ବିଦ୍ୟା ବାଲ  ଦେବନାଗରୀ:            (୧୨ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୩୭ - ୩୦ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୦) ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଜଣେ ମରାଠୀ ନାରୀବାଦୀ ଲେଖିକା/ସମ୍ପାଦକ ଥିଲେ  । ସେ ଭାରତରେ ପୁରୁଷଙ୍କ ସାମାଜିକ ସ୍ଥିତିର ସମାନତା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜଣେ ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ଥିଲେ । ଜୀବନୀ ସେ  "ସ୍ତ୍ରୀ"  ପତ୍ରିକାରୁ ନିଜର ପେଷା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୮୩ ମସିହାରୁ ୧୯୮୬ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନାରୀବାଦୀ ପ୍ରକାଶନର ସମ୍ପାଦକ ଥିଲେ । ସ୍ତ୍ରୀର ସମ୍ପାଦକତା ଛାଡ଼ିବା ପରେ ସେ ୧୯୮୯ ମସିହାରେ  "ମିଲୁନ୍ ସାରାୟଜାନି"           ‍     ସମ୍ପାଦନା ଏବଂ ପରିଚାଳନା କରିଥିଲେ । ଏହି ୱେବ୍ ପୃଷ୍ଠାରେ ମିଲୁନ୍ ସାରାୟଜାନି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାରେ ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିବା ସମ୍ପାଦକୀୟ ଧାରଣା ରହିଛି । ତାଙ୍କର ଜୀବନୀ କମଳକି ଏବଂ ଉପନ୍ୟାସ ବଳବନ୍ତତିଳ ଭାଟ୍ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟେ । ମହିଳାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପୂଜାପାଠରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାର ଅଧିକାର ପାଇବା ପାଇଁ ବିଦ୍ୟା ବାଲ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ହାଇକୋର୍ଟରେ ଏକ ଆଇନଗତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ । ହାଇକୋର୍ଟ ତାଙ୍କ ପେଟିପାଙ୍କ ସପକ୍ଷରେ ରହି ୧ ଏପ୍ରିଲ ୧୮୯୯ ମସିହାରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ । ସେ ମହିଳାଙ୍କ ଅଧିକାର ପାଇଁ ଅନେକ ଝଗଡା କରିଥିଲେ, ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ହେଉଛି ବମ୍ବେ ହାଇକୋର୍ଟରେ ଏକ ଆଇନଗତ ଯୁଦ୍ଧ ଯାହା ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଶନି ଶିଙ୍ଗନାପୁର ମନ୍ଦିରର ଅଭୟାରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାର ଅଧିକାର ଦେଇଥିଲା । ମୃତ୍ୟୁ ଭେଟେରାନ ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ତଥା ସାମ୍ବାଦିକ ବିଦ୍ୟା ବାଲଙ୍କ ୮୪ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଗୁରୁବାର ଦିନ ପୁଣେରେ ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା । ଜାତୀୟତାବାଦୀ କଂଗ୍ରେସ ଦଳର ନେତା ବିଦ୍ୟା ଚାଭାନ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ଯେ ବାଲଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ  ପ୍ରକୃତରେ ଏକ ଦୁଃଖଦ ମୁହୂର୍ତ୍ତ । ବାଲ ତାଙ୍କର ଶେଷ ନିଶ୍ୱାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ ବୋଲି ଶ୍ରୀମତୀ ଚାଭାନ କହିଛନ୍ତି । ପ୍ରଶଂସକଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ସମ୍ମାନ ଦେବା ପାଇଁ ବାଲଙ୍କ ମୃତଦେହ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାତ ରୋଡ ନିବାସରେ ରଖାଯାଇଥିଲା । ପରେ ତାଙ୍କର ଶବଦାହ ବୈକୁଣ୍ଠ ଶ୍ମଶାନରେ ହୋଇଥିଲା । ପୁଣେ ଶାଖା ମାନସ  ର ମୁଖ୍ୟ ନନ୍ଦିନୀ ଯାଦବ କହିଛନ୍ତି:  ମୁଁ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି ହେବା ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାତ ରୋଡ ବାସଭବନରେ ବିଦ୍ୟାଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲି  ସେ ଅସୁସ୍ଥ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଭାବନାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ ଏବଂ ଆମେ ମହିଳା ସମସ୍ୟା ଏବଂ ଆଗାମୀ ପଥର ପ୍ରତିଫଳିତ ବିଷୟରେ ପ୍ରାୟ ଚାରି ଘଣ୍ଟା ଧରି କଥା ହେଲୁ । ମୁଁ ଭାବୁଛି ତାଙ୍କ ସ୍ମୃତିକୁ ବଞ୍ଚାଇବାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପାୟ ହେଉଛି ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼େଇବା । ଆମର ବର୍ତ୍ତମାନ ସେହି ବଡ଼ ଦାୟିତ୍ୱ ରହିଛି   । ତାଙ୍କର ପରଲୋକ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ଦେଶରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଅଧିକାର ପାଇଁ ସଂଗ୍ରାମରେ ଏକ ବଡ଼ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ଛାଡିଦେବ । ତାଙ୍କର ପ୍ରେମ ପରିଶ୍ରମ ମିଲୁନ୍ ସାରଜାନୀ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜର ଭାବନା ପ୍ରକାଶ କରିବା ନିମନ୍ତେ ସବୁଦିନ ପାଇଁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସ୍ୱର ହୋଇ ରହିବ ବୋଲି ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ନିର୍ମୋଲାନ ସମିତି  (ମାନସ)ର ଅବିନାଶ ପାଟିଲ କହିଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ସହ ବାଲଙ୍କର ଏକ ଫଳପ୍ରଦ ସଙ୍ଗଠନ ଥିଲା  । ବିଶିଷ୍ଟ ଲେଖକ-କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା କିରଣ ମୋଗେ କହିଛନ୍ତି ଯେ,  ତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହେବା ମୋ ପାଇଁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ କ୍ଷତି । ଆମେ ସମସ୍ତେ ଶ୍ରୀମତୀ ବାଲଙ୍କ ମାର୍ଗଦର୍ଶନର ଛାୟାରେ ବାସ କରିଥିଲୁ ଏବଂ ଉଭୟ ପୁରୁଷ ଏବଂ ମହିଳାଙ୍କ ସମାନ ଅଧିକାର ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରିବା ଅଭିଯାନ କେବେ ଭୁଲିହେବ ନାହିଁ  ।