ଆମିବାୟାସିସ  (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ , ଅନ୍ୟ ନାମ ଆମିବିକ ଡିସେଣ୍ଟେରି/ ) ଏକ ସଂକ୍ରମଣ ଯାହା ଏଣ୍ଟାମିବା   ଦଳର ଆମିବା  ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ  । ଏଣ୍ଟାମିବା ହିସ୍ଟୋଲିଟିକା   ପରଜୀବୀଦ୍ୱାରା ସାଧାରଣତଃ ଏହି ରୋଗ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ । ଆମିବାୟାସିସ ଦେହରେ ଥିଲେ ସାମାନ୍ୟ, ସାଂଘାତିକ ଲକ୍ଷଣ   ଦେଖାଯାଏ ଓ କିଛି ମଧ୍ୟ ନ ହୋଇପାରେ । ଉଦର ଯନ୍ତ୍ରଣା  , ତରଳ ଝାଡ଼ା, ରକ୍ତିମ ଝାଡ଼ା   ଆଦି ଲକ୍ଷଣମାଣ ଦେଖାଯାଇପାରେ । ରୋଗ ଜଟିଳ ହେଲେ କୋଲୋନ ପ୍ରଦାହ   ସ‌ହିତ ତନ୍ତୁ ମୃତ୍ୟୁ   ହୁଏ ବା ଜଠରାନ୍ତ୍ର ଛିଦ୍ର ହୋଇ ପେରିଟୋନାଇଟିସ   ହୋଇପାରେ । ରୋଗ‌ଗ୍ରସ୍ତ ଲୋକର ରକ୍ତ ହାନୀ ହୋଇ ଆନିମିଆ ହୋଇପାରେ । ଏଣ୍ଟାମିବାର ସିସ୍ଟ ମାଟିରେ ପ୍ରାୟ ୪୫ ଦିନ ଓ ନ‌ଖ ସନ୍ଧିରେ ପ୍ରାୟ ୪୫ ମିନିଟ ବଞ୍ଚିରହିପାରେ । ଅନ୍ତନଳୀର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀବ ସ୍ତର ଭିତରେ ପଶିଲେ ରକ୍ତ ଝାଡ଼ା   ହୁଏ । ରକ୍ତରେ ଏହି ପରଜୀବୀ ମିଶି ଯକୃତରେ ପ‌ହଞ୍ଚିଲେ ଆମିବିକ ଯକୃତ ଆବସେସ   ହୁଏ । ତରଳ ଝାଡ଼ା ନହୋଇ ମଧ୍ୟ ଯକୃତରେ   ଆବସେସ ହୋଇପାରେ । ଅଣୁବୀକ୍ଷଣରେ   ମଳ ପରୀକ୍ଷା   କରି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ କିନ୍ତୁ ପରଜୀବୀ ନ ମିଳିଲେ ରୋଗ ନଥିବା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ସର୍ବଦା ସଠିକ ନୁହେଁ । ସାଂଘାତିକ କେଶ୍‌ରେ ବର୍ଦ୍ଧିତ ଶ୍ୱେତ ରକ୍ତ କଣିକା ସଂଖ୍ୟା   ଦେଖାଯାଏ । ରକ୍ତରେ ଆଣ୍ଟବଡି   ମିଳିଲେ ରୋଗ ନିଧାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ କିନ୍ତୁ ଚିକିତ୍ସା ସତ୍ତ୍ୱେ ଏହା ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ରହେ । ଏକା ଭଳି ଲକ୍ଷଣ ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆଲ କୋଲାଇଟିସ   ରୋଗରେ ମଧ୍ୟ ମିଳେ । ଉନ୍ନତ ପରିମଳ ବ୍ୟବସ୍ଥାଦ୍ୱାରା ଏହି ରୋଗର ପ୍ରତିଷେଧ ସମ୍ଭବ ହୁଏ ଓ ଖାଦ୍ୟ ତ‌ଥା ଜଳ ଅପମିଶ୍ରିତ ନ କାରିବାକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ବିଧେୟ । ଏହି ନିମନ୍ତେ କୌଣସି ଟିକା ନାହିଁ । ସଂକ୍ରମଣର ସ୍ଥାନ ଅନୁସାରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଚିକିତ୍ସା ଉପଲବ୍ଧ ଅଛି । ତନ୍ତୁରେ ଥିବା ଆମିବାୟାସିସ ରୋଗ ନିମନ୍ତେ ମେଟ୍ରୋନିଡାଜୋଲ, ଟିନିଡାଜୋଲ  , ନିଟାଜୋକ୍ସାନାଇଡ  , ଡିହାଇଡ୍ରୋଏମେଟିନ  , କ୍ଲୋରୋକୁଇନ ଇତ୍ୟାଦି ଔଷଧ ଦିଆଯାଏ । ରୋଗର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୋପାନ ନିମନ୍ତେ ଏକାଧିକ ଔଷଧ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ । ଲକ୍ଷଣ ବିହୀନ ରୋଗକୁ ଚିକିତ୍ସା ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏନି, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ରୋଗ ବ୍ୟାପିବା ସମ୍ଭାବନା ଥିବାରୁ ଚିକିତ୍ସା ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ । ଏଣ୍ଟାମିବା ହିସ୍ଟୋଲିଟିକା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ଏଣ୍ଟାମିବା ସଂକ୍ରମଣ ନିମନ୍ତେ ଚିକିତ୍ସା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ । ସାରା ପୃଥିବୀରେ ଆମିବାୟାସିସ ରୋଗ ଅଛି । ପ୍ରତି ବର୍ଷ ପ୍ରାୟ ୪୮୦ ନିୟୁତ ଲୋକ ସଂକ୍ରମିତ ହେଉଛନ୍ତି ଓ ଏହା ଫଳରେ ୪୦,୦୦୦ରୁ ୧୧୦,୦୦୦ ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରୁଛନ୍ତି । ଅଧୁନା ଅଧିକାଂଶ ସଂକ୍ରମଣ ଏଣ୍ଟାମିବା ଡିସପାର  ( . ), ସଂକ୍ଷେପରେ ଇ.ଡିସପାର ଯୋଗୁ ହେଉଛି  । କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଇ.ଡିସପାର ଅଧିକ ଦେଖାଯାଉଛି ଓ ଏହା ଯୋଗୁ ଲକ୍ଷଣ କମ୍ ହେଉଛି ଯାହା ପୂର୍ବେ ଅଧିକ ଦର୍ଶାଯାଉଥିଲା । ସନ ୧୮୭୫ରେ ପ୍ରଥମେ ଏହି ରୋଗ ବିଷୟ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା ଓ ସବିଶେଷ ବିବରଣୀ ସନ ୧୮୯୧ରେ ଦିଆଯିବା ପରେ ଆମିବିକ ଡିସେଣ୍ଟେରି ଓ ଆମିବିକ ଲିଭର ଆବସେସ ଆଦି ନାମ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ସନ ୧୯୧୩ରେ ଫିଲିପାଇନସ ଦେଶରେ ସ୍ୱେଚ୍ଛସେବିମାନେ ଏଣ୍ଟାମିବା ସିସ୍ଟ ଖାଇବା ପରେ ରୋଗ ହୋଇଥିବା ଲକ୍ଷ କରାଗଲା ।