Elfriede Jelinek, nog niet echt een bekende naam, is een van de winnaars van de Nobelprijs voor de literatuur. Haar roman leverde een film op die de tweede prijs won in Cannes en de hoogste prijzen won voor de mannelijke en vrouwelijke hoofdrollen. Ben ik een dinosaurus op het gebied van esthetische waardering of is de kunst zo gedegenereerd dat alles kan?<br />'Gobble, gobble' is de favoriete orthografische weergave in Groot-Brittannië van het borrelende geluid dat een kalkoen maakt. In de filmwereld is een kalkoen een monumentale flop, gemeten aan de kassabonnen of de kritieke ontvangst. 'Gobble, gobble' en The Piano Teacher zijn perfecte partners.<br />De g<0xC3><0xAA>nante gruwelijkheid van deze alom geprezen film kan niet worden overschat. Het begint heel slecht, alsof het is gemaakt om de kijker te irriteren. Credits onderbreken inconsequente scènes meer dan 11 minuten. We worden voorgesteld aan professor Erika Kohut, kennelijk het alter ego van de gelauwerde schrijfster, een ijzige professor in de piano. Ze woont samen met haar potige, dominante moeder. Pa is een gehuisveste gek die ongezien sterft tijdens wat voor de actie doorgaat.<br />Het recenseren van _De pianoleraar_ is moeilijk, niet meer dan het registreren van de onaangenaamheid ervan. Wat we in de film zien (en misschien in het boek lezen, voor zover ik weet) is een smakeloos, uitbuitend, onzinnig verhaal over een emotionele slinger die heen en weer slingert zonder verder te gaan. <br /><br />Erika, wier naam zo weinig mogelijk wordt gebruikt, wordt aanvankelijk afgeschilderd als iemand met een intense muzikale gevoeligheid, maar verder volkomen in zichzelf gekeerd. Niet helemaal, want er is een scène met handtassen op twee passen afstand, waarin haar knarsende maman zich al vroeg verontschuldigt. Als een recensent (gaap) een leitmotif moet aanhalen (waarom geen pretentieus woord wanneer een eenvoudiger woord beter zou zijn), zou hij Elrika's heftig wisselende stemmingen moeten gebruiken.<br />Een jonge lekkere jongen, Walter, die studeert om een 'laagspanningstechnicus' te worden, wat dat ook mag zijn, en die in zijn schaarse vrije tijd ijshockey speelt, is ook een getalenteerde pianist. Hij ontmoet Elrika bij een ouderwets recital in een luxueus appartement in wat al dan niet Parijs is. Op de gladde manier van zoveel kunst wordt hij onmiddellijk verliefd en begint 'cherchez la femme' te zingen.<br />Verzwegen Erika heeft een voorliefde voor keiharde pornografie, die kort maar grafisch wordt getoond terwijl ze aan een tissue snuffelt die uit de prullenmand in het privéhokje wordt gehaald waar ze naar kijkt.<br /><br />Walter voert een briljante auditie uit en wordt met tegenzin als privéleerling geaccepteerd door Erika, wier leerstijl gekenmerkt wordt door afstandelijkheid, vijandigheid, ontmoediging en vernedering.<br />Hij verklaart haar al snel zijn liefde en al snel volgt hij Erika naar het damestoilet, waar ze zich bezighouden met zacht gefriemel en onvolledige orale seks. Erika houdt de controle over haar verliefde vrijer. Ze belooft hem een brief met instructies te sturen voor verdere plezierige uitwisselingen.<br />Ondertussen vult Erika, huiveringwekkend jaloers vanwege Walters vriendelijkheid jegens een nerveuze leerling die letterlijk staat te schijten voor een repetitie voor een volgend concert, de jaszak van de leerling met glasscherven, die ernstige snijwonden veroorzaken aan die tere pianospelende handen.<br />De volgende grote scène (door de genitale zelfverminking, etc.) brengt Walter naar het appartement dat Erika met haar moeder deelt. Erika wil vernederd, vastgebonden, geslagen worden, etc. Verstandige Walter is, voor het moment, vervuld van weerzin en marcheert de nacht in.<br />Op dit moment hebben we nog bijna een uur te gaan. De kijker kan alleen maar het ergste vrezen. Erika volgt Walter naar de ijsbaan waar hij zijn ijshockeytraining geeft. Ze trekken zich terug in een achterkamer. Lusty Wally kan de handen die aan zijn broek rukken niet weerstaan. Zijn 'babyjus' wordt al snel samen met andere maaginhoud uitgebraakt. Ho, hum.<br />Afkerig maar aan de haak geslagen, misschien verlangend naar wraak voor de belediging die zo kort geleden op de vloer is uitgekotst, keert Walter terug naar Erika's appartement. Kun je raden wat er nu gebeurt? Het is niet erg diep of moeilijk. Ja, hij wordt een bruut terwijl Erika een slachtoffer wordt. Het ene moment sluit hij Maman op in haar kamer en slaat hij Erika, het volgende moment schopt hij haar in het gezicht, heeft hij seks met haar en hernieuwt hij zijn liefdesverklaring. <br />Ben ik oneerlijk in deze samenvatting? Kijk de film als je wilt, maar ik raad je aan dat niet te doen.<br />Iedereen kan de eeuwigheid zien in een zandkorrel als hij in de juiste stemming is. Ik zou kunnen uitweiden over de uitdagende weergave van menselijke relaties die deze film weergeeft, als ik dat wilde. Maar ik geef er de voorkeur aan dat niet te doen, want dit is een goedkope, akelige film die aanspoort tot laag-bij-de-grondse instincten en niets zegt.<br />Ik word geacht te zeggen dat Erika, die door haar ouders verdrukt is, naar liefde verlangt, die tevergeefs in pornografie zoekt, die op ongepaste wijze verwerpt wanneer die letterlijk, roze en kloppend, onder haar neus verschijnt, die zich te laat realiseert dat ze het niet prettig vindt gekwetst te worden, bla, bla, bla. De wereld heeft haar, om redenen die ik niet kan verklaren, in de steek gelaten. Ze maakt kennelijk een monster van iemand die op het eerste gezicht liefhebbend lijkt, maar we weten allemaal dat elke man potentieel een gewelddadige verkrachter is, want dat is zijn wezenlijke aard, hoezeer hij zichzelf en de wereld ook iets anders probeert wijs te maken.<br />Aan het eind, als je het geduld kunt opbrengen om erbij te zijn, is er een kleine wending. Voordat ze naar de laatste scène gaat, waar ze moet optreden als vervanging voor de studente in het ondergoed met de opengereten handen, pakt Erika een mes uit haar handtas. Voor Walter?<br />Ja, je bent me voor. Ze steekt zichzelf in een niet-levensbedreigende plek en vertrekt. Als dit de tweede prijs in Cannes had gewonnen, hoe slecht was dan de rest van de inzendingen?
Elfriede Jelinek, not quite a household name yet, is a winner of the Nobel prize for literature. Her novel spawned a film that won second prize at Cannes and top prizes for the male and female leads. Am I a dinosaur in matters of aesthetic appreciation or has art become so debased that anything goes?<br /><br />'Gobble, gobble' is the favoured orthographic representation in Britain of the bubbling noise made by a turkey. In the film world a turkey is a monumental flop as measured by box office receipts or critical reception. 'Gobble, gobble' and The Piano Teacher are perfect partners.<br /><br />The embarrassing awfulness of this widely praised film cannot be overstated. It begins very badly, as if made to annoy the viewer. Credits interrupt inconsequential scenes for more than 11 minutes. We are introduced to Professor Erika Kohut, apparently the alter ego of the accoladed authoress, a stony professor of piano. She lives with her husky and domineering mum. Dad is an institutionalised madman who dies unseen during what passes for the action.<br /><br />Reviewing The Piano Teacher is difficult, beyond registering its unpleasantness. What we see in the film (and might read in the book, for all I know) is a tawdry, exploitative, nonsensical tale of an emotional pendulum that swings hither and thither without moving on.<br /><br />Erika, whose name is minimally used, is initially shown as a person with intense musical sensitivity but otherwise totally repressed. Not quite, because there's a handbags at two paces scene with her gravelly-voiced maman early on that ends with profuse apologies. If a reviewer has to (yawn) extract a leitmotif (why not use a pretentious word when a simpler one would do), Elrika's violently alternating moods would be it.<br /><br />A young hunk, Walter, studying to become a 'low voltage' engineer, whatever that is, and playing ice hockey in his few leisure moments, is also a talented pianist. He encounters Elrika at an old-fashioned recital in a luxury apartment in what may or may not be Paris. In the glib fashion of so much art, he immediately falls in love and starts to 'cherchez la femme'.<br /><br />Repressed Erika has a liking for hardcore pornography, shown briefly but graphically for a few seconds while she sniffs a tissue taken from the waste basket in the private booth where she watches.<br /><br />Walter performs a brilliant audition and is grudgingly accepted as a private student by Erika, whose teaching style is characterised by remoteness, hostility, discouragement and humiliation.<br /><br />He soon declares his love and before long pursues Erika into the Ladies where they engage in mild hanky panky and incomplete oral sex. Erika retains control over her lovesick swain. She promises to send him a letter of instruction for further pleasurable exchanges.<br /><br />In the meantime, chillingly jealous because of Walter's kindness to a nervous student who is literally having the shits before a rehearsal for some future concert, Erika fills the student's coat pocket with broken glass, causing severe lacerations to those delicate piano-playing hands.<br /><br />The next big scene (by-passing the genital self-mutilation, etc) has Walter turning up at the apartment Erika shares with her mother. Erika want to be humiliated, bound, slapped, etc. Sensible Walter is, for the moment, repulsed and marches off into the night.<br /><br />At this point there's still nearly an hour to go. The viewer can only fear the worst. Erika tracks down Walter to the skating rink where he does his ice hockey practice. They retire to a back room. Lusty Wally is unable to resist the hands tugging at his trousers. His 'baby gravy' is soon expelled with other stomach contents. Ho hum.<br /><br />Repulsed but hooked, perhaps desirous of revenge for the insult so recently barfed on the floor, Walter returns to Erika's apartment. Can you guess what happens now? It's not very deep or difficult. Yes, he becomes a brute while Erika becomes a victim. One moment he's locking maman in her room and slapping Erika, the next he's kicking her in the face, having sex with her and renewing his declarations of love. <br /><br />Am I being unfair in this summary? Watch the film if you want, but I'd advise you not to.<br /><br />Anyone can see eternity in a grain of sand if they're in the right mood. I could expatiate at the challenging depiction of human relationships conveyed by this film if I wanted. But I 'prefer not to', because this is a cheap and nasty film that appeals to base instincts and says nothing.<br /><br />I'm supposed to say that parentally repressed Erika longs for love, ineffectively seeks it in pornography, inappropriately rejects it when it literally appears, pink and throbbing, under her nose, belatedly realises that she doesn't like being hurt, blah, blah, blah.<br /><br />The world has, for reasons not explained, stunted her. She apparently makes a monster out of someone who appeared superficially loving - but surely we all know that any man is potentially a violent rapist, because that's his essential nature however much he tries to tell himself and the world otherwise.<br /><br />At the end, if you have the patience to be there, there's a small twist. Before going to the final scene, where she's due to perform as a substitute for the underwear-soiling student with the lacerated hands, Erika packs a knife in her handbag. For Walter?<br /><br />Yes, you're ahead of me. She stabs herself in a none life-threatening area and leaves. Roll credits.<br /><br />If this earned the second prize at Cannes, just how bad were the rest of the entries?