ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌  (ଈଂରାଜୀରେ , ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ମୂଳ ନାମ ) ହେଉଛି ଏକ ଲିପିବଦ୍ଧ ଶୃଙ୍ଖଳ ଯାହା ଗୁପ୍ତଲିଖନ  ବା  କ୍ରିପ୍ଟୋଗ୍ରାଫି  -   ବିଧିଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ଓ ସଂଯୁକ୍ତ । ଏହି ଲିପିବଦ୍ଧ କାରବାରର ପ୍ରତିଟି କଡ଼ିକୁ ଗୋଟିଏ  ବ୍ଲକ୍  ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିବାରୁ ସମଗ୍ର ଶୃଙ୍ଖଳକୁ  ବ୍ଲକ୍‍ମାନଙ୍କର ଏକ ଚେନ୍ ବା ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌  ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ । ପ୍ରତିଟି ବ୍ଲକ୍ ନିଜର ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ଲକ୍ ସହ ଏକ ଗୁପ୍ତ ଗାଣିତିକ ହାଶ୍ ଫଳନ, ଏକ ସମୟ ଛାପ ଓ ଏକ କାରବାରଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୃକ୍ତ । ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ର ଗଠନ ଏପରି ଯେ ଲିପିବଦ୍ଧ ବ୍ଲକ୍‍ମାନଙ୍କରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ । ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ଏକ ମୁକ୍ତ, ଆବଣ୍ଟିତ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇପାରୁଥିବା ଗୁମାସ୍ତାର ଖାତା ପରି, ତେଣୁ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ର ଲିପିବଦ୍ଧ ଦୁଇ ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଏକ କାରବାର ସ୍ଥାୟୀ । ମୁକ୍ତ  , ଆବଣ୍ଟିତ   ଓ ସମସ୍ତେ ଦେଖିପାରୁଥିବା ଲେଖାଖାତା ପରି ବ୍ୟବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ଏକ  ପିଅର୍-ଟୁ-ପିଅର୍ ନେଟ୍‍ୱର୍କ୍  ସଂରଚନାର ବ୍ୟବହାର କରିଥାଏ । ପ୍ରତିଟି କଡ଼ି ମଧ୍ୟରେ ତଥ୍ୟ ବିନିମୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯୋଗୁଁ ପ୍ରତିଟି କାରବାର ଉପରେ ବହୁ ଲୋକଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ରହିଥାଏ । ନୂତନ ଭାବେ ଯୋଡ଼ି ହେଉଥିବା କଡ଼ିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିର୍ବିବାଦୀୟ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅଂଶ ହେବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ । ଥରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ହେବା ପରେ ଏକ ବ୍ଲକର ସମସ୍ତ ପରବର୍ତ୍ତୀ କଡ଼ିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନ କରି କୌଣସି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କଡ଼ିକୁ ବଦଳାଇବା ସମ୍ଭବପର ନୁହେଁ । ତେଣୁ ଗୋଟିଏ କାରବାରକୁ ବଦଳାଇବା ପାଇଁ ପିଅର୍-ଟୁ-ପିଅର୍ ନେଟ୍‍ୱର୍କ୍‍ର ଏକାଧିକ ଅଂଶୀଦାରଙ୍କ ସହମତି ଦରକାର ହୋଇଥାଏ । ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କଡ଼ିର କାରବାରକୁ ବଦଳାଇବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଅସମ୍ଭବ ବୋଲି କହିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ କିନ୍ତୁ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅଧିକ ସୁରକ୍ଷିତ । ଏହି କାରଣରୁ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌କୁ ଏକ  ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକୃତ ସହମତି    ବ୍ୟବସ୍ଥା ବୋଲି କହିପାରିବା ଏବଂ ଅଧିକ  ବାଇଜାଣ୍ଟାଇନ୍ ତ୍ରୁଟି ଟଲରାନ୍ସ୍  ବିଶିଷ୍ଟ କମ୍ପ୍ୟୁଟର୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଏହା ଏକ ଉଦାହରଣ । ୨୦୦୮ ମସିହାରେ ସାତୋଶି ନାକାମୋଟୋ ନାମଧାରୀ ଏକ କିମ୍ବା ଏକାଧିକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏହି ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଉଦ୍ଭାବନ ହୋଇଥିଲା ଓ ଏକ ମୁକ୍ତ ଲେଖାଖାତାରେ ବିଟ୍‍କଏନ୍ ବ୍ୟବହାର କରି କାରବାର କରାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହାର ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଥିଲା । ତେବେ ସାତୋଶି ନାକାମୋଟୋ ଏକ ଛଦ୍ମନାମ ମାତ୍ର ଓ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି/ଦଳଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ପରିଚୟ ଅଜଣା । ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଥମ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ମୁଦ୍ରା  ବିଟ୍‍କଏନ୍ ର ବ୍ୟବହାର କରି ଉଦ୍ଭାବିତ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱୈତ ବ୍ୟୟ ସମ୍ପର୍କିତ ଅସୁବିଧାକୁ ଦୂର କରେ ତଥା ବିନା କୌଣସି କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ବା ସରକାରୀ ହସ୍ତକ୍ଷେପରେ ଅର୍ଥନୈତିକ କାରବାରର ସୁବିଧା ଯୋଗାଇଦିଏ । ବିଟ୍‍କଏନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଗୁପ୍ତମୁଦ୍ରାର କାରବାର କରୁଥିବା ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଉପାଦାନ ଯୋଗାଇଥିଲା । ଅନ୍ୟକୁ ପାଉଣା ଦେବାପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ଏକ  ପୈଠ-ମାଧ୍ୟମ  ରୂପେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇପାରିବ । ବ୍ୟାବସାୟିକ ଉପଯୋଗିତାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖି ବିଭିନ୍ନ ଘରୋଇ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି । ଏସବୁ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ପ୍ରକୃତ ସୁରକ୍ଷା ଯାଞ୍ଚ ନକରି ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରଚାର ପ୍ରସାର କରିବା ରୋଗର ଉପଚାର ପାଇଁ ମିଛିମିଛିକା  ସାପ ତେଲ  ବିକିବା ପରି ବୋଲି  କମ୍ପ୍ୟୁଟର୍ ୱଲ୍‍ଡ୍  ପତ୍ରିକା ମତ ରଖିଥିଲା । ଇତିହାସ ୧୯୯୧ ମସିହାରେ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଷ୍ଟୁଆର୍ଟ୍ସ ହେବର୍ ଓ ଡବ୍ଲୁ. ଷ୍କଟ୍ ଷ୍ଟର୍ନେଟା ଗୁପ୍ତଲିଖନ ବିଧିର ବ୍ୟବହାର କରି କିପରି ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ଶୃଙ୍ଖଳ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରିବ ତାହା ଦର୍ଶାଇଥିଲେ । ଲିପିବଦ୍ଧ କାରବାରର ସମୟଛାପ ଯେପରି ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇପାରୁନଥିବା ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ସେମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା । ୧୯୯୨ ମସିହାରେ ବାୟର୍, ହେବର୍ ଓ ଷ୍ଟର୍ନେଟା ମିଳିତ ଭାବେ ଏକ ହାଶ୍ ଲତିକା  (ବା ମେର୍କେଲ୍ ଲତିକା) ବ୍ୟବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲେ  । ୨୦୦୮ ମସିହାରେ ସାତୋଶି ନାକାମୋଟୋ ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତି ବା ଗୋଷ୍ଠୀ ପ୍ରଥମ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବୀଜ ରୋପଣ କରିଥିଲେ । ନାକାମୋଟୋ ନିଜ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ କିଛି ଦିନ ପରେ ଆହୁରି ସୁରକ୍ଷିତ କରିପାରିଲେ ଓ ବିନା କୌଣସି ତୃତୀୟ ପକ୍ଷର ଉପସ୍ଥିତି ବିନା ମଧ୍ୟ ଦୁଇଟି ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ସୁରକ୍ଷିତ ଆର୍ଥିକ କାରବାର କରାଯାଇପାରିବ ତାହା ଦର୍ଶାଇଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏହି ସଂରଚନା ବିଟ୍‍କଏନ୍ ଗୁପ୍ତମୁଦ୍ରା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ମୂଳଦୁଆ ସାଜିଥିଲା । ୨୦୧୪ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ବିଟ୍‍କଏନ୍ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ କାରବାରର ଲେଖା ରଖୁଥିବା ଫାଇଲ୍‍ଟି ୨୦ ଗିଗାବାଇଟ୍  (୨୦ ଜି.ବି.) ଆକାରକୁ ପହଞ୍ଚି ଯାଇଥିଲା  । ୨୦୧୫ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ବେଳକୁ ଏହା ବଢ଼ି ୩୦ ଗିଗାବାଇଟ୍, ୨୦୧୬ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ବେଳକୁ ଏହା ୫୦ ଗିଗାବାଇଟ୍ ଓ ୨୦୧୭ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ବେଳକୁ ଏହା କ୍ରମଶଃ ୧୦୦ ଗିଗାବାଇଟ୍ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ସାତୋଶି ନାକାମୋଟୋଙ୍କ ମୂଳ ଲେଖାରେ ଦୁଇ ଈଂରାଜୀ ଶବ୍ଦ ବ୍ଲକ୍   ଓ ଚେନ୍   ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ଲେଖାଯାଉଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ୨୦୧୬ ମସିହା ବେଳକୁ ଦୁଇ ଶବ୍ଦକୁ ମିଶାଇ ବର୍ତ୍ତମାନ ବ୍ୟବହୃତ ଶବ୍ଦ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌   ପ୍ରଚଳନରେ ଆସିଲା । ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ରେ  ସ୍ମାର୍ଟ୍ ଅନୁବନ୍ଧ    ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ କ୍ରେତାଙ୍କ ଦ୍ରବ୍ୟର ଯୋଗାଣ ହୋଇଗଲେ ସ୍ୱତଃ ଏକ ପ୍ରାପ୍ୟକ ଦସ୍ତାବିଜ ତିଆରି ହୋଇ ପୈଠ ହୋଇଯିବ ।" ଏପରି ସ୍ମାର୍ଟ୍ ଅନୁବନ୍ଧରେ କେଉଁ ବାହ୍ୟ ତଥ୍ୟ ଓ ବ୍ୟବସାୟିକ ଉପାଦାନ ଆବଶ୍ୟକ ତାହା ଶୃଙ୍ଖଳ ବାହାରେ ରହିଥିବା ଏକ ଓରାକଲ୍ ଯନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଥାଏ । ୨୦୧୬ ମସିହା ଜୁଲାଇ ମାସରେ ଆଇ. ବି. ଏମ୍.   କମ୍ପାନୀ ସିଙ୍ଗାପୁରଠାରେ ଏକ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ରର ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା । ୨୦୧୬ ମସିହା ନଭେମ୍ବର ମାସରେ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ପରିଚାଳନା ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ଏକ ମଡେଲ୍ ଗଠନ କରିବା ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୈତିକ ଫୋରମ୍ଦ୍ୱାରା ଏକ ଆଲୋଚନାଚକ୍ରର ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥିଲା । ଆକ୍ସେଞ୍ଚର୍ କମ୍ପାନୀର ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ ୨୦୧୬ ମସିହାରେ ସମସ୍ତ ଆର୍ଥିକ ସେବାରୁ କେବଳ ୧୩.୫% ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିଥିଲେ । ୨୦୧୬ ମସିହାରେ  ଚ୍ୟାମ୍ବର୍ ଅଫ୍ ଡିଜିଟାଲ୍ କମର୍ସ୍  ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟବସାୟିକ ଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କୁ ନେଇ ବିଶ୍ୱ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ଫୋରମ୍‍ର ଗଠନ କରିଥିଲା । ୨୦୧୮ ମସିହା ମଇ ମାସରେ ଗାର୍ଟନର୍ କହିଥିଲା ଯେ ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ କମ୍ପାନୀ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ୧% ସି.ଆଇ.ଓ.   ନିଜ କମ୍ପାନୀରେ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ପ୍ରଚଳନ ପାଇଁ ଆଗ୍ରହ ଦେଖାଇଲେ ଓ କେବଳ ୮% ଅଳ୍ପବର୍ଷୀୟ ଯୋଜନାରେ ପରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ପ୍ରଚଳନ କରିବାରେ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କଲେ । ସଂରଚନା ଏକ ବିକେନ୍ଦ୍ରିତ, ଆବଣ୍ଟିତ ଓ ମୁକ୍ତଭାବେ ଉପଲବ୍ଧ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ବ୍ୟବସାୟ ହିସାବଖାତା ହେଲା ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ । ବିଭିନ୍ନ କମ୍ପ୍ୟୁଟରେ ମଧ୍ୟରେ ହେଉଥିବା ବ୍ୟବସାୟିକ କାରବାର ସ୍ଥାୟୀ ରୂପେ ଏହି ହିସାବଖାତାରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ହେଉଥାଏ ଯାହାକୁ ପିଛିଲା ଭାବେ ବଦଳାଇବା କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ । ତେଣୁ ଏହି ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ର ଅଂଶୀଦାରମାନଙ୍କୁ କାରବାର ଦେଖପରଖ କରିବା ସହଜ ହୋଇଯାଏ । ଏକ ପିଅର୍-ଟୁ-ପିଅର୍ ନେଟ୍‍ୱର୍କ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯୋଗେ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ତଥ୍ୟାଗାରର ପରିଚାଳନା କରାଯାଏ । ବହୁ ଅଂଶୀଦାରଙ୍କ ମିଳିତ ଦେଖରେଖରେ ଓ ସହଯୋଗରେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଆର୍ଥିକ କାରବାର ପରିଚାଳିତ ହୁଏ । ବହୁ ଅଂଶୀଦାରଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ତଥ୍ୟର ସୁରକ୍ଷା ଓ ଗୋପନୀୟତା ସମ୍ପର୍କିତ ଅନିଶ୍ଚିତତା କମିଯାଏ । ଏକ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ସମ୍ପତ୍ତି  ର ବାରମ୍ବାର ନେଣଦେଣ ସମ୍ଭବପର ନ ହେବାରୁ ଦ୍ୱୈତ ବ୍ୟୟ ପରି ଅସୁବିଧା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏନାହିଁ । ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌କୁ ମାନ-ବଦଳ ବିଧି  ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇପାରିବ । ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପତ୍ତିର ଅଧିକାରକୁ ନେଇ କୌଣସି ଦ୍ୱିମତ ରହେନାହିଁ । ବ୍ଲକ୍ ବା କଡ଼ି ପ୍ରତିଟି ବୈଧ କାରବାର ବୃହତ୍ ଶୃଙ୍ଖଳର ଏକ କଡ଼ି ବା ବ୍ଲକ୍ ଭାବେ ପରିଗଣିତ ହୋଇଥାଏ । କଡ଼ିଟି ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପରେ ମେର୍କେଲ୍ ଲତିକାରେ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଯାଏ । ପ୍ରତିଟି କଡ଼ି ନିଜ ପୂର୍ବ କଡ଼ି ସହିତ ଏକ ହାଶ୍ ଫଳନଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୃକ୍ତ ହୋଇ ରହିଥାଏ । ସମସ୍ତ ସଂଯୋଜିତ କଡ଼ି ମିଶି ବୃହତ୍ ଶୃଙ୍ଖଳ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ଯାହାକୁ ଆମେ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ବୋଲି କହୁ । ଏକ ଗାଣିତିକ ହାଶ୍ ଫଳନ ଯୋଗେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ହୋଇ ରହିଥିବାରୁ ଯେକୌଣସି ଗୋଟିଏ କଡ଼ିର ମାନ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ହେଲେ ତାହାର ପଛକୁ ରହିଥିବା ସମସ୍ତ କଡ଼ି ପ୍ରଭାବିତ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ର ପ୍ରକାରଭେଦ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନି ପ୍ରକାରର ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।  (୧) ମୁକ୍ତ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌,  (୨) ଘରୋଇ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ଓ  (୩) ସଙ୍ଗଠିତ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌  । ମୁକ୍ତ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ମୁକ୍ତ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌   ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସମସ୍ତ ଅଂଶୀଦାରଙ୍କ ସମାନ ଅଧିକାର ଥାଏ ଓ କାହାରି ଉପରେ କାରବାର ସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟ ଦେଖିବା ବା କରିବାରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନଥାଏ । ଇଣ୍ଟର୍‍ନେଟ୍ ସଂଯୁକ୍ତ ଯେକୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ୟବସାୟିକ କାରବାର କରିବା ବା ତାହାର ବୈଧତା ନିରୀକ୍ଷଣ କରିପାରିବାର ଅଧିକାର ରଖେ । ତେଣୁ ଘଟି ସାରିଥିବା କୌଣସି ଏକ କାରବାରର ବୈଧତା ଯାଞ୍ଚ କରି ତାହାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ କିଛି ପରିମାଣର ବୈଦ୍ୟୁତିକ ମୁଦ୍ରା ପାଉଣା ବା ପୁରସ୍କାର ପରି ମିଳେ । ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଲୋକପ୍ରିୟ ତଥା ଜଣାଶୁଣା ମୁକ୍ତ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ବିଟ୍‍କଏନ୍ ଓ ଇଥେରିୟମ୍ ଗୁପ୍ତମୁଦ୍ରାର ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି । ଘରୋଇ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ଘରୋଇ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌   ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଜଣେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ନିରୀକ୍ଷକ ବା ପରିଚାଳକ ରହିଥାଏ ଓ ଅଂଶୀଦାରମାନଙ୍କର କିଛି କିଛି କାରବାର କରିବାର ଅନୁମତି ରହିଥାଏ । ତେଣୁ ଏଥିରେ ବିନା ଅନୁମତିରେ ଯୋଗ ଦେବା ବା କାରବାର ନିରୀକ୍ଷଣ କରିବା ସମ୍ଭବପର ନୁହେଁ । ନିଜ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଉପଯୋଗ କରିବାର ଇଚ୍ଛା ରଖୁଥିବା କିନ୍ତୁ ମୁକ୍ତ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣହୀନତାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଘରୋଇ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ଏକ ମଧ୍ୟମ ପଥ । ନିଜ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଗୋପନୀୟ ତଥା ବ୍ୟବସାୟିକ ତଥ୍ୟ ମୁକ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପରିପ୍ରକାଶ ବିନା ଆର୍ଥନୈତିକ ଓ ହିସାବ କିତାବରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଆଣିବା ପାଇଁ ଘରୋଇ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଉପଯୋଗ କରାଯାଇପାରେ । ସଙ୍ଗଠିତ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ଏପରି ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ରେ ଆଂଶିକ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ଦେଖାଯାଏ । ଏହା ଏକ ଅନୁମତିବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ ବ୍ୟବସ୍ଥା । କିନ୍ତୁ ଘରୋଇ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଲୋକଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ସଙ୍ଗଠିତ ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌   ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏକାଧିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ବ୍ଲକ୍‌ଚେନ୍‌ରେ କାହାର କେଉଁ ଅଧିକାର ରହିଛି ତାହା ପରିଚାଳକ ବା ନିୟନ୍ତ୍ରକମାନେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରନ୍ତି । ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ ମେଟାଭର୍ସ ବିଟ୍‍କଏନ୍ ଆଧାର ଆହୁରି ପଢ଼ିପାରିବେ , ; ; , ; , ; ,  (16 2015)  .   :    . & . , . 2017-03-19. ,  ( 28, 2018). : 2 2018. , ; , ; ,  (12 2016).   :    . & . ,  (29 2016).  "   .   7 2017. 16 2019. , ; ,  (2016). : , . : . 978-0-241-23785-4. 971395169. , ; ,  ( 2016).  "  ' ?