ଜଳଦାପଡ଼ା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ  ବଙ୍ଗଳା ଭାଷାରେ                   ପୂର୍ବ ହିମାଳୟର ପାଦଦେଶରେ ତୋର୍ଷା ନଦୀ କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ । ପ୍ରଶାସନିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଏହା ଉତ୍ତର ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ଅଲିପୁରଦ୍ୱାର ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଜଳଦପଡ଼ାର ସମୁଦ୍ରପତନରୁ ଉଚ୍ଚତା ପ୍ରାୟ ୬୧ ମିଟର୍ । ନଦୀ ଓ ତୃଣଭୂମି ପୂର୍ଣ୍ଣ ୨୧୬.୫୧ ବର୍ଗ କି.ମି. ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ପରିବ୍ୟାପ୍ତ । ଏଠାକାର ବନ ଓ ଜୀବ ସମ୍ପଦର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ୧୯୪୧ ମସିହାରେ ଜଳଦାପଡ଼ାକୁ ଏକ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଘୋଷିତ କରାଯାଇଥିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଲୁପ୍ତପ୍ରାୟ ଭାରତୀୟ ଗଣ୍ଡାର ଏକ ଅଂଶ ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ବସବାସ କରୁଛନ୍ତି । ଜଳଦାପଡ଼ାକୁ ବର୍ଗ-୪ ଅଧିବାସ ପରିଚାଳନା କ୍ଷେତ୍ର   ରୂପେ ଗଣନା କରାଯାଏ । ଜଳଦାପଡ଼ା ଓ ବକ୍ସା ବ୍ୟାଘ୍ର ଅଭୟାରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିବା ଚିଲପାଟା ଜଙ୍ଗଲ ଏକ ସଂରକ୍ଷିତ ହାତୀ ଜଙ୍ଗଲ । ଜଳଦାପଡ଼ା ନିକଟସ୍ଥ ଗୋରୁମାରା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ଭାରତୀୟ ଗଣ୍ଡା ବସବାସ କରନ୍ତି । ଇତିହାସ ୧୮୦୦ ମସିହା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ଟୋଟୋ ଓ ମେଛ  (ବୋଡ଼ୋ) ଜନଜାତି ବାସ କରୁଥିଲେ  । ସେତେବେଳେ ଏହି ସ୍ଥାନ ଟୋଟୋପଡ଼ା ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲା । ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାରତୀୟ ଗଣ୍ଡାମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ୧୯୪୧ ମସିହାରେ ଜଳଦାପଡ଼ା ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଗଲା । ୨୦୧୨ ମସିହା ମଇ ମାସରେ ଏହାକୁ ଏକ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ମାନ୍ୟତା ମିଳିଥିଲା । ଉଦ୍ଭିଦ ଏବଂ ବନ୍ୟଜୀବ ଜଳଦାପଡ଼ାର ଜଙ୍ଗଲରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଲମ୍ବା ଲମ୍ବା ଘାସର ତୃଣଭୂମି ରହିଛି । ଭାରତୀୟ ଗଣ୍ଡା ଏଠାକାର ଜଙ୍ଗଲର ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ । ଆସାମର କାଜିରଙ୍ଗା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ପରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଭାରତୀୟ ଗଣ୍ଡା ଜଳଦାପଡ଼ାରେ ବାସ କରନ୍ତି । ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟ କେତେକ ପ୍ରମୁଖ ବନ୍ୟଜୀବ ହେଲେ ହାତୀ, କଲରାପତରିଆ ବାଘ, ସମ୍ବର, କୁଟୁରା, ଚିତଲ୍, କୁଜି ହରିଣ, ବାର୍‍ହା ଏବଂ ବନ୍ୟ ଗୟଳ । ଭାରତରେ ହାତୀ ଓ ଭାରତୀୟ ଗଣ୍ଡାଙ୍କ ସଂରକ୍ଷଣ ସ୍ଥିତି ସଙ୍କଟାପନ୍ନ । ଜଳଦାପଡ଼ା ପକ୍ଷୀପ୍ରେମୀଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ । ଚରସ ପକ୍ଷୀ ବା ବଙ୍ଗଳା ଫ୍ରୋରିକାନ୍ ଭାରତର ଯେଉଁ ଅଳ୍ପ କିଛି ସ୍ଥାନରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ଜଳଦାପଡ଼ା ଅନ୍ୟତମ । ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚୂଳିଆ ଚିଲ, ପାଲ୍ଲା ମାଛଖିଆ ଚିଲ, ଶିକ୍ରା, ଫିନ୍‍ସ୍ ୱିଭର୍, ବଣ କୁକୁଡ଼ା, ମୟୂର, କୋଚିଲାଖାଇ, ତିତିରି ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ । ଜଳଦାପଡ଼ା ଅରଣ୍ୟରେ ଅଜଗର, ଗୋଧି, ଚିଟି ସାପ, ନାଗ ସାପ ଓ ଗେକୋ ଏଣ୍ଡୁଅ ପରି ସରୀସୃପ ଦେଖାଯାନ୍ତି । ପ୍ରାୟ ୮ ପ୍ରଜାତିର ମଧୁରଜଳ କଇଁଛ ମଧ୍ୟ ଜଳଦାପଡ଼ାରେ ରହିଥିବା ଜଣାଯାଏ ।