ନିଲୁଫର ବେଗମ  (୨ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୩୬ - ୬ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୦୪) ଜଣେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ ଥିଲେ  । ଜନ୍ମବେଳେ ତାଙ୍କର ନାମ ଥିଲା ହେନା ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ପରେ ଅଭିନୟ ଜଗତରେ ସୁମିତା ଦେବୀ ନାମରେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ୪୫ ବର୍ଷର ଅଭିନୟ ଜୀବନ ଭିତରେ ସେ ପାଖାପାଖି ୨୦୦ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଏବଂ ୧୫୦ଟି ରେଡ଼ିଓ ଓ ଟିଭି ନାଟକରେ କାମ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୧ ମସିହାରେ ସେ ସ୍ୱାଧୀନ ବାଂଲାର ବେତାର କେନ୍ଦ୍ରର ଜଣେ କଳାକାର ଭାବରେ କାମ କରିଥିଲେ । ଜଣେ ପ୍ରଯୋଜିକା ଭାବରେ ସେ ୫ଟି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ସୁମିତା ଦେବୀ ୨ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୩୬ରେ ବ୍ରିଟିଶ ଇଣ୍ଡିଆର ବାଂଲା ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି ଅନ୍ତର୍ଗତ ମାଣିକଗଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଅଭିନୟ ଜୀବନ ସୁମିତା ଦେବୀ ୧୯୫୯ ମସିହାରେ କଥାଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେ ଆକାଶ ଆର୍ ମାଟି କଥାଚିତ୍ର ଜରିଆରେ ପୂର୍ବ ପାକିସ୍ତାନ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ ଅଭିନୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେହିବର୍ଷ ସେ ଏଇ ଦେଶ ତମର ଆମର କଥାଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ସେତେବେଳେ ସେ ପଶ୍ଚିମ ପାକିସ୍ତାନରେ ପ୍ରଯୋଜିତ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ପୂର୍ବ ପାକିସ୍ତାନରୁ ଅଭିନୟ କରିଥିବା ପ୍ରଥମ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟି ଥିଲା ଧୂପଛାୟା । ୧୯୬୭ ମସିହାରେ ସୁମିତା ଦେବୀ ନିଜେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପ୍ରଯୋଜନା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେ ସମୁଦାୟ ୫ଟି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପ୍ରଯୋଜିତ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ହେଲା, ୧୯୬୭ର ଆଗୁନ ନିୟେ ଖେଲା, ୧୯୬୮ର ମମେର ଆଲୋ, ୧୯୬୯ରେ ମାୟାର ସଂସାର, ୧୯୭୦ରେ ଆଦର୍ଶ ଛାପାଖାନା ଓ ନୂତନ ପ୍ରଭାବ । ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ସୁମିତା ଦେବୀ ପ୍ରଥମ ଅମୂଲ୍ୟ ଲାହିରୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଏହି ବିବାହ ମାତ୍ର ଅଳ୍ପଦିନ ତିଷ୍ଠି ରହିଥିଲା । ଏହି ଦମ୍ପତି ଅଲଗା ହେବାପରେ ୧୯୬୨ରେ ସେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାତା ଜାହିର ରାଇହାନଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ଜାହିରଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବାପରେ ସେ ମୁସଲମାନ ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ନାମ ମଧ୍ୟ ନିଲୁଫର ବେଗମକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥିଲା । ଜାହିର ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅନଳ ଏବଂ ବିପୁଳ ନାମରେ ଦୁଇଟି ପୁଅ ଅଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଆଉ ଏକ ପୁଅ ଓ ଝିଅ ଅଛନ୍ତି । ୧୯୭୨ରେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶରେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିବେଳେ ଜାହିର ରାଇହାନ କେଉଁଆଡ଼େ ଉଭାନ ହୋଇଯାଇଥିଲେ । ଏହାପରେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ସରକାର ତରଫରୁ ମହମ୍ମଦପୁର ଥାନାଠାରେ ସୁମିତା ଦେବୀଙ୍କୁ ୭.୫ କାଠ ଜମି ଦିଆଯାଇଥିଲା । ୬ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୦୪ରେ ସୁମିତା ଦେବୀଙ୍କର ମୃତ୍ୟ ହୋଇଥିଲା । ମସ୍ତିଷ୍କରୁ ରକ୍ତସ୍ରାବ ହେବା କାରଣରୁ ସେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶର ଢାକାସ୍ଥିତ ବାଂଲାଦେଶ ମେଡିକାଲ ହସ୍ପିଟାଲଠାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ସେ ହସ୍ପାତାଳରେ ଭର୍ତ୍ତି ହେବା ଆଗରୁ ତାଙ୍କର ବୃକକ ଏବଂ ଯକୃତ କାମ କରିବା ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲା । ତାଙ୍କର ଚିକିତ୍ସା ଆରମ୍ଭ ହେବାବେଳକୁ ସେ କୋମାରେ ଥିଲେ । ପୁରସ୍କାର ୧୯୬୨ ମସିହାରେ ସୁମିତାଙ୍କୁ ଅଲ୍ ପାକିସ୍ତାନ କ୍ରିଟିକ୍ ପୁରସ୍କାର ମିଳିଥିଲା । ଏହାପରେ ୧୯୬୪ରେ ନିଗାର ଫିଲ୍ମ ଆୱାର୍ଡ଼ରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସହ-ଅଭିନେତ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର ମିଳିଥିଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ଫିଲ୍ମ ଜର୍ଣ୍ଣାଲିଷ୍ଟ ଆୱାର୍ଡ଼ ଓ ଟେଲିଭିଜନ ରିପୋର୍ଟରସ୍ ଆସୋସିଏସନ୍ ଅଫ ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ଆୱାର୍ଡ଼ ପାଇଥିଲେ । ୨୦୦୨ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ଅଗରତାଲା ମୁ୍କ୍ତିଯୋଦ୍ଧା ଆୱାର୍ଡ଼ ଓ ଜନକାନ୍ଥ ଗୁଣିଜନ ଆଣ୍ଡ ପ୍ରତିଭା ସମ୍ମାନ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।