ସ୍ୱାମୀ ସ୍ୱରୂପାନନ୍ଦ ସରସ୍ୱତୀ  (୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୨୪ - ୧୧ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୨) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଧର୍ମଗୁରୁ ତଥା ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ପଦବୀରେ ଭୂଷିତ ଥିଲେ । ୧୯୮୨ ମସିହାରେ, ସେ ଗୁଜରାଟର ଦ୍ୱାରକାସ୍ଥିତ ଶାରଦା ପୀଠର ଏବଂ ବଦ୍ରିନାଥରେ ଜ୍ୟୋତିର୍‌ ମଠର ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ପଦବୀରେ ରହିଥିଲେ। ଜୀବନୀ ସ୍ୱରୂପାନନ୍ଦ ସରସ୍ୱତୀ ୧୯୨୪ ମସିହାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶର ସେଓନି ଜିଲ୍ଲାର ଡିଗୋରୀ ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପିଲାଦିନେ ତାଙ୍କ ନାମ ପୋଥିରାମ ଉପାଧ୍ୟାୟ ଥିଲା । ସେ ୧୯୪୧ ମସିହାରୁ ୧୯୫୩ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜ୍ୟୋତିର୍ମଠର ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଉପାଧିରେ ଭୂଷିତ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ । ଏହାପରେ ସେ ୧୯୫୩ରୁ ୧୯୭୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ୟତମ ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ  (ବିବାଦୀୟ) ଉପାଧିରେ ଭୂଷିତ ଗୁରୁ କ୍ରିଷ୍ଣାବୋଧ ଆଶାରାମଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ  । ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ତାଙ୍କୁ ଦାଣ୍ଡି ସନ୍ୟାସି ଭାବରେ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ । ସ୍ୱାମୀ କରପତ୍ରିଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ରାମ ରାଜ୍ୟ ପରିଷଦର ସଭାପତି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୩ ମସିହାରେ ସ୍ୱାମୀ କ୍ରିଷ୍ଣାବୋଧଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ପରେ ସେ ବଦ୍ରିନାଥସ୍ଥିତ ଜ୍ୟୋତିର୍ମଠର ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ  (ବିବାଦୀୟ) ଉପାଧିରେ ଭୂଷିତ ହୋଇଥିଲେ  । ୧୯୮୨ ମସିହାରେ ସେ ଦ୍ୱାରକାପୀଠର ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଭୂଷିତ ହୋଇଥିଲେ । ୨୦୨୨ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ସ୍ୱାମୀ ବାସୁଦେବାନନ୍ଦ ଓ ସ୍ୱାମୀ ସ୍ୱରୂପାନନ୍ଦ ଜ୍ୟୋତିର୍ମଠର ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ନିଜର ଦାବି କରୁଥିଲେ । ଯେହେତୁ ସ୍ୱାମୀ କ୍ରିଷ୍ଣାବୋଧ ନିଜେ ନିଜକୁ ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଉପାଧିରେ ଭୂଷିତ କରିଥିଲେ, ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ବାଛପାରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି ଅନେକ ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲେ । ସ୍ୱାମୀ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସହୟକ ମହର୍ଷି ମହେଶ ଯୋଗୀଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧ ବିଷୟରେ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇ ଥରେ ସ୍ୱରୂପାନନ୍ଦ କହିଥିଲେ ଯେ, ଯଦି ମହର୍ଷି ଆମେରିକାରୁ ବିନା ବିମାନ ଯୋଗେ ଉଡ଼ିକି ଭାରତ ଆସିବେ, ତେବେ ତାଙ୍କ କଥା ଗ୍ରହଣୀୟ ହେବ ।" ସ୍ୱରୂପାନନ୍ଦ ସରସ୍ୱତୀ ୨୦୨୨ ମସିହାର ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୧ ତାରିଖରେ ନରସିଂହପୁରରେ ୯୯ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ । ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଅବଦାନ ୧୯ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ୧୯୪୨ ମସିହାରେ ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଭାବରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ  "ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ସାଧୁ"  ଭାବରେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ଏଥିପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଜେଲଦଣ୍ଡ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ସେ ନଅ ମାସ ଏବଂ ପୁଣି ଛଅ ମାସ ଜେଲଦଣ୍ଡ ଭୋଗିଥିଲେ।