In het licht van de recente tyfoon die het land hard trof (dat wil zeggen tyfoon Ondoy) besloot ik 'Black Rain' (1988, Japan), Shohei Imamura's meeslepende zwart-wit meesterwerk over de verwoesting en de nawerking van de atoombom die in de nadagen van de Tweede Wereldoorlog Hiroshima trof. De verwoesting en de impact van beide catastrofes (oorlog en tyfoon) mogen dan in graad en kwaliteit verschillen, het trauma en de littekens (fysiek en psychisch) zijn er niettemin nog steeds.<br />Het getuigt van de macht van een film dat de beelden even krachtig en onuitwisbaar blijven als toen ze voor het eerst werden vertoond. Het enige verschil is nu, in mijn geval, dat het kijken naar die beelden een groter gevoel van aangrijpendheid en potentie heeft gekregen als gevolg van een ervaring uit de eerste hand van een bijna monumentale weersramp. Er is een gevoel van verwantschap, om het zo maar te zeggen.<br />Imamura is altijd een van mijn favoriete Japanse filmmakers geweest. Zijn films zijn altijd een genoegen om te zien vanwege hun anarchie, sensualiteit en aardsheid: 'The Pornographers: Inleiding tot de Antropologie' (1966), 'Eijanaika' (1981), 'Warm Water Under a Red Bridge' (2001), zijn twee Palme d'Or-winnaars 'Ballad of Narayama' (1983) en 'The Ael' (1997), om er maar een paar te noemen. Gezien de sfeer van zijn films, wie zou gedacht hebben dat hij ooit assistent-regisseur was geweest bij Yasujiro Ozu, Japanse film' De strengste en meest minimalistische filmmaker van Japan? Maar ja, het was dan ook Ozu's strenge vormelijkheid en huiselijkheid waar Imamura tegen in opstand kwam.<br />Maar met 'Black Rain' kun je onmiskenbaar Ozu's indrukken voelen. De vader (of de vaderfiguur) die erop gebrand is zijn dochter te zien trouwen voordat voor hen beiden de tijd om is, en de stilte en rust van de scènes waarin alle leden van het gezin bij elkaar zijn (met name de scènes tijdens het avondeten of in Ozu's filmlexicon, de tatami) zijn dingen die de vereerde meesterfilmer voor eeuwig zou onderzoeken in zijn werk ('Tokio Story', 'Late Spring'). In wezen is de al te ingetogen en weloverwogen kwaliteit van 'Black Rain' een opmerkelijk contrast met de bacchantische chaos en instinctieve stuwkracht van Imamura's hele filmografie. Toch wil dat nog niet zeggen dat het kijken naar de film geen uiterst verontrustende ervaring zou zijn. 'Black Rain', zoals de Amerikaanse filmrecensent Leonard Maltin het treffend omschreef, 'is gevuld met spookachtige zwart-witbeelden'. In de eerste 15 minuten van de film doet Imamura geen enkele moeite om de directe en beeldende verschrikkingen van de atoombommen te laten zien, de een na de ander (strak verbrande lichamen, hangend vlees, wandelende doden, overal branden en puin, overal waanzin). Het is een aanslag op de zintuigen van de kijkers, dat is het zeker, in combinatie met Takashi Kawamata's sombere b/w-fotografie (hij deed de belichting in Yoshitaru Nomura's misdaaddrama 'The Incident') en de huiveringwekkende score van Toru Takemitsu (hij deed de muziek in klassiekers als Akira Kurosawa's 'Ran' en Masahiro Shinoda's 'Double Suicide'). Zelfs tijdens de zogenaamde 'rustige' fase van de film (dat wil zeggen, vijf jaar na de atoombom), kan men nog steeds geen gevoel van tevredenheid en orde hebben, terwijl de overlevenden het onbehagen en de pijn nog steeds sterk voelen, niet alleen in termen van verslechterde lichamelijke gezondheid, maar vooral in termen van psychisch trauma en sociale stigma's. Het menselijk ras, zo lijkt nu onbetwistbaar, is voorbestemd om de erfenis van de Bom te dragen, zolang het leeft.<br />Ik heb al een paar jaar geleden een stuk over 'Black Rain' geschreven (gepost op imdb.com), maar alleen in vergelijking met Volker Schlondorffs schitterende 'Tin Drum', een andere film die gaat over monumentale menselijke dwaasheid en wereldwijde catastrofe. Bovendien is het nooit mijn gewoonte geweest om twee keer over een film te schrijven waar ik al eerder iets over had geschreven. In het licht van de recente weersramp die ons land verwoestte, werd ik ertoe gebracht om opnieuw naar deze opmerkelijke Imamura-film te gaan en er opnieuw iets over te schrijven, aangezien er uit zowel de film als de recente gebeurtenis een schat aan lessen te leren valt met betrekking tot de onvolmaaktheden en gevaren van wetenschappelijke kennis en actie, en de littekens en wonden op de lange termijn die worden toegebracht door een grootschalige vernietiging (door mens of natuur veroorzaakt).<br /><br />Er is een aantal films geweest die gaan over nucleaire holocaust en vernietiging ('Testament', 'Draad', 'Het Oorlogsspel', elk in hun eigen land opgenomen), en 'Zwarte Regen' Daartussen staat, misschien nog wel meer dan dat, de onverontschuldigende en sombere vertolking van de individuele en gemeenschappelijke desintegratie die het gevolg is van atoomontploffingen, en het feit dat er een historische gebeurtenis aan ten grondslag ligt.<br />Over een paar weken zal een andere rampscenariofilm uit Hollywood, Roland Emmerichs '2012', eindelijk het grote doek bereiken (niet grappig bedoeld). Zoals we allemaal weten, dient het zootje rampspoed/apocalypse-films van deze Amerikaanse regisseur <0xE2><0x80><0x93> _Independence Day_, _Godzilla_, _The Day After Tomorrow_ <0xE2><0x80><0x93> geen ander doel dan louter amusementswaarde te bieden, zonder echt inzicht in de aard en wijsheid van apocalyptische rampspoed en de menselijke toestand die erdoor worden beïnvloed. Ik vraag me af hoe deze 'gigantische' rampspoed kan ontstaan. De film zou misbruik maken van het trauma, de desoriëntatie en de angst die onze mensen nog steeds voelen vanwege de recente weersramp. Als ik zeg dat deze film een voorzorgsmaatregel is, is dat waarschijnlijk niet meer dan een overdrijving.<br />Maar ja, ik ga toch naar '2012' kijken.
In the light of the recent typhoon that hit the country hard (that is, typhoon Ondoy), I thought it upon myself to re-watch "Black Rain" (1988, Japan), Shohei Imamura's haunting black-and-white masterpiece on the destruction and after-effects of the atomic bomb that hit Hiroshima in the closing period of the Second World War. The destruction and impact of both catastrophes (war and typhoon) may differ in degree and quality, but the trauma and scar (physically and psychologically) nevertheless are still there. <br /><br />It is a testament to a film's power that its images remain as potent and as indelible as when they were first seen. It is only that the difference now, in my case, is that watching those images has assumed a greater sense of poignancy and potency due to a first-hand experience of a near-monumental weather calamity. There is a sense of kinship, so to speak. <br /><br />Imamura has always been one of my favorite Japanese filmmakers. His films are always a pleasure to watch because of their anarchy, sensuality and earthiness:"The Pornographers:Introduction to Anthropology" (1966), "Eijanaika" (1981), "Warm Water Under a Red Bridge" (2001), his two Palme d'Or-winners "Ballad of Narayama" (1983) and "The Eel" (1997), to name some. Given the mood of his films, who would have thought that he once served as an assistant director to Yasujiro Ozu, Japanese cinema's most austere and minimalist filmmaker? But then, it is Ozu's rigorous formality and domesticity that Imamura was rebelling against. <br /><br />But then again, with "Black Rain" one can unmistakably sense Ozu's imprints. The father (or the father-figure) being intent on seeing his daughter get married before time runs out on both of them, and the stillness and calmness of the scenes showing all members of the family together (notably, the dinner scenes or in Ozu's film lexicon, the tatami) are something that the revered master filmmaker would perennially explore in his works ("Tokyo Story", "Late Spring"). Essentially, the over-all subdued and deliberate quality of "Black Rain" is a remarkable contrast to the bacchanalian chaos and instinctual drive of Imamura's entire filmography.<br /><br />Still, this is not to say that watching the film would not be an altogether unsettling experience. "Black Rain", as aptly described by American film reviewer Leonard Maltin, is "filled with haunting black-and-white images." In the film's first 15 minutes, Imamura pulls no punches in showing the immediate and graphic horrors of the nuclear bombing, one after another (stiffly-burnt bodies, hanging flesh, walking dead, fires and debris everywhere, madness all over). An assault to the viewers' senses, definitely it is, coupled with Takashi Kawamata's somber b/w photography (he did the lensing in Yoshitaru Nomura's crime drama "The Incident") and Toru Takemitsu's chilling score (he did the music in such classics as Akira Kurosawa's "Ran" and Masahiro Shinoda's "Double Suicide"). <br /><br />Even during the film's supposed "tranquil" phase (that is, five years after the atomic bombing), one can still never have a sense of contentment and order, with the uneasiness and pain still being strongly felt by the survivors, not only in terms of failing physical health, but more so in terms of psychological trauma and social stigma. The human race, it now indisputably appears, has been destined to bear the legacy of the Bomb, for as long as it lives. <br /><br />I already wrote a piece about "Black Rain" some years earlier (posted in IMDb.com), but only in comparison to Volker Schlondorff's magnificent "Tin Drum", another film dealing with monumental human folly and global catastrophe. Moreover, it has never been my practice to write twice about a film that I already wrote something about before. It is in the light of the recent weather calamity that devastated our country that I was prompted to re-visit and write something again about this remarkable Imamura film, as there is a wealth of lessons to be learned from both the film and the recent event in regards the imperfections and dangers of scientific knowledge and action, and the long-term scars and wounds inflicted by a wide- scale destruction (whether human- or nature-induced).<br /><br />There have been a number of films dealing with nuclear holocaust and destruction ("Testament", "Threads", "The War Game", each situated within their own respective countries);and "Black Rain" stands among them, if not more so, for both its unapologetic and somber portrayal of individual and communal disintegration brought about by atomic devastation and the fact that it has a historical event as its basis.<br /><br />Few weeks from now, another disaster film from Hollywood, Roland Emmerich's "2012", will finally hit (no pun intended) the big screen. As we all know, this American director's bunch of "disaster/apocalypse" films--"Independence Day", "Godzilla", "The Day After Tomorrow"-- serves no other purpose than to be of mere entertainment value, with no real insight into the nature and wisdom of apocalyptic disaster and the human condition being affected. I wonder how this "gigantic" movie would exploit the trauma, disorientation and apprehensions still being experienced by our people because of the recent weather calamity. To say that this flick is a precautionary tale would probably be no more than an overstatement. <br /><br />But yes, I will still watch "2012".