'Landschap na een veldslag' opent met ontsnappende gevangenen over een besneeuwd veld vol hekken <0xE2><0x80><0x93> in nogal grappige bewegingen begeleid door Vivaldis Vier Jaargetijden. Een ontroerende opening. Maar we leren al snel dat deze gevangenen een meute vormen, en als ze (ook weer behandeld als humoristisch) een man levend bewerken, stopt de hoofdpersoon even, maar is al snel meer bezig met het vinden van boeken uit het afgedankte kamp dan met het verzorgen van zijn buurman.<br />De rest van de film speelt in een Amerikaans kamp waar de gevangenen niet worden vrijgelaten, in een soort semi-vrijheidskamp, een semi-kamp. Een perfect decor voor een studie naar oorlogsmisdadigheid, Amerikaanse kampen, het Poolse nationalisme, het katholicisme, verdriet en menselijke ellende in het algemeen. De film neemt een belangrijke wending. Er komen vrouwen in voor, en met hen veranderen licht, kleur en temperament. Tegelijkertijd blijkt dat deze gevangenen slaven waren in de Holocaust. Ik denk dat een belangrijk politiek thema van de film de manier is waarop de mensheid de joden behandelde tijdens en na de wereldoorlog, en niet alleen de nazi-vernietiging, maar ook het feit dat de mensheid dat liet gebeuren <0xE2><0x80><0x93> en hen na de oorlog zelfs uit Europa verdreef. Op een emotioneel niveau gaat de film over verdriet en het probleem om verdriet te laten komen, hoe het milieu verdriet moeilijk maakt en hoe moeilijk het kan zijn om verdriet te delen met mensen met verschillende ervaringen. Maar de film is een tapijt van onderliggende tegenstrijdigheden, humor, ironie en plotselinge schoonheid. Een paar keer speelt tijdens de film een zigeunergevangene op een harp, een emotionele melodie die de hoofdpersoon (filmisch gesproken) op brute wijze door de hoofdpersoon wordt afgewezen. Dat voorbeeld geeft een belangrijke invulling aan de stijl en het thema van de film. Als het erom gaat de film zijn ware aard te laten zien, is het komisch om te zien hoe de hoofdpersoon voortdurend zijn zelfbeheersing verliest en zijn bril afzet, in een menigte, in hooibergen enzovoort.<br />Het is niet moeilijk om Spielbergs respect voor Wajda te begrijpen als je deze film ziet. De grote behandeling van het licht kan worden vergeleken met Spielberg op zijn best. Het Grunwald-intermezzo spreekt voor zichzelf. Het haalt de film natuurlijk alleen maar uit het kamp, maar filmisch brengt het de droom en de eeuwigheid in diepe schoonheid. Hoe dan ook, er is ook nog een andere scène die ik niet zonder commentaar kan laten gaan. Het is het christelijke avondmaal. Ongetwijfeld ironisch, maar tegelijkertijd diep religieus zien we het transsubstantiatiemoment, waarbij iedereen op zijn knieën valt, terwijl de hoofdpersoon uit zijn isolement wordt gered door de priester die als komische misdienaar optreedt. Zijn klokken bespotten het tafereel, maar geven het ook emotie en liefde. Als Nina haar brood krijgt, valt het zonlicht op haar en gaan de klokken luiden, het hoogtepunt van de film.<br />Hoofdrollen zijn uitstekend in hun rollen. Olbrychski als de perfecte hoofdpersoon van Wajda: de twijfelende, reflecterende geest, die niet in staat is alle aspecten van zijn geest en emoties tot leven te brengen. De beeldschone Celinska doet haar debuut in een personage dat niet in staat is al haar innerlijk tot uitdrukking te brengen in haar trotse bewegingen.<br />Degenen die alles proberen te beschrijven, zijn vaak niet in staat om met niets rekening te houden. Dat is waar Wajda toe in staat is. Zijn films zijn heel ontroerend, diep of prachtig geschoten, maar hij besteedt aandacht aan de bijzonderheden van het leven en de maatschappij. Een moment van vreugde voor de een is het moment van ironie voor de ander, het moment van verdriet voor de derde en het moment van niets voor de vierde. Er zijn minstens twee redenen om aandacht te schenken aan de Wajdas-films uit die periode. Ten eerste de opmerkelijke vrije expressie van diepe politieke impact. Dit land was het eerste land dat twintig jaar later het communisme omverwierp. Ten tweede de ontwikkeling van een filmische en verhalende taal die in Kusturica tot grote hoogte is gestegen.
"Landscape after a battle" opens with escaping prisoners over a snowy field full of fences - in rather funny movements accompanied by Vivaldis Four Seasons. A touching opening. But we soon enough learn to know these prisoners as a mob, and when they (also treated humouristic) burry a man alive, the protagonist stops for a moment, but is soon more engaged in finding books from the turndowned camp than caring about his neighbour.<br /><br />The rest of the film is set in an American camp from where the prisoners are not released, in some kind of semi freedom, semi camp. A perfect set for a study of war criminality, American camps, Polish nationalism, Catholisism, grief and human misery in general.<br /><br />Film makes an important turn. In comes women, and with them film changes light, colour and temper. At the same time it turns out that these prisoners were slaves in Holocaust. I think a main underlying political theme of the film must mankind's treatments of Jews under and after the world war, and not only the Nazi exterminations, but mankind letting it happen - and even forcing them out of Europe after the war. On an emotional level the film is about grief and the problem with letting grief come, how environment makes grief difficult, and how difficult it can be to share grief for people with different experiences. <br /><br />But the film is a carpet of underlying contradictions,humour, irony and sudden beauty. A couple of times during the film a gypsy prisoner plays on an harp, an emotional tune brutally rejected (filmatically speaking) by the protagonist. That example picks up an important essence of the film's style and theme. When it comes to humour its very comic how the protagonist constantly looses and finds back his glasses, in crowds, in hay stacks etc.<br /><br />Its not hard to understand Spielberg's respect of Wajda when you see this film. The great treatment of light can be compared with Spielberg on his best. The Grunwald intermezzo speaks for itself. Narrativly it only brings the film out of the camp, but filmatically it brings the film to dream and eternity with profound beauty. Anyhow, there is also another scene I can't let go without comment. Its the Christian Supper. Undoubtly ironical, but simultaneously deeply religious we see the transsubstantiation moment, everybody falling on their knees, while the protagonist is saved from isolation by the priest to serve as a comic altar boy. His bells are mocking the scene, but also gives it emotion and love. When Nina gets her bread, sun light falls upon her and bells ring spheric, its the peak moment of the film.<br /><br />Main actors are excellent in their roles. Olbrychski as the perfect Wajda protagonist - the doubting reflecting mind, unable to put all the aspects of his mind and emotion into life. Beautiful Celinska is with great body acting debuting in a character unable to express all her inner in her proud movements.<br /><br />Those who try to describe everything, often are unable to take nothing in consideration. This is what Wajda manages. His films are either very moving, deep or beautifully shot, but pays attention to life's and society's particularity. A moment of joy for one, is the moment of irony for a second, the moment of grief for the third, a moment of nothing for the fourth.<br /><br />There is at least two reasons to pay attention to Wajdas films of this period. First is the remarkable free expression of deep political impact. This country was the first to overthrow communism twenty years later. Second is the development of a filmatic and narrative language that Kusturica has rose to grandeur.