କୁଳଭୂଷଣ ଖାରବନ୍ଧା ଜଣେ ହିନ୍ଦୀ ଓ ପଞ୍ଜାବୀ ଫିଲ୍ମ ଅଭିନେତା । ୧୯୮୦ ଦଶକରେ ସେ ଶାନ   ନାମକ ଫିଲ୍ମରେ ଶକଳର ଖଳନାୟକ ଭୂମିକାରେ ଚମତ୍କାର ଭାବେ ଅଭିନୟ କରି ସାରା ଦେଶର ଲୋକ ନଜରକୁ ଆସିଥିଲେ । ତେବେ ସେ ୧୯୬୦ ମସିହାରୁ ଦିଲ୍ଲୀର ଯାତ୍ରୀକ ଥିଏଟର ଗ୍ରୁପରେ ଅନେକ ମଞ୍ଚ ନାଟକରେ ବିଭିନ୍ନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରି ଆସୁଥିଲେ । ୧୯୭୪ ମସିହାରେ ସେ ସାଇ ପରାଞ୍ଜପେଙ୍କ ସମାନ୍ତରାଳ ଫିଲ୍ମ କୁହାଯାଉଥିବା ଭିନ୍ନ ସ୍ୱାଦର ଫିଲ୍ମ  'ଜାଦୁ କା ଶଙ୍ଖ ' ରେ ଅଭିନୟ କଲା ପରେ ଅନେକ ସମାନ୍ତରାଳ ଫିଲ୍ମରେ ଭିନ୍ନ ଚରିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ପରେ ସେ ମହେଶ ଭଟ୍ଟଙ୍କ  'ଅର୍ଥ'  ,  ' ଏକ ଚଦର ମଇଲି ସି'  ପରି ମୁଖ୍ୟ ଧାରା ଫିଲ୍ମରେ ଅଭିନୟ କଲେ । ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା କୁଳଭୂଷଣଙ୍କ ଜନ୍ମ ୨୧ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୪୪ରେ ପଞ୍ଜାବର ଅଟକ ଜିଲ୍ଲାରେ ହେଇଥିଲା , ଯାହା ଏବେ ପାକିସ୍ତାନରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ତାଙ୍କ ପରିବାର ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଭାରତକୁ ଆସିଲେ ଓ ସେ ତାଙ୍କର ଶିକ୍ଷା ଯୋଧପୁର , ଡେହେରାଡୂନ ଆଲିଗଡ , ଓ ଦିଲ୍ଲୀରେ ନେଲେ । ସେ ଦିଲ୍ଲୀର କିରୋରିମଲ କଲେଜରୁ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ଅଭିନୟ ଜୀବନ ପାଠ ସାରିବା ପରେ ସେ ତାଙ୍କର କେତେକ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ସହ  ' ଅଭିୟାନ'  ନାମକ ଥିଏଟର ଗ୍ରୁପ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଓ ପରେ ଯାତ୍ରୀକ ଗ୍ରୁପରେ ଯୋଗ ଦେଇ ମଞ୍ଚ ନାଟକରେ ଅଭିନୟ କଲେ । ବହୁ ଭାଷିୟ ନାଟକ ଅନୁଷ୍ଠାନ  ' ଯାତ୍ରୀକ ' ରେ ସେ ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ପେଷାଦାର ମଞ୍ଚ ଅଭିନେତା ଥିଲେ । କିଛି କାଳ ପରେ  ' ଯାତ୍ରୀକ '  ବନ୍ଧ ହେଇଯିବା ପରେ ସେ କଲିକତା ଆସି ସେଠାରେ  ' ପଦାତିକ '  ନାମକ ଗ୍ରୁପରେ ଯୋଗ ଦେଲେ । ୧୯୭୪ରେ କୁଳଭୂଷଣ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଫିଲ୍ମ ଶ୍ୟାମ ବେନେଗାଲଙ୍କ  ' ନିଶାନ୍ତ' ରେ ଅଭିନୟ କଲେ । ପରେ ସେ  'ମନ୍ଥନ'  ,  ' ଭୂମିକା'  , 'କଳିଯୁଗ'  ,  'ଜୁନୁନ'  ପରି ସମାନ୍ତରାଳ ଫିଲ୍ମରେ ଅଭିନୟ କଲେ । କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଖ୍ୟାତି ପ୍ରକୃତରେ ପ୍ରଚାରିତ ହେଲା  'ଶାନ'  ଚିତ୍ରରେ ଲଣ୍ଡିତ ମସ୍ତକରେ ଖଲାଭିନେତା ଭାବରେ ଅଭିନୟ କଲା ପରେ । ତାହା ପରେ ସେ ଅନେକ ମୁଖ୍ୟ ସ୍ରୋତ ଫିଲ୍ମରେ ସେହି ପ୍ରକାର ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ତାହା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ସେ ସମାନ୍ତରାଳ କିମ୍ବା ଆର୍ଟ ଫିଲ୍ମ କୁହାଯାଉଥିବା ଭିନ୍ନ ସ୍ୱାଦ ଫିଲ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ଅଭିନୟ ଜାରି ରଖିଥିଲେ । ଖଳନାୟକ ଭୂମିକାରେ ସେ ନିଜକୁ ସୀତା ନ ରଖି ସବୁ ପ୍ରକାର ଚରିତ୍ର ଅଭିନୟରେ ନିଜର କଳାକାର କୃତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ । ହିନ୍ଦୀ ସହ ପଞ୍ଜାବୀ ଫିଲ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ସେ ବହୁତ ଭୂମିକାରେ ଅବତୀର୍ଣ ହେଇଥିଲେ । କୁଳଭୂଷଣ ଭାରତୀୟ ଫିଲ୍ମ ଛଡା ଜର୍ମାନ ଭାଷାର ଏକ ଫିଲ୍ମରେ ୨୦୦୯ରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ଓ ଟିଭି ସିରିୟାଲମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେ ମୁଖ୍ୟ ଅଭିନେତା ହିସାବରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।