Nou, zoals Goethe eens zei, het heeft eigenlijk geen zin om te proberen een negatief oordeel uit te spreken dat objectief wil zijn over "iets dat een groot effect heeft gehad". "La Maman et La Putain" is ongetwijfeld de geschiedenis ingegaan als een invloed op een groot deel van wat er in de afgelopen dertig jaar in Frankrijk en elders is gedaan, en niemand die geïnteresseerd is in de geschiedenis van de film zou ervan moeten worden weerhouden ernaar te kijken. Maar om een zuiver subjectief oordeel uit te spreken, voel ik me gedwongen het oneens te zijn met bijna alle andere recensies die hier zijn geplaatst en tegen de mensen te zeggen: "Kijk er niet naar; het is een verspilling van uren van uw tijd die u alleen maar een misselijk en boos gevoel zal geven." Het betekent niet 'ziek en boos' over 'de toestand van de mens' of iets dergelijks algemeens en dieps, want dat is precies de zin die de meeste critici hebben overgenomen in hun overdreven loftuitingen over de film <0xE2><0x80><0x93> 'een beproeving om naar te kijken in zijn meedogenloze ontleding van onze emotionele lafheid en wreedheid' enzovoort <0xE2><0x80><0x93> en als de film er echt in slaagde om een universeel of zelfs maar algemeen relevante boodschap van dit soort over te brengen, dan zou de regisseur goede redenen hebben om tevreden te zijn met zichzelf, hoe pessimistisch zijn conclusies ook mogen zijn. Mijn probleem met de film is eerder dat ik deze urenlange opname van lege ijdelheid en kleinzielig verraad niet zie als gerechtvaardigd of geëxcuseerd door een GENERaal relevante boodschap. Alle drie de hoofdpersonen zijn moreel zeer onaantrekkelijke mensen: Alexandre in de grootste mate, natuurlijk, omdat we hem het meest zien en omdat hij zelden langer dan dertig seconden zijn mond houdt; Marie misschien in de minste mate, omdat we haar het minst zien. Alexandre's geaffecteerde en pretentieuze monologen hebben natuurlijk een zekere amusementswaarde, maar die amusementswaarde neemt af naarmate duidelijker wordt dat Jean-Pierre Léaud hoogstwaarschijnlijk niet eens acteert en dat met absurde opmerkingen als 'un homme beau comme un film de Nicholas Ray'. Hij imiteerde in feite woord voor woord meningen die als authentiek en diepzinnig werden aanvaard door het milieu waarin hij, samen met de regisseur Eustache, ongeveer tien jaar had geleefd toen de film werd gemaakt. Ik neem aan dat als de toon van meedogenloze oppervlakkigheid en trivialiteit gedurende 100% van de film was aangehouden, hij had kunnen werken als een lange sardonische komedie over een bijzonder oppervlakkig, waardeloos en verachtelijk milieu van na 1968. Wat deze kijker echter in elk geval buitengewoon boos maakte op de regisseur, was het feit dat hij ten minste één lange scène aan Alexandre en Veronika had toegekend, waarin duidelijk van ons werd verwacht dat we ons in hen konden inleven en voor hen konden voelen alsof ze een moreel universum met ons deelden. Als een man ongestraft in de flat kan wonen en beweren dat hij van een vrouw houdt, met een andere vrouw naar bed kan gaan (voornamelijk in deze flat) en door Parijs kan rennen met het voorstel aan een derde om met haar te trouwen, nou, dan kan ik hem het beste wensen in de wereld die hij voor zichzelf heeft gecreëerd. Het enige wat je in je geweten kunt aanrichten, is luisteren naar sentimentele monologen van hem waarin hij spreekt over zijn 'angst' en zijn 'wanhoop'. Hetzelfde geldt dubbel voor de nog verachtelijker Veronika, die we dronken het appartement en zelfs het bed dat Marie en Alexandre delen zien binnenstormen en die zich daar gedraagt met een infantiele inconsequentie die gelijkstaat aan de meest wrede en harteloze wreedheid. Het probleem is echter dat de regisseur er duidelijk van overtuigd is <0xE2><0x80><0x93> en kennelijk is hij erin geslaagd om generaties van critici te overtuigen <0xE2><0x80><0x93> dat Alexander, Veronika en Marie op de een of andere manier representatief zijn voor mensen in het algemeen en voor de grenzen van de emotionele capaciteiten van mensen in het bijzonder. Dit laatste idee is echter aperte en beledigende onzin. Er kan inderdaad sprake zijn van een inherente feilbaarheid en neiging tot tragedie in menselijke betrekkingen in het algemeen en in seksuele betrekkingen in het bijzonder. Maar de aard en graad van deze feilbaarheid en neiging tot tragedie kunnen slechts mogelijk worden bepaald door mensen die een oprechte en serieuze poging doen om dergelijke betrekkingen tot stand te brengen. Er is beslist geen filmisch of literair genie voor nodig om ons te vertellen dat een man die zich gedraagt als Alexandre uiteindelijk gehaat, ellendig en alleen zal eindigen, of dat vrouwen die erop staan liefde van een man als Alexandre te verwachten, teleurgesteld en verbitterd zullen eindigen. We zijn historisch gezien geïnteresseerd in wat in een bepaald Parijs milieu van na 1968 doorging voor cultuur en menselijke interactie, en dat was helaas niet beperkt tot alleen maar een paar bijzonder asociale types als deze. Maar maak alstublieft niet de fout te geloven dat wat hier wordt vastgelegd in het algemeen relevant is voor de mensheid zoals een film van Jean Renoir of Martin Scorsese dat zou kunnen zijn.
Well, as Goethe once said, there really isn't any point in trying to pass a negative judgement that aspires to be objective on "something that has had a great effect". "La Maman et La Putain" has surely passed into history as an influence on much of what's been done in France and elsewhere in the past thirty years and no one interested in the history of film, certainly, should be dissuaded from watching it. To express a purely subjective judgement, however, I feel compelled to disagree with almost every other review posted here and say to people: "Don't watch it; it's a waste of hours of your time that will just leave you feeling rather sick and angry." And by that I don't mean "sick and angry" about "the human condition" or anything so general and profound as that, because that is exactly the line that most critics have adopted in their fulsome praise of the film - "an ordeal to watch in its ruthless dissection of our emotional cowardice and cruelty" and so on - and, if it really managed to put across a universally or even broadly relevant message of this sort, then the director would have good reason to be satisfied with himself, however pessimistic his conclusions may be. My beef with the film is rather that I don't see this hours-long record of empty vanity and petty treachery as being justified or excused by any GENERALLY relevant message at all. All three main characters are deeply morally unattractive individuals: Alexandre to the greatest degree, of course, because we see by far the most of him and because he seldom shuts up for more than thirty seconds; Marie perhaps to the least degree, because we see the least of her. Alexandre's affected and pretentious monologues have a kind of amusement value, of course, but the amusement wears thin as one comes more and more clearly to realize that Jean-Pierre Léaud is most likely not even acting and that, with absurd remarks like "un homme beau comme un film de Nicholas Ray", he really was just reproducing word-for-word opinions that were accepted as authentic and profound by the milieu in which he, along with the director Eustache, had been living for about ten years by the time of the making of the film. I suppose if the tone of relentless superficiality and triviality had been sustained throughout 100% of the film, it might have worked as a long sardonic comedy about a particularly shallow, worthless and despicable post-'68 milieu. What made, however, this viewer at least extremely angry with the director was his granting of at least one lengthy scene each to Alexandre and Veronika in which we are clearly expected to empathize with and feel for them as if they shared a moral universe with us. If a man can get away with living in the flat of and professing to love one woman, sleeping (mostly in this very flat) with another, and running around Paris proposing marriage to yet a third, well, I suppose I can wish him the best of luck in the dog-eat-dog world he's chosen to create for himself. What I can't, however, in all conscience do is listen even for a moment to maudlin monologues from him in which he speaks about his "anxiety" and his "despair". The same goes double for the even more despicable Veronika, whom we are shown barging drunk into the apartment and even the bed shared by Marie and Alexandre and behaving there with an infantile inconsistency tantamount to the most savage and heartless cruelty. As I say, if "La Maman et La Putain" is intended to be nothing more nor other than a portrait of Alexandre, Veronika and Marie, three individuals whom any even halfway decent person would never admit into their company let alone their home, then I suppose there is a kind of legitimacy in praising the director for being "unflinching" (though why one should even feel like "flinching" once one had consciously opted to create such thoroughly repellent characters to filmically observe I can't imagine). The problem, however, is that the director is clearly convinced - and appears to have succeeded in convincing generations of critics - that Alexander, Veronika and Marie are somehow representative of human beings in general and of the limits of human beings' emotional capabilities. This latter idea, however, is arrant and offensive nonsense. There may indeed be an inherent fallibility and tendency to tragedy in human relations in general and sexual relations in particular. But the nature and degree of this fallibility and tendency to tragedy can only possibly be determined by people who make a sincere and serious effort to make such relations work. It surely needs no cinematic or authorial genius to convey to us the information that a man who behaves like Alexandre is going to end up hated, miserable, and alone, or that women who insist on expecting love from a man like Alexandre are going to end up disappointed and bitter. Watch "La Maman et La Putain" if you're historically interested in what passed for culture and human interaction in a certain post-'68 Parisian milieu which was probably, unfortunately, not restricted to just a few particularly anti-social types like these. But please don't make the mistake of believing that what is recorded here has any general relevance for humanity in the way that a film by Jean Renoir or Martin Scorsese might be argued to have.