ହର୍ନବିଲ ପର୍ବ ହେଉଛି ବାର୍ଷିକ ଉତ୍ସବ ଯାହାକି ଡିସେମ୍ବର ୧ରୁ ୧୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ନାଗାଲାଣ୍ଡରେ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ । ଏହି ପର୍ବ ନାଗାଲାଣ୍ଡର ସମସ୍ତ ଜାତିର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥାଏ । ପୃଷ୍ଠଭୂମି ନାଗାଲାଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟରେ ଅନେକ ଜାତିସଂଘ ବାସ କରନ୍ତି, ଯାହାର ନିଜସ୍ୱ ପର୍ବ ଅଛି । ନାଗାଲାଣ୍ଡର ଜନସଂଖ୍ୟାର ୬୦%ରୁ ଅଧିକ କୃଷି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି ଏବଂ ସେଥିପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ଅଧିକାଂଶ ପର୍ବ କୃଷି ଉପରେ ଘେରି ରହିଥାଏ । ନାଗାମାନେ ସେମାନଙ୍କର ପର୍ବକୁ ପବିତ୍ର ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହି ପର୍ବରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବା ଜରୁରୀ ବୋଲି ମନେକରନ୍ତି । ଜାତିଗତ ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା ଏବଂ ନାଗାଲାଣ୍ଡର ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ନାଗାଲାଣ୍ଡ ସରକାର ପ୍ରତିବର୍ଷ ଡିସେମ୍ବର ପ୍ରଥମ ସପ୍ତାହରେ ହର୍ନବିଲ ପର୍ବ ଆୟୋଜନ କରନ୍ତି । ଡିସେମ୍ବର ୨୦୦୦ରେ ପ୍ରଥମ ପର୍ବ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ପର୍ବଟି ଭାରତୀୟ ହର୍ନବିଲ ନାମରେ ନାମିତ ହୋଇଛି, ବୃହତ ଏବଂ ରଙ୍ଗୀନ ଜଙ୍ଗଲ ପକ୍ଷୀ ଯାହା ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାଂଶ ଜାତିର ଲୋକନୃତ୍ୟରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଛି । ଉତ୍ସବ ରାଜ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ବିଭାଗ ଏବଂ କଳା ଓ ସଂସ୍କୃତି ବିଭାଗଦ୍ୱାରା ଆୟୋଜିତ ହର୍ନବିଲ ପର୍ବ ଗୋଟିଏ ଛାତ ତଳେ ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରଦର୍ଶନର ଏକ ମେଲାଞ୍ଜ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥାଏ । ଏହି ପର୍ବ ସାଧାରଣତ ପ୍ରତିବର୍ଷ ୧ରୁ ୧୦ ଡିସେମ୍ବର ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟତ କୋହିମା ଜିଲ୍ଲାରେ ହୋଇଥାଏ । କୋହିମାଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧୨ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଥିବା କୋହିମା ଜିଲ୍ଲାର ଦକ୍ଷିଣ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ କିସାମା ହେରିଟେଜ ଗ୍ରାମରେ ହର୍ନବିଲ ପର୍ବର ମୁଖ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ । ନାଗାଲାଣ୍ଡର ସମସ୍ତ ଜାତି ଏହି ଉତ୍ସବରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ଏହି ଉତ୍ସବର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ନାଗାଲାଣ୍ଡର ସମୃଦ୍ଧ ସଂସ୍କୃତିକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିବା ଏବଂ ଏହାର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଏହାର ଅପାରଗତା ଏବଂ ପରମ୍ପରାକୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା । ପରିଦର୍ଶକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ନାଗାଲାଣ୍ଡର ଲୋକ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତି ବିଷୟରେ ଏକ ନିକଟତର ବୁଝାମଣା, ଏବଂ ନାଗାଲାଣ୍ଡର ଖାଦ୍ୟ, ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଏବଂ ରୀତିନୀତି ଅନୁଭବ କରିବାର ଏକ ସୁଯୋଗ । ପର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସପ୍ତାହବ୍ୟାପୀ ଏହି ଉତ୍ସବ ନାଗାଲାଣ୍ଡରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରିଥାଏ ଏବଂ ଲୋକମାନେ ରଙ୍ଗୀନ ପ୍ରଦର୍ଶନ, ହସ୍ତଶିଳ୍ପ, କ୍ରୀଡ଼ା, ଖାଦ୍ୟ ମେଳା, ଖେଳ ଏବଂ ସମାରୋହକୁ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି । ପାରମ୍ପାରିକ କଳା ଯେଉଁଥିରେ ଚିତ୍ର, କାଠ ଖୋଦନ, ଏବଂ ମୂର୍ତ୍ତି ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଥାଏ । ହର୍ନବିଲ ପର୍ବ ନୃତ୍ୟ, ପ୍ରଦର୍ଶନ, ହସ୍ତଶିଳ୍ପ, ପ୍ୟାରେଡ୍, ଖେଳ, ଖାଦ୍ୟ, ମେଳା ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ସମାରୋହର ରଙ୍ଗୀନ ମିଶ୍ରଣ ଯୋଗାଇଥାଏ । ଏହି ଉତ୍ସବ ଉଭୟ ଜାତିର ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ପରମ୍ପରାକୁ ଉନ୍ମୋଚନ କରେ ଏବଂ ଭାରତର ଫେଡେରାଲ ୟୁନିଅନରେ ଏକ ନିଆରା ରାଜ୍ୟ ଭାବରେ ନାଗାଲାଣ୍ଡର ପରିଚୟକୁ ଦୃଢ଼ କରେ । ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ଗ୍ରାମରେ ବହୁ ପୁରାତନ ଲୋକ ଏହି ଉତ୍ସବରେ ଯୋଗଦେବା ପାଇଁ ଏବଂ ନାଗାଲାଣ୍ଡର ଅନ୍ୟ ଗାଁର ଲୋକଙ୍କୁ ଭେଟିବା ପାଇଁ କୋହିମା ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି କାରଣ ସେମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖା କରିନଥିଲେ, ତେଣୁ ସେମାନେ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅସୀମତାର କାରଣ ହୋଇଥିଲେ । ଏହି ଉତ୍ସବର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଆକର୍ଷଣ ହେଉଛି ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ଷ୍ଟାଡିୟମରେ ଆୟୋଜିତ ହର୍ନବିଲ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ରକ ଫେଷ୍ଟିଭାଲ; ସ୍ଥାନୀୟ ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ରକ ବ୍ୟାଣ୍ଡ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି । ଆର୍ଥିକ ସମ୍ଭାବନା ରାଜ୍ୟର ପର୍ଯ୍ୟଟନ ବ୍ରାଣ୍ଡକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ହର୍ନବିଲ ପର୍ବ ଯଥେଷ୍ଟ ଅବଦାନ ଦେଇଛି । ପର୍ଯ୍ୟଟନ ପ୍ରୋତ୍ସାହକମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ନାଗାଲାଣ୍ଡରେ ଥିବା ହର୍ନବିଲ ପର୍ବ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କୁ ନାଗାଲାଣ୍ଡର ବିଭିନ୍ନ ଜାତି ବିଷୟରେ ବୁଝେଇବା ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦେଇଥାଏ । ଏହା ରାଜ୍ୟର ସମୃଦ୍ଧ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ, ଏହାର ସମ୍ବଳ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଏବଂ ଜାତିଗତ ରାନ୍ଧଣା ବିଷୟରେ ବୁଝିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।