ଏନସେଫାଲାଇଟିସ  (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ) ରୋଗରେ ମାନବ ମସ୍ତିଷ୍କର   ପ୍ରଦାହ   ହୁଏ  । ସାଂଘାତିକ ହେବା ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ । ମୁଣ୍ଡ ବିନ୍ଧା, ଜ୍ୱର, ମାନସିକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ  , ଅନମନୀୟ ବେକ, ବାନ୍ତି   ଇତ୍ୟାଦି ଲକ୍ଷଣମାନ ଏ ରୋଗରେ ଦେଖାଯାଏ । ରୋଗ ସାଂଘାତିକ ହେଲେ ବାତ  , କ‌ହିବା ସମସ୍ୟା, ସ୍ମୃତି ସମସ୍ୟା  , ଶ୍ରବଣ ସମସ୍ୟା   ଇତ୍ୟାଦି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଏନସେଫାଲାଇଟିସ ରୋଗ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଭୁତାଣୁ   ଯୋଗୁ ହୋଇପାରେ ଯଥା:- ହର୍ପିସ ସିମ୍ପ୍ଲେକ୍ସ ଭୁତାଣୁ  , ଜଳାତଙ୍କ, ଜୀବାଣୁ  ( : ) ଓ ପରଜୀବୀ   :   । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଅଟୋଇମ୍ମ୍ୟୁନ ରୋଗ   ଓ କେତେକ ଔଷଧ ଯୋଗୁ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ । ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାର କାରଣ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇପାରେନି । ଦୁର୍ବଳ ଇମ୍ମ୍ୟୁନ ପ୍ରଣାଳୀ   ଯୋଗୁ ମଧ୍ୟ ଏହା ହୋଇପାରେ । ଲକ୍ଷଣ ଅନୁଯାୟୀ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ପରେ ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା  , ମେଡିକାଲ ଇମେଜିଙ୍ଗ  , ସେରେବ୍ରୋସ୍ପାଇନାଲ ଫ୍ଲୁଇଡ   ଆନାଲିସିସ ପରୀକ୍ଷା କରି ରୋଗ ନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଏ । ଟିକା   ପ୍ରଦାନ କରି କିଛି ଏନସେଫାଲାଇଟିସ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ କରିହୁଅ । ଆଣ୍ଟିଭାଇରାଲ ଔଷଧ   ଯେପରିକି ଆସାଇକ୍ଲୋଭିର, ଆଣ୍ଟିକନଭଲସାଣ୍ଟ   ଓ କର୍ଟିକୋସ୍ଟିରଏଡ   ଦେଇ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଇପାରେ । ସାଧାରଣତଃ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । କେତେକ ରୋଗୀ କୃତ୍ରିମ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା   ଆବଶ୍ୟକ କରନ୍ତି । ପରିସ୍ଥିତି ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଆସିବା ପରେ ରିହାବିଲିଟେସନ   କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ହାତକୁ ନିଆଯାଏ । ସାରା ପୃଥିବୀରେ ସନ ୨୦୧୫ରେ ୪.୩ ନିୟୁତ ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ରୋଗ ହୋଇଥିଲା ଓ ୧୫୦,୦୦୦ ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ ।