Ik herinner me de gebeurtenissen van deze film, de noodlottige cruise van Donald Crowhurst in 1968, toen hij in zijn eentje in de Golden Globe de wereldzeilrace rondde. Ik was toen dertien en woonde in Engeland. Het jaar daarvoor had Francis Chichester (later sir Francis; hij werd geridderd voor zijn heldendaden) de eerste solo-rondreis om de aardbol gemaakt. Ik herinner het me vooral omdat we na schooltijd tijd hadden om zijn terugkeer te zien (op een korrelige zwart-wittelevisie!) en daarna zijn beëdiging door de koningin. Het veroorzaakte een enorme uitbarsting van vaderlandslievend enthousiasme in het Verenigd Koninkrijk. Het lijkt nu allemaal zo vreemd. Chichester werd een nationale held, maar hij was halverwege gestopt, in Australië, om zijn jacht aan te passen, dus de volgende logische stap voor jachtenbouwers was om de reis zonder te stoppen te maken.<br />Het is belangrijk om te onthouden dat dit een wereld was vóór de gps, toen de communicatie op het land nog vrij grillig was, laat staan midden op de oceaan. Nu, met gps-ontvangers die aan een sleutelbos passen en overal ter wereld een positie binnen een meter kunnen berekenen, is het moeilijk om je een tijd te herinneren waarin je naar zee kon gaan en letterlijk kon verdwijnen. Zoals Donald Crowhurst.<br />Een aantal jachtenbouwers tekende (allemaal mannen in die tijd), inclusief de mysterieuze man, Crowhurst. Crowhurst, in wezen een weekendzeiler, was in geen enkele eerdere onderneming, inclusief zijn carrière in het Britse leger, de luchtmacht en als elektronica-ondernemer die navigatie-instrumenten verkocht, een spectaculair succes geweest. Hij wilde iets groots met zijn leven doen, en hij zag de eerste prijs van vijfduizend pond (nu meer dan 100.000 pond) en de daaropvolgende publiciteit als een manier om zijn bedrijf op te starten. Hij tekende een overeenkomst met een sponsor die waterdichter bleek dan zijn boot, wat betekende dat hij failliet zou gaan als hij faalde, en al snel was hij een populaire figuur bij de journalisten terwijl hij zich op de race voorbereidde. Tegenwoordig vinden de Britten het een geweldig idee dat een dappere amateur het tegen de 'pro's' opneemt. (Denk aan Eddie the Eagle, die eindeloze olympische springwedstrijden heeft verloren, en de amateurruiters die regelmatig aan de Grand National-paardenrace beginnen.) Het publiek stond in de rij om hem te zien vertrekken, maar zijn boot was nog niet helemaal klaar, en zelfs toen hij vertrok (de laatste concurrent die het Verenigd Koninkrijk verliet) moet Crowhurst hebben geweten dat hij geen schijn van kans had. Maar er hing te veel van hem af om het op te geven.<br />In de prachtige archiefbeelden zien we de twijfel op het gezicht van zijn arme vrouw geschreven staan. Achtergelaten met hun 4 kinderen, wordt ze gedurende de hele film ontroerend geïnterviewd, samen met een van Crowhursts zoons. Ze zat in een onmogelijke situatie. Als ze had geprobeerd hem tegen te houden, zou ze als een spelbreker zijn beschouwd, maar achteraf twijfelde ze of ze zijn leven had kunnen redden door hem tegen te houden. Geconfronteerd met de onomstotelijke waarheid dat zijn boot lekte en nooit door de zuidelijke oceanen zou komen, en niet in staat om zich om te draaien en zich belachelijk te maken, failliet te gaan en zich te schande te maken, bedacht Crowhurst een plan om de boel te belazeren. Hij liet Argentinië en Brazilië voor de kust liggen, buiten het radiocontact om, en wachtte tot de leiders Kaap Hoorn rondden en de Atlantische Oceaan weer op voeren, met het idee dat hij aan het eind van de rij naar binnen kon glippen en net kon doen alsof hij de hele wereld had rondgevaren. Hij vervalste uitvoerig zijn logboeken en maakte 16mm-films en geluidsopnamen om zijn plan te ondersteunen. Maar toen de ene na de andere deelnemer zich terugtrok, besefte hij dat hij in feite in de 2e zou komen en dat zijn logboeken nauwkeurig bekeken zouden worden. Omdat hij niet in staat was een zekere ontdekking te riskeren, suggereert zijn dagboek dat hij zijn greep op de werkelijkheid verloor en uiteindelijk zelfmoord pleegde. Zijn jacht werd gevonden. Dat is nooit gebeurd. Deze prachtig bewerkte film volgt ook de reis van Bernard Moitessier, een ervaren en raadselachtige Franse zeeman, die op de tweede plaats stond en zeker was van de snelste reisprijs, toen hij plotseling de race verliet, niet in staat om het rumoer en de publiciteit het hoofd te bieden die hem, dat wist hij, te wachten stonden, en de wijde blauwe zee ginds in voer, om uiteindelijk zo'n 10 maanden later op Tahiti aan te komen. Omdat ik zelf zo'n zeven jaar op zee heb gewerkt (zij het op heel andere schepen dan deze) begrijp ik de aantrekkingskracht van de oceaan heel goed. Als je aan dek staat en tot aan de horizon in alle richtingen water ziet, dan weet je dat daar iets is.' Er ligt een paar mijl water onder je, niets tussen jou en de vergetelheid dan een dunne metalen romp, zonder gemakkelijke toegang tot tv of radio (zelfs tegenwoordig voel je je op de meeste werkende schepen behoorlijk geïsoleerd), en het is mogelijk om echt een tijdje te ontsnappen aan de verantwoordelijkheden van het dagelijks leven. Er is een weloverwogen analyse van wat mensen ertoe drijft om zo'n lange, eenzame reis te ondernemen en het effect dat het op de menselijke geest heeft. De meeste mensen denken dat het opvoeden van vier kinderen avontuurlijk genoeg is, maar er wordt veel gezegd over de behoefte aan zelfontdekking in de ontberingen op zee, de zoektocht naar het zelf. <br /><br />Ik heb het sterke vermoeden dat Robin Knox Johnston, de ex-marineman die de race won (en daarna nog vele andere) waarschijnlijk vrij goed wist wie hij was voordat hij vertrok, wat de reden was dat hij er niet alleen in slaagde de race te winnen, maar ook onderweg zijn gezonde verstand wist te bewaren. Degenen die op zoek gingen naar iets dieps in zichzelf, waren misschien niet helemaal tevreden met wat ze vonden.<br />De schitterende archiefbeelden van Groot-Brittannië aan het eind van de jaren zestig zijn bijna reden genoeg om dit te bekijken (zag het er echt zo slecht uit? Ik kan me niet herinneren dat het er zo sjofel uitzag, maar misschien wissen we de ergste aspecten van het verleden uit?), maar al met al is het een uitstekend gemaakte en boeiende film. Zeer aanbevolen.
I remember the events of this movie, the ill fated cruise of Donald Crowhurst in 1968, in the Golden Globe single handed around the world yacht race. I was a 13 year old, living in England. The previous year Francis Chichester (later Sir Francis; he was knighted for his exploits) had completed the first solo circumnavigation of the globe. I remember it mostly because we were given time off school to watch his return (on a grainy black and white TV!) and then his knighting by the Queen. It provoked a huge outpouring of patriotic fervor in the UK. It all seems so quaint now. Chichester became a national hero, but he had stopped half way, in Australia, to re-fit his yacht, so the next logical step for yachtsmen was to attempt the journey without stopping.<br /><br />It's important to remember that this was a world pre-GPS, when communications on land were still pretty erratic, never mind in the middle of the ocean. Now with GPS receivers that fit on a key chain and calculate a position within a metre anywhere on earth, it's hard to recall a time when you could go to sea and quite literally, vanish. As Donald Crowhurst did. <br /><br />A number of yachtsmen signed up (all men back then), including mystery man, Crowhurst. Essentially a weekend sailor, Crowhurst had not been a spectacular success in any previous enterprise, including careers in the British Army, the Air Force and as an electronics entrepreneur selling navigation aids. He wanted to do something big with his life, and he saw the five thousand pound first prize (well over $100,000 in today's money) and the ensuing publicity as a means of kick starting his business. He signed a deal with a sponsor that proved more watertight than his boat, and which meant failure would bankrupt him, and soon found himself a popular figure with journalists as he prepared for the race. Now the Brits always love the idea of the gutsy amateur taking on the 'pros'. (Think Eddie the Eagle losing endless Olympic ski jump competitions, and the amateur riders who regularly start the Grand National horse race.) The public queued up to see him set off, but his boat wasn't really ready, and even as he started (the last competitor to leave the UK) Crowhurst must have known he didn't seriously have a chance. But too much was riding on him to quit.<br /><br />In the wonderful archive footage we see doubt written all over his poor wife's face. Left behind with their 4 children, she is interviewed movingly throughout the film, together with one of Crowhurst's sons. She was in a no-win situation. Had she attempted to stop him, she would have been considered a spoiler, but afterward she was riven with doubt, as to whether she could have saved his life by stopping him. Faced with the certain truth that his boat was leaking and would never make it through the southern oceans, and unable to turn around and face ridicule, bankruptcy and ignominy, Crowhurst devised a plan to cheat. Laid up offshore Argentina and Brazil, out of radio contact, he waited for the leaders to round Cape Horn and start back up the Atlantic, thinking he could sneak in at the end of the line and pretend he had sailed all the way around the globe. He elaborately falsified his logs, and made 16mm films and audio recordings to back up his plan. But as one after another the other competitors dropped out, he realized that in fact he would come in 2nd and his logs would be scrutinized. Unable to face certain detection, his journal suggests he lost his grip on reality and eventually committed suicide. His yacht was found. He never was. <br /><br />This beautifully edited film also follows the journey of Bernard Moitessier, an experienced and enigmatic French sailor, who was in second place and certain of the fastest journey prize, when he abruptly left the race, unable to deal with the clamour and publicity he knew he would face, and sailed into the wide blue yonder, eventually pulling up some 10 months later in Tahiti. Having spent some seven years working at sea myself, (albeit on very different ships to these) I well understand the pull of the ocean. Standing on deck, seeing water in every direction to the horizon, knowing there's a couple of miles of water below you, nothing between you and oblivion but a thin metal hull, without easy access to TV or radio (even nowadays on most working ships, you feel pretty isolated), it's possible to truly escape from the responsibilities of everyday life for a while. There is some thoughtful analysis of what drives people to attempt this kind of very long, lonely journey and the effect it has on the human mind. Most people would think that attempting to raise 4 children is adventure enough, but much is made of the need for self discovery in the hardships at sea, the search for self. <br /><br />I strongly suspect that Robin Knox Johnston, the ex navy guy who won the race (and many since) probably knew pretty well who he was before he set off, which was why he succeeded not just in winning the race but also retaining his sanity en route. Those who went searching for something profound within themselves, may not have entirely liked what they found. <br /><br />The marvelous archive footage of Britain in the late 60s is almost reason enough to watch this, (did it really look quite that bad? I don't remember it looking quite so dowdy, but perhaps we blot out the worst aspects of the past?) but overall, it is an excellently well made and engrossing movie. Highly recommended.