Vào đầu thế kỷ XVI, khi nhà Hậu Lê suy yếu, nhà Mạc đã cướp ngôi nhà Lê. Tuy nhiên, một bộ phận quan lại trung thành với nhà Lê đã lập người khác trong dòng dõi vua Lê lên làm vua, tái lập nhà Lê. Nhà Lê trung hưng giao tranh với nhà Mạc suốt 60 năm mới giành chiến thắng, diệt được nhà Mạc. Nhưng vua Lê chỉ là bù nhìn, hai thế lực phong kiến mới của Việt Nam là tập đoàn chúa Trịnh và chúa Nguyễn tranh chấp nhau, gây nên cuộc nội chiến Trịnh Nguyễn phân tranh kéo dài hơn 100 năm, chia cắt Đại Việt thành đàng Ngoài và đàng Trong trong suốt 200 năm.