Een van de meer obscure westerns van Anthony Mann, _The Last Frontier_, was ook zijn enige cavalerie-western (afgezien van een korte episode in Winchester '73), hoewel hij zich natuurlijk meer concentreert op de buitenstaanders en interne conflicten dan op een Fordiaanse viering van kameraadschap en gedeelde idealen. Het speelt niet in zijn geliefde hoogland, maar in de heuvels en bossen aan de voet van de bergen, en het is een veel cynischer kijk op het leven aan de grens, in veel opzichten zijn Fort Apache zonder de noodzaak om de legende in stand te houden: deze buitenpost bestaat uit mislukkelingen, mislukkingen, lafaards en af en toe een bekwame officier die door zijn superieuren wordt genegeerd, slecht geleid terwijl de Burgeroorlog voorrang heeft en het leger het beste wat het te bieden heeft. 1.<br />Victor Mature en James Whitmore zijn de vrije woudlopers die tot de ontdekking komen dat de beschaving hen besluipt als ze van hun pelzen en pakpaarden worden ontheven door een plaatselijke stam die zich ergert aan de inval van de cavalerie in hun territorium. In plaats van de indianen de schuld te geven van hun verliezen, besluiten ze dat het de schuld van het leger is dat het fort is gebouwd, en ze besluiten om compensatie van hen te eisen, waarna ze zich als verkenners bij hen aansluiten. Maar ondanks de inspanningen van Guy Madisons beminnelijke en competente waarnemend commandant om Mature de 19e eeuw binnen te loodsen en hem geschikt te maken om het uniform te dragen, is de komst van Robert Preston' De vernederde kolonel wil zich graag wreken op de stam die hem uit zijn eigen buitenpost heeft verdreven, en Mature's onhandige verliefdheid op de vrouw van de kolonel (Anne Bancroft, een veel te schone lei om veel te kunnen doen met de rol van een vrouw die er genoeg van heeft gered te worden door mannen die denken dat ze weten wat het beste voor haar is) brengt de zaak al snel op veel duisterder terrein. Het duurt niet lang voordat sommige soldaten van plan zijn elkaar te doden, en beide partijen proberen hun ondergeschikten ertoe te verleiden dat voor hen te doen. Geen wonder dat Mature op een gegeven moment vol walging de blauwjas weggooit die hij zo lang heeft begeerd, terwijl hij schreeuwt: 'Ik zou hiervoor zijn gestorven, maar het is niet anders.' Mature, de Stallone van zijn tijd, was een van die acteurs die je konden verrassen met een merkwaardige, uitstekende prestatie hier en daar, als hij de juiste rol en de juiste regisseur had. Dit is niet een van zijn betere dagen, ondanks het feit dat hij zijn meest complexe rol heeft, want als eenvoudige man met een goedbedoelde maar dronken, gewelddadige, ongeschoolde en weinig subtiele, bijna kinderlijke levenslust, lijkt de rol bedacht met Burt Lancaster in gedachten, met een paar opvallende overeenkomsten met zijn personage in _The Kentuckian_. De op Achab lijkende Kolonel is duidelijk de beste rol, vastbesloten om de carrière die hij in één rampzalige, suïcidale veldslag tijdens de Burgeroorlog heeft verwoest weer op te bouwen door een nieuwe, zinloze zelfmoordcampagne tegen de stam te beginnen, waardoor hij nog een vernedering toevoegt aan de lijst die hem uit het zicht en uit de gedachten van de promotiecommissie houdt. In zijn obsessie om zijn carrière te redden, raakt hij steeds verder verwijderd van elke hoop op morele verlossing, zowel door zijn schaamte over de sympathie van zijn vrouw als door de promotie van vroegere kameraden die hij als zijn minderen beschouwt. Hij is niet meer te redden, maar er zit nog steeds een herkenbaar menselijk wezen in hem, een wezen dat niet geheel gespeend is van integriteit en dat hij oprecht bewondert. Manns moed om een vergeefse poging te doen om Prestons orders door hun superieuren te laten herroepen, hoe verwrongen die ook zijn.<br />Net als zijn held is de film een beetje ruw aan de randen (en gaat hij prat op een van de meest surrealistische en zwierige titels van alle westerns), maar dat maakt het alleen maar interessanter, en er zijn veel van Manns karakteristieke elegante camerabewegingen en bewegingen op het perspectief, terwijl de pioniersstand overtuigend hard en primitief is. Helaas zijn de tekortkomingen van de eerste CinemaScope-lenzen heel duidelijk te zien op Columbia's dvd, met een beeld dat vaak donker is (2.55:1 CinemaScope vereiste een enorme hoeveelheid extra belichting, en vroege Scope-films laten veel proefopnamen zien) en korrelig.
One of the more obscure of Anthony Mann's Westerns, The Last Frontier was also his only cavalry Western (aside from one brief episode in Winchester '73), though naturally he focuses on the outsiders and internal conflicts rather than offering a Fordian celebration of comradeship and shared ideals. Set not in his beloved high country but in the foothills and forests, it's a much more cynical view of life of the frontier, in many ways his Fort Apache without the need to preserve the legend: this outpost is made up of misfits, failures, cowards and the odd competent officer ignored by his superiors, badly led while the Civil War takes priority and all the best the army has to offer.<br /><br />Victor Mature and James Whitmore are the free trappers who find civilisation creeping up on them when they are relieved of their pelts and packhorses by a local tribe aggrieved by the incursion of the Cavalry into their territory. Rather than blame the Indians for their losses they decide it's the army's fault for building the fort and decide to demand compensation from them, ending up joining their ranks as scouts instead. But despite the best efforts of Guy Madison's amiable and competent acting commander to bring Mature into the 19th Century and make him fit to wear the uniform, the arrival of Robert Preston's humiliated Colonel eager to revenge himself on the tribe that drove him out of his own outpost  and Mature's clumsy infatuation with the Colonel's wife (Anne Bancroft, too much of a blank slate here to do much with the role of a woman who's tired of being saved by men who think they know what's best for her)  soon drive matters into much darker territory. It's not long before some of the soldiers are busily planning on killing each other, both sides trying to goad their subordinates into doing the deed for them: little wonder that at one point Mature throws away the bluecoat he has long coveted in disgust, screaming "I would have died for this, but it's nothing but a dirty filthy blue rag!" The Stallone of his day, Mature was one of those actors who could surprise you with the odd excellent performance here and there when matched with the right part and the right director. This is not one of his better days despite having his most complex part, perversely enough as a simple man  well-meaning but drunk, violent, uneducated and with a unsubtle, almost childlike lust for life, the part seems designed with Burt Lancaster in mind, with some striking similarities to his character in The Kentuckian. But Robert Preston's Ahab-like Colonel is clearly the best role, determined to resurrect the career he destroyed in a single disastrously suicidal Civil War engagement by launching another pointless suicidal campaign against the tribe that added another humiliation to the list that keeps him out of sight and out of mind of the promotion board. In his obsession to redeem his career he moves further away from any hope of moral redemption, driven as much by his sense of shame at his wife's sympathy as by the promotion of former comrades he regards as his inferiors. He's beyond salvation, but there's still a recognisable human being in there and one not entirely without a sense of integrity  he genuinely admires Madison's courage in making a futile attempt to get Preston's orders countermanded by their superiors  fatally skewed though it is.<br /><br />Like its hero, the film is a little rough around the edges (and boasts one of the most surreal and jaunty title songs of any Western), but that only tends to make it more interesting, and there are plenty of Mann's typically elegant camera moves and plays on perspective, while the frontier setting is convincingly harsh and primitive. Unfortunately the deficiencies of the early CinemaScope lenses are very apparent in Columbia's DVD, with the image often dark (2.55:1 CinemaScope required a huge amount of additional lighting and early Scope films show a lot of trial-and-error) and grainy.