Det aller viktigaste i denne lovendringa er at vi får eit verktøy slik at vi kan få slutt på urimelege opsjonar. Vi er bekymra for utviklinga med omsyn til opsjonar og leiarlønningar. Vi ønskjer derfor auka aksjonærkontroll, openheit og innsyn i prosessane rundt leiarlønnsfastsetjing. Vi meiner lovendringa legg til rette for meir langsiktige og prinsipielle vurderingar i selskap når det gjeld leiarlønnspolitikken. Det er gledeleg at det er ein samla komite som står bak lovendringane som gjev generalforsamlinga det verktøyet som dei treng for å unngå urimelege opsjonsavtalar og få fokus på urimelege leiarlønningar, pensjonsavtalar og fallskjermar. Det er òg viktig å peika på at i erklæringa om retningsliner for godtgjersle for neste rekneskapsår, og i grunngjevinga for kva leiarlønnspolitikk som har vore førd det føregåande rekneskapsåret, skal også etterlønnsavtalar/fallskjermar og pensjonsavtalar omtalast, ikkje berre lønn. Alt dette er ei innskjerping av gjeldande regelverk, ei innskjerping vi helsar velkommen. Når det gjeld lovregulering eller ikkje, meiner fleirtalet det er riktig med ei lovregulering for å gje grunnleggjande prinsipp tilstrekkeleg gjennomslagskraft, og det er eit viktig uttrykk for samfunnet sine krav og verdiar. Samfunnsdebatten den siste tida forsterkar også behovet for ei lovregulering. Komiteen går lenger enn det som opphavleg låg i lovforslaget på to punkt. Det eine går på forenkling. Ein gjer to ting i proposisjonen. Det første: Ein reduserer dagleg leiar si rapporteringsplikt til styret frå kvar tredje månad til kvar fjerde månad. Det andre: Ein let rapporteringsplikta vera samtidig med terminane for meirverdiavgift og arbeidsgivaravgift. I tillegg, altså utover dette, fjernar ein rapporteringsplikta heilt for dei små selskapa. Alle selskap utan dagleg leiar vil frå no av sleppe rapporteringsplikta heilt. Dette gjer vi med ei lovendring i aksjelova. Dermed slepp ein altså i dei små selskapa, der det ofte er ein og same person som er i styret og som fungerer som dagleg leiar, å rapportera til seg sjølv. Det har kome ein del innspel om andre forenklingar under høyringa, men desse går på Finansdepartementet sine område f.eks. endringar i rekneskapslova. Vi har her berre behandla endringar som går på aksjelovene. Det andre punktet komiteen går inn på, er tema om gransking. Komiteen ber om at reglane for gransking etter allmennaksjelova og aksjelova vert gjennomgått med sikte på å gje granskarane betre høve til å gjennomføra oppdraget sitt, også når selskapet eller sentrale tillitsmenn ikkje ønskjer å samarbeida eller prøver å unngå gransking. Det er viktig at aksjelova sine punkt på dette området gjer sitt til å hindra uryddige forhold i næringslivet. Komiteen meiner ein bør ha eit regelverk som sikrar allmenn tillit til at aksjeselskap og næringsdrivande driv på ein lovleg og ryddig måte. Fleirtalet i komiteen, medlemmene frå Arbeidarpartiet og Sosialistisk Venstreparti, vil peika på at formålet med reglane om kjønnsrepresentasjon i styra i allmennaksjeselskap i første rekkje dreier seg om å sørgja for at kompetansen i samfunnet vert utnytta på ein hensiktsmessig måte. Ein må gjera bruk av den ressursen som kvinners næringslivsrelevante kompetanse utgjer, sett på bakgrunn av utdanningsnivå og yrkeserfaring til kvinner. Dei nye reglane om kjønnsbalanse i styra i allmennaksjeselskap har allereie ført til ei merkbar forbetring, frå 5,4 pst. kvinner i 2002 til dagens 21,4 pst. Eg vil òg seia at i dag er det 30 pst. kvinner i leiinga i dei 100 største selskapa. Det er bra. Ein samla komite er vidare samd i at det vert opna for at Kongen av eige tiltak kan gripa inn mot tvangsoppløysing dersom vesentlege samfunnsmessige omsyn tilseier det. Eg vil presisera at denne føresegna omfattar alle tvangsoppløysingsgrunnar, ikkje berre når det gjeld kjønnsrepresentasjon. Når det gjeld konkurs, er alle partia unnateke Framstegspartiet samde i at det er ein fordel å ha eigne lover og system vedrørande økonomiske problem i næringsverksemd, og at ein har andre lover og system med omsyn til å finna løysingar for privatpersonar. Formålet med gjeldsordningslova er omsynet til skuldnaren, at ein person med alvorlege gjeldsproblem vert gjeven ei moglegheit til igjen å få kontroll over økonomien sin. Formålet med konkurs er å stansa tapsbringande verksemd og fordela aktiva til beste for kreditorane gjennom ein ordna avviklingsprosess, ikkje å sanera gjeld til fordel for skuldnaren. Medlemmene frå Arbeidarpartiet og frå Sosialistisk Venstreparti er opptekne av at enkeltpersonar sine pådregne gjeldsplikter ikkje skal opplevast som ei livslang fattigdomsfelle. Vi vil rosa Regjeringa for dei tiltaka som er sette i gang, eller som allereie er gjennomførde, for å hjelpa personar som kjem i ein slik vanskeleg situasjon. Når det vert vist til «Chapter 7» i amerikansk rett, vil vi peika på at den ordninga er dårlegare enn den ordninga Noreg har i gjeldsordningslova. Mellom anna vert berre ein del av gjeldspostane sletta – ikkje all gjeld. Dersom ein t.d. har restskatt frå førre året som ikkje er betalt, vert det etter «Chapter 7» ingen personleg konkurs. Eit anna punkt som har oppteke komiteen, er den sterke veksten av Norsk filial av utanlandsk registrerte føretak, NUF. Det er beklageleg at ikkje Høgre og Framstegspartiet nyttar høvet slik at ein samla komite hadde kunna uttala seg om denne saka. Det hadde gjeve sterkare signal utetter, for i realiteten er det lite usemje mellom det fleirtalet og det mindretalet i komiteen seier om NUF-ar. NUF-ar er selskap som er registrerte i utlandet, som regel i England, sjølv om dei har all verksemda si i Noreg og har hovudkontor her. Tradisjonelt har ein i norsk rett lagt til grunn at selskap med hovudkontor i Noreg skal sjåast på som norske selskap, dei skal registrera seg som norske selskap, og dei skal følgja norsk selskapslovgjeving. EU-domstolen har slått fast at retten til fri etablering inneber at selskapa sjølve har rett til å velja registreringsstad og dermed selskapsrettsleg «nasjonalitet». Bortsett frå den reint selskapsrettslege reguleringa, der NUF-ane følgjer registreringslandet sin rett, må NUF-ane følgja norsk lov på vanleg måte. Det har vore ein sterk vekst i etableringa av NUF-ar, og i dag er talet i Noreg oppe i 18 000. Veksten er særleg innanfor byggjebransjen. Arbeidarpartiet og SV ser at mange av tiltaka vil koma via Finansdepartementet, og ber derfor om at Finansdepartementet, i samarbeid med Justisdepartementet og Næringsdepartementet, greier ut kva problem som kan oppstå som følgje av at selskap vel NUF som selskapsform, kva krav som bør og kan stillast til desse selskapa i norsk lov for å demma opp for desse problema, og kva som er årsaka til at bruken av NUF aukar. Vi vil streka under at det må koma tiltak slik at nasjonalt regelverk ikkje vert undergrave, at ein ikkje får skatte- og avgiftsunndraging, og at ein stoppar useriøse aktørar. I ei og same lovendring tek dei raud-grøne eit tak mot opsjonar og ber om strengare retningslinjer for norske selskap som opererer i utlandet. Arbeidarpartiet og SV ber Regjeringa utarbeida nasjonale retningslinjer for bedrifter sitt samfunnsansvar i utlandet, under dette korrupsjon og smørjing. Det er trist at resten av komiteen ikkje er oppteken av dette og ikkje vil støtta framlegget. Eit anna moment ved reglane for samfunnsansvar er det konkurransevridande i at norske selskap stort sett oppfører seg bra og følgjer dei norske retningslinjene også i utlandet, medan alle dei bedriftene dei skal konkurrera med, ikkje gjer det. Det kan fort oppstå konkurransevriding når ikkje alle bedrifter som opererer i same land, oppfører seg likt. Vi meiner også at dei norske bedriftene vil sjå det som ein fordel å ha eit regelverk for kva dei kan eller ikkje kan gjera når det oppstår tvilstilfelle. Målet er å setja internasjonale standardar og på sikt få på plass minstestandardar når det gjeld rettane til selskapa i utlandet. Vi startar i Noreg, men målet er, som sagt, å få til internasjonale reglar. Det må skje ved å få reglane implementerte i regelverk i EU eller i FN. Alt dette skal sjølvsagt skje i samarbeid med næringa. Avslutningsvis vil eg seia at Arbeidarpartiet og Sosialistisk Venstreparti har som mål for justissektoren m.a. å oppklara meir og reagera meir effektivt. Derfor har vi etter ei samla vurdering sagt at vi ikkje samtidig kan prioritera å bruka pengane og ressursane på ein ny selskapsrettskommisjon eller på eit eige aksjetilsyn.