Ironisch genoeg wordt er op het New York Film Festival van 2008 het meest over de Amerikaanse film gepraat: 98 procent van de aanwezigen spreekt Spaans. De controverse over de extra lange film begon op het Festival van Cannes. Er werden liefdesverklaringen gehouden, en er waren grote twijfels over de commerciële vooruitzichten. Als troost kreeg de ster, Benicio Del Toro, daar de prijs voor beste acteur. Ik heb het natuurlijk over 'Che' van Steven Soderbergh. Dat is de naam die het in deze versie krijgt, in Cannes in twee delen van twee uur, zonder titel of aftiteling. 'Che' is zeker toepasselijk, want Ernesto 'Che' Guevara komt in bijna elke scène voor. Del Toro is indrukwekkend. De film krioelt van de mensen, van dagen van glorieuze overwinningen in het eerste deel tot maanden van vernederende nederlagen in het tweede deel, aantrekkelijk en simpatico in al zijn verschillende verschijningsvormen, zelfs vermomd als een kale, grijzende man om Bolivia binnen te sluipen. Het is een geweldige voorstelling; je zou willen dat hij in een betere omgeving was opgenomen.<br />Als je geduldig genoeg bent om de meer dan vier uur uit te zitten, met een pauze tussen de twee delen in, zijn er beloningen. De film heeft overal een authentieke sfeer <0xE2><0x80><0x93> gelukkig heeft Soderbergh besloten in het Spaans te filmen (hoewel sommige van de acteurs, vooral in de Engelse delen, houterig doen). Je krijgt een goed beeld van hoe een guerrillaoorlog, de Che-stijl, in zijn werk ging: het onderricht, het rekruteren van boeren, de moraal, de discipline, de ontberingen en het vechten <0xE2><0x80><0x93> en ook van Che's geleidelijke ommezwaai van bedrijfsarts naar militaire leider. Het gebruik van een nieuwe 35 mm RED 'digitale high-presence' 'cinemacamera' die net op tijd voor de opnamen beschikbaar kwam, stelde dp Peter Andrews en zijn ploeg in staat om beelden te produceren die een beetje kil zijn, maar bij tijd en wijle toch zingen, en altijd scherp en glad zijn.<br />De film bestaat uit twee delen <0xE2><0x80><0x93> Powell noemt het twee 'films', en het plan is om ze als zodanig op de markt te brengen. Het tweede deel is 'Guerrilla' en gaat over Che's mislukte poging om bijna tien jaar later in Bolivia een revolutie te ontketenen, een vruchtbare missie die leidde tot de gevangenneming en executie van Guevara in 1967. Het tweede deel had de oorspronkelijke film moeten worden, die als eerste was geschreven en volgens mij als eerste was opgenomen. Producer Laura Bickford zegt dat het tweede deel meer een thriller is, terwijl het eerste deel meer een actiefilm met grote gevechtsscènes is. Ja, maar beide delen hebben veel gemeen <0xE2><0x80><0x93> te veel <0xE2><0x80><0x93> omdat ze allebei een groot deel van hun tijd doorbrengen met het volgen van de guerrilla's door ruig terrein. Guerrilla, een regelrechte afgang sinds de Boliviaanse opstand van het begin af aan gedoemd was te mislukken. De groep Cubanen die probeerde de leiding te nemen, kreeg geen vriendelijke ontvangst van de Boliviaanse boeren, die buitenlanders wantrouwden en de Cubaanse communisten als goddeloze verkrachters beschouwden. Er is nog een derde deel, een soort feestelijk zwart-witintermezzo, bestaande uit Che's toespraak bij de Verenigde Naties in 1964 en interviews met hem in die tijd, maar dat is in het eerste deel ingekort. In het eerste deel zit ook Fidel en dat is aanzienlijk opgewekter, omdat het leidt tot de overwinning in Santa Clara in 1959, die leidde tot de val van de dictatuur van Fulgencio Batista op Cuba.<br /><br />Tijdens 'Guerilla' Ik bleef maar denken dat dit inderdaad zou kunnen werken als een kwaliteitsminiserie in Europese stijl, die zou kunnen beginnen met een verkorte versie van Walter Salles' 'Motorfiets-dagboeken' en ons vervolgens zou kunnen meenemen naar Guevara's noodlottige ontmoeting met Fidel in Mexico en zijn intrede in de 26e juli-beweging. Er zou veel meer te vertellen kunnen zijn over zijn uitgebreide reizen en diplomatieke missies. Dit is verre van een volledig beeld van de man, zijn kinderlijke belangstelling voor schaken, zijn levenslange belangstelling voor poëzie, de boeken die hij schreef; zelfs zijn internationale roem komt niet ter sprake. En hoe zit het met zijn wrede, wrede kant? Waar Soderbergh eigenlijk het meest in geïnteresseerd is, is niet Che, maar revolutie en guerrilla-oorlog. De blijvende indruk die de vier uur durende verlofperiode wekt, is die van het door bossen en jungle sjokken met gewonde en zieke mannen en vrouwen en idealistische toewijding aan de zaak om een eind te maken aan de tirannie van de rijken. Iemand zei dat hij moest denken aan 'The Tin Red Line' van Terrence Malick, en ja, de meanderende, episodische oorlogsbenadering is vergelijkbaar, maar 'The Thin Red Line' heeft sterkere personages (er komt nauwelijks iemand krachtiger naar voren dan Che), en het is echt een goede film. Dit is een indrukwekkende, maar onvoltooide en noodlottige poging.<br />Deze acht jaar durende, zwaar onderzochte liefdesarbeid (hoeveel Ocean's er nog voor moet betalen?) is een ijdel project, te lang voor een reguliere bioscoopuitgave en te kort voor een miniserie. Radicale montage <0xE2><0x80><0x93> of grote uitbreiding <0xE2><0x80><0x93> zou het tot iets succesvollers hebben gemaakt, en zoals het er nu voor staat, wordt het een lange zwoeging, vooral in de tweede helft.<br />Het is duidelijk dat dit zwoegen gehalveerd had kunnen worden, hoewel het niet zo duidelijk is in welke vorm de resulterende film zou zijn gemaakt <0xE2><0x80><0x93> maar met een beetje geluk zou het een heel goede zijn geweest.
Ironically the most talked-about American film in the 2008 New York Film Festival is 98% in Spanish. The extra-long film's controversy began at the Cannes Festival. There were love-hate notices, and considerable doubts about commercial prospects. As consolation the star, Benicio Del Toro, got the Best Actor award there. I'm talking about Steven Soderbergh's 'Che,' of course. That's the name it's going by in this version, shown in New York as at Cannes in two 2-hour-plus segments without opening title or end credits. 'Che' is certainly appropriate since Ernesto "Che" Guevara is in almost every scene. Del Toro is impressive, hanging in reliably through thick and thin, from days of glorious victory in part one to months of humiliating defeat in part two, appealing and simpatico in all his varied manifestations, even disguised as a bald graying man to sneak into Bolivia. It's a terrific performance; one wishes it had a better setting.<br /><br />If you are patient enough to sit through the over four hours, with an intermission between the two sections, there are rewards. There's an authentic feel throughout--fortunately Soderbergh made the decision to film in Spanish (though some of the actors, oddly enough in the English segments especially, are wooden). You get a good outline of what guerrilla warfare, Che style, was like: the teaching, the recruitment of campesinos, the morality, the discipline, the hardship, and the fighting--as well as Che's gradual morphing from company doctor to full-fledged military leader. Use of a new 9-pound 35 mm-quality RED "digital high performance cine camera" that just became available in time for filming enabled DP Peter Andrews and his crew to produce images that are a bit cold, but at times still sing, and are always sharp and smooth.<br /><br />The film is in two parts--Soderbergh is calling them two "films," and the plan is to release them commercially as such. First is 'The Argentine,' depicting Che's leadership in jungle and town fighting that led up to the fall of Havana in the late 50's, and the second is 'Guerrilla,' and concerns Che's failed effort nearly a decade later in Bolivia to spearhead a revolution, a fruitful mission that led to Guevara's capture and execution in 1967. The second part was to have been the original film and was written first and, I think, shot first. Producer Laura Bickford says that part two is more of a thriller, while part one is more of an action film with big battle scenes. Yes, but both parts have a lot in common--too much--since both spend a large part of their time following the guerrillas through rough country. Guerrilla an unmitigated downer since the Bolivian revolt was doomed from the start. The group of Cubans who tried to lead it didn't get a friendly reception from the Bolivian campesinos, who suspected foreigners, and thought of the Cuban communists as godless rapists. There is a third part, a kind of celebratory black and white interval made up of Che's speech at the United Nations in 1964 and interviews with him at that time, but that is inter-cut in the first segment. The first part also has Fidel and is considerably more upbeat, leading as it does to the victory in Santa Clara in 1959 that led to the fall of the dictatorship of Fulgencio Batista in Cuba.<br /><br />During 'Guerilla' I kept thinking how this could indeed work as a quality European-style miniseries, which might begin with a shortened version of Walter Salles's 'Motorcycle Diaries' and go on to take us to Guevara's fateful meeting with Fidel in Mexico and enlistment in the 26th of July Movement. There could be much more about his extensive travels and diplomatic missions. This is far from a complete picture of the man, his childhood interest in chess, his lifelong interest in poetry, the books he wrote; even his international fame is only touched on. And what about his harsh, cruel side? Really what Soderbergh is most interested in isn't Che, but revolution, and guerrilla warfare. The lasting impression that the 4+ hours leave is of slogging through woods and jungle with wounded and sick men and women and idealistic dedication to a the cause of ending the tyranny of the rich. Someone mentioned being reminded of Terrence Malick's 'The Tin Red Line,' and yes, the meandering, episodic battle approach is similar; but 'The Thin Red Line' has stronger characters (hardly anybody emerges forcefully besides Che), and it's a really good film. This is an impressive, but unfinished and ill-fated, effort.<br /><br />This 8-years-gestating, heavily researched labor of love (how many more Ocean's must come to pay for it?) is a vanity project, too long for a regular theatrical release and too short for a miniseries. Radical editing--or major expansion--would have made it into something more successful, and as it is it's a long slog, especially in the second half.<br /><br />It's clear that this slogging could have been trimmed down, though it's not so clear what form the resulting film would have taken--but with a little bit of luck it might have been quite a good one.