Favela Rising is een documentaire over de sloppen van Rio, de favela's, met name de meest gewelddadige, die van Vigário Geral. Volgens deze film zijn er de afgelopen tien jaar veel meer kinderen op gewelddadige wijze om het leven gekomen in de favela's van Rio dan in Israël/Palestina in dezelfde periode <0xE2><0x80><0x93> een feit dat verbazingwekkend is als het waar is, wat aantoont hoe onderschat dit sociale probleem in de rest van de wereld is. Dit is een belangrijk onderwerp, vooral voor degenen die hoop zien in pogingen om de meest behoeftige en meest risicovolle mensen te bereiken via een levendig cultureel programma. Dit is een boeiende documentaire, zij het dat hij af en toe ontsierd wordt door een iets te persoonlijke versie van de gebeurtenissen en door korrelige digitale video- en filmbeelden die je soms het idee geven dat je ogen onderzocht moeten worden.<br /><br />Drugsbaronnen regeren in de favela's en met vuurwapens behangen tienerjongens zijn de belangrijkste drugsdealers, net als in delen van Colombia. De film City of God van Fernando Meirelles is beschuldigd van het vieren van geweld (Cidade de Deus is een van Rio's vele favela's). Maar het eerste deel van Favela Rising laat zien dat de jongens in de favela's inderdaad geweld vieren en drugs willen dealen waar het geld en de handel zijn. De favela's zijn vijftig keer winstgevender dan de inkomsten die met andere middelen beschikbaar zijn.<br />Toen Mochary in Rio was voor een conferentie, ontdekte hij de Afro-Reggae-beweging en de leiders Anderson Sá en José junior. Hij wist zijn vriend en mentor Zimbalist snel over te halen zijn baan op te zeggen en mee te helpen een film te maken, met de belofte dat hij die zou financieren. Sá's welsprekendheid, charisma en verrassende wending in zijn leven maken hem tot het middelpunt van de film en de belangrijkste verteller, maar net als de favela's zelf, bruist de film van de andere mensen. Het lijdt geen twijfel dat Sá een opmerkelijke leider, organisator en kunstenaar is.<br />Vigário Geral wordt met Bosnië vergeleken: schieten daar was heel gevaarlijk. Door hun vriendschap, bescherming, voorzichtigheid en diplomatie konden de filmmakers zich toegang verschaffen tot hun onderwerp en gedetailleerde opnamen maken, terwijl ze (meestal van heel dichtbij) ernstige confrontaties met drugsbaronnen of drugsdealende agenten uit de weg gingen. Ze leerden hun jongens ook camera's te gebruiken en lieten ze daar achter als ze naar huis gingen. Dat resulteerde in 10 procent van de beelden, waaronder zeldzame opnamen van gewelddadige incidenten, zoals mishandelingen door de politie. Voor een buitenstaander is het moeilijk om de aantallen politieslachtoffers in Rio bij te houden. In het begin van de jaren negentig was er een dat het hele verhaal overschaduwde en Sá inspireerde, die zijn eigen vroege betrokkenheid bij de drugshandel beëindigde om zijn culturele beweging te leiden. De politie zit overal in de drugshandel en als iemand daar niet blij mee is, komen de slecht getrainde paramilitairen van de politie (vaak met zwarte bivakmutsen op) binnen om een buurt overhoop te schieten en een heleboel onschuldigen te doden.<br />Dit is zo'n beetje het beeld dat we krijgen in de Stad van God in Meirelles, behalve dan dat Sá, Junior en de andere jongens er nu ook bij zijn, te beginnen in Vigário Geral, maar uiteindelijk verspreiden ze zich over een aantal andere favela's om drumlessen te geven die tientallen jongeren aantrekken, zowel jongens als meisjes. Hun Afro-Reggae (Grupo Cultural Afro-Reggae of GCAR)-programma, dat in 1993 is opgericht, is een nieuwe alternatieve manier van leven voor jonge zwarte mannen in de getto's van Rio. Het leidt ertoe dat ze roken, alcohol drinken en drugs gebruiken (dat is de regel) en uitbarsten in rap, zang, percussie en gymnastiek in expressieve, galvanische voorstellingen. Uiteindelijk verschijnen de beste artiesten onder leiding van Sá voor een groot publiek met plaatselijke producenten, en hun Banda Afro-Reggae heeft een internationaal platencontract.<br />Andere centra en groepen zijn in de loop der jaren door of via de GCAR opgericht in Vigário Geral en andere favela's om de jeugd te verbeteren door muziek, capoeira, theater, hiphop en dans te trainen en op te voeren in de centra van de GCAR.<br />De kunst van het optreden is niet alles, alleen het brandpunt. GCAR is ook een beweging voor een bredere maatschappelijke verandering. Door het publieke bewustzijn door middel van dergelijke optredens te vergroten, bieden de centra ook opleidingen in informatie (kranten, radio, internet, e-mail), hygiëne en seksonderwijs, om de kloof te overbruggen tussen rijk en arm, zwart en blank, en om workshops te bieden in audiovisueel werk, waaronder de productie van documentaires. Het programma is momenteel actief in vier andere favela's.<br />Er zijn veel scènes over het straat- en huisleven in de favela's van de Favela's, en ze lijken erg veel op de beelden in de Stad van God, met het belangrijke verschil dat de focus en het resultaat veel, heel veel positiever zijn. Niet dat het geen zware strijd is. En de corruptie van de politie, de ongelijkheid in het sociale systeem en de onverschilligheid van de bevolking van Brazilië worden niet direct met dit alles in verband gebracht. Maar er is een scène waarin Sá praat met een paar jonge jongens in een andere favela, cynische jongens die niet erg enthousiast zijn over de Afro-Reggae en vastbesloten zijn om in de drugshandel te gaan werken, zoals Sá zelf als jongen deed. Sá lijkt geen van hen te kunnen overtuigen, ondanks het feit dat hij erop wijst dat handelaren de vijftig niet halen. Maar we horen dat de meest negatieve jongen in deze groep, Richard Morales, zich vijf maanden later bij de beweging aansloot. Er is ook een verslag van een bizar ongeluk waardoor Sá buiten gevecht werd gesteld, maar met een positief resultaat. Het zou geweldig zijn als de beelden scherper en helderder waren en als het verhaal een beetje was ingekort, maar dit is levendig, inspirerend materiaal en vertegenwoordigt toegewijde, risicovolle documentairemakers, en het is mooi dat Favela Rising op zeven filmfestivals is vertoond en een aantal prijzen heeft gewonnen, waaronder de prijs voor de beste nieuwe documentairemaker op het Tribeca Film Festival. Het wordt momenteel vertoond op het Institute of Contemporary Arts (ICA) in Londen, maar een breed publiek in de Verenigde Staten lijkt me onwaarschijnlijk.<br />Inclusief SFIFF 2006.
Favela Rising is a documentary about the slums of Rio, the favelas, specifically the most violent one, Vigário Geral. According to this film, a lot more kids have died violently in Rio's favelas over the last decade or so than in Israel/Palestine during the same period -- a fact astonishing if true, which shows how under-recognized this social problem is in the rest of the world. This is an important topic, especially for those who see hope in grassroots efforts to marshal the neediest and most at risk through a vibrant cultural program. This is a compelling documentary, if occasionally marred by a somewhat too personality-based version of events and by grainy digital video and film that sometimes may make you think you need to have your eyes examined.<br /><br />Drug lords rule in the favelas and gun-toting teenage boys are the main drug dealers, like in parts of Colombia. Fernando Meirelles' movie City of God/Cidade de Deus has been accused of celebrating violence (Cidade de Deus is another of Rio's many favelas). But the early section of Favela Rising shows that in fact favela boys do celebrate violence and want to deal drugs where the money and the action are. It's cool to carry a gun there, cool to work as a drug trafficker: it's fifty times more profitable than the earnings available by other means.<br /><br />Mochary first discovered the AfroReggae movement and its leaders Anderson Sá and José Junior while visiting Rio for a conference and quickly persuaded his friend and mentor Zimbalist to quit his job and come down to help make a film with his own promise to fund it. Sá's eloquence and charisma and a startling twist in his life make him the center of the film and its chief narrator, but like the favelas themselves the film teems with other people. No doubt about the fact that Sá is a remarkable leader, organizer, and artist.<br /><br />Vigário Geral is compared to Bosnia: shooting there was very dangerous. Anderson Sá's friendship and protection and caution and diplomacy in the shooting enabled the filmmakers to gain access and shoot detailed footage of their subject matters while (mostly: there were close calls) avoiding any serious confrontations with drug lords or drug-dealing cops. They also trained boys to use cameras and left them there on trips home. That resulted in 10% of the footage, including rare shots of violent incidents including police beatings. It's hard for an outsider to keep track of police massacres in Rio. There was one in the early 1990's that looms over the story and inspired Sá, who ended his own early involvement in drug trafficking to lead his cultural movement. The cops are all over the drug trade and if anybody doesn't like that the ill trained police paramilitaries come in (often wearing black ski masks) and shoot up a neighborhood, killing a lot of innocents.<br /><br />This is pretty much the picture we get in Meirelles' City of God, except that this time Sá, Junior, and the other guys come in, starting in Vigário Geral but spreading out eventually to a number of other favelas to give percussion classes that attract dozens of youth -- girls as well as boys. Their AfroReggae (Grupo Cultural AfroReggae or GCAR) program, formed in 1993, is a new alternative way of life for young black men in the Rio ghettos. It leads them to leave behind smoking, alcohol, and drugs (that's the rule) to explode into rap, song, percussion, and gymnastics in expressive, galvanic performances. Eventually the best of the performers led by Sá wind up appearing before big local audiences with local producers, and their Banda AfroReggae has an international recording contract.<br /><br />Other centers and groups have been created by or through the GCAR over the years in Vigário Geral and other favelas to seek the betterment of youth by providing training and staging performances of music, capoeira, theater, hiphop and dance at GCAR centers.<br /><br />The performance arts aren't everything, just the focal point. GCAR is also a movement for broader social change Gathering public awareness through such performances, the centers also provide training in information (newspaper, radio, Internet, e-mail links), hygiene and sex education, to seek to bridge gaps between rich and poor, black and white, and to offer workshops in audio-visual work, including production of documentaries. The program is currently active in four other favelas.<br /><br />There are many scenes of favela street and home life in Favela Rising and they look very much like the images in City of God with the important difference that the focus and outcome are very, very much more positive. Not that it isn't an uphill battle. And the corruption of the police, the inequities of the social system, and the indifference of the general population of Brazil are not directly addressed by any of this. But there's a scene where Sá talks to some young kids in another favela, cynical boys not enthusiastic about AfroReggae and determined to work in the drug trade as Sá himself did as a boy. Sá doesn't seem to be convincing any of them despite pointing out that traffickers don't make it to the age of fifty. But we learn that the most negative boy in this group, Richard Morales, joined the movement five months later. There's also the account of a freak accident that disabled Sá, but with a positive outcome.<br /><br />It would be great if the images were sharper and clearer and if the story were edited down a little, but this is vibrant, inspiring material and represents committed, risk-taking documentary film-making and it's nice that Favela Rising has been included in seven film festivals and won a number of awards, including Best New Documentary Filmmaker at the Tribeca Film Festival. It's currently being shown at the Institute of Contemporary Arts (ICA) in London. However, a wide art house audience in the US seems somewhat unlikely.<br /><br />Included in the SFIFF 2006.