X əsrdə müsəlman dünyanın şərqindəki ictimai və siyasi vəziyyəti nəzərə alsaq, görərik ki, bu birləşdirmə və sintez zəruri idi: belə ki, bu zaman filosoflar Platonun «nümunəvi şəhər»i tipli ideal dövlət yaratmaq perspektivi qarşısında durmuşdular. Platonun nümunəsində olduğu kimi, bu dövlətin də başında filosoflar dayanırdılar. Onun ideoloji əsasını da fəlsəfədən qidalanan bir din ( özü də ideal) təşkil edirdi. Varlığın emanasiyası haqqında nəzəriyyə bu dinin mərkəzində dururdu. İslam dünyasının şərqində şiə İsmaili hərəkatının böyük qələbələri Abbasilər xilafətinin yaxınlaşmaqda olan süqutundan xəbər verirdi və «ideal şəhər» təlimlərinin meydana gəlməsi və yayılmasına imkan yaradırdı. İslam aləminin qərbindəki vəziyyət isə tamamilə fərqli idi. Nə Əndəlüsdə, nə də Məğribdə mövcud dini ideologiyadan fərqli bir təlimə əsaslanan dövlət barədə xəyallara yol açan zəruri obyektiv şərtlər yox idi.