ନିଖିଳ ବରଣ ସେନଗୁପ୍ତା  ୧୩ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୪୩   ୧୮ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୪  ଏକାଧାରରେ ହିନ୍ଦୀ, ବେଙ୍ଗଲୀ ଓ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଜଣେ କଳା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ, ଅଭିନେତା, ଚିତ୍ରଶିଳ୍ପୀ ଓ ପ୍ରୋଡକ୍‌ସନ୍ ଡିଜାଇନର୍ ଥିଲେ । ସନ ୧୯୭୫ରେ ସେ କଳା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ ପ୍ରଥମେ ଗପ ହେଲେ ବି ସତ  (୧୯୭୫) ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ କାମ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ  । ଜନନୀ  (୧୯୮୪), ସହରୀ ବାଘ  (୧୯୮୫), ମାଆ ଓ ମମତା, ସୁନା ଚଢ଼େଇ  (୧୯୮୭), ଯୁଗାନ୍ତର, ତାହାଦେର କଥା, ବାଗ ବାହାଦୂର  (୧୯୮୯) ଓ ମିଷ୍ଟର ଆଣ୍ଡ ମିସେସ୍ ଆୟାର ଇତ୍ୟାଦି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରମାନଙ୍କରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ସ୍ୱୀକୃତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସ୍ଳଳ୍ପ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲେ  । ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜଗତରେ ତାଙ୍କର ୪୦ ବର୍ଷର ଜୀବନ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଯୁବ ପ୍ରତିଭାଙ୍କୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ । ସନ ୧୯୯୪ରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ କଳା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ ଓ ସନ ୨୦୦୯ରେ ଜୀବନବ୍ୟାପି ସାଧନା ନିମନ୍ତେ ସେ ପୁରସ୍କୃତ ହୋଇଥିଲେ । ପ୍ରାକ୍ ଜୀବନ ଓଡ଼ିଶାର ସେତେବେଳକାର ସର୍ବବୃହତ ସ‌ହର ଓ ରାଜଧାନୀ କଟକରେ ତାଙ୍କର ଶୈଶବ କଟିଥିଲା । କଟକର ରାଣୀହାଟ ସ୍କୁଲରେ ପଢ଼ିସାରିବା ପରେ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ସେ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର କଳା ଜଗତର ମୋହ ତାଙ୍କୁ କଲିକତାକୁ ଟାଣି ନେଇଥିଲା ଯେଉଁଠି ସେ ସରକାରୀ ଆର୍ଟ ଓ କ୍ରାଫ୍ଟ କଲେଜରେ କଳା ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ । ସନ ୧୯୬୯ରେ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ ହେବାପରେ ସେ ଅନେକ ଗୁଡ଼ିଏ ବିଜ୍ଞାପନ ଫାର୍ମରେ ଓ କେତେକ ମାଗାଜିନରେ ଭିଜୁଆଲାଇଜର ଓ ଇଲଷ୍ଟ୍ରେଟର ଭାବରେ କାମ କରିଥିଲେ । ଏହା ପରେ ସେ ଚିତ୍ରକର ହୋଇ ତାଙ୍କର କଳାକୃତି ଅନେକ ପ୍ରଦର୍ଶନୀରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ । ଏହା ପରେ ଥରେ ଫିଲ୍ମ ଜଗତରେ ପଶିଲା ପରେ ସେ ଆଉ ପଛକୁ ଫେରି ଚାହିଁ ନାହାନ୍ତି । ବୃତ୍ତି ଓଡ଼ିଆ ସିନେମା ଜଗତର ସେ ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ଥିଲେ, ତିନି ଭାଷାର ୧୦୦ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ସିନେମାରେ ୩୫ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ତାଙ୍କର କାମ କରିବାର ସୌଭାଗ୍ୟ ଜୁଟିଥିଲା । ସେ ଓଡ଼ିଆ ସିନେମା ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ଲୋକ ଥିଲେ ଯିଏ ଅପର୍ଣ୍ଣା ସେନ, ବୁଦ୍ଧଦେବ ଦାସଗୁପ୍ତ, ମନମୋହନ ଦେସାଇ, ଅମୋଲ ପାଲେକର, ପ୍ରଶାନ୍ତ ନନ୍ଦ, ବିପ୍ଳବ ରାୟଚୌଧୁରୀ, ନିତାଇ ପାଲିତ, ଗୋବିନ୍ଦ ତେଜ ଓ ରାଜୁ ମିଶ୍ର ଭଳି ଲୋକଙ୍କ ସଙ୍ଗେ କାମ କରିଥିଲେ । ହାକିମ ବାବୁ, ଜନନୀ ଓ ହିସାବ ନିକାଶ ସିନେମାରେ କଳା ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ନିମନ୍ତେ ସେ ତିନୋଟି ରାଜ୍ୟ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ଓ ଓଡ଼ିଆର ପ୍ରଥମ ରଙ୍ଗୀନ ଫିଲ୍ମ  'ଗପ ହେଲେବି ସତ' ରେ କାମ କରିଥିଲେ । ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ସମ୍ମାନର ଜୁରୀ ତାଙ୍କୁ ୨୦୦୮ ମସିହାରେ ସିନେମା ଜଗତର  'ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଶ୍ରେଣୀ'  ଭୁକ୍ତ କରି ପୁରସ୍କୃତ କରିଥିଲେ । ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ ନିଖିଳ, ବିଜୟା ସେନ‌ଗୁପ୍ତଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ନିଲ ସେନ‌ଗୁପ୍ତ ଓ ବିମାନ ସେନ‌ଗୁପ୍ତ ନାମରେ ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ପୁଅ ଥିଲେ । କାମରୁ ଅବସର ସମୟରେ ସେ ଜଳ ରଙ୍ଗ ଦେଇ ଚିତ୍ର କରୁଥିଲେ । ସତୁରୀ ବର୍ଷ ବୟସରେ ୧୮ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୪ ମସିହା ଦିନ ତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା ।