ହାୟାଟସ ହାର୍ନିଆ ରୋଗ ଏକ ପ୍ରକାର ହାର୍ନିଆ   ଯେଉଁଥିରେ ମଧ୍ୟଚ୍ଛଦାର ଏକ ଦୁର୍ବଳ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ପେଟର ଏକ ଅଙ୍ଗ, ସାଧାରଣତଃ ପାକସ୍ଥଳୀର  ( : ) ଏକ ଅଂଶ ମିଡିଆସ୍ଟାଇନମ  (ଛାତିର ମଧ୍ୟ ଭାଗକୁ)   ମଧ୍ୟକୁ ଚାଲିଯାଏ  । ଏହା ଫଳରେ ଗ୍ୟାସ୍ଟ୍ରୋଫେଜିଆଲ ରିଫ୍ଲକ୍ସ  ( ବା ) ବା ଲାରିଙ୍ଗୋଫାରିଞ୍ଜିଆଲ ରିଫ୍ଲକ୍ସ   ହୁଏ ଯେଉଁଥିରେ ପାଟିର ପୃଷ୍ଠ ଭାଗରେ ଏସିଡ ସ୍ୱାଦ ଅନୁଭବ ହୁଏ ଓ ହାର୍ଟବର୍ନ ବା ଛାତି ଜଳାପୋଡ଼ା   ହୁଏ  । ଖାଦ୍ୟ ଗିଳିବାରେ ଅସୁବିଧା ଓ ଛାତି ଯନ୍ତ୍ରଣା   ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ । ରୋଗ ଜଟିଳ ହେଲେ ଲୌହ ଅଭାବୀ ଆନିମିଆ  , ଭଲଭ୍ୟୁଲସ ବା ଆନ୍ତ୍ରିକ ଅବରୋଧ ଆଦି ରୋଗ ହୋଇପାରେ । ମୋଟାପଣ ଓ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ଦ୍ୱୟ ଏହି ରୋଗର ସର୍ବାଧିକ ସଙ୍କଟପ୍ରଦ କାରଣ । ବଡ଼ ଆଘାତ  , ସ୍କୋଲିଓସିସ ଓ କେତେକ ଅପରେଶନ ପରେ ଏହା ଦେଖାଯାଇପାରେ । କେବଳ ପାକସ୍ଥଳୀର ବଡି ହାର୍ନିଆ ହେଲେ ତାହାକୁ ସ୍ଲାଇଡିଙ୍ଗ ହାର୍ନିଆ ଓ ଏସୋଫେଗସ   ପାଖଦେଇ ପେଟର ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗର ହାର୍ନିଆ ହେଲେ ତାହାକୁ ପାରାଏସୋଫେଜିଆଲ ହାର୍ନିଆ କୁହାଯାଏ । ଏଣ୍ଡୋସ୍କୋପି   ଓ ମେଡିକାଲ ଇମେଜିଙ୍ଗ   ସାହାଯ୍ୟରେ ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । ଚିନ୍ତାଜନ‌କ ଲକ୍ଷଣ ଥିଲେ, ଚିକିତ୍ସାକୁ ପ୍ରତିରୋଧ ହେଉଥିଲେ ବା ରୋଗୀର ବୟସ ୫୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ହୋଇଥିଲେ ଏଣ୍ଡୋସ୍କୋପି ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ । ଏହି ରୋଗର ଲକ୍ଷଣ ତିନି ଉପାୟରେ ପ୍ରଶମିତ ହୋଇପାରେ, ବିଛଣାର ମୁଣ୍ଡପାଖ ଉଚ୍ଚ କଲେ, ଓଜନ ହ୍ରାସ କଲେ ଓ ଖାଇବା ଅଭ୍ୟାସ ବଦଳେଇଲେ । ଏଚ୨ ବ୍ଲକର  ( 2 ) ବା ପ୍ରୋଟୋନ ପମ୍ପ ଇନହିବିଟର   ଭଳି ଔଷଧ ପ୍ରୟୋଗ କରି ଏସିଡ କମେଇଦେଲେ ଲକ୍ଷଣ ଉପସମ ହୋଇପାରେ କିନ୍ତୁ ଏହାଦ୍ୱାରା ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଖାଯାଇପାରେ  । ଔଷଧରେ ଉନ୍ନତି ନହେଲେ ଲାପାରୋସ୍କୋପିକ ଫଣ୍ଡୋପ୍ଲିକେସନ   ଅପରେଶନ   କରାଯାଏ । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ପ୍ରାୟ ୧୦ରୁ ୮୦% ଲୋକ ଏହି ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ।