ବୃକ୍‌କ ପଥର ରୋଗ ବା ବୃକ୍କ ପଥର ବା ବୃକ୍କାଶ୍ମରୀ  (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ) ନାମ ଦିଆଯାଏ ଯେତେବେଳେ ମୂତ୍ରନଳୀ ଶୈଳୀରେ   ଏକ କଠିନ ପଦାର୍ଥ ବା ପଥର ବା କାଲକୁଲସ   ଥାଏ  । ବୃକ୍କ ପଥର ବୃକ୍କରେ ତିଆରି ହୋଇ ପରିସ୍ରାରେ ବାହାରିଯାଏ । ପଥରଟିର ଆକାର କ୍ଷୁଦ୍ର ହୋଇଥିଲେ କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ନ ଥାଇ ବାହାରିଯାଏ । ଏହାର ଆକାର ୫ମିମିରୁ ଅଧିକ ହେଲେ ୟୁରେଟର ଅବରୋଧ ହୋଇଯାଏ, ଫଳରେ ଉଦରରେ ବା ଅଣ୍ଟାରେ ସାଂଘାତିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ । ପଥର ରହିବା ଯୋଗୁ ପରିସ୍ରାରେ ରକ୍ତ ପଡ଼େ, ବାନ୍ତି ହୁଏ ବା ମୂତ୍ର ଯନ୍ତ୍ରଣା/ମୂତ୍ରକୃଚ୍ଛ   ହୁଏ । ଏଭଳି ରୋଗୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ଅର୍ଦ୍ଧେକ ରୋଗୀଙ୍କର ୧୦ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଆର ଥରେ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । କେତେକ ଜେନେଟିକ ଓ ପରିବେଶ କାରକମାନଙ୍କ ଯୋଗୁ ଅଧିକାଂଶ ପଥର ତିଆରି ହୁଏ । କେତେକ କାରକମାନଙ୍କ ନାମ: ହାଇପରକ୍ୟାଲସିୟୁରିଆ   ବା ପରିସ୍ରାରେ ଅଧିକ କ୍ୟାଲସିଅମ ଥିଲେ, ମୋଟାପଣ, କେତେକ ଖାଦ୍ୟ, କେତେକ ଔଷଧ, କ୍ୟାଲସିଅମ ଅନୁପୂରକ  , ହାଇପରପାରାଥାଇରଏଡିଜ୍ମ  , ଗାଉଟ   ଓ ଅଳ୍ପ ଜଳପାନ ଯୋଗୁ ହୁଏ । ପରିସ୍ରାରେ   ଖଣିଜ ଲବଣ ସାନ୍ଦ୍ରତା ଅଧିକ ହେଲେ ବୃକ୍‌କରେ ପଥର ତିଆରି ହୁଏ । ସାଧାରଣତଃ ଲକ୍ଷଣ, ପରିସ୍ରା ପରୀକ୍ଷା ଓ ମେଡିକାଲ ଇମେଜିଙ୍ଗ   ସାହାଯ୍ୟରେ ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ   କରାଯାଏ । ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା   ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ । ପଥର ମିଳିବା ସ୍ଥାନ ଅନୁସାରେ ଶ୍ରେଣୀ ବିଭାଗ କରାଯାଏ ଯଥା:- ବୃକ୍‌କରେ ଥିଲେ ନେଫ୍ରୋଲିଥିଆସିସ, ୟୁରେଟରରେ ଥିଲେ ୟୁରେଟେରୋଲିଥିଆସିସ, ମୂତ୍ରାଶୟରେ ଥିଲେ ସିସ୍ଟୋଲିଥିଆସିସ ନାମ ଦିଆଯାଏ ଓ ରାସାୟନିକ ସଂରଚନା   ଅନୁଯାୟୀ କ୍ୟାଲସିଅମ  , ୟୁରିକ ଏସିଡ  , ସ୍ଟୃଭାଇଟ   ଓ ସିସ୍ଟିନ   ନାମ ଦିଆଯାଏ । ପଥର ରୋଗ ଥିବା ଲୋକ ଦୈନିକ ୨ଲିଟର ପରିସ୍ରା ହେଲାଭଳି ପାଣି ପିଇଲେ ପୁନର୍ବାର ପଥର ତିଆରି ହେବା ପ୍ରତିରୋଧ ହୋଇଯାଏ । ଏହା ଯଥେଷ୍ଟ ନ ହେଲେ ଥିଆଜିଡ ଡାଇୟୁରେଟିକ  , ସାଇଟ୍ରେଟ  , ବା ଆଲୋପ୍ୟୁରିନୋଲ   ଦିଆଯାଏ । ଫସଫୋରିକ ଏସିଡ   ଥିବା ପାନୀୟ ବିଶେଷତଃ କୋଲା   ପାନ ନ କରିବାକୁ ସୁପାରିସ କରାଯାଏ । ଲକ୍ଷଣ ବିହୀନ ଥିଲେ ଚିକିତ୍ସା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଜାଗ୍ରତ   ରହିବାକୁ ହୁଏ । ଲକ୍ଷଣ ଥିଲେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ନିବାରକ ଔଷଧ   ଯେପରିକି ଏନଏସଏଆଇଡି  ପ୍ରଥମେ ଦିଆଯାଏ ବା ଓପିଅଏଡ   ଦିଆଯାଏ । ବଡ଼ ପଥର ଥିଲେ ଲିଥୋଟ୍ରିପସି  , ୟୁରେଟେରୋସ୍କୋପି   ବା ନେଫ୍ରୋଲିଥୋଟୋମି   ଅପରେଶନ କରାଯାଏ । ପୃଥିବୀର ଜନସଂଖ୍ୟାର ୧%ରୁ ୧୫% ଲୋକ ଜୀବନରେ କେତେବେଳେ ହେଲେ ଏହି ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ସନ ୨୦୧୩ରେ ୪୯ ନିୟୁତ ଲୋକଙ୍କୁ ଏ ରୋଗ ହୋଇଥିବା, ଫଳରେ ୧୫,୦୦୦ ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ । ସନ ୧୯୭୦ ପରଠାରୁ ପଶ୍ଚିମ ପୃଥିବୀରେ   ଏ ରୋଗ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଉଛି । ମହିଳାଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ପୁରୁଷମାନେ ଅଧିକ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ସାରା ଇତିହାସରେ ମାନବ ଜାତି ଏହି ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେବା ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇଛି ଓ ଏହା ନିମନ୍ତେ ଅପରେଶନ ଖ୍ରୀ:ପୂ: ୬୦୦ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା କଥାର ବର୍ଣ୍ଣନା ଅଛି ।