Een van de plezierigste aspecten van het kijken naar een film is dat je helemaal opgaat in de film. Dat hij je helemaal overspoelt, zodat je hem in je opneemt zoals hij is, en hem dus ten volle ervaart. Elke keer dat ik hem zie, is 'The Egyptian' zo'n film. In de loop der jaren is het een film die door critici met liefde is gehaat. Velen hebben pijltjes gegooid naar de kwetsbaarheden ervan. Maar misschien komt dat eerder door de toon die de film meebrengt dan door zijn meest voor de hand liggende kenmerken. Hij is tegelijkertijd afschrikwekkend, afstandelijk, mogelijk gevaarlijk; pas op voor wat er binnenin zit! De spookachtige akkoorden van de muziek, gezien boven het logo van 20th-Fox, leiden ons naar titels met een turkooizen belettering van een andere wereld.<br />Vreemd! Archeologisch! Decadent! Het is alsof we afdalen in een of ander gewelf van de oudheid, waarin zich grote schatten kunnen bevinden, vermengd met onzekere gevaren. (Je zou je kunnen voorstellen dat Darryl Zanuck bevel geeft: 'Maak het oud!') En dan, wat een duister drama ontvouwt zich, allemaal binnen de toon die aan het begin is gezet.<br /><br />Van Hollywoods 'Egyptische Trilogie' uit het midden van de jaren vijftig schilderde 'The Ten Commandments' de strengheid van de beschaving, het fenomenale 'Land van de farao's' zijn bouten en moeren, terwijl 'Het Egyptisch' ons alles toont, van glamour tot tragedie, om ons over te verbazen.<br />Het is niet nodig om veel over de spelers te zeggen, maar ik denk dat Bella Darvi met het verstrijken van de tijd wordt gered. Wat een volmaakt gezicht voor de rol, zo uit een schilderij van de symbolisten. Als haar acteerwerk iemand niet bevalt, kan worden aangevoerd dat ze, in haar rol van 'courtisane', duidelijk beter is in bed dan dat ze tegen een arme, hulpeloze bewonderaar loopt te leuteren. Ik denk dat Curtiz de gekte van haar sado-masochistische relatie met het personage van Edmund Purdom met aplomb heeft vastgelegd, met censuur als het ware. Sir Peter Ustinov was in zijn memoires behoorlijk aardig voor 'The Egyptian' en schreef dat het was 'alsof je verdwaalde in een enorm decor voor 'Aida'. Zijn uitspraak van het woord 'bier' heb ik zelf nog lang daarna overgenomen. (Een van de historisch correcte verwijzingen in de film: het door de Egyptenaren uitgevonden bier!) Henry Daniell, ega's, wat een perfecte voorstelling. Een van de beste momenten: John Carradines existentiële observaties over het zand van de tijd. En Purdoms uitspraak over het bestaan voorbij de zonsondergang van de wereld. Als dat nog niet episch genoeg is, wat dan wel?<br />Natuurlijk is de muziek, net als al het andere, subliem. Het wordt vaak opgemerkt dat Alfred Newman en Bernard Herrmann een van de meest meeslepende stukken op het scherm hebben geschreven, volmaakt harmonieus, maar elk thema is goed ontwikkeld, met een eigen leven. Newman, die door DFZ tijd nodig had, riep Herrmann erbij, iemand die hij onvoorwaardelijk kon vertrouwen, om de helft van de last op zich te nemen. Het was duidelijk dat Benny, die niet de gemakkelijkste was om mee te werken, voldoende respect voor Newman had om hem echt inspirerende muziek te laten spelen. Ze wisselden elkaar af, een ingenieuze aanpak. Er zijn hier geen spoilers over wie wat heeft gedaan, maar Benny brengt een zekere scherpte met zich mee, mysterieuze, ontzagwekkende geluiden. Alfred brengt kruiperigheid, verlangen, ontroering. Beide zijn volmaakt episch. Zelfs op een verkleinde tv-opname is het effect van de namen van de twee componisten naast elkaar in de hoofdtitels te zien, die op het ultrabrede anamorfische scherm gemakkelijk zouden kunnen, overweldigend.<br />Leon Shamroy, de decaan van CinemaScope, laat ons hier niet in de steek. Het lugubere groen en de sombere schaduwen (waarschijnlijk vervormingen in al die vreselijke tv-opnamen die ik heb gezien) laten ons niet in de steek. Ik heb in de loop der jaren gezien dat het multidimensionale script (door de grote Philip Dunne en WB-veteraan Casey Robinson, die Curtiz met zich mee moet hebben genomen naar 20th Street) volmaakt wordt begeleid door het multidimensionale script (door de grote Philip Dunne en WB-veteraan Casey Robinson, die Curtiz met zich mee moet hebben genomen naar 20th Street). Hoe opmerkelijk is het dat Shamroy, die net zo'n instituut was voor de cinematografie bij Fox als Newman voor de muziek, 'Cleopatra' een paar jaar later zou monteren, maar in de heldere, scherpere beelden van Todd A-O uit de jaren zestig. Die oude studiojongens zijn echt helden van me.<br />Voor mij, wie wil zich druk maken over alle onvolmaaktheden en kritiekkansen in een film als deze? Ik geef me liever helemaal over aan de betovering en duik weg in de zee van weelde om na de inspirerende climax van 'The End' Verfrist, ontroerd en hunkerend naar meer.<br />En ja, we moeten 20th-Fox vragen om een dvd-uitgave die de erfenis van DFZ waardig is.
One of the most pleasurable aspects of movie viewing is to get lost in a film. To have it totally wash over you, so that you absorb it as it is, and thus, experience it to the fullest. Every time I see it, 'The Egyptian' is such a film. Over the years it is a picture critics have loved to hate. Many have thrown darts at its vulnerabilities. But perhaps it is because of the very tone the film brings with it rather than its most obvious characteristics. It is at once forbidding, remote, possibly dangerous; beware of what lies within! The haunting chords of the music, seen over the 20th-Fox logo, usher us into titles of other-worldly turquoise lettering.<br /><br />Strange! Archaeological! Decadent! It is as if we are descending into some vault of antiquity, wherein might be great treasures, mixed with uncertain hazards. (One might imagine Darryl Zanuck commanding: 'Make it ancient!') Then, what a darkly dramatic story unfolds, all within the same tone set at the start.<br /><br />Of Hollywood's mid-50s 'Egyptian Trilogy', 'The Ten Commandments' portrayed the civilization's sternness, the phenomenal 'Land of the Pharaohs' its nuts and bolts, while 'The Egyptian' shows it all, from glamour to tragedy, for us to wonder at.<br /><br />No need to say much about the players here, but I think that, with the passage of time, Bella Darvi is being redeemed. What a perfect face for the role, right out of a Symbolist painting. If her acting does not please some, it might be argued that, in her role as a 'courtesan', she is obviously better in bed than yakking to some poor helpless admirer. I think that Curtiz captured the kinkiness of her sado-masochistic relationship with Edmund Purdom's character with aplomb, censorship being what it was at the time. Sir Peter Ustinov, in his memoirs, was pretty kind to 'The Egyptian', writing that it was 'like being lost in a huge set for 'Aida'. His pronunciation of the word 'beer' I have adopted myself ever after.(One of the film's historically accurate references: the Egyptian's invented beer!) Henry Daniell, egads, what a perfect performance. Gene Tierney, what a screen treasure. Bless DFZ for giving her this 'late' role. C'mon folks, don't be so hard on Victor Mature! He's a cheesemaker's son! Who rose to be pharaoh! Sounds like a peculiarly American opportunity. One of the best moments: John Carradine's existential observations on the sands of time. And Purdom's utterance about dwelling beyond the sunset of the world. If that isn't Grade 'A' epicness, what is?<br /><br />Of course, along with everything else, the music is sublime. It is frequently noted that Alfred Newman and Bernard Herrmann created one of the screen's most compelling scores, perfectly harmonious, yet each theme is well developed, with a life of its own. Newman, pressed for time by DFZ, called in Herrmann, someone he could trust implicitly, to take up half the burden.<br /><br />Benny, not the easiest guy to work with, obviously respected Newman enough to really deliver inspiring music. They alternated cues, an ingenious approach. No spoilers as to who did what here, but Benny brings an edge with him, mysterious, awesome sounds. Alfred brings fulsomeness, longing, poignancy. Both are consummately epic. Even when seen on a squeezed TV print, the effect of seeing the two composers' names side by side in the main credits, which the ultra-wide anamorphic screen could comfortably accommodate, is spine-tingling.<br /><br />Leon Shamroy, the Dean of CinemaScope, does not let us down here. The lurid greens and moody shadows (probably distortions in all the terrible TV prints I've seen through the years) perfectly accompany the multi-dimensional script (by the great Philip Dunne and WB vet Casey Robinson, whom Curtiz must've brought with him to 20th). How remarkable it is that Shamroy, who was as much of an institution of cinematography at Fox as Newman was with music, would lens 'Cleopatra' a few years later, but in the brighter, sharper images of '60s Todd A-O. These old studio guys are really heroes of mine.<br /><br />To me, who wants to fret about all the imperfections and criticism opportunities in a picture like this? I'd rather yield entirely to its spell, and dive off into its sea of lavishness, to emerge after the inspiring climax of 'The End' refreshed, moved, and hungry for more.<br /><br />And yes, we should cry out to 20th-Fox for a DVD release worthy of DFZ's legacy.