Schaamte is nogal uniek als oorlogsfilm (of liever gezegd als anti-oorlogsfilm) in die zin dat hij zich niet alleen niet concentreert op de betrokken soldaten of de betrokken politiek (er is wel politiek, maar niet op de manier waarop je zou denken dat het getoond zou worden), maar zich richt op de twee hoofdpersonen als de enige twee wezens waar in deze wrede, ontbindende samenleving die ze bewonen ook maar enige zorg aan kan worden besteed. Ingmar Bergman, die in de bloei van zijn leven is en twee andere zwaar psychologische films volgt, Persona en Uur van de Wolf, is veel meer geïnteresseerd in de vraag wat het effect van oorlog is op normaal gesproken beschaafde wezens, dat het het slechtste in hen naar boven brengt, en ook op een louterende manier herinnert aan wat werkelijk van belang is in het leven. Zijn twee hoofdrolspelers zijn regelmatige collaborateurs en vrienden Max von Sydow en Liv Ullman (als de Rosenbergs, vreemd genoeg), die musici zijn die op een boerderij op een eiland wonen (niet zo verschillend van 'Wolf', als je erover nadenkt). Ze zien de tanks voorbijrijden en een paar oude vrienden die al moe beginnen te worden, maar ze proberen het zich niet al te zeer aan te trekken; er is een mooie scène waarin het stel alleen maar praat, vrij openhartig, maar met hart en ziel (alleen maar één shot, zoals in de film wordt herhaald om misschien de indruk te wekken dat ze worden uitgedaagd)... Dan komen de problemen, waaronder een nep-propagandafilm die onder bedreiging met een pistool is gemaakt met de Rosenbergs, de psychologische beroering van het krijgsgevangen zijn en de terreur die gepaard gaat met een 'vriend' in het leger (een van Gunnar Bjornstrands subtielste werken met Bergman). Onnodig te zeggen dat dit niet een van de makkelijkere films is om te bekijken in termen van Bergman' De filmografie van Sven Nykvist is misschien een van zijn meest toegankelijke werken. Zijn religieuze thema's worden dit keer op de achtergrond gehouden, ook al is de sfeer van de film doordrongen van het idee dat je een soort geloof moet bewaren. Als er sprake is van oorlogshandelingen, worden die op een onconventionele, snelle manier gefilmd (via de grote amigo Sven Nykvist).<br />En de deconstructie van de relatie tussen Jan en Eva komt met succes overeen met de achtergrond van een chaotisch soort oorlogsterrein waar de lijnen nooit al te duidelijk zijn. In zekere zin is deze film, die op het hoogtepunt van de ergste periode in Vietnam is gemaakt, nog relevanter voor de huidige tijd. Het kan niet anders of je ziet huiveringwekkende, onverzoenlijke toevalligheden tussen Irak en elders in sommige van Jan en Eva's scènes met de strijders, of degenen die de leiding hebben. De allerlaatste scène is trouwens een van Bergmans allerbeste (acteren, regisseren, belichten). Het is niet het soort oorlogsfilm (of, nogmaals, anti-oorlogsfilm, ik vind weinig van de John Wayne-geest in deze Svensk-productie) dat ik meteen aan mijn vrienden in Saving Private Ryan zou aanbevelen <0xE2><0x80><0x93> het heeft iets meer verwantschap met Paths of Glory, als je kijkt naar de gevolgen van de hypocrisie van de oorlog. Maar in werkelijkheid staat het, net als alle andere 'genrefilms' van Bergman, op zichzelf, hoe goed hij ook is voor de kunstacademie.
Shame is rather unique as a war film (or rather quite the anti-war film) in that it not only doesn't focus on the soldiers or politics involved (there is politics but not how you'd think it'd be shown), it deals with its two main subjects as the only two beings that can possibly be cared about at all in this brutal, decaying society they inhabit. Ingmar Bergman, in the midst of his prime, and following two other heavily psychological films, Persona and Hour of the Wolf, is far more interested in seeing what the effect of war has on usually civilized beings, that it brings out the worst in them, and also in a cathartic way is a reminder of what is truly crucial in living. His two key actors are frequent collaborators and friends Max von Sydow and Liv Ullman (as the Rosenbergs oddly enough), who are musicians living on a farm on an island (not too dissimilar from 'Wolf' when one thinks about it).<br /><br />They see the tanks roll by, and a couple of old friends already getting worn down, but they try not to put it too much to heart; there's a sweet scene where the couple just talk, rather frankly but with heart (all one shot, as is repeated through the film is to perhaps create a sense of being provoked)...Then comes the trouble, including a fake film of propaganda made at gunpoint with the Rosenbergs, the psychological turmoil in being prisoners of war, and the terror involved with a 'friend' in the military (one of Gunnar Bjornstrand's most subtle works with Bergman). Needless to say this is not one of the easier films to go through in terms of Bergman's filmography, however for some it may be one of his more accessible works. His religious themes this time is kept very low key, even as the idea of keeping a sort of faith pervades the film's atmosphere. When there is war action it's shot in unconventional, quick ways (via great amigo Sven Nykvist).<br /><br />And the deconstruction of the relationship between Jan and Eva is corresponded successfully with the backdrop of a chaotic kind of war-ground where the lines are never too surely drawn. In a way this film, shot right at the height of the worst times in Vietnam, is even more relevant for today; I couldn't help but see chilling, uncompromising coincidences between Iraq and elsewhere with some of Jan and Eva's scenes with the fighters, or those 'in charge'. The very last scene, by the way, is one of Bergman's very best, all around (acting, directing, lighting). It's not the kind of war picture (or, again, anti-war, I find little of the John Wayne spirit in this Svensk production) that I would recommend right off the bat to my friends all into Saving Private Ryan- it has a little more in kinship with Paths of Glory, looking at the effects of the hypocrisy of war. But in reality, like any of Bergman's "genre" films, it stands alone, however one that packs a wallop for the art-house crowd.