ପାଉଁଶମୁଣ୍ଡି ବଣି  (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ - ବା , ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ନାମ ) ବଣି ଜାତୀୟ ଷ୍ଟାର୍ଲିଂ ପକ୍ଷୀ ପରିବାରର ସଦସ୍ୟ  । ଏମାନେ କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ମୂଳ ନିବାସୀ କିମ୍ବା କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ଆଂଶିକ ପ୍ରବାସୀ ଭାବରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି । ଭାରତ ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆର ଜଙ୍ଗଲ ପରିବାସରେ ଏମାନେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳନ୍ତି । ଏହି ପ୍ରଜାତିର ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ନାମ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ମାଲାବାର ଅଞ୍ଚଳରେ ପରିଲକ୍ଷିତ ଉପପ୍ରଜାତି ଅନୁସାରେ ରଖାଯାଇଛି । ଶୀତଋତୁରେ ପାଉଁଶମୁଣ୍ଡି ବଣି ଭାରତୀୟ ଉପଦ୍ୱୀପ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରବାସ କରିବାକୁ ଆସିଥାନ୍ତି । ମାଲାବାର ଅଞ୍ଚଳରେ ଧଳା ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ମାଲାବାର ବଣି   ପାଉଁଶମୁଣ୍ଡି ବଣି ପରି ଦେଖିବାକୁ କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଏକ ଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ମାନ୍ୟତା ପାଇଛନ୍ତି । ବର୍ଗୀକରଣ ଓ ଭୌଗୋଳିକ ବିତରଣ ବଂଶ ନିରୂପଣଗତ ତଥ୍ୟର ଅଭାବରେ ପାଉଁଶମୁଣ୍ଡି ବଣିକୁ ଅତୀତରେ ଷ୍ଟର୍ଣ୍ଣିଆ, ଷ୍ଟର୍ଣ୍ଣସ୍ ଓ ଟେମିନୁକସ୍ ପ୍ରଭୃତି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିରେ ସ୍ଥାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା । କିନ୍ତୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳର ଗବେଷଣାକୁ ଭିତ୍ତି କରି ଏମାନଙ୍କୁ ଷ୍ଟର୍ଣ୍ଣିଆ ପ୍ରଜାତିରେ ପରିଗଣନା କରିବା ସଠିକ ବୋଲି ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଗଲା । ପାଉଁଶମୁଣ୍ଡି ବଣିର ଦୁଇଟି ଉପପ୍ରଜାତି ଅଛନ୍ତି । ସେମାନେ ହେଲେ : ମାଲାବ୍ରିକା ଉପପ୍ରଜାତି  ( . ): ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତ, ନେପାଳ, ଭୁଟାନ, ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ଓ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ବ୍ରହ୍ମଦେଶରେ ଏହି ଉପପ୍ରଜାତି ବ୍ୟାପ୍ତ  । ନେମୋରିକୋଲା ଉପପ୍ରଜାତି  ( . ): ଦକ୍ଷିଣ ଚୀନ, ତାଇୱାନ, ବ୍ରହ୍ମଦେଶ, ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ, ଲାଓସ, ଭିଏତନାମ ଓ କାମ୍ବୋଡିଆରେ ଏହି ଉପପ୍ରଜାତି ବ୍ୟାପ୍ତ  । ଉଭୟ ଉପପ୍ରଜାତିର ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ପ୍ରବାସ ବିଷୟରେ ଅଧିକ ତଥ୍ୟ ଜଣାନାହିଁ । ମାଲାବ୍ରିକା ଉପପ୍ରଜାତି ପାକିସ୍ତାନ, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭାରତ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି । ବ୍ଲାଇଥି   ବର୍ଗର ପକ୍ଷୀଙ୍କୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଜାତିର ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଉଛି । ମାଲାବାର୍ ଧଳାମୁଣ୍ଡି ବଣିକୁ  (ଷ୍ଟର୍ଣ୍ଣିଆ ବ୍ଲାଇଥି- ) ଏବେ ଆଉ ପାଉଁଶମୁଣ୍ଡି ବଣି ପ୍ରଜାତିର ଏକ ଉପପ୍ରଜାତି ଭାବେ ଅଭିହିତ କରାଯାଉନାହିଁ  । କାରଣ ପ୍ରଜନନ ଋତୁ ନଥିବା ସମୟରେ ପାଉଁଶମୁଣ୍ଡି ବଣିମାନେ ମାଲାବାର ବଣିମାନଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳକୁ କେବଳ ପ୍ରବାସୀ ଭାବେ ଆସିଥାନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରଜାତିର ପକ୍ଷୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିଳନ ମଧ୍ୟ ହୁଏନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ଏକ ପରୀକ୍ଷଣରୁ ଜଣା ପଡ଼ିଥିଲା ଯେ ମାଲାବାର ବଣି ଓ ଉତ୍ତର ଭାରତୀୟ ପାଉଁଶମୁଣ୍ଡି ବଣି କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମଦେଶୀୟ ପାଉଁଶମୁଣ୍ଡି ବଣିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜିନ୍‍ଗତ ପାର୍ଥକ୍ୟର ମାନ ପ୍ରାୟ ୦.୨%ରୁ ୦.୮% ମାତ୍ର । ବିବରଣୀ ଏକ ପରିଣତ ବୟସ୍କ ପାଉଁଶମୁଣ୍ଡି ବଣିର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୨୦ ସେଣ୍ଟିମିଟର୍  ୭.୯ ଇଞ୍ଚ୍  । ଏମାନଙ୍କ ଶରୀରର ଉପର ପାର୍ଶ୍ୱ ପାଉଁଶିଆ ରଙ୍ଗର ଓ ଡେଣାର ପର କଳା ରଙ୍ଗର । କିନ୍ତୁ ଉପପ୍ରଜାତି ଅନୁସାରେ ଶରୀରର ଅନ୍ୟ ଅଂଶର ରଙ୍ଗ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ । ମାଲାବ୍ରିକା ଉପପ୍ରଜାତିର ଶରୀରର ନିମ୍ନାଂଶ ଓ ଲାଞ୍ଜର ତଳପଟଟି ଲାଲମିଶା ମାଟିଆ ବା ବାଦାମୀ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥିବା ବେଳେ ନେମୋରିକୋଲା ଉପପ୍ରଜାତିର ନିମ୍ନାଂଶ ଧଳା ମିଶ୍ରିତ ମାଟିଆ ରଙ୍ଗର । ଉଭୟ ଉପପ୍ରଜାତିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ପାଉଁଶିଆ ରଙ୍ଗର । ଏମାନଙ୍କ ଥଣ୍ଟ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ଯାହାର ମୂଳ ଫିକା ନୀଳ ବର୍ଣ୍ଣବିଶିଷ୍ଟ ଏବଂ ଆଖି ଡୋଳା ଚାରିପଟ ଧଳା ରଙ୍ଗର । ଉଭୟ ମାଈ ଓ ଅଣ୍ଡିରା ପକ୍ଷୀ ଦେଖିବାକୁ ଏକାପରି । କିନ୍ତୁ ତରୁଣ ବୟସର ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଶରୀରର ନିମ୍ନାଂଶ ଧଳା ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲାଞ୍ଜ ପରିବର୍ତ୍ତେ କେବଳ ଲାଞ୍ଜର ପରର ଅଗଟି ମାଟିଆ ରଙ୍ଗର । ପରିସ୍ଥିତିକ ବ୍ୟବହାର ପାଉଁଶମୁଣ୍ଡି ବଣିର ବସା ବୃକ୍ଷମୟ ଖୋଲା ଅଞ୍ଚଳ ବା କୃଷିକ୍ଷେତ୍ର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ପାଉଁଶମୁଣ୍ଡି ବଣି ଏକ କୋରଡ଼ ବା ଗର୍ତ୍ତରେ ନିଜର ବସା ବାନ୍ଧିଥାଏ । ମାଈମାନେ ୩-୫ଟି ଅଣ୍ଡା ଦେଇଥାନ୍ତି । ଅନ୍ୟ ବଣି ପ୍ରଜାତିର ପକ୍ଷୀଙ୍କ ପରି ପାଉଁଶମୁଣ୍ଡି ବଣି ସର୍ବଭକ୍ଷୀ । ଏମାନେ କୀଟପତଙ୍ଗ, ଗଛର ଫଳ ଓ ଫୁଲର ମହୁ ଇତ୍ୟାଦି ଆହରଣ କରିଥାନ୍ତି । ଏମାନେ ପାଖାପାଖି ବିନ୍ୟାସରେ ଦଳବଦ୍ଧ ହୋଇ ଉଡ଼ିଥାନ୍ତି ଓ ସମସ୍ତେ ମିଳିତ ଭାବେ ଏକା ସାଙ୍ଗରେ ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ଉଡ଼ିପାରନ୍ତି ।