ଖଜ୍ଜିଆର   ହିନ୍ଦୀ ରେ         , ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ଶୈଳ ନିବାସ । ଚମ୍ବା ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ଏହି ସହର ଡେଲହାଉସୀଠାରୁ ପ୍ରାୟ 24 କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଖଜ୍ଜିଆର ଏକ ଛୋଟ ପାର୍ବତ୍ୟ ଚଟାଣ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସାନ ହ୍ରଦ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଏହି ହ୍ରଦକୁ ଏକ ଝରଣା ଦେଇ ଜଳ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ । ବୁଡୁବୁଦିଆ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘେରା ହେଇଥିବା ଏହି ଶୈଳନିବାସ ସମୁଦ୍ରପତ୍ତନଠାରୁ ୬,୫୦୦ ଫୁଟ ଉଛରେ ରହିଛି । ପଶ୍ଚିମ ହିମାଳୟର ଧଉଳାଧାର ପର୍ବତ ଶ୍ରେଣୀର ପାଦ ଦେଶରେ ଥିବା ଏହି ଶୈଳନିବାସ ଅଞ୍ଚଳରୁ ପର୍ବତର ଶିକ୍ଷାର ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହୁଏ । ଏଠାରେ ଥିବା ଅରଣ୍ୟକୁ କାଲାଟପ ଖଜ୍ଜିଆର ଅଭୟାରଣ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ଖଜ୍ଜିଆରକୁ ଏକ ବିରଳ ଶୈଳନିବାସ କୁହା ଯାଏ , କାରଣ ଏଠାରେ ସବୁଜିମା ସହିତ ହ୍ରଦ ଓ ପରିବେଶ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଖଜ୍ଜିଆରକୁ ନିକଟତମ ସହର ଡେଲହଉସୀଠାରୁ ରାସ୍ତାରେ ବସ ଯୋଗେ ୧ ଘଣ୍ଟାରେ ପହଞ୍ଚି ହେଇଥାଏ । ମିନି ସ୍ୱିଜରର୍ଲାଣ୍ଡ ଜୁଲାଇ ୭, ୧୯୯୨ରେ ତତ୍କାଳୀନ ସ୍ୱୀଜରଲାଣ୍ଡର ଭାଇସ କାଉନ୍ସିଲର ଓ ଭାରତର ସ୍ୱୀଜରଲାଣ୍ଡର ଦୂତାବାସର ମୁଖ୍ୟ ୱିଲିଟି   ବ୍ଳାଜର ଖଜଯର ଭ୍ରମଣରେ ଆସି ଏହାର ସୌନ୍ଦର୍ଜ୍ୟକୁ ସ୍ୱୀଜରଲାଣ୍ଡ ସହ ତୁଳନା କରିଥିଲେ ଓ ଏହାକୁ  'ମିନି ସ୍ୱୀଜରଲାଣ୍ଡ '  ନାମ ଦେଇଥିଲେ । ସେ ସେଠାରେ ଏକ ବୋର୍ଡ ମଧ୍ୟ ଲଗେଇଥିଲେ ଯହିଁରେ  " ଏଠାରୁ ସ୍ୱୀଜରଲାଣ୍ଡର ଦୂରତା ୬୧୯୪ କିଲୋମିଟର ବୋଲି ଲେଖା ଥିଲା । ତାଙ୍କରଦ୍ୱାରା ଖଜ୍ଜିଆର ବିଷୟ ପ୍ରଚାର ହେଲା ପରେ ଖଜ୍ଜିଆର ବିଶ୍ୱ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ମେପରେ ଆସିଲା । ସ୍ମାରକୀ ହିସାବରେ ବ୍ଳାଜର ଏଠାରୁ ସିଲାଖଣ୍ଡ ମନ ନେଇଥିଲେ , ଯାହା ଆଜି ଭି ସ୍ୱିସ ପାର୍ଲାମେନ୍ଟ ଭବନ ବାହାରେ ସଜ୍ଜିତ ହେଇ ଅଛି । ରହଣି ସୁବିଧା ଏଠାରେ ଏକ ହୋଟେଲ ଓ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ବିଭାଗଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ କଟେଜ ସବୁ ରହିଛି । ଜଙ୍ଗଲ ଓ ବିଭାଗର ରେସ୍ଟ ହାଉସ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଆହୁରି କିଛି ହୋଟେଲ ନିର୍ମିତ ହଉଛି ଯାହା ସେ ସ୍ଥାନର ପରିବେଶକୁ ଖାପ ଖାଇ ନ ପରେ । ଯାତାୟତ ଖଜ୍ଜିଆରକୁ ସୀମିତ ବସ ସେବା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭଡାରେ ଗାଡି ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ । ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ ହ୍ରଦର ଚତୁର୍ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଭ୍ରମଣ , ଘୋଡାରେ ଚଢ଼ି ବୁଲିବା , ଟ୍ରେକିଙ୍ଗ କରିବା ଖଜ୍ଜିଆରର ମୁଖ୍ୟ ଆମୋଦକର କ୍ରୀଡ଼ା । ଦଉଲାଧର ପର୍ବତ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲରେ ଭରା ଏହି ପର୍ବତ ତଳେ ଖଜ୍ଜିଆର ଥିବାରୁ ଏହି ପର୍ବତର ମନୋରମ ଦୃଶ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ । ଖଜ୍ଜିନାଗ ମନ୍ଦିର ହ୍ରଦରୁ କିଛି ଦୂରରେ ଖାଜ୍ଜି ନଗ ମନ୍ଦିର ରହିଛି । ଏହା ୧୨ ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ନିର୍ମିତ ହେଇଥିବା ଜଣା ପଡେ । ଏହାର ମଣ୍ଡପରେ ପାଣ୍ଡବ ଓ ପରାଜିତ କୌରବ ମାନଙ୍କ ଛବି ରହିଛି । ନାଗଙ୍କୁ ଅର୍ପିତା ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ନାଗ ମୂର୍ତି ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଟ୍ରେକିଙ୍ଗ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଖଜ୍ଜିଆରରେ ଟ୍ରେକିଙ୍ଗ ସୁବିଧା ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ । ଖଜ୍ଜିଆରରୁ ଦୟନକୁଣ୍ଡ ଯାଏ ୩.୫ କିଲୋମିଟରର ସହଜରୁ ମଧ୍ୟମ ଧାରଣର ଟ୍ରେକିଙ୍ଗ ରାସ୍ତା ରହିଛି । ସୁନ୍ଦର ପ୍ରକୃତିକ ପରିବେଶ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଏହି ଟ୍ରେକିଙ୍ଗ ରାସ୍ତାରେ ନବାଗତ ଓ ବାଳକମାନେ ମଧ୍ୟ ଟ୍ରେକିଙ୍ଗ କରି ପାରନ୍ତି ।