କାରାକୁମ ମରୁଭୂମି  (ତୁର୍କମେନ: ; ରୂସୀ: ; ଇଂରାଜୀ: ) ମଧ୍ୟ ଏସିଆରେସ୍ଥିତ ଏକ ମରୁଭୂମି ଅଟେ  ।  "ତୁର୍କମେନିସ୍ଥାନ"  ଦେଶର ୭୦% ପ୍ରତିଶତ ଯାଗା ଏହି ମରୁଭୂମି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆସିଥାଏ ।  "କାରାକୁମ"  ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ -  "କଳା ବାଲି"  ହୋଇଥାଏ । ଏଠାରେ ଆବାଦି ବହୁତ କମ ଘନ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଖୁବକମ ସମସ୍ତ ୬.୫ ବର୍ଗ କିମିରେ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ମିଳିଥାଏ । ଏଠାରେ ବର୍ଷା ପାଖାପାଖି ୧୦ ବର୍ଷରେ ମାତ୍ର ଥରେ ହୋଇଥାଏ । ଏହ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବାଲିଯୁକ୍ତ ରେଜିସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ଅଟେ । ଭୂଗୋଳ ସବୁ ମିଶାଇ କାରାକୁମର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ୩,୫୦,୦୦୦ ବର୍ଗ କିମି ଅଟେ । ତୁର୍କମେନିସ୍ତାନର ଅଧିକତର କ୍ଷେତ୍ର ଏହି ମରୁଭୂମିରେ ଆସିଥାଏ । କାରାକୁମ  (କୌସ୍ପିୟନ ସାଗର)ର ପୂର୍ବରେ ଏବଂ  (ଅରଳ ସାଗର)ର ଦକ୍ଷିଣରେ ରହିଥାଏ  । ଉତ୍ତର - ପୂର୍ବରେ ଆମୂ ଦରିୟା ଏବଂ  (କିଜିଲ କୁମ ମରୁଭୂମି) ରହିଛି  । ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ଅରଳ ସାଗରର ମୂଳରୁ ସେହି ଝରଣାର ବହୁତ ଅଂଶ ଏହି ମରୁଭୂମିର କବଳରେ ଆସିଗଲାଣି , ଏବଂ କିଛି ଲୋକ ଏହି ଭାଗକୁ  "ଅରଳ କାରାକୁମ"  କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଏହା ପାଖାପାଖି ୪୦,୦୦୦ ବର୍ଗ କିମି  (୧୫,୪୪୦ ବର୍ଗ ମିଲି)ରେ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇଛି  । ଅରଳର ସୁଖି ଯାଇଥିବା ଚଟାଣ ଉପରେ କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ୟବହୃତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର କୀଟନାଶକ ପଦାର୍ଥ ମିଶା ଯାଇଥିଲା, ଯାହା ନହରରୁ ବୋହି ହୋଇ ଏଠାକୁ ଆସି ଯାଇଥିଲା । ଏବେ ଏହା ଏକ ମାସ ଧୂଳିରେ ମିଶି ଯାଇଛି ଏବଂ ପବନ ସହିତ ଉଡି ହଜାର ମାଇଲ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଦୂଷଣ ନେଇଯାଇ ଥାଏ । ଅରଳ କାରାକୁମରୁ ଉଡୁ ଥିବା କୀଟମରା ପଦାର୍ଥ  "ଆଣ୍ଟାର୍କାଟିକା" ରେ  "ପେଙ୍ଗୁଇନ"  ମାନଙ୍କ ରକ୍ତରେ ମିଳି ସାରିଛି । ଏଠାର ଧୂଳି ଗ୍ରୀନଲ୍ୟାଣ୍ଡର  "ହିମାନିୟୋ ଗ୍ଲୋଶିୟରୋ "ରେ ଏବଂ " ବେଲାରୂସ "ର କ୍ଷେତରେ ମିଳି ସାରିଛି । ମାନବୀୟ ଗତିବିଧି କାରାକୁମ ଯାଗା ଭିତରେ  "ବୋଲ୍ସୋଈ"  ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଗ ଆସିଥାଏ ଯେଉଁଥିରେ ପାଷାଣ ଯୁଗ  (ପ୍ରସ୍ତର ଯୁଗ) ମନୁଷ୍ୟ ମାନଙ୍କ ବସବାସର ଅବଶେଷ ମିଳିଛି  । ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ଏହା ଦୁନିଆର ଦ୍ୱିତୀୟ ସବୁଠାରୁ ଲମ୍ବା ନହର ଅଟେ , ଯାହାକୁ  "କାରାକୁମ ନହର"  କୁହାଯାଏ । ଏହା ୧,୩୭୫ କିମି ଲମ୍ବା ଅଟେ କିନ୍ତୁ ସମୟ ସହିତ ଏଥିରୁ ପାଣି ଯାଗା-ଯାଗାରୁ ବିଭାଗ ହେବାରେ ଲାଗିଲା , ଯାହାଦ୍ୱାରା ବହୁ ଛୋଟ ଝରଣା ତିଆରି ହେଲା । ଏହାର ପାଣି ମରୁଭୂମିର ତଳ ସ୍ତର ଲୁଣକୁ ଉପରକୁ ନେଇ ଆସିଥାଏ ।