Solidaritetstanken til det norske folk har blitt svekt i løpet av dei siste åra. Svenskehandelen aukar, og folk flest bryr seg lite om norsk landbrukspolitikk. Arbeidarpartiet meiner det er viktig å fokusere på den store oppgåva og verdien til landbruket utover det å produsere trygg mat til såkalla rett pris. Det blir nemleg to forskjellige debattar dersom målet utelukkande skal vere effektiv og billig matvareproduksjon. Jordbruket må også vareta andre omsyn, så som distriktspolitikk, busetjing, kulturlandskap, biologisk mangfald m.m. Framstegspartiets budsjettforslag for 2006 ville ha rasert alle desse viktige politiske områda. Me har store utfordringar innan norsk landbrukspolitikk. Som på nesten alle andre område representerer den aukande internasjonaliseringa, for ikkje å seie globaliseringa, dei største utfordringane. Dette er ei utvikling som Noreg berre til ein viss grad kan påverke, langt mindre styre på politisk grunnlag. Det blir i stor grad eit spørsmål om å tilpasse seg nye forhold, anten me snakkar om moglegheiter eller trugsmål. Heilt fram til dei siste åra har me kunna utforme vår politikk nesten utelukkande ut frå nasjonale omsyn. Detaljane i jordbruksavtala når det gjeld tilskotsordningar som m.a. varetek særskilde geografiske omsyn, er eit døme på dette. Eksportsubsidiar for å dumpe vår overproduksjon i den internasjonale marknaden er eit anna. I dag har me heile verda inn på livet. Langs svenskegrensa gror det opp handlediskar som lokkar nordmenn i hopetal over grensa kvar einaste dag. Denne handelen har ei omsetning på fleire milliardar kroner i løpet av eit år. I EU, som også Sverige er ein del av, senkar dei prisane til forbrukarane endå meir. I WTO-forhandlingane møter me krav om reduksjonar i tollsatsar og eit sterkt press mot produktivitetsretta støtte som omfattar både skjermingsstøtte og prisstøtte over statsbudsjettet. Når det gjeld dei økonomiske overføringane til landbruket, vil eg hevde at auka overføringar ikkje løyser problemet for landbruket. Overføringane er heller ikkje isolert sett så oppsiktsvekkjande høge. Dei representerer f.eks. ikkje meir enn tre års utbetaling av kontantstøtte, og det kan vel ikkje vere tvil om kva som har størst samfunnsnytte av desse to kontantoverføringane. Det er berre det at det ikkje går an å sjå på dei økonomiske overføringane isolert. Me må berre erkjenne at globaliseringa har sett i gang store sosiale og politiske endringar. Forbrukarane blir viktige som pressgrupper i marknaden og dermed premissleverandørar for utviklinga. Forbrukarane er blitt mykje meir bevisste enn tidlegare. Mange reiser utanlands og opplever dermed andre kvalitetar og produktvariantar. Ønska til forbrukarane går i fleire retningar, og interessene er svært samansette. Forbrukarane representerer i denne samanhengen marknadskreftene. Me kan seie mykje negativt om marknadskreftene. Det gjer eg òg frå tid til anna, men dei produsentane som ikkje produserer det som marknaden spør etter, vil heller ikkje ha livets rett. Her er det ingen motsetnader. Det at norske restaurantar ikkje får norsk kjøtt av den kvaliteten dei krev, kan ikkje næringa vedkjenne seg. Når det gjeld pris, kan ein sjølvsagt snakke om motstridande interesser mellom produsent og forbrukar, men så lenge me har ein grensehandel som berre aukar, må produsentane strekkje seg langt for òg å møte denne utfordringa. For oss som politikarar kan det vere ei enkel, og dermed feil, løysing å overlate næringa til seg sjølv og marknadskreftene, slik Framstegspartiet vil. «Slipp bonden fri», sa interpellanten i sitt innlegg. Ja, då kan me skyte ein kvit pinn etter eit livskraftig jordbruk og levande bygder over heile landet. Dermed seier eg ikkje at alt skal vere som før. Det vil vere å lure både seg sjølv og næringsutøvarane. Då vil me møte veggen ganske brutalt og få tilstandar i distrikta som ikkje er i tråd med den politiske målsetjinga. Ei slik utvikling ønskjer me ikkje.