Op de openingsbeelden zijn de relikwieën van de laatste invasie te zien: beschimmelde uniformen, menselijke schedels en het skelet van een paard. Prins Alexander Nevski (Nikolaj Cherkasov) heeft het Zweedse leger verjaagd en zo'n indruk op de Mongoolse heerser gemaakt dat hij hem tot de rang van kapitein wil bevorderen. Maar Nevski antwoordt: 'Sterf in je vaderland, maar verlaat het niet.' Hij is van plan te gaan vissen, schepen te bouwen en handel te drijven. Maar hij waarschuwt voor een gevaarlijker vijand: Duitsland: dichterbij, gemener en geen mogelijkheid om je uit te kopen. Hun doel is Novgorod. Ze zijn al in Pskov aangekomen: moeders en dochters lijden voor hun vaders en zonen. De plunderende bezettingstroepen verdelen de buit. Rijke kooplieden willen hun vrijheid kopen (altijd een plaats voor een of andere antikapitalistische p.r.), maar de 'gewone mensen' zijn bereid te vechten. Ze willen Alexander als hun leider. Pskov is tot de grond toe afgebrand. De Duitse ridders voelen zich onoverwinnelijk en hebben slechts een zelfvoldane glimlach voor de Russische vrouwen, die hulpeloos moeten toezien hoe hun vaders en zonen worden afgeslacht. Baby's worden in het vuur gegooid, terwijl hoogwaardigheidsbekleders van de kerk toekijken en niets doen. In Novgorod heeft Olga Danilovna twee bewonderaars: de rijke en bezadigde Gavrilo en de lange en vrolijke Vasili. Zij belooft de dapperste te trouwen. Vasili doet een beroep op Alexander Nevski in Perejaslav. De Zelfs vrouwen dragen een maliënkolder... De indringers willen de 'Russische beer' uit zijn tent lokken, maar Nevski's strategie is de proef op de som: het Peipusmeer is zijn oorlogsgebied: zijn mannen kennen het gebied, maar de germans, die zwaarder zijn, zullen door het ijs breken...<br />Doe je ogen open en kijk naar de indrukwekkendste gevechtsscènes die ooit zijn gefilmd. Het gaat niet alleen om de vele figuranten (Die, denk ik, onder druk stonden in deze vaderlandslievende oefening), maar ook om Eisensteins meesterlijk beheer van zo'n groot aantal individuen: hij vervangt scheidslijnen als stukken op een schaakbord, en bijna elk shot lijkt op de compositie van een schilderij van Rembrandt of Rubens (waaronder paarden in monsterachtige kledij). De visuele verbeeldingskracht van Eisenstein en Prokofjev is hors concours. Bergen lijken worden onder een eindeloze horizon in kosmisch licht gedompeld. Bij het vallen van de avond zoeken Olga en andere vrouwen met fakkels naar overlevenden. Een toegewijde valk zit op het dode lichaam van zijn meester, terwijl een kraai het juiste moment afwacht om de ogen van de overledene uit te pikken. De aanwijzingen van Eisenstein en de partituur van Prokofjev maken van Alexander Nevski de Rolls Royce onder de propagandafilms. Nevski is natuurlijk Stalins alter ego, en de russen zijn lang, knap, heldhaftig en hebben een perfect kapsel. De germanen zijn baardige wilden en zien eruit als leden van de Ku-Klux-Klan. Het is zijn voornaamste plicht om er heroïsch uit te zien. Aan het eind toont Nevski-Stalin zijn edelmoedigheid: hij vergeeft de 'kleine soldaten' en ruilt de ridders voor zeep. Alleen een bebaarde moordenaar en een verraderlijke geestelijke worden aan de menigte overgedragen. Hij vergeet niet een laatste waarschuwing: wie met het zwaard komt, zal door het zwaard sterven... Hij heeft zijn belofte gehouden.
(Contains spoilers)<br /><br />Russia in the 13th century. The opening shot shows the relics of the last invasion: moldering uniforms, human skulls and a horse's skeleton. Prince Alexander Nevsky (Nikolai Cherkasov) chased the swedish army away and impressed the mongol ruler to such a degree that he proposes to promote him to the rank of captain. But Nevsky replies: "Die in your homeland but don't leave it". He intents to fish, build ships and trade. But he warns of a more dangerous enemy: Nearer, meaner and no possibility to buy oneself out: Germany. Their objective is Novgorod. They have already reached Pskov: Mothers and daughters suffer for their fathers and sons. The marauding occupation forces distribute the looty. Rich merchants want to purchase their liberty (always a place for some anti-capitalist p. r.), but the "common people" are ready to fight. They want Alexander as their leader. Pskov is burned to the ground. The teutonic knights feel invincible and have just a smug smile for the russian women who witness helplessly how their fathers and sons are butchered. Babies are thrown in the fire while high dignitaries of the church look on and remain idle. In Novgorod: Olga Danilovna has two admirers: rich and staid Gavrilo and tall and jolly Vasili. She promises to marry the most valiant. Vasili calls on Alexander Nevsky in Perejaslav. The prince decides not to wait for the attack but to strike at once. Even women put on a chain armor...The invaders want to bait the "russian bear", but Nevsky's stratagem stands the test: Lake Peipus is his war zone : His men know the territory but the germans, who are heavier, will break through the ice...<br /><br />Open your eyes and watch the most impressive battle scenes ever filmed. It's not just the multitude of extras (Who were, I think, pressed in this patriotic exercise), but Eisenstein's masterful management of such a large number of individuals: he displaces divisions like pieces on a chess board and nearly every shot resembles the composition of a painting by Rembrandt or Rubens (Including horses in phantastic outfits). Russia in winter looks intimidating in itself, but Eisenstein's visual imagination is hors concours. Heaps of corpses are plunged in cosmic light under an endless horizon. At nightfall, Olga and other women search with torches for survivors. A devoted falcon sits on his master's dead body while a crow waits for the right moment to pick out the eyes of the deceased. Eisenstein's direction and Prokofiev's score make ALEXANDER NEVSKY the "Rolls Royce" among propaganda films. Nevsky is, of course Stalin's alter ego, and the russians are tall, good-looking, heroic, and they have a perfect hairdo. The germans are bearded savages and look like members of the Ku-Klux-Klan. The actor who plays Vasili gives a one-man-four-characters performance: first wavering, then heroic, youthful lover and comic relief. Cherkasov's main duty is to look heroic. At the end, Nevsky-Stalin displays his generosity: He pardons the "little soldiers" and barters the knights for soap. Only a bearded killer and a traitorous cleric are turned over to the mob. He does not forget a final warning: Who comes with the sword will die by the sword...He kept his promise. 10/10