ରୁମା ଦେବୀ  (ଜନ୍ମ ୧୬ ନଭେମ୍ବର ୧୯୮୮), ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସାମାଜିକ କର୍ମୀ, ଫ୍ୟାଶନ୍ ଡିଜାଇନର୍ ଏବଂ ବାରମର, ରାଜସ୍ଥାନର ପାରମ୍ପାରିକ ହସ୍ତତନ୍ତ କଳାକାର ଅଟନ୍ତି  । ରୁମା ଦେବୀ ଭାରତୀୟ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ସମ୍ମାନ  ନାରୀ ଶକ୍ତି ପୁରସ୍କର ୨୦୧୮  ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ୩୦,୦୦୦ ରୁ ଅଧିକ ଗ୍ରାମୀଣ ମହିଳାଙ୍କ ନେଟୱାର୍କ ସହିତ ଜଡିତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ ତାଲିମ ଦେବା ସହିତ ସେମାନଙ୍କୁ ଜୀବିକା ସହ ଯୋଡିଥିଲେ । ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ ରୁମା ଦେବୀ ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ରାଜସ୍ଥାନର ବାରମର ରାୱତସରରେ ବଢ଼ିଥିଲେ । ସେ ଅଷ୍ଟମ ଶ୍ରେଣୀରେ ପଢ଼ୁଥିବା ସମୟରେ ସ୍କୁଲ ଛାଡିଥିଲେ । ସେ ପିଲାଦିନେ ଜେଜେମା ଙ୍କଠାରୁ ଏମ୍ବ୍ରୋଡୋରୀ କାମ ଶିଖିଥିଲେ । ସେ ୧୭ ବର୍ଷ ବୟସରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଜନ୍ମର ୪୮ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ପୁଅକୁ ହରାଇଥିଲେ । ବୃତ୍ତି ସେ ରୋଜଗାର ପାଇଁ କିଛି କାମ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ସେ ନିଜ ଗାଁର ପ୍ରାୟ ୧୦ ଜଣ ମହିଳାଙ୍କୁ ନେଇ ୨୦୦୬ ମସିହାରେରେ ଏକ ସ୍ୱୟଂ ସହାୟକ ଗୋଷ୍ଠୀ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ମହିଳାଙ୍କଠାରୁ ୧୦୦ ଟଙ୍କା ଅବଦାନ ନେଇ ସେ ତକିଆ ଏବଂ ବ୍ୟାଗ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ପୁରୁଣା ସିଲେଇ ମେସିନ୍, କପଡା, ସୂତା ଏବଂ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଖୋଳ କିଣିଥିଲେ । ସଫଳତାର ଅନ୍ୱେଷଣ ତାଙ୍କୁ ବାରମେରର ଗ୍ରାମିଣ ବିକାଶ ଇଭାମ ଚେତନା ସନ୍ଥାନର ଦ୍ୱାରସ୍ଥ କରିଥିଲା  ଏବଂ ସେ ୨୦୦୮ ମସିହାରେ ଏଥିରେ ସଦସ୍ୟ ଭାବରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ୨୦୧୦ ମସିହାରେ ଅଣ-ସରକାରୀ ସଂଗଠନର ସଭାପତି ହୋଇଥିଲେ । ସେ ୨୦୧୦ ମସିହାରେ ଦିଲ୍ଲୀର ରାଫି ମାର୍ଗରେ ନିଜର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ଏବଂ ରାଜସ୍ଥାନ ହେରିଟେଜ୍ ସପ୍ତାହ ୨୦୧୬ ମସିହାରେ ନିଜର ପ୍ରଥମ ଫ୍ୟାଶନ୍ ସୋ କରିଥିଲେ । ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତର ଆଦିବାସୀ କାରିଗର ଏବଂ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ହସ୍ତଶିଳ୍ପକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଦିଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର ନାରୀ ଶକ୍ତି ପୁରସ୍କାର  (୨୦୧୮) ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶ୍ରୀ.ରାମନାଥ କୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥାପିତ  । ହାର୍ଭାର୍ଡ ୟୁନିଭରସିଟି, ବୋଷ୍ଟନ୍, ଆମେରିକାର ୧୭ତମ ଭାରତ ସମ୍ମିଳନୀରେ  (୧୫-୧୬ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୦) ପ୍ୟାନେଲିଷ୍ଟ ଭାବରେ ଆମନ୍ତ୍ରିତ  । ମହିଳା ଦିବସର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଏପିସୋଡରେ  (୧୦ ଜୁଲାଇ ୨୦୨୧) ଭାରତୀୟ ଗୀତ ରିଆଲିଟି ସୋ  'ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଆଇଡଲ୍' ରେ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ।  '୨୦୧୯ ମସିହାର ଡିଜାଇନର୍'  ଟାଇଟଲ ଜିତିଥିଲେ । ଆମ୍ବାସାଡର ଏବଂ ଆଦିବାସୀ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ଡିଜାଇନର୍ । ରାଜ୍ୟ ବ୍ରାଣ୍ଡ ଆମ୍ବାସାଡର, ରାଜୀବିକା । ମହାତ୍ମା ଜ୍ୟୋତି ରାଓ ଫୁଲେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ଜୟପୁର ଦ୍ୱାରା କଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଡକ୍ଟରେଟ୍ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ । ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିଳ୍ପ ଅଭିମାନି ପୁରସ୍କାର: ହସ୍ତତନ୍ତର ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ।