ସ୍ଫଟିକ ଚିକିତ୍ସା ଔଷଧର ବୈକଳ୍ପିକ ଚିକିତ୍ସା ଅଟେ । ଏହି ଚିକିତ୍ସାରେ ସ୍ଫଟିକର ଶକ୍ତିରେ ବିଭିନ୍ନ ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ରୋଗ ଆରୋଗ୍ୟ ହେବାର ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । ଆଜିଯାଏଁ ଏହି ଚିକିତ୍ସାକୁ ବିଜ୍ଞାନ ସମ୍ମତି ମିଳିନାହିଁ । ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍କୃତିରେ ସ୍ଫଟିକ ଚିକିତ୍ସା ବା କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ହିଲିଂ ଆଟଲାଣ୍ଟବାସୀଙ୍କ ଏକ ପୁରାତନ ଚିକିତ୍ସା ପଦ୍ଧତି । ଏହା ଏକ ହଜାର ବର୍ଷରୁ ଆହୁରି ପୁରାତନ ବୋଲି ସୂଚନା ମିଳେ । ଆଟଲାଣ୍ଟର ଅଧିବାସୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଫଟିକ ପଥର ନିଜର ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ । ସମୟକ୍ରମେ ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍କୃତିରେ ଏହି ଚିକିତ୍ସା ପଦ୍ଧତିର ପ୍ରୟୋଗ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଆଟଲାଣ୍ଟବାସୀଙ୍କ ପରେ ଶାମା, କିଛି ଆମେରିକୀୟ  (ହୋପି - ଆରିଜୋନା ଅଧିବାସୀ) ହାୱାଇଅଧିବାସୀ ଓ ହିନ୍ଦୁମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଏହାର ପ୍ରୟୋଗ କରୁଥିଲେ  । ଚିନୀୟ, ତିବ୍ଦତୀୟମାନେମାନେ ମଧ୍ୟ ସୁମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ ବାହାରୁଥିବା ସ୍ଫଟିକ ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି ଶବ୍ଦ ଚିକିତ୍ସା କରିଥାନ୍ତି । ସ୍ଫଟିକ ମୃଦୁ ଆଲୋକ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ରତ୍ନ ପଥର ଶକ୍ତିର ଉତ୍ସ ହୋଇଥିବାରୁ ତାହାକୁ ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ସହ ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ବିଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ଠିକ କରିବା ଦିଗରେ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ । ସ୍ଫଟିକ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ହେବା ସହ ଏହା ଶକ୍ତିକୁ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଥାଏ । ସ୍ଫଟିକ ରେଡ଼ିଓ, ଟିଭି, କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଏବଂ ମାଇକ୍ରୋଫୋନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ । ଶାରୀରିକ ଆରୋଗ୍ୟ, ଆବେଗିକ ବିଶୃଙ୍ଖଳା, ଧ୍ୟାନ ତଥା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବିକାଶ ପାଇଁ ସ୍ଫଟିକର ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତି ଓ ରଙ୍ଗର ଖଣ୍ଡମାନ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ନାଲି, ହଳଦିଆ, କମଳା ଆଦି ରଙ୍ଗର ସ୍ଫଟିକ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଓ ଆକ୍ୱାମା ଲାଇନ ପଥର ଭୟ ଓ କ୍ଳାନ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ପଥରର ପ୍ରକାର ଭେଦ ଆମେଥିଷ୍ଟ ପଥର - କ୍ରୋଧ ଓ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା ଆରୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତାରେ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଏମର ଲଡ଼ ପଥର - ହୃଦଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି, ଶାନ୍ତି, ଧର୍ଯ୍ୟ, ପ୍ରେମ ଓ ସମନ୍ୱୟ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ହୀରା ପଥର - ଶୁଦ୍ଧତା ଏବଂ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଜେଡ଼ ପଥର - ରକ୍ତ ଶୁଦ୍ଧତା, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଆବେଗିକ ସନ୍ତୁଳନ ଓ ସାହସ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ପ୍ରଣାଳୀ ସ୍ଫଟିକ ପାତ୍ରକୁ ରୋଗୀର ଶରୀର ନିକଟରେ ରଖାଯାଇ ସେଥିରେ ଏକ ବିଶେଷ ଧରଣର ଆଘାତ ଦିଆଯାଏ । ଚିକିତ୍ସା ପଦ୍ଧତି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଅଛି । ଏଭଳି ଚିକିତ୍ସା ପଦ୍ଧତିକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ରେକି ଚିକିତ୍ସକମାନେ ଅଭ୍ୟାସ କରିଥାନ୍ତି ।