ପ୍ରଭଞ୍ଜନ ମନୋଜ ଦାସଙ୍କ ରଚିତ ଏକ ଉପନ୍ୟାସ ।ଏହି ପୁସ୍ତକଟିକୁ କଟକର ବିଦ୍ୟାପୁରୀ ପ୍ରକାଶଶୀ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । ଏହା ତାଙ୍କ ଇଂରାଜୀରେ ରଚିତ ସାଇକ୍ଳୋନର ଓଡ଼ିଆ ରୂପାନ୍ତର ଅଟେ । ଲେଖକ ଏହାକୁ ଇଂରାଜୀରେ ଲେଖିବାବେଳେ ଏହାକୁ ପୁଣି ଥରେ ଓଡ଼ିଆରେ ପୁନର୍ଲିଖନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ବୋଲି ସେ ଚିନ୍ତା କରିନଥିଲେ । କାରଣ ଲେଖକ ଭାବିଥିଲେ ଏହି ପଟ୍ଟଭୂମି ଓଡ଼ିଆ ପାଠକଙ୍କ ପାଇଁ ନୂଆ ହେବନାହିଁ କିନ୍ତୁ ପାଠକ ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଅନୁରୋଧ କ୍ରମେ ସେ ନିଜେ ଏହାକୁ ଓଡ଼ିଆରେ ପୁଣି ଥରେ ଲେଖିଥିଲେ । ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସମୀକ୍ଷା ଶତାବ୍ଦୀ ବ୍ୟାପୀ ଶାନ୍ତ ସମାହିତ ଜୀବନଧାରାରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ଏକ ପଲ୍ଲି ମୁଲକରେ ଅଚାନକେ ଆସିଛି ପରିବର୍ତ୍ତନର ପ୍ରଭଞ୍ଜନ : ସମନ୍ତବାଦର ଅବକ୍ଷୟ; ସ୍ୱାଧୀନତାର ପଦଧ୍ୱନି; ଅନଭ୍ୟସ୍ତ; ସାମୁହିକ ମାନସରେ ରାଜନୀତି ଓ ନୂତନ ଅଧିକାରବୋଧର ପ୍ରଭାବ; ପଲ୍ଲି ଉପରେ ଅନନୁଭୂତ ପୂର୍ବବଜାରଧର୍ମୀ ଜୀବନଧାରର ପ୍ଲାବନ; ବାହାରେ ବାସ୍ତବ ଝଡ଼; ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର ସନ୍ଦୀପର ଚେତନାରେ ଭାବ ଓ ଚିନ୍ତାର ଝଡ଼ । ପ୍ରଭଞ୍ଜନରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଘଟଣାବଳିର ପଟ୍ଟଭୂମି ସ୍ୱାଧୀନତାର ପ୍ରାକ୍‌କାଳ, କିନ୍ତୁ ଭାରତବର୍ଷର ପରିସ୍ଥିତି ଗତ କେତେ ଦଶନ୍ଧି ଭିତରେ ଯେପରି ଓଲଟପାଲଟ ହୋଇଯାଇଛି, ଅତୀତର ସମୟ ପ୍ରବାହରେ କେତେ ଶତାବ୍ଦୀ ଭିତରେ ବି ଅନୁରୂପ ମାତ୍ରାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସଂଘଟିତ ହୋଇ ନ ଥିଲା । ସେହି ବ୍ୟାପକ ପରିବର୍ତ୍ତନ-ନାଟକର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ପରସ୍ପର ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ତିନିଗୋଟି ବିଶେଷ ଧାରା ଏ ଉପନ୍ୟାସରେ ଚିତ୍ରିତ : ଗାଁ ଗହଳରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଓ ପ୍ରଭାବ ସାମନ୍ତଧର୍ମୀ ପରିବାରମାନଙ୍କରୁ ଖସିଆସି ସାର୍ବଜନୀନ ହେବାର ବାସ୍ତବତା, ପରାଧୀନତାରୁ ସ୍ୱାଧୀନତା ଭିତରକୁ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଭାରତର ବିହ୍ୱଳ-ପ୍ରାୟ ଯାତ୍ରା ଏବଂ ଏକ ନିବୃତ ପଲ୍ଲୀ ହଠାତ୍ ବଜାରରେ ପରିଣତ ହେବା ଅବସରରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ମଣିଷମାନଙ୍କର ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ମାନସିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ । ସାମନ୍ତବାଦର ବିଲୋପ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ସ୍ୱାର୍ଥକୁଶଳୀ ନବ ନବ ନେତାଙ୍କ ଉଦ୍‌ଭବ, ସମୃଦ୍ଧି ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ବଜାରରେ ପରିଣତ ଏକ ଗ୍ରାମର ଚାରିତ୍ରିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ - ଘଟଣା ଦୁର୍ଘଟଣାର ଏ ବାସ୍ତବଧର୍ମୀ ପଞ୍ଜ ଭିତରେ କେତୋଟି ଚରିତ୍ରର ଯେଉଁ ଅବିସ୍ମରଣୀୟ ବିକାଶ ଏ ଉପନ୍ୟାସରେ ପ୍ରାଞ୍ଜଳ ଭାବେ ପ୍ରତିଫଳିତ । ପ୍ରଶଂସା ଉପନ୍ୟାସଟିର ମୂଳ ସଂସ୍କରଣ ଉପରେ ଇଂରାଜୀ ସାହିତ୍ୟର ପ୍ରବୁଦ୍ଧ ଅଧ୍ୟାପକ ଓ ସମାଲୋଚକମାନଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ସମୀକ୍ଷାରୁ କିୟଦଅଂଶ ଏକ ଏକ ତୁଳି ସ୍ପର୍ଶରେ ଜୀବନ୍ତ ମୁହୂର୍ତ୍ତମାନ.... ପାଠକ ଚିତ୍ତରେ ରଖିଯା 'ନ୍ତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅଲିଭା ଦାଗ... ତାତ୍ପର୍ଜ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଷାରେ ସମୃଦ୍ଧ ଏ ଉପନ୍ୟାସ - ମୃଦୁ କବିତା ମୟ " - କେ. ଆର. ଶ୍ରୀନିବାସ ଆୟାଙ୍ଗାର  ଦି ହିନ୍ଦୁ   "ଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉପନ୍ୟାସ... ବାସ୍ତବରେ ଲେଖକଙ୍କ ସୂକ୍ଷ୍ମ କଳ୍ପନାବୋଧ, ନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗୀ ଏବଂ ସୃଜନୀକଳାର ସାକ୍ଷ୍ୟ ।" - ଶିବ. କେ. କୁମାର  ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ଟାଇମ୍‌ସ   "ମନୋଜ ଦାସ ଏଭଳି ରୀତିରେ ପରିସ୍ଥିତି ଓ ଚରିତ୍ର ଚିତ୍ରଣ କରିପାରନ୍ତି - ଆମେ ଶିଶୁ ଭଳି ମୁଗ୍ଧ ଚକିତ ହୋଇ ଶୁଣୁଥାଉ ।" - ପି. ଏସ. ସୁନ୍ଦରମ  ଦି ବୁକ ରିଭ୍ୟୁ   "ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ଅପୂର୍ବ ବର୍ଣ୍ଣନା, ପ୍ରାକ୍-ସ୍ୱାଧୀନ ଯୁଗର ସ୍ୱଚ୍ଛଳ ସ୍ମୃତି ଏବଂ ସର୍ବୋପରି ଏକ ଦୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ କାହାଣୀର ସୁଦକ୍ଷ ଚିତ୍ରଣ..."  - ପ୍ରେମାନନ୍ଦ କୁମାର  ଆକାଶବାଣୀ   "ଜଟିଳ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ନେଇ ଏ ଉପନ୍ୟାସ - କଳେବର ପୃଥୁଳ ନ କରି ବହୁଦିଗର ଚିତ୍ରଣ କରିପାରିବା ଭଳି ପରୀକ୍ଷା ସାମ୍ନା କରିଛନ୍ତି ଲେଖକ - କିନ୍ତୁ ସେ ବିଜୟୀ ଓ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ । ଉତ୍ତମ ଉପନ୍ୟାସର ଉପାଦାନ ଯେଉଁ ଚରିତ୍ର ଚିତ୍ରଣ, ତାହା ଅତି ଚମତ୍କାର ।