ଆଲମୋଡ଼ା ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟର ଆଲମୋଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ସହର । ଏହା ଆଲମୋଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ସଦରମହକୁମା ଅଟେ । ଏଠାରେ ଏକ ସୈନ୍ୟ ଛାଉଣୀ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଏହି ସହରଟି ହିମାଳୟର କୁମାୟୁନ ପର୍ବତମାଳାର ଦକ୍ଷିଣ ଅଂଶରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ଦିଲ୍ଲୀରୁ ୩୬୫ କି.ମି. ଦୂରରେ ଏବଂ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ରାଜଧାନୀ ଡେରାଡ଼ୁନଠାରୁ ୪୧୫ କି.ମି. ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଜାୟୀ ଏହି ସହରର ଲୋକସଂଖ୍ୟା ୩୫,୫୧୩ ଅଟେ । ଆଲମୋଡ଼ା ଖ୍ରୀ ଅ ୧୫୬୮ରେ ରାଜା କଲ୍ୟାଣ ଚାନ୍ଦଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ମାତ୍ର ମହାଭାରତରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ସମ୍ପର୍କରେ ବିବରଣୀ ମିଳିଥାଏ । ଏହି ସହର କୁମାୟୁନର ଶାସକ ଚାନ୍ଦ ବଂଶୀୟ ରାଜାମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଥିଲା । ଏହା କୁମାୟୁନର ପ୍ରଧାନ ସାଂସ୍କୃତିକ କେନ୍ଦ୍ର ରୂପେ ପରିଚିତ । ଇତିହାସ ଆଲମୋଡାର ସ୍ଥାପନା ୧୫୬୮ ମସିହାରେ ଚାନ୍ଦ ବଂଶୀୟ ରାଜା କଲ୍ୟାଣ ଚାନ୍ଦଙ୍କଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିଲା । ଚାନ୍ଦ ବଂଶର ପୂର୍ବତନ ରାଜଧାନୀ ଚମ୍ପାୱତରେ ଥିଲା । ୧୫୬୩ ମସିହାରୁ ୧୭୯୦ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଲମୋଡ଼ା ଧର୍ମୀୟ ଓ ଐତିହାସିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନେକ ପ୍ରକାରରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ରହିଥିଲା । ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଐତିହାସିକ ଘଟଣା ମଧ୍ୟ ଘଟିଥିଲା । ୧୭ଶ ଶତାବ୍ଦୀ ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଚାନ୍ଦ ବଂଶୀୟ ରାଜାମାନେ ଗଡ଼ୱ।ଲ ରାଜ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ କଲେ । ଗଡ଼ୱ।ଲ ବିଜୟର ସ୍ମାରକୀ ସ୍ୱରୂପ ୧୬୮୮ ମସିହାରେ ଆଲମୋଡରେ ଅନେକ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରାଇଥିଲେ, ଯାହା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତ୍ରିପୁର ସୁନ୍ଦରୀ, ଉଦ୍ୟୋତଶ୍ୱର ଓ ପର୍ବତେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ଅନ୍ୟତମ । ସାହିତ୍ୟ ତଥା ସଂସ୍କୃତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଲମୋଡା ସମଗ୍ର କୁମାୟୁନ ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରି ଆସିଛି । ୧୭୯୦ ମସିହାରେ ଗୋର୍ଖାମାନେ କୁମାୟୁନ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ଏବଂ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲେ । ସେମାନେ ୨୪ ବର୍ଷ ଧରି ଏ ଅଞ୍ଚଳକୁ ତାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ରଖିଥିଲେ । ୧୮୧୬ ମସିହାରେ ଇଂରେଜ ମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଗୋର୍ଖାମାନେ ପରାସ୍ତ ହେଲେ ଓ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଇଂରେଜ ଅଧୀନକୁ ଗଲା । ହିମାଳୟର ଏ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୈଳନିବାସ ନୈନିତାଲ ଓ ଶିମଲା ପରି ଆଲମୋଡା ଇଂରେଜ ମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇନାହିଁ ବରଂ ବହୁତ ପୂର୍ବରୁ ଏ ସହରର ସ୍ଥାପନା ହୋଇଛି । ଭୂଗୋଳ ଆଲମୋଡା ସହର ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର କୁମାୟୁନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ୨୯.୫୯୭୧  ଉ. ଅକ୍ଷାଂଶ ଓ ୭୯.୬୫୯୧  ପୂ. ଦ୍ରାଘିମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସମୁଦ୍ର ପତନରୁ ଏହି ସ୍ଥାନର ଉଚ୍ଚତା ପ୍ରାୟ ୧୮୬୧ ମି. ଅଟେ । କୋଶି ଓ ସୂୟାଲ ନଦୀ ଏହି ସହର ନିକଟରେ ପ୍ରବାହିତ । ଏହି ସ୍ଥାନଟି ହିମାଳୟର କୁମାୟୁନ ପର୍ବତ ମାଳାର ଦକ୍ଷିଣ ପ୍ରାନ୍ତରେ ଏକ ଅଶ୍ୱ-କ୍ଷୁରାକୃତିରେ ରହିଛି । ଏହାର ପୂର୍ବ ପ୍ରାନ୍ତକୁ ତାଲିଫାତ ଓ ପଶ୍ଚିମ ପ୍ରାନ୍ତକୁ ସେଲିଫାତ କୁହାଯାଏ । ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରାନ୍ତ ମିଶିଛି, ସେଠାରେ ଆଲମୋଡାର ବଜାର ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ଗହଳ ପାଇନ ଓ ଫିର ବଣଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ । ଏଠାରୁ ହିମାଳୟର ତୁଷାରାବୃତ ଶୃଙ୍ଗ ସବୁ ଦେଖାଯାଏ । ଏହି ସ୍ଥାନର ଜଳବାୟୁ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଭାବେ ଗରମ । ଏଠାରେ ବର୍ଷ ସାରା ପ୍ରାୟତଃ ସମାନ ଭାବେ ବର୍ଷା ହେଉଥାଏ । ଏଠାରେ ମାର୍ଚ୍ଚରୁ ଜୁନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗ୍ରୀଷ୍ମ, ଜୁଲାଇରୁ ନଭେମ୍ବର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୌସୁମୀ ପ୍ରବାହ ଓ ଡିସେମ୍ବରରୁ ଫେବୃଆରୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୀତ ହୁଏ । ଗ୍ରୀଷ୍ମ କାଳରେ ଶୀତ ଋତୁ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ବର୍ଷା ହୁଏ । ଆଲମୋଡାର ହାରାହାରି ବାର୍ଷିକ ତାପମାତ୍ରା 23.5   । ଜୁନ ମାସ ସବୁଠାରୁ ଉଷ୍ମ ସମୟ ତଥା ଜାନୁଆରୀ ସବୁଠାରୁ ଥଣ୍ଡାର ସମୟ । ଏଠାରେ ବର୍ଷକୁ ହାରାହାରି ୧୧୩୨.୫ ମି.ଲି. ବର୍ଷା ହୋଇଥାଏ । ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ସବୁଠୁ ଅଧିକ ବର୍ଷା ଓ ନଭେମ୍ବର ମାସରେ ସବୁଠାରୁ କମ ବର୍ଷା ହୋଇଥାଏ ।