ଆଲର୍ଜିକ ନାକ ପ୍ରଦାହ,  (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ଆଲର୍ଜିକ ରାଇନାଇଟିସ ବା ହେ ଫିଭର ଓ ପଲିନୋସିସ ଯଥାକ୍ରମେ ବା ବା ), ରୋଗ ହୁଏ ଯେତେବେଳେ ବାୟୁରେ ଥିବା ଆଲର୍ଜେନ ପ୍ରତି ଇମ୍ମ୍ୟୁନ ସିସ୍ଟମ ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରେ  । ଏହାର ଚିହ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷଣ: ନାକରୁ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ବୋହିବା, ଛିଙ୍କ, ନାମ ଲାଲ ଦେଖାଯିବା, ଗଲୁ କରିବା ଓ ଆଖି ଲୋତକରେ ଭରିଯିବା । ନାକରୁ ବୋହୁଥିବା ତରଳ ପଦାର୍ଥ ପରିଷ୍କାର ଥାଏ । ଆଲର୍ଜେନ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିବାର କିଛି ମିନିଟ ମଧ୍ୟରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ନିଦ୍ରା, କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟାଘାତ କରାଏ ସ୍କୁଲରେ ଓ ଏକାଗ୍ରତା ଭଙ୍ଗ କରାଏ । ପରାଗ ରେଣୁ ଯୋଗୁ ହେଉଥିବା ଲକ୍ଷଣ ବର୍ଷର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ଦେଖାଯାଏ । ଏହି ରୋଗ ଭୋଗୁଥିବା ଆନେକ ଲୋକଙ୍କର ଆଜମା, ଆଲର୍ଜିକ କଞ୍ଜକ୍‌ଟିଭାଇଟିସ ବା ଆଟପିକ ଡର୍ମାଟାଇଟିସ ହୁଏ । ପରାଗ ରେଣୁ, ପୋଷା ଯନ୍ତୁର ରୁମ, ଧୂଳି ଇତ୍ୟାଦି ବାୟୁମଣ୍ଡଳିୟ ଆଲର୍ଜେନ ଯୋଗୁ ଆଲର୍ଜିକ ନାକ ପ୍ରଦାହ ହୁଏ । ବଂଶଗତ ଜେନେଟିକ ଓ ପରିବେଶ ପ୍ରଭାବ ଏହି ରୋଗ ହେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି । କ୍ଷେତ ଘରେ ବଢ଼ୁଥିଲେ ଓ ଅଧିକ ପିଲାପିଲି ଥିଲେ ଏହି ରୋଗ ସଙ୍କଟ କମିଯାଏ । ଆଇଜିଇ ଆଣ୍ଟିବଡି ଆଲର୍ଜେନ ସ‌ହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହେଲେ ମାସ୍ଟସେଲରୁ ପ୍ରଦାହକାରୀ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ହିସ୍‌ଟାମିନ ନିର୍ଗତ ହୁଏ । ରୋଗ ଇତିହାସ, ସ୍କିନ ପ୍ରିକ ଟେଷ୍ଟ ଓ ଆଲର୍ଜେନ-ନିଶ୍ଚିତ ଆଇଜିଇ ଆଣ୍ଟବଡି ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା କରି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । ବେଳେ ବେଳେ ଏହି ପରୀକ୍ଷାରେ ମିଛ ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଫଳ ମିଳେ । ଏହି ରୋଗର ଲକ୍ଷନ ସାଧାରଣ ଥଣ୍ଡା ରୋଗ ସ‌ହ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ୨ ସପ୍ତାହରୁ ଅଧିକ ସମୟ ରହେ ଓ ଜ୍ୱର ହୁଏ ନାହିଁ । ପଶୁ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ପିଲାଦିନୁ ଆସିଲେ ଆଲର୍ଜି ସଙ୍କଟ ଟଳିଯାଏ । ନାକରେ ଦିଆଯାଉଥିବା ସ୍ଟିରଏଡ, ଆଣ୍ଟିହିସ୍ଟାମିନ ଯେପରିକି ଡାଇଫେନହାଇଡ୍ରାମିନ, କ୍ରୋମୋଲିନ ସୋଡ଼ିଅମ ଓ ଲିଉକୋଟ୍ରିଏନ ରିସେପ୍ଟର ଆଣ୍ଟାଗୋନିସ୍ଟ ଯେପରିକି ମୋଣ୍ଟେଲୁକାସ୍ଟ । ଏହା ନିମନ୍ତେ ଔଷଧ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପାର୍ଶ୍ୱପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଥାଏ । ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ଆଲର୍ଜେନ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଅନେକ ସମୟରେ ଉପକାରୀ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ଯାହାକୁ ଆଲର୍ଜେନ ଇମ୍ମ୍ୟୁନୋଥେରାପି କୁହାଯାଏ । ଚର୍ମ ତଳେ ଏହି ଇଞ୍ଜେକସନ ଦିଆଯାଏ ବା ଜିଭ ତଳେ ରଖିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଏ । ଚିକିତ୍ସା ୩ରୁ ୫ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲେ ଓ ତାପରେ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଉପକାର ମିଳିପାରେ । ଆଲର୍ଜିକ ନାକ ପ୍ରଦାହ ସର୍ବାଧିକ ଆଲର୍ଜି ରୋଗ ଯାହା ଲୋକଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ । ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ବାର୍ଷିକ ୧୦ରୁ ୩୦ ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ରୋଗ ଆକ୍ରମଣ କରେ । କୋଡ଼ିଏରୁ ଚାଳିଶ ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ରୋଗ ସାଧାରଣତଃ ଦେଖାଯାଏ । ରାଜେସ   ୧୦ମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଏହି ରୋଗ ସଠିକ ବିବରଣୀ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ । ଚାର୍ଲସ୍ ବ୍ଲାକଲେ ସନ ୧୮୫୯ରେ ଏହି ରୋଗର କାରଣରୂପେ ପରାଗ ରେଣୁକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିଥିଲେ । କ୍ଲେମେନ୍ସ ଭନ ପିର୍କେଟ ସନ ୧୯୦୬ରେ ଏହି ରୋଗର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀତା ବିଷୟ ଲେଖିଥିଲେ । ପୂର୍ବରୁ ଏକ ଭୂଲ ଥିଓରି ଅନୁସାରେ ନୂଆ ନଡ଼ା ଆଘ୍ରାଣ କଲେ ଏହା ହୁଏ, ଏହା କାରଣ ରୂପେ ଧରାଯାଉଥିଲେ ।