Eg vil begynne med å gi honnør til saksordføraren for konstruktivt og godt arbeid med innstillinga og ei grunding utgreiing i hovudinnlegget. Lækjemiddel er ein del av kvardagen til mange menneske. I fjor var det 3 millionar nordmenn som nytta seg av reseptar. Totalt blei det ekspedert 25 millionar reseptar i Noreg og omsett lækjemiddel for 16 milliardar kroner. Dette viser at lækjemiddel er avgjerande for livskvaliteten til mange menneske. Tilgang til sikre og effektive lækjemiddel og låge lækjemiddelprisar er, på lik line med god forskrivingspraksis og oppfølging av pasientar, føresetnader for at lækjemiddel blir brukte rett. Kristeleg Folkeparti stiller seg bak Regjeringas strategi for rett lækjemiddelbruk og den overordna målsetjinga med lækjemiddelpolitikken som kjem fram i St.meld. nr. 18, ei melding som stakar ut ein veldig viktig kurs for lækjemiddelpolitikken i åra framover. Studium som det er referert til i denne meldinga, viser at feilmedisinering i større eller mindre grad oppstår i heile 20 pst. av alle behandlingar der lækjemiddel blir nytta. Truleg kan så mykje som 5–10 pst. av alle sjukehusinnleggingar på indremedisinske avdelingar førast tilbake til feilaktig lækjemiddelbruk. For pasientane er konsekvensane av feilaktig lækjemiddelbruk manglande effekt, biverknader, dårlegare meistring av sjukdomen, redusert livskvalitet og i yttarste konsekvens auka dødelegheit. Konsekvensar for samfunnet er dårlegare ressursutnytting, unødvendig behandling og auka sjukefråvær. Effektiv og sikker lækjemiddelhandtering føreset tydelege regelverk, fagleg og kompetent helsepersonell og gode rutinar for klargjering, utdeling og oppfølging. Kristeleg Folkeparti er derfor glad for at Regjeringa i denne meldinga verkeleg tek fatt i dette problemet og fremjar fleire gode tiltak på feltet, bl.a. ein handlingsplan som skal fremje sikrare lækjemiddelbruk hjå utvalde pasientgrupper i befolkninga, med fokus på primærhelsetenesta. Behovet for å styrkje kompetansen til helsepersonell innan lækjemiddelkunnskap har kome fram i fleire samanhengar. Kristeleg Folkeparti er positivt til at universiteta og høgskulane no blir oppfordra til å gjennomgå utdanninga med sikte på ei opplæring som fremjar rett lækjemiddelbruk. Multidosar mogleggjer ein målretta innsats mot dei som har størst behov, og fjernar i betydeleg grad årsakene til uheldig og feil lækjemiddelbruk. Det er også enklare for pasienten å halde seg til ei pakke om gongen. Utlevering av lækjemiddel blir sikrare, og bruk av generiske lækjemiddel vil bli enklare for pasienten. Dette gir i sin tur færre legebesøk og innleggingar på sjukehus, og dermed representerer dette eit stort innsparingspotensial. Multidosar blir derfor etter Kristeleg Folkepartis meining nytta i mindre grad enn kva som er føremålstenleg, noko ein samla komite også peikar på. Alle med interesse i lækjemiddelpolitikken har eit felles mål om å oppnå best mogeleg helse for befolkninga, men fordi det her er forskjellige aktørar med forskjellige roller, fører det også til at oppfatninga av kva som er best mogleg, varierer. Det som blir oppfatta som best for den enkelte pasienten, og det som blir vurdert som best for alle pasientane som gruppe, eller for samfunnet som heilskap, er ikkje alltid det same. Eit avgjerdsgrunnlag som skal framstå som balansert og truverdig for alle partar, må derfor utarbeidast av eit fagleg miljø som blir oppfatta som uavhengig både av industri og av myndigheiter, og som nyt høg fagleg respekt. Eit uavhengig fagleg miljø vil gjennom systematisk oversikt, metodevurdering, metodevarsling og helseøkonomiske vurderingar kunne leggje fram eit kunnskapsgrunnlag som myndigheitene nyttar som grunnlag for sine prioriteringsavgjerder. Samtidig vil dette vere uavhengig informasjon som ein kan gi til legar og pasientar. Det offentlege informasjonsarbeidet bør organiserast slik at det blir lagt til rette for informasjon tilpassa både myndigheiter, legar og pasientar. Anbefalingar frå myndigheitene om fagleg og økonomisk rett bruk av lækjemiddel er nødvendig for å velje rett mellom lækjemiddel og andre alternativ. Kristeleg Folkeparti stiller seg bak at organiseringa av informasjonsarbeidet hovudsakleg skal kvile på tre bein. Vidare er vi nøgde med at det i denne meldinga blir foreslått kriterium for tilfredsstillande produsentuavhengig lækjemiddelinformasjon, og støttar desse forslaga. Kristeleg Folkeparti er oppteke av at tilliten til leganes forskrivingspraksis blir styrkt. St.meld. nr. 18 viser til undersøkingar når det gjeld leganes haldning og praksis. Det blir indikert at sju av ti legar meiner at leganes vidare- og etterutdanning ville bli dårlegare utan bidrag frå lækjemiddelindustrien. Halvparten av legane var einige i at dei lét seg påverke av marknadsføring frå lækjemiddelindustrien. I dag kunne vi høyre på nyheitene at om lag 1 000 legar i fjor deltok med betalte foredrag på seminar som lækjemiddelindustrien arrangerte for legar. I sum er dette med på å svekkje folks generelle tillit til leganes frie forskrivingspraksis. Sett i lys av dette er det av ekstra stor betyding at det blir gjort ein innsats slik at pasientane og myndigheitene kan ha tillit til at leganes forskriving av lækjemiddel ikkje blir påverka på ein uheldig måte av lobbyverksemd frå industrien. Dette må både industrien og legane rydde opp i. Kristeleg Folkeparti er derfor nøgd med at det i meldinga blir gjort greie for fleire tiltak som er knytte til nettopp denne problemstillinga. Kristeleg Folkeparti meiner at omsynet til distrikts- og helsepolitiske mål taler for at myndigheitene utformar ein eigen politikk for å sikre føremålstenleg tilgang til lækjemiddel i desse områda. I denne samanhengen er driftsstøtteordninga eit viktig verkemiddel for å sikre ivaretaking av apotek i distrikta. Kristeleg Folkeparti er også nøgd med at det i meldinga blir understreka at dersom andre tiltak ikkje fører fram, vil departementet påleggje apotek i sentrale strøk å drive utkantapotek. For å sikre god ressursutnytting er det viktig at samfunnet ikkje betaler ein høgare pris for eit lækjemiddel enn kva som er nødvendig. Det er heller ingen grunn til å betale meir for eitt legemiddel enn for eit anna, så lenge behandlingsresultatet kan ventast å bli det same. Kristeleg Folkeparti meiner at føretrekt lækjemiddel tydeleggjer legens rolle som dørvakt til blåreseptordninga, og at dette kan bidra til riktig lækjemiddelbruk innanfor viktige terapiområde. Kristeleg Folkeparti meiner at ei ordning med føretrekt lækjemiddel kan vere eigna der fleire lækjemiddel er tilgjengelege i behandlinga av ein sjukdom, og der biverknader og effekt av desse lækjemidla ikkje er vesentleg forskjellige. Ordninga med føretrekt lækjemiddel må brukast både ved oppstart av behandling og ved behandling som allereie er begynt. Når legane kan velje mellom fleire tilsvarande lækjemiddel som er terapeutisk likeverdige, er det rett at det billigaste blir valt, med mindre medisinske grunnar taler mot det. Likevel beheld legane sin frie forskrivingsrett ved at det kan gjerast unntak for pasientar med særlege behov. Kristeleg Folkeparti ber derfor saman med fleirtalet i komiteen Regjeringa om å vurdere kva andre terapiområde som skal underleggjast ei tilsvarande ordning. Kristeleg Folkeparti står fast på prinsippet om folkevald kontroll med opptak av lækjemiddel på blåreseptordninga. Dette sikrar at lækjemiddel ikkje får forkjørsrett framfor andre helsetiltak til pasientars beste. Det er derfor behov for ei grense for kva lækjemiddel som er så kostbare at dei må vurderast opp mot annan bruk i samfunnet. Det er viktig at bagatellgrensa blir på eit slikt nivå at lækjemiddel ikkje får forkjørsrett framfor andre tilbod i helsesektoren. Kristeleg Folkeparti meiner likevel at denne grensa bør aukast, og at dette kan skje utan at lækjemiddel får forkjørsrett i prioriteringsdebatten. Ein rett lækjemiddelbruk er viktig for pasientar sin livskvalitet, men også for samfunnet som heilskap. Kristeleg Folkeparti meiner at St.meld. nr. 18 på ein god måte stakar ut kursen for lækjemiddelpolitikken for framtida, og er glad for at Regjeringa sin politikk får så brei tilslutning i komiteen.