the key thing -- the actor performing Rochester has to convey that he has spent over a decade of his life in utter despair, lonely, living with an ugly, life-destroying secret.<br /><br />No other actor I've seen attempt this part conveys that black hole of despair as Timothy Dalton does. Current fan favorite Toby Stephens doesn't even try. Dalton hits it out of the park. If I saw Timothy Dalton performing Rochester in a singles bar, i would say, "That guy is trouble. Don't even look at him." He's that radioactive with tamped down agony.<br /><br />Zelah Clarke is not only, overall, the best Jane I've seen, she's one of the very few Janes whom producers were willing to cast as the book casts Jane. No, folks who know "Jane Eyre" only from the 2006 version, Bronte did *not* describe a statuesque, robust Jane with finely arched eyebrows and pouty lips. Rather, Charlotte Bronte's Jane is, indeed, poor, plain, obscure, and little, and NOT pretty.<br /><br />Zelah has a small mouth, close-set eyes, and a bit of a nose. She's truly "little." She is no fashion model. And she is the best Jane, the truest to the book.<br /><br />Some described her a cold or boring. No, she's true to the book. Bronte's Jane is not a red hot mama, she's a sheltered, deprived teen whose inner passions come out only at key moments, as Zelah's do here. The book's Jane is someone you have to watch slowly, carefully, patiently, observantly, if you want to truly plumb her depths. You have to watch Zelah, here, to get to know who she really is.<br /><br />I would have liked to have seen more fire in Zelah in one key scene, but that's one scene out of five hours in which she is, otherwise, very good.<br /><br />In spite of its closeness to the text, this version, like every other version I've seen, shys away from fully explicating the overtly Christian themes in "Jane Eyre." Christianity is not incidental subtext in "Jane Eyre," it is central.<br /><br />Helen Burns instructs Jane in Christianity, thus giving her a subversive, counter cultural way to read, and live, her apparently doomed, pinched life. It is Christianity, and a Christian God, who convinces poor, plain, obscure Jane of her equal worth, her need to live up to her ideals, and her rejection of a key marriage proposal. That isn't made fully clear here.<br /><br />In any case, Charlotte Bronte wrote an excellent, complex, rich novel, and this adaptation of it, of all the ones I've seen, mines and honors the novel best of any adaptation I've seen, and that says a lot.<br /><br />Other versions, that don't fully honor the book, end up being a chore to watch in many places. If you don't care about what Charlotte Bronte has to say about child abuse, or the hypocrisy of a culture built on looks and money, your adaptation of much of the book will be something people fast forward through to get to the kissing scenes between Jane and Rochester.<br /><br />This version, like Bronte's novel, realizes that everything Bronte wrote -- about Jane's experiences at Lowood, and her relationship to St. John -- are part of what makes Jane's relationship to Rochester as explosive and unforgettable as it is.