Mε το τέλος των κατακτήσεων οι Οθωμανοί δεν μπόρεσαν να δημιουργήσουν νέα δυναμικά ιδεώδη που θα υποκαθιστούσαν το ιδεώδες του "ιερού πολέμου". Ένοιωθαν υπερήφανοι για το μεγαλείο της Ισλαμο-Οθωμανικής παράδοσης, αλλά αυτή είχε χάσει τη δυναμική της. Όσο μεγαλύτερη γινόταν η αδυναμία του κράτους να αντιμετωπίσει τους εχθρούς του και η Ευρωπαϊκή υπεροχή εμφανέστερη, τόσο πιο επιτακτική φαινόταν η ανάγκη στροφής προς τα επιτεύγματα της Δύσης, τα οποία όμως πολεμούσαν οι συντηρητικοί Μουσουλμάνοι ιερωμένοι (ουλεμάδες). H πολιτιστική καθυστέρηση, παρά τα όποια επιτεύγματα των Οθωμανών, ήταν εμφανής. H μεγάλη μάζα του λαού ήταν αμόρφωτη.