ଆଦି ପରାଶକ୍ତି‌  ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ , ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ         ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଶାକ୍ତ ମତରେ ତାଙ୍କୁ ପରମାତ୍ମା   ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲୋକପ୍ରିୟ ନାମ: ପରମ ଶକ୍ତି, ଆଦି ଶକ୍ତି, ମହା ଶକ୍ତି, ମହାଦେବୀ, ମହାଗୌରୀ, ମହାସରସ୍ୱତୀ, ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ, ମହାକାଳୀ, ସତ୍ୟ ଶକ୍ତି, ବା କେବଳ ଶକ୍ତି । ପରମ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ଦେବୀ ଭାଗବତ ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆଦି ସ୍ରଷ୍ଟା, ପାଳନ କର୍ତ୍ତା ଓ ସଂକାର କର୍ତ୍ତା । ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଆଦି ପରାଶକ୍ତି‌ଙ୍କର ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ଓ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅବତାର ରୂପେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଶବ୍ଦ ବିନ୍ୟାସ ଆଦି ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଆରମ୍ଭ, ମୂଳ ଶକ ଅର୍ଥ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ସାରା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଶକ୍ତି‌କୁ ସୂଚାଏ ପରାଶକ୍ତି । ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେବୀ ଗୀତା ଅନୁସାରେ ଏକ ଶକ୍ତି ଭାବରେ ପାର୍ବତୀ ଅବତାର ହେବା ପୂର୍ବରୁ ସେ ରାଜା ହିମାଳ‌ୟଙ୍କ ପାଖରେ ତାଙ୍କର ଚିରନ୍ତନ ଓ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଜ୍ଞାନ ଦର୍ଶାଇଥିଲେ । ବେଦର ଶ୍ଳୋକ ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କର ଆଦ୍ୟ ବା ଅନ୍ତ ନାହିଁ । ସେ ଏକ‌କ ଚିରନ୍ତନ ସତ୍ୟ । ସାରା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସେ ସ୍ରଷ୍ଟା । ସେ ବିଜେତା ଓ ବିଜେତାର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି । ସେ ତାଙ୍କର କ୍ୱଚିତ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ରୂପକୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖେଇଥିଲେ: ତାଙ୍କ କପାଳରେ ସତ୍ୟଲୋକ,ତାଙ୍କ କେଶରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, ତାଙ୍କ ଆଖିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କ କାନରେ ଚାରିଦିଗ, ତାଙ୍କର କଥାହିଁ ବେଦ; ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତରେ ସ୍ନେହ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଆବେଗ; ତାଙ୍କର ମୃଦୁ ହସରେ ମାୟା ଅଛି । ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଆଦି ପରାଶକ୍ତି ଶକ୍ତି ପୁରାଣ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଆଦି ଶକ୍ତି ନାମ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେନି । ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ପରମାତ୍ମା ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଦେବୀ ଭାଗବତ ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ କାଳୀଙ୍କୁ କଳା ଶକ୍ତି ଧରାଯାଏ ଯିଏ ସମୁଦାୟ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ସମୟ କ୍ରମେ ନଷ୍ଟ କରିଦେବା ପ୍ରତାପ ଥିବା ଚାରି ବେଦରେ ଲେଖାଅଛି । କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ ଏକ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ଅଣ୍ଡା ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଆକାର ଧାରଣ କଲା । ଅବଶେଷରେ ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ ସେହି ଶୁନ୍ୟ ଶକ୍ତି ହିଁ ଆଦି ଶକ୍ତି । ଶିବ ପୁରାଣରେ ଶିବ ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭରେ ପରାବ୍ରହ୍ମ ସଦାଶିବ ବା ପରାଶିବ ପ୍ରଭୁ ଶିବଙ୍କର ବାମ ପାର୍ଶର ଅଧା ଅଂଶରୁ ପରମ ପ୍ରକୃତି ଦେବୀ ଆଦି ପରାଶକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲେ । ଲିଙ୍ଗ ପୁରାଣ   ଅନୁସାରେ ପାର୍ବତୀ ଓ ଶିବଙ୍କ ମିଳନ ହୋଇ ପ୍ରତି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ସ୍କନ୍ଧ ପୁରାଣ ଓ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ଦୁର୍ଗା ବା ଚଣ୍ଡି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମାତା ଓ ଆଦି ଶକ୍ତିଙ୍କର ସାକାର ମୂର୍ତ୍ତି । ଶାକ୍ତ ପୁରାଣରେ ଦେବୀ ଭାଗବତ ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ଆଦି ପରାଶକ୍ତିଙ୍କୁ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଶିବ ପୂଜା ଓ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ ଯେଉଁଥିରେ ସେ  "ହ୍ରିଂ"  ବୀଜ ମନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବ‌ହାର କରୁଥିଲେ । ଶିବଙ୍କ ବାମ ଅଙ୍ଗରୁ ଆଦିଶକ୍ତିର ଏକ ଆକାର  'ସିଦ୍ଧିଦାତ୍ରୀ'  ଭାବରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ । ଦେବୀ ଉଭୟ ନିର୍ଗୁଣ ଓ ସଗୁଣ ଥିବା ବିଚାର କରାଯାଏ । ସଗୁଣ ଆକାରରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ମାତା, ସମସ୍ତ ପରଲୋକ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ଥିବା ସର୍ବଲୋକରେ ସେ ବାସ କରନ୍ତି । ଶକ୍ତି ମହାଭାଗବତ ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ସେ ମହାଦେବୀ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବୀ ତ‌ଥା ଦେବ ତାଙ୍କର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆକାରର ପ୍ରତିରୁପ । ଦେବୀ ମହାତ୍ମ୍ୟରେ ତ୍ରିମୁର୍ତ୍ତି ଓ ଗୌଣ ଦେବତାମାନେ ଆଦି ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି: ସୃଷ୍ଟି ସ୍ଥିତି ବିନାଶଂ ଶକ୍ତି ଭୁତେ ସନାତନେ    ( . )     ଆମେ ପ୍ରଥମ ନାରୀ ନାରାୟଣୀଙ୍କ ଆଗରେ ମଥାନତ କରୁଛି, ସେ ଚିରନ୍ତନ ଶକ୍ତି ତ‌ଥା ସମସ୍ତଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ବିଲୟ କରନ୍ତି । ଶିଖ ଧର୍ମରେ ପରାଶକ୍ତି ଶିଖ ଧର୍ମରେ ମଧ୍ୟ ପରାଶକ୍ତି ବିଷୟରେ କଳ୍ପନା ଅଛି । ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟ କେବଳ ଦର୍ଶନରେ   ଅଛି । ଶିଖ ଧର୍ମରେ ଭଗବାନଙ୍କ ଅସୀମ ଶକ୍ତିର ଏକ ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିବା ଖଣ୍ଡାକୁ   ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଆଦି ଶକ୍ତି କୁହାଯାଏ । ଦୁର୍ଗା ବା ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଆଦି ଶକ୍ତିଙ୍କର ଏକ ଶକ୍ତି ଭାବରେ ହିନ୍ଦୁ ମତରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁ ଆଦି ଶକ୍ତି ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ନିପାତ କରିଥିବା କଥା ଚଣ୍ଡି ଦି ବାରରେ   ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ।