ପୁତଲିବାଈ କରମଚାନ୍ଦ ଗାନ୍ଧୀ  ୧୮୪୪   ୧୨ ଜୁନ ୧୮୯୧  ହେଉଛି ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନର ନେତା ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ମାତା ତଥା ପୂର୍ବତନ ରାଜକୋଟ ଦେୱନ କରମଚାନ୍ଦ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ । ସେ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ ଅବଲମ୍ବାମ୍ବି ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କଠାରୁ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ସେ ତତ୍କାଳୀନ ଜୁନାଗଡ ରାଜ୍ୟର ଦନ୍ତ୍ରାନା ଗାଁରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ କରମଚାନ୍ଦ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କଠାରୁ ବାଇଶି ବର୍ଷ ସାନ ଥିଲେ ଯିଏକି ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଦୁଇ ପତ୍ନୀ ଶୀଘ୍ର ମରିଯିବା ପରେ ଏବଂ ତୃତୀୟ ପତ୍ନୀ ସନ୍ତାନହୀନ ଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ମୋହନଦାସ ତାଙ୍କର ସାନପୁଅ ଥିଲେ, ଯାହାକୁ ସେ ସ୍ନେହରେ ମୋନିଆ ବୋଲି ଡାକୁଥିଲେ । ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ତାଙ୍କ ଲଣ୍ଡନ ଯିବା ପରେ ତାଙ୍କ ମାଆ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ତାଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀ, ଦି ଷ୍ଟୋରୀ ଅଫ୍ ମାଇଁ ଏକ୍ସପେରିମେଣ୍ଟସ୍ ଉଇଥ୍ ଟ୍ରୁଥ୍ରେ ଲେଖିଥିଲେ ।