Ταυτόχρονα, Έλληνες έμποροι της Διασποράς πλούτιζαν με τη διενέργεια εξαγωγικού και εισαγωγικού εμπορίου από και προς την Ελλάδα. Ήταν δε τόσο μεγάλη η επίδοση των Ελλήνων στο εμπόριο την περίοδο αυτή ώστε το όνομα Έλληνας θα καταστεί συνώνυμο του εμπόρου και η Ελληνική γλώσσα όχι μόνο γλώσσα της μορφωμένης Βαλκανικής ελίτ, αλλά και του Βαλκάνιου εμπόρου. Τούτο οφείλεται σε ορισμένες ευνοϊκές συγκυρίες, που θα τις δούμε παρακάτω. Στη βάση όμως βρίσκεται το γεγονός ότι, σε αντίθεση με τους γεωργούς και τους τεχνίτες, που είχαν περιορισμούς μέσα στο Οθωμανικό σύστημα παραγωγής, ο έμπορος βρισκόταν σε προνομιακή θέση γιατί είχε μεγαλύτερη ελευθερία στη συσσώρευση κεφαλαίου.