ମେଲାଟୋନିନ  (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ) ଏକ ଅନ୍ତଃସ୍ରାବ ବା ହରମୋନ   ଯାହା ନିଦ୍ରା-ଜାଗ୍ରତ ଚକ୍ରକୁ  ନିୟନ୍ତଣ କରେ  । ପାଇନିଆଲ ଗ୍ରନ୍ଥି   ନାମକ ଏକ ଅନ୍ତଃସ୍ରାବୀ ଗ୍ରନ୍ଥିରୁ ଏହା ନିର୍ଗତ ହୁଏ । ଜେଟ ଲାଗ   ବା ସିଫ୍ଟ   କାମ ଭଳି କାମ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ନିଦ୍ରାହୀନତା   ନିମନ୍ତେ ସ୍ୱଳ୍ପକାଳୀନ ଚିକିତ୍ସାରେ ପରିପୂରକ ଭାବରେ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ହୁଏ । ଏହାର ଉପକାରୀତା ବିଷୟ କିନ୍ତୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ । ଗୋଟିଏ ଅନୁଶୀଳନରେ ନିଦ୍ରା ୬ ମିନିଟ ପୂର୍ବରୁ ହେଲା କିନ୍ତୁ ନିଦ୍ରା ସମୟର କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ । ରାମେଲଟିଅନ   ଔଷଧ ମଧ୍ୟ ଏହା ଭଳି କାମ କରେ । ଏହା ପାଟିରେ ଦିଆଯାଏ । ସ୍ୱଳ୍ପ ମାତ୍ରାରେମେଲାଟୋନିନର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଅତି କମ୍ ହୁଏ । ଏହାର ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ନିଦ୍ରାଭାବ, ମୁଣ୍ଡବଥା, ଅଇ ଓ ଅସାଧାରଣ ସ୍ୱପ୍ନ   ହୋଇପାରେ । ଗର୍ଭାବସ୍ଥା ଓ ସ୍ତନ୍ୟପାନ   ସମୟରେ ଏହା ନଦେବାକୁ କୁହାଯାଏ । ଯକୃତ ସମସ୍ୟା   ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ । ପଶୁମାନଙ୍କ ଦେହରେ ମେଲାଟୋନିନ ହରମୋନ‌ଦ୍ୱାରା ରକ୍ତଚାପ   ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ସିରକାଡିଆନ ରିଦ୍ମରେ   ଥିବା ନିଦ୍ରା-ଜାଗ୍ରତ ଚକ୍ର ଓ ଋତୁ ପ୍ରଜନନ   ସମ୍ଭବ ହୁଏ । ଏହି ଔଷଧ ମେଲାଟୋନିନ ରିସେପ୍ଟରକୁ ସକ୍ରିୟ କରିବାଦ୍ୱାରା ଓ ଆଣ୍ଟିଅକ୍ସିଡାଣ୍ଟ ଗୁଣଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ । ଚାରାରେ   ଏହା ଅକ୍ସିଡେଟିଭ ଚାପକୁ   ପ୍ରତିରୋଧ କରେ । ବିଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ମେଲାଟୋନିନ ଥାଏ । ସନ ୧୯୫୮ରେ ମେଲାଟୋନିନ ଆବିଷ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା । କାନାଡ଼ା ଓ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ଦୋକାନରେ   ଏହା ମିଳେ । ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ   ଏହା ପ୍ରେସକ୍ରିପସନରେ ମିଳେ । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ଏହି ଔଷଧ ବାବଦ ଏକ ମାସରେ ପ୍ରାୟ ୧-୪ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ । ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ   ଏନଏଚଏସକୁ   ଏହାର ଏକ ମାସର ଡୋଜ ପିଛା ପ୍ରାୟ ୧୫ ପାଉଣ୍ଡ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ପଡ଼େ । ଏହା ଏଫଡିଏ  ସ୍ୱୀକୃତି ପ୍ରାପ୍ତ ନୁହେଁ । ୟୁରୋପ ଓ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆରେ ୫୪ ବର୍ଷ ବୟସରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଲୋକଙ୍କର ନିଦ୍ରା ସମସ୍ୟା ନିମନ୍ତେ ଏହା ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ଅଛି ।