"ଦେଶ କାଳ ପାତ୍ର"  ହେଉଛି ଜଗନ୍ନାଥ ପ୍ରସାଦ ଦାସଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ଏକ ଓଡ଼ିଆ ଐତିହାସିକ ପୁସ୍ତକ । ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଊ‍‍ନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଦ୍ଧରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଘଟିଯାଇଥିବା ପ୍ରଧାନ ପ୍ରଧାନ ଘଟଣାବଳୀ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଏବଂ ଉପ‍ନ୍ୟାସ ଶୈଳୀରେ ଲିଖିତ ଅଟେ । ଏହାର ପ୍ରକାଶକ ହେଉଛନ୍ତି କଟକର ଫ୍ରେଣ୍ଡ୍‍‍ସ ପବ୍ଲିଶର୍ସ । ଏହାର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ୧୯୯୨ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ଓ ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ପଞ୍ଚମ ସଂସ୍କରଣରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା  ଅନ୍ୟ ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ ଓ ପ୍ରକାଶନ ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ଏହି ପୁସ୍ତକଟି ଶ୍ରୀ ଯତୀନ୍ଦ୍ର ନାୟକଙ୍କଦ୍ୱାରା ଅନୁଦିତ ହୋଇ ପେଙ୍ଗୁଇନ୍‍ ଇଣ୍ଡିଆ ପ୍ରକାଶନ ସଂସ୍ଥାଙ୍କ ଜରିଆରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି । ଆହୁରି ମଧ୍ୟ ନେସନାଲ ବୁକ୍‍ ଟ୍ରଷ୍ଟଙ୍କ ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଏହି ବହିଟି ହିନ୍ଦୀ ଓ ବଂଗଳା ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦିତ ହୋଇ ସାରିଛି । ବିଷୟ ବସ୍ତୁ ଲେଖକଙ୍କ ଭାଷାରେ  "ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଦ୍ଧ ଥିଲା ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଦୁର୍ଦ୍ଧଶା ବିପର୍ଯ୍ୟୟ କିନ୍ତୁ ପୁଣି ଉତ୍ତରଣ ପୁନର୍ଜାଗରଣ ଓ ଅଗ୍ରଗତିର ସମୟ"  । ଏହି ପଚାଶ ବର୍ଷ ଭିତରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ହୋଇଥିବା ନ‍ଅଙ୍କ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ପୁରୀ ମନ୍ଦିର ଓ ଗଜପତି ବଂଶର ଉତ୍‍ଥାନ ପତନ, ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ବିକାଶ ତଥା ବିଦେଶୀ ଇଂରେଜ ସରକାରଙ୍କ ଶାସନ ପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ଆଧାର କରି ଏ ପୁସ୍ତକର ତେରଟି ଅଧ୍ୟାୟ ଲେଖା ଯାଇଅଛି । ଏ ପୁସ୍ତକର ମୁଖ୍ୟ ପାତ୍ରମାନେ ହେଲେ ନିମ୍ନ ଲିଖିତ ବ୍ୟକ୍ତିଗଣ । ଉତ୍କଳ ଗୌରବ ମଧୁସୂଦନ ଦାସ କର୍ମବୀର ଗୌରିଶଂକର ରାୟ ଫକୀର ମୋହନ ସେନାପତି ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ସାର୍‍ଟି ଇ ରେଭେନ୍ସା ଗଜପତି ଦିବ୍ୟସିଂହ ଦେବ  (୩ୟ) ଗଜପତି ମୁକୁନ୍ଦ ଦେବ  (୩ୟ) ଜନ୍‍ ବୀମ୍‍ସ ରାଧାନାଥ ରାୟ ପୁରୀ ରାଣୀ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣି ପାଟମହାଦେ‍ଇ ଯଦିଓ ପୁସ୍ତକରେ କୌଣସିଠାରେ ଦିଆଯାଇନାହିଁ, ତଥାପି ପୁସ୍ତକଟିର ଅନେକ ତଥ୍ୟସବୁ ସେତେବେଳର ଉତ୍କଳ ଦୀପିକା,ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କ  "ଆତ୍ମଜୀବନୀ"  ତଥା ଜନ୍‍ ବୀମ୍‍ସଙ୍କ ଆତ୍ମ ଜୀବନୀ  " "   (ଓଡ଼ିଆରେ ଜଣେ ଶାସକର ସ୍ମୃତି) ପୁସ୍ତକରୁ ନିଆଯାଇଥିବା ପରି ଜଣାଯାଏ  ।