Het zou me niet langer verbazen als critici de meest voor de hand liggende dingen in kunstwerken over het hoofd zien, want het zijn mensen en de overgrote meerderheid van de mensen is lui van aard. Dat gezegd hebbende, doet het simplistische idee dat Ingmar Bergmans grote film uit 1968, _Sjamme (of Skammen)_, alleen maar een anti-oorlogsfilm is, de reputatie van deze zeer complexe en zeer genuanceerde film veel schade. Vergeleken met zijn meer filmisch opzichtige voorgangers, _Persona_ en _Uur van de Wolf_, is _Sjamme_ schijnbaar een meer klassieke film, in termen van verhaallijn. Maar het sleutelwoord is kennelijk'schijn', want hoewel het niet de bravourevolle poppsychologie van _Persona_ en de opzichtige griezelfilmverheerlijkingen van _Uur van de Wolf_ heeft, is het wel een van de beste films die ooit over oorlog gemaakt zijn <0xE2><0x80><0x93> en niet als een anti-oorlogsfilm, noch als een pro-oorlogsfilm. Als zodanig moet hij met _Wild Strawberries_ worden aangemerkt als een van zijn beste films, en ook als een van zijn beste scenario's, zij het niet de beste.<br />Hoewel hij ogenschijnlijk een psychologisch meer op de buitenwereld gerichte film is dan de films die eraan voorafgingen, zegt hij werkelijk veel realistischer dingen over de menselijke psyche en de wil om te overleven. Max von Sydow en Liv Ullman spelen Jan en Eva Rosenberg (misschien een verwijzing naar de beruchte Amerikaanse spionnen, van wie veel Europese intellectuelen dachten dat ze onschuldig waren), twee musici die voor het uitbreken van de oorlog voor het plaatselijke filharmonisch orkest speelden en zich terugtrokken op een klein stukje land op een eiland, waar ze in een broeikas gingen werken. Het land waar ze wonen is naamloos, net als het eiland waarop ze wonen, hoewel de film op Bergmans eilandje Far baard is opgenomen, in het noorden van het Zweedse eiland G<0xC3><0xB6>teborg. Het lijkt erop dat hun land al een paar jaar in oorlog is met een land dat het land binnenvalt, of misschien is het verwikkeld in een burgeroorlog met rebellen uit een andere provincie. Dit wordt allemaal opzettelijk vaag gehouden, want deze oorlog is bedoeld als symbool voor alle oorlogen. Dit wordt versterkt doordat de film begint met een aantal citaten uit de oorlog op het scherm, terwijl de aftiteling voorbij rolt. Er staan citaten in van Hitler en de Amerikaanse militairen uit het Vietnam-tijdperk. Na de eerste scènes die de prozaïsche aard van hun plattelandsleven weergeven, en daarna de komst van de oorlog, waarin zelfs oude mannen worden opgeroepen, verwoest een luchtaanval het land van de Rosenbergs, terwijl vijandelijke straaljagers overvliegen en bommen laten vallen en iets wat lijkt op chemische wapens van een soort Agent Orange. Er wordt een vliegtuig neergehaald en een parachutist springt eruit en blijft in een boom hangen. Jan, die de film begint als een snotterende lafaard, weigert te gaan helpen, dus gaat Eva alleen. Jan gaat met haar mee en ze ontdekken dat de piloot is neergeschoten. Hij schijnt inderdaad deel uit te maken van de invasiemacht, of misschien wel van de rebellie. Een stel regeringssoldaten komt bij hun huis langs en stelt vragen over de dode piloot, waarna ze het echtpaar aanraden hun huis te verlaten, omdat de Indringers in de buurt zijn. Er zijn microscopische misvattingen over de film, zoals die van de Bergman-wetenschapper Marc Gervais, die het commentaar op de dvd van de film levert. Net als veel andere critici beweert hij dat Jacobi een Quisling is, die met de Indringers heeft samengewerkt. Maar dat is duidelijk en aantoonbaar fout, want Jacobi staat aan de kant van de oorspronkelijke fascistische regering. Ten eerste worden de Indringers afgeschrikt nadat ze het land van de Rosenbergs zijn binnengevallen en hun agitprop-interview hebben opgenomen. Dat weten we omdat de regering die hen later aan de tand voelt over het gefingeerde interview en de woorden in Eva's mond legt, de film ziet als zogenaamd bewijs van hun verraad, en Jacobi werkt duidelijk met hen samen, de fascistische Big Brother-statistici. Ten tweede is Jacobi belast met de beslissing wie van de stadsbewoners naar concentratiekampen worden gestuurd wegens collaboratie met de Indringers, en de Rosenbergs behoren ook tot degenen die worden gespaard. In de derde plaats vertelt Jacobi Eva bij zijn verleidingspogingen dat zijn zoon met verlof is en dat hij, als hij een Indringer was geweest, niet zo blij zou zijn geweest dat zijn zoon de staat diende. Bovendien zijn rebellen geen officiële legers en krijgen ze geen officieel verlof. Ten slotte is Filip duidelijk bij de rebellen, of Indringers, van de Organisatie, en waarom zou hij een collega hebben vermoord?<br />Dat Gervais en andere critici zo schaamteloos en opzettelijk zo'n belangrijk en duidelijk punt van deze film verkeerd interpreteren en er totaal naast zitten, doet afbreuk aan hun vermogen om alle aspecten van Bergmans films te doorgronden. Dit is een fantastische en geweldige film, en hij staat heel hoog in de canon van Berman, maar het is teleurstellend om te lezen dat zo weinig critici en kijkers de complexe boodschap echt begrijpen, en in plaats daarvan kiezen voor de goedkope, luie en gemakkelijke bewering dat de film alleen maar anti-oorlog is, en een vrij eenvoudige film in vergelijking met zijn twee veel spectaculairder voorgangers. En dat is op de lange duur de echte schande van Schaamte.
I should no longer be surprised when critics miss the most obvious things in works of art, because they are human beings, and the vast majority of human beings are lazy by nature. That said, the simplistic notion that Ingmar Bergman's great 1968 film Shame (or Skammen) is merely an anti-war film does a great deal of damage to the reputation of this very complex, and highly nuanced, film. Compared to its more filmically showoffy predecessors, Persona and Hour Of The Wolf, Shame is seemingly a more classic film, in terms of narrative. But, the key word is seemingly, for while it lacks the bravura pop psychologizing of Persona and the gaudy horror film homages of Hour Of The Wolf, it is one of the best films ever made about war- and not as an anti-war film, nor a pro-war film. As such, it has to rank with Wild Strawberries as one of his greatest films, as well as one of his best screenplays, if not the best.<br /><br />Although ostensibly a more psychologically exterior film than the films that preceded it, it truly says far more realistic things about the human psyche and the will to survive. In it, Max Von Sydow and Liv Ullman play Jan and Eva Rosenberg (perhaps a nod at the infamous American spies, whom many European intellectuals felt were innocent), two musicians who used to play for the local philharmonic orchestra before a war broke out, and they retreated to live on a small plot of land on an island, content to working in a greenhouse. The country they live in is unnamed, as is the island they live on, although the film was made on Bergman's small island of Farö, just off the northern end of the Swedish Island of Göttland. It seems that their nation has been at war for some years with an invading country, or perhaps engaged in a civil war with rebels from another province. This is all left deliberately hazy, as this war is meant to symbolize all wars. This is reinforced as the film starts with assorted war quotes on the screen, as the credits roll. These include quotes from Hitler to Vietnam Era American military figures. After early scenes that depict the prosaic nature of their rural life, and then the coming of war, where even old men are conscripted, an aerial attack ravages the Rosenbergs' land, as enemy jets fly overhead, dropping bombs and what seems to be chemical weapons of an Agent Orange like nature. One plane is hit, and a parachutist jumps out and ends up hanging in a tree. Jan, who starts off the film as a sniveling coward, refuses to go and help, so Eva goes alone. Jan joins her and they find the pilot has been shot. It seems he is, indeed, part of the invading, or possibly rebel, force. A bunch of government soldiers soon stop at their home and ask questions about the dead pilot, then advise the couple to leave their home, as the Invaders are near. there are the misinterpretations of the film on a micro level, such as that of Bergman scholar Marc Gervais, who provides the film commentary on the DVD of the film. Like many other critics, he claims that Jacobi is a Quisling, who has collaborated with the Invaders. But, this is clearly and demonstrably wrong, for Jacobi is with the original Fascist government. As proof, first off, the Invaders are repelled after they invade the Rosenbergs' land and shoot their agitprop interview. We know this because the government that later questions them of the faked interview, and words put into Eva's mouth, see the film as supposed proof of their treason, and Jacobi is clearly working with them, the Fascist Big Brother statists. Secondly, Jacobi is in charge of deciding which of the townsfolk are sent to concentration camps, for collaborating with the Invaders, and the Rosenbergs, again, are among those spared. Thirdly, in his seduction of Eva, Jacobi tells her his son is on leave from the military, and clearly, if he was an Invader, he would not be speaking so happily of his son serving the state. Also, rebel forces are not official armies, and do not grant official leave. Lastly, Filip is clearly with the rebels, or Invaders, of the Organization, and why would he have killed a colleague?<br /><br />That Gervais and other critics so blatantly and wantonly misinterpret and flat out miss such a key and manifest point of this film brings into question their ability to discern any and all aspects of all of Bergman's films. This is a wonderful and great film, and very high in the Berman canon, but it is disappointing to read how so few critics and viewers have really understand its complex message, instead opting out for the cheap, lazy, and easy claim of its being merely anti-war, and a rather simple film in comparison to its two showier predecessors. And that, in the long run, is the real shame of Shame.