Forsyningssituasjonen for elektrisk kraft i Noreg er vanskeleg, særleg gjeld dette for Møre og Romsdal og Trøndelag, og vi veit at viss vi ikkje føretek oss noko i dag, kan vi om få år, rundt 2008–2010, stå overfor ei kraftkrise i denne regionen. Dette kan gi seg to utslag. Det eine er direkte kraftmangel, og det andre er ein situasjon med betydeleg høgare prisar i dette området enn i resten av landet. Ingen av desse situasjonane er akseptable. I 2010 er kraftunderskotet i Midt-Noreg vurdert til å utgjere om lag 9 TWh. Dette tilsvarer det samla forbruket kvart år i Oslo. Det er i dag ikkje tilstrekkeleg linjenett til å kunne bringe inn ei slik kraftmengd frå andre delar av landet. Dei fleste åra vil det heller ikkje kunne finnast nok kraft elles i landet, og alternativet er då importert kraft. Ei betring av linjenettet til regionen kan tidlegast vere ferdig i 2012. Årsaka til krisa er aukande forbruk i denne delen av landet, særleg på grunn av ei svært positiv næringsutvikling, bl.a. med etablering av ny og moderne kraftkrevjande industri. Samtidig har ikkje kraftproduksjonen i regionen eller kapasiteten i kraftnettet auka tilsvarande. Ei kraftkrise kan medføre produksjonsstans ved Hydro sitt aluminiumsverk på Sunndalsøra, ved Hustadmarmor eller til og med på Ormen Lange-anlegget. Konsernsjef Holseter i Statnett har uttalt at han fryktar mørke heimar i Midt-Noreg i 2010 om det ikkje umiddelbart blir sett i gang bygging av gasskraftverk. Statnett sin konsernsjef peika på Statnett sin haustkonferanse i fjor haust på at Statnett ikkje kan byggje seg ut av denne situasjonen med meir nettkapasitet åleine. Auka produksjonskapasitet i denne delen av landet er også nødvendig. Det einaste som monnar, er eit gasskraftverk i dette området, t.d. på Tjeldbergodden, i Fræna i Romsdal eller i Skogn. Den 19. januar 2006 skreiv Adresseavisen at det er fare for at folk i Midt-Noreg i åra som kjem, må betale meir for straumen enn nokon andre i heile landet. Årsaka er mangel på både kraft og kraftliner som kan forsyne forbrukarane i denne landsdelen. I åra 2008–2012 kan det bli innført det som blir kalla eit eige prisområde for Midt-Noreg. Kommunikasjonsdirektør Tor Inge Akselsen i Statnett seier til Adresseavisen 19. januar i år at det er reell fare for at prisen på elektrisk kraft kan bli markant høgare i Trøndelag og Møre og Romsdal enn i resten av landet. Høgare straumprisar er truleg det første forbrukarane vil møte når straumforsyninga blir usikker. Både Statnett og dei store kraftselskapa i Midt-Noreg er einige om ein ting, og det er at skal vi vere sikre på å unngå ei kraftkrise i åra som kjem, må det byggjast gasskraftverk. Det einaste som monnar for å auke kraftproduksjonen i Midt-Noreg i tråd med behovet, er eit gasskraftverk. Eit gasskraftverk på Tjeldbergodden vil produsere omtrent 7 TWh elektrisk kraft i året. Det er nesten nok til å dekkje kraftunderskotet i Midt-Noreg og i Møre og Romsdal. Om vi skal tenkje alternativt, vil vi t.d. trenge 800 vindmøller, kvar med ei høgd på 100 meter, for å produsere like mykje energi som gasskraftverket på Tjeldbergodden, som NVE no har tildelt konsesjon, men som Regjeringa ikkje vil tillate blir bygt. Korleis vil 800 vindmøller sjå ut i landskapet på Mørekysten? Det er eit spørsmål eg trur vi må stille, og som vi må svare på før vi går til det alternativet. I denne situasjonen sender Regjeringa ganske uklare signal om kva som kan og må gjerast for å møte desse store utfordringane. Statoil har søkt om konsesjon og utsleppsløyve til eit gasskraftverk på Tjeldbergodden. NVE har sagt ja til konsesjon. Regjeringa seier nei til utsleppsløyve. Dei vil krevje, blir det sagt, CO2-handtering på Tjeldbergodden frå dag ein. Gasskraftverka i Midt-Noreg skal ha reinsing frå første dag, seier Regjeringa. Ein variant som den på Kårstø er visstnok ikkje aktuell, med utsetjing av reinsing til 2009. Kårstø er piloten som skal opne for ein teknologi og ein økonomi andre stader i landet. Dersom Kårstø skal vere piloten, betyr det at alle andre gasskraftverk må vente til etter 2009, då vi vil ha erfaringar frå Kårstø rundt teknologi, økonomi og CO2-handtering, før dei kan begynne å byggje gasskraftverk. Då kan vi vere midt oppe i ei kraftkrise i Midt-Noreg allereie før vi har fått erfaringar frå den første piloten. Skal vi først vente til etter 2009, for å sjå på erfaringane frå Kårstø med CO2-handtering, vil eit gasskraftverk med slik handtering neppe stå klart på Tjeldbergodden før i 2015. – Det kan ha vore mørkt og stilt i Midt-Noreg i mange år før det! Det er langt fram for gasskraftverk i nordvest, seier Enoksen til Sunnmørsposten 10. november 2005. Men kva er så statsrådens alternativ? Det er det forholdsvis vage meiningar om. Å be folk om å gå til innkjøp av store mengder ved og lys er vel eit dårleg alternativ. Eg føler, med all respekt, at olje- og energiministeren antakeleg er ein av dei få som ikkje meiner at gasskraftverk er nødvendig for å løyse kraftkrisa i Midt-Noreg. Fagfolk, Statnett og kraftselskapa meiner det motsette. Det gjer ikkje situasjonen lettare når Regjeringa ikkje vil gå inn på ei nordisk ordning med grøne sertifikat i kraftmarknaden for å stimulere til spennande, miljøvennlege supplement. Her er det ein del supplement som i tillegg til gasskraft kan vere med og avhjelpe situasjonen. Vi treng også dei, men vi kjem ikkje utanom gasskraftverk, uansett. Ein annan del av Regjeringa sin politikk er at statsråd Enoksen skuldar på selskapa, og han skuldar m.a. på Hydro. Enoksen seier til Adresseavisen 11. januar i år: «Hydro har selv vært med på å skape kraftunderskuddet med sitt store forbruk på Ormen Lange og Hydro Aluminium Sunndal. Som kraftprodusent må de også ta et ansvar for å kompensere med ny kraft.» Alternativet for Hydro ville vere å flytte aluminiumsproduksjonen frå Sunndalsøra til utlandet og la gassen frå Ormen Lange bli ført direkte til Storbritannia i staden for å bli ilandført i Nyhavna på Aukra. Det ville ha spart energistatsråden for eit problem, men også ført verdiskaping og arbeidsplassar ut av landet. Dessutan, om Hydro hadde flytta aluminiumsproduksjonen frå Sunndalsøra til utlandet, t.d. til Asia, trur då olje- og energiministeren at Hydro hadde brukt reinare energikjelder der enn norsk gasskraftverk? Det er ei ansvarsfråskriving frå statsråden å skulde på Hydro, samtidig som denne regjeringa gjer alt ho kan for å hindre ny kraftproduksjon gjennom rigide krav til CO2-handtering utan å garantere at staten tek rekninga for dei pålegga ho legg på utbyggingsselskapa. Er kritikken av Hydro sine investeringar uttrykk for ein vilja politikk frå Regjeringa og Senterpartiet: nei til arbeidsplassar i distrikta, ja til å flytte arbeidsplassar til utlandet? Situasjonen i heile kraftforsyninga i Noreg, spesielt i vår region, altså region Møre og Romsdal og Trøndelag, vil bli svært alvorleg om svært få år. Statsråden har trass i fleire spørsmål og fleire utfordringar hittil ikkje vilja gitt klare svar på kva han vil gjere med dette. Usikkerheita er svært farleg. Eg håpar at debatten i dag kan føre oss nokre skritt vidare fram mot ei løysing på desse alvorlege utfordringane.