Shepitko is de vrouw van de Russische filmmaker Elem Klimov, die de commercieel bekendste film uit 1984 regisseerde, _KOM AND SEE_, die over het algemeen wordt beschouwd als een van de meest realistische oorlogsfilms aller tijden en die vooral bekend is vanwege de schroeiende poëtische intensiteit, maar volgens mij ontbreekt de innerlijke complexiteit van deze nog grotere Russische film, die niet alleen de gruwelijke beelden aan de buitenkant onderzoekt, maar ook werkelijk inspirerende beelden vindt die zich op individuen of kleine groepjes personages richten die de absolute waanzin weerspiegelen die zich in deze mensen afspeelt en waarvan het einde gewoon ontzagwekkend is. De kogels vliegen in het rond en lichamen sterven in een vuurgevecht bij de aftiteling, waar de intensiteit van de film nooit afneemt en zich concentreert op grimmige gezichten, uitgeputte soldaten die bijna niets te eten hebben, een doodsbange bevolking onder bezetting, uitgehongerde kinderen met versteende moeders, allemaal gesitueerd in een immens landschap van eindeloze witte sneeuw. Net als CRANES ARE FLYING (1957) gaat dit over een Russisch leger dat zich terugtrekt, een traumatische schok aan het begin van de oorlog, toen ze bijna werden weggevaagd. Het Russische platteland is onder de voet gelopen door Duitse nazi's die de burgers terroriseren, het voedsel dat ze hebben stelen en hen onder dwang dwingen hun informantenogen en oren te worden. Wat de Russische soldaten overlaten, verbergen ze onder de dekking van de bossen, maar ze zijn gedwongen voedselexpedities te ondernemen naar naburige boerderijen. Deze film volgt twee soldaten die van het begin af aan op een bijna onmogelijke missie zijn, aangezien er in hartje winter weinig voedsel over is. De een is gezond en fit, Vladimir Gostyukhin als Rybak, terwijl de ander, Boris Plotnikov als Sotnikov, wordt vertraagd door een tuberculeuze hoest en uiteindelijk door een kogel in zijn been die hem bijna voor dood achterlaat, maar zijn partner redt hem heldhaftig. Als ze door kniehoge sneeuwhopen stappen, op sommige plaatsen kruipend met onvoldoende bescherming tegen de harde elementen, wordt de natuur zelf hun taaiste vijand, zoals in zoveel Russische films.<br />Spoilers! Alles wordt teruggebracht tot een kwestie van overleven. Als ze hun bestemming bereiken, is de boerderij verwoest en in puin achtergelaten. Ze dringen het door de Duitsers bezette gebied binnen, waar de volgende boerderij wordt bemand door een bejaarde Sovjet-collaborateur die bang is voor vergelding door de nazi's. De partizanen vinden hem een lafaard, maar trekken verder, waar ze uiteindelijk worden gevangengenomen en naar een nazikamp in een nabijgelegen stad worden gebracht, waar ze als gevangenen worden vastgehouden, samen met een trotse, beschermende moeder (Ljoedmila Polyakova) die hen heeft geholpen te verbergen. De trouwe Tarkovski verschijnt als Anatoli Solonitsyn als Portnov, de ondervrager, een Russische leraar van een nabijgelegen academie die een sympathisant van de nazi's is geworden. De diepgewortelde verdorvenheid van de oorlog is de manier waarop de Russen hun mede-Russen martelen en executeren, en Solonitsyn is briljant in de verachtelijke rol waarvoor hij volmaakt geschikt is. Voor zover we kunnen zien, terwijl nazi-officieren joviaal met elkaar staan te babbelen, is hij zelfs in deze groep een buitenstaander, die wordt gezien als een soort lugubere begrafenisondernemer in een zwarte mantel die stelselmatig mannen naar hun graf stuurt. Het publiek wordt niet gespaard voor het zien van martelingen bij Sotnikov, die niets dan minachting toont, terwijl Rybak vrijuit spreekt in de hoop zijn leven te redden, maar beiden worden ter dood veroordeeld, hoewel Rybak de kans krijgt het Duitse Rijk te dienen als politieman. De moeder, de oudere collaborateur en een kind worden aan deze groep toegevoegd en brengen nog één laatste nacht samen levend door, waar ze samen de verdiensten van een soldatenmissie bespreken, van het zijn van een patriot, een moeder, een lafaard of een collaborateur. Ieder van hen lijkt individueel gedreven door een wanhopige behoefte om te overleven, maar Sotnikov biedt zichzelf aan als een onzelfzuchtig voorbeeld, in een poging zijn schuld te bekennen om de anderen te sparen, waarbij de toepasselijk gekozen titel zijn geestelijke verlossing weerspiegelt.<br />De volgende ochtend lijkt Portnov lichtelijk geamuseerd door hun plotselinge bereidheid om te praten, maar spaart niemand, behalve Rybak, die zijn kant kiest om in leven te blijven en in gedachten redeneert dat als hij nog leeft, hij in elk geval een kans heeft om te ontsnappen. Maar er is geen ontsnapping mogelijk aan deze kwelling. Wat er gebeurt wordt getoond met een verfijnde delicaatheid en poëtische gratie, terwijl we getuige zijn van het verraad van de oorlog zonder dat er ook maar één schot wordt gelost, terwijl de executie door ophanging wordt veranderd in een openbaar spektakel, waarbij de dorpelingen gedwongen worden om met de loop van een geweer toe te kijken. De snelheid en de aangrijpende intensiteit van deze film zijn meedogenloos, want er is nooit een moment zonder dreigende dreiging, schitterend gefilmd door Vladimir Tsjoetsjnov (die bij hetzelfde auto-ongeluk om het leven is gekomen als Shepitko), met volmaakt beheerste landschappen en veel camerabewegingen, waarvan veel van dichtbij, met gebruikmaking van portretfoto's, vooral die van een felle jonge jongen aan het eind die de veroordeelde mannen gadeslaat, die een surrealistische verbinding legt met de volgende generatie zonder dat er woorden worden gesproken, geaccentueerd door de psychologisch afschrikwekkende muziek van Alfred Shnittke, die lijkt op de transcendente maar razend verontrustende monolietmuziek uit Kubricks 2001: A SPACE ODYSSEY (1968). Het geluidsontwerp van deze film is zeer geavanceerd en uniek modern, waarbij het gebruik van geluid buiten het scherm voortdurend de rauwe zenuwen blootlegt van elk moment, honden die blaffen, wind die waait, kogels die inslaan, nazi's in de buurt die in onvertaald Duits kwebbelen of sadistisch lachen om hun hulpeloosheid, wat de afschuwelijke spanning alleen maar opvoert tot waanzinnige hoogten. In veel opzichten lijkt Dreyer in zijn _The Course of JOAN of ARC_ (1928) op iemand die volkomen krankzinnig is, het meedogenloze besef dat je geen keus hebt en dat je toch gedwongen bent er een te maken. De nachtmerrieachtige innerlijke gedachten aan het eind worden woordeloos uitgedrukt, waar de adeldom van de doden boekdelen spreekt, waar stemmen in de hoofden van de levenden blijven weerklinken als een explosie van nooit eindigende echo's, maar waar slechts stilte de frisse winterlucht vult met een droefgeestige eerbied en een diep gevoel van verlies.
Shepitko is the wife of Russian filmmaker Elem Klimov, who directed the more commercially known 1984 film COME AND SEE, generally regarded as one of the most realistic war films ever, bar none, notable for its searing poetic intensity, but I believe it lacks the inner complexity of this even greater Russian film, which examines not just the graphic outer horrors, but she finds truly inspiring images focusing on individuals or small groups of characters that reflect the absolute insanity taking place inside these human beings, the ending of which is simply awe-inspiring. Bullets are flying and bodies are dying in a gun skirmish over the opening credits, where the intensity of the film never lets up throughout the duration, focusing on grim faces, worn out soldiers with next to nothing to eat, a terrified population under occupation, starving children with petrified mothers, all cast in an immense landscape of endless white snow. Like CRANES ARE FLYING (1957), this features a Russian army in retreat, a traumatizing shock early in the war when they were nearly wiped out. The Russian countryside has been overrun by German Nazi's who are terrorizing the citizens, stealing what food they have, forcing them under duress to become their informant eyes and ears. What Russian soldiers are left hide under cover of forests, but are forced to send food expeditions to neighboring farms. This film follows two soldiers that from the outset are on a near impossible mission, as there's little food left anywhere in the dead of winter. One is healthy and fit, Vladimir Gostyukhin as Rybak, while the other, Boris Plotnikov as Sotnikov, is slowed down by a tubercular sounding cough and eventually a bullet in his leg that nearly leaves him for dead, but his partner heroically rescues him. As they step through knee deep snow drifts, crawling at some points with insufficient protection against the harsh elements, like so many other Russian films, nature itself becomes their toughest foe.<br /><br />Spoilers!! Everything is reduced to a matter of survival. When they reach their destination, the farm has been demolished and left in a state of rubble, pushing forward into German occupied territory where the next farm is manned by an elderly Soviet collaborator who fears Nazi retribution. The partisan soldiers think him a coward but move on, where they are eventually captured and brought to a Nazi camp in a nearby town and held as prisoners, along with a proud and protective mother (Lyudmila Polyakova) who helped hide them. Tarkovsky stalwart Anatoli Solonitsyn appears as Portnov the interrogator, a Russian teacher from a nearby academy turned Nazi sympathizer. Russians torturing and executing fellow Russians is the depth of war depravity and Solonitsyn is brilliant in the despicable role he's perfectly suited for. From what we can see, as Nazi officers chat jovially in close proximity to one another, he is an outsider even among this group, seen instead as a kind of gruesome black-cloaked undertaker who routinely sends men to their graves. The audience is not spared from witnessing acts of torture on Sotnikov, who offers nothing but contempt, while Rybak speaks freely, hoping to save his life, but both are condemned to die, though Rybak is offered a chance to serve the German Reich as a police agent. The mother, the elderly collaborator, and a child are added to this group, spending one last night together alive where together they discuss the merits of a soldier's mission, of being a patriot, a mother, a coward, or a collaborator. Each seems individually driven by a desperate need to survive, but Sotnikov offers himself as a selfless example, attempting to confess his guilt to spare the others, where the aptly chosen title reflects his spiritual redemption.<br /><br />By the next morning, Portnov seems mildly amused, mocking them at their sudden willingness to talk, but spares no one except Rybak, who changes sides to keep his life, rationalizing in his thoughts that if he's alive, at least he has a chance to escape. But there is no escapenot from this torment. What happens is shown with exquisite delicacy and poetic grace, as we witness the treachery of war without a single shot being fired, as the execution by hanging is turned into a public spectacle, where the villagers at the point of a gun are forced to witness. The pace and harrowing intensity of this film is relentless, as there is never a moment without impending menace, gorgeously shot by Vladimir Chukhnov (who died in the same car accident as Shepitko), featuring perfectly composed landscapes and plenty of camera movement, much of it at close range using portraitures, especially that of a fierce young boy at the end who eyes the condemned men, who makes a surreal connection to the next generation without any words being spoken, accentuated by the psychologically horrific music of Alfred Shnittke which resembles the transcendent yet furiously disturbing monolith music from Kubrick's 2001: A SPACE ODYSSEY (1968). The sound design of this film is highly advanced and uniquely modern, where the use of off screen sound continually exposes the raw nerves of each moment, dogs barking, wind blowing, bullets firing, nearby Nazi's chattering in untranslated German or laughing sadistically at their helplessness, which only ratchets up the hideous tension to insane heights. In many ways resembling Dreyer's THE PASSION OF JOAN OF ARC (1928), utter insanity is exposed here, the relentless realization that you have no choice, yet you are forced to make one anyway. The nightmarish inner thoughts at the end are expressed wordlessly, where the nobility of the dead speaks volumes, where voices continue to reverberate inside the heads of the living like an explosion of neverending echoes, yet only silence fills the crisp wintry air with a mournful reverence and a profound sense of loss.