მანგანეცის მოპოვების ისტორია ქალაქის დაარსების ისტორიაც არის. მიუხედავად იმისა, რომ 130 წელზე მეტია, რაც მანგანუმის ინტენსიური მოპოვება მიმდინარეობს, ექსპერტთა შეფასებით, ჭიათურაში კვლავაც მანგანუმის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი მარაგია ევროპაში. 1845 წელს ერთ-ერთ რუსულ სამთო ჟურნალში დაიბეჭდა ვრცელი შინაარსის სტატია მანგანუმით მდიდარი არგვეთის საერისთავოს შესახებ, თუმცა ამ ტერიტორიის მეცნიერული შესწავლა გერმანელი აკადემიკოსის, ჰერმან აბიხის სახელს უკავშირდება, რომელიც იმჟამად კავკასიის გეოლოგიურ შესწავლას აწარმოებდა და საკუთარი კვლევის შედეგები 1849 წელს კავკასიის მეფისნაცვალს წარუდგინა მოხსენების ბარათის სახით. აღნიშნული ინფორმაციის მიუხედავად, იმერეთის რეგიონში არსებული მდიდარი საბადოებით იმ პერიოდში არავინ დაინტერესებულა მანამ, სანამ აკაკი წერეთლის უშუალო ხელმძღვანელობით არ დაიწყო მანგანუმის საბადოს შესწავლა და კვლევა მის მიერ უშუალოდ მოწვეული სპეციალისტების ძალისხმევით. აკაკიმ კვლევის შედეგები სხვადასხვა ენაზე თარგმნა და ბროშურის სახით გამოსცა. 1879 წლიდან იწყება მადნეულის მოპოვების ისტორიაც, რომელიც თავად ქალაქის წარმოშობის ისტორიაა. მე-19 საუკუნის 80-იანი წლების დასაწყისიდან არაერთი საქმოსანი და მეწარმე გამოჩნდა, რომლებიც იჯარითა თუ პირდაპირი შესყიდვის გზით ცდილობდენ ხელში ჩაეგდოთ მადნეულით მდიდარი მიწის ნაკვეთები. წარმოების სწრაფ განვითარებას ხელს უწყობდა საბადოს დამუშავების ხელსაყრელი პირობები, მადნის ძალიან მაღალი ხარისხი და დასავლეთ ევროპის ქვეყნებსა და ამერიკის შეერთებულ შტატებში სწრაფად მზარდი ფოლადის წარმოება. ქართული მანგანუმი უმეტესად საექსპორტოდ იყო განკუთვნილი და მას მოიხმარდა ევროპის ქვეყნები, როგორიც იყო: გერმანია, ინგლისი, ბელგია, საფრანგეთი, ავსტრია-უნგრეთი, აშშ და ა.შ. საქართველოს დამოუკიდებლობის მოპოვებისა და დემოკრატიული რესპუბლიკის არსებობის ხანმოკლე პერიოდში (1918-1921 წწ) ჩამოყალიბდა მანგანუმის მადნის საექსპორტო საზოგადოება „ჩემო”, რომელმაც ადგილობრივი სააქციო საზოგადოებები გააერთიანა, თუმცა არსებობა 1925 წელს შეწყვიტა და მანგანუმის საბადოს განკარგვის უფლება ამერიკულ ფირმა „ჰარიმანის კონცესიას” გადაეცა.