ବାଣୀ ଜୟରାମ,  (୩୦ ନଭେମ୍ବର ୧୯୪୫ - ୪ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୩) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ ଗାୟିକା ଥିଲେ  ।  'ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ମୀରା'  ଉପାଧୀରେ ସମ୍ମାନୀତ ଏହି କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ, ଓଡ଼ିଆ ସମେତ ପ୍ରାୟ ୧୮ଟି ଭାରତୀୟ ଭାଷାରେ ୧୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ଗୀତରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ । ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷା ବାଣୀ ଜୟରାମ, ୧୯୪୫ ମସିହା ନଭେମ୍ବର ୩୦ତାରିଖରେ ତାମିଲନାଡୁର ଭେଲୋରଠାରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପରିବାରରେ ସଙ୍ଗୀତର ପରିବେଶ ରହିଥିଲା । ବାଣୀ ଜୟରାମଙ୍କୁ ମାତ୍ର ୫ ବର୍ଷ ହୋଇଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀଙ୍କ ଗୁରୁ ରଙ୍ଗା ରାମାନୁଜ ଆୟଙ୍ଗର, ବାଣୀଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରତିଭାକୁ ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ ଓ ତାପରେ ତାଙ୍କର ବିଧିବଦ୍ଧ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ୮ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ଆକାଶବାଣୀ, ମାଡ୍ରାସ କେନ୍ଦ୍ରରେ ସଙ୍ଗୀତ ପରିବେଷଣ କରିଥିଲେ । ବାଣୀ, ଗୁରୁ କୁଡାଲୋର ଶ୍ରୀନିବାସ ଆୟଙ୍ଗର, ଟି.ଆର. ବାଲସୁବ୍ରମଣୟମ୍ ଓ ଆର୍. ଏସ୍. ମଣିଙ୍କଠାରୁ କର୍ଣ୍ଣାଟକୀ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷାଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ତଥା ଗୁରୁ ଉସ୍ତାଦ ଅବଦୁଲ ରେହମାନ ଖାଁଙ୍କଠାରୁ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନି ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ଜୟରାମଙ୍କୁ ବିବାହ କରି, ମୁମ୍ବାଇ ଆସିବାପରେ, ସେ ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ ଗାୟିକା ଭାବରେ ନିଜକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରାଇପାରିଥିଲେ । ବୃତ୍ତିଗତ ଜୀବନ ୧୯୭୧ମସିହାରେ, ବାଣୀ ଜୟରାମଙ୍କୁ  'ଗୁଡ୍ଡି'  ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିବାର ପ୍ରଥମ ସୁଯୋଗ ମିଳିଥିଲା । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ଗୀତ  'ବୋଲେରେ ପପିହରା'  ଖୁବ ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇଥିଲା ଓ ବାଣୀ ଜୟରାମଙ୍କୁ ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ଖୁବ ପରିଚିତି ଆଣିଦେଇଥିଲା । ୧୯୭୮ ମସିହାରେ ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାସଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ନିର୍ମିତ ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଶଙ୍ଖ ମହୂରୀରେ ସେ ଗାଇବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଥିଲେ ଓ ଓଡ଼ିଆ ଦର୍ଶକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖୁବ ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇପାରିଥିଲେ । ଏହାପରେ ବଳିଦାନ, ତପସ୍ୟା, ଶଙ୍ଖା ସିନ୍ଦୂର ଆଦି ବହୁ ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପାଇଁ ସେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ । ୧୯୮୧ରେ ନିର୍ମିତ ଦେବଯାନୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପାଇଁ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ ଭାବରେ ରାଜ୍ୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ । ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର ଜାତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ ଗାୟିକା- ୧୯୭୫  (ଅପୂର୍ବା ରାଗଙ୍ଗଲ) ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ ଗାୟିକା- ୧୯୮୦  (ଶଙ୍କର ଭର୍ଣମ) ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ ଗାୟିକା- ୧୯୯୧  (ସ୍ୱାତୀ କିରଣମ) ଫିଲ୍ମଫେୟାର ପୁରସ୍କାର ଲାଇଫଟାଇମ ପୁରସ୍କାର  (ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ଫିଲ୍ମଫେୟାର ପୁରସ୍କାର) - ୨୦୧୩ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ ଗାୟିକା - ୧୯୮୦  (ମୀରା) ରାଜ୍ୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ ଗାୟିକା (ଗୁଜରାଟ) - ୧୯୭୨ (ଘୁଙ୍ଗଟ) ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ ଗାୟିକା (ତାମିଲନାଡୁ) - ୧୯୭୯   ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ ଗାୟିକା ନନ୍ଦୀ ସମ୍ମାନ - ୧୯୭୯  (ଶଙ୍କର ଭର୍ଣମ) ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ ଗାୟିକା  (ଓଡ଼ିଶା) - ୧୯୮୨  (ଦେବଯାନୀ) ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁରସ୍କାର ମିଆଁ ତାନସେନ ସମ୍ମାନ - ୧୯୭୨ କଲାଇ ମାମ୍ମନୀ ସମ୍ମାନ - ୧୯୯୧ ଲାଇଫଟାଇମ ପୁରସ୍କାର  (ତାମିଲନାଡୁ ସରକାର) - ୨୦୦୪ କାମୁକାର ସମ୍ମାନ - ୨୦୦୪,୨୦୦୫ ମୁଧ୍ରା ସମ୍ମାନ - ୨୦୦୬ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ମୀରା - ୨୦୦୭ ସୁବ୍ରମଣ୍ୟ ଭାରତୀ ସମ୍ମାନ - ୨୦୧୨ ମୃତ୍ୟୁ ୨୦୨୩ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ୪ ତାରିଖରେ ନିଜର ଚେନ୍ନାଇସ୍ଥିତ ବାସଭବନରେ ପଡ଼ିଯାଇ ତାଙ୍କର ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା  ।