ମହାଶ୍ୱେତା ରାୟ ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ ଓ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ । ସେ ଓଡ଼ିଆ ଓ ବଙ୍ଗଳା ସିନେମାରେ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି । ସେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ ରାଜକିଶୋର ରାୟଙ୍କ ଝିଅ ଓ ଓଡ଼ିଆ ସିନେମା ମାଳବିକା ରାୟ ଓ ମନସ୍ୱିନୀ ରାୟଙ୍କ ସାନ ଭଉଣୀ । ରାୟ ନିଜ ଅଭିନୟ କାଳରେ ୫୦ରୁ ଓଡ଼ିଆ ତଥା ବଙ୍ଗଳା ଓ ତେଲୁଗୁ ସିନେମାରେ ଅଭିନୟ କରିସାରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ଅଭିନୟ ନିମନ୍ତେ ସେ ଜୟଦେବ ପୁରସ୍କାର ଓ ଫିଟଫାଟ ବାଇସ୍କୋପ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନୀତ । ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ମହାଶ୍ୱେତା ରାୟ ଓଡ଼ିଶାରେ ପୁରୀଠାରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପିତା ରାଜକିଶୋର ରାୟ ଓ ମାତା ମନୋରମା ରାୟଙ୍କର ସେ ଥିଲେ କନିଷ୍ଠା କନ୍ୟା । ବଡ଼ଭଉଣୀ ମାଳବିକା ରାୟ ଓ ମନସ୍ୱିନୀ ରାୟ ଉଭୟ ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ । ପିଲାବେଳୁ ମହାଶ୍ୱେତା  'ରଶ୍ମୀ'  ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ । ପିତା ରାଜକିଶୋର ଜଣେ ସାହିତ୍ୟିକ ଓ ଅଭିନେତା ଥିଲେ । ପିତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ମହାଶ୍ୱେତା ନୃତ୍ୟ, ଅଭିନୟ ଆଦି କଳା ପ୍ରତି ପିଲାବେଳୁ ଆକର୍ଷିତ ଥିଲେ । କୁଚିପୁଡ଼ି ଓ ଭାରତନାଟ୍ୟମ୍ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଦୁର୍ବଳତା ରହିଥିଲା । ମହାଶ୍ୱେତା ପୁରୀସ୍ଥିତ ଶ୍ରୀ ଅରବିନ୍ଦ ସ୍କୁଲ ଓ ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ । ବୃତ୍ତିଗତ ଜୀବନ ମାତ୍ର ୧୭ବର୍ଷ ବୟସରେ ରୁପେଲି ପର୍ଦ୍ଦାରେ ଅଭିନୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ପିତା ରାଜକିଶୋରଙ୍କ ଛାତ୍ର  'କେଦାର ଗୁରୁ'  ସିନ୍ଦୂର ବିନ୍ଦୁ ନାମକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଆରମ୍ଭ କରୁଥିଲେ । ସେହି ସମୟରେ ମହାଶ୍ୱେତା ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷା କରୁଥିବାରୁ, କେଦାର ତାଙ୍କ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ମହାଶ୍ୱେତା ଜଣେ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଭାବରେ କାମ କରିବାକୁ ରାଜକିଶୋରଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ । ଅନିଚ୍ଛା ସତ୍ତ୍ୱେ ବାପାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ମହାଶ୍ୱେତା ସେଥିରେ କାମ କରିଥିଲେ । ସେହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ କାମ କରିବା ସମୟରେ ରାଜନ୍ କିନ୍ନାଗୀ ଓ ପ୍ରଶାନ୍ତ ନନ୍ଦ ତାଙ୍କୁ ଶେଷ ଶ୍ରାବଣ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ । ସେ ୧୯୭୬ ମସିହାରେ ଶେଷ ଶ୍ରାବଣରୁ ପ୍ରଥମ ସିନେମା ଅଭିନୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ମହାଶ୍ୱେତା, ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ୫୦ରୁ ଓଡ଼ିଆ ତଥା ବଙ୍ଗଳା ଓ ତେଲୁଗୁ ସିନେମାରେ ମଧ୍ୟ ଅଭିନୟ କରିସାରିଛନ୍ତି । ସେ ଉଭୟ କଳାତ୍ମକ ଓ ବ୍ୟବସାୟିକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ନିଜର ଅଭିନୟ ଦକ୍ଷତା ପ୍ରତିପାଦନ କରିପାରିଛନ୍ତି । ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ପ୍ରଶାନ୍ତ ନନ୍ଦ, ଉତ୍ତମ ମହାନ୍ତି ଓ ଶ୍ରୀରାମ ପଣ୍ଡାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କ ଯୋଡ଼ି ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇଥିଲା । ୧୯୯୧ ମସିହାରେ ସେ ବଙ୍ଗଳା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।  "ସଜନୀ ଗୋ ସଜନୀ" ,  "ସୁଜନ ସଖୀ" , ଅରନ୍ୟୋର ଅଧିକାର ", " କଥା ଛିଲୋ " ଓ " ନ୍ୟାୟ ଚକ୍ର " ଆଦି ଲୋକପ୍ରିୟ ବଙ୍ଗଳା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ସେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଭାବରେ ୧୯୭୮ ମସିହାରେ  "ପ୍ରାଣାମ ଖରେଦୁ"  ନାମକ ଏକ ତେଲୁଗୁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ତାଙ୍କ ବିପକ୍ଷରେ ଚିରଞ୍ଜିବୀ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ସୋନି ଟିଭିର ହିନ୍ଦୀ ଧାରବାହିକ  "ଚମତ୍କାର" ରେ ସେ ଅଭିନେତା ଫାରୁକ୍ ଶେଖଙ୍କ ବିପକ୍ଷରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ପରିବାର ମହାଶ୍ୱେତା ୧୯୮୨ ମସିହାରେ ମୁମ୍ବାଇର ବ୍ୟବସାୟୀ ଓ ଡିଟେକ୍ଟିଭ ଏଜେନ୍ସିର ମାଲିକ ଶିରିଶ ରାଉତରାୟଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ।  "ଋଷିରାଜ"  ନାମରେ ତାଙ୍କର ଏକ ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନ ଅଛନ୍ତି ।