,. ବନାସ ବା ବାଣୀ ନଦୀ,ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ରାଜସ୍ଥାର ଏକ ନଦୀ । ଏହା ଚମ୍ବଲ ନଦୀର ଏକ ଶାଖା ନଦୀ ଓ ଏହା ଯମୁନା ନଦୀ ସହ ମିଳିତ ହୁଏ । ଏହି ନଦୀର ଦୈର୍ଘ୍ୟ 512 କିଲୋମିଟର । . ବନାସ ନଦୀ ରାଆବାଳୀ ପର୍ବତ ମାଲାର କ୍ଷମାଣର ପର୍ବତରୁ ରାଜସମନ୍ଦ ଜିଲ୍ଲାର କୁମ୍ଭାଲଗଡ ନିକଟରୁ ଉପତ୍ତି ହେଇ ରାଜସ୍ଥାନର ମେବାର ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଇ ସୱାଇ ମାଧୋପୁର ଜିଲ୍ଲାର ରାମେଶ୍ୱର ଗ୍ରାମ ନିକଟରେ ଚମ୍ବଲ ସହ ମିଳିତ ହୁଏ । ଏହି ନଦୀ କୁଳରେ ନାଥବାରା , ଜାହାଜପୁର ଓ ତାଙ୍କ ସହର ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉପନଦୀଗୁଡ଼ିକ ମେନଳୀ , କୋଠରି , ଖାରି ,ଦାଇ, ଢିଲ ,ସୋହଦାରା ମୋଡ଼େଲ ଓ କାଲିସିଲ । ବନାସ ନଦୀ 45,833 ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଅଞ୍ଚଳରୁ ଜଳଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ । ଏହା ଏକ ଖରସ୍ରୋତା ନଦୀ ଓ ବର୍ଷା କାଳରେ ପ୍ରଚୁର ଜଳ ଆସିବା ସହ ଅନନ୍ୟ ସମୟରେ ଶୁଷ୍କ ହେଇଥାଏ । କିନ୍ତୁ ଏହାର ଜଳ ସଂଗ୍ରହ କରି ଜଳାଶୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଜଳସେଚନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗାଯାଇଥାଏ । 2009 ମସିହାରେ ବିସଲାପୁର-ଜଯପୁର ପ୍ରକଳ୍ପ ସମାପ୍ତ ହେଲା ପରେ ଜଯପୁର ସହରକୁ ଏହି ବନ୍ଧରୁ ପାନୀଯ ଜଳ ଯୋଗାଣ ହେଇପାରିଛି । ଏହି ନଦୀ ଉଦୟଔର ଆଜମେର ଭିବାରା ବୁନ୍ଦି ଚିତ୍ତୋର୍ଗଦ ଅଞ୍ଚଳକୁ ମଧ୍ୟ ଜଳ ଯୋଗାଇ ଥାଏ । ଏହି ନଦୀ ତଟରେ ଥାଲା କି ମାତା ନାମକ ମନ୍ଦିର ଟୋଙ୍କ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ।