ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱରୀ  ମରାଠୀ:            ( : ) ହିନ୍ଦୁ ମହାପୁରାଣ ଭଗବତ ଗୀତା ଉପରେ ଏକ ବର୍ଣ୍ଣନା  । ଏହା ମରାଠୀ ସନ୍ଥ ଓ କବି ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱରୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ୧୩ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଲିଖିତ ହେଇଥିଲା । ବିଦ୍ୱାନ ଭାଷା ଓ ମୂଲ୍ୟ ଭିତ୍ତିକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପାଇଁ ଏହା ବହୁଳ ଆଦୃତ ହେଇଥିଲା । ଏହାର ମୂଳ ନାମ ଭାବରଥ ଦୀପିକା ଥିଲା , ଯାହାର ଅର୍ଥ  " ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଭାବ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ "  କୁହାଯାଇପାରେ । ଏହି ନାମ ପରେ ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱରୀ ରହିଲା । କାର୍ଯ୍ୟର ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱରୀ, ଭଗବାଦ ଗୀତା ପାଇଁ ଏକ ଦାର୍ଶନିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ସ୍ଥାପନ କରିଥାଏ । ଏହା ଧରମିକା ଭାବନା ପାଇଁ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ଆଧାର ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା । ଏହା ନିଜେ ଏକ ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥର ସ୍ଥାନ ପାଇଥାଏ । ଏହା ସହିତା  "ଏକନ୍ତି ଭାଗବତ: ତୁକାରାମ ଗାଥା "  ମଧ୍ୟ ମରାଠୀ ଭାଷାରେ ଧାର୍ମିକ ଗ୍ରନ୍ଥ ଭାବରେ ଗଣା ଯାଇଥାଏ । ଏହା ମରାଠୀ ଭାଷା ସାହିତ୍ଯ ପାଇଁ ଏକ ମୂଳଦୁଆ ଭାବରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ବହୁଳ ପଠିତ ହେଇଆସୁଛି । ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱରୀର ୯ଟି ଶେଷ ଶ୍ଳୋକ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁଳ ଆକର୍ଷଣୀୟ । ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱରୀର କିଛି ଉଦ୍ଦ୍ରୁତି ମୂଳ ଭଗବତରେ ~୭୫୦ଟି ଶ୍ଳୋକ ରହିଥିବା ସ୍ଥଳେ ଏହାକୁ ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱର ପାଖାପାଖି ୯୦୦୦ଟି କବିତା କରି ଶ୍ରୁତି ମଧୁର ହେବାପରି ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏହାକୁ ସଂଗୀତ ମାୟା ଭାବରେ ରଚନା କରାଯାଇଥିଲା । ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱରୀର ବିଷୟ ବସ୍ତୁରେ କୁଣ୍ଡଳିନୀର ଜ୍ଞାନ ସହ ବସ୍ତୁବିଦ୍ୟା ଓ ଜ୍ୟୋତିବିଦ୍ୟାର ମଧ୍ୟ ଉପଯୋଗ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆସିମୀତ ଶକ୍ତି ଜୀବନର ରହସ୍ୟ ଜଳ, ବାୟୁର ମହତ୍ୱ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଥାଏ ।