Hovudmålet med dei endringane som Stortinget i dag er invitert til å gjere i lova om psykisk helsevern og lova om pasientrettar, er å styrkje rettane til pasientane. Dei overordna rammene det blir vist til i proposisjonen, som Den europeiske menneskerettskonvensjonen, Europarådets rekommendasjon om vern av menneskerettar og verdigheit til personar med psykisk sjukdom, FN-konvensjonen om sivile og politiske rettar og andre sentrale FN-konvensjonar, viser etter Venstre sitt syn at det er eit viktig og solid fundament som blir lagt til grunn. Dette er viktig, for rettstryggleiksomsyn og menneskerettar må vere heilt grunnleggjande for utforminga av regelverk om bruk av tvang i det psykiske helsevernet. Sjølv om rammene for lova er solide, er det ei utfordring å formulere lovene slik at dei blir så enkle som råd, og ikkje minst så forståelege som mogleg. Det er viktig at køyrereglane blir klare og tydelege, og at det blir minst mogleg trong for skjønn. I Noreg er bruk av tvang relativt utbreidd. Tal frå Den norske lægeforening viser at i 2000–2001 var ca. 50 pst. av alle pasientar ved psykiatriske institusjonar innlagde ved tvang. Eit særtrekk ved psykisk sjukdom er at den sjuke ikkje alltid vil oppfatte seg sjølv som sjuk. Eit av psykiatrien sine dilemma er derfor i kva grad det er etisk forsvarleg å behandle menneske som ikkje sjølve forstår at dei er sjuke, med tvang, mot deira eigen vilje. Venstre meiner at bruk av tvang skal avgrensast og kontrollerast gjennom lovfesting. Men eg trur vi må erkjenne at lovverket i seg sjølv ikkje er nok. Legeforeningen starta i 2000 eit prosjekt som er kalla «Gjennombruddsprosjekt Psykiatri», der bevisstgjering av personalet og meir informasjon til pasientane gav ein markant reduksjon i bruk av tvang ved 19 akuttavdelingar. Dette viser at haldningane til personalet og meir bevisstgjering rundt bruken av tvang kan vere like viktig som å stramme inn lovverket. Så her må vi ha meir enn ein tanke i hovudet samtidig. Venstre vil støtte forslaget om at psykologar med relevant praksis og vidareutdanning på lik linje med legar får høve til å etablere tvungent helsevern og ditto kunne vere medlemer av kontrollkommisjonane. Vi trur at denne endringa faktisk òg vil styrkje pasientane sine rettar. Heilt til slutt: Spinoza har ein gong sagt: Kvar og ein har så mange rettar som han har makt til. Som psykiatrisk pasient har ein ikkje så mykje makt. Dess meir viktig blir det å styrkje og vareta pasientrettane i det psykiske helsevernet.