ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି  (ସଂକ୍ଷେପରେ ପାରଳା ଓ ଖେମୁଣ୍ଡି ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ) ଓଡ଼ିଶାର ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ସହର ଓ ମୁଖ୍ୟ ସଦର ମହକୁମା ଅଟେ । ଏହା ୧୮୮୫ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରଥମ ପୁରାତନ ପୌରପାଳିକା ମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ଏହି ସହରର ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷୀ ଓ ଏଠାରେ ସଉରା ଓ ତେଲୁଗୁ ଭାଷାରେ ବସବାସ କରୁଥିଲେ। ସହରଟି ଓଡ଼ିଶା ଓ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶର ସୀମାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ଶ୍ରୀକ ଭୂଗୋଳ ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା ୨୦୦୧ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ, ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୪୨,୯୯୧ । ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୫୦.୫୯% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪୯.୪୧% ଜଣ ନାରୀ । ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୬୮.୭୩% । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ -୩.୮୯% ପ୍ରତିଶତ କମ । ସେଥିରୁ ୩୮.୭୬% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୨୯.୯୭% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୧୦.୯୧% ଲୋକ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି । ଇତିହାସ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଭାଷା ଏଠାର ସରକାରୀ ଭାଷା ଓଡ଼ିଶାର ସରକାରୀ ଭାଷା ଓଡ଼ିଆ ।