Er zijn zoveel '10 Beste'-lijsten die gemakkelijk in 'De Doden' zouden kunnen passen <0xE2><0x80><0x93> Beste Film Dronken, Beste literaire aanvulling, Beste Gebruik van Muziek Niet Speciaal Geschreven voor de Film, Beste Gebruik van Poëzie, Beste Filmspeech, Beste Toneelgezelschap en ten slotte misschien wel de Beste Film Die ooit gemaakt is. Dit was John Hustons laatste en grootste film, aangepast door zijn zoon Tony uit het korte verhaal van James Joyce, dat zich afspeelt op de avond van het Feest van de Driekoningen in het Dublin van 1904. Hij is grotendeels beperkt tot één decor, het huis van de Morkan-zusters, en er gebeurt niet veel in conventionele 'dramatische' termen. Ze vermaken hun gasten; er wordt gezongen, gedanst, voorgedragen en veel gepraat over koetjes en kalfjes, maar als je deze film ziet kun je niet anders dan ernaar kijken.' Je kunt je geen andere plek voorstellen waar je liever zou zijn dan in dit gezelschap.<br />Tenslotte gaat het natuurlijk over veel, veel meer. Het gaat over liefde, verlies en spijt, die stabiele steunpilaren van het grote drama. In de slotscènes van de film zingt de tenor Bartell D'Arcy (Frank Patterson) een lied, 'The Lass of Aughrim', dat zich in de geest van Gretta (Anjelica Huston), de vrouw van Gabriel (Donal McCann), de geest van haar eerste en waarschijnlijk grootste liefde, een jongen die in alle zekerheid op zeventienjarige leeftijd stierf aan een gebroken hart, en plotseling beseft Gabriel dat hij zijn vrouw nooit echt heeft gekend en dat hij uiteindelijk toch niet de grote liefde van haar leven is geweest. Emotioneel gezien zijn deze scènes ongelooflijk krachtig, eerst als Gretta vertelt over de omstandigheden van de dood van haar minnaar, en dan als de stem in Gabriels hoofd zijn eigen gevoelens weergeeft. Dit is geweldige film, de monologen voortreffelijk gebracht door Huston en McCann.<br />Maar dan zijn alle voorstellingen buitengewoon. Dit is een ensemble van de hoogste orde, en hoewel het aanstootgevend zou zijn om de ene artiest boven de andere te plaatsen, heeft het doek ons ooit een sympathieker, sympathieker en overtuigender dronkenman gegeven dan Donal Donnelly, of is poëzie ooit zo hartstochtelijk gebracht dat Sean McClory (de IRA-man in 'The Quiet Man') Lady Gregory's vertaling van 'Donal Og' hier voorleest? Een extra schrijnend aspect wordt natuurlijk gevormd door de wetenschap dat Huston zelf op het randje van de dood balanceerde toen hij deze film maakte, die in mijn ogen het hoogtepunt van zijn levenswerk is. De dood mag dan wel het centrale thema vormen, maar het kijken naar deze film is een levensverlengende ervaring.
There are so many '10 Best' lists which could easily fit "The Dead" - Best Screen Drunk, Best Literary Adaptation, Best Use Of Music Not Specifically Written for the Film, Best Use of Poetry, Best Screen Speech, Best Ensemble Cast and finally, perhaps, Best Film Ever Made. This was John Huston's last and greatest film, adapted by his son Tony from James Joyce's short story and set on the evening of the Feast of the Epiphany in the Dublin of 1904. It is confined, largely, to one setting, the home of the Morkan sisters, and not a great deal happens in conventional 'dramatic' terms. They entertain their guests; there is singing, dancing, recitations and much small talk but watching this film you can't imagine anywhere else you would rather be than in this company.<br /><br />Finally, of course, it is 'about' much, much more. It is about love, loss and regret, those stable mainstays of great drama. In the film's closing scenes the tenor Bartell D'Arcy, (Frank Patterson), sings a song, 'The Lass of Aughrim' which conjures up in the mind of Gretta, (Anjelica Huston), wife of Gabriel, (Donal McCann), the ghost of her first and probably greatest love, a boy who died in all certainty of a broken heart at the age of seventeen, and suddenly Gabriel realises he has never really known his wife and that he has not been the great love of her life, after all. Emotionally, these scenes are incredibly powerful, firstly as Gretta recounts the circumstances of her lover's death and then as the voice in Gabriel's head sums up his own feelings. This is great cinema, the monologues superbly delivered by Huston and McCann.<br /><br />But then all the performances are extraordinary. This is ensemble playing of the highest order and while it would be invidious to single out one performer above another, has the screen ever given us a more likable, genial or convincing drunk than Donal Donnelly or has poetry ever been delivered with such passion that Sean McClory, (the IRA man in "The Quiet Man"), brings to his reading of Lady Gregory's translation of 'Donal Og' here? Added poignancy is to be had, of course, from the knowledge that Huston himself was close to death when he made this film which seems to me the culmination of his life's work. Death may well be its central theme but viewing this film is a life-enhancing experience.