ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ପାର୍କ   :            , ଭାରତୀୟ ରାଜଧାନୀ ଦିଲ୍ଲୀ ମହାନଗରର ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ଆବାସିକ ଅଞ୍ଚଳ । ଏହାକୁ ୧୯୬୦ ମସିହାରେ ପୂର୍ବ ପାକିସ୍ଥାନର ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଆବାସ   ଭାବରେ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇ ଏଠାରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ବଙ୍ଗାଳୀ ସଂପ୍ରଦାଯର ଲୋକଙ୍କ ଆବାସ ରହିଛି । ଏହାକୁ ୧୯୮୦ ମସିହାରେ ଦେଶାବନ୍ଧୁ ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ଦାସଙ୍କ ନାମରେ ପୁନର - ନାମିତ କରାଯାଇଥିଲା । ଏଠାରେ କଲିକତା ସହର ସଦୃଶ ରାସ୍ତାକଡ ଖାଦ୍ୟ ଷ୍ଟଲ , ମାଛ ବଜାର , ମନ୍ଦିର ଓ ସଂସ୍କୃତିକ କେନ୍ଦ୍ର ରହିଛି । ଏଠାରେ ଦୁର୍ଗାପୂଜା , କାଳୀ ପୂଜା ବହୁ ଆଡମ୍ବର ସହକାରେ ପାଳିତ ହେଇଥାଏ । ଇତିହାସ ଭାରତ ବିଭାଜନ ସମୟରେ ପୂର୍ବ ବଙ୍ଗ ଅଞ୍ଚଳ ପାକିସ୍ଥାନକୁ ଯିବାରୁ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ଲୋକ ଶରଣାର୍ଥୀ ଭାବରେ ଭାରତକୁ ଆସି ରହିଲେ । ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଅଧୀନରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ସେହି ଅଞ୍ଚଳର ବଙ୍ଗାଳୀ ସଂପ୍ରଦାଯର ଅନେକ ବ୍ୟକ୍ତି ପରିବାର ସହ ଦିଲ୍ଲୀରେ ବସବାସ କଲେ ।ଚନ୍ଦ୍ର କୁମାର ମୁଖାର୍ଜୀ , ଆଶୁତୋଷ ଦତ୍ତ , ତତ୍ କାଳୀନ ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ଶ୍ୟାମପ୍ରସନ୍ନ ସେନବର୍ମା ଆଦି ବିଶିଷ୍ଟ ବଙ୍ଗାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପ୍ରଚେଷ୍ଟାଦ୍ୱାରା ୧୯୬୦ ମସିହାରେ ଭାରତ ସରକାର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଲ୍ଲୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ଅନାବାଦି ଅରଣ୍ୟ ଜମି ଦିଲ୍ଲୀରେ ରହୁଥିବା ଶରଣାର୍ଥୀ ମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା । ସେଠାରେ ସେମାନେ ବାସ ଗୃହ ନିର୍ମାଣ କରି ରହିଲେ । ସେହି ଜାଗା ୯୯ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଲିଜ ସୂତ୍ରରେ ଦିଆଯାଇଥିଲା , କିନ୍ତୁ ପରେ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ଦିଆଗଲା ତଥା ବଙ୍ଗୀୟ ସମାଜ କର୍ଜୟାଳୟ ସ୍ଥାପିତ ହେଇଥିଲା । ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଚତୁର୍ଦିଗରେ କାଳକାଜୀ , ଗ୍ରେଟର କୈଲାଶ , ଅଳକାନନ୍ଦା ଓ ଗୋବିନ୍ଦପୁରୀ ଇଲାକା ରହିଛି । ନେହେରୁ ପ୍ଲେସ ମଧ୍ୟ ଏହା ନିକଟବରତି ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି । ଜନବସତି ମୁଖ୍ଯତଃ ପୂର୍ବ ବଙ୍ଗର ଶରଣାର୍ଥୀ ଭାରତୀୟ ମାନଙ୍କୁ ପ୍ଲଟ ଦିଆଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ କାଳ କ୍ରମେ ତାହା ପୁନର-ବିକ୍ରୟ ହେଇ ଅନ୍ୟ ଅଧିବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ରହୁଛନ୍ତି । ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟାରେ ପୂର୍ବତନ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ , ଅଧ୍ୟାପକ ଓ ଅନ୍ୟ କର୍ମଚାରୀ ଓ ଅଧିକାରୀମାନେ ସେଠାରେ ରହନ୍ତି । ବଙ୍ଗାଳୀ ସଂପ୍ରଦାଯଙ୍କ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥଳୀ ସ୍ୱାଧୀନତାର ବହୁ ପୂର୍ବରୁ ୧୭୦୦ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ସଂଖ୍ୟାରେ ବଙ୍ଗାଳୀ ପରିବାର ଦିଲ୍ଲୀରେ ଆସି ସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ବସବାସ କରୁଥିଲେ । ଦିଲ୍ଲୀର ତିସ ହଜାରି ଅଞ୍ଚଳରେ ଦିଲ୍ଲୀ ସହରର ପ୍ରଥମ କାଳୀ-ବାରି ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପିତ ହେଇଥିଲା । ମୂଳତଃ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗରେ ବଡ ଧାରଣରେ ପାଳିତ ହଉଥିବା ଦୂର୍ଗା ପୂଜା ଓ କାଳୀ ପୂଜା ବଙ୍ଗୀୟମାନେ ଦିଲ୍ଲୀକୁ ଆଣିଥିଲେ । ୧୮୪୨ ମସିହାରେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ସାର୍ବଜନୀନ ଆକାରରେ ଦୁର୍ଗାପୂଜାର ପ୍ରଚଳନ ହେଇଥିଲା । ୧୯୪୭ ମସିହା ପରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ବଙ୍ଗାଳୀ ପରିବାର ଦିଲ୍ଲୀ ଆସିବାରୁ ସେମାନେ ତିମିରପୁର ଅଞ୍ଚଳ କାରୋଲ ବାଗ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଲ୍ଲୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ । . ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ପାର୍କ ହେଲା ପରେ ଏହା ବଙ୍ଗାଳୀ ସଂପ୍ରଦାଯର ମୁଖ୍ୟ ସଂସ୍କୃତିକ ଓ ସାମାଜିକ ଯୋଗାଯୋଗ କେନ୍ଦ୍ର ହେଲା । ସେଠାରେ ନିୟମିତ ଭାବରେ ବଙ୍ଗାଳୀ ନାଟକ , ସଂଗୀତ ପରିବେଷଣ ହେଇଆସୁଛି ଓ ଅନେକ ସମୟରେ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ ତଥା ବାଂଲା ଦେଶରୁ କଳାକାରମାନେ ଆସି ପରିବେଷଣ କରିଥାନ୍ତି । ଏଠାରେ ଥିବା ବଜାରରେ ମାଛ , ବଙ୍ଗାଳୀ ମିଷ୍ଠାନ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟ ବଙ୍ଗୀୟ ଦ୍ରବ୍ଯ ଉପଲବ୍ଧ ହେଇଥାଏ । ଗମନାଗମନ ଏଠାରୁ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ଅନ୍ତର୍ଜାତିକ ବିମାନ ବନ୍ଦର ୧୭ କିଲୋମିଟର , ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ ୧୬ କିଲୋମିଟର ନିଜାମୁଦ୍ଦିନ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ ୯ କିଲୋମିଟର ଦିଲ୍ଲୀ ମେଟ୍ରୋ ଷ୍ଟେସନ ୧ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।