Dit is de eerste stomme film van Jean Renoir die ik heb gezien, en misschien terecht, want het wordt algemeen als zijn beste beschouwd, en bovendien is het zijn eerste grote werk. Over het geheel genomen is het inderdaad een zeer zelfverzekerde en technisch hoogstaande film, die het feit dat het slechts Renoirs tweedejaarswerk was, logenstraft. Voor fans van de regisseur zit de film vol interessante toespelingen op toekomstige Renoir-films <0xE2><0x80><0x93> vooral THE DIARY OF A CHAMBERMAID (1946) en THE GOLDEN COACH (1952) <0xE2><0x80><0x93> in de vertolking van een femme fatale uit een lagere klasse die tot over haar oren wordt begeerd door verschillende aristocraten die zichzelf te schande maken vanwege haar <0xE2><0x80><0x93> maar ook THE RULES OF THE GAME (1939) <0xE2><0x80><0x93> in de vertolking die laat zien hoe de luidruchtige bedienden zich gedragen wanneer hun meesters hen de rug toekeren <0xE2><0x80><0x93> en FRENCH CANCAN (1955) <0xE2><0x80><0x93> Nana laat op een gegeven moment zien dat ze een gooi doet naar het schandalige bal. Persoonlijk vind ik dat de film een respectabele metgezel is van G.W. Pabstdes PANDORA<0xC3><0x8B>N BOX (1928), Josef von Sternbergdes THE BLUE ANGEL (1930) en Max Ophulsdes LOLA MONTES (1955) in zijn levendige weergave van het smerige leven van een courtisane.<br />Dat alles gezegd hebbende, was de film ten tijde van zijn vertoning een galmende kritieke en commerciële mislukking, en een waanzinnige onderneming, zoals Renoir zelf er later over sprak in zijn memoires, die hem niet alleen persoonlijk een fortuin kostte (hij verzachtte de financiële last uiteindelijk door enkele schilderijen van wijlen zijn vader te verkopen), maar hem er bijna toe bracht de bioscoop voorgoed op te geven! Stylistisch gezien verschilt _Nana_ niet veel van Renoirs goede werk en ze is in het bijzonder een schuld schuldig aan _Erich von Stroheim_ _(Foolish Wives)_ (1922), een film die Renoir zeer bewonderde, maar waar ik persoonlijk nog eens naar zou moeten kijken (omdat ik de Kino-dvd ervan en de andere von Stroheims nu al 4 jaar in mijn bezit heb). Hoe dan ook, _Nana_ is zeker niet zonder gebreken: tijdens de overdadig royale 130 minuten durende rennen voel je een weloverwogen tempo, waarbij sommige gedeelten (de paardenraces rond het midden van de race in het bijzonder) te lang duren. De overdreven welgemanierde acteerstijl in de film is ook soms moeilijk te verteren, vooral die van Catherine Hessling als Nana en Raymond Guerin-Catelain als Georges Hugon (een van haar verschillende aanbidders).... hoewel ze technisch gezien hun personages zijn: respectievelijk een slechte actrice (die de levensstijl van een courtisane aanneemt als ze van het toneel wordt verbannen) en een onvolwassen zwakkeling. Maar net als Anna Magnani in THE GOLDEN COACH is Hessling (tussen haakjes de vrouw van Renoir) gewoon niet aantrekkelijk genoeg om erg overtuigend te zijn als de belichaming van de elegante Marguerite Hessling (zoals een andere bewonderaar haar op een gegeven moment omschrijft) die in staat is elke man die ze ontmoet tot slaaf te maken. Caligari zelf, Werner Krauss (als Nanastons meest fervente aanbidder, graaf Muffat), Jean Angelo (als aanvankelijk sceptische, maar uiteindelijk tragische aanbidder van Nanaston) en de toekomstige gerenommeerde filmregisseur Claude Autant-Lara (beschouwd als Claude Moore en hier ook als artdirector) als Muffatstons goede vriend, maar die heimelijk verliefd is op Nanastons verwaarloosde echtgenote!<br />De prent die ik bekeek via de Lionsgate-uitgave van Jean Renoir 3-Disc verzamelaarsuitgave is voor het grootste deel een liefdevol gerestaureerde en prachtig getinte prent die tot dan toe alleen op Franse dvd te zien was. Omdat de film gebaseerd is op een klassieker uit de Franse literatuur (van Emile Zola, nota bene), kan het niet anders dan dat hij meerdere keren op het witte doek is verschenen en dat de twee meest opvallende filmversies Dorothy Arzner in 1934 (met Anna Sten en Lionel Atwill, die ik bezit op VHS) en Christian-Jaque in 1955 (met Martine Carol en Charles Boyer, die ik niet ken) op het witte doek zijn verschenen.
This is the first Jean Renoir Silent film I have watched and perhaps rightly so since it is generally regarded to be his best, besides being also his first major work. Overall, it is indeed a very assured and technically accomplished film which belies the fact that it was only Renoir’s sophomore effort. For fans of the director, it is full of interesting hints at future Renoir movies especially THE DIARY OF A CHAMBERMAID (1946) and THE GOLDEN COACH (1952) – in its depiction of a lower class femme fatale madly desired by various aristocrats who disgrace themselves for her – but also THE RULES OF THE GAME (1939) – showing as it does in one sequence how the rowdy servants behave when their masters' backs are turned away from them – and FRENCH CANCAN (1955) – Nana is seen having a go at the scandalous dance at one point. Personally, I would say that the film makes for a respectable companion piece to G.W. Pabst’s PANDORA’S BOX (1928), Josef von Sternberg’s THE BLUE ANGEL (1930) and Max Ophuls’ LOLA MONTES (1955) in its vivid recreation of the sordid life of a courtesan.<br /><br />Having said all that, the film was a resounding critical and commercial failure at the time of its release – a “mad undertaking” as Renoir himself later referred to it in his memoirs which, not only personally cost him a fortune (he eventually eased the resulting financial burden by selling off some of his late father’s paintings), but almost made him give up the cinema for good! Stylistically, NANA is quite different from Renoir’s sound work and owes a particular debt to Erich von Stroheim’s FOOLISH WIVES (1922), a film Renoir greatly admired – and, on a personal note, one which I really ought to revisit presto (having owned the Kino DVD of it and the other von Stroheims for 4 years now). Anyway, NANA is certainly not without its flaws: a deliberate pace makes itself felt during the overly generous 130 minute running time with some sequences (the horse race around the mid-point in particular) going on too long.<br /><br />The overly mannered acting style on display is also hard to take at times – particularly that of Catherine Hessling’s Nana and Raymond Guerin-Catelain’s Georges Hugon (one of her various suitors)…although, technically, they are being their characters i.e. a bad actress (who takes to the courtesan lifestyle when she is booed off the stage) and an immature weakling, respectively. However, like Anna Magnani in THE GOLDEN COACH, Hessling (Renoir’s wife at the time, by the way) is just not attractive enough to be very convincing as “the epitome of elegance” (as another admirer describes her at one stage) who is able to enslave every man she meets. Other notables in the cast are “Dr. Caligari” himself, Werner Krauss (as Nana’s most fervent devotee, Count Muffat), Jean Angelo (as an initially skeptical but eventually tragic suitor of Nana’s) and future distinguished film director Claude Autant-Lara (billed as Claude Moore and also serving as art director here) as Muffat’s close friend but who is secretly enamored with the latter’s neglected wife! <br /><br />The print I watched – via Lionsgate’s “Jean Renoir 3-Disc Collector’s Edition” – is, for the most part, a lovingly restored and beautifully-tinted one which had been previously available only on French DVD. Being based on a classic of French literature (by Emile Zola, no less), it cannot help but having been brought to the screen several times and the two most notable film versions are Dorothy Arzner’s in 1934 (with Anna Sten and Lionel Atwill and which I own on VHS) and Christian-Jaque’s in 1955 (with Martine Carol and Charles Boyer, which I am not familiar with).