Etter norsk lov og internasjonale konvensjonar er ein barn inntil fylte 18 år. Denne meldinga tek først og fremst for seg korleis samfunnet skal handtera lovbrytarar mellom 15 år – som er den kriminelle lågalderen i Noreg – og 18 år. Målet med stortingsmeldinga er å leggja til rette for ei grunnleggjande gjennomtenking av korleis vi kan redusera bruken av fengselsstraff overfor ungdom, og korleis vi kan gjera straffa meir tilpassa denne gruppa i dei tilfella der ein ikkje kan unngå fengselsstraff. Det er viktig å ha med seg at det er få personar under 18 år i norske fengsel. Det varierer vanlegvis mellom fem og ti, men det kan òg vera færre. Arbeidet med unge innsette krev ein heilskapleg innsats og eit forpliktande samarbeid mellom ulike sektorar og forvaltningsnivå både før, under og etter gjennomføringa av varetekt og fengselsstraff. Det er viktig å utvikla rutinar for korleis foreldre, politi, barnevern, skule, helsevesen, domstolar og kriminalomsorg skal samarbeida når barn og unge bryt lova. Reaksjonen skal vera smartare, koma raskare og vera tilpassa den unge. Personundersøking, individuell plan og etablering av ei mentorordning skal vera sentrale element for å sikra ei individuell og heilskapleg oppfølging av unge lovbrytarar i fengsel. Fengsla vert ofte omtala som forbrytarskular, og alle bør forstå kvifor ein ikkje ønskjer å plassera barn og unge i eit fengsel. Det er likevel situasjonar der samfunnet sitt behov for beskyttelse gjer at fengsel er det einaste alternativet, og vi skal ikkje setja i gang noka lovendring her før vi har eit fullgodt alternativ på plass. Det er lite nyare forsking på området. Det er derfor både viktig og riktig å setja ned eit utval som skal vurdera heilskapen og kompleksiteten i samfunnet sine reaksjonar overfor unge som har utført ei kriminell handling. Men det må understrekast at barnevernet ikkje skal ha ein straffande funksjon, og straffereaksjon som følgje av lovbrot må vera noko anna enn opphald i barnevernsinstitusjon, som t.d. samfunnsstraff, rusbehandling, ungdomskontraktar og mekling i konfliktråd. Lat meg avslutningsvis visa til at erfaringane med bruk av samfunnsstraff er svært gode. Berre 20 pst. av dei som vert dømde til samfunnsstraff, gjer seg skuld i nye kriminelle handlingar. Ved fengselsstraff ligg tilbakefallsprosenten på 80. Det er naturlegvis ikkje bevis for at unge lovbrytarar berre skal møtast med samfunnsstraff, vi må ha med oss at lovbrot som vert møtte med fengselsstraff, er av langt alvorlegare karakter. Men det fortel oss noko viktig om at unge lovbrytarar skal møtast med ein rask og riktig reaksjon før dei utviklar ein lovbrotskarriere og vert innblanda i meir alvorleg kriminalitet. Vi må ta vekk fleire startblokker for unge på veg mot ein kriminell karriere, og vi må rehabilitera betre dei som til kvar tid sit i fengsel.