ମୁଣ୍ଡ ଉକୁଣୀ ସଂକ୍ରମଣ  (ଇଂରାଜୀରେ , ଅନ୍ୟ ନାମ ପେଡିକୁଲୋସିସ୍ କ୍ୟାପିଟିସ୍ ଇଂରାଜୀରେ ,କିମ୍ବା ) ଏକ ପରଜୀବୀ ମୁଣ୍ଡ ଉକୁଣୀ ପେଡିକୁଲୋସିସ୍ ହ୍ୟୁମାନସ୍ କ୍ୟାପିଟିସ୍‌ଦ୍ୱାରା   ଖପୁରି ଆବରଣରେ   ଏକ ପ୍ରକାର ପରଜୀବୀ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗର ନାମ  । ଉକୁଣୀ କାମୁଡ଼ାଦ୍ୱାରା କୁଣ୍ଡେଇ ହେବା ଅତି ସାଧାରଣ କଥା । ପ୍ରଥମ ଥର ହେଉଥିଲେ ୬ ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଲୁ ନ ହୋଇପାରେ । ଆଉଥରେ ସଂକ୍ରମଣ ହେଲେ ଶୀଘ୍ର ଲକ୍ଷଣ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଗଲୁ ହେବାଦ୍ୱାରା ଶୋଇବାରେ ବ୍ୟାଘାତ ହୁଏ । ମୋଟା ମୋଟି ଏହା ଏକ ସାଂଘାତିକ ରୋଗ ନୁହେଁ । ଆଫ୍ରିକାରେ ମୁଣ୍ଡ ଉକୁଣୀ ଅନ୍ୟ କେତେକ ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ୟୁରୋପ ଓ ଉତ୍ତର ଆମେରିକାରେ ଏହା ହୁଏ ନାହିଁ । ଏହି ରୋଗ ହୋଇଥିବା ଲୋକର ମୁଣ୍ଡ ସଂସ୍ପର୍ଷରେ ଆସିଲେ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । ଏହି ରୋଗର କାରଣ ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେନାହିଁ । ଏହି ରୋଗ ପ୍ରସାରଣରେ ବିଲେଇ ବା କୁକୁର ଭଳି ପଶୁଙ୍କର କୌଣସି ଭୂମିକା ନ ଥାଏ । ଉକୁଣି କେବଳ ମଣିଷ ରକ୍ତ ପିଇ ବଞ୍ଚନ୍ତି ଓ ମନୁଷ୍ୟ କେଶ ମଧ୍ୟରେ ରହି ପାରନ୍ତି । ବୟଃପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ଏହାର ଲମ୍ବ ୨ରୁ ୩ ମି.ମି. ହୁଏ । ମାନବଠାରେ ସଂଲଗ୍ନ ନ ହେଲେ ୩ ଦିନଠାରୁ ଅଧିକ ବଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ । ଦେହ ଉକୁଣୀ ଓ କଙ୍କଡ଼ା ଉକୁଣୀଦ୍ୱାରା ମାନବ ମଧ୍ୟ ସଂକ୍ରମିତ ହୋଇପାରନ୍ତି । ଜୀବନ୍ତ ଉକୁଣୀ ଦେଖି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । ପାନିଆ ସାହାଯ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଖୋଜିଲେ ମିଳନ୍ତି । ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ନିମନ୍ତେ ଖାଲି ଅଣ୍ଡାଖୋଳ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ । ମୁଣ୍ଡ ଲଣ୍ଡା କରିଦେବା ଓ ସରୁଦାନ୍ତ ଥିବା ପାନିଆରେ ବାରମ୍ବାର ମୁଣ୍ଡ କୁଣ୍ଡେଇବା ଏହାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଚିକିତ୍ସା ଅଟେ । ଅନେକ ଗୁଡ଼ିଏ ମୁଣ୍ଡରେ ଲଗାଇବା ନିମନ୍ତେ ଫଳପ୍ରଦ ଔଷଧ ମିଳୁଛି ଯଥା ମାଲାଥିଅନ, ଇନଭରମେକ୍ଟିନ ଓ ଡାଇମେଟିକୋନ । ପାଇରେଥ୍ରଏଡ ଦଳର ପରମେଥ୍ରୀନ ସାଧାରଣତଃ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ବୃଦ୍ଧିକାରୀ ପ୍ରତିରୋଧ ଗୁଣ ଯୋଗୁ ଏହା କମ ଫଳପ୍ରଦ ହୁଏ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମେଡିସିନମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତାର ପ୍ରମାଣ ମିଳୁନି । ମୁଣ୍ଡ ଉକୁଣୀ ଅତି ସାଧାରଣ, ବିଶେଷତଃ ପିଲାମାନଙ୍କଠାରେ ଦେଖାଯାଏ । ୟୁରୋପରେ ବିଭିନ୍ନ ଦଳ ମଧ୍ୟରୁ ୧ରୁ ୨୦ % ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ସଂକ୍ରମଣ ହୁଏ । ୟୁରୋପରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ୬ରୁ ୧୨ ନିୟୁତ ପିଲା ଏହି ରୋଗର ଶିକାର ହୁଅନ୍ତି । ଏହା ପୁଅଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ଝିଅଙ୍କର ଅଧିକ ହୁଏ । ପୁରାକାଳରୁ ମୁଣ୍ଡ ଉକୁଣୀ ଉପକାରୀ ବୋଲି ଧରାଯାଉଥିଲା, କାରଣ ଏହା ଅଧିକ ବିପଦ ଜନକ ଦେହ ଉକୁଣୀରୁ ରକ୍ଷା କରେ । ଏହି ରୋଗ ଯୋଗୁ ସାମାଜିକ ବାଛନ୍ଦ ହେବା ସମ୍ଭାବନା ରହେ ।