ତପନ କୁମାର ପ୍ରଧାନ  (ଜନ୍ମ: ୨୨ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୭୨) ଓଡ଼ିଶାରେ ଜନ୍ମିତ ଜଣେ ଭାରତୀୟ କବି, ଲେଖକ, ଅନୁବାଦକ, ପ୍ରଶାସକ ଓ ବ୍ୟଙ୍ଗକାର  । ସେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଇଂରାଜୀ, ଓଡ଼ିଆ ଓ ହିନ୍ଦୀରେ କବିତା ଓ ଗଦ୍ୟ ରଚନା କରନ୍ତି । ସେ ତାଙ୍କର କଳାହାଣ୍ଡି କବିତାର ଇଂରାଜୀ ଅନୁବାଦ ନିମନ୍ତେ ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ପ୍ରଧାନ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଜୟନ୍ତୀ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ରଚନାବଳୀ ମୁଖ୍ୟତଃ ଭ୍ରଷ୍ଟାଚାର ନିବାରଣ, ମାନବାଧିକାର ଓ ସର୍ବଧର୍ମ ସମନ୍ୱୟ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ । ଜୀବନୀ ପରିବାର ତପନ କୁମାର ପ୍ରଧାନ ଓଡ଼ିଶାର ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ ୧୯୭୨ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାଲ୍ୟକାଳ କଳାହାଣ୍ଡି, କେନ୍ଦୁଝର ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀସାଗରରେ କଟିଥିଲା । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ଅରକ୍ଷିତ ପ୍ରଧାନ ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ କୁମୁଦିନୀ ପ୍ରଧାନ । ତାଙ୍କ ପିତା ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଅଧିନରେ ଜଣେ ଇଂଜିନିୟର ଥିଲେ ଓ ମାତା ପରିବାର ପୋଷଣ କରିଥିଲେ । ଶିକ୍ଷା ସେ ଲକ୍ଷ୍ମୀସାଗର ବିଦ୍ୟାଳୟ, ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ ବିଦ୍ୟାଧର ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ । ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସମାଜତତ୍ତ୍ୱରେ ଡକ୍ଟରେଟ୍ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରି ସେ ୧୯୯୯ ମସିହାରେ ବାଲେଶ୍ୱର ଫକୀର ମୋହନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟାପନା କରିଲେ । ପରେ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀ ପଦରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ । ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ସେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଅତିରିକ୍ତ ଅର୍ଥ ସଚିବ ତଥା ବିତ୍ତୀୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ରୂପେ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ଗ୍ରାମ୍ୟ ବ୍ୟାଙ୍କ, ଉତ୍କଳ ଗ୍ରାମୀଣ ବ୍ୟାଙ୍କ ଓ ମାଲାବାର ବ୍ୟାଙ୍କ ଆଦିରେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ । ରଚନାବଳୀ ଓଡ଼ିଆ କଳାହାଣ୍ଡି - ୨୦୦୭ କଳାହାଣ୍ଡିର ଅକୁହା କାହାଣୀ - ୨୦୨୧ ପ୍ରେମ ସ୍ତୁତି - ୨୦୨୦  (ଆଣ୍ଟନୀ ଥିଓଡରଙ୍କ ସହିତ) ମୁଁ, ସେ ଓ ସମୁଦ୍ର - ୨୦୧୯ ଅପରାହ୍ଣର ଝଡ଼ - ୨୦୧୭ କନ୍ଧମାଳ ଦଂଗା: ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ପରିଣାମ - ୨୦୧୫ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ଭେଦଭାବର ଅର୍ଥନୈତିକ ଦିଗ - ୨୦୦୨ ଇଂରାଜୀ ଅନୁବାଦ ପ୍ରେମ ପାଶରେ ଯୀଶୁ  (ମୂଳ ଲେଖା: ଆଣ୍ଟନି ଥିଓଡର) ମୁଁ ତୋହରି ଶିଶୁ, ମା  (ମୂଳ ଲେଖା: ଆଣ୍ଟନି ଥିଓଡର) କାମନା ଓ ପ୍ରେମ ସଂଗୀତ  (ମୂଳ ଲେଖା: ଲଳିତା ଆୟାର୍) ବିଷାଦ ସଂଗୀତ  (ମୂଳ ଲେଖା: ଲଳିତା ଆୟାର୍) ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଧାନ ତାଙ୍କର କଳାହାଣ୍ଡି କବିତାର ଇଂରାଜୀ ଅନୁବାଦ ନିମନ୍ତେ ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ସାହିତ୍ୟ ଅକାଡେମୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଜୟନ୍ତୀ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନୀତ ହୋଇଥିଲେ  । ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟ ଉପରେ ସାହିତ୍ୟ ରଚନା ନିମନ୍ତେ ସେ ଇଣ୍ଡିଆନ ଏକ୍ସପ୍ରେସ  "ସିଟିଜେନ ଫର ପିସ"  ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ତାଙ୍କ କବିତା  ବୁଦ୍ଧ ହସିଲେ  ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ପୋଏଟ୍ରି ସୋସାଇଟୀ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲା । ବ୍ୟାଙ୍କ ସେବା, ବିତ୍ତୀୟ ସମାବେଶନ ଓ ହିନ୍ଦୀ ସାହିତ୍ୟରେ ଯୋଗଦାନ ନିମନ୍ତେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅନେକବାର ସର୍ବଭାରତୀୟ ସ୍ତରରେ ପ୍ରଥମ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଛନ୍ତି ।