Het zou iets zijn om te proberen iemand te vertellen waar Fata Morgana zo eenvoudig over gaat. Of misschien ook niet: Herzog gaat naar de Sahara-woestijn en nabijgelegen dorpen om diverse landschappen en de plaatselijke bevolking te filmen. Maar dit is nog maar het topje van de ijsberg. Het is een prestatie die je óf wel moet leveren, óf niet moet doen. Hij neemt de vorm aan van de wereld om hem heen, zonder een verhaal, alleen gebonden aan bepaalde aspecten van geschreven poëzie, terwijl zijn camera (die op zogenaamd afgedankte filmrolletjes filmt) rondzwerft als in een pure reisgids. Je zou zelfs tot die gemakkelijke conclusie kunnen komen, als hij deze immense landschappen opbouwt en vervolgens overgaat op meer ruwe, geciviliseerde cultuur (hoewel niet de feitelijke 'normale'). Het verhaal van de _Popol Vuh_ (die, tussen twee haakjes, de muziek voor de meeste van zijn films doet) en de geleidelijke opeenvolging van in feite zeer gestileerde beelden voegen er al snel een heel ander niveau aan toe. Het is een hybride film, en hij is niet gemakkelijk, maar de beloningen komen het dichtst in de buurt van Herzogs idee van de 'extatische waarheid', beelden die hij zijn hele carrière heeft gebruikt. Je vraagt je af of de beelden eindigen op het moment dat het tweede deel, _Paradise_, de gesproken woorden inleidt, of dat het andersom is. Je ogen bewegen mee met de foto's en de pannen, en de bewoordingen doen denken aan religieus schrift, maar er zijn ook de muziekkeuzes, hoe het bizarre spaarzame zingen en de rustige klassieke muziek samengaan met Leonard Cohen en Blind Faith. Ik denk dat beide partijen elkaar uiteindelijk complimenteren, en het is iets wat nog steeds _lijkt_ alsof het niet zou moeten werken. Het is de aantrekkingskracht ervan, de kansen die je krijgt om door de verlaten woestenij en de kleinste stukjes van een beschaafd leven te gaan (in dit geval de krotten van de woestijn), die het zo fascinerend maken. Het is een wonder, al was het alleen maar vanwege het cinematografische gevoel, te onbeschrijflijk voor de oppervlakkige fotografiefan vanwege de techniek en een paar van de vreemdste beelden van een Herzog-film. Er zijn pans, er zijn lange opnamen, er is een hand die wordt vastgehouden terwijl je langs de steden rijdt, er is een bus tientallen kilometers verderop die via een luchtspiegeling niet meer dan een paar lijkt, er zijn close-ups van vuur en een man die een reptiel vasthoudt en over zijn radar praat (echt een klassieke gonzo-komedie), daar.' De film gaat over twee mensen die in nepposes stilzitten, en een man en een vrouw die stompzinnige muziek spelen. Maar het belangrijkste is dat de benadering, in elk geval voor mij, heel natuurlijk aanvoelt.<br />Ik weet zeker dat alleen Herzog zeker zou weten waarom hij deze film heeft gemaakt, in tegenstelling tot het simpele 'hoe'; hij was _Zelfs Dwergen begonnen klein_ al aan het filmen, en hij heeft heel wat gevaren moeten trotseren om hem af te maken. Toch is dat wat Fata Morgana zo'n verbazingwekkende prestatie maakt: de film zal iedereen aanspreken, afhankelijk van wat iemand ertoe brengt om er daadwerkelijk naar te kijken. Het is beslist verontrustend, maar het is niet anders.' Het is een van de spectaculairste 'kunstfilms' die ooit zijn gemaakt.
It would be something to try and tell someone what Fata Morgana is very simply about. Or, maybe it isn't: Herzog goes to the Sahara desert and nearby villages to film assorted landscapes and the locals. But this is just the broadest stroke. It's a feat that you either surrender yourself to, or you don't. He gets into the form of the world around him entirely, without a story, bound only to certain aspects of written poetry, as his camera (shooting on supposedly discarded film stock) wanders like in a pure travelogue. One might even jump to that easy conclusion, as he puts up these immense landscapes, then moving to more rough civilized culture (though not the actual 'normal' culture itself), and to a point levels too abstract to be able to convey properly here. Sometimes it takes a while to get along, close to a purity through the "creation" section, but a purity in how parts are manipulated either by nature or by broken-down machines. Soon the narration, readings from the Popol Vuh (who, by the way, does the music for most of his films), with the gradual procession of actually highly stylized shots adds a whole different level to it. It's a hybrid film, and it's not easy, but the rewards are what best comes closest to Herzog's idea of "ecstatic truth", images he's been out for his whole career.<br /><br />One wonders if the images end up, by the time the second section, Paradise, leading along the words spoken, or if it's the other way around. You're eyes are moving along with the stills and pans, and the wording is close to being religious writing, but there's also the music choices, how the bizarrely spare singing and low-key classical music goes together with Leonard Cohen and Blind Faith. I think each side ends up complimenting the other, and it's something that still *seems* like it shouldn't work. Perhaps that's the draw to it, the chances taken in going through desolate wastelands and the smallest run sections of any kind of civilized life (in this case the shacks of the desert), that make it so fascinating. If only for the cinematographic sense it's a marvel, too indescribable for the casual photography fan because of molds of technique, and some of the strangest images of any Herzog film. There's pans, there's long-shots, there's hand-held while driving by the towns, there's a bus dozens of miles away that via mirage seems only a couple, there's full-on close-ups of fire and a man holding a reptile and talking about its radar (truly classic gonzo comedy), there's people holding still in fake poses, and a man and woman playing inane music. But, most importantly, it ends up feeling, at least for me, natural for the personal nature of the approach.<br /><br />I'm sure only Herzog would know for certain why he made this film, as opposed to the simple 'how'; he was already filming Even Dwarfs Started Small, and he ended up going through many perils to finish it. Yet this is what makes Fata Morgana such an amazing feat- it will appeal to one depending on what someone brings to it in actually watching it. It's definitely unsettling, but there's the temptation to want to see it again very soon after, just to experience all of the ideas and realities turned abstracted strange vibes (yes, the word 'vibes' applies here). It's one of the truly spectacular "art-films" ever made.