କୁଞ୍ଜରାଣୀ ଦେବୀ ଜଣେ ଭାରତୀୟ ମହିଳା ଭାରତ୍ତୋଳନକାରୀ । ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ସେ ୧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୬୮ରେ ମଣିପୁରର ଇମ୍ଫାଲଠାରେ କାଇରଙ୍ଗ ମଲାଇ ଲେଇକାଇ ନାମକ ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ୧୯୭୮ ମସିହାରେ ସ୍କୁଲରେ ପଢୁଥିବା ସମୟରେ ଖେଳକୁଦରେ ପ୍ରଥମେ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । ଇମ୍ଫାଲରୁ ସେ ନିଜର ସ୍ନାତକ ପଢ଼ା ସାରିବା ବେଳକୁ ଭାରତ୍ତୋଳନ ତାଙ୍କର ନିଶା ପାଲଟି ସାରିଥିଲା । ପରେ ସେ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ରିଜର୍ଭ ପୁଲିସ ଫୋର୍ସ ବିଭାଗରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ତା ଛଡା ସେ ୧୯୯୬ରୁ ୧୯୯୮ ଯାଏଁ ପୁଲିସ ଚମ୍ପିୟାନସିପରେ ପତାକା ଧାରଣ କରିବାର ସୌଭାଗ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ । ସେହି ସମୟସୀମା ମଧ୍ୟରେ ସେ ଭାରତୀୟ ପୁଲିସ ବାହିନୀର ଅଧିନାୟିକା ମଧ୍ୟ ରହିଥିଲେ । କ୍ରୀଡ଼ା ଜୀବନ ସମ୍ମାନ ଦେବୀ ୧୯୯୦ ଅର୍ଜୁନ ପୁରସ୍କାର ବିଜୟିନୀ ହୋଇଥିଲେ ଓ ଲିଆଣ୍ଡ ପେସଙ୍କ ସଙ୍ଗେ ୧୯୯୬-୯୭ରେ ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ଖେଳ ରତ୍ନ ପୁରସ୍କାର ଜିତିଥିଲେ । ସେହି ବର୍ଷ ସେ କେକେ ବିର୍ଲା ଖେଳ ପୁରସ୍କାର ମଧ୍ୟ ଜିତିଥିଲେ । ଭାରତ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନୀତ କରିଥିଲେ । ସେ ୫୦ରୁ ଅଧିକ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ପୁରସ୍କାରରେ ବିଜୟିନୀ । ସେ ମେଲବର୍ଣ୍ଣରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ୨୦୦୬ କମନ୍ସ ୱେଲ୍‌ଥ ଗେମ୍ସରେ ୪୮ କେଜି ମହିଳା ଭାରତ୍ତୋଳନରେ ମୋଟ ୧୬୬ କେଜି ଉତ୍ତୋଳନ କରି  (୭୨ କେଜି ସ୍ନାଚରେ ଓ ୯୪ କେଜି କ୍ଲିନ ଆଣ୍ଡ ଜର୍କରେ ସମେତ) ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଜିତିଥିଲେ  ।