We zien aan het begin van Little Dieter Needs to Fly Dieter Dengler, het onderwerp van de film, een dwangneuroot. Tenminste, dat lijkt hij te zijn, door voortdurend deuren te openen en te sluiten en door zijn grote voorraad voedsel in de kelder. In zekere zin stelt regisseur Werner Herzog de centrale vraag, bij wijze van spreken, waarom Dieter zo is. Nou ja, eigenlijk is hij niet per se dwangneurotisch, want hij is gewoon, nou ja, voorbereid. En waarom zou hij dat niet zijn na het leven dat hij heeft geleid? Afgezien van het sappigste, duisterste en opwindendste en angstaanjagendste en ronduit angstaanjagende overlevingsverhaal dat de kern van de film vormt, is het achtergrondverhaal van Dieter ook fascinerend. Zo was zijn eigen jeugd bijvoorbeeld al van meet af aan een aaneenschakeling van ellende. Hij woonde in het naoorlogse Germnay, was arm in een gezin zonder veel voedsel of vooruitzichten en at behang voor 'het blauw in de muren'. Maar hij kwam binnen in een hartstocht, een onverzettelijke begeerte (die natuurlijk deel uitmaakt van Herzogs brood & boter en de liefde voor de mens in zijn films), en die hartstocht zweeft, en voor Dieter zat er niets anders op dan die te vervullen. Waar het uiteindelijk toe leidt, nadat hij Amerikaans staatsburger is geworden, is meer dan waar hij op had kunnen rekenen.<br />Dieter is een van Herzogs meest meeslepende, eigenzinnige en meelevende figuren in zijn hele carrière, een man die...' Het geheugen van Dieter wordt ontsierd door wrede herinneringen aan zijn tijd als Vietnam-gevangene, hoewel die in elk geval voor een aantal van de boeiendste verhalen van de afgelopen twintig jaar zorgen. Ironisch genoeg komen die verhalen <0xE2><0x80><0x93> anders dan in _The Wild Blue Yonder_ <0xE2><0x80><0x93> voornamelijk tot uiting in heel veel uiteenzettingen van Dieter over de meest minieme details van zijn tijd in de verschillende gevangeniskampen (de martelmethoden, de afluisterapparatuur, het wrede, ellendige geweld en de bedreigingen zoals in het verhaal over de trouwring) en in de interessantste en droevigste gedeelten met zijn beste vriend Duane. Ze ontsnapten samen uit de gevangenis, maar kwamen tot de ontdekking dat hun reis naar Cambodja niet zo gemakkelijk zou zijn. Nu doet het meeste gepraat iets fascinerends, namelijk dat als Dieter zijn verhalen vertelt en af en toe een heropvoering doet (wat Herzog alleen maar kon, omdat Dieter al van middelbare leeftijd was en met handboeien om en al door de jungle werd geleid), je je dit allemaal voor de geest kunt halen. Het wordt allemaal nog levendiger als je probeert deze kleine details en de intensiteit van alles bij elkaar te voegen tot een vorm van werkelijkheid. Dat Herzog het simpel houdt en weet wanneer hij Dieter in zijn antwoorden moet tegenhouden, maakt hem des te interessanter. Hij is nooit helemaal 'normaal' Maar in tegenstelling tot ene Timothy Treadwell zul je ook nooit echt om hem lachen.<br />Dus, samen met zijn held (of die nu in de oorlog is omgekomen of niet is moeilijk te zeggen, aangezien Dieter die bewering bestrijdt door te zeggen dat degenen die zijn omgekomen de echte helden waren, typisch maar misschien wel helemaal waar), vult Herzog zijn film aan met een mengeling van oude stockbeelden wanneer hij Dieters vroege leven beschrijft (de periodebeelden van scènes uit de Tweede Wereldoorlog en het puin van de Duitse bezetting zijn altijd een boeiende aanblik, en Herzog scoort met zijn timing en het samenvoegen van muziek) en met beelden van Vietnam in luchtopnamen van oerwouden en velden. Herzog is er ook heel verstandig in om niet al te veel politiek in de zaak te brengen, er is geen 'ik werd door de Amerikanen gebruikt' of wat dan ook. Er is zelfs een gevoel dat Dieter niet al te veel wrok koestert over alles wat hem is overkomen, dat dat nu eenmaal zo gaat in tijden van oorlog (en natuurlijk gooide hij vanuit zijn vliegtuig bommen op mensen). Nu houdt Herzog tijdens veel van deze aangrijpende gebeurtenissen <0xE2><0x80><0x93> en zelfs bij de kleinere dingen, zoals wat er in gevangenissen gebeurde, de badkamers en de restjes eten <0xE2><0x80><0x93> gelukkig ook een zeker gevoel voor humor in stand. Een van mijn favoriete scènes in de film, waarin Herzog zich even losmaakt van Dieter, is wanneer hij een 'trainee'-film laat zien die wordt gebruikt voor Amerikaanse soldaten, bedoeld om te laten zien wat er zou moeten gebeuren als ze in hun eentje in de jungle worden achtergelaten... met alle spullen die ze zouden kunnen hebben, inclusief een mes, een lichtkanon en een heel snelle helikopter om te komen (en dit wordt gebracht in een hilarische voice-over).<br />Maar zelfs de momenten waarop je lacht, doen alleen maar denken aan de absurde momenten in een tijd van absolute crisis, en hoe je je nooit echt kunt voorstellen wat het is.' Dieter weet, afgezien van het feit dat hij weet dat vliegen en vliegtuigen de enige manier van leven zijn die hij ooit zou willen hebben (en Herzog eindigt de film op een prachtig sombere, weemoedige manier, waarbij hij over een groot vliegveld vliegt), hoe het is om ten koste van alles te moeten overleven. Maar toch is er, net als in veel van Herzogs hoofdpersonages, de bijna onveranderlijke geest die blijft bestaan als je je best doet. Dieter is een man met pit, en hij krijgt via Herzog een fantastisch, tragisch, creatief, goed getroffen, zij het misschien te kort, eerbetoon voor zijn leven. En natuurlijk put ik er nog meer kracht uit voor de ophanden zijnde dramatisering van Rescue Dawn.
We see at the beginning of Little Dieter Needs to Fly Dieter Dengler, the subject of the film, an obsessive-compulsive. Or at least that's what he seems to be by way of constantly opening/closing doors and with his large stock-pile of food in the cellar. In a way director Werner Herzog sets up a central question, in a manner of speaking, to why Dieter is like this. Well, in fact, he's not necessarily obsessive-compulsive as he is just, well, prepared. And why shouldn't he be after the life he's lived? Aside from the juiciest, most dark and exhilarating and frightening and just downright haunting story of survival that's the core of the picture, the back-story to Dieter is fascinating too. Dieter's own childhood, for example, was already a slog from the start, being in post-war Germnay, poor in a family without much food or prospects, eating wallpaper for "the blue in the walls". But enter in a passion, an un-yielding desire (which, of course, is part of Herzog's bread & butter and love of man in his films), which is flying, and for Dieter there was nothing else but to fulfill this. What it ends up leading to, after becoming an American citizen, is more than he could've bargained for.<br /><br />Dieter is one of Herzog's most compelling, quirky, and compassionately observed figures in his whole career, a man who's memory is scarred by brutal memories of his time being a Vietnam POW, though at the least it provides for some of the most compelling storytelling in any documentary of the last 20 years. Ironically, the storytelling comes through- unlike in The Wild Blue Yonder- mostly in lots and lots of exposition from Dieter on some of the most minute details of his time in the different prison camps (the torture tactics, the bugs, the brutal, wretched violence and threats like with the wedding ring tale), and leading into the most interesting and sad portions with his best friend Duane. They escaped the prisons together, but found that their journey to reach Cambodia would not be so easy. Now, through most of this, the talking does something that is enthralling, which is that as Dieter goes through his stories and occasionally does re-enactments (in fashion Herzog could only do, with Dieter already middle-aged being led in handcuffs et all through the jungle), one can picture all of this in the mind. It all becomes even more vivid to try and get these little details and the intensity of it all together into a form of reality. That Herzog keeps these portions simple, and knows when to hold Dieter back in his answers, makes him all the more a key figure of interest. He's not ever totally 'normal', but unlike a Timothy Treadwell, you wont think ever really about laughing at him either.<br /><br />So, along with his hero (whether of war or not is hard to say, as Dieter disputes that claim as saying the ones who died were the real heroes, typical but perhaps quite true), Herzog stylizes his film with a mix of old stock footage when detailing Dieter's early life (the period footage of WW2 scenes and post German rubble is always a captivating sight, and with Herzog gets up a notch in his timing and assemblage with music), and in capturing the footage of Vietnam in aerial viewings of jungles and fields. Herzog is also very wise at not injecting politics much at all into the proceedings, there's no 'I was used by the Americans' or whatever thrown into the mix. There's even a sense that Dieter doesn't hold too much of a grudge with everything that happened to him, that it's just what happens in time of war (and, of course, he WAS dropping bombs on people from his plane). Now, through much of these harrowing- and even in the smaller bits involving what went on in prisons, bathrooms and the scraps of food it's always harrowing- luckily Herzog keeps a level of humor in check as well. One of my very favorite scenes in the film, where Herzog breaks away for a moment from Dieter, is when he shows a 'trainee' film used for American soldiers meant to show what should happen in case they get abandoned in the jungle alone...with all of the gear that they could possibly have including a knife, a flare gun, and a very fast helicopter to come around (and this is put to hilariously dead-pan voice-over work).<br /><br />Yet even the moments where one laughs only brings to mind the moments of absurdity in a time of absolute crisis, and how one can't ever really imagine what it's like to be alone in a foreign territory surrounded by people who will do anything to keep said person as a form of collateral in war-time. Dieter, aside from knowing that flying and airplanes are the only way of life he would ever want to have (and Herzog ends the film on a wonderfully somber, elegiac note where he flies over a large field of airplanes), knows what it is to have to survive at all costs. But yet, as well, as in many of Herzog's protagonist driven films, there's the near unalterable spirit that will keep on enduring if one's strong enough, even through horrid moments (the fate of Dunae) and problems all the way up to the rescue by the helicopter (is he American, or a spy, they ask on the chopper). Dieter is such a man with a spirit, and he's given via Herzog a fantastic, tragic, creative, well-shot, albeit maybe too short, tribute to his life. And, of course, it pumps me up even more for the upcoming dramatization Rescue Dawn.