Պետք է նշել, որ Հովհաննես Քաջազնունին այն հազվագյուտ քաղաքական գործիչներից էր, ով Առաջին Հանրապետության անկումից հետո փորձեց իրատեսականորեն վերլուծել այդ աղետի պատճառները: Մասնավորապես, 1923-ին գրված իր հայտնի զեկուցագրում նա նշում է, որ 1920-ի սեպտեմբերին Հայաստանի կառավարությանը անհրաժեշտ էր բանակցությունների գնալ Թուրքիայի քեմալական շարժման առաջնորդերի հետ, որպեսզի Հայաստանն այդպես դյուրին ռուս-թուրքական համաձայնության զոհը չդառնար: Լուսահոգի Ռաֆայել Իշխանյանն արդեն 1980-ականների վերջին այդ ամենը կանվանի «Երրորդ ուժի բացառման օրենք»: