ବିନାୟକ ଦାମୋଦର ସାବରକର, ମରାଠୀ ଉଚ୍ଚାରଣ:  ; ୨୮ ମଇ ୧୮୮୩ - ୨୬ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୬୬  ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ, ସମାଜସେବୀ ଓ ଲେଖକ ଥିଲେ । ସାବରକର ୧୯୨୨ ମସିହାରେ ରତ୍ନଗିରିରେ ଜେଲରେ ଥିବା ବେଳେ ହିନ୍ଦୁତ୍ୱର ହିନ୍ଦୁ ଜାତୀୟତାବାଦୀ ରାଜନୈତିକ ଆଦର୍ଶ ବିକାଶ କରିଥିଲେ । ସେ ହିନ୍ଦୁ ମହାସଭାରେ ଜଣେ ଅଗ୍ରଣୀ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀ ଲେଖିବା ପରଠାରୁ ସମ୍ମାନଜନକ ଉପସର୍ଗ  'ବୀର'   (ଅର୍ଥାତ ସାହସୀ) ବ୍ୟବହାର କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ  । ସାବରକର ହିନ୍ଦୁ ମହାସଭାରେ ଯୋଗ ଦେଇ ହିନ୍ଦୁତ୍ୱ  (ହିନ୍ଦୁତ୍ୱ) ଶବ୍ଦକୁ ଲୋକପ୍ରିୟ କରି ଭାରତର ସାରସ୍ୱରୂପ ଏକ ସାମୂହିକ  "ହିନ୍ଦୁ"  ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ । ସାବରକର ଜଣେ ନାସ୍ତିକ ଥିଲେ । ସାବରକର ଜଣେ ହାଇସ୍କୁଲ ଛାତ୍ର ଭାବରେ ତାଙ୍କର ରାଜନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପୁଣେର ଫର୍ଗୁସନ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଏହା ଜାରି ରଖିଥିଲେ । ସେ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଅଭିନବ ଭାରତ ସୋସାଇଟି ନାମରେ ଏକ ଗୁପ୍ତ ସୋସାଇଟି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ । ଆଇନ ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ଯେତେବେଳେ ସେ ବ୍ରିଟେନ ଯାଇଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ ଇଣ୍ଡିଆ ହାଉସ୍ ଏବଂ ଫ୍ରି ଇଣ୍ଡିଆ ସୋସାଇଟି ଭଳି ସଂଗଠନ ସହିତ ନିଜକୁ ଜଡ଼ିତ କରିଥିଲେ । ବିପ୍ଳବୀ ଉପାୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ସେ ପୁସ୍ତକ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । ୧୮୫୭ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ବିଦ୍ରୋହ ବିଷୟରେ ସେ ପ୍ରକାଶିତ ପୁସ୍ତକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ପୁସ୍ତକକୁ ବ୍ରିଟିଶ ଔପନିବେଶିକ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ନିଷିଦ୍ଧ କରିଥିଲେ । ୧୯୧୦ ମସିହାରେ ବିପ୍ଳବୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ଇଣ୍ଡିଆ ହାଉସ୍ ସହ ସମ୍ପର୍କ ପାଇଁ ସାବରକରଙ୍କୁ ଗିରଫ କରାଯାଇ ଭାରତକୁ ପ୍ରତ୍ୟର୍ପଣ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ଭାରତ ଫେରିବା ସମୟରେ ସାବରକର ଷ୍ଟିମସିପ୍ ଏସ୍ ଏସ୍ ମୋରିଆରୁ ଡେଇଁ ଫ୍ରାନ୍ସରେ ଆଶ୍ରୟ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିବା ବେଳେ ଜାହାଜଟି ମାର୍ସେଲିସ ବନ୍ଦରରେ ଅଟକି ରହିଥିଲା । ତେବେ ଫ୍ରାନ୍ସ ବନ୍ଦର ଅଧିକାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାରଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦେଇଥିଲେ । ଭାରତ ଫେରିବା ପରେ ସାବରକରଙ୍କୁ ୫୦ ବର୍ଷ ଆଜୀବନ କାରାଦଣ୍ଡରେ ଦଣ୍ଡିତ କରାଯାଇ ଆଣ୍ଡାମାନ ଓ ନିକୋବର ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜର ସେଲୁଲାର ଜେଲକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇଥିଲା। ୧୯୨୪ ମସିହାରେ ସେ ଇଂରେଜମାନଙ୍କୁ ଏକାଧିକ କ୍ଷମା ଆବେଦନ ଲେଖିବା ପରେ ବ୍ରିଟିଶ ଅଧିକାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ । ଜେଲରୁ ମୁକୁଳିବା ପରେ ସେ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନର କୌଣସି ସମାଲୋଚନାକୁ ଏକପ୍ରକାର ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲେ । ୧୯୩୭ ମସିହା ପରେ ସେ ହିନ୍ଦୁ ରାଜନୈତିକ ଓ ସାମାଜିକ ଏକତାକୁ ସମର୍ଥନ କରି ଜଣେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବକ୍ତା ଓ ଲେଖକ ଭାବରେ ବ୍ୟାପକ ଭ୍ରମଣ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୩୮ ମସିହାରେ ସେ ମୁମ୍ବାଇରେ ମରାଠୀ ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ମିଳନୀର ସଭାପତି ଥିଲେ । ହିନ୍ଦୁ ମହାସଭାର ସଭାପତି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ସାବରକର ଭାରତକୁ ଏକ ହିନ୍ଦୁ ରାଷ୍ଟ୍ର ଭାବରେ ବିଚାରକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ । ସାବରକର ଶିଖ ମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇଥିଲେ ଯେ,  "ଯେତେବେଳେ ମୁସଲମାନମାନେ ପାକିସ୍ତାନର ଦିବାସ୍ୱପ୍ନରୁ ଜାଗ୍ରତ ହେବେ, ସେମାନେ ପଞ୍ଜାବରେ ଏକ ଶିଖସ୍ତାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦେଖିବେ"  । ସାବରକର କେବଳ ହିନ୍ଦୁବାଦ, ହିନ୍ଦୁ ରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ହିନ୍ଦୁ ରାଜ ବିଷୟରେ କହୁନଥିଲେ, ବରଂ ସେ ପଞ୍ଜାବରେ ଶିଖମାନଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଶିଖସ୍ତାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ୧୯୩୯ ବେଳକୁ ଉଭୟ ସାବରକର ଓ ମୁସଲିମ୍ ଲିଗ୍ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସଦ୍ୱାରା ପରାସ୍ତ ହେବା ହେତୁ ସେ ଲିଗ୍ ସହ ମେଣ୍ଟ କରିଥିଲେ । ସେ ଦ୍ୱିରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ । ସେ ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନର ଆହ୍ୱାନକୁ ବିରୋଧ କରିବା ସହ ଏହାକୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ବର୍ଜନ କରିଥିଲେ । ଏପରିକି ସେ  "ଆପଣଙ୍କ କର୍ମସ୍ଥଳୀରେ ରୁହନ୍ତୁ"  ଶୀର୍ଷକ ଏକ ଚିଠି ଲେଖିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୪୮ ମସିହାରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ହତ୍ୟା ମାମଲାରେ ସାବରକରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ସହ-ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ରକାରୀ ଭାବରେ ମୋକଦମା ହୋଇଥିଲା । ତେବେ ପ୍ରମାଣ ଅଭାବରୁ କୋର୍ଟରୁ ସେ ଛାଡ଼ ପାଇଥିଲେ ।