ମୁଣ୍ଡ ଓ ବେକ କର୍କଟ  (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ) ଏକ କର୍କଟ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ବୁଝାଏ ଯାହା ପାଟି, ନାକ, ଗଳା, ସ୍ୱରପେଟିକା  , ସାଇନସ   ଓ ଲାଳ ଗ୍ରନ୍ଥିରେ   ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରେ  । ଏହି ରୋଗ ସ୍ଥାନ ଅନୁସାରେ ଗୋଟିଏ ଗୋଟାଳି  , ଶୁଖୁନଥିବା ଘାଆ, ଗିଳିବାରେ କଷ୍ଟ ବା ସ୍ୱର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଇତ୍ୟାଦି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଏ । ଅସ୍ୱାଭାବିକ ରକ୍ତସ୍ରାବ, ମୁଖ ଫୁଲା ଓ ପ୍ରଶ୍ୱାସ-ନିଶ୍ୱାସରେ ଅସୁବିଧା ଇତ୍ୟାଦି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇପାରେ । ମୁଣ୍ଡ ଓ ବେକ କର୍କଟ ରୋଗ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ୮୦% ରୋଗ କେବଳ ମଦ   ବା ତମାଖୁ   ସେବନ ଯୋଗୁ ହୁଏ । ପାନ  , ପାପିଲୋମାଭୁତାଣୁ ସଂକ୍ରମଣ, ରାଡିଏସନ ସଂସ୍ପର୍ଶ  , କେତେକ କାର୍ଯ୍ୟସ୍ଥଳୀ ଓ ଏପସ୍ଟେନ-ବାର ଭୁତାଣୁ  ଇତ୍ୟାଦି ମଧ୍ୟ ଏହି ସଙ୍କଟ ଆଣିବାରେ ସ‌ହାୟକ ହୁଅନ୍ତି । ଏହି କର୍କଟ ଗୁଡ଼ିକ ସ୍କ୍ୱାମସ ସେଲ କର୍କଟ   କାତୀୟ ରୋଗ । ତନ୍ତୁ ବାୟୋପ୍ସି   କରି ରୋଗ ନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଏ । ମେଡିକାଲ ଇମେଜିଙ୍ଗ   ଓ ରକ୍ତପରୀକ୍ଷା କରି ରୋଗର ବ୍ୟାପକତା ଜଣାଯାଏ । ତମାଖୁ ଓ ମଦ୍ୟପାନ ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ ଏହି ରୋଗ ପ୍ରତିଷଧ ହୋଇଯିବ । ଜନ ସାଧାରଣଙ୍କର କର୍କଟ ସ୍କ୍ରୀନିଙ୍ଗ ବିଶେଷ ଉପକାରରେ ଆସୁନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଉଚ୍ଚ ସଙ୍କଟପୁର୍ଣ୍ଣ ଗୋଷ୍ଠିରେ  'ଗଳା ପରୀକ୍ଷା'  ଉପକାରରେ ଆସିପାରେ । ମୁଣ୍ଡ ଓ ବେକ କର୍କଟ ଶିଘ୍ର ଚିହ୍ନଟ କରି ଚିକିତ୍ସା କଲେ ଆରୋଗ୍ୟ ହୋଇଯାଏ, କିନ୍ତୁ ବିଳମ୍ବ ହେଲେ ଭଲ ଫଳ ମିଳେନି । ଅପରେଶନ, ରାଡିଏସନ ଥେରାପି  , କେମୋଥେରାପି   ଓ ଟାର୍ଗେଟେଡ ଥେରାପି   ଇତ୍ୟାଦିର ମିଶ୍ରିତ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ଏହି ଜାତୀୟ କର୍କଟର ଆଉଥରେ ରୋଗ ହେବା ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ ଥାଏ । ସନ ୨୦୧୩ରେ ସାରା ପୃଥିବୀରେ ୪.୬ ନିୟୁତ ଲୋକଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ଓ ବେକ କର୍କଟ ରୋଗ  (ପାଟି ୨.୪ ନିୟୁତ, ଗଳା ୧.୩ ନିୟୁତ, ସ୍ୱର ପେଟିକା ୦.୯ ନିୟୁତ) ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲା, ଓ ଏହା ଫଳରେ ୩୬୨,୦୦୦ ଜଣକର  (ପାଟ ୧୩୫,୦୦୦, ଗଳା ୧୩୯,୦୦୦, ସ୍ୱର ପେଟିକା ୮୮,୦୦୦) ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା  । ଏହି କର୍କଟ ରୋଗ ଗୋଷ୍ଠି ସମୁଦାୟ କର୍କଟ ରୋଗ ଘଟଣାର ୭ମ ସ୍ଥାନରେ ଅଛି ଓ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣରୁପେ ୯ମ ସ୍ଥାନରେ ଅଛି । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ୧% ଲୋକ ଏହି ରୋଗ‌ଗ୍ରସ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ଓ ପୁରୁଷମାନେ ଅଧିକ ଶିକାର ହୁଅନ୍ତି । ୫୫ରୁ ୬୫ ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ । ବିକଶିତ ଦେଶରେ ୫ ବର୍ଷ ବଞ୍ଚିବା ହାର ପ୍ରାୟ ୪୨ରୁ ୬୪% ।