ଲେଖା ଚାଲିଛି... ୱାହିଦା ରହମାନ  (ଜନ୍ମ: ୩ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୩୬) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତ୍ରୀ, ଯିଏକି ମୁଖ୍ୟତଃ ତେଲୁଗୁ, ତାମିଲ, ହିନ୍ଦୀ, ବଙ୍ଗଳା ଓ ମାଲାୟଲମ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ କାମ କରନ୍ତି  । ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତର ଅନ୍ୟତମ ସଫଳ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଭାବରେ ସେ ଥରେ ଜାତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାର, ତିନୋଟି ଫିଲ୍ମଫେୟାର ପୁରସ୍କାର ପାଇଛନ୍ତି । ଭାରତ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ୧୯୭୨ ମସିହାରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ଏବଂ ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ କରିଥିଲେ । ୨୦୨୩ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ଭାରତୀୟ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରସ୍କାର ଦାଦାସାହେବ ଫାଲକେ ପୁରସ୍କାରରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଛି । ସେ ପାଞ୍ଚ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଅଭିନୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସକ୍ରିୟ ରହି ୯୦ରୁ ଅଧିକ କଥାଚିତ୍ରରେ କାମ କରିଛନ୍ତି । ୧୯୫୫ ମସିହାରେ ସେ ତେଲୁଗୁ କଥାଚିତ୍ର ରୋଜୁଲୁ ମାରାୟି ଜରିଆରେ କଥାଚିତ୍ରରେ କାମ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ଜଣେ ନର୍ତ୍ତକୀ ଭାବରେ କାମ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତେଲୁଗୁ କଥାଚିତ୍ର ଜୟସ୍ମିତା ଜରିଆରେ ଜଣେ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଭାବରେ କାମ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେ ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର ନିର୍ମାତା ଗୁରୁ ଦତ୍ତଙ୍କ ରୋମାଣ୍ଟିକ୍ କଥାଚିତ୍ର ପ୍ୟାସା  (୧୯୫୭), କାଗଜ କା ଫୁଲ୍  (୧୯୫୯) ଆଦିରେ ଅଭିନୟ କରିବା ପରେ ଚୌଦହବି କା ଚାନ୍ଦ୍  (୧୯୬୦), ସାହେବ ବିବି ଔର୍ ଗୁଲାମ୍  (୧୯୬୨) ଆଦିରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ  । ୧୯୬୫ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ଅଭିନୀତ ରୋମାଣ୍ଟିକ୍ ଫିଲ୍ମ ଗାଇଡ୍ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଫିଲ୍ମଫେୟାର ପୁରସ୍କାରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର ମିଳିଥିଲା । ୧୯୬୮ରେ ନୀଲ୍ କଲମ୍ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ପୁଣିଥରେ ଫିଲ୍ମଫେୟାର୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର ମିଳିଥିଲା ଏବଂ ୧୯୬୭ ଓ ୧୯୭୦ରେ ଫିଲ୍ମଫେୟାର୍ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ମନୋନୀତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୭୧ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଅପରାଧିକ ଡ୍ରାମା ରେଶ୍ମା ଔର୍ ଶେରା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଭାବରେ ଜାତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାର ମିଳିଥିଲା । ୧୯୭୦ ଦଶକର ପ୍ରାରମ୍ଭରୁ ସେ କଥାଚିତ୍ରରେ ଚରିତ୍ର ଅଭିନେତା ଭାବରେ କାମ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଥିଲେ । ୧୯୭୬ର କଭି କଭି, ୧୯୭୮ର ତ୍ରିଶୁଳ, ୧୯୮୨ର ନମକୀନ୍ ଓ ନମକ ହଲାଲ୍, ୧୯୮୪ର ମଶାଲା, ୧୯୮୯ର ଚାନ୍ଦିନୀ, ୧୯୯୧ର ଲହ୍ମେ, ୨୦୦୬ର ରଙ୍ଗ ଦେ ବାସନ୍ତୀ, ୨୦୦୯ର ଦିଲ୍ଲୀ ୬ ଆଦି କଥାଚିତ୍ରରେ ସେ କାମ କରିଛନ୍ତି । ୧୯୯୧ ମସିହାରୁ ଅଭିନୟ ଦୁନିଆରୁ ଦୂରେଇ ଯିବା ପରେ ୧୯୯୪ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ଫିଲ୍ମଫେୟାର୍ ଲାଇଫ୍‍ଟାଇମ୍ ଆଚିଭ୍‍‍ମେଣ୍ଟ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା । ଅଭିନୟ ବ୍ୟତୀତ ସେ ଜଣେ ସମାଜସେବୀ ଭାବରେ କାମ କରନ୍ତି । ଭାରତରେ ଦାରିଦ୍ର ଦୂରିକରଣ ପାଇଁ କାମ କରୁଥିବା ବେସକାରୀ ସଂସ୍ଥା ରଙ୍ଗଦେର ସେ ଦୂତ ଭାବରେ କରୁଛନ୍ତି । ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ୱହୀଦା ରହମାନ ୧୯୩୮ ମସିହାର ଫେବୃଆରୀ ୩ ତାରିଖରେ ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତ ଅନ୍ତର୍ଗତ ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସିର ଚେଙ୍ଗାଲପେଟଠାରେ  (ବର୍ତ୍ତମାନର ତାମିଲନାଡ଼ୁ) ଏକ ଡେକାନୀ ମୁସଲମାନ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ  । ସେ ତାମିଲନାଡ଼ୁ ବଦଳରେ ହାଇଦ୍ରାବାଦରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ବୋଲି ଏକ ସାଧାରଣ ଭୁଲ ଧାରଣା ରହିଛି । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଅବଦୁଲ ରହମାନ ଓ ମାଆଙ୍କ ନାମ ମମତାଜ ବେଗମ୍, ସେ ୪ ଭଉଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ସାନ ଥିଲେ । ଛୋଟବେଳୁ ସେ ଓ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀମାନେ ଚେନ୍ନାଇରେ ଭରତନାଟ୍ୟମର ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ନେଇଥିଲେ । ସେ ବିଶାଖାପାଟଣାର ସେଣ୍ଟ ଜୋସେଫ୍ କନ୍‍‍ଭେଣ୍ଟ ସ୍କୁଲରେ ପଢ଼ୁଥିଲେ । ତାଙ୍କର କିଶୋର ଅବସ୍ଥାରେ ୧୯୫୧ ମସିହାରେ, ଜିଲ୍ଲା କମିଶନର୍ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ଜଣେ ଡାକ୍ତର ହେବା ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛ ଥିଲା, ମାତ୍ର ପାରବାରିକ ପରିସ୍ଥିତି ଓ ମାଆଙ୍କର ଅସୁସ୍ଥତା କାରଣରୁ ତାଙ୍କ ନୃତ୍ୟ କଳା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା କଥାଚିତ୍ରର ସୁଯୋଗକୁ ସେ ହାତକୁ ନେଇଥିଲେ ଓ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ କାମ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଅଭିନୟ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ ଏବଂ ସଫଳତା ୱାହୀଦା ଜଣେ ନର୍ତ୍ତକୀ ଭାବରେ ପ୍ରଥମ କଥାଚିତ୍ରରେ କାମ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେ ତାମିଲ କଥାଚିତ୍ର ଅଲିବାବାବୁମ ୪୦ ତିରୁଦରନାଲୁମ କଥାଚିତ୍ରରେ ପ୍ରଥମ ଜଣେ ନର୍ତ୍ତକୀ ଭାବରେ କାମ କରିଥିଲେ । ୧୯୯୫ ମସିହାରେ ସେ ତେଲୁଗୁ କଥାଚିତ୍ର ରୋଜୁଲୁ ମାରାୟିରେ ନୃତ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଯାହାକି ପ୍ରଥମେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା । ସେହି ବର୍ଷ ଏନ୍. ଟି. ରାମା ରାଓଙ୍କ ନାୟିକା ଭାବରେ ସେ ଜୟସ୍ମିତାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୫୬ ମସିହାରେ ଅଲିବାବାବୁମ ୪୦ ତିରୁଦରନାଲୁମ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା । ୧୯୫୦ ଦଶକର ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ, ସେ ଦେବ ଆନନ୍ଦଙ୍କ ସହ କିଛି ସଫଳ କଥାଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରୁ ୧୯୫୮ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ସୋଲଭା ସାଲ୍ ଅନ୍ୟତମ । ଦି ହିନ୍ଦୁର ସୁରେଶ କୋହଲି ସୋଲଭା ସାଲ୍ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପ୍ରସଂଶାରେ ଲେଖିଥିଲେ,  "ଯଦିଓ ବୟସ ପାଖାପାଖି ୨୦ ଓ ଏହା ତାଙ୍କର ୪ର୍ଥ ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର, ତଥାପି ରହମାନ ତାଙ୍କ ଭୂମିକାକୁ ନିଖୁଣ ଭାବରେ ନିଭେଇଛନ୍ତି; ଯେଉଁଠି ଯେତିକି ଗମ୍ଭୀର ହେବା କଥା ସେଠାରେ ସେତିକି ଯତ୍ନର ସହିତ କାମ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଯେଉଁ ମନୋରଞ୍ଜନ ଦରକାର, ସେଇଠି ଆଖିରେ ଆଖିରେ ବଦମାସିକୁ ଦେଖାଇଛନ୍ତି ।" ଗୁରୁ ଦତ୍ତଙ୍କ ସହିତ କାମ  ' , .  .  (1956). ,  " " ; .  (1957), . , . 12  '  (1958),  (1959),  (1960); .  '  (1962), 13 . ବ୍ୟାପକ ସଫଳତା -  '  (1962). ,  (1962),  1962   (1963). , ; ,  (1962),  1963   (1964),  (1964), -  1962  - 1962. 1964, , 1959 1964.  ' ,. 1960  1966 , (1967),  1968   (1969). , . ,.  1967   (1968). 1960 , , 1964 1969. ,  " , 30,000. 7 . " ଗାଇଡ୍ ଓ ରେଶ୍ମା ଔର୍ ଶେରା  ' , 1965 . , 1958. ,- - 1965,'  . ,  " : ,  ' , ... "  ' . ,. '  , . ,  ' .  1971 , ' . 22 , . ପରବର୍ତ୍ତୀ ଭୂମିକା ଓ ଚରିତ୍ର ଅଭିନେତା .  (1973).  '70 ,  (1976),  (1978),  (1980),  (1981),  (1982),  (1982),  (1982),  (1983),  (1984),  1989   (1991). ,. ,.  " " , - . , .  (1991), . , -  ' '  ...  (2001). , ' 2000; , . ,  (2002),  (2005), 15  (2005),  (2006) 6  (2009), . 2011,2013 . 2014 ,. ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୭୪ରେ, ସେ ଅଭିନେତା ଶଶି ରେଖିଙ୍କୁ  (ମଞ୍ଚନାମ: କମଲଜିତ) ବିବାହ କରିଥିଲେ  । ୧୯୬୪ ମସିହାରେ ସେମାନେ ଶଗୁନ୍ କଥାଚିତ୍ରରେ ଏକାଠି କାମ କରିଥିଲେ । ଏହି ଦମ୍ପତିଙ୍କର ଦୁଇ ଜଣ ପୁଅ ଅଛନ୍ତି; ସୋହେଲ ଓ କଶ୍ୱି ଉଭୟ ଲେଖକ । ବିବାହ ପରେ ସେ ବାଙ୍ଗାଲୋରରେ ରହୁଥିଲେ ଏବଂ ୨୦୦୦ ମସିହାରେ ରେଖିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ମୁମ୍ବାଇ ଆସିଯାଇଥିଲେ ଓ ବାଣ୍ଡ୍ରାରେ ରହୁଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ଜୀବନୀ ବିଷୟରେ ଜନସାଧାରଣରେ ଅଧିକ ଧାରଣା ନାହିଁ । ନସରୀନ ମୁନ୍ନି କବିରଙ୍କଦ୍ୱାରା ରଚିତ ତାଙ୍କ ଜୀବନୀ ପୁସ୍ତକ କନ୍‍ଭରସେସନ୍ ଉଇଥ୍ ୱାହୀଦା ରହମାନର ଉନ୍ମୋଚନ ବେଳେ ସେ ଦେଇଥିବା ସାକ୍ଷାତକାରରେ କହିଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ଜୀବନକୁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ରଖିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି । ପ୍ରଶଂସା ରହମାନ ଭାରତୀୟ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଭାବରେ ବିବେଚିତ ହୁଅନ୍ତି । ରେଡିଫ୍.କମ୍ ତାଙ୍କୁ  "ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ"  ଭାବରେ ସ୍ଥାନିତ କରିଥିଲେ । ୨୦୨୨ ମସିହାରେ, ସେ ଆଉଟ୍‌ଲୁକ୍ ଇଣ୍ଡିଆର  "୭୫ ବେଷ୍ଟ ବଲିଉଡ୍ ଆକ୍ଟ୍ରେସ୍" ରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ଥାନିତ କରିଥିଲେ । ୧୯୬୦ ଓ ୧୯୭୦ ଦଶକରେ ସେ ଭାରତୀୟ ବକ୍ସ ଅଫିସ୍‌ରେ ସର୍ବାଧିକ ପାରିଶ୍ରମିକ ନେଉଥିବା ନାୟିକ ଅଥିଲେ ।