29 september 1990 markeerde een kleine, maar belangrijke mijlpaal in mijn waardering van horrorfilms. Dat was de datum waarop BBC1 (voor zover ik weet de enige keer) de supergriezelige horrorfilm _Just Before Dawn_ van Jeff Lieberman uit 1981 uitzond, en die maakte een enorme indruk op me. Bijna twintig jaar later ben ik blij te kunnen melden dat ik eindelijk de speciale editie met twee discs van _Shriek Show/Media Blasters_ in handen heb, en die is nog net zo griezelig en verontrustend als ik me herinner, zo niet griezeliger.<br />De plot, zoals gebruikelijk bij genrefilms (en dit was Liebermans eerste film als'regisseur te huur'). Hoewel Lieberman in elk geval alle religieuze onzin die met slangen te maken heeft uit het scenario heeft geschrapt, is het verhaal een beetje mager <0xE2><0x80><0x93> vijf sympathieke twintigers (onder wie Chris Lemmon, zoon van Jack, in een paar ongemakkelijk strakke, witte passen) wagen zich in de dichte bossen van Oregon om te gaan kamperen en een stuk land te bekijken dat aan een van hen is nagelaten. Maar _Vlak voordat de zon opkomt_ onderscheidt zich van andere imitaties omdat Lieberman geen tijd verspilt om ons te laten zien hoe krankzinnig het er op dit bepaalde stuk berg aan toegaat, met een volkomen onschuldige aan een spies geregen en een dronken predikantstruck die van een heuvel is geduwd en binnen een paar minuten nadat de film is begonnen in vlammen is opgegaan. De jongelui komen het beeld binnenrijden in een flitsende Winnebago, Blondie's 'Heart of Glass' dreunend op de soundtrack, en voor je 'Texas Kettingzaag Massamoord!' kunt zeggen, hebben ze met de voorbumper een onschuldig hert aangereden en hebben ze voor het eerst te maken met de woede van de zwaargebouwde maniak die verantwoordelijk is voor de eerste catastrofes. Boswachter Roy (George Kennedy) waarschuwt hen dat het waarschijnlijk mis zal gaan als ze nog verder gaan, maar ze gaan toch verder met de reis, weigeren de bezopen dominee een lift te geven, ook al is hij begrijpelijkerwijs doodsbenauwd, en slaan uiteindelijk ergens kilometers van de bewoonde wereld hun kamp op.<br />Hoewel het vanaf hier bergafwaarts gaat. De beste momenten voor mij zijn de momenten waarop Lieberman zijn camera lang en langzaam laat inzoomen, vanaf ogenschijnlijk onschuldige opnamen van vrolijke kinderen die in de wildernis aan het stoeien zijn, of hem gewoon een tijdje op de dichte, imposante, mensen-dwergenachtige bossen laat rusten. Hij maakt de buitenkant van Oregon net zo dreigend en onheilspellend als Kubrick de ruime interieurs van het Overlook Hotel in _The Shining_. De score van Brad Fiedel (die de afgrijselijke, vervormde herrie die de titels produceren buiten beschouwing laat) blijft aan de goede kant van opdringerig en onderstreept de langzaam escalerende dreiging met subtiliteit en flair. Er zijn nog genoeg verrassingen onderweg, zoals de ontdekking van een grietje uit de binnenlanden en haar griezelige, verontrustende familie, en een werkelijk bizarre moordtechniek die kort voor het einde van de film werd toegepast. Ik zal het niet voor je bederven. Ik heb genoeg gezegd.<br />Het is moeilijk te zeggen waarom dit ondergewaardeerde gruweljuweel door de mazen van het net is geglipt en een cultobject is geworden in plaats van een uitbrekende aanslag, maar hopelijk zal het de komende jaren herontdekt en gewaardeerd worden <0xE2><0x80><0x93> dat verdient het.
29 Sept 1990 marked a small but important milestone in my appreciation of horror flicks. This was the date that BBC1 broadcast (for the only time I'm aware of) Jeff Lieberman's super-creepy 1981 shocker Just Before Dawn, and it made a huge impression on me. Nearly twenty years later, I'm delighted to report that I've finally got my hands on the two-disc Shriek Show / Media Blasters special edition, and it's just as eerie and unsettling as I remember it, if not more so.<br /><br />The plot, as is usual for genre flicks (and this was Lieberman's first film as a 'director for hire', though he did at least remove all the religious cult snake-handling mumbo-jumbo from the screenplay), is a bit thin - five likable twenty-somethings (including Chris Lemmon, son of Jack, in a pair of uncomfortably tight white strides) venture into the dense Oregon woodlands to do a spot of camping and to check out a patch of land that's been bequeathed to one of their number. But Just Before Dawn stands out from a crowd of imitators because Lieberman wastes no time in showing us just how deranged things are on this particular patch of mountain, with a complete innocent skewered and a drunk preacher's truck shoved down a hill and engulfed in flames within minutes of the film beginning. The youngsters come rolling into the picture in a snappy Winnebago, Blondie's 'Heart of Glass' pounding on the soundtrack, and before you can say "Texas Chainsaw Massacre!" they've clobbered an innocent deer with the front bumper and had their first taste of aggro from the heavy-set maniac responsible for the opening catastrophes. Forest ranger Roy (George Kennedy) warns them that things are likely to go awry if they go any further, but they go ahead with the trip anyway, refusing to give the sozzled preacher a ride even though he's understandably scared witless and finally pitching camp miles from anywhere. Needless to say, things go downhill from here.<br /><br />Although this film's not short on bloody horror and well-handled action scenes, the standout moments for me are those where Lieberman lets his camera zoom out, long and slow, from apparently innocuous shots of the fun-loving kids larking around in the wilderness, or just lets it settle for a while on the dense, imposing, people-dwarfing woodlands. He makes the Oregon exteriors as threatening and as ominous as Kubrick made the Overlook Hotel's spacious interiors in the Shining, and Brad Fiedel's score (discounting the horribly distorted racket that runs over the titles) stays the right side of intrusive, underscoring the slowly escalating menace with subtlety and flair. There are plenty of surprises along the way, nods to Deliverance with the discovery of a backwoods babe and her freaky, disturbing family, and a truly bizarre kill technique deployed shortly before the film's end. I won't spoil it for you. I've said enough.<br /><br />Quite why this undervalued horror gem fell through the cracks and became a cult item instead of a breakout hit is hard to ascertain, but hopefully it will be rediscovered and appreciated for years to come - it deserves to be.