In 1950 had John Ford de ideeën en motieven die de kern van zijn succesvolste westerns zouden vormen, al volledig ontwikkeld. Zo is er bijvoorbeeld altijd sprake van een sterk gemeenschapsgevoel, dat het meest schrijnend wordt weergegeven door de Joad-familie van Steinbeck in 'The Grapes of Wrath' (1940). Binnen deze gemeenschappen, zelfs te midden van Fords verhevener thema's van racisme en de pioniersgeest, is er altijd ruimte voor de kleinere menselijke interacties, de kleine vriendschappen en romances die het leven de moeite waard maken. 'Wagon Master' verscheen nadat Ford de eerste twee films van zijn 'cavalerie'-trilogie had uitgebracht: 'Fort Apache' (1948) en 'She Wore a Yellow Ribbon' (1949). '... en het beslaat een gelijksoortig terrein, alleen zonder het militaire perspectief en, erger nog, met de sterke hoofdrol van John Wayne. Ben Johnson en Harry Cary jr. zijn uitstekende acteurs, maar ze hebben het gevoel dat ze op iemands tweede viool moeten spelen, en Ward Bonds vloekende mormoonse ouderling, hoewel mogelijk een kandidaat voor zo'n rol, heeft niet genoeg concentratie om er bevredigend in te passen.<br />'<br />In 'Wagenmeester' lijkt Ford zich zo op zijn gemak te voelen met zijn beproefde westerse formule dat elke karakterontwikkeling grotendeels wordt verdoezeld. Ben Johnsons romance met Joanne Dru wordt meer als een verplichting dan als iets anders behandeld, en Harry Cary jr.' Het charmante van een mormoons meisje is in de uiteindelijke film zo plichtmatig dat er bijna niets overblijft om over na te denken. Alleen in Charles Kempers charismatische en schaamteloos louche oom Shiloh probeert Ford iets anders, en het werkt, ook al wordt hij omringd door een troep onuitstaanbaar vlezige boerenkinkels met openhangende monden. Waar Ford wel in slaagt, is het orkestreren van de conglomeratie van drie afzonderlijke Amerikaanse rassen: de op waarden gerichte mormamen, de gemakkelijke paardenhandelaars, de excentrieke reizende showmensen, die samensmelten tot een samenhangende gemeenschap van pioniers die een stralende toekomst tegemoet zien. Deze schijnbare harmonie wordt verstoord door de komst van oom Shiloh' 's Wapendragende bandieten, die misbruik maken van de wetteloosheid in de westelijke grensstreek, maar uiteindelijk verliezen van de nobele cowboys die 'alleen maar van slangen hielden'.<br />Naar verluidt beschouwde Ford Wagon Master als een van zijn favoriete films, en misschien heeft dat iets te maken met de afwezigheid van grote namen als John Wayne of Henry Fonda. Slechts gewapend met zijn vaste selectie van hoofdrolspelers kan Ford een gemeenschapsgevoel creëren door geen aandacht te besteden aan één personage, hoewel de meeste Mormom-reizigers nog steeds volkomen anoniem blijven. Onwillekeurig krijg ik het gevoel dat deze film alleen maar goed doet wat andere Ford-films nog beter deden: de ontzagwekkende majesteit van de westelijke grens werd mooier weergegeven in 'She Wore a Yellow Ribbon'; de romances en vriendschappelijk gekibbel onder de leden van de gemeenschap kregen meer nadruk in 'Fort Apache'; de vroege betrekkingen met de indianen, hier slechts gesuggereerd, werden grondiger onderzocht in 'The Searchers' (1956); de stoutmoedige pioniersgeest van de eerste kolonisten werd ontroerender verkend (althans door Henry Hathaway en George Marshall) in 'How the West Was Won' (1962). 'Wagon Master' is pure John Ford, maar het is geen monument.
By 1950, John Ford had already fully-developed the ideas and motifs that would form the core of his most successful Westerns. Always present, for example, is a strong sense of community, most poignantly captured in the Joad family of Steinbeck's 'The Grapes of Wrath (1940).' Within these communities, even amid Ford's loftier themes of racism and the pioneer spirit, there's always room for the smaller human interactions, the minor friendships and romances that make life worth living. 'Wagon Master (1950)' came after Ford had released the first two films in his "cavalry" trilogy  'Fort Apache (1948)' and 'She Wore a Yellow Ribbon (1949)'  and it covers similar territory, only without the military perspective and, more damningly, the strong lead of John Wayne. Ben Johnson and Harry Cary, Jr. are fine actors, but they feel as though they should be playing second-fiddle to somebody, and Ward Bond's cursing Mormon elder, while potentially a candidate for such a role, isn't given quite enough focus to satisfactorily fit the bill.<br /><br />In 'Wagon Master,' Ford seems so comfortable with his tried-and-tested Western formula that any character development is largely glossed over. Ben Johnson's romance with Joanne Dru is treated as an obligation more than anything else, and Harry Cary Jr's charming of a Mormon girl is so perfunctory as to be almost nonexistent in the final film, leaving one to ponder the survival of deleted scenes. Only in Charles Kemper's charismatic and shamelessly-villainous Uncle Shiloh does Ford try some different, and it works, even with his being surrounded by a troop of insufferably hammy slack-jawed yokels. Where Ford does succeed is in orchestrating the conglomeration of three distinct races of Americans  the values-orientated Mormoms, the easygoing horse-traders, the eccentric travelling showmen  into a cohesive community of pioneers looking towards a bright future. This apparent harmony is thrown into disarray by the arrival of Uncle Shiloh's gun-toting outlaws, who exploit the lawlessness of the Western frontier but ultimately lose out to the noble cowboys who "only ever drew on snakes."<br /><br />Ford reportedly considered Wagon Master among the favourite of his films, and perhaps this has something to do with the absence of big names like John Wayne or Henry Fonda. Armed only with his stock selection of usual players, Ford is able to generate a sense of community by avoiding placing focus on any one character, though most of the Mormom travellers still remain completely anonymous. Despite being undoubtedly well-made, I can't help feeling that this film only does well what other Ford pictures did even better: the terrific majesty of the the Western frontier was presented more beautifully in 'She Wore a Yellow Ribbon'; the romances and friendly squabbles among community members took greater prominence in 'Fort Apache'; the early relations with Native Americans, only hinted at here, were more thoroughly examined in 'The Searchers (1956)'; the bold pioneering spirit of the early settlers was explored more movingly (albeit by Henry Hathaway and George Marshall) in 'How the West Was Won (1962).' 'Wagon Master' is pure John Ford, but it isn't a landmark.