Verslaafden gaan voor.<br />2001: een Space Odyssey is zonder enige twijfel de meest uitdagende en succesvolle film van wijlen Stanley Kubrick. Dit is geen film die je bekijkt om je te vermaken of te amuseren. In plaats daarvan biedt hij je een feestmaal van gedachten, beelden die lang na het einde van de film nog in het geheugen gegrift staan. Het is een film waarop je kunt mediteren. De film stelt ons met opzet meer vragen dan hij kan beantwoorden, hij is gemaakt om te puzzelen en te mystificeren, maar laat de kijker niettemin achter met een gevoel van ontzag en eerbied (dat wil zeggen dat hij toestaat dat hij zich heeft ingespannen om hem te bekijken, het genieten van deze film vergt enige inspanning van de kant van de kijkers), de vragen die hij stelt zijn groot en onheilspellend, over de oorsprong en het lot van het menselijk ras, het is de ultieme plaats in het kosmische ontwerp en het bestaan of het ontbreken van een of andere creatieve intelligentie achter de structuur van het universum zelf.<br />De eerste van de Vier Kwartetten geeft ons een duidelijke kijk op het verleden van de soort. We zien onze verre voorouders, half aap, half mens, in een toestand van bijna-verhongering. Het klimaat heeft het grootste deel van het plantenleven vernietigd en de vegetarische dieren zijn bijna verhongerd. Er verschijnt een buitenaards voorwerp, een volmaakt gladde en hoekige zwarte monoliet, en de dieren worden tegelijkertijd door zijn aanwezigheid geïnspireerd tot het maken van werktuigen en tot geweld. Van de ene op de andere dag worden ze getransformeerd tot carnevoren, en als twee stammen elkaar tegenkomen bij een waterbron, vernietigt de stam die het vermogen tot het maken van werktuigen heeft ontwikkeld zowel de naburige stam als de opstandige stam. Het nieuwe hoofd van de winnende stam, gesterkt door de eerste sporen van technologie, gooit triomfantelijk het bot dat hij als wapen had gebruikt in de lucht. We zien hoe het bot verandert in een drijvende satelliet, die kernwapens bevat. We komen er al snel achter dat de wereld verscheurd wordt door nucleaire paranoia. De kenmerken die zijn ingegeven door het uiterlijk van het monument, dat ons ooit hielp te overleven, bedreigen nu ons eigen bestaan.<br />Opnieuw verkeert de mensheid in een crisis, opnieuw zal de onaardse aanwezigheid van de zwarte monoliet de mensheid helpen bij de volgende stap in haar ontwikkeling. Bij een verkenning van de Maan wordt een monoliet ontdekt die identiek is aan de eerste die we hebben gezien. De regeringen van de wereld, normaal gesproken doodsvijanden, zijn in het geheim bijeengekomen om de implicaties te bespreken. Er wordt een missie opgesteld. Het monument is bezig geweest met een soort radio-communicatie met Jupiter. Een paar mensen zullen naar de plaats van bestemming reizen. De meesten van hen zullen het grootste deel van de tijd in een toestand van schijndood gehouden worden. De piloot van het ruimtevaartuig zal een HAL zijn, een supercomputer die geprogrammeerd is om alle menselijke eigenschappen te imiteren.<br />De film heeft vele opmerkelijke scènes. Zoals gewoonlijk voor Kubrick is het gebruik van klassieke muziek uitmuntend. De meest gedenkwaardige zijn 'Blauwe Donau' en 'Ook Spake Zarathustra' (vooral toepasselijk gezien het thema van de film: het overstijgen van het gewone bewustzijn). De filmografie is ook bijzonder goed, na één enkele bezichtiging van de film.' De laatste 30 minuten van de film zullen je de rest van je leven achtervolgen.<br />Het karakter van HAL is het belangrijkste vanuit het gezichtspunt van de centrale these van de film. Door alle kenmerken van menselijke wezens na te bootsen, krijgt hij ook hun negatieve eigenschappen. De paranoia die hij ontwikkelt en die bijna tot de ondergang van de missie leidt, is een exacte weerspiegeling van de paranoia die de politieke situatie op aarde in een wanhopige crisis heeft doen belanden. De film suggereert dat dit de eigenschappen zijn die we moeten achterlaten als we de volgende fase van onze evolutie willen bereiken.<br />De architectuur van de film is ook betekenisvol. De ontwerpen van veel van de ruimteschepen zijn bedoeld om de suggestie te wekken van voortplantingsorganen en het proces van geboorte en wedergeboorte, de centrale thema's van de film. Het einde van 2001 is het spectaculairste en triomfantelijkste dat ooit is gefilmd.<br />Deze film geeft een beeld van het leven zoals dat wordt weergegeven in de poëzie van William Butler Yeats en de roman Finnegan's Wake van James Joyce. Hij geeft een beeld van de geschiedenis en de menselijke evolutie die cyclisch zijn, maar ook progressief, en die dezelfde gebeurtenissen met grote tussenpozen herhalen, maar toch met het idee dat het menselijk ras zich ontwikkelt volgens de wil van een wezen met een hoger doel voor ogen. Hoewel we nooit te weten komen wat dat doel is, verzekert de film ons dat het menselijk ras niet bedoeld is om te falen, het is een groots lot dat groter is dan het menselijk bevattingsvermogen kan bevatten. Het blijft me verbazen dat ondanks deze film veel mensen Kubrick blijven beschouwen als een misantroop.<br />Dit is een religieuze film, niet in de conventionele zin van het zich houden aan een bepaald geloof, maar omdat het een aanroeping is van verwondering over het uitgestrekte panorama van het bestaan en omdat het te maken heeft met de diepste en belangrijkste vragen van doel en waarheid.<br />In de handen van elke andere regisseur zou dit alles misschien een beetje te veel zijn. Kubricks kijk op het leven is te pover, meestal om de grootsheid en intensiteit van een visie als deze te kunnen omvatten. Maar Kubrick was een visionair, geeft hij vol vertrouwen te kennen, niet alleen dat hij dit soort materiaal aankan, maar dat hij de enige is die dat kan. Bij het maken van deze film heeft hij al zijn creatieve krachten gebruikt. De samenwerking met Arthur C. Clarke is de vruchtbaarste uit de hele filmgeschiedenis. Kubrick moest een paar van de special effects bedenken die in de verbluffende climax van de film gebruikt werden. De middelen om zijn visie tot leven te brengen bestonden toentertijd nog niet, en dus schiep hij ze.<br />2001 is een absoluut unieke filmervaring. Degenen die het missen, doen dat ten koste van hun eigen intellectuele en verbeeldingskracht.
Spoilers ahead.<br /><br />2001: a Space Odyssey is without a doubt the most challenging and successful film by the late Stanley Kubrick. This is not a film that you watch in order to be entertained or amused. Instead it provides you with a banquet of food for thought, images that linger in the mind's eye long after the movie itself is over. It is a film that you could meditate on.<br /><br /> The film intentionally offers us more questions then it can answer, it is made to puzzle and mystify, but leaves the viewer nevertheless with a sense of awe and reverence (that is allowing that he has engaged himself in the process of viewing it, enjoyment of this film requires some effort on the viewers part) the questions that it does pose are large and ominous, concerning the genesis and destiny of the human race, it's ultimate place in the cosmic design and the existence or lack of some creative intelligence behind the structure of the universe itself.<br /><br /> The first of the films Four Quartets gives us a distinct view of the species past. We see our distant ancestors, half-ape half human, in a state of near starvation. The climate has destroyed most of the plant life and the vegetarian beasts are near starvation. An extra-terestial object, a perfectly smooth and angular black monolith, appears and the animals are simultaneously inspired by it's presence to tool-making and violence. They are transformed overnight into carnevores, and when two tribes encounter each other near a water source, the tribe that has developed tool making capacity, as well as beligerence, soundly destroys the neighboring tribe. The new chief of the winning tribe, empowered by the first vestiges of technology triumphantly throws the bone that he used as a weapon in the air. We see the bone transformed into a floating satellite, which contains nuclear weapons. We soon learn that the world is torn apart by nuclear paranoia. The characteristics inspired by the monument's appearance that once helped us to survive now threaten our very existence.<br /><br /> Once again humanity is in crisis, once again the unearthly presence represented by the black monolith will step in to aid humanity in the next step in it's development. On an exploration of the Moon a monolith identical to the earlier one we have seen is discovered. The governments of the world, normally mortal enemies, have come together in secret to discuss the implications. A mission is arranged. the monument has been engaged in some kind of radio communication with Jupiter. A few men will travel to the destination of the transmission. Most of them will, for most of the time, be kept in a state of suspended animation. The pilot of the spacecraft will be HAL a super computer who has been programmed to imitate all of the traits of human beings.<br /><br /> The film has many outstanding sequences. As usual for Kubrick the use of classical music is outstanding. Most memorable are "Blue Danube" and "Also Spake Zarathustra" (particularly appropriate given the film's theme of transcending ordinary consciousness.) The cinematography is particularly excellent as well, after a single viewing the film's final 30 minutes will haunt you for the rest of your life.<br /><br /> The character of HAL is the most important from the view of the film's central thesis. In imitating all the characteristics of human beings he comes to have their negative traits as well. The paranoia he develops which almost leads to the mission' s ruin is an exact mirror of the paranoia that has allowed the political situation back on earth to reach a point of desperate crisis. The film suggests that these are the traits that we must leave behind if we are to proceed to the next phase in our evolution.<br /><br /> The architecture of the film is also meaningful. The designs of many of the spacecraft are intended to suggest reproductive organs and the process of birth and rebirth, the central motif of the movie. The ending of 2001 is the most spectacular and triumphant ever filmed.<br /><br /> This movie takes a view of life similar to that presented in the poetry of William Butler Yeats and James Joyce's novel Finnegan's Wake. It posits a pattern to history and human evolution that is cyclic, yet progressive, repeating the same events at large intervals, yet with the human race as developing according to the will of a being with a larger purpose in mind. Though we never learn what this purpose is, the film assures us that the human race is not meant for failure, it's destiny is grand beyond it's capacity to imagine. It continues to amaze me that in spite of this film many people continue to regard Kubrick as a misanthrope.<br /><br /> This is a religious film, not in the conventional sense of adhering to any specific creed, but because of it's invocation of wonder at the vast panorama of existence and it's involvement with the deepest and most vital questions of purpose and truth. <br /><br /> In the hands of any other director, this would all be perhaps a little too much. Hollywood's view of life is too puny, usually to encompass the grandeur and intensity of a vision such as this one. But Kubrick was a visionary, he directs with utter confidence, not only that he can handle material of this kind, but that he is the only one to do it. The process of making this film used all of his creative resources. The writing partnership with Arthur C Clarke is the most fruitful in cinematic history. Kubrick had to invent some of the special effects that were used in the movie's astounding climax. The resources to bring his vision to life did not exist at the time, so he brought them into existence.<br /><br /> 2001 is a absolutely unique movie experience. Those who miss out on it do so at the detriment of their own intellectual and imaginative capacities.