Ik zag deze film voor het eerst toen hij in 1980 werd uitgebracht. Uit andere bronnen heb ik vernomen dat de enige vertoning van de 219-minutenversie in New York City was, waarna hij werd ingekort tot 149 minuten. Dus ik denk dat ik de korte versie het eerst zag, die in die tijd, dacht ik, een heel interessante anti-westerse film was, zij het een beetje verwarrend...<br />Dus het was met nog meer belangstelling dat ik uiteindelijk een dvd van de volledige versie in handen kreeg. Ik ben blij dat ik dat heb gedaan, want deze tweede bezichtiging heeft voor mij bevestigd dat de film een echte klassieker is, en het kritische vitriool dat over Michael Cimino werd uitgestort, was op zijn zachtst gezegd ongerechtvaardigd.<br />'Ja, dat is het.' Eens in de zoveel tijd in Amerika (1984) om 227 minuten; Cleopatra (1963) om 320 minuten; The Ten Commandments (1956) om 220 minuten; Spartacus' versie uit 1960 (1960) om 198 minuten; Gejaagd door de wind (1939) om 222 minuten en nog veel meer. Dus het kan niet het feit van de looptijd zijn dat lang geleden, toen Heaven's Gate op het toneel verscheen, zoveel schuim op de lippen heeft gebracht.<br />Maar let op: al die bovenstaande films hebben alles te maken met versterkende mythen over geschiedenis en helden.<br />Niet Heaven's Gate: in dit verhaal wordt het Amerikaanse Westen getoond in al zijn grimmige en meedogenloze hardheid, onrechtvaardigheid en armoede. En dat is alles.' Het is waarschijnlijk de eerste reden waarom zo veel mensen een hekel aan deze film hadden: hij schetste de omstandigheden van de Johnson County Oorlog van 1892 in Wyoming, en liet zien hoe de Wyoming Stock Growers Association 50 huurmoordenaars inhuurde om een grote groep Europese immigranten op te sporen en te vermoorden die beschuldigd werden van veediefstal; en dat allemaal met de hulp en samenspanning van de autoriteiten, tot en met de president van de Verenigde Staten toe. Voor een essay over die oorlog, met de achtergrond en wat er gebeurde, is er een link naar Wikipedia onder de Johnson County Oorlog.<br />Er zijn maar weinig mensen die graag herinnerd worden aan de echt smerige perioden in de geschiedenis van hun land, en die in het niet vallen bij wat het land geacht wordt te zijn. Als het een documentaire was geweest, zou hij voor de meeste mensen nauwelijks te verteren zijn geweest; als amusement zou hij commercieel bijna zeker mislukken en aan stukken worden gescheurd door de schrille en beruchte stemmen.<br />Afgezien van de sociaal-politieke tirade die Cimino hieromtrent afstak, hoe zit het dan met het verhaal van de drie hoofdfiguren? Nou, het was waarschijnlijk niet ongewoon voor mannen van die tijd om voor een plaatselijke prostituee te vallen, net zoals het nu waarschijnlijk niet ongewoon is. Het is een vrij standaard driehoeksverhouding, waarbij Ella moet kiezen tussen de twee mannen, en uiteindelijk voor de jongere man kiest, Nathan, die, hoewel hij er niet voor terugdeinst om in koelen bloede te moorden als hem dat zo uitkomt, meer pit en betrokkenheid toont dan de oudere James (of Jim, zoals de meeste mensen in de film zeggen). Voor sommigen gaat dat deel van het verhaal misschien te langzaam; maar in de context van het bredere verhaal over de oorlog is het, denk ik, volkomen toepasselijk.<br />En die oorlog wordt treffend, gruwelijk en wreed beschreven met slachtpartijen die uitmuntend zijn geënsceneerd en vlekkeloos zijn gereconstrueerd, hoewel ik, in het laatste bloedbad tussen het Genootschap en de immigranten, fouten heb gemaakt. Ik ben er zeker van dat sommige scènes van uit elkaar spattende wagens worden herhaald. Een onbelangrijk punt en misschien ontstaan toen de 219-minutenopname werd hersteld? Maar hoe je het ook bekijkt, het slaat je in het gezicht met het lawaai, het stof, de chaos en de verwarring van een oorlog...<br />Wat me bij een andere kritiek van anderen brengt: het lawaai en het stof zijn zodanig dat het vaak moeilijk is de dialoog te horen en zelfs duidelijk te zien wat er gebeurt. Ik geef toe dat ik dat in het begin een beetje ergerlijk vond, zelfs terugspoelen om delen te herhalen in een poging het beeld of de woorden op te vangen, tot ik besefte dat dat niet echt nodig was als je de regisseur accepteert.' Het leven is chaotisch, het is moeilijk om te horen en te zien in een overvolle situatie en in een oorlog is het de sine qua non van deze mise-en-scène. Kortom, het is alsof je werkelijk aanwezig bent in en binnen de scènes...<br />En de titel? Die is van Shakespeare en verwijst naar de figuurlijke nabijheid van God, en dus, als je God vergelijkt met de natuurlijke wereld, is het adembenemende landschap dat de filmfilm doordringt, adembenemend, even adembenemend als dat van Doctor Zhivago (1965) van David Lean, een nuttige metafoor. Ik ben echter geneigd te denken dat Cimino nog iets anders te zeggen had, namelijk het idee dat de dappere immigranten het godvrezende zout der aarde ontzegd werd en de vrijheid om een leven voor zichzelf op te bouwen in het land dat de voorvechter is van de vrijheid.<br />Was het Cimino's bedoeling om de mythe van het Amerikaanse Westen te ontkrachten? Om te laten zien hoe in Amerika alleen de rijken rijk worden, terwijl de armen in de loop van de geschiedenis op de een of andere manier worden afgeslacht? Is dat iets nieuws? Niet echt, zoals we allemaal weten. Waar het echter echt pijn doet, is te laten zien dat Amerika niet het land van de vrijheid en het thuis van de dapperen was en is. In plaats daarvan krijgen we, nadat we dit verhaal hebben geabsorbeerd, de indruk dat de grondslagen van Amerika meer te maken hebben met een land van onteigende slaven en een thuis voor schurken.
I first saw this film when released in 1980. From other sources, I've learnt that the only release of the 219-minute cut was in New York City, after which it was severely cut to 149 minutes. So, I guess I saw the shorter version first which, at the time, I thought, was a very interesting anti-Western, if a trifle confusing...<br /><br />So, it was with even more interest that I finally obtained a DVD of the full-length version. I'm glad I did because this second viewing has confirmed for me that the movie is a true classic, and the critical vitriol poured on Michael Cimino was unwarranted, to say the very least.<br /><br />Yes, it's a long movie, but so have been many others. For example: Once upon a time in America (1984) at 227 minutes; Cleopatra (1963) at 320 minutes; The Ten Commandments (1956) at 220 minutes; Spartacus {restored version} (1960) at 198 minutes; Gone with the Wind (1939) at 222 minutes and others. So, it can't be the fact of running time that made so many froth at the mouth way back, when Heaven's Gate came on the scene.<br /><br />But note this: all of those above movies have everything to do with reinforcing myths about history and heroes.<br /><br />Not so Heaven's Gate: in this narrative, the American West is shown in all its grim and unrelenting harshness, injustice, and poverty. And that's probably the first reason why so many disliked this film: it laid out the circumstances of the Johnson County War of 1892 in Wyoming, showing how the Wyoming Stock Growers Association hired 50 assassins to hunt down and murder a large group of European immigrants accused of cattle rustling; and all with the assistance and conniving of authorities, right up to the President of the United States. For an essay on that war, with the background and what happened, there is a link at Wikipedia under Johnson County War.<br /><br />Very few like to be reminded of the really dirty periods in their country's history, and which fly in the face of what the country is supposed to be. Had it been a documentary, it would have been barely palatable for most; as entertainment, it was almost bound to fail commercially and be torn to shreds by the shrill and infamous.<br /><br />Leaving aside the socio-political diatribe, for a moment, that Cimino launched herein, what about the narrative  the story of the three main characters? Well, it probably wasn't unusual for men of that time to fall for a local prostitute, just as it's probably not unusual now. It's a fairly standard love triangle whereby Ella must choose between the two men, and ultimately decides upon the younger man, Nathan, who, although not above resorting to cold-blooded murder when it suits him, shows more spirit and commitment than the older James (or Jim, as most people in the film say). For some, that part of the story threads too slowly, perhaps; in the context of the wider narrative about the war, however, it is, I think, entirely appropriate.<br /><br />And that war is depicted graphically, viciously and cruelly with scenes of carnage that are exquisitely staged and edited flawlessly  although in the final massacre between the Association and the immigrants, I'm certain that some scenes of wagons blowing apart are repeated. A minor point and perhaps brought about when the 219-minute cut was restored? Any way you look at it, though, it hits you in the face with the noise, dust, chaos and confusion of war...<br /><br />Which brings me to another criticism by others: the noise and dust is such that it's often difficult to hear the dialog and even see clearly what is happening. I'll admit that I found that to be a trifle annoying at first, even backtracking to replay parts to try to catch the image or the words  until I realized that really wasn't necessary if you accept the director's intent: life is chaotic, it is difficult to hear and see in crowded situations and, in war, it's the sine qua non of this mise-en-scene. In short, it's as though you truly are present in and within the scenes...<br /><br />And what of the title? From Shakespeare, it refers to a figurative nearness to God and so, if you equate God with the natural world, the stunning scenery that pervades the movie  and it is stunning, hauntingly equal to that of David Lean's Doctor Zhivago (1965)  is a useful metaphor. I tend to think, however, that Cimino had something more to say, namely the idea that the brave immigrants  the God-fearing salt of the earth  were denied entry to heaven on earth and the freedom to build a life for themselves in the land that espouses to be freedom's champion.<br /><br />Was that Cimino's intent  to gut the myth of the American West? To show how, in America, only the rich get rich while the poor are massacred, one way or another, throughout history? Is that anything new? Not really, as we all know. Where it really hurt, however, is in showing how America was not and, by implication, is not the land of the free and the home of the brave. Instead, after absorbing this narrative, we are left with an impression that the underpinnings of America have more to do with a land of dispossessed slaves and a home for knaves...