ବିପ୍ରଚରଣ ମହାନ୍ତି  (୧୯୨୭-୨୯ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୦୯) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ ଶିଳ୍ପୀ ଥିଲେ ଓ ଓଡ଼ିଶାରେ ବ୍ରୋଞ୍ଜ ପ୍ରତ୍ତିମୂର୍ତ୍ତୀ ନିର୍ମାଣର ଜନକ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା  । ସେ ୧୯୨୭ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶାର ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ନାନପୁର ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଭାରତୀୟ ସଂସଦ ପରିସରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିବା ବିର୍ସା ମୁଣ୍ଡାଙ୍କ ଦ୍ୱିଗୁଣିତ ଆକୃତିର ବ୍ରୋଞ୍ଜ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଏବଂ ଦାଣ୍ଡି ଯାତ୍ରା ଉପରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଦ୍ୱିଗୁଣିତ ଆକୃତିର ବ୍ରୋଞ୍ଜ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ତାଙ୍କ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କୃତି ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । ସେ ସରକାରୀ ଚାରୁ ଓ କାରୁକଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ୧୯୫୭ ମସିହାରେ ଅଧ୍ୟାପକ ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଇ ସେଠାରୁ ୧୯୮୫ ମସିହାରେ ପ୍ରାଧ୍ୟାପକ ଭାବେ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶା ଲଳିତ କଳା ଏକାଡେମୀ ପକ୍ଷରୁ ୧୯୯୪ ମସିହାରେ ଧର୍ମପଦ ପୁରସ୍କାର ଓ ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ସଂସ୍କୃତି ପରିଷଦ ପକ୍ଷରୁ ରାଜ୍ୟପାଳ ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା । ଓଡ଼ିଆ ଶିକ୍ଷାବିଦ୍ ଓ ଫଣ୍ଟ ଡିଜାଇନର ସଚୀନ୍ଦ୍ର କୁମାର ମହାନ୍ତି ତାଙ୍କ ପୁଅ । ୨୦୦୯ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୨୬ ତାରିଖରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା । ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା ବିପ୍ରଚରଣ ମହାନ୍ତି ୧୯୨୭ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶାର ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ନାନାପୁର ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ୧୯୪୬ରୁ ୧୯୫୧ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଲିକତାର ସରକାରୀ କଳା ଓ କାରିଗରୀ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଯାଇ ମଡେଲିଂ ଏବଂ ମୂର୍ତ୍ତିକଳାରେ ବିଶେଷଜ୍ଞତା ହାସଲ କରିଥିଲେ । ସେ କଟକରେ ଫ୍ରିଲାନ୍ସ ଆର୍ଟିଷ୍ଟ ଭାବରେ କ୍ୟାରିୟର ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରଥମ ବ୍ରୋଞ୍ଜ ଏବଂ ମାର୍ବଲ ମୂର୍ତ୍ତି ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେ ୧୯୫୭ ମସିହାରେ ଖଲ୍ଲିକୋଟସ୍ଥିତ ସରକାରୀ ଚାରୁ ଓ କାରୁକଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ଚିତ୍ରକଳା ଅଧ୍ୟାପକ ଭାବରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୮୫ରେ ପ୍ରାଧ୍ୟାପକ ଭାବରେ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ପଦବୀରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । କାର୍ଯ୍ୟ ସେ ଓଡ଼ିଶାରେ ବ୍ରୋଞ୍ଜ ପ୍ରତ୍ତିମୂର୍ତ୍ତୀ ନିର୍ମାଣର ଜନକ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କୃତି ମଧ୍ୟରୁ ଭାରତୀୟ ସଂସଦ ପରିସରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିବା ବିର୍ସା ମୁଣ୍ଡାଙ୍କ ଦ୍ୱିଗୁଣିତ ଆକୃତିର ବ୍ରୋଞ୍ଜ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଏବଂ ଦାଣ୍ଡି ଯାତ୍ରା ଉପରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଦ୍ୱିଗୁଣିତ ଆକୃତିର ବ୍ରୋଞ୍ଜ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଆଦି ଅନ୍ୟତମ । ତାଙ୍କର ଆଉ କେତେକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କୃତି ହେଲା ପୋଟ୍ରେଟ  (୧୯୭୦), ନାଇଟୱାଚମ୍ୟାନ  (୧୯୭୨), ହଙ୍ଗ୍ରି  (୧୯୭୩), ଗ୍ରିଫ  (୧୯୭୪) ଏବଂ ରିକ୍ଲାଇନିଂ  ୧୯୭୫  । ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର ସେ ୧୯୯୪ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ଲଳିତ କଳା ଏକାଡେମୀ ତରଫରୁ ଧର୍ମପଦ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନୀତ ହୋଇଥିଲେ । ସ୍ମୃତି ତାଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ୨୦୧୦ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରାଦ୍ଧବାର୍ଷିକୀରେ ବିପ୍ର ଚରଣ ମହାନ୍ତି ମେମୋରିଆଲ ଟ୍ରଷ୍ଟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ଦିନ ତାଙ୍କ ଜୀବନୀ ରଚନା କରାଯାଇ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା ।