Eg vil gratulera Bergen med dagen, for å seia det sånn. Sjølv har eg utfordra andre byar til å følgja etter. Stavanger har svart positivt, og er på gang med eit liknande prosjekt. Det har vore på gang lenge, men no kjem det opp av skuffen igjen, når Bergen får bybane og Bergensprogrammet på plass. Bergensprogrammet har mange sider ved seg som gjer at det passar godt inn i vår nye raud-grøne regjering si tenking på samferdselsområdet. Meir transport ved kollektive løysingar, står det i Soria Moria-erklæringa. Om Bergensprogrammet står det i proposisjonen: «Målet må være at kollektivtransporten samlet kan ta større markedsandeler i forhold til privatbil, og at mest mulig av den forventede trafikkveksten overføres til kollektive transportløsninger.» Dette er noko som pressar seg fram; dei kollektive løysingane i Bergen er pressa fram fordi ein blir kvelt av biltrafikk. Dette burde det eigentleg ha vore rydda opp i før, men no begynner ein altså på ei opprydding. Erkjenninga i Bergen gjeld òg fleire norske byar. Veksten i biltrafikk, som nokre parti legg opp til, øydelegg byen og bymiljøet, erkjenner Bergen. Hundretusenvis i norske byar blir plaga av støy, folk blir nokre dagar bedde om å halda seg innandørs, bilkøar ut og inn av byar svekkjer næringslivet si konkurransekraft, og – ikkje minst – veksten i biltrafikken aukar klimagassutsleppa og dermed menneskeskapte klimaendringar, med bl.a. fleire ras og flaumar som konsekvens. Utfordringa til Bergen og nasjonen blei ytterlegare forsterka av vridinga frå bil til bane og buss. Bybanen viser no veg og vil vonleg gje mot og vilje til spleiselag også i andre byar. Som sagt er min heimby Stavanger i gang med å følgja etter. Hordaland SV vil ha bybane i alle retningar, også i samarbeid med NSB. Det er heilt rett tenkt, lokalt og nasjonalt. Bybane i Bergen må spreiast ut i regionen om bilbruken skal bli redusert så det monnar. Så må Bergensbanen bli oppgradert og bygd ut. Får me på plass ei reisetid frå Bergen til Oslo på fem timar eller mindre, kan me òg redusera bl.a. forureiningane frå flytrafikken, samtidig som biltrafikken blir redusert. Den veksten som ein har i godstransporten på Bergensbanen, er eit godt eksempel på dei moglegheitene som me har om me vil vera framsynte – slik som me er i forhold til bybanen og Bergensprogrammet. Konsekvensane av ei banesatsing kjenner ein nemleg: Det blir sjølvsagt mindre støy og luftforureining, det blir mindre klimagassutslepp og klimaproblem, og det blir f.eks. færre trafikkulykker. Bygging av tunnelar, bruer og vegar dominerer dagens kart i Stortinget. Framover vil det ikkje vera slik. Vår nye regjering er nemleg framsynt og ser at det må satsast kollektivt, ikkje minst på bybanar, i Bergen og i andre byar. Bergen viser absolutt veg for meir fornuft i framtidas samferdselspolitikk. Det er flott. Lat meg slutta med å seia til dei byane som jobbar med kollektivtilbod og bybaneprosjekt: Sjå kva som no skjer i Stockholm! Kan det òg vera noko for norske byar? Der har ein sett inn eit massivt trykk på å auka kollektivdelen blant dei reisande, og ein har innført ei rushtidsavgift for å få færre bilar inn i byen. Resultatet så langt er oppløftande, ikkje minst er næringslivet fornøgd. Det burde bilpartiet vera oppteke av, nemleg at dette også fremjar næringslivets interesser. Så spørsmålet er no: Skal andre byar følgja opp det som ein gjer i Stockholm? Der arrangerer ein til og med folkeavstemming for å spørja om folk i Stockholm vil ha dette. Det må vera ein modell for oss i Noreg òg. Og kanskje burde dei som er opptekne av folkeavstemming, nettopp velja den svenske modellen for å prøva ting ut, og ikkje fordømma i forkant.