ରବି ରାୟ  (୨୬ ନଭେମ୍ବର ୧୯୨୬ - ୬ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୧୭) ଓଡ଼ିଶାର ଜଣେ ଗାନ୍ଧୀବାଦୀ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ସମାଜସେବୀ ତଥା ଜନନେତା ଥିଲେ  । ସେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ନବମ ଲୋକ ସଭାର ବାଚସ୍ପତି ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ । ଲୋକ ସଭା ବାଚସ୍ପତି ପଦବୀକୁ ପହଂଚିବାରେ ସେ ଏକ ମାତ୍ର ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟକ୍ତି । ବାଲ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଶିକ୍ଷା ରବି ରାୟ, ୧୯୨୬ ମସିହା ନଭେମ୍ବର ମାସ ୨୬ ତାରିଖରେ, ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଭଁଅରାଗଡ଼ର ରାୟ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଛାତ୍ରାବସ୍ଥାରୁ ସେ ସ୍ପଷ୍ଟବାଦୀ ଓ ନିର୍ଭୀକ ଥିଲେ । ସେ କଟକର ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଇତିହାସ ଓ ମଧୁସୂଦନ ଆଇନ ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଆଇନରେ ସ୍ନାତକ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ ରାମମନୋହର ଲୋହିଆଙ୍କ ଆଦର୍ଶରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ ସେ, ଛାତ୍ରାବସ୍ଥାରୁ ଛାତ୍ର ରାଜନୀତି ସହିତ ଜଡ଼ିତ ରହିଥିଲେ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ରାଜନୀତିରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୪୮ ମସିହାରେ ସେ ସୋସିଆଲିଷ୍ଟ ପାର୍ଟିରେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ସଂଯୁକ୍ତ ସୋସିଆଲିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି, ଜନତା ଦଳ ଏବଂ ଜନତା ଦଳ (ଏସ) ସହିତ ଜଡ଼ିତ ରହିଆସିଛନ୍ତି  । ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ, ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଗ୍ରାମ ସ୍ୱରାଜ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ ସେ ଅହିଂସ ସମାଜବାଦ ତତ୍ତ୍ୱର ପ୍ରବକ୍ତା ସାଜିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ଜୀବନର ମୂଳଦୁଆ ପଡିଥିଲା ଯେତେବେଳେ ସେ ରେଭେନ୍ସା କଲେଜ ଛାତ୍ର ୟୁନିୟନର ସଭାପତି ରୂପେ ୧୯୪୮-୪୯ ଶିକ୍ଷା ବର୍ଷରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ପରେ ପରେ ସେ ମଧୁସୂଦନ ଆଇନ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଛତ୍ର ସଂଘର ପ୍ରଥମ ସଭାପତି ଭାବରେ ୧୯୪୯-୫୦ ମସିହାରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୬୭ ମସିହାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିବା ଚତୁର୍ଥ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ପୁରୀ ଆସନରୁ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ସେତେବେଳେ ସଂଯୁକ୍ତ ସୋସିଆଲିଷ୍ଟ ପାର୍ଟିର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ । ୧୯୭୪ ଏପ୍ରିଲ ମାସରୁ ୧୯୮୦ ମସିହା ଏପ୍ରିଲ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟଂତ ସେ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ସେ ଲୋକ ଦଳ ତରଫରୁ ସଦସ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୮୯ ମସିହାରେ ସେ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ନବମ ଲୋକ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ଓ ୧୯୯୧ ମସିହାରେ ସର୍ବସମ୍ମତି କ୍ରମେ ନବମ ଲୋକ ସଭାର ବାଚସ୍ପତି ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ବାଚସ୍ପତି ଭାବରେ, ସେ ନିରପେକ୍ଷତା ଓ ନ୍ୟାୟପରତାର ଉଦାହରଣ ସାଜିଛନ୍ତି । ଦଶମ ଲୋକ ସଭାକୁ ସେ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ପୁନଃ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୯୭ ମସିହାରୁ ସେ  'ଲୋକଶକ୍ତି ଅଭିଯାନ'  ନାମରେ ଏକ ଅଣରାଜନୈତିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସହ ଜଡ଼ିତ ଥିଲେ । ତିବ୍ୱତ ମୁକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ସେ ପୂର୍ଣ ସମର୍ଥନ ଦେଇଆସିଥିଲେ ଓ ଅନେକ ତିବ୍ୱତୀୟ ନେତାଙ୍କର ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ସହଯୋଗୀ ହୋଇପାରିଥିଲେ । ଲୋକ ସଭା ବାଚସ୍ପତି ୧୯୮୯ ମସିହାରେ ସେ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ାରୁ ଲୋକ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇ, ବାଚସ୍ପତି ପଦବୀ ମଣ୍ଡନ କରିଥିଲେ । ସେ ଲୋକ ସଭାରେ  "ଶୂନ୍ୟକାଳ"  ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କରି ସମୟରୁ ଦୂରଦର୍ଶନରେ ଲୋକ ସଭା ଅଧିବେଶନର ସିଧା ପ୍ରସାରଣ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।  "ଆଣ୍ଟି ଡେଫେକ୍ସନ ଲ"  ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ଛଅ ଜଣ ସାଂସଦଙ୍କୁ ବହିଷ୍କାର କରିଥିଲେ । ସାହିତ୍ୟ ସର୍ଜନା ଜଣେ ଲେଖକ, ସ୍ତମ୍ଭକାର ଓ ସମ୍ପାଦକ ଭାବରେ ରବିରାୟଙ୍କର ପରିଚିତି ରହିଛି ।