ତ୍ରିଲୋଚନେଶ୍ୱର ଓଡ଼ିଶାର ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାରର ଥିବା ଏକ ଶିବ ଦେଉଳ । ଏହା ଏକ ବୌଦ୍ଧ ସ୍ତୁପ ଭାବେ ୨ୟ - ୩ୟ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସୋମବଂଶୀ ରାଜାମାନଙ୍କର ଶାସନ କାଳରେ ଶିବଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲା ପରେ ଶିବ ଦେଉଳରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ଦେଉଳର ମୁହଁ ବ୍ୟତିକ୍ରମ ଭାବେ ପଶ୍ଚିମ ଆଡ଼କୁ ହୋଇଛି । କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ପ୍ରଚଳିତ ସ୍ଥାନୀୟ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ଏକଦା ଅନ୍ଧ ବାଳକଟିଏ ଦେଉଳ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ବସି ଗୀତ ଗୋବିନ୍ଦ ବୋଲୁଥିଲା । ସେଠାରେ ତ୍ରିଲୋଚନେଶ୍ୱର ଉଭା ହୋଇ ବାଳକଟିକୁ ପଚାରିଲେ,  "ମୋ ପଛରେ କାହିଁକି ଗୀତଗୋବିନ୍ଦ ବୋଲୁଛୁ? ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ମୋର ପ୍ରବଳ ଇଚ୍ଛା । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ମୋ ଆଗରେ ଆସି ଗୀତ ଗୋବିନ୍ଦ ବୋଲ ।" ପିଲାଟି କହିଲା, " ମୁଁ ତ ଜନ୍ମାନ୍ଧ । ମୋ ନିକଟରେ ଆଗପଛ ସବୁ ସମାନ । ତୁମର ଯଦି ଶୁଣିବା ପାଇଁ ସତରେ ଇଚ୍ଛା ତେବେ ମୋ ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ କର ।" ପର ଦିନ ଦେଖାଗଲା ଯେ ଦେଉଳର ମୁହଁ ପଶ୍ଚିମ ଆଡ଼କୁ ହୋଇଛି ।