ଏଫାଭିରେଞ୍ଜ  (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ବା , ବିକ୍ରୟ ନାମ ସୁସ୍ଟିଭା) ଏକ ଆଣ୍ଟିରେଟ୍ରୋଭାଇରାଲ ଔଷଧ   ଯାହା ଏଚଆଇଭିର ଚିକିତ୍ସା ଓ ପ୍ରତିଷେଧ ନିମନ୍ତେ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ହୁଏ  । ସାଧାରଣତଃ ଅନ୍ୟ ଆଣ୍ଟିରେଟ୍ରୋଭାଇରାଲ ଔଷଧମାନଙ୍କ ସ‌ହିତ ଏହା ଦିଆଯାଏ । ଏହା ଇଞ୍ଜେକସନ ଛୁଞ୍ଚି ଆଘାତ   ଓ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସଂକ୍ରମଣର ପ୍ରତିଷେଧ ନିମନ୍ତେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ । ଏହି ଔଷଧ ଏକା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଔଷଧ ଯେପରିକି ଏଫାଭିରେଞ୍ଜ/ଏମେଟ୍ରିସିଟାବିନ/ଟେନୋଫୋଭିର  ( ) ସ‌ହିତ ବିକ୍ରୟ ହୁଏ  । ଏହା ଦୈନିକ ଥରେ ପାଟିରେ ଦିଆଯାଏ । ଏଫାଭିରେଞ୍ଜର ସାଧାରଣ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ମଧ୍ୟରେ ରାସ, ଅଇ  , ମୁଣ୍ଡବଥା, ଥକ୍କାଣ ଓ ନିଦ୍ରା ସମସ୍ୟା ଇତ୍ୟାଦି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ । ସ୍ଟିଭେନସନ-ଜନସନ  ଭଳି ସାଂଘାତିକ ରାସ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାଂଘାତିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ମଧ୍ୟରେ ଅବସାଦ, ଆତ୍ମହତ୍ୟା ମାନସିକତା  , ଯକୃତ ସମସ୍ୟା   ଓ ବାତ   ଇତ୍ୟାଦି ଦେଖାଯାଏ । ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଏହା ନିରାପଦ ନୁହେଁ । ଏହା ଏକ ନନ୍-ନ୍ୟୁକ୍ଲିଓସାଇଡ ରିଭର୍ସ ଟ୍ରାନ୍ସକ୍ରିପ୍ଟେଜ ଇନହିବିଟର  ( - ବା ) ଓ ରିଭର୍ସ ଟ୍ରାନ୍ସକ୍ରିପ୍ଟେଜ   କାମକୁ ଅବରୋଧ କରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ  । ଏଫାଭିରେଞ୍ଜ ଆମେରିକାରେ ସନ ୧୯୯୮ରେ ଡାକ୍ତରୀ ବ୍ୟବ‌ହାର ନିମନ୍ତେ ସ୍ୱୀକୃତ ହୋଇଥିଲା । ଏହାର ନାମ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଔଷଧ ଚିଠାରେ ଅଛି ଯାହା ମୌଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସିସ୍ଟମ ନିମନ୍ତେ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ସନ ୨୦୧୫ ସୁଦ୍ଧା ଏହା ଏହା ଜେନେରିକ ଔଷଧ ନାମରେ ମିଳୁନାହିଁ । ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଏହାର ମାସିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ପ୍ରାୟ ୩.୨୭ରୁ ୯.୧୫ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ଏହାର ମାସିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ପ୍ରାୟ ୨୦୦ ଅମେରିକୀୟ ଡଲାର ।