କାଲକା ଶିମଳା ରେଳବାଇ, ଉତ୍ତର ଭାରତର ପାର୍ବତ୍ଯ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚଳାଚଳ କରୁଥିବା ଏକ ନେରୋ ଗାଯ ରେଳ ଲାଇନ । ଏହାର ଲାଇନ 2 ଫୁଟ 6 ଇଞ୍ଚ ବିଶିଷ୍ଟ । ଏହା କାଳକାରୁ ଶିମଳାକୁ ପାରବତୀୟ ଇଲାକା ଦେଇ ଚମତ୍କାର ଦୃଶ୍ୟ ସମୂହ ଥିବା ସ୍ଥାନ ବାଟ ଦେଇ ଯାଇଥାଏ । ଏହା 1898 ମସିହାରେ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ କାଳରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ କାଳୀନ ରାଜଧାନୀ ରହୁଥିବା ଶିମଳାରୁ ଅନନ୍ୟ ଭାରତୀୟ ରେଳ ପ୍ରଣାଳୀ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ନିର୍ମାଣ ସମୟରେ ଏହାର ଗତି ପଥରେ 107ଟି ଟନେଲ ସହ 864ଟି ବ୍ରିଜର ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହା ସେ ସମୟର ମୁଖ୍ୟ ଇଞ୍ଜିନିଅର ହେରଲିଙ୍ଗଟନଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ନକ୍ସା ଅନୁଯାୟୀ ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ଏହି ରେଳପଥକୁ ଦ୍ୱାରା 2008 ମସିହାରେ ବିଶ୍ୱ ହେରିଟେଜ ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଇଲା । ଇତିହାସ ଆଙ୍ଗ୍ଲୋ-ଗୁରଖା ଯୁଦ୍ଧ ପରବର୍ତୀ କାଳରେ ଶିମଳାରେ ବ୍ରିଟିଶ ମାନଙ୍କ ରହଣି ହେଇଥିଲା ଓ ହିମାଳୟର ପଦ ଦେଶରେ 7,116 ଫୁଟ ପତ୍ତନରେ ଥିବା ଏହି ସ୍ଥଳରେ ବ୍ରିଟିଶ ବେସ 1830 ମସିହା ଆଡକୁ ଗଢି ଉଠିଥିଲା । କ୍ରମଶଃ ଏହା 1864 ମସିହାରେ ବ୍ରିଟିଶ ରାଜର ଗ୍ରୀଷ୍ମ କାଳୀନ ରାଜଧାନୀ ହେଇଥିଲା । ସେ ସମୟରେ ଏଠାକୁ ଗମନାଗମନର ସୁବିଧା କେବଳ ଗ୍ରାମୀଣ ବଳଦ ଗାଡି ହିଁ ଥିଲା । . 1891 ମସିହାରେ ଦିଲ୍ଲୀରୁ କାଳକା ବ୍ର୍ଯାଡ ଗାଯ ରେଳପଥ ନିର୍ମିତ ହେଲା । 1898 ମସିହାରେ କାଳକାଠାରୁ ଶିମଳା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନୀରୋ ଗାଯ ରେଳପଥର ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଦିଲ୍ଲୀ-ଅମ୍ବାଲା-କାଳକା ରେଳ କମ୍ପାନୀଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ସେ ସମୟରେ ଆକଳନ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରାୟ 86 ଲକ୍ଷ୍ ଟଙ୍କାର ଆକଳନ ପରେ ଦ୍ୱିଗୁଣିତ ହେଲା । ଏହାର 96.54 କିଲୋମିଟର ପଥ ରେଳ ଚଳାଚଳ ପାଇଁ 1903 ମସିହାରେ ପ୍ରଥମେ ଉନ୍ମୁକ୍ତ ହେଲା । . ଲର୍ଡ କର୍ଜନ ଏହାକୁ ଉନନ୍ମୋଚନ କରିଥିଲେ । . ଛାଞ୍ଚ: - ଛାଞ୍ଚ: - 1ଛାଞ୍ଚ: 3ଛାଞ୍ଚ: 3ଛାଞ୍ଚ: 3ଛାଞ୍ଚ: 3ଛାଞ୍ଚ: 3ଛାଞ୍ଚ: 3ଛାଞ୍ଚ: 3ଛାଞ୍ଚ: 3ଛାଞ୍ଚ: 3ଛାଞ୍ଚ: 3ଛାଞ୍ଚ: 3ଛାଞ୍ଚ: 3ଛାଞ୍ଚ: 3ଛାଞ୍ଚ: 3ଛାଞ୍ଚ: 3ଛାଞ୍ଚ: 3ଛାଞ୍ଚ: 3ଛାଞ୍ଚ: 3 } ଷ୍ଟେସନ ସମୂହ ଏହି ରେଳପଥ ହିମାଳୟ ପର୍ବତର ଶିବଲିକ ରେଞ୍ଜ ଦେଇ ସର୍ପିଳ ଭାଙ୍ଗିରେ ଯାଇଥାଏ । ଏଥିରେ ଧରମପୁର, ସୋଲାନ , କାନଦାଘାତ , ତରାଦେବୀ , ବାରୋଗ , ସାଲୋଗ୍ରା , ତୋତୁ ଓ ଶିମଳା ଷ୍ଟେସନ ରହିଛି । ଟନେଲ ଏହି ରେଳପଥ [ଆଇନ ମୂଳତଃ 107ଟି ତନେଲର ନିର୍ମାଣ ହେଇଥିଲା । ତାହା ମଧ୍ୟରୁ 102ଟି ବ୍ୟବହାର ହେଲା । ବାରୋଗଠାରେ ବ୍ରିଟିଶ ଇଞ୍ଜିନିଅର ଖୋଦିତା କରେଇଥିବା ଦୀର୍ଘତମ ତନେଲକୁ ସେ ଯୋଡି ପାରିଲେ ନାହିଁ ଓ ତାହା ବ୍ୟର୍ଥ ଗଲା। ସେ ସେଥିପାଇଁ ଦାୟୀ ବୋଲି ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବାରୁ ତନେଲ ମଧ୍ୟରେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଥିଲେ । ପରେ ହେରଳିଙ୍ଗଟନ ତାହାକୁ ଜଣେ ସ୍ଥାନୀୟ ସାଧୁ ବାଳକୁଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ କରିଥିଲେ ।. ଇଞ୍ଜିନ  " "  0-4-0 ଶ୍ରେଣୀର ଇଞ୍ଜିନ ପ୍ରଥମେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା ।  " "  . , . ଟ୍ରେନ 52451/52452   5:30   10:15 17:40   22:25   52453/52454   6:00   11:05 18:15   23:20   , 52455/52456   12:10   17:20 10:30   16:10   , 52457/52458   4:00   9:20 14:25   20:10   , 72451/72452   5:10   9:50 16:25   21:35  , : . , . 4200 . ଦୁର୍ଘଟଣା ଓ ଘଟନା କାଳକା ନିକଟରେ 12 ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ଏକ ଟ୍ରେନ ଲାଇନ ଚ୍ୟୁତ ହେବା ଯୋଗୁଁ 2 ଜଣ ବିଦେଶୀ ମହିଳାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେବ ଅସହ 9 ଜଣ ଆହତ ହେଇଥିଲେ ।