କୋଲୋନ କର୍କଟ  (ଇଂରାଜୀରେ ), ଅନ୍ୟ ନାମ କୋଲୋନ କର୍କଟ  (ଇଂରାଜୀରେ ), ରେକ୍ଟାଲ କର୍କଟ  (ଇଂରାଜୀରେ ) କିମ୍ବା ବାୱେଲ କର୍କଟ  (ଇଂରାଜୀରେ ) ରୋଗ ବୃହଦନ୍ତ୍ରର  (କୋଲୋନ) ନିମ୍ନ ଭାଗରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ଏକ କର୍କଟ ରୋଗ  । ଏହି ରୋଗରେ କିଛି ଜୀବକୋଷର ଅସ୍ୱାଭାବିକ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ ଓ ତାହାର ନିକଟ ଓ ଦୂରବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ଥାନ‌କୁ ବ୍ୟାପିବା କ୍ଷମତା ଥାଏ । ଏହି ରୋଗରେ ନିମ୍ନ ବୃହଦନ୍ତ୍ରରେ ରକ୍ତସ୍ରାବ ହୋଇ ଝାଡ଼ାରେ ରକ୍ତ ପଡ଼େ, ଅନିୟମିତ ଝାଡ଼ା ଅଭ୍ୟାସ ବାହାରେ, ଓଜନ ହ୍ରାସ ହୁଏ ଓ ସବୁବେଳେ ଥକ୍କା ଲାଗେ । ଜୀବନରୀତି ଓ ବର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଣୁ ବୟସ ସ‌ହ ଅଳ୍ପ କେତେକ ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ ଜେନେଟିକ ବିକାର ଯୋଗୁ କୋଲୋରେକ୍ଟାଲ କର୍କଟ ହୁଏ । ଖାଦ୍ୟ, ସ୍ଥୌଲ୍ୟତା ବା ମୋଟାପଣ, ଧୁମ୍ରପାନ ଓ ଶାରୀରିକ ନିଷ୍କ୍ରିୟତା ସମୂହ ଏହି ରୋଗର ସଙ୍କଟାବସ୍ଥା ରୂପେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଖାଦ୍ୟ ସଙ୍କଟ ମଧ୍ୟରେ ଲାଲ ମାଂସ, ପ୍ରକ୍ରିୟାକୃତ ମାଂସ ଓ ମଦ ଉଲ୍ଲେଖ‌ଯୋଗ୍ୟ । କ୍ରନ୍ସ ଡିଜିଜ ଓ ଅଲ୍‌ସରେଟିଭ କୋଲାଇଟିସ ଭଳି ପ୍ରଦାହ ସମ୍ପର୍ଣ୍ଣ ଖାଦ୍ୟ ନଳୀ ରୋଗ ମଧ୍ୟ ଏହାର ସଙ୍କଟସୃଷ୍ଟକାରୀ ରୋଗ । ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ ସଙ୍କଟଜନ‌କ ରୋଗର ନାମ ଫାମିଲିଆଲ ଆଡେନୋମାଟସ୍ ପଲିପୋସିସ୍ ଓ ହେରେଡିଟାରି ନନ୍-ପଲିପୋସିସ କୋଲୋନ କର୍କଟ ଯାହା ଏହି ରୋଗରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରିବ, କିନ୍ତୁ ଏମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ମାତ୍ର ୫ % । ବିନାଇନ୍ କୋଲୋରେକ୍ଟାଲ ପଲିପ ରୋଗରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ସମୟକ୍ରମେ କୋଲୋରେକ୍ଟାଲ କର୍କଟ ରୋଗରେ ପରିଣତ ହୁଏ । ସିଗମଏଡୋସ୍କୋପି ଓ କୋଲୋନୋସ୍କୋପି ସାହାଯ୍ୟରେ ବାୟୋପ୍ସି କରି କୋଲୋରେକ୍ଟାଲ କର୍କଟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । ଏହା ପରେ ମେଡିକାଲ ଇମେଜିଙ୍ଗ କରି କେତେଦୂର ବ୍ୟାପିଛି ଅନୁଶୀଳନ କରାଯାଏ । ସ୍କ୍ରିନିଙ୍ଗଦ୍ୱାରା ରୋଗ ଚିହ୍ନଟ ଶୀଘ୍ର ହୋଇପାରୁଥିବାରୁ ୫୦ ବର୍ଷ ବୟସରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ୭୫ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଏ । କୋଲୋନିସ୍କୋପି କଲାବେଳେ ପଲିପ ଥିଲେ ବାହାର କରିଦିଆଯାଏ । ଆସ୍ପିରିନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନନ୍ ସ୍ଟିରଏଡାଲ୍ ଆଣ୍ଟିଇନଫ୍ଲାମେଟରି ଔଷଧ ଦେଇ ଏହାର ସଙ୍କଟ ଦୂର କରାଯାଇପାରେ । ଏହି ଔଷଧମାନଙ୍କର ପାର୍ଶ୍ୱପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଅଧିକ ଥିବାରୁ କେବଳ ଏହି ରୋଗ ନିମନ୍ତେ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ । ଅପରେଶନ, ରାଡିଏସନ, କେମୋଥେରାପି ଓ ଟାର୍ଗେଟେଡ ଥେରାପି ସାହାଯ୍ୟରେ ଏହି ରୋଗର ମିଶ୍ରିତ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । କୋଲୋନର କାନ୍ଥରେ କର୍କଟ ସୀମାବଦ୍ଧ ଥିଲେ ଅପରେଶନ କରି ଆରୋଗ୍ୟ କରିହୁଏ, ରୋଗ ବ୍ୟାପକ ଥିଲେ ଆରୋଗ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଉନ୍ନତ ଜୀବନ ଧାରା ଓ ଲକ୍ଷଣମାନଙ୍କରେ ଉନ୍ନତି କରିବା ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଏ । ଆମେରିକାରେ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ଆୟୁଷ ହାର ପ୍ରାୟ ୬୫ % । ଅପରେଶନ କରି ଆରୋଗ୍ୟ କରିହେବ କି ନା, ତାହା କର୍କଟ କେତେ ଦୂର ଆଗେଇଛି ତ‌ଥା ରୋଗୀର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ । ପୃଥିବୀରେ ଏହି ରୋଗ ସମୁଦାୟ କର୍କଟ ରୋଗର ୧୦ % ତ‌ଥା ତୃତୀୟ ସାଧାରଣ ରୋଗ । ସନ ୨୦୧୨ରେ ୧.୪ ନିୟୁତ ନୂଆ ରୋଗୀ ଆସିଥିଲେ ଓ ୬୯୪, ୦୦୦ ରୋଗୀ ମରିଥିଲେ । ଏହି ରୋଗ ନିକଶିତ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ବେଶୀ  (୬୫ %ରୁ ଅଧିକ) ଦେଖାଯାଏ  । ପୁରୁଷଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ମହିଳାମାନଙ୍କର ଏହି ରୋଗ ଅଧିକ ହୁଏ ।