Soria-Moria-erklæringa varsla ein strategi for vekst og fleire arbeidsplassar i maritim næring. Mange moment skal då inn i ein heilskap. Vi har store forventingar til MARUT, og vi treng eit konkurransedyktig NIS. Mykje er alt sagt i denne debatten om vår komplette maritime klyngje, betydelege ringverknader, kvalitetsskipsfart og kompetansebaserte arbeidsplassar over heile landet, ikkje minst i distrikta. Det er likevel ikkje tvil om at det berande elementet i den maritime næringa er reiarlaga og sjøfolka sin kompetanse. Det er dette som må vera fundamentet for ein raud-grøn maritim strategi. Viktige steinar er alt lagde på plass. Nettolønnsordninga for norske sjøfolk var blant dei fyrste sakene Regjeringa tok tak i. Bondevik II-regjeringa si avskjedshelsing til næringa var eit forslag om å fjerna absolutt alle ordningar for sysselsetjing av norske sjøfolk. Stortinget har no vedteke at nettolønnsordninga skal omfatta alle norske sjøfolk på NOR-registrerte skip i konkurranseutsett fart. I haust innlemmar vi Hurtigruta. Næringa opplever at det er etablert ei føreseieleg ordning for at det skal vera mogleg å konkurrera internasjonalt med norske sjøfolk om bord. Resultata har ikkje late venta på seg. Ein negativ trend i sysselsetjinga og rekrutteringa er erstatta av optimisme og vekst. Byggjeaktiviteten er stor, ikkje minst innan offshoreflåten. Offshorenæringa har gode marknader. Ja, men poenget er at veksten skjer med norske sjøfolk om bord. Under uroa rundt ordningane for sjøfolk i 2002–2003 var det ikkje vekst i talet på norske stillingar i denne næringa. Etter at ordninga hadde fått verka i to år, hadde offshorenæringa berre i Haugaland–Sunnhordland-området 20 pst. fleire norske stillingar. Det er lagt grunnlag for ein god tilgang på praktisk maritim kompetanse, noko heile næringa er avhengig av. Nokre vil hevda at ordninga har sett fiskeria i ei knipe. Det er eit samansett bilete. Sjømannsorganisasjonane, som organiserer arbeidstakarar innan både skipsfart og fiskeri, har ikkje slutta seg til denne kritikken. Andre er usamde i at vi vil sikra kompetansen til ei spesiell gruppe arbeidstakarar i ein situasjon der det på landsplan er mangel på arbeidskraft. Lat meg minna om at godt vaksne mannfolk som har levd eit halvt yrkesliv på havet, ikkje flyttar til byen for å verta sjukepleiarar dersom dei må gå i land. Nettolønnsordninga stiller krav om at reiarlaga innanfor ordninga bidreg til kompetanseutvikling i næringa. Vi ser ein markant auke i talet på opplæringsstillingar til sjøs. Bidraget stiftelsen Norsk Maritim Kompetanse yter til opplæringsstillingar, er viktig, ikkje berre for unge sjøfolk og dei reiarlaga som investerer i deira kompetanse, men òg for det maritime miljøet på land. Igjen: Ringverknadene er store. Norske sjøfolk har fått konkurransedyktige og føreseielege vilkår. Reiarlaga sin konkurransesituasjon i forhold til resten av Europa er framleis uavklart. Då skattlegginga av reiarlaga vart innførd i 1996, på initiativ frå Senterpartiet, vart næringa fullt ut konkuransedyktig i europeisk samanheng. Kva som seinare har skjedd, er velkjent. Medan Europa elles har satsa offensivt, har den norske ordninga vorte utsett for stadige forverringar – for å bruka sjøfolka sitt eige språk: vorte «akterutseilt». I løpet av ein femårsperiode har det vore ein nedgang på over 150 skip i den norskflagga flåten, samtidig som verdsflåten og europeisk skipsfart elles veks. Norske reiarlag veks, men veksten skjer ute. Næringa har behov for ei avklaring. Saka har vore grundig utgreidd. Reiarlagsskattutvalet er splitta i sine anbefalingar: to førebiletlege klare alternativ – ein strategi for avvikling og ein strategi for at Noreg framleis skal ha ei sterk maritim næring. Noreg må aldri få verdas gunstigaste reiarlagsskattlegging. Då er vi på ville vegar. Men det er nok vanskeleg å koma utanom dei reglane som elles gjeld i dag i våre naboland i Europa.