ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟା ଦେବୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କର ତୃତୀୟ ନବଦୁର୍ଗା ବେଶ ଏବଂ ନବରାତ୍ରୀର ତୃତୀୟ ଦିନରେ  (ନବଦୁର୍ଗାର ନଅଟି ଦିବ୍ୟ ରାତି) ପୂଜା ପାଆନ୍ତି  । ତାଙ୍କ ନାମ  "ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟା" ର ଅର୍ଥ  "ଯେ ଘଣ୍ଟି ଭଳି ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଆକାରର"  । ତାଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ମନ୍ଦ ବିରୋଧରେ ଲଢ଼ାଇ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ନିରନ୍ତର ପ୍ରସ୍ତୁତିକୁ ସୂଚାଇ ତୃତୀୟ ଆଖି ସର୍ବଦା ଖୋଲା ରହିଥାଏ । ସେ ଚନ୍ଦ୍ରଖଣ୍ଡା, ବୃକ୍ଷବାହିନୀ ବା ଚନ୍ଦ୍ରିକା ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ । ଲୋକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ ସେ ତାଙ୍କର କୃପା ଓ ସାହସିକତାଦ୍ୱାରା ଲୋକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି । ତାଙ୍କ କୃପାରୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁଙ୍କ ସମସ୍ତ ପାପ, କଷ୍ଟ, ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ କଷ୍ଟ ଓ ଭୂତ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଆଦି ଦୂର ହୋଇଥାଏ ବୋଲି ଲୋକ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି । ସ୍ୱରୂପ ଦେବୀ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟାଙ୍କ ଶିରରେ ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଆକାରର ଏକ ଘଣ୍ଟି ଆକୃତିର ମୁକୁଟ ଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟା ଦେବୀ କୁହାଯାଏ । ତାଙ୍କ ଶରୀରର ରଙ୍ଗ ସୁନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସେ ଦଶଭୂଜା । ତାଙ୍କର ଦଶ ଭୂଜରେ ଖଡ୍ଗ ଆଦି ଶସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଧନୁତୀର ଭଳି ଅସ୍ତ୍ରରେ ସଜାଯାଇଥାଏ ଓ ସିଂହ ତାଙ୍କର ବାହନ । ତାଙ୍କର ମୁଦ୍ରା ଯୁଦ୍ଧ ମୁଦ୍ରା । ସାଧନା ହିନ୍ଦୁ ରୀତିନୀତି ଅନୁଯାୟୀ ମଣିଷର ମନ, ଶବ୍ଦ, କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଶରୀରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ପବିତ୍ର ରଖି ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟାଙ୍କ ନିକଟରେ ଆତ୍ମ ସମର୍ପଣ କରିବା ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରାଯାଏ । ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନ ହିନ୍ଦୁ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ ଉଭୟକୁ ପରିତ୍ରାଣ ଦେଇଥାଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି । ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟା ଦେବୀ କମଳା ରଙ୍ଗ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଥିବାରୁ ଭକ୍ତମାନେ ପୂଜା ସମୟରେ କମଳା ରଙ୍ଗର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧନ୍ତି । ଲୋକବିଶ୍ୱାସ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଲୋକବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ଦେବୀ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ, ସାଧକଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ଏବଂ ବାଧା ବିନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ । ତାଙ୍କର ଉପାସନା ସଦ୍ୟ ଫଳପ୍ରଦ ହୋଇଥାଏ ଓ ଦେବୀ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ସମସ୍ୟାର ଶୀଘ୍ର ସମାଧାନ କରିଦିଅନ୍ତି ବୋଲି ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି । ମନ୍ତ୍ର ପିଣ୍ଡଜପ୍ରବରାରୂଢ଼ା ଚଣ୍ଡକୋପାସ୍ତ୍ରକୈର୍ଯୁକ୍ତା । ପ୍ରସାଦଂ ତନୁତେ ମହ୍ୟଂ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟେତି ବିଶ୍ରୁତା।। ଯା ଦେବୀ ସର୍ବଭୂତେଷୁ ମାଁ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟା ରୂପେଣ ସଂସ୍ଥିତା । ନମସ୍ତସ୍ୟୈ ନମସ୍ତସ୍ୟୈ ନମସ୍ତସ୍ୟୈ ନମୋ ନମଃ  ଅର୍ଥ: ହେ ମା ଆମ୍ବେ ଆପଣ ସର୍ବତ୍ର ବିରାଜିତ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟା ରୂପରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ନମସ୍କାର କରୁଛି। ହେ ମାତା, ମୋତେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ କର।