ହେମଙ୍ଗା ବିଶ୍ୱାସ  (୧୪ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୧୨ - ୨୨ ନଭେମ୍ବର ୧୯୮୭) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଗାୟକ, ସଙ୍ଗୀତକାର, ଗୀତିକାର ତଥା ରାଜନେତା ଥିଲେ  । ସେ ବଙ୍ଗଳା ଏବଂ ଆସାମର ସାହିତ୍ୟ ସଂରଚନା, ଲୋକ ସଙ୍ଗୀତର ପ୍ରଚାର ଆଦି ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲେ । ଲୋକଗୀତର ବିଭିନ୍ନ ଶୈଳୀକୁ ସେ ଚିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଆଙ୍କୁଥିଲେ । ସେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ଓ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭାଟିୟାଲୀ ଲୋକଗୀତକୁ ଚିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଆଙ୍କିଥିଲେ । ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ସେ ୧୯୧୨ ମସିହାର ଡିସେମ୍ବର ୧୪ ତାରିଖରେ ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତ ଅଧିନସ୍ଥ ସିଲହଟର ହବିଗଞ୍ଜଠାରେ  (ବର୍ତ୍ତମାନ ବଙ୍ଗଳାଦେଶରେ) ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ  । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ହରକୁମାର ବିଶ୍ୱାସ ଓ ମାଆଙ୍କ ନାମ ସରୋଜିନୀ ବିଶ୍ୱାସ । ସେ ୧୯୨୫ରୁ ୧୯୨୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଡିବ୍ରୁଗଡ଼ର ଜର୍ଜ ଇନିଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍‌ରେ ପଢ଼ିଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ନିଳମଣୀ ଫୁକାନ ସେଠାରେ ପ୍ରଧାନ ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ । ୧୯୩୦ ମସିହାରେ ସେ ହବିଗଞ୍ଜ ସରକାରୀ ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପାଠ ପଢ଼ିଥିଲେ । ୧୯୩୦ ମସିହାରେ ତାଙ୍କର ରଜନୈତିକ ଭୂମିକା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଗିରଫ କରାଯାଇଥିଲା । ସେ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ପିପୁଲ୍ସ ଥିଏଟର ଆସୋସିଏସନ୍ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଜଡ଼ିତ ଥିଲେ । ପରିବାର ସେ ୧୯୫୯ ମସିହାରେ ଶିକ୍ଷୟତ୍ରୀ ରାନୁ ଦତ୍ତଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ ମୟଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ  (ଯାଦବପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନର ପ୍ରଫେସର ତଥା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାତା) ୧୯୬୦ ମସିହାରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଝିଅ ରଙ୍ଗିଲି ବିଶ୍ୱାସ  (ଲେଖକ ତଥା ଅର୍ଥନୀତିର ପ୍ରଫେସର) ୧୯୬୭ ମସିହାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ  । ସଙ୍ଗୀତ କାର୍ଯ୍ୟ ସେ ଅନେକ ଲୋକପ୍ରିୟ ବଙ୍ଗାଳୀ ଗୀତ କରିଥିଲେ । ଲୋକଙ୍କ କଳାର ଆଦର୍ଶକୁ ଅନୁବାଦ କରିବାର ପଦ୍ଧତି ଉପରେ ସାଲୀଳ ଚୌଧୁରୀ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ତୀବ୍ର ବିତର୍କ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ସେ ଭୁପେନ ହଜାରିକା, ଦେବବ୍ରତ ବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ପିତେ ସୀଗେରଙ୍କ ସହ ଏକ ସମୂହ ସଙ୍ଗୀତ ଗାନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ଆଶା କରିଥିଲେ ଯେ ଜନତାଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ଅଧିକାର ପାଇଁ ସଂଗ୍ରାମ କରିବାକୁ, ସେମାନଙ୍କୁ ଏକଜୁଟ ହେବାକୁ ଏବଂ ଯେକୌଣସି ପ୍ରକାରର ଦୁର୍ନୀତି ବିରୋଧରେ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବେ । ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ ଅଧିକାର ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ସେ ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଶଙ୍କର ରାୟଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ତତ୍କାଳୀନ କଂଗ୍ରେସ ସରକାରଙ୍କୁ ଶ୍ରମିକ ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ । ବଙ୍ଗଳା ଭାଷାରେ ତାଙ୍କର ଅନୁବାଦ ରଚନା ଏବଂ ଆମ୍ର କର୍ବୋ ଜୟ, ଅଜାଡ଼ି ହୋଇନି ତୋର ଏବଂ ନେଗ୍ରୋ ଭାଇ ଅମର ଭଳି ଗୀତ ଗାଇବା ବଙ୍ଗୀୟ ବାମପନ୍ଥୀ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ତୀବ୍ର କରିଥିଲା । କଥାଚିତ୍ର ସେ ମେଘେ ଡାକେ ତାରା  (୧୯୬୦), ଲାଲନ ଫକୀର, ଉତ୍ପଳ ଦତ୍ତଙ୍କ କଲ୍ଲୋଳ ଏବଂ କୋମଳ ଗାନ୍ଧାର ଆଦି କଥାଚିତ୍ରେ ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ ଗାୟକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ  ।