ପ୍ୟାରେଲାଲ ନାୟାର  ୧୮୯୯   ୧୯୮୨  ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ତଥା ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସଚିବ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ସୁଶୀଳା ନାୟାର ଗାନ୍ଧୀଜୀଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଚିକିତ୍ସକ ଥିଲେ । ସେ ପଞ୍ଜାବ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ କଳାରେ ସ୍ନାତକ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୨୦ ମସିହାର ଅସହଯୋଗ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଅଧ୍ୟୟନ ଛାଡ଼ିଥିଲେ । ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଯୋଗଦାନ ଗାନ୍ଧୀଜୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ ସେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ସେ ୧୯୩୦ ମସିହାର ଦାଣ୍ଡି ଲବଣ ସତ୍ୟାଗ୍ରହରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ୧୯୮୨ ମସିହାରେ ରିଚର୍ଡ଼ ଆଟେନବର୍ଗଙ୍କଦ୍ୱାରା ଗାନ୍ଧୀଜୀଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ମିତ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଗାନ୍ଧୀରେ ପଙ୍କଜ କପୁର ପ୍ୟାରେଲାଲଙ୍କ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜୀବନ ୧୯୪୮ ମସିହାରେ ଗାନ୍ଧୀଜୀଙ୍କ ହତ୍ୟା ପରେ ସେ ତାଙ୍କର ସାହିତ୍ୟିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଜୀବନର ଶେଷ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାରି ରଖିଥିଲେ । ସେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବରେ ଗାନ୍ଧୀଜୀଙ୍କ ଉପରେ ଅନେକ ଲେଖାଲେଖି କରିଥିଲେ, ଯାହାକି ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ସର୍ବସାଧାରଣକୁ ଆସିଥିଲା । ରଚନା ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଉପରେ ସେ ଜୀବନୀ ପୁସ୍ତକ ଲେଖିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କୁ ଦେୱାନ ଭାସଦେବ ଖାନ୍ନା ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଦେୱାନ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ୧୯୮୦ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ୟାରେଲାଲଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ରଚନାବଳୀ ଦି ଆର୍ଲି ଫେଜ୍,  (୧ମ ଭାଗ) ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ: ଦି ଡିସ୍କୋଭରି ଅଫ୍ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ   ଅନ୍ ଦି ଥ୍ରେସୋଲ୍ଡ  (୨ୟ ଭାଗ) ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ: ଦି ବାର୍ଥ ଅଫ୍ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ  (୩ୟ ଭାଗ) ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ: ସତ୍ୟାଗ୍ରହ ଏଟ୍ ୱାର୍କ  (୪ର୍ଥ ଭାଗ) ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ: ଇଣ୍ଡିଆ ଆୱାକେଣ୍ଡେଡ୍  (୫ମ ଭାଗ) ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ: ସଲ୍ଟ ସତ୍ୟଗ୍ରାହ   ଦି ୱାଟର୍‍‍ସେଡ୍  (୬ଷ୍ଠ ଭାଗ) ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ: ପ୍ରିପାରିଂ ଫର୍ ସ୍ୱରାଜ୍  (୭ମ ଭାଗ) ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ: ଫାଇନାଲ୍ ଫାଇଟ୍ ଫର୍ ଫ୍ରିଡମ୍  (୮ମ ଭାଗ) ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ: ଦି ଲାଷ୍ଟ ଫେଜ୍  (୯ମ ଭାଗ) ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ: ଦି ଲାଷ୍ଟ ଫେଜ୍  (୧୦ମ ଭାଗ) ଦ୍ରଷ୍ଟବ୍ୟ: ୪ର୍ଥରୁ ୮ମ ଅଧ୍ୟାୟ ସୁଶୀଳା ନାୟାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ସମାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା  ।