ଯତୀନ ଦାସ  (ଜନ୍ମ: ୦୨ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୪୧) ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ବାରିପଦାସ୍ଥିତ ଦେଉଳସାହିଠାରେ ଜନ୍ମିତ ଜଣେ ଚିତ୍ରଶିଳ୍ପୀ  । ୨୦୧୨ ମସିହାରେ ଚିତ୍ରକଳା ପାଇଁ ସେ ପଦ୍ମଭୂଷଣ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଛନ୍ତି । ଜୀବନୀ ଯତୀନ, ପିତା ଗୋପୀନାଥ ଦାସ ଓ ମାତା ଭବାନୀଙ୍କର ଚତୁର୍ଥ ସନ୍ତାନ ଭାବରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଡାକନାମ ଥିଲା  'ଯଚା' , ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ  'ପାଗଳା'  ମଧ୍ୟ ଡକା ଯାଉଥିଲା । ସେ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ର ଉପ୍ରା ବିଦ୍ୟଳୟ ଓ ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ବିଦ୍ୟାପୀଠରୁ ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ସ୍କୁଲ ବେଳୁ, ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିବାରେ ତାଙ୍କର ସଉକ ଥିଲା । ମାଟ୍ରିକ ପାସ କଲା ପରେ, ବାରିପଦାର ଏମ୍.ପି.ସି କଲେଜରୁ ଆଇ.ଏସ.ସି ପାସ କରି, ସେ ପିତାଙ୍କ ଇଚ୍ଚାନୁଯାୟୀ ଜେ.ଜେ.କଲେଜ ଅଫ ଆର୍ଟସରେ ଆର୍କିଟେକ୍ଚର ପଢ଼ିଥିଲେ । ବର୍ଷେ ପରେ ମଡର୍ଣ୍ଣ ଆର୍ଟ ପଢ଼ିବାକୁ ଜିଦ୍ ଧରିବାରୁ, ବାପା ପଢ଼ା ଖର୍ଚ୍ଚ ଦେବା ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲେ । ତତକାଳୀନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ କରି, ଅର୍ଥ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ ଓ ବିଜୁବାବୁ ଅର୍ଥ ମଧ୍ୟ ମଞ୍ଜୁର କରିଥିଲେ । ମଡର୍ଣ୍ଣ ଆର୍ଟ ପାଠରେ ସେ ପ୍ରଫେସର ଏସ. ବି. ପାଲିକରଙ୍କ ସାନିଦ୍ଧ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଚିତ୍ରକଳା ପାଇଁ ସେ ବହୁସ୍ଥାନରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇଥିଲେ । ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କଦ୍ୱାରା ପୁରସ୍କୃତ ହୋଇ ଫିନଲ୍ୟାଣ୍ଡର ହେଲେସିଙ୍କିଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିବା ଯୁବ ମହୋତ୍ସବରେ ଯୋଗଦେବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିଥିଲା । ଦିଲ୍ଲୀରୁ ମସ୍କୋ ଗସ୍ତଖର୍ଚ୍ଚ ପାଇଁ ଅର୍ଥାଭାବ ଯୋଗୁଁ, ସେଥିରୁ ତାଙ୍କ ନାଁ କଟି ଯାଇଥିଲା । ପୁଣି ବିଜୁବାବୁଙ୍କ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଓ ଅର୍ଥ ସାହାଯ୍ୟ ବଳରେ ସେ ହେଲେସିଙ୍କି ଯାଇ ପାରିଥିଲେ । ୧୯୬୨ମସିହାରେ ସେ ଆର୍ଟସ୍କୁଲରୁ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀରେ ପାସ କରିଥିଲେ । ପାସ କରିବା ପରେ, ମୁମ୍ବାଇର ଭୁଲାଭାଇ ବାଟଲିୱଲା ତାଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁଡିଓ କରିବାକୁ ଘରଟିଏ ଯୋଗାଇଦେଲେ । ଏଥି ମଧ୍ୟରେ  'ରାଣ୍ଡମ ସ୍କେଚ'  ଚିତ୍ର ପଦ୍ଧତିରେ ସେ ପାରଙ୍ଗମ ହୋଇ ପାରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଭାରତ ତଥା ବିଦେଶରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହେବାକୁ ହୋଇଥିଲା । ସେ ଭାଗ ନେଇ ଥିବା କିଛି ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ହେଲା ପ୍ୟାରିସ  (୧୯୭୧), କେସେଲ (୧୯୭୫) ଓ ଭେନିସ  ୧୯୭୮  । ବିଭିନ୍ନ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ତରଫରୁ ତାଙ୍କୁ ଅଭିଭାଷଣ ଦେବାକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ଆସିଥିଲା । କ୍ରମେ ସେ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳ ରାଜ୍ୟ ସମୂହର ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ବୋର୍ଡ଼, ରୁଷିଆରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିବା ଭାରତ ମହୋତ୍ସବର ପରାମର୍ଶଦାତା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଉତ୍ସବର ଜୁରୀ ଭାବରେ ମନୋନୀତ ହୋଇଥିଲେ । ଦେଶବିଦେଶରେ ପରିଚିତ ଯତୀନ ନିଜ ଜନ୍ମମାଟି ଓଡ଼ିଶା ସହ ସବୁବେଳେ ଜଡ଼ିତ ରହି ଆସିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କରି ନେତୃତ୍ୱରେ ବାରିପଦାରେ  'ମୟୁରଭଞ୍ଜ କଲଚରାଲ ଡେଭେଲପମେଣ୍ଟ ଫାଉଣ୍ଡେସନ'  ଓ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ  'ଯତୀନ ଦାସ ସେଣ୍ଟର ଫର ଆର୍ଟସ'   (୧୯୯୭) ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି  । ଯତୀନ ଦାସ ସେଣ୍ଟର ଫର ଆର୍ଟସରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ  'ମିଟ ଦ ଆର୍ଟିଷ୍ଟ'  କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ । ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିବା ବ୍ୟତିତ ରୋଷେଇ କରିବାରେ ଓ ପରିବେଶ ସଫାରଖିବାରେ ତାଙ୍କର ରୁଚି ରହିଛି । ବିଞ୍ଚଣା  (ପଙ୍ଖା) ସଂଗ୍ରହ କରିବା, ଯତୀନଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଏକ ସଉକ  । ସେ ଦେଶବିଦେଶର ୫୦୦୦ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ହାତ ତିଆରୀ ବିଞ୍ଚଣା ସଂଗ୍ରହ କରିଛନ୍ତି । ପରିବାର ଯତୀନ ପ୍ରଥମେ ଲେଖିକା ବର୍ଷା ଦାସଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ନନ୍ଦିତା ଦାସ ଜଣେ ଅଭିନେତ୍ରୀ । ପରେ ସେ ବିଦିଷା ରାୟ ଦାସଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କଠାରୁ ଯତୀନଙ୍କର ଏକ ପୁଅ ଅଛି । ପୁସ୍ତକ ଯତୀଙ୍କର ଦୁଇଟି ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶ ପାଇସାରିଛି । ଦ ଆର୍ଟ ଅଫ ଯତୀନ ଦାସ - ୨୦୦୩ (ରୋଲି ବୁକ୍ସ) ପୋଏମ୍ସ ବାୟ ଯତୀନ ଦାସ - ୧୯୭୨ (ରାଇଟର୍ସ ୱାର୍କସପ, କଲିକତା) ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର ପଦ୍ମଭୂଷଣ - ୨୦୧୨ ଡି.ଲିଟ  ଉତ୍କଳ ସଂସ୍କୃତି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ‌  - ୨୦୦୮ ଭାରତ ନିର୍ମାଣ ପୁରସ୍କାର - ୨୦୦୭ ଧର୍ମପଦ ପୁରସ୍କାର - ୨୦୧୩  (ଓଡ଼ିଶା ଲଳିତ କଳା ଏକାଡେମୀଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ) ବିବାଦ #ମିଠୁ ଅଭିଯାନକ୍ରମେ ଯତୀନ ଦାସଙ୍କ ନାଁରେ ପରିବେଶବିତ୍‌ ନିଶା ବୋରା ଯୌନ ନିର୍ଯାତନା ଅଭିଯୋଗ ଆଣିଥିଲେ  । ଯତୀନ ଦାସ ଏହି ଅଭିଯୋଗକୁ ଖଣ୍ଡନ କରିଥିଲେ ।