ମଧୁମେହ ଟାଇପ ୨  (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ 2) ଏକ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଚୟାପଚୟ ବେମାରୀ   ଯେଉଁଥିରେ ଅଧିକ ରକ୍ତ ଶର୍କରା, ଇନସୁଲିନ ପ୍ରତିରୋଧ ଓ ଆପେକ୍ଷିକ ଇନସୁଲିନ ଅଭାବ ଦେଖାଯାଏ  । ଏହାର ସାଧାରଣ ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକ ଶୋଷ, ଅଧିକ ପରିସ୍ରା ଓ ଅକାରଣ ଓଜନ ହ୍ରାସ ହୁଏ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକ ଭୋକ, ଥକ୍କା ଲାଗିବା ଓ ଶୁଖୁ ନ ଥିବା ଘାଆ ଦେଖାଯାଏ । ଲକ୍ଷଣ ଗୁଡ଼ିକ ଧୀରେ ଧୀରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ । ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଅଧିକ ରକ୍ତ ଶର୍କରା ଥିବା କାରଣରୁ ହୃଦ୍‌ରୋଗ, ସ୍ଟ୍ରୋକ, ଡାଏବେଟିକ ରେଟିନୋପାଥି ଯୋଗୁ ଅନ୍ଧତ୍ୱ, ବୃକ୍‌କ ଫେଲ ଓ ସ୍ୱଳ୍ପ ରକ୍ତ ସଞ୍ଚାଳନ ହେବା ଯୋଗୁ ଅବୟବ ଆମ୍ପୁଟେସନ କରିବାକୁ ପଡ଼େ । ହଠାତ୍ ହାଇପରମୋଲାର ହାଇପରଗ୍ଲାଇସେମିକ ଷ୍ଟେଟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଡାଏବେଟିକ କିଟୋଏସିଡୋସିସ କ୍ୱଚିତ ହୁଏ । ସାଧାରଣତଃ ଜେନେଟିକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଥିବା ଓ ବ୍ୟାୟାମ ନ କରୁଥିବା ମୋଟା ଲୋକଙ୍କୁ ଟାଇପ ୨ ମଧୁମେହ ରୋଗ ହୁଏ । ସମୁଦାୟ ମଧୁମେହ ରୋଗୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୯୦% ଏହି ଧରଣର ରୋଗୀ ଓ ବାକି ୧୦% ପ୍ରାଥମିକ ଡାଏବେଟିସ ଟାଇପ ୧ ଓ ଗର୍ଭ ଡାଏବେଟିସ ଧରଣର ରୋଗୀ । ଡାଏବେଟିସ ମେଲିଟସ ଟାଇପ ୧ ରୋଗୀଙ୍କର ଅଗ୍ନାଶୟରେ ଥିବା ଆଇଲେଟ ଅଫ ଲାଙ୍ଗରହାନସ୍ ତୄଟି ଯୋଗୁ ଇନସୁଲିନ କ୍ଷରଣର ଘୋର ଅଭାବ ଥାଏ । ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ନିମନ୍ତେ ଫାସ୍ଟିଙ୍ଗ ପ୍ଲାଜମା ଗ୍ଲୁକୋଜ, ଓରାଲ ଗ୍ଲୁକୋଜ ଟୋଲେରାନ୍ସ ଟେଷ୍ଟ ବା ଗ୍ଲାଇକେଟେଡ ହେମୋଗ୍ଲୋବିନ ଏ୧ସି ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଏ । ସାଧାରଣ ଓଜନ, ନିୟମିତ ବ୍ୟାୟାମ ଓ ଉପ‌ଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟରେ ଡାଏବେଟିସ ଟାଇପ ୨ ପ୍ରତିରୋଧ କରିହୁଏ । ଡାଏବେଟିକ ଖାଦ୍ୟ ଓ ବ୍ୟାୟାମ ହିଁ ଏହାର ଚିକିତ୍ସା । ରକ୍ତ ଶର୍କରା ନ କମିଲେ ମେଟଫର୍ମିନ ଔଷଧ ଦିଆଯାଏ । ଅନେକ ରୋଗୀ ଇନସୁଲିନ ଇଞ୍ଜେକସନ ଆବଶ୍ୟକ କରନ୍ତି । ଇନସୁଲିନ ଇଞ୍ଜେକସନ ନେଉଥିବା ଲୋକଙ୍କର ରୁଟିନ ରକ୍ତ ଶର୍କରା ଚେକଅପ୍ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ କିନ୍ତୁ ବଟିକା ଖାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏନି । ମୋଟା ଲୋକଙ୍କର ବାରିଆଟ୍ରିକ ଅପରେଶନଦ୍ୱାରା ରୋଗରେ ଉନ୍ନତି ହୁଏ । ସନ ୧୯୬୦ ପରଠାରୁ ଡାଏବେଟିସ ୨ ଟାଇପ ରୋଗ ହାର ମୋଟାପଣ ହାର ସ‌ହିତ ସମାନ୍ତରାଳ ଭାବରେ ବଢ଼ିଚାଲିଛି । ସନ ୧୯୮୫ରେ ୩୬୫ ନିୟୁତ ରୋଗୀ ଥିବା ବେଳେ ସନ ୨୦୧୩ରେ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ି ୩୬୫ ନିୟୁତ ହୋଇଛି । ମଧ୍ୟ ବୟସ ବା ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟରେ ଏହି ରୋଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଏହି ରୋଗ ଯୋଗୁ ୧୦ ବର୍ଷ ଆୟୁଷ କମିଯାଏ । ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରଥମ ରୋଗୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଡାଏବେଟିସ ଗୋଟିସ । ଡାଏବେଟିସ ରୋଗରେ ଇନସୁଲିନର ଗୁରୁତ୍ୱ ସନ ୧୯୨୦ରେ ଅବଧାରଣ କରାଯାଇଥିଲା ।