ଶୁଖୁଆ ବା ଶୁଖା ମାଛ ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତରେ ସାଧାରଣ ଜନ ଜୀବନରେ ବହୁଳ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ଏକ ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥ । ଆମିଷ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଲୋକେ ମାଛର ବିକଳ୍ପ ଭାବେ ଶୁଖୁଆ ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି । ଏହା ମାଛ ଅପେକ୍ଷା ବହୁତ ଶସ୍ତା ଅଟେ । ଓଡ଼ିଶାରେ ସାଧାରଣତଃ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ଓ କମ ରୋଜଗାର କରୁଥିବା ଲୋକେ ଶୁଖୁଆ ଖାଇଥାନ୍ତି । ଲଞ୍ଚ ଓ ଡଙ୍ଗାଦ୍ୱାରା ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀମାନେ ସମୁଦ୍ରରୁ ମଛ ଧରନ୍ତି । ସେମାନେ ବରଫରେ ମାଛକୁ ରଖି କୂଳକୁ ଆସନ୍ତି । ମାଛକୁ ବିକ୍ରୟ କରାଗଲା ପରେ କିଛି ମାଛ ପଚିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଥାଆନ୍ତି । ମାଛଧରାଲିମାନେ ବଳକା ପଚା ମାଛକୁ ଲୁଣପାଣି ଓ ଫର୍ମାଲଡିହାଇଡ଼ ରସାୟନିକ ଦ୍ରବଣରେ ବୁଡ଼ାଇ ଦିଅନ୍ତି । ଏହା ମାଛକୁ ଶୀଘ୍ର ଶୁଖାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଲୋକେ ଏହି କେମିକାଲକୁ କଲିକତାରୁ ମଗାଇଥାଆନ୍ତି । ମାଟିତଳେ ପୋତି ରଖିଥାନ୍ତି ଏବଂ ଦରକାର ହେଲେ ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି । ପ୍ରକାର ଶୁଖୁଆ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର, ସମୁଦ୍ର ମାଛକୁ ଶୁଖାଇ ଲୁଣି ଶୁଖୁଆ ତିଆରି କରାଯାଇଥାଏ ଓ ମଧୁର ଜଳରୁ ମିଳୁଥିବା ମାଛରୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଖୁଆ ତିଆରି କରାଯାଇଥାଏ । ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରଣାଳୀ ଲୁଣି ଶୁଖୁଆ ସମୁଦ୍ରରୁ ଯାହା ଆସେ ସେଟା ଲୁଣି ଶୁଖୁଆ କୁହା ଯାଏ, ପ୍ରଥମେ ସମୁଦ୍ରରୁ ମାଛ ଆଣିବେ ତାକୁ ସମୁଦ୍ରର ବାଲିରେ ସୁଖେଇବେ , ସୁଖିଲା ପରେ ସେ ହୁଏ ଲୁଣି ଶୁଖୁଆ । ମଧୁର ଶୁଖୁଆ ଯୋଉଟା ମଧୁର ପାଣିରୁ ଆସେ ସେଟା ମଧୁର ଶୁଖୁଆ କୁହାଯାଏ. ଚୁନା ମାଛ ଆଣିବାପରେ ତାକୁ ତେଲ ଲୁଣ ଦେଇ ମାଟି ହାଣ୍ଡିରେ ସୁଖା ଯାଏ ନିଆଁ ସହାୟତାରେ । ଶୁଖୁଆ ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଲୁଣ ପାଣି ଓ ଫର୍ମାଲଡିହାଇଡ଼ ଦ୍ରବଣରେ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥିବା ଶୁଖୁଆ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପକ୍ଷେ କ୍ଷତିକାରକ । ଏହା ଖାଇଲେ ଆଖିରୁ ପାଣି ଗଡ଼ିଥାଏ ଓ ମୋତିଆବିନ୍ଦୁ ବାହାରି ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି କମିଯାଏ । ଏତଦବ୍ୟତିତ ବୃକକ ରୋଗ, ଚର୍ମ ରୋଗ ଦେଖାଯିବା ସହ ଫୁସଫୁସ ସଂକ୍ରମଣ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ ।