ଭୀମା ଭୂଇଁଆ ଗୋପାଳବଲ୍ଲଭ ଦାସଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ଉତ୍ତର ଓଡ଼ିଶାର ଭୂୟାଁ ଜନଜାତି ଉପରେ ଆଧାରିତ ପ୍ରଥମ ଉପନ୍ୟାସ । ୧୮୮୯ ମସିହାରେ ଏହା ଲେଖା ଯାଇଥିବାର ଅନେକ ସମାଲୋଚକଙ୍କର ମତ । ଏହା ୧୯୦୮ ମସିହାରେ ଭୀମା ଭୂଇଁଆ ନାମରେ କଟକ ଏଡ଼ୱର୍ଡ଼ ପ୍ରେସ୍‌ରୁ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ଉମେଶଚନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ୧୮୮୮ର ପଦ୍ମମାଳୀ ଓ ରାମଶଙ୍କର ରାୟଙ୍କ ୧୮୯୧ର ବିବାସିନୀ ପରେ ଭୀମା ଭୂଇଁଆକୁ ତୃତୀୟ ଓଡ଼ିଆ ଉପନ୍ୟାସ ବୋଲି ଗଣନା କରାଯାଏ । ୧୯୬୪ ମସିହାରେ ସରଳା ଦେବୀଙ୍କ ସମ୍ପାଦନାରେ ଏହା କଟକର ବିଦ୍ୟାପୁରୀ ପ୍ରକାଶନା ସଂସ୍ଥାଦ୍ୱାରା ଭୀମା ଭୂୟାଁ ନାମରେ ପୁନଃ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ମୂଳତଃ ପ୍ରଣୟାଶ୍ରୟୀ ଏହି ଉପନ୍ୟାସରେ ଭୂୟାଁମାନଙ୍କର ବୀରତ୍ୱ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ନୃଶଂସତା, ଭୂୟାଁ ଗ୍ରାମ ମଧ୍ୟରେ ଧାଙ୍ଗଡ଼ା-ଧାଙ୍ଗଡ଼ୀ ଘର, ରାଜପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସାଧାରଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଆତିଥେୟତା ତଥା ଯୁବକଯୁବତୀ ଓ ବୃଦ୍ଧବୃଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ସାମାଜିକତା ମଧ୍ୟରେ ମୂଳ ନାୟକ ଭୀମାଭୂୟାଁର ପୌରୁଷ ଓ ପ୍ରେମର ଚିତ୍ର ଅଙ୍କିତ ହୋଇଛି । ବିଷୟବସ୍ତୁ ଭୀମା ଭୂଇଁଆ ଉପନ୍ୟାସଟି ବିଶେଷ କରି ଓଡ଼ିଶାର ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଭୂୟାଁ ଜନଜାତି ଓ ଅଣଅଦିବାସୀ ଚରିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନେଇ ରଚିତ । ଏହି ଜନଜାତି ଐତିହାସିକ ଭାବେ ପ୍ରଧାନତଃ କେନ୍ଦୁଝରର ଭୂୟାଁପୀଢ଼ରେ ଥିଲେ ଓ କେନ୍ଦୁଝରର ରାଜା ଓ ରାଜବଂଶ ସହିତ ପାରମ୍ପାରିକ ସମ୍ପର୍କ ରଖିଥିଲେ  ଉପନ୍ୟାସରେ ଭୂୟାଁମାନଙ୍କର ବୀରତ୍ୱ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ନୃଶଂସତା, ଭୂୟାଁ ଗ୍ରାମ ମଧ୍ୟରେ ଧାଙ୍ଗଡା଼-ଧାଙ୍ଗଡ଼ି ଘର, ରାଜପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଭକ୍ତି ଓ ସାଧାରଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଆତିଥେୟତା, ପୁଣି ଯୁବକଯୁବତି ଓ ବୃଦ୍ଧବୃଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ସାମାଜିକତା ମଧ୍ୟରେ ଭୀମାଭୂୟାଁର ପୌରୁଷ ଓ ପ୍ରେମର ଚିତ୍ର ଅଙ୍କିତ ହୋଇଛି । ଉପନ୍ୟାସଟି ମୂଳତଃ ପ୍ରଣୟାଶ୍ରୟୀ । ଭୀମାଭୂୟାଁର ବୀରତ୍ୱ ଓ ପୌରୁଷଦ୍ୱାରା ରାଜଜେମା ଆକୃଷ୍ଟ । ସେହି ଆକର୍ଷଣ ଦୈହିକ ନହୋଇ ଆତ୍ମିକ ହୋଇପଡ଼ିଛି ଓ ପ୍ରେମର ମହାନ୍ ତ୍ୟାଗରେ ପରିସମପ୍ତି ଲଭିଛି । ଓଡ଼ିଶାର ଜଣେ ରାଜକନ୍ୟାଙ୍କର ଅପୂର୍ବ ଚାରିତ୍ରିକ ପ୍ରଭାବରେ ଆଦିବାସୀ ଭୀମାଭୂୟାଁର ବୀରତ୍ୱର ଦମ୍ଭ ଓ ପ୍ରେମ କିପରି ତ୍ୟାଗର ଚରମସୀମାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଛି, ତାହା ଏହି ଉପନ୍ୟାସରେ ଚିତ୍ରିତ ହୋଇଛି । ଉପନ୍ୟାସଟି ଓଡ଼ିଆ ପାରମ୍ପାରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ, ଆଦର୍ଶ, ଗ୍ରାମ୍ୟ ଓ ଆରଣ୍ୟ ଜୀବନ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ସାମାଜିକ ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସର ଏକ ନିଖୁଣ ପ୍ରତିଫଳନ ।