'The Merchant of Venice' is een van Shakespeares bekendere stukken en wordt nog steeds regelmatig opgevoerd in het theater. Het is echter ongelooflijk dat deze film de eerste Engelstalige versie lijkt te zijn die voor de bioscoop is gemaakt in plaats van voor de televisie. In de begindagen van de filmindustrie zijn er een aantal versies gemaakt in Engeland en Amerika, maar dat waren allemaal stille films.<br />De reden voor deze verwaarlozing van het stuk kan te maken hebben met gevoeligheden over het zogenaamde antisemitisme in het stuk, een onderwerp dat sinds de opkomst van de nazi's in 1933 nog gevoeliger is geworden. Dat verklaart misschien waarom alle eerdere versies in het stille tijdperk zijn gemaakt; in 1908 of 1922 zou het gemakkelijker zijn geweest Shylock als een rechttoe rechtaan schurk af te schilderen dan tegenwoordig. Maar naar mijn mening is de film helemaal niet antisemitisch. Men moet niet vergeten dat er tijdens Shakespeares leven geen gevestigde joodse gemeenschap in Engeland was; de joden waren aan het eind van de 13e eeuw door Edward I verdreven en mochten pas terugkeren in de tijd van Cromwell, zo'n veertig jaar na Shakespeares dood. Voor zover we weten is Shakespeare nooit naar het buitenland gereisd, dus het lijkt heel goed mogelijk dat hij zelf nooit joden persoonlijk heeft gekend of zelf de gevolgen van het antisemitisme heeft ervaren. Het stuk gaat niet alleen over de joodse kwestie, maar is onder andere ook een analyse van de bijtende gevolgen van religieuze vooroordelen. Het zou in feite een gecodeerd onderzoek kunnen zijn naar de wederzijdse antipathie tussen katholieken en protestanten in het Engeland van de Tudors (iets waar Shakespeare beslist ervaring mee zou hebben gehad) en een oproep tot meer tolerantie tussen hen beiden.<br />Toen, net als nu, hadden traditionele antisemitische stereotypen altijd joden als hebzuchtig afgeschilderd, maar Shylocks voornaamste zonde is geen hebzucht; als dat zo was, zou hij zeker Bassanio's aanbod hebben geaccepteerd om hem zesduizend dukaten te betalen, twee keer zoveel als Antonio had geleend. De ergste zonde is woede, en de wortel van die woede is de manier waarop hij en zijn mede-joden door de christenen van Venetië worden behandeld. Niet alleen worden joden in het algemeen als tweederangs burgers beschouwd, maar joodse geldschieters zoals Shylock zijn vooral het doelwit van misbruik, ook al zijn de diensten die ze verlenen noodzakelijk voor de Venetiaanse economie. Het stuk toont de corrumperende uitwerking van vooroordelen. Niet alleen corrumperen dit soort opvattingen de christenen die ze uitdragen, ze kunnen ook de joden corrumperen die eronder lijden. Shylocks wraakzucht is buiten alle proporties ten opzichte van het onrecht dat hem is aangedaan. Door op hem te spugen en hem een hond te noemen, gedraagt Antonio zich als een boerse kwezel, maar boersheid en kwezelarij worden over het algemeen niet beschouwd als misdaden die de doodstraf verdienen. Bovendien probeert Shylock zich te wreken op Antonio, niet alleen voor het onmiskenbare onrecht dat Antonio hem heeft aangedaan, maar ook voor alle onrecht, echt en denkbeeldig, dat hij door toedoen van de christelijke gemeenschap heeft geleden, zoals het huwelijk van zijn dochter met Lorenzo.<br />Het strekt de regisseur van de film, Michael Radford, en diens ster, Al Pacino, tot eer dat zij al deze kwesties begrijpen. Shylock heeft aanvankelijk een soort boze waardigheid over zich, die geleidelijk plaatsmaakt voor wraakzuchtige woede en ten slotte, na zijn vernedering in de processcène door de redenering van Portia, voor pathos. We zien duidelijk dat hij het instrument van zijn eigen vernietiging is geweest, maar we kunnen nog steeds met hem meevoelen. Naar mijn mening zijn geen van de optredens die ik van Pacino heb gezien ooit zo goed geweest als die in de eerste twee Godfather-films (niet _Scent of a Woman_, waarvoor hij een Oscar won, en zeker niet _Godfather III_ ), maar'_The Merchant of Venice_ komt daar het dichtst bij. De andere acteerprestatie die opviel was die van Lynn Collins.' De stralende Portia, die haar zinnen met grote helderheid en eenvoud uitspreekt en de intelligentie en vindingrijkheid tentoonspreidt die haar personage meer maken dan alleen maar een romantische heldin. Ik was minder onder de indruk van de Antonio van Jeremy Irons, die me te passief leek. Antonio is een complex personage, deels een trouwe vriend, deels een melancholieke contemplatief, deels een religieuze fanaticus en deels een ondernemende kapitalist. Hoewel Irons de eerste twee aspecten van zijn personage goed in de hand had, was het moeilijk je voor te stellen dat zijn Antonio iemand van een ander geloof zou uitschelden of dat hij zijn hele hebben en houden in de waagschaal zou stellen voor riskante handelstransacties.<br />Radfords interpretatie van het toneelstuk werd aangevallen door de filmcriticus van de _Daily Telegraph_ die, hoewel hij Pacino's rol bewonderde, de filmcriticus van de _Daily Telegraph_ was. Ik ben het niet eens met deze benadering. Het theater en de bioscoop zijn twee totaal verschillende media, en hoewel er in de bioscoop een paar opvallende modernistische benaderingen van Shakespeare zijn geweest (zoals 'Driekoningenavond' van Trevor Nunn), is een traditionele benadering vaak de beste. (Ik gaf bijvoorbeeld de voorkeur aan Zeffirelli's 'Romeo en Julia' boven Baz Luhrmanns 'Romeo en Julia'. Het idee dat we Shakespeare alleen kunnen waarderen in een moderne vermomming is pure intellectuele luiheid; we zijn niet bereid de moeite te nemen om onze grootste schrijver te zien in de context van de elizabethaanse samenleving die hem heeft voortgebracht, maar geven er de voorkeur aan hem te zien gekleed als een surrealistische man uit de twintigste eeuw.<br /><br />Radfords traditionele benadering stelt ons niet alleen in staat om in te zien dat onverdraagzaamheid en wraakzucht eeuwenoude, universele problemen zijn, maar zorgt ook voor een visueel opvallende film. In het stuk worden de scènes die zich in Venetië afspelen gekenmerkt door turbulentie; die in Portia's landhuis in Belmont zijn gelukkiger en vrediger. In de film werden de Venetiaanse buitenscènes op locatie opgenomen tegen een achtergrond van mistige, winterse, grijze luchten, vergelijkbaar met de look die werd bereikt in 'Don't Look Now'. De met kaarsen verlichte interieurs, met gezichten die helder verlicht waren tegen een donkere achtergrond, deden denken aan de chiaroscuro-effecten van een schilderij van Caravaggio; ik vermoed dat dit opzettelijk was, aangezien Caravaggio een tijdgenoot van Shakespeare was. In tegenstelling tot het donkere of mistige Venetië werden de Belmont-scènes (gefilmd in een betoverende Palladiaanse villa op een eiland in een meer) gekenmerkt door zonneschijn of vredig maanlicht.<br />Dit is een van de beste Shakespeare-bewerkingen van de afgelopen jaren; een intelligente en visueel aantrekkelijke blik op een complex toneelstuk.<br />Een paar fouten. We zien een zwarte zwaan op het water voor Portia's huis. Deze vogels komen uit Australië en zijn pas na 1596, de datum waarop de film is opgenomen, naar Europa gekomen. Het portret van Portia in de loden kist is geschilderd in de stijl van de Florentijnse Botticelli, die ongeveer een eeuw voor die datum actief was. Lynn Collins doet misschien denken aan een Botticelli-schoonheid, maar het lijkt onwaarschijnlijk dat een Venetiaanse dame aan het eind van de 16e eeuw zichzelf heeft laten schilderen in de stijl van het eind van de 15e eeuw in Florence.
'The Merchant of Venice' is one of Shakespeare's better-known plays and is still regularly performed in the theatre. Incredibly, however, this film would seem to be the first-ever English-language version made for the cinema rather than television. There were a number of versions made in Britain or America during the early days of the cinema, but these were all silents.<br /><br />The reason for this neglect of the play may be connected with sensitivities about the play's alleged anti-Semitism, a subject which has been even more sensitive since the rise to power of the Nazis in 1933. (This may explain why all previous versions were made during the silent era; in 1908 or 1922 it would have been easier to portray Shylock as a straightforward villain than it would be today). Yet in my view the film is not anti-Semitic at all. It should be remembered that during Shakespeare's lifetime there was no settled Jewish community in England; the Jews had been expelled by Edward I in the late 13th century, and were not permitted to return until the time of Cromwell, some forty years after Shakespeare's death. As far as we know, Shakespeare never travelled abroad, so it seems quite possible that he himself never knew any Jews personally or experienced the effects of anti-Semitism at first hand. The play is not simply about the Jewish question, but is, among other things, an analysis of the corrosive effects of religious prejudice. It may, in fact, be a coded examination of the mutual antipathy between Catholics and Protestants in Tudor England (something of which Shakespeare certainly would have had first-hand experience) and an appeal for greater tolerance between them.<br /><br />Then as now, traditional anti-Semitic stereotypes had always depicted Jews as avaricious, but Shylock's principal sin is not avarice; if it were, he would certainly have accepted Bassanio's offer to pay him six thousand ducats, twice the amount borrowed by Antonio. Rather, Shylock's besetting sin is anger, and the root of his anger is the way in which he and his fellow-Jews are treated by the Christians of Venice. Not only are Jews in general regarded as second-class citizens, but Jewish moneylenders such as Shylock are particular targets for abuse, even though the services they provide are necessary to the Venetian economy. The play shows the corrupting effects of prejudice. Not only do views of this sort corrupt the Christians who hold them, they can also corrupt the Jews who suffer abuse. Shylock's vindictiveness is out of all proportion to the wrongs he has suffered. By spitting on him and calling him a dog, Antonio behaves like a boorish bigot, but boorishness and bigotry are not generally regarded as crimes deserving of the death penalty. Moreover, Shylock seeks to revenge himself on Antonio not merely for the undoubted wrongs that Antonio has done towards him, but also for all the wrongs, real and imaginary, that he has suffered at the hands of the Christian community, such as his daughter's marriage to Lorenzo. <br /><br />It is to the credit of the film's director, Michael Radford and of its star, Al Pacino, that they understand all these issues. Pacino's Shylock has, initially, a sort of angry dignity about him that gradually gives way to vindictive rage and finally, after his humiliation in the trial scene by Portia's reasoning, to pathos. We see clearly that he has been the instrument of his own destruction, but we can still sympathise with him. In my view, none of Pacino's performances that I have seen have ever equalled those he gave in the first two 'Godfather' films (not 'Scent of a Woman', for which he won an Oscar, and certainly not 'Godfather III'), but 'The Merchant of Venice is the one that comes closest to those benchmarks. The other acting performance that stood out was Lynn Collins's luminous Portia, speaking her lines with great clarity and simplicity and bringing out the intelligence and resourcefulness that make her character more than simply a romantic heroine. I was less impressed with Jeremy Irons's Antonio, who seemed too passive. Antonio is a complex character; part loyal friend, part melancholy contemplative, part religious bigot and part enterprising capitalist. Although Irons captured the first two of those aspects, it was difficult to envisage his Antonio either spitting on someone of a different faith or hazarding his all on risky trading ventures. <br /><br />Radford's interpretation of the play was attacked by the film critic of the 'Daily Telegraph' who, although he admired Pacino's performance, disliked the period setting and argued that Shakespeare needs to be placed in a contemporary setting if it is to have 'relevance' for a modern audience, citing a recent stage production which set the action in Weimar Germany. I would disagree profoundly with this approach. The theatre and the cinema are quite different media and, while there have been some striking modernist approaches to Shakespeare in the cinema (Trevor Nunn's 'Twelfth Night' comes to mind), a traditionalist approach is often the best one. (I preferred, for example, Zeffirelli's 'Romeo and Juliet' to Baz Luhrmann's). The idea that we can only appreciate Shakespeare in a modern guise is sheer intellectual laziness; we are not prepared to make the effort to see our greatest writer in the context of the Elizabethan society that produced him, but rather prefer him dressed up as an ersatz twentieth-century man.<br /><br />Radford's traditional approach not only enables us to appreciate that bigotry and vindictiveness are age-old, universal problems, but also makes for a visually striking film. In the play, the scenes set in Venice itself are characterised by turbulent action; those set in Portia's country house at Belmont are happier and more peaceful. In the film, the Venetian exterior scenes were shot on location against a backdrop of misty, wintry grey skies, similar to the look achieved in 'Don't Look Now'. The candlelit interiors, with faces brightly lit against a dark background, were reminiscent of the chiaroscuro effects of a Caravaggio painting; I suspect this was quite deliberate, as Caravaggio was a contemporary of Shakespeare. By contrast to dark or misty Venice, the Belmont scenes (shot in an enchanting Palladian villa on an island in a lake) were characterised by sunshine or peaceful moonlight. <br /><br />This is one of the best Shakespeare adaptations of recent years; an intelligent and visually attractive look at a complex play. 8/10.<br /><br />A couple of errors. We see a black swan on the water in front of Portia's house. These birds are natives of Australia and were not introduced to Europe until well after 1596, the date when the film is set. Also, the portrait of Portia in the leaden casket is painted in the style of the Florentine Botticelli, who was active about a century before that date. Lynn Collins may be reminiscent of a Botticelli beauty, but it seems unlikely that a late 16th century Venetian lady would have had herself painted in the manner of late 15th century Florence.