ସିଂହଭୂମି ଓଡ଼ିଆ, ଓଡ଼ିଶାର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଥିବା ଷଢ଼େଇଖଳା-ଖରସୁଆଁ ଜିଲ୍ଲାର କଥିତ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା । ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରଚଳିତ ଏହି ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରଚଳିତ ଓଡ଼ିଆ ସହ ପ୍ରାୟତଃ ସମାନ । ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟର ସମସ୍ତ ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଓ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟର ଓଡ଼ିଶା ସୀମାଞ୍ଚଳରେ ରହୁଥିବା ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଏହି ଭାଷାକୁ କଥିତ ଭାଷା ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି । ଐତିହାସିକ ସିଂହଭୂମି ଅଞ୍ଚଳ, ଯାହା ଏକଦା ପ୍ରାଚୀନ କୋଶଳ ରାଜ୍ୟର ଅଂଶବିଶେଷ ଥିଲା ସେଠାରେ ଏହି ଭାଷାକୁ ହିନ୍ଦୀ ସହ କୁହାଯାଇଥାଏ । କଥିତ ଅଞ୍ଚଳ ସମୂହ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଅଣଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଷା ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଇଥାଏ । ଚକ୍ରଧରପୂର, ଷଢ଼େଇଖଳା-ଖରସୁଆଁ ସହରରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା କହୁଥିବା ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ବହୁ ଅଧିକ । ଇତିହାସର ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ପୁରାତନ ପୋରାହାଟ ରାଜକୀୟ ଶାସନ ସମୟରେ ଏହି ଓଡ଼ିଆ ଦରବାରିଆ ଭାଷା ଥିବା ଜଣାପଡେ । ଭିନ୍ନତା ମୂଳ ଓଡ଼ିଆଠାରୁ ସିଂହଭୂମି ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା କିଛି ମାତ୍ରାରେ ଭିନ୍ନ ହେଇଥାଏ । ଏଥିରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଉଥିବା ସ୍ୱରରେ ନିକଟସ୍ଥ କୁର୍ମି ଭାଷା ଓ ସମ୍ବଲପୁରୀ ଭାଷା, କେଉଁଝର ଜିଲ୍ଲା ଓ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାରେ ବ୍ୟବହୃତ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଅନେକ ଶବ୍ଦ, ତଥା ତାହାର ଉଚ୍ଚାରଣ ଭାଗର ସମ୍ମିଶ୍ରଣ ଘଟିଥାଏ । ଲୋକ ସଂସ୍କୃତିରେ ସିଂହଭୂମି ଓଡ଼ିଆ ଓ ସାହିତ୍ୟ ସିଂହଭୂମି ଅଞ୍ଚଳ ଭାଷା ଭିତ୍ତିରେ ରାଜ୍ୟ ବିଭାଜନ ବେଳେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏଠାରେ ଥିବା ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଓଡ଼ିଆ ମୂଳ ଭାଷାଭାଷି ଅଧିବାସୀ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଆରେ କହିବା, ପଢ଼ିବା ଓ ଲେଖନ ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି । ସେହି ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍କୁଲମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଆକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଷା ଭାବରେ ପଢ଼ା ଯାଇଥାଏ । ସେହି ଅଞ୍ଚଲୁ ଅନେକ ଲେଖକ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଅନେକ ପୁସ୍ତକ ମଧ୍ୟ ରଚନା କରି ମୂଳ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟକୁ ଅବଦାନ ଦେଇଥାନ୍ତି । ଷଢ଼େଇଖଳା ଅଞ୍ଚଳର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଗୀତ ସହ  "ଛଉ"  ନୃତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଆଦୃତ । ଛୋଟନାଗପୁର ମାଳଭୂମି ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରସିଦ୍ଧ  "ଝୁମୁର"  ନୃତ୍ୟର ଗୀତ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଓଡ଼ିଆ ଗୀତିକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ହେଇଥାଏ । ଅନେକ ଲେଖକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ସିଂହଦେଓ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଝୁମୁର ସଂଗୀତା ରଚନା ଓ ସ୍ୱର ସଂଯୋଜନା କରିଛନ୍ତି ।