Tiếng Latinh tiến hoá vào thời Trung cổ thành một ngôn ngữ mới "volgare". Ngôn ngữ này xuất hiện khi hội tụ nhiều phương ngữ khu vực khác nhau, trong đó phương ngữ Toscana chiếm ưu thế, song cư dân Roma cũng phát triển phương ngữ riêng của họ, gọi là Romanesco. Romanesco được nói vào thời Trung Cổ giống với một phương ngữ Nam Ý hơn cả, rất gần với tiếng Napoli tại Campania. Ảnh hưởng của văn hoá Firenze vào thời Phục hưng, và việc nhiều người Firenze di cư đến Roma theo hai giáo hoàng xuất thân từ gia tộc Medici (Leo X và Clemens VII), gây biến đổi lớn trong phương ngữ, nó bắt đầu giống với các dạng Toscana hơn. Điều này được duy trì song phần lớn là hạn chế trong Roma cho đến thế kỷ 19, nhưng về sau mở rộng đến các nơi khác thuộc Lazio từ đầu thế kỷ 20 do dân số gia tăng tại Roma và cải thiện hệ thống giao thông. Do kết quả từ giáo dục và truyền thông, Romanesco trở nên tương đồng hơn với tiếng Ý tiêu chuẩn. Văn chương phương ngữ viết bằng dạng truyền thống của Romanesco bao gồm các tác phẩm như của Giuseppe Gioachino Belli, Trilussa và Cesare Pascarella. Romanesco là một "lingua vernacola" (thổ ngữ), có nghĩa là trong nhiều thế kỷ nó không tồn tại ở dạng viết mà chỉ được cư dân nói.