ଚିନ୍ତାମଣି ପାଣିଗ୍ରାହୀ  ୨୨ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୨୨ ୨୯ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୦୦  ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଓଡ଼ିଶାର ଜଣେ ସକ୍ରିୟ କର୍ମୀ, ରାଜନୈତିକ ଓ ସାମାଜିକ ନେତା ଥିଲେ । ସେ ୧୯୮୯ରୁ ୧୯୯୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଣିପୁର ରାଜ୍ୟପାଳରୁପେ କାମ କରିଥିଲେ । ଭାରତର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶରେ ଥିବା ବିଶ୍ୱନାଥପୁର ଗ୍ରାମର ଶ୍ରୀ ଗୋପିନାଥ ପାଣିଗ୍ରାହୀ ଓ ଶ୍ରୀମତି ଗେଲ୍‌ହି ଦେଇଙ୍କ ଔରଷରୁ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଓଡ଼ିଶାରେ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟିର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଭଗବତୀ ଚରଣ ପାଣିଗ୍ରାହୀ ଓ ପଦ୍ମ‌ଭୁଷଣ କାଳିନ୍ଦୀ ଚରଣ ପାଣିଗ୍ରାହୀଙ୍କର ସେ କକେଇ-ପୁଅ ଭାଇ  ଥିଲେ । ପୂର୍ବତନ ଓଡ଼ିଶାର ମୂଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନନ୍ଦିନୀ ଶତପଥୀ ତାଙ୍କର ଝିଆରୀ ଥିଲେ । ପ୍ରାକ୍ ଜୀବନ ସନ ୧୭/୦୫/୧୯୩୮ରେ ରେଭନ୍‌ସା କଲିଜିଏଟ୍ ସ୍କୁଲର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଶ୍ରୀ ସୁକାନ୍ତ ରାଓଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଗଠିତ ହୋଇଥିବା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଉତ୍କଳ ଅବକାଶ ବାହିନୀର ଚିନ୍ତାମଣି ପାଣିଗ୍ରାହୀ ଜଣେ ସକ୍ରିୟ ସଭ୍ୟ ଥିଲେ । ଓଡ଼ିଶା (ଉତ୍କଳ) ପ୍ରଦେଶର ପୁନର୍ଗଠନ ବେଳେ ସଂଯୁକ୍ତ ନ ହୋଇପାରିଥିବା ଅଞ୍ଚଳମାନଙ୍କରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିକ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଏହାର ଲକ୍ଷ ଥିଲା  । ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଛୁଟି ସମୟରେ ସେ ମେଦିନିପୁର, ବାଙ୍କୁରା, ସିଂହଭୁମି, ସଢ଼େଇକଳା, ଖରସୁଆଁ, ଚାଇଁବସା, ଚକ୍ରଧରପୁର, ତରଳା, ଟିକିଲି ଓ ମଞ୍ଜୁଷା ଆଦି ଅଞ୍ଚଳମାନଙ୍କରେ ବୁଲି ଓଡ଼ିଆରେ ଲୋକଙ୍କ ସ‌ହିତ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରି ଜାତୀୟ ଏକତା ବଜାୟ ରଖିବାକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତଉ ଥିଲେ । ଅଗଷ୍ଟ ୯, ୧୯୪୨ରେ ହୋଇଥିବା ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ସେ ରେଭେନ୍‌ସା କଲେଜଠାରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ ପତାକା ଉତ୍ତୋଳନ କରିଥିଲେ ଓ ପରେ ସେହି କଲେଜ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରିବାର ମୋହ ତାଙ୍କୁ କୋଲକାତା ଟାଣିନେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସେ କଲିକତା ୟୁନିଭରସିଟିର ବିଦ୍ୟାସାଗର କଲେଜରେ ନାମ ଲେଖାଇ ଏମ.ଏ ପାସ୍ କରିଥିଲେ । ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ ଛାତ୍ର କଂଗ୍ରେସ୍‌ରେ ଯୋଗଦାନ କରି ସେ ରାତିରେ ଇଂରେଜ ସରକାରଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ପୋଷ୍ଟର ଓ ହ୍ୟଣ୍ଡବିଲ ଲେଖୁଥିଲେ । ଅଗଷ୍ଟ ୧୬, ୧୯୪୬ରେ ଏକ ବିରାଟ ହିନ୍ଦୁ-ମୁସଲମାନ ଦଙ୍ଗା ସଂଗଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଶ୍ରୀ ପାଣିଗ୍ରାହୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଉତ୍କଳ ବାହିନୀର ଏକ ଶାନ୍ତି ଶୋଭାଯାତ୍ରା ବାହାରି ପଡ଼ିତ ଲୋକଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ଓ ଏକତାରେ ଜୟ, ବିଭକ୍ତରେ କ୍ଷୟ ସ୍ଲୋଗାନ ଦେଇଥିଲେ । ସାମ୍ବାଦିକତା ଓ ରାଜନୀତି ଏକା ଧାରରେ ସେ ସାମ୍ବାଦିକ, ଲେଖକ ଓ ଶ୍ରମିକ ନେତା ଥିଲେ ।  "ଦୈନିକ ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର"   ୧୯୪୭ ୧୯୫୧  ଓ  "ଦୈନିକ ମାତୃଭୂମି"   ୧୯୫୧ ୧୯୫୬ ର ସେ ସମ୍ପାଦକ ଥିଲେ । ଅଲ୍ ଉତ୍କଳ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏମ୍ପଲୟୀ ଆସୋସିଏସନର ସେକ୍ରେଟାରୀ ଓ ୱର୍ଲଡ ଡେମୋକ୍ରାଟିକ ୟୁଥ ଫେଡେରେସନର ପ୍ରେସିଡେଣ୍ଟ ଥିଲେ । ୨ୟ ଲୋକ ସଭାକୁ ୧୯୫୭ରେ ପୁରୀ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ସେ କମ୍ମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି ତରଫରୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ପରେ ସେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସରେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ । ସନ ୧୯୬୭, ୧୯୭୧, ୧୯୮୪ରେ ସେ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଲୋକ ସଭାକୁ ପୁନଃ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ଘରୋଇ ବିଭାଗର ରାଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀ  ୧୯୮୬ ୮୮ , ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଭାଗର ରାଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀ  ୧୯୮୮ ୮୯  ଓ ମଣିପୁରର ରାଜ୍ୟପାଳ  (୧୦/୦୭/୧୯୮୯ରୁ ୧୯/୦୩/୧୯୯୩) ଥିଲେ  । ରାଜ୍ୟ ଓ ଲୋକଙ୍କରର ବିକାଶ ନିମନ୍ତେ ତାଙ୍କର ଦାନ ଯୋଗୁ ମଣିପୁରବାସୀ ତାଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ  "ଲୋକଙ୍କ ରାଜ୍ୟପାଳ"  ଡାକୁଥିଲେ । ରଚନାବଳି ଚୀନ ପଥେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ଓ ନିରନ୍ତର ବିପ୍ଳବ ଗାନ୍ଧୀ କାହାଣୀ ନୂତନ ପ୍ରବାହ ଯୁଗ ସାହିତ୍ୟ  (ଓଡ଼ିଆ) ଜର୍ନି ଟୁ ବ୍ଲୁ ମାଉଣ୍ଟେନ  " "  ଲୋକଙ୍କ ସାଥିରେ  " "  ମୃତ୍ୟୁ ସନ ୨୯/୦୪/୨୦୦୦ରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରର କଳିଙ୍ଗ ହସପିଟାଲରେ ସେ ଶେଷ ନିଶ୍ୱାସ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ ।