ବାସନ୍ତୀ ଏକ ଭାରତୀୟ-ଓଡ଼ିଆ ଉପନ୍ୟାସ । ଏହା ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ସବୁଜ ଯୁଗରେ ଲେଖାଯାଇଥିଲା । ଏହା ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ପ୍ରଥମ ଓ ଏକମାତ୍ର ସମବାୟ ଉପନ୍ୟାସ ଯାହା ୯ ଜଣ ଲେଖକଙ୍କଦ୍ୱାରା ମିଳିତ ଭାବେ ଲେଖା ଯାଇଥିଲା । ଏହି ଉପନ୍ୟାସଟି ପ୍ରଥମେ ୧୯୨୫ରୁ ୧୯୨୭ ମସିହା ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ପତ୍ରିକାରେ ଧାରାବାହିକ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ପରେ ଏହା ୧୯୩୧ ମସିହାରେ ଏକ ବହି ରୂପରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ୧୯୬୮ ମସିହାରେ ଏହାର ଏକ ସଂଶୋଧିତ ସଂସ୍କରଣ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ୨୦୧୯ ମସିହାରେ ଉପନ୍ୟାସଟି ଇଂରାଜୀକୁ ଅନୂଦିତ ହୋଇ ବାସନ୍ତୀ : ରାଇଟିଂ ଦି ନିୟୁ ୱିମେନ୍‌  ( : ) ନାମରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା  । ଅନୁବାଦକ ଥିଲେ ହିମାଂଶୁ ମହାପାତ୍ର ଓ ପଲ୍‌ ସେଣ୍ଟ-ପିୟର । ବିଷୟବସ୍ତୁ ଏହି ଉପନ୍ୟାସର ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର ବାସନ୍ତୀ କଟକରେ ରହୁଥିବା ଜଣେ ଶିକ୍ଷିତା ଓ ସ୍ୱାଧୀନଚେତା ଯୁବତୀ । ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କର ବିୟୋଗ ପରେ ବନ୍ଧୁ ଦେବବ୍ରତ ତାଙ୍କ ଜୀବନରେ ଆସନ୍ତି । ସମୟକ୍ରମେ ବାସନ୍ତୀ ଦେବବ୍ରତଙ୍କୁ ବିବାହ କରି ଏକ ରକ୍ଷଣଶୀଳ ଜମିଦାର ଘରର ବୋହୂ ହୁଅନ୍ତି । ବିବାହ ପରେ ବାସନ୍ତୀଙ୍କ ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦତାକୁ ଦେବବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ । ବାସନ୍ତୀଙ୍କର ଅବୈଧ ସମ୍ପର୍କ ଥିବା ଭାବି ଦେବବ୍ରତ ଗର୍ଭବତୀ ବାସନ୍ତୀଙ୍କୁ ଘରୁ ବାହାର କରିଦିଅନ୍ତି । ଘଟଣାକ୍ରମରେ ଦେବବ୍ରତ ନିଜ ଭୁଲ ବୁଝିପାରନ୍ତି ଓ ବାସନ୍ତୀଙ୍କୁ ପୁଣି ଆପଣେଇ ନିଅନ୍ତି ।