In de eerste plaats is het verhaal niet zo eenvoudig als veel eerdere recensenten de nadruk leggen, het is in feite een heel ingewikkeld verhaal, in tegenstelling tot Bergmans andere films die meer een karakterstudie zijn. In Skammen hebben we twee hoofdpersonen, maar omdat we van het begin af aan midden in een oorlog zitten en geen idee hebben wie er vechten en waarom, staat alles open voor elke oplossing. Dat creëert een enorme spanning en maakt elke gebeurtenis betekenisvol. Naarmate het verhaal zich ontvouwt, worden we geïntroduceerd bij talloze personages die in symbolen van de mensheid worden veranderd, beide donkere en lichtgevende kanten ervan. We hebben het voorbeeld van de onschuldige omstanders die proberen zich te redden tijdens een absurde oorlog, van de cynische dokter die zijn patiënten belachelijk maakt en de enige bittere humor van de hele film levert, van de perverse opportunisten die het beste proberen te maken van een afschuwelijke gebeurtenis (Bj<0xC3><0xB6>rnstrands personage), van de onschuldige dode kinderen, van de naamloze figuren die bijna in dieren uit de boot veranderden enzovoort. Ze worden allemaal op de een of andere manier gezien door de ogen van Jan (von Sydow) en Eva (Ulmann), hun personages zijn meer ingetogen dan in andere Begrman-films (En Passion) en dat komt juist doordat het verhaal hier belangrijk is, de manier waarop gebeurtenissen van buitenaf de menselijke natuur radicaal kunnen veranderen. <br />Bergman maakte deze film twee jaar na _persona_, waarin de voornaamste conclusie, uitgedrukt in het enige woord dat door Liv Ulmanns personage wordt geuit, _ingewikkeld_ is, _niets_. Dat is het: de betekenis van kunst en de betekenis van het leven, waarvan het laatste niets meer is dan een toneelstuk dat alle toneelstukken omvat. Maar hoe zit het met de oorlog? En vooral met de vernietigende oorlogen van de XXIe eeuw. In _persona_ is de enige echte emotie die Ulmanns personage voelt, wanneer ze een slachtoffer van de oorlog in Vietnam in een menselijke fakkel ziet veranderen. In _Skara_ wordt dat idee uitgebreid tot een complexe analyse van de ontmenselijkende aard van de oorlog. Jan en Eva zijn twee dromers die gevangen zitten in het midden, maar hun dromen zijn verweven in een soort contrapunt. Jan is aanvankelijk een idealist, niet in staat op de juiste manier op de wereld te reageren en onderhevig aan de wil van zijn vrouw. Tegen het einde verandert hij in een radicaal andere persoonlijkheid, in staat tot ongemotiveerde moord, met een sterke wil, meedogenloos (kijk goed naar het suïcidale meisje op de boot... de eenvoud van de daad is hartverscheurend). Aan de andere kant raakt Eva steeds meer in de greep van de werkelijkheid en aan het eind is ze volledig ondergedompeld in haar eigen onvervulde droom.<br />Vanuit een technisch standpunt bezien brengt de hele film zijn boodschap op een zeer effectieve manier over. Bergman plaatst de kijker naast het personage en plaatst de camera in de auto bij de acteurs, of in een extreme close-up achter de acteur. Nykvist heeft een buitengewone controle over de camera. Er zijn een paar meesterlijke 'handmatige' effecten, die het mogelijk maken om alles 'echt' te laten lijken. De opnamen wanneer de personages door het leger worden gefotografeerd, hebben veel weg van een documentaire. Het scenario is minimalistisch, maar het verhaal is wat dat betreft vrij complex. De hele film is eigenlijk paradoxaal. De intensiteit van het onderwerp vormt een scherp contrast met de kilheid en het gebrek aan emotionele betrokkenheid waarmee hij wordt gefilmd en gefilmd. Niets is hier melodramatisch, er is geen mededogen, geen hoop en geen ogenschijnlijke verlossing. Maar, zoals in de droom van Liv Ulmann aan het eind, is het allemaal zo mooi, dat je er onwillekeurig van staat te kijken... Het was niet zo verschrikkelijk, omdat het zo mooi was!
First of all the story is not so simple as many earlier reviewers tend to emphasize, it is actually a very complex story, unlike Bergman's other movies that are more bend towards character study. In Skammen we have two main characters but as we are thrown from the start in the middle of a war we have no idea who is fighting and why, everything is open for any resolution. This creates a huge tension and makes every event meaningful. As the story unfolds we are introduced to numerous characters, that are turned into symbols of humanity, both its dark and luminous sides. We have the example of the innocent bystanders who try to get by during an absurd war, the cynical doctor who makes fun of his patients and provides the only bitter humor of the whole movie, the perverse opportunists who try to make the best of an atrocious event (Bjornstrand's character), the innocent dead children, the nameless figures almost turned into animals from the boat etc. All of them are somehow seen through the eyes of Jan (von Sydow) and Eva (Ulmann), their characters are more restrained then in other Begrman films (En Passion) and this is exactly because what is important here is the story, the way exterior events have the capacity to radically change human nature.<br /><br />Bergman made this film two years after Persona where the main conclusion expressed by the only word uttered by Liv Ulmann's character is INGENTING, nothing. That's it: the meaning of art and the meaning of life, the latter being nothing more than a play that includes all plays. But what about war? And especially the annihilating ones of the XX'th century. In Persona, the only real emotion suffered by Ulmann's character is when she sees a victim of the Vietnam war turned into a human torch. In Skammen that idea is extended to a complex analysis of the dehumanizing nature of war. In a nameless region of a nameless country (we only assume it's Sweeden) two factions speaking the same language fight an absurd war. Jan and Eva are two dreamers caught in the middle but their dreams are woven in a sort of counterpoint. Jan is at first an idealist, unable to react properly to the world and a subject to his wife's will. Towards the end he turns into a radically different personality, capable of unmotivated murder, strong-willed, pitiless (watch carefully the suicidal on the boat..the simplicity of the act is harrowing). On the other hand Eva progressively looses touch with reality and at the end she is completely suffused in her own unfulfilled dream.<br /><br />From a technical point of view the whole movie delivers its message in a very effective way. Bergman places the viewer alongside the character, putting the camera in the car with the actors, or in an extreme close-up behind the actor. Nykvist manages an extraordinary control of the camera, there are some masterful "hand-held" effects, very good in making everything seem "real". The shots when the characters are captured by the army look remarkably documentary-like. The screenplay is minimalist but the story is quite complex for that matter. Actually the whole movie is paradoxical, it has an intensity in the subject that is in a sharp contrast to the coldness and lack of emotional involvement with which it is directed and filmed. Nothing is melodramatic here, there is no compassion, no hope and no apparent redemption. But, as in Liv Ulmann's dream at the end it is all so beautiful one cannot help but being amazed at it...It was not so awful since it was so beautiful!