Tog er eit trygt, arealeffektivt og miljøvenleg reisealternativ. Det må me få meir av! Difor har Arbeidarpartiet, med støtte frå eit fleirtal i denne salen, gått inn for å auka investeringane til betre jernbanespor, dobbeltspor og til dels nye strekningar. Det er i infrastrukturen problemet ligg, ikkje i at NSB AS fungerer dårleg, for det gjer det ikkje. Det går stadig betre, som fleire har sagt. Taxfree-sal kan vera eit verkemiddel for å trekkja fleire til tog i staden for til meir forureinande transportmiddel – og det vil òg gje inntekter. Difor er me i Arbeidarpartiet for like vilkår her, og det får i dag fleirtal. Eg er glad for at Regjeringa har lagt fram ei så positiv melding om NSB, ei melding som i all hovudsak følgjer opp NSB-styret si § 10-melding. Eg er glad for at òg regjeringspartia støttar at NSB AS skal kunna konkurrera ute. Det skulle jo berre mangla når fleirtalet har opna for konkurranse på persontransport for andre selskap i Noreg. Arbeidarpartiet var imot at NSB skulle omdannast til eit aksjeselskap. Når det er bestemt, vil me arbeida traust og trutt for at ein skal ta viktige samfunnsmessige omsyn framover når det gjeld togtransport. Me vil arbeida for at NSB AS skal få rammevilkår som gjev dei moglegheit til å gje flest mogleg eit godt tilbod, og følgja opp med tilstrekkeleg med offentlege kjøp for å oppretthalda samfunnsmessig viktige tilbod som ikkje går rundt bedriftsøkonomisk. Me vil gje NSB moglegheit til å ha ein utbyttepolitikk som er føreseieleg og heng på greip, og til å nytta den verdien som ligg der for landet på vegner av folket og for NSB AS. Me vil la NSB få slike vilkår at staten som eigar får best mogleg utbyte av dei verdiane som ligg i selskapet. Fleirtalet opptrer som kapitalistar, men eg synest i grunnen dei er dårlege kapitalistar, for dei vil at deira eige statlege selskap skal ha dårlegare rammevilkår enn konkurrentane. Det er oppsiktsvekkjande, same kva statsråden no prøver å seia, at regjeringspartia ikkje følgjer opp Regjeringa sitt forslag om å la NSB AS kunna utnytta den fordelen det er å ha både tog- og bussdrift. Det er greitt, me har vore kritiske til parallell køyring, men når fleirtalet med statsråden i spissen har liberalisert dette fullt og heilt, klarer ikkje me å sjå forskjellen på om Connex skal konkurrera NSB i hel eller om NSB skal konkurrera Connex i hel med konkurrerande busstransport. Det er berre ein måte å forskjellsbehandla sitt eige selskap på, altså å vera dårlege kapital- og verdieigarar og forvaltarar. Av og til kan ein lura på om grunnen er at høgresida eigentleg vil visa at staten ikkje er flink til å driva butikk, difor gjer dei det så vanskeleg som dei kan for dei. Så nokre andre poeng. Eigarskap i CargoNet: Arbeidarpartiet går imot å selja ned. Me vil at NSB skal ha interesser både i person- og godstrafikk. Me ser at det er nokre potensielle konfliktområde der. Eg ser at det kan verta aktuelt med nedsal for å gå inn i eventuelt strategiske alliansar for å auka godstransporttilbodet i Noreg. Det får me eventuelt takla når eller dersom det kjem. Me skal til og med lova å takla det fort, dersom det vert aktuelt. Så litt tilbake til utbytepolitikken. Posten behandla me i § 10-meldinga, eller i eigarskapsmeldinga, i mars i fjor, trur eg. Då sa me at me skulle ta så og så mykje utbyte. Då revidert nasjonalbudsjett kom, var forslaget ganske mykje høgare. Og då revidert nasjonalbudsjett vart vedteke, var det heilt i taket, og langt utanfor det som er akseptabelt. Tysdag vart det fremja eit forslag her i salen knytt til ei sak om Statkraft, om å laga ein regel der eiga generalforsamling ikkje kan overprøva styret sine vedtak om utbyte. Me meiner framleis det kunne ha vore ein god idé, og kjem gjerne tilbake til det dersom me får eit anna fleirtal etter valet. Før i verda var det ofte slik at dersom nokon skulle grunngje kvar dei høyrde heime politisk, sa han at grunnen til at han var arbeidarpartimann, var at far hans var jernbanemann. Automatikken er nok ikkje så absolutt lenger, men eg trur at dersom jernbanemenn og -kvinner las innstillinga og høyrde debatten i dag, og for så vidt òg tidlegare debattar om jernbanedrift i Noreg, så ville det vera mange som såg på det raud-grøne alternativet – også kalla den raude fare – som den raude moglegheit.