ଉଦୟପୁର   :/ /   ବଙ୍ଗଳା:       ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ତ୍ରିପୁରାର ଏକ ସହର ଓ ମୁନିସିପାଲିଟି । ଏହି ସହରରେ ବିଖ୍ୟାତ ତ୍ରିପୁରା ସୁନ୍ଦରୀ ମନ୍ଦିର ରହିଛି । ଏହା ଗୋମତୀ ଜିଲାର ମୁଖ୍ୟ ଦପ୍ତର । ରାଜଧାନୀ ଅଗରତାଲାଠାରୁ ଏହାର ଦୂରତା 55 କିଲୋମିଟର । ଏଠାରେ ଅନେକ ନିର୍ମିତ ହ୍ରଦ ରହିଛି । ଧନୀ ସାହାରା , ବିଜଯ ସାଗର , ଜଗନ୍ନାଥ ଦିଘୀ ଇତ୍ୟାଦି ସେଥିରୁ ଅନନ୍ୟତମ । ଉଦୟପୁର ତ୍ରିପୁରାର ତୃତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ସହର । ଉଦୟପୁରର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି 23.53  91.48    / 23.53; 91.48. ଏହା ସମୁଦ୍ରପତ୍ତାନଠାରୁ 72 ଫୁଟ ଉପରେ ରହିଛି । ଏହା ନିକଟ ଦେଇ ଗୋମତୀ ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ । ରାଜ୍ୟ ରାଜଧାନୀଠାରୁ 48 କିଲୋମିଟର ଦୂର ଏହି ସହର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଗୋମତୀ ନଦୀରୁ ପାନୀଯ ତଥା ଚାଷ ପାଇଁ ଜଳ ମିଳିଥାଏ । 2001 ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ଏଠାକାର ଜନସଂଖ୍ୟା 21, 751 ଥିଲା । ତାହା ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ସଂଖ୍ୟା52% ଥିବା ବେଳେ ମହିଳା ସଂଖ୍ୟା 48% ଥିଲା । ଏଠାରେ ସାକ୍ଷ୍ୟରତ ହାର 84 % ରହିଥିଲା ।ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ ଆଡଜିକ । 6 ବର୍ଷରୁ କମ ସଂଖ୍ୟା 9 % ଥିଲା । ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଆକର୍ଷଣ ଭାରତର ପ୍ରସିଦ୍ଧ 51 ଶକ୍ତି ପିଠା ମଧ୍ୟରୁ ଏଠାରେ ଥିବା ତ୍ରିପୁରା ସୁନ୍ଦରୀ ମନ୍ଦିର ଅନ୍ୟତମ । 1501 ମସିହାରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ମହାରାଜା ଧନ୍ୟ ମାଣିକ୍ୟ ଦେବବର୍ମା ଙ୍କଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହେଇଥିଲା । ଏହା ନିକଟରେ କଲ୍ୟାଣ ସାଗର ନାମକ ଏକ ହ୍ରଦ ରହିଛି । ଉଦୟପୁରରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିର ନାମକ ଅନନ୍ୟ ଏକ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ରାଜସ୍ଥାନର ସେହି ନାମରେ ଥିବା ସହର ପରି ଏହି ଉଦୟପୁରକୁ ମଧ୍ୟ ହ୍ରଦର ସହର ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏଠାରେ  " ନଜରୁଲ ଗ୍ରନ୍ଥଘର "  ବାମକ ଏକ ଜାତୀୟ ଲାଇବ୍ରେରୀ ରହିଛି ।