ମହେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ମିଶ୍ର ଜଣେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କୃତ ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ । ସେ ଉଭୟ ଇଂରାଜୀ ଓ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଅନେକ ପୁସ୍ତକ ଲେଖିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ଗବେଷଣା, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ସାହିତ୍ୟ କୃତି ସବୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର  (ବିଶେଷ କରି କଳାହାଣ୍ଡିର) ଲୋକକଥା, ଲୋକସଂସ୍କୃତି, ଲୋକଗୀତ, ଆଦିମ ଜନଜାତି ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ  । ଆଦିମ ଜନଜାତିର ଲୋକଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଆସିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ଲିଖିତ କଳାହାଣ୍ଡିର ଲୋକସଂସ୍କୃତି ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ୧୯୯୯ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାରଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ଲେଖା ପ୍ରବନ୍ଧ ଓ ସମାଲୋଚନା ବର୍ଗରେ ପୁରସ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା । କର୍ମ ଜୀବନ ଓଡ଼ିଶା ଓ ମଧ୍ୟ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ଲୋକକଥା, ଲୋକଗୀତ ଓ ଲୋକସଂସ୍କୃତି ବିଷୟରେ ଗବେଷଣା କରିବାରେ ମହେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ମିଶ୍ର ନିଜକୁ ନିୟୋଜିତ ରଖିଆସିଛନ୍ତି । ସେ ଆଦିମ ଗୋଣ୍ଡ ଜନଜାତିର ବିଭିନ୍ନ ଲୋକକଥାର ବିଶ୍ଳେଷଣ ମଧ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । ଆଦିମ ଜନଜାତିଙ୍କ ମହଲରେ ପ୍ରଚଳିତ ରାମାୟଣ ଓ ମହାଭାରତର କଥାମାନଙ୍କ ସଂକଳନ ସେ ବିଭିନ୍ନ ଲେଖା ମାଧ୍ୟମରେ ପରିପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି । କଳାହାଣ୍ଡିର କନ୍ଧ ଜନଜାତିର ଲୋକଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ଓ କନ୍ୟାଭ୍ରୁଣ ହତ୍ୟା ସମ୍ପର୍କିତ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ତାଙ୍କ ଗବେଷଣା ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅନୁଶୀଳନର ନିଦର୍ଶନ । ସେ ଲକ୍ଷ୍ନୌସ୍ଥିତ ଏଥ୍ନୋଗ୍ରାଫିକ୍ ଓ ଫୋକ୍ କଲ୍‍ଚର୍ ସୋସାଇଟି  , ଚେନ୍ନାଇସ୍ଥିତ ଇନଷ୍ଟିଟ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ଏସିଆନ୍ ଷ୍ଟଡିଜ୍  , କଟକସ୍ଥିତ ଇନଷ୍ଟିଟ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ଓଡ଼ିଆ ଷ୍ଟଡ଼ିଜ୍   ପ୍ରଭୃତି ଅନୁଷ୍ଠାନର ସଦସ୍ୟ । ରଚନାବଳୀ ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ କଳାହାଣ୍ଡିର ଲୋକସଂସ୍କୃତି ପାଇଁ ମହେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ମିଶ୍ରଙ୍କୁ ୧୯୯୯ ମସିହାରେ ପ୍ରବନ୍ଧ ଓ ସମାଲୋଚନା ବର୍ଗରେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାରଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ଲିଖିତ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକସଂସ୍କୃତି ପାଇଁ ସେ ୧୯୯୨ ମସିହାର ଭୁବନେଶ୍ୱର ପୁସ୍ତକ ମେଳାରେ  ସାହିତ୍ୟ ପୁରସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲେ ।