Bhí tús curtha agam le tráchtas M.Phil. ar an bhfile Aodh Buí Mac Cruitín (c.1680-1755) sa bhliain 1991 - tráchtas a d’fhoilseofaí faoin teideal An Crann os Coill roinnt blianta ina dhiaidh sin. Is é an plean a bhí agam i dtús báire staidéar a dhéanamh ar leabhar staire leis an bhfile a foilsíodh i mBaile Átha Cliath sa bhliain 1717 – leabhar dar teideal A Brief Discourse in Vindication of the Antiquity of Ireland – ach theastaigh uaim cúlra agus saol an Chruitínigh a fhiosrú chomh maith. Chuige sin, léas a chuid dánta agus chuireas suim ar leith i ndán amháin a bhí luaite leis, dán a chum an file (de réir na gcuntas a bhí ar fáil sna lámhscríbhinní liteartha) nuair a bhí sé ina shaighdiúir sa Régiment de Clare, ceann de na reisimintí Éireannacha a bhí in arm na Fraince san 18ú céad. Seo, mar shampla, an ceannteideal atá ar an dán i lámhscríbhinn 23 C 8 i mbailiúchán Acadamh Ríoga na hÉireann: ‘Aodha baoi mc Cruitín cct & é a bhflóndras, a ccaith thighearna an chláir & súil aco re teacht go héirinn do bhuain a bhfearann dúthchais do ghallaibh isan mbliain 1693’. Ba léir dom go raibh an dáta sin mícheart mar bhí fianaise eile agam a thacaigh leis an tuairim gur timpeall na bliana 1680 a rugadh Aodh Buí. Ach an raibh aon bhunús leis an iomrá seo go raibh seal caite ag an gCruitíneach in arm na Fraince? Ní raibh d’fhianaise agam i ndáiríre ach dán gearr amháin inar labhair an file le guth saighdiúra. Seo é téacs na haiste atá i gceist: