ଚିନୁଆ ଆଚେବେ    (, ଜନ୍ମ ନାମ ଆଲବର୍ଟ ଚିନୁଆଲୁମୋଗୁ ଆଚେବେ/ , ନଭେମ୍ବର ୧୬, ୧୯୩୦-ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୧, ୨୦୧୩) ଜଣେ ନାଇଜେରିଆ ଅଧିବାସୀ ଥିଲେ ଓ ସେ ଉପନ୍ୟାସକାର  , କବି  , ପ୍ରଫେସର   ଓ ସମାଲୋଚକ   ଥିଲେ  । ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଉପନ୍ୟାସ ଥିଙ୍ଗସ ଫଲ ଆପାର୍ଟ  ( -1958), ତାଙ୍କର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃତି ରୂପେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ, ଓ ଆଧୁନିକ ଆଫ୍ରିକୀୟ ସାହିତ୍ୟରେ   ବ‌ହୁଳ ଭାବରେ ପଢ଼ାଯାଇଥିବା ପୁସ୍ତକର ସ୍ୱୀକୃତି ପାଇଛି  । ସେ ମ୍ୟାନ ବୁକର ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ ପୁରସ୍କାର ସନ ୨୦୦୭ରେ ପାଇଥିଲେ । ଓଗିଡ଼ିର   ଇଗବୋ ସ‌ହର  , ନାଇଜେରିଆରେ ସେ ପିତାମାତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲାଳନ ପାଳନ କରାଯାଇଥିଲେ, ସ୍କୁଲରେ ଅତୀବ ଭଲ ପାଠ ପଢ଼ି ମେଡିସିନ ପଢ଼ିବାକୁ ସ୍କଲାରସିପ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ବିବେଚିତ ହୋଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମନ ବଦଳେଇ ୟୁନିଭରସିଟି କଲେଜ, ବର୍ତ୍ତମାନର ଇବାଦାନ ୟୁନିଭରସିଟିରେ   ଇଂରାଜୀ ଭାଷା ପଢ଼ିଲେ । ୟୁନିଭରସିଟି ଛାତ୍ରାବସ୍ଥାରେ ସେ ଧର୍ମ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ସଂସ୍କୃତିର ମୋହରେ ପଡ଼ି ଗଳ୍ପ ଲେଖିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସ୍ନାତକ ହେବା ପରେ ସେ ନାଇଜେରିଆନ ବ୍ରଡ଼କାଷ୍ଟିଙ୍ଗ ସର୍ଭସରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ଓ ଲାଗୋସ   ମେଟ୍ରୋପଲିସକୁ ଯାଇଥିଲେ । ସନ ୧୯୫୦ର ଶେଷ ଭାଗରେ ତାଙ୍କ ରଚିତ ଥିଙ୍ଗସ ଫଲ ଆପାର୍ଟ   ଉପନ୍ୟାସ ନିମନ୍ତେ ପୃଥିବୀବ୍ୟାପୀ ଲୋକଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପନ୍ୟାସମାନଙ୍କର ନାମ ନୋ ଲଙ୍ଗର ଆଟ ଇଜ   ୧୯୬୦, ଆରୋ ଅଫ ଗଡ   ୧୯୬୪, ଏ ମ୍ୟାନ ଅଫ ଦି ପିଓପ୍ଲ   ୧୯୬୬, ଓ ଆନ୍ଥଲସ ଅଫ ସାଭାନ୍ନାହ   ୧୯୮୭ । ଉପନ୍ୟାସ ଗୁଡ଼ିକ ସେ ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ଲେଖି କଲୋନାଇଜରସ ଲାଙ୍ଗୁଏଜକୁ ଆଫ୍ରିକୀୟ ସାହିତ୍ୟରେ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ । ସନ ୧୯୭୫ରେ ତାଙ୍କର ବକ୍ତୃତା ଆନ ଇମେଜ ଅଫ ଆଫ୍ରିକାକୁ   :  '  " "  ଜୋସେଫ କନରାଡ଼   ତିକ୍ତ ସମାଲୋଚନା କରିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ପରେ ଏହା ଦି ମାସାଚୁସେଟ ରିଭିୟୁରେ   ବିବାଦ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲା । ସନ ୧୯୬୭ରେ ନାଇଜେରିଆରୁ ବିଆଫ୍ରା   ଅଲଗା ହୋଇ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ହେଲାବେଳେ ଆଚେବେ ସେହି ନୂଆ ଦେଶର ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ ଭଳି ସ୍ୱାଧୀନତା ନିମନ୍ତେ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ । ଫଳରେ ସେଠାରେ ଗୃହ ଯୁଦ୍ଧ ଲାଗିଗଲା ବେଳେ ମୃତ୍ୟୁ, କ୍ଷୁଧା ଓ ହିଂସା ଜର୍ଜରିତ ଲୋକଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ସେ ୟୁରୋପ ଓ ଆମେରିକାର ଲୋକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ଅପିଲ କରିଥିଲେ । ଏହି ସ୍ଥାନ‌କୁ ସନ ୧୯୭୦ରେ ନାଇଜେରିଆ ସରକାର ପୁନଶ୍ଚ ଅଧିକାର କରିବା ପରେ ସେ ରାଜନୈତିକ ଦଳରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପରେ ଦୁର୍ନିତି ହେଉଥିବା ଦେଖି ସେ ତ୍ୟାଗ ପତ୍ର ଦେଇଥିଲେ । ସେ ୧୯୭୦ ଦଶକରେ କିଛି ବର୍ଷ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ବାସ କରିଥିଲେ ଓ ଏକ କାର ଦୁର୍ଘଟଣା ପରେ ବିକଳାଙ୍ଗ ହୋଇ ସେ ସନ ୧୯୯୦ରେ ସେଠାକୁ ଫେରିଥିଲେ ।