ମାଭିଦ୍ଦପୁରମ କଣ୍ଡସ୍ୱାମୀ ମନ୍ଦିର   :                       ଉତ୍ତର ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର   ମାଭିଦ୍ଦପୁରମରେ   ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର । ଇତିହାସ ଜନସୃତି ଅନୁସାରେ ଏହି ହିନ୍ଦୁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ପ୍ରାୟ ୫,୦୦୦ ବର୍ଷର ପୁରୁଣା । ମଦୁରାଇର ରାଜା ଟିସାଇ ଉଗ୍ର ଚୋଳନଙ୍କ କନ୍ୟା ରାଜକୁମାରୀ ମଥୁରାପୁରଭୀରବଲ୍ଲୀ ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ଅନ୍ତନଳୀ ରୋଗ ହୋଇଥିଲା ଯାହା ଫଳରେ ତାଙ୍କ ମୁଖମଣ୍ଡଳ ବିକୃତ ହୋଇ ଏକ ଘୋଡ଼ା ମୁହଁ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।. ପୁରୋହିତମାନେ କୀରିମଲାଇ   ସ୍ଥାନର ସତେଜ ଝରଣାରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ । ସେହି ଝରଣାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ପରେ ମଥୁରାପୁରଭୀରବଲ୍ଲୀ ଭୋଗୁଥିବା ରୋଗ ଭଲ ହୋଇଗଲା ଓ ତାଙ୍କର ବିକୃତି ଉଭେଇଗଲା । କୃତଜ୍ଞତା ସ୍ୱରୂପ ସେ ଝରଣାଠାରୁ ୨ କିମି ଦୂର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ଯାହା ହିନ୍ଦୁ ଦେବତା ମୁରୁଗାନଙ୍କୁ  ( ,  ) ସମର୍ପିତ ଥିଲା  । ମଦୁରାଇର ରାଜା କଳାକାର, ସ୍ଥପତି, ନିର୍ମାଣ ସାମଗ୍ରୀ, ଗ୍ରାନାଇଟ, ମୂର୍ତ୍ତି, ସୁନା ଓ ରୂପା ଇତ୍ୟାଦି ସେଠାକୁ ପଠେଇଥିଲେ । ମନ୍ଦିରର କଙ୍କେଶନ  (ମୁରୁଗାନ) ମୂର୍ତ୍ତି ଗୟାଥୁରାଇ ବନ୍ଦର ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଅଣାଯାଇଥିଲା ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ କଙ୍କେଶନଥୁରାଇ ନାମକାରଣ ହୋଇଥିଲା  । ମାଭିଦ୍ଦପୁରମ ନାମର ନା ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଘୋଡ଼ା, ବିଦ୍ଧ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ପରିଷ୍କାର କରିବା ଓ ପୁରମ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ପବିତ୍ର ନଗରୀ । ମନ୍ଦିରଟି ଅନେକ ଥର ଭାଙ୍ଗିଦିଆଯାଇଛି ଓ ଗଢାହୋଇଛି । ବର୍ତ୍ତମାନର ମନ୍ଦିର ୧୭ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା । କେବଳ ଉଚ୍ଚ ଜାତିର ଲୋକଙ୍କୁ ସେହି ମନ୍ଦିରରେ ପୂଜା କରିବାକୁ ଅନୁମତି ମିଳୁଥିଲା । ଅନେକ ତଥା କଥିତ ଛୋଟ ଜାତିର ଲୋକମାନେ ୧୯୬୮ ମସିହାରେ ମନ୍ଦିର ଗେଟ ବାହାରେ ଅହିଂସା ଧର୍ମଘଟ କରିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଏକ ଉଚ୍ଚ ଜାତିର ଲୋକମାନଙ୍କଠାରୁ ହିଂସାତ୍ମକ ବ୍ୟବହାର ପାଇଥିଲେ । ସେହି ୧୧୯୬୮ ମସିହା ଜୁନ ମାସରେ ଛୋଟ ଜାତିର ଲୋକମାନେ ଜବରଦସ୍ତ ମନ୍ଦିର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ । ଏହି ଗଣ୍ଡଗୋଳର ମୁଖ୍ୟ ସି ସୁନ୍ଥରଲିଙ୍ଗମ  ( . ) ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟରେ ପ୍ରିଭେନସନ ଅଫ ସୋସିଆଲ ଡିଶ ଆବିଲିଟି ଆକ୍ଟ ଅନୁସାରେ ୫୦ ଟଙ୍କା ଫାଇନ ଦଣ୍ଡ ପାଇଥିଲେ  । ଏହି ଆକ୍ଟରେ ପୂଜା ସ୍ଥଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ବାଧା ଦେବା ଏକ ଦଣ୍ଡନୀୟ ଅପରାଧ ଲେଖାଥିଲା । ଉତ୍ତର ବଳିକାମମ ଇଲାକାରେ ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ହାଇ ସେକ୍ୟୁରିଟି ଯୋନ ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରି ସମସ୍ତ ବାସିନ୍ଦାଙ୍କୁ ବାହାର କରିଦିଆଗଲା । ସେହି ମନ୍ଦିରଟି ମଧ୍ୟ ସେହି ଇଲାକା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା ଓ ସେଥିଯୋଗୁ ମନ୍ଦିର ପୂଜାରୀଙ୍କୁ ବିତାଡ଼ିତ କରିଦିଆଗଲା । ମନ୍ଦିର ଉପରକୁ ବମ୍ ପକେଇ ଭାଂଗିଡିଆଗଲା ଓ ମନ୍ଦିର ସମ୍ପତ୍ତି ଲୁଟ କରିନିଆଗଲା । ମନ୍ଦିରର ୧୦୮ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ଗୋପୁରମ   ପୁନର୍ନିର୍ମାଣ କରାଗଲା କିନ୍ତୁ ସିଭିଲ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ବହୁତ ଅଧିକ ଧ୍ୱଂସ କରିଦିଆଯାଇଥିଲା । ଡିସେମ୍ବର ମାସ ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ମାରକ ତାଲିକାରେ   ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ଲିପିବଦ୍ଧ କରିବା କଥା ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା ।