Dit is zo'n vereerde en bestudeerde film, zo'n klassieker onder de vele van Hitchcock, dat er geen vleierij voor nodig is om hem nog eens te willen zien. Toch denk je: kan hij standhouden, zelfs als de enorme (en slimme, en verbazingwekkende) truc van de plot geen verrassing is?<br />Ja.<br />En om te beginnen is er het begin, een intens mooi en gelikt verhaal over in feite het hele verhaal, de essentie ervan. Twee taxi's, twee mannen met hun schoenen aan, die allebei de trein in lopen, dan tegenover elkaar gaan zitten, en, oeps, een vergissing, een duwtje, en het gesprek begint, en we zien de mannen zelf. Ze zijn onderling verwisselbaar. De toon hier is karakteristiek voor Hitchcock, zoals in veel horror- en thrillerfilms: opgewekt en luchtig. Maar we weten bij het kijken naar de film dat dit niet het geval zal zijn, dus maken we ons nu al zorgen. Wat gaat er per slot van rekening mis?<br />Heel veel. In de ware Hitchcock-stijl is het een zuiver onschuldige man (bijna altijd een man) die geconfronteerd wordt met onrecht, die in de val zit van de omstandigheden die bedreigen wat het waardevolst voor hem is. De onschuldige in dit geval, tennisspeler Guy Haynes, wordt gespeeld met een onschuld die geloofwaardig is: zijn ontwikkelde beleefdheid in die eerste scène bijvoorbeeld, wanneer hij beseft dat de andere man een klein kind is, is precies wat jij en ik zouden doen. De niet-zo-onschuldige man is het egocentrische en griezelig intelligente, verwende kind, Bruno Anthony, met de grootste genialiteit gespeeld door Robert Walker. (Deze griezelige vertoning staat gelijk aan die van een andere Hitchcock-gek, gespeeld door Anthony Perkins in _Psycho_.) Dus vanaf de eerste scène, in de trein (en de trein, echt schitterend!), hebben we de twee hoofdrollen en hebben we de verbijsterende en volstrekt eenvoudige en uiteindelijk vernietigende plot, vanaf de eerste roman van Patricia Highsmith, die ook de boeken schreef achter de twee _Mr. Ripley-_ films. En het kan ook geen kwaad dat het scenario mede geschreven was door Raymond Chandler zelf, die iets weet van economie en slimme dialoog. En misdaad.<br />En natuurlijk is er meer dan alleen de eerste scène. Wat moet ik opmerken? Nou, die slimme dochter van een senator (ik vond haar geweldig) is de dochter van Hitchcock, Patricia, die nog steeds bij ons is (sinds 2009; ze had ook een rol in Psycho). En er is een karakteristieke locatie voor een belangrijke scène in de film: de tennisbanen in de Hamptons, bij ons bekend als de locatie van de U.S. Open. De fantastische laatste volledige scène met de carrousel is de enige plek waar Hitchcock overgaat op een soort langzame en gestage montage, om de spanning op te bouwen door het surrealistisch te maken. De angst wordt absoluut vetgemest door de lachende kinderen en de oude man die eronder kruipt. Het is allemaal geprojecteerd op een set, een van de meer naturalistische toepassingen van een regisseur die erom bekendstaat dat hij zich geen zorgen maakt over het realisme van zijn achterwaartse projecties.<br />De fotografie is die volmaakte Hollywood-verbluffendheid zonder zo gestileerd te worden (zoals in sommige noir-films) dat het een object op zich is. Kijk nog eens naar de eerste scène, of naar de opname (en montage) van Haynes die het huis binnengaat voor wat het publiek een moord noemt. Dit is een geraffineerde constructie. Als we niet helemaal verbaasd zijn dat het Bruno in het bed is, bewijst dat alleen maar dat de regisseur ons op het verkeerde been heeft gezet. Er wordt altijd iets onverwachts verwacht.<br />Zijn er onvolkomenheden? Wie zal het zeggen? Het hangt ervan af wat voor valsheid je als mooie stijl kunt accepteren (of omhelzen). De scène waarin Bruno op een feestje de oude vrouw wurgt, is zowel briljant (de vrouw, gespeeld door Norma Varden, is een zo geloofwaardige karikatuur dat het je de adem beneemt) als ontsierd door de manier waarop hij naar de dochter van de senator kijkt en in een dodelijke trance wordt gebracht door haar bril en haar gelijkenis met zijn eerdere slachtoffer. Dit is een midden twintigste-eeuwse opvatting van de psychologie die veel van Hitchcocks inspanningen verstoort. (Het einde van _Psycho_, om te beginnen.)<br />Het Wikipedia-artikel over de film legt de nadruk op de voortdurende verdubbeling van de dingen in de film, van de hoofdpersonen tot het moordslachtoffer en de dochter van de senator. Dit komt op allerlei kleine manieren terug: twee mannen volgen hem naar de tennisbaan, twee mannen begeleiden het slachtoffer naar het pretpark, enzovoort. Er kan te veel van gemaakt worden, maar het levert wel een esthetische consistentie op die boven en onder ons bewustzijn ligt. Vergeet niet dat er twee moorden in het spel zouden zijn <0xE2><0x80><0x93> het is het ontbreken van de tweede moord, het onvermogen om in dat geval een verdubbeling te creëren, dat Bruno doet ontrafelen.<br />Walker de acteur had emotionele problemen en werd opgenomen in het jaar voordat deze film werd opgenomen, en kort daarna stierf hij aan een reactie op een middel dat werd gebruikt om een van zijn uitbarstingen te kalmeren. Hoewel hij in andere films heeft gespeeld, is Strangers on a Train verreweg zijn beste film. Farley Granger heeft een lange carrière achter de rug waarin hij nooit echt een ster is geworden, hoewel zijn stijl soms een merkwaardige nerveuze charme heeft die echt goed werkt, vooral in Ze leven bij nacht.<br />En als je deze film voor de eerste of derde keer bekijkt, moet je uitkijken naar de ijzingwekkende en hilarische scène bij de tenniswedstrijd, waarin alle hoofden van het publiek eensgezind heen en weer bewegen <0xE2><0x80><0x93> behalve dat van Bruno. Hij staart naar buiten zonder zijn hoofd recht naar ons toe te bewegen. Zoals de trailer van de film zegt: na deze film praat je niet meer tegen 'vreemden in een trein'.
This is such a revered and studied film, a classic among Hitchcock's many, it takes no cajoling to want to watch it again. Yet you think: can it hold up even when the huge (and clever, and amazing) trick of the plot is no surprise?<br /><br />Yes.<br /><br />And for starters there is the start, a profoundly beautiful and slick telling of the really the whole story, the gist of it. Two taxis, two men shown with their shoes, each walking onto the train, sitting then across from each other, and, oops, a mistake, a little nudge, and the conversation begins, and we see the men themselves. They are interchangeable. <br /><br />The tone here is characteristic of Hitchcock, as it is in many horror and suspense films-- cheery and light. We know entering the film, however, that this won't be the case, so already we are worried. What, after all, is about to go wrong?<br /><br />A lot. In truly Hitchcock fashion, it is a purely innocent man (nearly always a man) who faces injustice, who is trapped by circumstance threatening what is most valuable to him. The innocent in this case, tennis player Guy Haynes, is played with an innocence that is believable--his collegiate politeness in that first scene, for example, as he realizes the other man is a little cuckoo, is just what you or I might do. The not-so-innocent man is the self- absorbed and scarily intelligent spoiled child, Bruno Anthony, played with utter brilliance by Robert Walker. (This uncanny performance is equivalent to that of another Hitchcock wacko, played by Anthony Perkins in Psycho.) So from scene one, on the train (and the train, really gorgeous!), we have the two leads and we have the mind-blowing and utterly simple and ultimately devastating plot, from the first novel by Patricia Highsmith, who also wrote the books behind the two Mr. Ripley movies. And it doesn't hurt that the screenplay was co- written by Raymond Chandler himself, who knows something about economy and clever dialog. And crime.<br /><br />And of course there is more than just the first scene. What to note? Well, that smarty of a senator's daughter (I thought she was terrific) is Hitchcock's daughter, Patricia, who is still with us (as of 2009; she also had a role in Psycho). And there is a characteristic landmark location for a key scene in the film--the tennis courts in the Hamptons, known to us as the site of the U.S. Open. The fantastic last full scene with the carousel is the only place where Hitchcock moves into a kind of slow and steady montage, building up the suspense by making it surreal. The fear gets positively fattening with the laughing children and the old man crawling underneath it all. And when it collapses in a crash--that's all backprojected on a set, one of the more naturalistic uses by a director known for not worrying about the realism of his back projections.<br /><br />The photography is that perfect Hollywood stunning without becoming so stylized (as in some noir films) that it is an object in its own right. Look again at the first scene, or the shooting (and editing) of Haynes entering the house for what the audience thinks is a murder. This is sophisticated construction. When we are not completely surprised that it's Bruno in the bed, that only proves that the director has us on our toes. Something unexpected is always expected.<br /><br />Are there glitches? Who knows? It depends on what kind of falseness you can accept (or embrace) as beautiful style. The scene where Bruno is choking the old woman at a party is both brilliant (the woman, played by Norma Varden, is a caricature so believable it takes your breath away) and marred by his looking at the senator's daughter and being triggered into a deadly trance by her glasses, and her resemblance to his earlier victim. This is a mid-20th Century idea of psychology that intrudes on many of Hitchcock's efforts. (The end of Psycho, for starters.)<br /><br />The Wikipedia article on the film smartly emphasizes the consistent doubling of things in the movie, from the main characters to the murder victim and the senator's daughter. This echoes in lots of little ways--two men trail him to the tennis court, two men accompany the victim to the amusement park, and so on. There can be too much made of this, but it does supply an aesthetic consistency above and below our consciousness. Don't forget, there are meant to be two murders--it is the lack of the second murder, the inability to create a doubling in that case, that causes Bruno to unravel.<br /><br />Walker the actor had emotional problems and was institutionalized in the year before this movie was shot, and just afterwards, he died from a reaction to a drug used to calm one of his outbursts. Though he appeared in other films, Strangers on a Train is easily his tour-de- force. Farley Granger had a long career that never quite saw him break into true stardom, though his style can have a peculiar nervous sweetness that really works, especially in They Live by Night. <br /><br />And if you watch this one for the first or third time, do look for the chilling and hilarious scene at the tennis match where the crowd's heads all move back and forth in unison-- except for Bruno's. He is staring out without moving his head straight at us. As the trailer for the movie says, after this movie, you won't be talking to "strangers on a train."