ବ୍ରିନ୍ଦା କରାତ  (ଜନ୍ମ ୧୭ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୪୭) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତା, ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ପାଇଁ ୧୧ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୦୫ରୁ ୨୦୧୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ  (ମାର୍କ୍ସବାଦୀ) ସଦସ୍ୟ ଭାବରେ ରାଜ୍ୟସଭାର ପୂର୍ବତନ ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ  । ୨୦୦୫ ମସିହାରେ, ସେ ସିପିଆଇ   ପଲିଟବୁରୋର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ସଦସ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ୧୯୯୩ରୁ ୨୦୦୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଡେମୋକ୍ରାଟିକ୍ ମହିଳା ଆସୋସିଏସନ୍  ର ସାଧାରଣ ସମ୍ପାଦକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ତା ପରେ ଏହାର ଉପ-ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ହେଲେ । ପ୍ରାଥମିକ ଜୀବନ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା କରାତ ୧୭ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୪୭ ମସିହାରେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର କଲିକତାରେ, ଓଶ୍ରୁକୋନା ମିତ୍ରା ଏବଂ ସୁରଜ ଲାଲ ଦାସଙ୍କ କୋଳରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମା ବଙ୍ଗାଳୀ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପିତା ନବନିର୍ମିତ ପାକିସ୍ତାନର ପଞ୍ଜାବୀ ଶରଣାର୍ଥୀ ଥିଲେ । କରାତ ୪ ଭାଇଭଉଣୀ ଥିଲେ । ସେ ଜଣେ ବଡ ଭାଇ, ଜଣେ ବଡ ଭଉଣୀ ଏବଂଜଣେ ସାନ ଭଉଣୀ ସହିତ ବଢିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତା ସେମାନଙ୍କୁ ଏକ  ଉଦାରବାଦୀ ଏବଂ ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷ  ପରିବାରରେ ବଢାଇଥିଲେ । ୨୦୦୫ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଏକ ସାକ୍ଷାତକାରରେ ସେ ସ୍ମରଣ କରି କହିଛନ୍ତି,  ଆମର କୌଣସି ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ଆମର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଉପରେ ଆମର କୌଣସି ପ୍ରତିବନ୍ଧକ କିମ୍ବା ବ୍ରେକ୍ ନଥିଲା । ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଲା ନାହିଁ   । ସେ ଯେତେବେଳେ ୫ ବର୍ଷ ବୟସର ହୋଇଥିଲେ ତାଙ୍କ ମାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା । ୧୨-୧୫ ବର୍ଷ ବୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ କଲିକତାରେ ରହି ଇରିସ୍ ନନ୍ସଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଲୋରେଟୋ ହାଉସରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ । ପରେ, ସେ ଦେହରାଡୁନର ୱେଲହମ୍ ବାଳିକା ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ନାମ ଲେଖାଇଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଦୃଢ ଆଥଲେଟିକ୍ ଦକ୍ଷତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ ଯାହା ତାଙ୍କୁ ୧୬ ବର୍ଷ ବୟସରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ମିରାଣ୍ଡା ହାଉସରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାରେ ସୁଯୋଗ ଦେଇଥିଲା । ସେହି ସମୟରେ ସେ ନିଜକୁ  ରାଜନୈତିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପ୍ରଣୋଦିତ  ବୋଲି ଭାବିନଥିଲେ ହେଁ ସେ ନାଟକ, ଥିଏଟର ଏବଂ ବିତର୍କ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । ରାଜନୈତିକ ବୃତ୍ତି ୧୯୬୭ ମସିହାରେ, ମିରାଣ୍ଡା ହାଉସରୁ ସ୍ନାତକ ହାସଲ କରିବା ପରେ ସେ ଲଣ୍ଡନ ଯାଇ ସେଠାରେ ବଣ୍ଡ ଷ୍ଟ୍ରିଟରେ ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ ସହିତ ଚାରି ବର୍ଷ କାମ କରିଥିଲେ । ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆରେ କାମ କରୁଥିବାବେଳେ ସେ ସାଢୀ ଅପେକ୍ଷା ଏୟାରଲାଇନ୍ସରେ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ସ୍କର୍ଟ ପିନ୍ଧିବା ବିରୋଧରେ ପ୍ରଚାର କରିଥିଲେ । ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ ମୁଖ୍ୟାଳୟ ଶେଷରେ ତାଙ୍କ ସହ ସହମତ ହେଲା ଏବଂ ସେହି ଦିନଠାରୁ ଲଣ୍ଡନରେ ବିମାନ ସେବାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ମହିଳାମାନେ ଏକ ୟୁନିଫର୍ମ ଭାବରେ ସାଢୀ କିମ୍ବା ସ୍କର୍ଟ ପିନ୍ଧିବେ କି ନାହିଁ ତାହା ଚୟନ କରିପାରିବେ । ୧୯୭୧ ମସିହାରେ ସେ ଚାକିରି ଛାଡି କଲିକତା ଫେରିବାକୁ ସ୍ଥିର କଲେ। ସେ କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଛାତ୍ର ଭାବରେ ନାମ ଲେଖାଇଥିବା ଦଳର ମାର୍ଗଦର୍ଶନରେ ଛାତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ତାଙ୍କର ରାଜନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ସେ କଲେଜ ପରିସରରେ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ଏବଂ ପରେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ରାଜ୍ୟର ଶରଣାର୍ଥୀ ଶିବିରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେ ସାପ୍ତାହିକ ପାର୍ଟି ପାଇଁ ଲେଖୁଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ସେଠାରେ ଜଣେ ପୂର୍ଣ୍ଣକାଳୀନ କର୍ମୀ ହୋଇଥିଲେ । ୭ ନଭେମ୍ବର ୧୯୭୫ ମସିହାରେ ସେ ପ୍ରକାଶ କରାତଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ସେହି ବର୍ଷ ସେ ଉତ୍ତର ଦିଲ୍ଲୀର ଟେକ୍ସଟାଇଲ୍ ମିଲ୍ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସହ ଟ୍ରେଡ୍ ୟୁନିଅନ୍ ସଂଗଠକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ଗତିବିଧି ଏବଂ ଭାରତୀୟ ମହିଳାଙ୍କ ଗତିବିଧି ସହିତ ସକ୍ରିୟ ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ । ୧୯୮୦ ଦଶକରେ ବଳାତ୍କାର ଆଇନର ସଂସ୍କାର ଅଭିଯାନରେ ସେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୧ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୦୫ ରେ, ସେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ପାଇଁ ସିପିଆଇ  (ଏମ) ସଦସ୍ୟ ଭାବରେ ଭାରତୀୟ ସଂସଦ, ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ  । ୨୦୦୫ ମସିହାରେ, ସେ ଦଳର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଉଥିବା କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ  (ମାର୍କ୍ସବାଦୀ)ର ପଲିଟବ୍ୟୁରୋକୁ ମଧ୍ୟ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ବ୍ରିନ୍ଦା କରାତ ଏହାର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ସଦସ୍ୟ ଅଟନ୍ତି  । ରଚନା ବ୍ରିନ୍ଦା ସର୍ଭାଇବାଲ ଆଣ୍ଡ ଏମାନସିପେସନ୍: ନୋଟ୍ସ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଓମେନ ଷ୍ଟ୍ରଗଲ ନାମକ ଏକ ପୁସ୍ତକ ଲେଖିଛନ୍ତି । ଏହି ପୁସ୍ତକ ବାମପନ୍ଥୀ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଭାରତୀୟ ମହିଳାଙ୍କ ସହ ଜଡିତ ବିଭିନ୍ନ ସାମାଜିକ-ରାଜନୈତିକ ପ୍ରସଙ୍ଗର ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥାଏ ।