Dus wat is 'Batman Returns' eigenlijk?<br />Het werd op de markt gebracht als een actiefilm, en veel mensen die hem hebben gezien schijnen te denken dat ze een actiefilm hebben gezien <0xE2><0x80><0x93> maar echt, zoveel actie is er niet, en Tim Burton lijkt er nauwelijks in geïnteresseerd te zijn.<br />Mensen vergelijken hem vaak met de 'bitterere' superheldenstrips van eind jaren tachtig, maar eerlijk gezegd, als je 'The Dark Knight Returns' hebt gelezen, lijkt dat een beetje absurd; Burtons buitensporige fantasieën hebben meer gemeen met de tv-series uit de jaren zestig (de Penguin rijdt nota bene rond in een reusachtige plastic eend).<br />Burtons stijl wordt vaak beschreven als gotisch, en dat is het.' De Penguin <0xE2><0x80><0x93> misvormd, kwaadaardig, met een ingewikkelde geschiedenis en een onderaards hol <0xE2><0x80><0x93> is een gotische dreiging, gekleed in meer respectabele Dickensiaanse kleren <0xE2><0x80><0x93> Udolfo die zich voordoet als Uriah Heep.<br />Maar Catwoman dan? Ze mag dan uit de dood zijn opgestaan, maar dat pvc-katoenen catsuit is onmiskenbaar twintigste-eeuws, en de wereld van haar alter ego Selina Kyle bestaat uit een en al directiekamers en appartementen <0xE2><0x80><0x93> het doet denken aan een romantische komedie uit de jaren dertig.<br />En dan klikt het. De slimme maar onderdrukte secretaresse die wordt verleid door een eenzame miljonair? De daaropvolgende complicaties, veroorzaakt door misleiding en vermomming? 'Batman Returns' is duidelijk een romantische komedie in de oude Hollywoodstijl, gefilterd door Burtons sm-kerkhofsensaties. Het heeft meer gemeen met 'The Hudsucker Proxy' (met inbegrip van expressionistische decors) dan met andere superheldenfilms.<br />Zoals veel romantische komedies draait het vooral om de make-over van de heldin; niet van het lelijke eendje tot de zwaan, maar van voetveeg tot domina. Michelle Pfeiffer geeft een van de optredens van haar (soms opmerkelijke) carrière; ze is iconisch sexy als Catwoman (die arme Halle Berry heeft nooit een greintje pit), speels en wraakzuchtig, gedenkwaardig omdat ze met haar hele lichaam kan acteren. Maar achteraf gezien zijn het haar scènes als Selina die indruk maken; ze zijn bijna allemaal een komisch juweeltje, vooral de glimp die we opvangen van haar eenzame huiselijk leven. In die scènes komt de film pas echt tot leven. Er gaat niets boven Selina en Bruce Wayne die onder de mistletoe dansen op Siouxsie and the Banshees, met een pistool tussen hen in, tegelijkertijd machtig en gevangen door hun alter ego's, gedoemd tot conflicten. Vergeet de gemakkelijke sentimentaliteit van 'Big Fish' of de ragfijne emoties van 'Edward Scissorhands' <0xE2><0x80><0x93> dit is de meest hartgrondige scène in alle films van Burton. Liefde, wraak, fatalisme, fetisjisme, krankzinnigheid, zelfverachting en niet zo'n klein beetje gevatheid, allemaal in een paar korte regels en volkomen ingestudeerd door de acteurs <0xE2><0x80><0x93> vooral Pfeiffer.<br />Elders doet Danny de Vito haar bijna na en vindt hij de gekwetste waardigheid begraven onder die waarlijk weerzinwekkende langharigen. De schurk uit de hogere kringen van de strips blijkt niets meer te zijn dan een schijnvertoning; Burtons Penguin is een dierlijk wezen dat onderworpen is aan zijn eigen, Eliza Doolittle-achtige make-over (bijna letterlijk een 'lelijk eendje'). Het is Burtons radicaalste <0xE2><0x80><0x93> en grappigste <0xE2><0x80><0x93> gedaanteverwisseling. Christopher Walkens Max Schreck completeert een volmaakt drieluik van schurken en glijdt met zenuwslopend gemak heen en weer tussen oppervlakkige charme en nietszeggende psychose (en ligt het aan mij, of doet het logo van zijn bedrijf me denken aan Mickey Mouse? Misschien moeten we het voormalige Disney-animator Burton maar eens vragen).<br /><br />Christopher Nolans 'Batman Begins' <0xE2><0x80><0x93> een echte actiefilm <0xE2><0x80><0x93> is alom geprezen als de eerste film die Batman recht doet; ik bewonder Nolan.' Het zou jammer zijn als die film dit bijzondere juweel zou overschaduwen.
So what is 'Batman Returns', anyway?<br /><br />It was marketed as an action film, and many people who've seen it seem to think that they've watched an action film - but really, there isn't that much action, and Tim Burton barely seems interested in it.<br /><br />People often align it with the 'grittier' superhero comics of the late eighties, but honestly, if you've read 'The Dark Knight Returns', that seems just a little absurd; Burton's excessive imaginings have more in common with the day-glo sixties TV series (the Penguin drives around in a giant plastic duck, for goodness' sake).<br /><br />Burton's style is often described as Gothic, and that's a little closer to what we see on screen; the Penguin - deformed, malign, with a tangled history and a subterranean lair - is a Gothic menace dressed up in more respectable Dickensian clothes - Udolfo masquerading as Uriah Heep. <br /><br />But what of Catwoman? She may be raised from the dead, but that PVC catsuit is decidedly Twentieth Century, and her alter ego Selina Kyle's world is all boardrooms and apartments - reminiscent of a 1930s romantic comedy.<br /><br />And then it clicks. The smart but downtrodden secretary romanced by a lonely millionaire? The ensuing complications caused by deception and disguise? 'Batman Returns' is, quite clearly, a romantic comedy in the old Hollywood style, filtered through Burton's S&M dungeon sensibilities. It has more in common with 'The Hudsucker Proxy' (including expressionist sets) than it does with other superhero films. <br /><br />Like many a romantic comedy, it centres around the make-over of the heroine; not from ugly duckling to swan, but from doormat to dominatrix. Michelle Pfeiffer gives one of the performances of her (often remarkable) career; she's iconically sexy as Catwoman (poor Halle Berry never had a prayer), playful and vindictive, memorable because she knows how to act with her whole body. In retrospect, though, it's her scenes as Selina that impress; almost every one of them is a little comic gem, particularly the glimpse we get of her lonely home life. It's a delicately balanced tragicomic performance, and it's in these scenes that the film really sparks to life. Nothing moves me quite like Selina and Bruce Wayne dancing under the mistletoe to Siouxsie and the Banshees, a gun held between them, simultaneously empowered and trapped by their alter egos, doomed to conflict. Forget the easy sentimentality of 'Big Fish' or the gossamer emotions of 'Edward Scissorhands' - this is the most heartfelt scene in all of Burton's films. Love, revenge, fatalism, fetishism, insanity, self-loathing and not a little wit, all in a few short lines and absolutely nailed by the actors - particularly Pfeiffer. <br /><br />Elsewhere, Danny de Vito almost matches her, finding the wounded dignity buried beneath those truly repellent long-johns. The upper-crust villain of the comics is revealed to be nothing more than a sham; Burton's Penguin is a feral creature subjected to his own, Eliza Doolittle-style make-over (almost literally an 'ugly duckling'). It's Burton's most radical - and funniest - reinvention. Christopher Walken's Max Schreck completes a perfect triptych of villains, sliding between casual charm and blank-eyed psychosis with unnerving ease (and is it just me, or does his company's logo bring to mind Mickey Mouse? Perhaps we should ask former Disney animator Burton).<br /><br />Christopher Nolan's 'Batman Begins' - a real action film - has been much praised as the first film to do justice to Batman; I admire Nolan's film, but it would be a pity if it were allowed to overshadow this idiosyncratic gem.