De Dekalog 5 kan worden beschouwd als een gewelddadige beschuldiging tegen de doodstraf, volgens het vijfde gebod 'Gij zult niet doden': het is niet toevallig dat het concept van een staat die volledig heeft voldaan aan de bepalingen van een onrechtvaardige wet, op hetzelfde niveau wordt geplaatst als de figuur van een moordenaar. 'Maar de wet zou de aard van de wet niet kunnen imiteren, hij zou hem kunnen corrigeren,' stelt Piotr, de raadsman van de verdediging, een echte katalysator, 'de straf is een vorm van wraak die erop gericht is het kwaad voor het kwaad terug te brengen zonder de misdaad te voorkomen. Maar in naam van wie neemt de wet wraak? Echt in naam van de onschuldigen?' De afgrijselijke en gedetailleerde opeenvolging van het laatste halfuur van een ter dood veroordeelde geven waarde aan de afschrikwekkende functie die op de doodstraf wordt toegepast om alle potentiële misdadigers te intimideren. 'Wanhopige stumpers vragen niet om wanhopige oplossingen,' zegt Kieslowski in zijn boodschap, waarmee hij ons leert hoe onrechtvaardig het kan zijn om ongehoorzaam te zijn aan een gebod van God dat de straf op dezelfde manier beoordeelt als de misdaad. Er zijn hier drie verschillende morele standpunten: het aangeboren gevoel van rebellie van de moordenaar die de vijandige apathie van de omgeving wil opwekken; het sterke gevoel van chronische onverschilligheid van het slachtoffer dat geneigd is om anderen uit te lachen.' 'Dekalog 5' geeft blijk van een afschuwelijk gevoel van vervreemding en isolement: beschrijvingen van een wildernis van geweld en dwaasheid, taferelen van precaire werkomstandigheden, sinistere verschijningen van gebouwen die in een anoniem aura van verlatenheid zijn gehuld, doelloze omzwervingen door een ontmoedigende omgeving. Jazek, de hoofdfiguur, ziet zich gedwongen te worstelen met een tegenstander die sterker is dan hij: een stad die volledig is gehuld in diepe onverschilligheid, ogenschijnlijk vijandig, doof voor al zijn stomme kreten om hulp, terwijl een verbleekte foto van een klein meisje in een eerste communiejurk aan zijn ziel blijft knagen. Hij is onherstelbaar bezig zijn schreden te richten naar een onlosmakelijk verbonden weg naar de verdoemenis, gezien door de misvormingen van de 18-mm breedhoekcamera, die erop gericht is alle details te vervormen, de werkelijkheid te veranderen, haar te doen vervagen in verre en vreemde echo's. Om Jazeks schuld af te zwakken en de wreedheid van de misdaad te verzachten, heeft Kieslowsky de bananeschil van nutteloze scènes gebruikt om de schuld van Jazek af te zwakken en de wreedheid van de misdaad te verzachten, zonder zich te bekommeren om directe psychologische motieven om elk vertoon van extreem of gewelddadig gedrag te rechtvaardigen en om elke nutteloze gerechtelijke procedure te vermijden. Met andere woorden, volgens Kieslowsky is 'een misdaad altijd een misdaad': volgens het principe van 'par condicio' plaatst hij de aanklager op hetzelfde niveau als de veroordeelde, waarbij hij vele tekens of symbolen gebruikt om een samenleving te vertegenwoordigen die in het meest sinistere licht wordt gezien. Zijn smekende ogen doen dat ook.
The Dekalog 5 may be considered a violent accusation against the death sentence, according to the fifth commandment "Thou shalt not kill": not by chance it puts the concept of a State fully complied with the provisions of an unjust law on the same plane as the figure of a Murderer. "But the law might not imitate the nature, it might correct it," states Piotr, the counsel for the defense, a real catalyst character, "the punishment is a form of vengeance aiming at returning evil for evil without preventing the crime. But in the name of whom the law takes its revenge? Really in the name of the innocent ones?". The horrifying and detailed sequences of the last half hour of a man sentenced to death give value to the uselessness of the deterrent function applied to the death penalty with the purpose of intimidating all potential criminals. "Desperate plights don't demand desperate remedies", Kieslowski says in his message, teaching us how unrighteous can be the act of disobedience to a commandment of God that judges punishment the same way as crime is judged. There are three different moral attitudes here: the innate sense of rebellion of the MURDERER aiming at rousing the hostile torpor of the surrounding environment; the strong sense of chronic indifference of the VICTIM inclined to laugh at other people's requirements; the deserving behavior of the COUNSEL FOR THE DEFENSE always ready to fight against adversity, in favor of human life. The struggle for life is ruthlessly vivisected all of the time; the characters are plunged into scenes of affliction and distress, in an urban landscape accented with greenish tones and seen in its own reflections through the windshield of a taxi. Everything in "Dekalog 5" conveys a dreadful sense of estrangement and isolation: descriptions of a waste undergrowth of violence and folly, scenes of precarious conditions of work, sinister appearances of buildings immersed in an anonymous aura of desolation, aimless wanderings through disenchanting environments. Jazek, the main character, is compelled to struggle with an opponent stronger than himself: a town completely wrapped in profound indifference, apparently hostile, deaf to all his mute calls for help, while a faded photo of a little girl in a first communion dress goes on gnawing his soul. He's irremediably directing his steps towards a disconnected route to damnation seen through the deformations of the 18 mm. wide angle camera lens aiming at distorting every details, altering the reality, making it fade out in remote and alien echoes. Kieslowski doesn't bring extenuating circumstances seasoned with honey-tongued tones of melodrama in favor of the defendant, differently from some Hollywood stereotypes like "I want to live" (by Robert Wise). He doesn't slip on the banana peel of useless pathetic scenes to extenuate Jazek's guilt and to mitigate the brutality of the crime, not interested at all in proximate psychological motivations to justify any display of extreme or violent behaviors and refusing to include any useless judicial proceedings. In other words, in Kieslowsky's opinion "a crime is always a crime": according to the principle of "par condicio" he puts the prosecutor on the same plane as the condemned man, using many signs or symbols to represent a society seen in the most sinister light. And we can't remain indifferent: even if we don't agree with him, Jazek's screams of anguish touch our hearts with pity in the same manner that Terri Schiavo's entreating eyes do.