ଆଖି ଦୋଳନ ବା ନିଷ୍ଟାଗମସ୍  (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ) ରୋଗରେ ସାଧାରଣତଃ ଡୋଳାର ଏକ ଅନିଚ୍ଛାକୃତ, ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ଲୟବଦ୍ଧ ଗତି ହୁଏ  ଗତିଗୁଡ଼ିକ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ପାର୍ଶ୍ୱ , ଉପର ତଳ କିମ୍ବା ଘୂର୍ଣ୍ଣାୟମାନ ହୋଇପାରେ  ଏହା କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇପାରେ କିମ୍ବା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିଗକୁ ଦେଖିଲେ କିମ୍ବା କିଛି ଗତିବିଧିକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ ହୋଇପାରେ  ଏହା ସ‌ହିତ ମୁଣ୍ଡବୁଲା ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ  ରୋଗ ଜଟିଳ ହେଲେ ଦୃଷ୍ଟିହାନି, ଗଭୀରତା ଧାରଣା ବା ଖରାପ ସମନ୍ୱୟ ହୋଇପାରେ  ମସ୍ତିଷ୍କରେ ଥିବା କର୍ଟେକ୍ସ, ସାମନା ଭିଜୁଆଲ ଟ୍ରାକ୍ଟ , ବ୍ରେନସ୍ଟେମ, ସେରେବେଲମ ବା ପେରିଫେରାଲ ଭେସ୍ଟିବୁଲାର ଆପାରାଟସ ଇତ୍ୟାଦିରେ କୌଣସି ରୋଗ ହେଲେ ଆଖି ଦୋଳନ ହୁଏ  ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ବିନାଇନ ପାରୋକସିସମାଲ ପୋଜିସନାଲ ଭର୍ଟାଇଗୋ, ମଲ୍ଟିପ୍ଲ ସ୍କ୍ଲେରୋସିସ୍, ମୁଣ୍ଡରେ ଆଘାତ, ମସ୍ତିଷ୍କ ଅର୍ବୁଦ, ମେଟାବୋଲିକ୍ ରୋଗ, ଔଷଧର ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା, ହାଇପରଭେଣ୍ଟିଲେସନ, ଶୈଶବ ନିସ୍ଟାଗମସ, ଏବଂ ମଦ୍ୟପାନ ଯୋଗୁ ହୋଇପାରେ  ଏହା କେତେକ ଉତ୍ତେଜକର ସାଧାରଣ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ  ଚକ୍ଷୁ ପରୀକ୍ଷାଦ୍ୱାରା ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇପାରେ । ମୂଳ କାରଣ ଅନୁସନ୍ଧାନ ସ‌ହିତ ନିଷ୍ଟାଗମସର ଗତି ମନ୍ଥର କରିବାକୁ କିମ୍ବା ଦୃଷ୍ଟି ଶକ୍ତି ସମସ୍ୟାକୁ ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ  ଔଷଧ, ଚଷମା କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ସାହାଯ୍ୟରେ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ମେମାଣ୍ଟାଇନ, ଗାବାପେଣ୍ଟିନ୍ କିମ୍ବା କ୍ଲୋନାଜେପାମ ଇତ୍ୟାଦି ଔଷଧ ଦିଆଯାଏ । ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ରୋଗ ହେତୁ ପ୍ରାୟ ୧୦,୦୦୦ ବୟସ୍କଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ୨୪ ଜଣଙ୍କର ନିଷ୍ଟାଗମସ୍ ଥାଏ ଓ ପ୍ରାୟ ୧୦,୦୦୦ ପିଲାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ୧୭ ଜଣଙ୍କର ଶୈଶବ ନିଷ୍ଟାଗମସ୍ ଥାଏ ।