Een lineair verloop binnen een niet-lineaire structuur. Het is een feit dat de tijd, in 12 aapjes, in dit heen-en-weertje tussen heden, toekomst en verleden stroomt. Maar de lineairheid van de film kan niet worden vermeden: het is het werk van de projector, het ontvouwen van het verhaal.<br />Wat we onder het tijdsthema kunnen zien, is een weerspiegeling van de onvermijdelijkheid van onze daden. De wereld van deze Terry Gilliam-film is een wereld met weinig ruimte voor vrije wil.<br /><0x3E> Vanaf het begin worden we geïnformeerd over de profetie van een schizofreen, volgens welke in 1997 een plaag over de aarde zou heersen die de weinige overlevenden zou dwingen ondergronds te leven, de enige plek die niet door het virus wordt aangetast.<br /><0x3E> Cole' De s (Willis) missie is duidelijk: terug naar het midden van de jaren negentig om te onderzoeken wat en wie er verband houdt met de uitbraak van het virus. Het verleden is niet te veranderen: het enige wat kan worden gedaan is informatie verzamelen die de wetenschappers van het heden (dat, voor ons kijkers, de toekomst is) kan helpen de remedie te vinden. Niet om te veranderen wat er is gebeurd (het verleden is onvermijdelijk), maar om het heden beter te maken.<br />Bij zijn 'terugkeer' in de tijd komt Cole geleidelijk aan in de buurt van een opvallend dilemma: zijn leven in het verleden is beter dan zijn leven in het heden.<br />Het laatste is duister en ontmenselijkend, beheerst door totalitaire wetenschappers die 'vrijwilligers' kiezen (dat woord is opzettelijk ironisch) om de reis naar het verleden te maken. De wetenschappers hebben nog niet het hoogste niveau bereikt op het gebied van tijdreizen en Cole komt op de verkeerde datum terecht <0xE2><0x80><0x93> dit zal, later in het verhaal, dienen als bewijs van zijn geestelijke gezondheid voor de psychiater Kathryn (Stowe).<br />We kunnen, door de ontwikkeling van het verhaal heen, zien hoe lineairheid en niet-lineariteit zich vervlechten in een cirkelvormige tijdsduur.<br />Er is meer dan één moment waarop de scène die de eerste is en die bijna de laatste is <0xE2><0x80><0x93> en zeker de climax is <0xE2><0x80><0x93> zich voordoet. Het verandert zichzelf, volgens de herinneringen van Cole, die in zijn dromen naar boven komen.<br />Op een vliegveld wordt een man doodgeschoten terwijl hij, gewapend, naar iemand anders rent. Een blonde vrouw rent achter de vermoorde aan.<br />Dit is het tafereel dat het verleden verbindt (Cole is een jongen die met zijn ouders naar het vliegveld gaat), het heden (de tijd van het verhaal) en de toekomst (volwassen Cole). Gedurende het hele verhaal heeft Cole het gevoel dat hij de werkelijkheid die hij nu ervaart al heeft meegemaakt. Zijn profetische dromen zijn het bewijs dat het onmogelijk is om te ontsnappen of te vermijden wat er is gebeurd. De agenten die hem neerschieten, voorkomen dat hij de gestoorde wetenschapper, dokter Peters (Morse), vermoordt, die verantwoordelijk is voor de verspreiding van de ziekte.<br />Wat was, kan niet worden veranderd. En in Coles geval is wat was, wat zal zijn. Voor eeuwig. Veel mensen begrijpen die film niet goed. Voor mij is het een meesterwerk.<br />Andere goede films met een gelijksoortig thema: _The Back to the future trilogie_ (die een andere invalshoek heeft over het personage van de 'gekke wetenschapper', en hoewel er een sfeer van verval in zit <0xE2><0x80><0x93> vooral in de tweede film <0xE2><0x80><0x93> is die veel optimistischer dan Gilliams werk, dat is een vreemde Hollywoodfilm).<br />In een ander register is er _Wild aardbeien_, een van Bergmans meesterwerken, dat een treffende en verhelderende reis door dromen en herinneringen naar het verleden omvat.<br />Ik heb _La Jetée_ nooit gezien, maar alleen omdat ik het niet kan vinden.
A linear travel within a non-linear structure. It's a fact that time, in 12 monkeys, flows in this come-and-go between present, future and past. However, the movie's linearity can't be avoided: it's the very work of the projector, the unfolding of the narrative.<br /><br />What we can see underlying the temporal theme is a reflection on the inevitability of our actions. The world of this Terry Gilliam film is a world with little space for free-will.<br /><br />Right from the beginning we are informed about a schizophrenic's prophecy, according to which a plague would rule the Earth in 1997, forcing the few survivors to live underground - the only place not affected by the virus.<br /><br />Cole's (Willis) mission is clear: return to the mid 90's to investigate whatever and whoever is related to the release of the virus. There's no way to change the past: all that can be done is gather information that can help the scientists of the present (that, for us viewers, is the future) find the cure. Not to change what happened (the past is inevitable), but make the present better.<br /><br />In his "returns" in time, Cole gradually comes near a striking dilemma: his life in the past is better than his life in the present.<br /><br />The latter is dark and dehumanizing, controlled by totalitarian scientists that elect "volunteers" (this word is incisively ironic) to embark on the journeys to the past.<br /><br />The scientists have not yet reached the highest level of achievements in time travel, and Cole ends up on wrong dates - this will, later in the plot, work as a proof of his sanity for the psychiatrist Kathryn (Stowe).<br /><br />We can see, through the evolution of the story, that linearity and non-linearity interlace in a circular temporality.<br /><br />There is more than one moment in which the scene that is the first and ends up being almost the last - and certainly the climactic - appears. It modifies itself, according to the evocation of Cole's memories, that come up in his dreams.<br /><br />In an airport, a man is shot dead while running, armed, toward someone else. A blonde woman runs after the murdered one.<br /><br />This is the scene that connects the past (in which Cole is a kid that visits the airport with his parents), the present (the time of the narrative) and the future (adult Cole) Throughout the narrative, Cole has the feeling of having already lived the reality he is experiencing now. His prophetic dreams are the proof that it is impossible to escape or avoid what happened. The agents that shoot him stop him from killing the mad scientist, doctor Peters (Morse), that is the responsible for the dissemination of the disease.<br /><br />What was can't be changed. And, in Cole's case, what was is what will be. Eternally.<br /><br />A film not quite well understood for many. To me, nothing less than a masterpiece.<br /><br />Other good movies with similar theme: The Back to the future trilogy (that has another angle regarding the "mad scientist" character, and although it shares the atmosphere of decay - particularly in the second film -, it is way more optimistic than Gilliam's work, that is an odd Hollywood picture).<br /><br />In another register, there is "Wild strawberries", one of Bergman's masterpieces, that involves a striking and enlightening travel to the past through dreams and reminiscences.<br /><br />I've never watched "La Jetée", but only because I can't find it.