Veel animatiefans beschouwen Wladyslaw Starewicz als het grote vergeten genie van een speciale tak van de kunst, de poppenanimatie, die hij bijna in zijn eentje heeft uitgevonden... en toevallig ook nog bijna per ongeluk. Als jongeman had Starewicz meer belangstelling voor entomologie dan voor de film, maar zijn mislukte poging om twee vechtende boktorren te filmen leidde tot een onverwachte doorbraak in de filmindustrie toen hij besefte dat hij beweging kon simuleren door de karkassen van kevers te manipuleren en ze één voor één te fotograferen. Deze ontdekking leidde tot de productie van Starewicz' verbazingwekkend gedetailleerde klassieker, de korte THE CAMERAMAN'S REVENGE, die hij in 1912 in Rusland maakte, in een tijd dat animatiefilms nog in de kinderschoenen stonden. Het politieke tumult rond de Russische Revolutie had Starewicz ertoe gebracht naar Parijs te verhuizen, waar een van zijn eerste producties <0xE2><0x80><0x93> toevallig? <0xE2><0x80><0x93> een duistere politieke satire was die onder meer bekendstond als 'Kikvors' of 'De Kikkers die een Koning zochten'. In bijna alle films van Starewicz zit wel een vleugje zwarte komedie, maar hier is het echt heel duister, meer gericht op volwassenen die de satirische aspecten kunnen waarderen dan op kinderen, en die de climax naar alle waarschijnlijkheid schokkend zouden vinden. (Ik ben van middelbare leeftijd en vond het zelf ook behoorlijk schokkend.) En inderdaad, afdrukken van de film die bedoeld was voor Engelssprekende kijkers uit de jaren twintig kregen titelkaartjes vol woordspelingen en kwinkslagen om de scherpe Het verhaal speelt zich af in een moeras, het Gemenebest van Kikvorsen, waar de burgers niet gelukkig zijn met hun regering en een speciale zitting hebben belegd om te zien wat ze kunnen doen om de situatie te verbeteren. Ze besluiten Jupiter om een koning te smeken. De menigte is indrukwekkend geanimeerd in deze openingsscène <0xE2><0x80><0x93> het moet niet gemakkelijk zijn geweest om zoveel kikkerpoppetjes tegelijkertijd levend te laten lijken <0xE2><0x80><0x93> terwijl Jupiter op zijn beurt wordt afgebeeld als een grappige man met een witte baard in de wolken, die eruitziet alsof hij liever een dutje doet. Als Jupiter hun een boomachtige god stuurt die hen onbewogen aankijkt, besluiten de kikkers dat dit geen verbetering is en eisen een andere koning. Geïrriteerd stuurt Jupiter hun een ooievaar. De Burgemeester stapt naar voren om hem de sleutel van het Gemenebest te overhandigen, terwijl de filmcamera's het gebeuren vastleggen. Tot ieders afgrijzen vreet de ooievaar de Burgemeester op en gaat vervolgens vrolijk tekeer, waarbij hij willekeurige burgers opslokt. Op een kaartje staat droog: 'Nieuws over de eetlust van de Koning verspreidt zich door het koninkrijk.' Als de nu doodsbange kikkers Jupiter opnieuw om hulp smeken, verliest hij zijn geduld en bekogelt hun gemeenschap met bliksemschichten. De moraal van ons verhaal, verteld door een ongelukkige kikker vlak voordat hij wordt opgegeten, is: 'Laat maar zitten.' Als je bedenkt in welke periode dit opzienbarende filmpje werd gemaakt, en gezien het feit dat het werd gemaakt door een Russische emigrant op het hoogtepunt van de Burgeroorlog van dat belegerde land, zou je dit gemakkelijk kunnen zien als een parabel over die gebeurtenissen. Het kan zijn dat Starewicz de onrust in Rusland in gedachten had toen hij 'Frogland' maakte, maar wat de aanleiding ook was voor zijn keuze van het materiaal, de film geldt als een universeel waarschuwingsverhaal. 'Frogland' zou de Sovjet-Unie, Italië, Duitsland of Japan in de jaren dertig van de twintigste eeuw kunnen zijn, of elk ander land uit welk tijdperk dan ook dat zijn waakzaamheid laat varen en wordt overweldigd door tirannie. Het is een fascinerende film, zelfs een charmante op zijn macabere manier, maar de boodschap is niet grappig.
Many animation buffs consider Wladyslaw Starewicz the great forgotten genius of one special branch of the art, puppet animation, which he invented almost single-handedly . . . and, as it happened, almost accidentally. As a young man Starewicz was more interested in entomology than the cinema, but his unsuccessful attempt to film two stag beetles fighting led to an unexpected breakthrough in film-making when he realized he could simulate movement by manipulating beetle carcasses and photographing them one frame at a time. This discovery led to the production of Starewicz' amazingly elaborate classic short THE CAMERAMAN'S REVENGE, which he made in Russia in 1912, at a time when motion picture animation of all sorts was in its infancy.<br /><br />The political tumult of the Russian Revolution caused Starewicz to move to Paris, where one of his first productions-- coincidentally? --was a dark political satire variously known as "Frogland" or "The Frogs Who Wanted a King." A strain of black comedy can be found in almost all of Starewicz' films but here it is very dark indeed, aimed more at grown-ups who can appreciate the satirical aspects than children, who would most likely find the climax upsetting. (I'm middle-aged and found it pretty upsetting, myself.) And indeed, prints of the film intended for English-speaking viewers of the 1920s were given title cards filled with puns and quips in order to help soften the sharp sting of the finale.<br /><br />Our tale is set in a swamp, the Frogland Commonwealth, where the citizens are unhappy with their government and have called a special session to see what they can do to improve matters. They decide to beseech Jupiter for a king. The crowds are impressively animated in this opening sequence-- it couldn't have been easy to make so many frog puppets look alive simultaneously --while Jupiter, for his part, is depicted as a droll white-bearded guy in the clouds who looks like he'd rather be taking a nap. When Jupiter sends them a tree-like god who regards them impassively the frogs decide that this is no improvement and demand a different king. Irritated, Jupiter sends them a stork.<br /><br />Delighted with this formidable-looking new king who towers above them, the frogs welcome him with a delegation of formally dressed dignitaries. The Mayor steps forward to hand him the key to the Commonwealth as newsreel cameras record the event. To everyone's horror, the stork promptly eats the Mayor and then goes on a merry rampage, swallowing citizens at random. A title card dryly reads: "News of the king's appetite spreadeth throughout the kingdom." When the now-terrified frogs once more beseech Jupiter for help, he loses his temper and showers their community with lightning bolts. The moral of our story, delivered by a hapless frog just before he is eaten, is "Let well enough alone."<br /><br />Considering the time period when this startling little film was made, and considering the fact that it was made by a Russian émigré at the height of that beleaguered country's Civil War, it would be easy to see this as a parable about those events. Starewicz may or may not have had Russia's turmoil in mind when he made "Frogland," but whatever prompted his choice of material the film stands as a cautionary tale of universal application. "Frogland" could be the Soviet Union, Italy, Germany or Japan in the 1930s, or any country of any era that lets its guard down and is overwhelmed by tyranny. It's a fascinating film, even a charming one in its macabre way, but its message is no joke.