ବାମଣ୍ଡା ରାଜ୍ୟ ବା ବାମରା ରାଜ୍ୟ , ପୁରାତନ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ସମୟର ଏକ ରାଜକୀୟ ରାଜ୍ୟ । ଏହାର ଆୟତନ 5149 ବର୍ଗକିଲୋମିଟର ହେଇଥିବା ବେଳେ ଏହାର ରାଜଧାନୀ ଦେବଗଡଠାରେ ଥିଲା । ବମଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟ 1948 ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ ସଂଘରେ ସମ୍ମିଳିତ ହେଲା । ବାମଣ୍ଡା ରାଜ୍ୟ ମହାନଦୀ ଉପତ୍ୟକା ଓ ଛୋଟନାଗପୁର ମାଳଭୂମି ରେ ପାର୍ବତ୍ଯ ଇଲାକାରେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାର ଅଧିକାଂଶ ଅଞ୍ଚଳ ଅରଣ୍ୟରେ ପୂର୍ଣା ରହି କାଠ ଓ କାଖ ଉତ୍ପାଦନ କରୁଥିବା ବେଳେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଲୌହ ଖଣିଜ ଦ୍ରବ୍ଯଦ୍ୱାରା ପରିପୂର୍ଣ । ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ମୁଖ୍ୟ ନଦୀ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ । 1905 ମସିହାରେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଏକଦା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରଭିନ୍ସ ଅଧୀନରୁ ବଙ୍ଗକୁ ଦିଆ ଯାଇଥିବା 5ଟି କରଡା ରାଜ୍ୟ ଭିତରୁ ଗୋଟିଏ ଥିଲା । ଏହି ରାଜ୍ୟର ରାଜଧାନୀ ଦେବଗଡଠାରେ ଥିଲା । ଇତିହାସ ପ୍ରବାଦ ଅନୁସାରେ ଦେବଗଡର ରାଜା ପାଟଣାର ଗଙ୍ଗାବାସୀ ରାଜପୁତ ବଂଶର ଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ବାମଣ୍ଡାର ଭୂୟାଁ ଓ ଖୋଣ୍ଡମାନେ ଏକ ଶିଶୁ ହିସାବରେ ଚୋରୀ କରି ଆଣିଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ବାମଣ୍ଡାର ଶାସକ ହିସାବରେ 1545 ମସିହାରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ କରିଥିଲେ । ବେଙ୍ଗଳା -ନାଗପୁର ରେଳପଥ ଉତ୍ତର ପୂର୍ବ ଦିଗ ରେ ବାମଣ୍ଡା ନିକଟରେ ଯାଇ ବାମର ରୋଡ ଓ ଗଡପୋଷ ନାମକ ଦୁଇଟି ଷ୍ଟେସନ ରହିଛି । 1905 ମସିହା ଯାଏ ଏହି ରାଜ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରଭିନ୍ସର ଛତିଶଗଦ ଡିଭିଜନର ରାଜନୈତିକ ଶାସନର ଅଧୀନରେ ରହିଥିଲା । ତତ୍ ପାଶ୍ଚାତ ଏହା 1912 ଯାଇ ବେଙ୍ଗଲ ପ୍ରଭିନ୍ସ ଅଧୀନରେ ରହି ତାହା ପରେ ବିହାର ଓ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଭିନ୍ସ ଅଧୀନରେ 1936 ଯାଏ ରହିଲା । ତାହା ପରେ 1 ଜାନୁଆରୀ , 1948ରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଏହା ସର୍ବଶେଷ ରାଜକୀୟ ରାଜ୍ୟ ଭାବରେ ଭାରତୀୟ ସଂଘରେ ସମ୍ମିଳିତ ହେଲା ।