ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ପନ୍ତ  ୨୦ ମଇ ୧୯୦୦   ୨୮ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୭୭  ଜଣେ ହିନ୍ଦୀ କବି ଥିଲେ । ତାଙ୍କ କବିତା ମୁଖ୍ୟତଃ ପ୍ରକୃତି, ମନୁଷ୍ୟର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇଥିଲା । ଜୀବନୀ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ଅଲମୋଡା ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ କୌସାନୀଠାରେ ଏକ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ପରେ ପରେ ତାଙ୍କ ମା 'ଙ୍କର ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା । ପିଲାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ପରିବାରରୁ ସ୍ନେହ ମିଳି ନଥିଲା ଓ ଏହି ଅବଶୋଷ ତାଙ୍କ ଲେଖାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା । ତାଙ୍କ ପିତା ଜଣେ ଜମିଦାର ଓ ଏକ ଚା ବଗିଚାର ମ୍ୟାନେଜର ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପରିବାର ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱଚ୍ଛଳ ଥିଲେ । ଗ୍ରାମ୍ୟ ପରିବେଶରେ ବଢିଥିବାରୁ, ଗ୍ରାମ୍ୟ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରଭାବ ତାଙ୍କ ଲେଖାରେ ପରିଲିକ୍ଷିତ ହୁଏ । ୧୯୧୮ ମସିହାରେ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ବାରଣାସୀର କୁଇନ୍ସ କଲେଜରେ ନାମ ଲେଖାଇଥିଲେ । ସେଠାରେ ସେ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଠାକୁର, ସରୋଜିନୀ ନାଇଡୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଇଂରାଜୀ କବିମାନଙ୍କୁ ପଢ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଏହି କବିମାନଙ୍କର ଲେଖା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ରଚନାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲେ । ୧୯୧୯ ମସିହାରେ ସେ ଆଲାହାବାଦର ମୁଇର କଲେଜରେ ନାମ ଲେଖାଇଥିଲେ । ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନକୁ ବିରୋଧ କରି, ସେ କଲେଜ ପାଠ ଅଧାରୁ ଛାଡିଥିଲେ ଓ କବିତା ଲେଖାରେ ମନୋନିବେଶ କରିଥିଲେ । ୧୯୨୬ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ କବିତା ସଂକଳନ  "ପଲ୍ଲବ"  ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ଏହି ପୁସ୍ତକ ତାଙ୍କୁ ଜଣେ କବିର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଆଣି ଦେଇଥିଲା । ପୁସ୍ତକର ମୁଖ ବନ୍ଧରେ ସେ ଲେଖିଥିଲେ ଯେ,  "ହିନ୍ଦୀ ଭାଷୀମାନେ ଭାବନ୍ତି ଗୋଟିଏ ଭାଷାରେ ଓ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଭାଷାରେ"  ।  'ବ୍ରଜ ଭାଷାକୁ'  ବାଦ ଦେଇ ଅନ୍ୟ ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ସେ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ । ୧୯୩୧ ମସିହାରେ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ  "କଳାକଙ୍କର"  ଗ୍ରାମକୁ ଯାଇ ସେଠାର ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶ ମଧ୍ୟରେ ୯ ବର୍ଷ ଧରି ଏକାନ୍ତରେ ରହିଥିଲେ । ସେହି ସମୟରେ ସେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଓ କାର୍ଲ ମାର୍କସଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଅନେକ କବିତା ଲେଖିଥିଲେ । ୧୯୪୧ରେ ସେ ଅଲମୋଡା ଫେରି ଆସି ଉଦୟ ଶଙ୍କର କଳା ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ନାଟ୍ୟକଳା ଶିଖିଥିଲେ । ସେ ଶ୍ରୀ ଅରବିନ୍ଦଙ୍କର  "ଦ ଲାଇଫ ଡିଭାଇନ"  ପଢ଼ି ବହୁଳ ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେବାର ତିନିବର୍ଷ ପରେ ସେ ପଣ୍ଡିଚେରୀ  (ସହର)ର ଅରବିନ୍ଦ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଥିଲେ  । ୧୯୪୬ରେ ସେ ଆଲାହାବାଦ ଫେରି ପୁଣି ମୁଖ୍ୟ ସାହିତ୍ୟଧାରାରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ସାହିତ୍ୟ ସର୍ଜନା ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ହିନ୍ଦୀ ସାହିତ୍ୟର ଛାୟାବାଦ ଧାରାର ପ୍ରମୁଖ ସାହିତ୍ୟିକ ଥିଲେ । ସେ ନିଜ ରଚନାରେ ସାଂସ୍କୃତିକ ହିନ୍ଦୀ ଭାଷାର ପ୍ରୟୋଗ କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କର ୨୮ଟି ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି । ସେଥି ମଧ୍ୟରେ କବିତା, ପ୍ରବନ୍ଧ ଓ ନାଟକ ରହିଛି । ଛାୟାବାଦୀ କବିତା ବ୍ୟତିତ, ପନ୍ତ ପ୍ରଗତିଶୀଳ, ମାନବୀକ, ସାମାଜିକ ଓ ଶ୍ରୀ ଅରବିନ୍ଦଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ଦାର୍ଶନିକ କବିତା ଲେଖିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ମନସ୍ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଓ ପ୍ରୟୋଗାତ୍ମକ କବିତା ଲେଖିଥିଲେ । ରଚନାବଳୀ ଚିଦମ୍ବରା ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦ ତାରାପଥ ପଲ୍ଲବ କାଲା ଔର ବୁଢ଼ା ଚାନ୍ଦ ଗ୍ରନ୍ଥି ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାର - ୧୯୬୮    "ଚିଦମ୍ବରା"  ପୁସ୍ତକ ପାଇଁ ।ଏ ହି ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିବା ସେ ପ୍ରଥମ ହିନ୍ଦୀ କବି ଥିଲେ   କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର    "କାଲା ଔର ବୁଢ଼ା ଚାନ୍ଦ"  ପାଇଁ  କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଫେଲୋସିପ ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ - ୧୯୬୧ ପରଲୋକ ୧୯୭୭ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୨୮ ତାରିଖରେ ଆଲାହାବାଦଠାରେ ପନ୍ତଙ୍କର ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା । ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ତାଙ୍କ ବାସଭବନକୁ ଏକ ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ପରିଣତ କରାଯାଇଛି । ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଲିଖିତ କବିତା, ପ୍ରବନ୍ଧ, ଚିଠି ଓ ସେ ପାଇଥିବା ବିଭିନ୍ନ ପୁରସ୍କାର ରଖାଯାଇଛି ।