Pe mba’e vaiete niko oñemoneíkuri ára 1 jasypo ary 1865-pe, Argentina, Brasil ha Uruguay oĝuahêrôguare peteî ñe’ême, ñemiháme, ombogue haĝua ñane retâme. Mboyvy oî ko yvy ape ári ñorairô ojoguáva upévape. Hetaitereirasa kuimba’e, kuña, tuja,ĝuaiĝui, mitârusu ha mitâ ojejukákuri upérô. Ñorairô Guasu opárôguare 1870-pe mbovymi opytákuri tekove ñane retâme ha mbohapyve tetâ ogueroguatava’ekue upe ñe’ême’ê ñemi iporuguypa opytávo hikuái. Ndaha’eiete mba’e porâ pe ojapova’ekue. Ndoguerekói hikuái mba’eve ojerovu haĝua.