God helse er vel det aller viktigaste for oss alle, men helse treng som kjent vedlikehald, og tilbodet om vedlikehald av helsa er derfor viktig, kor vi enn måtte bu. Venstre har programfesta at det er avgjerande at vi har eit godt og likeverdig helsetilbod til alle som treng det, når dei treng det. Helsevesenet må ta pasienten, pasienten sine lidingar og dei pårørande på alvor. Eg er glad for at i Budsjett-innst. S. nr. 11 for 2005–2006 frå helse- og omsorgskomiteen har dei tre tidlegare regjeringspartia Høgre, Kristeleg Folkeparti og Venstre heilt samanfallande syn. Eg siterer frå innstillinga, der det står at desse medlemmene «viser til St.prp. nr 1(2005–2006) framlagt av regjeringen Bondevik».Og:«Disse medlemmer vil peke på at det er avgjørende å sørge for et godt og likeverdig helsetilbud til alle som trenger det, når de trenger det. Å sette pasienten i sentrum er avgjørende for å skape en best mulig helsepolitikk.» (2005–2006) Venstre var imot modellen med statlege helseføretak. Vi konstaterer at det førebels ikkje er fleirtal i Stortinget for å reversere vedtaket som Arbeidarpartiet, Høgre og Framstegspartiet stod bak. Venstre har programfesta ein sterkare demokratisk kontroll av sjukehusa og spesialisthelsetenesta gjennom folkevald styring av helseføretaka. Bakgrunnen er enkel: Vi meiner at eit sterkt offentleg helsevesen under demokratisk styring er den beste garantien for at tilgjengelege helseressursar blir brukte til å skape eit likeverdig tilbod. I budsjettinnstillinga som er lagd fram no, seier vi likevel – saman med Høgre, Kristeleg Folkeparti og Framstegspartiet – at vi har merka oss «at Regjeringen vil gjennomføre en omfattende evaluering av sykehusreformen. Etter flertallets syn ville det ha vært naturlig å vente med å ta standpunkt til endringer, bl.a. i sammensetningen av styrene i helseforetakene, til etter at evalueringen er gjennomført». I motsett fall vil ein sjølvsagt risikere at ein no endrar stykkevis og delt, utan nokon som helst slags heilskapleg strategi. Venstre har i sitt program peika på at lokalsjukehusa har ein svært viktig plass i spesialisthelsetenestekjeda. Lokalsjukehusa har òg fått ei brei omtale i St.prp. nr. 1 for 2005–2006 frå Bondevik II-regjeringa, der det heiter: «Lokalsykehusene har en sentral rolle i spesialisthelsetjenesten.(…) Grunnleggende krav til lokalsykehusene er trygghet, tilgjengelighet og kompetanse. Det skal være trygghet for at lokalsykehusets tilbud er plassert i en helhetlig og god tjenestestruktur.» (…) Dette fører meg over til kanskje det viktigaste når det er snakk om lokalsjukehus, nemleg innhaldet, dvs. kva tilbod lokalsjukehusa skal ha. I Venstre sitt program har vi prøvd å vere nokså presise, og vi har sagt følgjande: «For fullverdige lokalsykehus er det naturlig å ha akuttberedskap innen indremedisin, ortopedisk kirurgi og/eller generell kirurgi, fødetjenester, anestesi tilstrekkelig for akutt indremedisin, kirurgi og fødetjenester. I tillegg må det være røntgen og laboratorietjenester som minimum dekker behovet for akuttbehandling.» Utan å definere innhald og samstundes fortelje brukarane kva tilbod dei kan forvente å finne innanfor sjukehusveggane, vil ikkje lokalsjukehusa vere den tryggleiksbasen for befolkninga, spesielt i distrikta, som dei skal og bør vere. Slik konkretisering som eg har nemnt, handlar i realiteten om politisk ærlegdom. Eit viktig moment knytt til å halde oppe lokalsjukehus, er å motverke «sniknedlegging». Derfor stressar eg så sterkt i innlegget mitt i dag fokuset på innhald. I tillegg må ein vere merksam på at ikkje rammevilkåra arbeider imot eit ærleg ønske om ein desentralisert struktur. Eit slikt rammevilkår er nivået på refusjonssatsar til private laboratorium og røntgeninstitutt. Der har utgiftsveksten som kjent vore veldig sterk, og ein har stilt spørsmål ved om det har vore rett ressursbruk. Det er gjort noko for å få betre kontroll. Den 1. september i år blei satsane for refusjon til laboratorie- og røntgeninstitutt halverte. Poenget med det var å prøve å få betre styring og betre ressursbruk. Men kanskje noko av det mest faretruande, for å bruke eit slikt uttrykk, er superspesialiseringa av legespesialistar. I dag er det i Noreg 22 spesialitetar. I Finland har dei gått vesentleg lenger. Der er det over 40 forskjellige spesialitetar. Grein- og kvistspesialisering, eller kanskje rettare eit uttrykk som eg også høyrde i Lærdal, knoppspesialisering – eit veldig godt uttrykk – er ein reell trussel mot det som vi kanskje treng mest av alt, nemleg ein meir skreddarsydd lokalsjukehusgeneralist. Dette trur eg er eit ansvar som Stortinget må ta, sjølv om det inneber at Den norske lægeforening må strippast betydeleg for makt. Regjeringa Stoltenberg har i Soria Moria-erklæringa vore tilsynelatande klar når det gjeld sjukehusstruktur. Ho seier m.a.: «Ingen lokalsykehus skal legges ned». Eg høyrde statssekretær Wegard Harsvik uttale på ein helsekonferanse førre torsdag på Nordfjordeid at – fritt omsett – lokalsjukehusa er freda i Soria Moria-erklæringa. Dette skal regjeringa etter mi oppfatning ha honnør for. Men trass i relativt iherdig sjølvstudium av Soria Moria-erklæringa finn eg ingenting om kva lokalsjukehusa eigentleg i praksis skal drive med, altså kva innhald lokalsjukehusa skal ha. Eg meiner at dette er ein alvorleg mangel, som eg forventar at Regjeringa klargjer snarast råd. Eg noterte meg naturlegvis at representanten Skjælaaen i innlegget sitt etterlyste det same som eg no har gitt uttrykk for. Fastlegane i kommunane og spesialistane i lokalsjukehusa tek hand om om lag 95 pst. av problemstillingane i helsetenesta. Stabile tilhøve ved lokalsjukehusa er derfor utruleg viktig og ein viktig føresetnad for god samhandling, som mange har snakka om i dag, og god rekruttering både til primærhelsetenesta og til spesialisthelsetenesta. Innan psykiatrien har ein for lengst erkjent at eit desentralisert tilbod er best. Eg er både stolt og glad for Bondevik-regjeringa si sterke satsing på distriktspsykiatriske senter. Eg er òg glad for Bondevik II-regjeringa si satsing på rusomsorg. Samhandling mellom somatikk og psykiatri er vesentleg for ei god rusomsorg. Eg har med glede notert at vesentlege delar av ekstraløyvinga på 100 mill. kr i revidert nasjonalbudsjett i år til styrking av lokalsjukehusa har gått til tiltak innanfor rusomsorga. Dette er ei svært viktig og nødvendig satsing, som er heilt i tråd med rusreforma Samarbeidsregjeringa fekk vedteken, og som m.a. gav personar med rusproblem pasientrettar på lik line med andre pasientar. Sjølv om det har skjedd ein vesentleg auke i behandlingskapasiteten for rusmiddelmisbrukarar under Samarbeidsregjeringa, må kapasiteten dimensjonerast i samsvar med behovet, slik at behandlingskøane kan avviklast. Venstre vil vere med og bidra til vidare satsing og utvikling på dette feltet.