Dit is zonder enige twijfel de aangrijpendste zwart-witoorlogsfilm die ik ooit heb gezien; de enige westerse regisseur die in die tijd het niveau van intensiteit en pure kracht in zijn werk ook maar enigszins benaderde, was Samuel Fuller. Ik had trouwens in september 2002 een retrospect van Kon Ichikawa in het National Film Theatre in Londen bijgewoond, maar kon slechts een deel van zijn werk tussen 1960 en 1973 in beeld brengen.<br />De film is zeker zo deprimerend als hij schijnt te zijn; maar hij vertoont ook overal welkome vleugjes zwarte humor <0xE2><0x80><0x93> de 'dode' man die wakker wordt om een vragende soldaat te antwoorden en prompt'sterft'. Nogmaals de verrukkelijk ironische schoenenruilscène, een stervende zonderling die de uitgehongerde held vertelt welk deel van het lichaam hij moet opeten, enzovoort. Overigens is het scenario geschreven door een vrouw <0xE2><0x80><0x93> Natto Wada, de vrouw van de regisseur zelf!<br />Ichikawa is een veelzijdige en productieve filmer wiens reputatie misschien niet meer zo goed is als in zijn hoogtijdagen (1956-1965), maar zijn visie hier is vaak treffend <0xE2><0x80><0x93> de opzienbarende scène vlak voor de aftiteling (de held wordt door zijn meerdere heftig berispt omdat hij eerder uit het ziekenhuis wordt ontslagen dan verwacht! ), de dood van een Japanner die zich overgaf door toedoen van een Filippijnse vrouw met een pistool, het bombarderen van een ziekenhuis (waarbij de medische staf op de vlucht slaat om zichzelf te redden en de gewonde soldaten achterlaat om in hun eigen beperkte tempo de hut uit te kruipen), de geautomatiseerde mars in de regen van de gedesillusioneerde soldaten (wat ook te maken heeft met de eerder genoemde kwestie van de schoenen die in feite een gelijksoortige scène uit ALL FORCE ON THE WESTER FRONT 1930 nabootst), een heuvel die bezaaid ligt met de lijken van soldaten die proberen hem te beklimmen, de finale, et cetera. Een van de belangrijkste kenmerken van de film is ongetwijfeld de verbluffende cinematografie van het meedogenloze en troosteloze modderlandschap. <br /><0x3E> De film is berucht om zijn behandeling van het taboeonderwerp kannibalisme (bijna 10 jaar voordat het een hoofdbestanddeel van horrorfilms werd), maar Ichikawa's aanpak is niet alleen subtiel maar zeer effectief: het vlees wordt in feite 'apenvlees' genoemd, terwijl de held maar één keer wordt gezien terwijl hij ervan eet (en prompt het hele stuk uitspuwt, samen met de meeste van zijn rottende tanden!); maar als de zwakke ondergeschikte soldaat (gespeeld door Mickey Curtis, die ondanks zijn naam toch een Japans popidool was!) zich er daarentegen fanatiek aan te buiten gaat, wordt de grond vlakbij bespat met bloed. In de bijlagen herinnert Ichikawa zich dat de method-practical-acteur Eiji Funakoshi ( wiens vertolking overigens onvergetelijk is) op de set arriveerde op het moment dat de filmopnamen op het punt van uithongering stonden <0xE2><0x80><0x93> met als gevolg dat de productie gedwongen werd twee weken stil te liggen tot hij hersteld was! Het scherpzinnige interview van Donald Richie verkiest het nihilisme van de film boven het onderliggende patriottisme achter zulke hartverscheurende recente Hollywoodsuccessen als SAVING PRIVATE RYAN (1998).<br /><br />Branden on the Plain wordt door iedereen beschouwd als een van de beste films van de regisseur, en uit de diverse Ichikawa-films kies ik er een uit. Persoonlijk heb ik een zwak voor AN ACTOR'S REVENGE (1963), een verbluffend gestileerde kleurfilm van de regisseur, die ik in feite twee keer heb gezien: in 1999 op het NFT en in het retrospectief van 2002.
This is undoubtedly the most harrowing black-and-white war film that I've watched; as a matter of fact, the only Western director during this time to remotely approach its level of intensity and sheer visceral power in his work was Samuel Fuller. By the way, I had attended a Kon Ichikawa retrospective at London's National Film Theatre in September 2002, but only managed to catch some of his work made between 1960 and 1973.<br /><br />The film is certainly as depressing as it's reputed to be; however, it also displays welcome touches of black humor throughout - the 'dead' man who wakes up to answer a querying soldier and promptly 'dies' again, the deliciously ironic shoe exchange sequence, a moribund eccentric telling the famished hero which part of the body he should eat, etc. Incidentally, the script was written by a woman - Natto Wada, the director's own wife!<br /><br />Ichikawa is a versatile and prolific film-maker whose reputation may not be as high as it was during his peak years (1956-65), but his direction here is often striking - the startling pre-credits sequence (the hero is violently rebuked by his superior officer for being discharged from hospital earlier than expected!), the death of a surrendering Japanese at the hands of a gun-toting Philippine woman, the bombing of a hospital (with the medical staff running away to save themselves, leaving the wounded soldiers behind to crawl out of the shack at their own limited pace), the automated march in the rain of the disillusioned soldiers (which also involves the afore-mentioned business with the shoes that, actually, recalls a similar scene in ALL QUIET ON THE WESTERN FRONT [1930]), a hill littered with the bodies of soldiers attempting to climb it, the finale, etc. Surely one of the film's major assets is the stunning cinematography of the unforgiving and desolate muddy landscape.<br /><br />The film is notorious for treating the taboo subject of cannibalism (almost 10 years before it became a staple of horror movies) but Ichikawa's approach is not only subtle but highly effective: the flesh is actually referred to as "monkey meat", while the hero is seen partaking only once (and promptly spits out the piece along with most of his decaying teeth!); conversely, when the weak underling soldier (played by Mickey Curtis who, despite his name, was a Japanese pop idol of the time!) rabidly indulges, the ground nearby is splashed with blood.<br /><br />In the supplements, Ichikawa remembers that Method-practicing lead actor Eiji Funakoshi (whose portrayal is unforgettable, by the way) arrived on the set at starvation point - with the result that production was forced to shut down for two weeks until he recuperated! Donald Richie's perceptive interview favors the nihilism of the film over the underlying patriotism behind such gut-wrenching recent Hollywood fare as SAVING PRIVATE RYAN (1998).<br /><br />FIRES ON THE PLAIN is universally considered to be one of its director's top efforts and, out of the several films of Ichikawa I've watched, the closest to it in spirit are THE BURMESE HARP (1956; another character-driven war film but with a spiritual tone, and which is also available on DVD from Criterion) and ENJO aka CONFLAGRATION (1958; which was actually given a limited theatrical showing locally, as part of a foreign-film week, a couple of years ago). Personally, I also have a particular soft spot for the director's stunningly stylized color extravaganza, AN ACTOR'S REVENGE (1963), which I've actually caught twice at the NFT in 1999 and the afore-mentioned 2002 retrospective.