In de regel zijn er maar weinig dingen ontmoedigender dan de pogingen van Hollywood om moedig te zijn. Door voorzichtigheid te vermengen met onbuigzaamheid, kloppen 'boodschapsfilms' zichzelf luid op de rug omdat ze grote problemen durven aan te pakken. Crossfire is niet helemaal vrij van deze smet; het bevat een preek over de aard van zinloze haat die g<0xC3><0xAA>nant duidelijk is, waarbij het publiek een mate van naïviteit aanneemt die deprimerend is om over na te denken. Nog in 1947 was het al een hele prestatie als een film bekendmaakte dat er antisemitisme bestond, en dat het slecht was. (Het was natuurlijk ondenkbaar dat Hollywood het echte onderwerp van het boek waarop de film was gebaseerd zou aansnijden <0xE2><0x80><0x93> het slachtoffer was een homoseksueel. Niettemin blijft Crossfire, dankzij het goede scenario en het uitstekende acteerwerk, een overtuigende analyse van wat we nu een haatmisdrijf zouden noemen.<br />Naoorlogse malaise was een van de belangrijkste componenten van de film noir, en Crossfire gaat er rechtstreeks op in. De film speelt in Washington, D.C., tussen soldaten die nog wel in uniform zijn, maar niets te doen hebben en hun dagen slijten met pokeren en zuipen. Joseph Samuels (Sam Levene), een intelligente en vriendelijke jood, legt uit dat het einde van de oorlog een leegte heeft veroorzaakt: alle energie die in het haten en vechten tegen de vijand is gaan zitten, is nu ongericht en opgekropt. Samuels ontmoet drie soldaten in een bar: de gevoelige Mitchell, die op het punt staat een zenuwinzinking te krijgen, de zwakke Floyd Bowers en Montgomery, een lange, arrogante bullebak die een jonge soldaat uit Tennessee op een gemene manier kleinert als een stomme boerenkinkel. De drie soldaten komen uiteindelijk bij Samuels' appartement terecht, waar de dronken Monty steeds grover wordt en zijn gastheer 'joodse jongen' noemt. Samuels wordt doodgeslagen en Mitchell verdwijnt, waarbij hij zichzelf tot hoofdverdachte van de moord maakt.<br />De misdaad wordt ontrafeld door rechercheur Finlay (Robert Young), droog en volgens het boekje, en brigadier Keeley (Robert Mitchum), een attente en ervaren vriend die weet dat Mitchell niet in staat is tot moord. Onder de puzzelstukjes bevinden zich Ginny (Gloria Grahame), een nachtclubgastvrouw die Mitchell ontmoette en hem haar sleutel van haar appartement gaf, en Floyd (Steve Brodie) die als getuige van de misdaad doodsbang in een sjofel pension zit. Hoewel er geen echte 'whodunit'-scenario's zijn, blijft het verhaal greep op het verhaal houden en is de valstrik voor de moordenaar buitengewoon slim opgezet.<br />De sterke, noir-achtige sfeer behoedt de film voor didactisch of schijnheilig gevoel. De cinematografie is een opvallend schaduwspel, met inktzwarte duisternis en felle lichten, kamers vaak verlicht door één enkele lamp, gefilterd door sigarettenrook. De wereldmoeheid is even doordringend als de noir-verlichting. 'Niets interesseert me,' zegt Finlay zacht; 'Niets interesseert me,' is Ginny's toost in de nachtclub. Gloria Grahame, het toonbeeld van noir-vrouwelijkheid, steelt de film bijna met haar twee scènes. Platinablond, blasé en bijtend is ze het prototype van het B-meisje, vergiftigd door de'stinkende ginfabriek' waar ze werkt ('voor de lol', zegt ze bitter), en haar lieve gezicht vertrekt als Mitchell haar vertelt dat ze hem aan zijn vrouw doet denken. Nu en dan gluurt er een weemoedige vriendelijkheid door haar defensieve pantser, zoals wanneer ze met Mitchell danst op een verlaten binnenplaats, en hem dan aanbiedt om bij haar thuis spaghetti voor hem te koken. Als hij daarheen gaat, ontmoet hij een gluiperige man met een ingevallen gezicht (Paul Kelly) die Ginny lijkt af te likken, en wiens conversatie bestaat uit een dikke laag leugens en valse bekentenissen. 's brave-meisjes-vrouw van het scherm in een scène waarin haar wordt gevraagd Mitchell een alibi te geven. Slank en fragiel in haar badjas, met haar meisjesachtige slissen, laat ze ons zien hoe vaak Ginny is beledigd en als een slet is afgedaan.<br />Robert Young is een onopvallende acteur, en hij heeft geen schijn van kans tegen Mitchums charisma, maar hij weet zijn pijprokende personage goed in de hand te houden, opgezadeld met het overbrengen van de ernstige boodschap van de film, deze kant van pompeusheid. Ondertussen krijgt Mitchum wat coole dialoog, maar lang niet genoeg te doen; en toch, zelfs als hij niets anders doet dan in een hoekje hangen, kun je je ogen niet van hem afhouden. De derde Robert, Ryan, geeft een beschaduwd en angstaanjagend overtuigend beeld van een onwetende, instabiele kwezel; we zien zijn onechte jovialiteit, zijn pesterijtjes, zijn afkeer van iedereen die in het voordeel is, zijn 'Heb ik gelijk of heb ik gelijk?'- zelfvoldaanheid; hoe gemakkelijk hij mensen een etiket opplakt en hoeveel voldoening het hem schenkt om hen te verachten.<br />De boodschap van Spiro lijkt nu voorzichtig en gedateerd, maar lang niet zo erg als het etiket van hetzelfde jaar: A GENTLEMAN AGREEMENT. Finlays toespraak over onverdraagzame agenten die honderd jaar teruggaan voor een voorbeeld van blanke slachtofferschap, herinnert ons eraan dat Ierse katholieken ooit werden vervolgd; daarna zouden het mensen uit Tennessee kunnen zijn, zegt hij, of mannen met gestreepte stropdassen. Of misschien zwarten, of Japanners, of homoseksuelen, of communisten? Het script lijkt bang te zijn om echte hedendaagse problemen te noemen. Het verzacht zijn boodschap door het joodse slachtoffer als een heilige af te schilderen, alsof zijn onschuld niet voldoende was; en het zorgt ervoor dat het leger van blaam wordt gezuiverd door een hogere officier te laten verklaren dat het leger zich schaamt voor mannen als Montgomery en te benadrukken dat Samuels eervol in de oorlog heeft gediend. Toch was er wel wat lef voor nodig om vlak na de Tweede Wereldoorlog een Amerikaan af te beelden die misschien gelukkiger zou zijn geweest in het nazi-leger, en de basisstelling van de film is nog steeds geldig. Als Monty nu nog had geleefd, zou hij op 12 september 2001 de straat op zijn gegaan en een sikh in elkaar hebben geslagen.
As a rule, there are few things more dispiriting than Hollywood's attempts to be courageous. Mixing caution with heavy-handedness, "message movies" pat themselves loudly on the back for daring to tackle major problems. CROSSFIRE is not entirely free from this taint; it includes a sermon on the nature of senseless hatred that is embarrassingly obvious, assuming a level of naivity in its audience that's depressing to contemplate. As late as 1947, it was a big deal for a movie to announce that anti-Semitism existed, and that it was bad. (It was unthinkable, of course, for Hollywood to address the real subject of the book on which the movie was basedits victim was a homosexual.) Nevertheless, thanks to good writing and excellent acting, CROSSFIRE remains a persuasive examination of what we would now call a hate crime.<br /><br />Postwar malaise was one of the major components of film noir, and CROSSFIRE addresses it directly. The film is set in Washington, D.C. among soldiers still in uniform but idle, spending their days playing poker and bar-crawling. Joseph Samuels (Sam Levene), an intelligent and kindly Jew, explains that the end of the war has created a void: all the energy that went into hating and fighting the enemy is now unfocused and bottled up. Samuels meets three soldiers in a bar: the sensitive Mitchell, who is close to a nervous breakdown, the weak-willed Floyd Bowers, and Montgomery, a tall, overbearing bully who nastily belittles a young soldier from Tennessee as a stupid hillbilly. The three soldiers wind up at Samuels' apartment, where the drunken Monty becomes increasingly abusive, calling his host "Jew-boy." Samuels is beaten to death, and Mitchell disappears, making himself the prime suspect for the killing.<br /><br />Unraveling the crime are Detective Finlay (Robert Young), dry and by-the-book, and Sergeant Keeley (Robert Mitchum), a thoughtful and experienced friend who knows Mitchell is incapable of murder. Among the pieces of the puzzle are Ginny (Gloria Grahame), a nightclub hostess who met Mitchell and gave him her apartment key, and Floyd (Steve Brodie), who as a witness to the crime holes up terrified in a seedy rooming house. While there is no real "whodunit" suspense, the story remains gripping, and the trap laid for the killer is extremely clever.<br /><br />The strong noir atmosphere saves the movie from feeling didactic or sanctimonious. The cinematography is a striking shadow-play, with inky darks and harsh lights, rooms often lit by a single lamp filtered by cigarette smoke. World-weariness is as pervasive as noir lighting. "Nothing interests me," Finlay says quietly; "To nothing," is Ginny's toast in the nightclub. Gloria Grahame, the paragon of noir femininity, nearly steals the movie with her two scenes. Platinum-blonde, jaded and caustic, she's the quintessential B-girl, poisoned by the "stinking gin mill" where she works ("for laughs," she says bitterly), her sweet face curdling when Mitchell tells her that she reminds him of his wife. Now and then a wistful kindness peeks through her defensive shell, as when she dances with Mitchell in a deserted courtyard, then offers to cook him spaghetti at her apartment. When he goes there, he meets a weasely, crumple-faced man (Paul Kelly) who seems to sponge off Ginny, and whose conversation is a dense layering of lies and false confessions. Gloria blows Mitchell's good-girl wife off the screen in a scene where she's asked to give Mitchell an alibi. Slim and frail in her bathrobe, with her girlish lisp, she lets us see just how often Ginny has been insulted and dismissed as a tramp.<br /><br />Robert Young is a nondescript actor, and he stands no chance against Mitchum's charisma, but he does a good job of keeping his pipe-smoking character, saddled with delivering the movie's earnest message, this side of pompousness. Mitchum, meanwhile, gets some cool dialogue, but not nearly enough to do; still, even when he's doing nothing but lounging in a corner you can't take your eyes off him. The third Robert, Ryan, creates a fully shaded and frighteningly convincing portrait of an ignorant, unstable bigot; we see his phony geniality, his bullying, his resentment of anyone with advantages, his "Am I right or am I right?" smugness; how easily he slaps labels on people and what satisfaction he gets from despising them.<br /><br />CROSSFIRE's message seems cautious and dated now, though not nearly so much as the same year's A GENTLEMAN'S AGREEMENT. Finlay's speech about bigotry cops out by reaching back a hundred years for an instance of white victimhood, reminding us that Irish Catholics were once persecuted; next it could be people from Tennessee, he says, or men who wear striped neckties. Or maybe blacks, or Japanese, or homosexuals, or communists? The script seems afraid to mention any real contemporary problems. It sweetens its message by making the Jewish victim saintly, as though his innocence were not sufficient; and it takes care to exonerate the military, having a superior officer declare that the army is ashamed of men like Montgomery, and stressing that Samuels served honorably in the war. Still, it did take some guts to depict, immediately after World War II, an American who might have been happier in the Nazi army, and the movie's basic premise is still valid. If Monty were alive today, he would have gone out on September 12, 2001, and beat up a Sikh.