ବୋନାଜ   ବଙ୍ଗଳା:     , :   ବଙ୍ଗଳାଦେଶର ଶ୍ରୀମଙ୍ଗଳ ଏବଂ ତ୍ରିପୁରାରେ ବାସ କରୁଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ ଗୋଷ୍ଠୀ । ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ବ୍ରିଟିଶମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶାରୁ ଆଣି ସିଲହେଟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚା ବଗିଚା ଶ୍ରମିକ ଭାବରେ କାମ କରାଉଥିଲେ । ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀର ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ ଅଟନ୍ତି । ସାଂସ୍କୃତିକ, ଭାଷା, ଭୌଗଳିକ ଓ ଐତିହାସିକ କାରଣରୁ ଏମାନେ ନିଜର ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ ପରିଚୟ ବ୍ୟତୀତ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ବଜାୟ ରଖନ୍ତି । ଅନେକ ବଙ୍ଗାଳୀ ଭାଷା ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି; ଯଦିଓ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର କେବଳ ୧୦% ବଙ୍ଗାଳୀ ଭାଷାରେ ସାକ୍ଷର ଅଟନ୍ତି । ସେମାନେ ଫାଗୱା (ହୋଲି) ଏବଂ ଦୁର୍ଗା ପୂଜା ପାଳନ କରନ୍ତି  । ନିଜର କିଛି ଲୋକକଥାକୁ, ଏମାନେ ମୌଖିକ ଭାବରେ ତଥା ସାଂସ୍କୃତିକ ପର୍ବ ପାଳନ କରି ସଂରକ୍ଷଣ କରିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛନ୍ତି । ଏମାନଙ୍କ ଦଳପତି ବେହେରା ନାମରେ ପରିଚିତ । ଏମାନେ ୮ଟି ଭିନ୍ନ ଜାତୀରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି । ସେଗୁଡିକ ନାଗ, ଖଣ୍ଡା, ତାନିଡିଆ, ଦୁଧୁଶା, ରକ୍ତ କୁଶୀଳା, ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶ, ବାଘବଂଶ ଏବଂ ମହାନନ୍ଦିଆ । ତ୍ରିପୁରାରେ ରହୁଥିବା ଅଳ୍ପସଂଖ୍ୟକ ବୋନାଜ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଧର୍ମକୁ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଛନ୍ତି ।