ବେଗମ ସୁଫିଆ କମଲ  (୨୦ ଜୁନ ୧୯୧୧ - ୨୦ ନଭେମ୍ବର ୧୯୯୯) ଜଣେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ କବି, ନାରୀବାଦୀ ନେତା ତଥା ରାଜନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ଥିଲେ  । ସେ ୧୯୫୦ ଦଶକର ବଙ୍ଗାଳୀ ଜାତୀୟତାବାଦୀ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନ ବଙ୍ଗଳାଦେଶରେ ନାଗରିକ ସମାଜ ନେତା ଭାବରେ ଭାଗ ନେଇଥିଲେ । ସେ ନାରୀବାଦୀ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ମହିଳା ପରିଷଦର ସଭାପତି ଥିଲେ । ୧୯୯୯ ମସିହାରେ ତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ବଙ୍ଗଳାଦେଶରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଥମ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର କରାଯାଇଥିଲା । ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଏବଂ ପରିବାର ସୁଫିଆ ବେଗମ ୨୦ ଜୁନ୍ ୧୯୧୧ ମସିହାରେ ପୂର୍ବ ବଙ୍ଗ ଏବଂ ଆସାମର ବକରଗୁଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ ରାହତ ମଞ୍ଜିଲରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପୈତୃକ ପରିବାର ବ୍ରାହ୍ମଣବରିଆର ଶୀଲାଉରର ଜମିନ୍ଦାର ଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ଇସଲାମର ଚତୁର୍ଥ ଖଲିଫ ଅଲିଙ୍କ ବଂଶଧର ବୋଲି ଦାବି କରିଥିଲେ । ସେ ସାତ ମାସର ହୋଇଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ପିତା  "ସୟଦ ଅବଦୁଲ ବରୀ"  ଜଣେ ଓକିଲ ଭାବରେ ଚାକିରି ଛାଡି ସୁଫି ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ହୋଇଗଲେ । ପରେ ସେ ଆଉ ଘରକୁ ଫେରି ନଥିଲେ । ଶିକ୍ଷା ତାଙ୍କର ଶିକ୍ଷା ସ୍ଥାନୀୟ ମକତାବରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଆରବୀ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ବୟସ ବଢ଼ିବା ସହିତ ସେ ସାଂସ୍କୃତିକ ଆଦର୍ଶ ଅନୁଯାୟୀ ଗୃହ ଶିକ୍ଷାକୁ ଯାଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମା ' ସବେରା ବେଗମ ତାଙ୍କୁ ବଙ୍ଗାଳୀରେ ପଢ଼ିବା ଏବଂ ଲେଖିବା ଶିଖାଇଥିଲେ । ଶାୟେସ୍ତାବାଦ ଜମିନ୍ଦାର ଇଷ୍ଟେଟରେ ଗୃହ ଶିକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ବଙ୍ଗାଳୀ, ଆରବୀ ଏବଂ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀରେ ପାରଦର୍ଶିତା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୧୮ ମସିହାରେ, ସେ ବେଗମ ରୋକେୟାଙ୍କୁ ଭେଟିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ମାଙ୍କ ସହ କୋଲକାତା ଯାଇଥିଲେ । ସାହିତ୍ୟିକ ବୃତ୍ତି ସୁଫିଆ ଲେଖିଥିବା ଶୈନିକ ବଧୁ ନାମକ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଗଳ୍ପ ୧୯୨୩ ମସିହାରେ ଏକ ସ୍ଥାନୀୟ କାଗଜରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ୧୯୨୫ ମସିହାରେ, ସୁଫିଆ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କୁ ସରଳ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥିଲା । ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ କବିତା ବଶନ୍ତୀ  (ବସନ୍ତ) ୧୯୨୬ ମସିହାରେ ସାଓଗାଟ ପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା  । ୧୯୩୧ ମସିହାରେ ସେ ପ୍ରଥମ ବଙ୍ଗୀୟ ମୁସଲମାନ ମହିଳା ଭାବରେ ଭାରତୀୟ ମହିଳା ଫେଡେରେଶନର ସଦସ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ କବିତା ପ୍ରକାଶନ ପରେ ତାଙ୍କର ସାହିତ୍ୟିକ କ୍ୟାରିଅର୍ ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ କବିତା ପୁସ୍ତକ ସଞ୍ଝେର ମାୟା ୧୯୩୮ ମସିହାରେ କାଜୀ ନାଜରୁଲ ଇସଲାମଙ୍କଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ସେହି ପୁସ୍ତକ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋରଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ଆକର୍ଷିତ କରିଥିଲା । ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ ଏଗାର ବର୍ଷ ବୟସରେ ସୁଫିଆ ତାଙ୍କ ମାତୃ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଭାଇ ସାୟଦ ନେହାଲ ହୁସେନଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ, ଯିଏ ଆଇନ ଛାତ୍ର ତଥା ଶାୟାବାଦର ମିର ମୋତାର ହୁସେନ୍‌ଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ । ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପରେ ସୁଫିଆ କମଲୁଦ୍ଦିନ ଅହମ୍ମଦଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ବାରିସାଲ ସହରକୁ ଚାଲିଗଲେ । ପୁରସ୍କାର ସାହିତ୍ୟ ପାଇଁ ବଙ୍ଗଳା ଏକାଡେମୀ ସାହିତ୍ୟ ପୁରସ୍କାର  (୧୯୬୨) ସୋଭିଏତ୍ ୟୁନିଅନର ଲେନିନ୍ ଶତାବ୍ଦୀ ଜୟନ୍ତୀ ପଦକ  (୧୯୭୦) ଏକ୍ୟୁସି ପଦକ  (୧୯୭୬) ଚେକୋସ୍ଲୋଭାକିଆ ପଦକ  (୧୯୮୬) ଜାତ୍ୟୋ କବିତା ପରିଷଦ ପୁରସ୍କାର  (୧୯୯୫) ବେଗମ୍ ରୋକେୟା ପଦକ  (୧୯୯୬) ଦେଶବନ୍ଧୁ ଦାଶ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ  (୧୯୯୬) ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ପୁରସ୍କାର  (୧୯୯୭) ସ୍ୱୀକୃତି ଢାକାସ୍ଥିତ ନ୍ୟାସନାଲ ପବ୍ଲିକ ଲାଇବ୍ରେରୀକୁ ତାଙ୍କ ସମ୍ମାନାର୍ଥେ ସୁଫିଆ କମଲ ନ୍ୟାସନାଲ ପବ୍ଲିକ ଲାଇବ୍ରେରୀ ରଖାଯାଇଛି  । ଜୁନ୍ ୨୦, ୨୦୧୯ ମସିହାରେ, ଗୁଗୁଲ୍ ତାଙ୍କର ୧୦୮ ତମ ଜନ୍ମଦିନକୁ ଗୁଗୁଲ୍ ଡୁଡଲ୍ ସହିତ ପାଳନ କଲା ।