ପିତ୍ତକୋଷ ପ୍ରଦାହ  (ଇଂରାଜୀରେ କୋଲିସିସ୍ଟାଇଟିସ/ ) ରୋଗ ଦେହରେ ଥିବା ପିତ୍ତକୋଷର ପ୍ରଦାହକୁ ବୁଝାଏ  । ଏହାର ଲକ୍ଷଣ: ଉଦରର ଉପର ଡାହାଣ ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଓକାଳ, ବାନ୍ତି ଓ ବେଳେବେଳେ ଜ୍ୱର ହୁଏ । ଅନେକ ସମୟରେ ଆକ୍ୟୁଟ ପିତ୍ତକୋଷ ପ୍ରଦାହ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ପିତ୍ତକୋଷ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ । ପ୍ରଦାହ ହେଲେ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ । ଉପ‌ଯୁକ୍ତ ଚିକିତ୍ସା ନ ପାଇଲେ ଏହି ପ୍ରଦାହ ପୁନଃପୁନଃ ହୁଏ । ପିତ୍ତକୋଷ ପ୍ରଦାହ ରୋଗ ଜଟିଳ ହେଲେ ପତ୍ତାସ୍ମରି  (ପିତ୍ତକୋଷ ପଥର) ଅଗ୍ନାଶୟ ପ୍ରଦାହ  , ସାଧାରଣ ପିତ୍ତନଳୀ ପଥର   ଓ କୋଲାଞ୍ଜାଇଟିସ ବା ସାଧାରଣ ପିତ୍ତନଳୀ ପ୍ରଦାହ   ରୋଗମାନ ହୋଇପାରେ  । ସିସ୍ଟିକ ଡକ୍ଟ ବା ପିତ୍ତକୋଷ ନଳୀ   ପତ୍ତାସ୍ମରିଦ୍ୱାରା  (ପିତ୍ତକୋଷ ପଥର/ ) ଅବରୋଧ ହେବା ଫଳରେ ୯୦% ଆକ୍ୟୁଟ ପିତ୍ତକୋଷ ପ୍ରଦାହ ରୋଗ ହୁଏ  । ଜନ୍ମ ନିରୋଧ ବଟିକା, ଗର୍ଭାବସ୍ଥା, ପାରିବାରିକ ପିତାସ୍ମରି ଇତିହାସ, ମୋଟାପଣ, ସୋରୋସିସ, ମଧୁମେହ ଓ ବେଗବାନ ଓଜନ ହ୍ରାସ ଇତ୍ୟାଦି କାରକମାନ ପିତାସ୍ମରି ବା ଗଲସ୍ଟୋନ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି । ରକ୍ତନଳୀ ପ୍ରଦାହ  , କେମୋଥେରାପି  , ପ୍ରମୁଖ ଆଘାତ ଓ ଦଗ୍ଧ ହେବା ପରେ ରୋଗ ନିବୃତି ସମୟରେ ଏହି କାରଣମାନଙ୍କ ଯୋଗୁ ମଧ୍ୟ ବେଳେ ବେଳେ ତୀବ୍ର ପିତ୍ତକୋଷ ପ୍ରଦାହ ହୋଇପାରେ । ଲକ୍ଷଣ ଅନୁଶୀଳନ ଓ ଲାବୋରେଟରି ପରୀକ୍ଷା କରି ଏହି ରୋଗ ନିଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । ଉଦର ଅଲଟ୍ରାସାଉଣ୍ଡ   କରି ଏହି ନିଧାର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । ସମ୍ଭବ ହେଲେ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଲାପାରୋସ୍କୋପିକ କଲିସିସ୍ଟେକ୍ଟୋମି   ଅପରେଶନ କରି ପିତ୍ତକୋଷ ବାହାର କରିଦିଆଯାଏ । ଅପରେଶନ କରିବା ସମୟରେ ବାଇଲ ନଳୀର ଫଟୋ ନେବାକୁ ସୁପାରିସ କରାଯାଏ । ରୁଟିନ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ   ବ୍ୟବ‌ହାର କରିବା ବିଷୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ ଅଛି । ଠିକ ସମୟରେ ଅପରେଶନ ନ ହୋଇପାରିଲେ ବା କେଶ ଜଟିଳ ହୋଇଥିଲେ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଇପାରେ । ସାଧାରଣ ପିତ୍ତନଳୀରେ ପଥର ଥିଲେ ଅପରେଶନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଇଆରସିପିଦ୍ୱାରା   କଢ଼ାଯାଏ ବା ଅପରେଶନ ସମୟରେ କାଢ଼ିଦିଆଯାଏ । ଅପରେଶନ ହେବାକୁ ଅକ୍ଷମ ଥିଲେ ପିତ୍ତକୋଷ ଡ୍ରେନ/ନିଷ୍କାସନ କରିଦିଆଯାଏ । ବିକଶିତ ଦେଶରେ ପ୍ରାୟ ୧୦-୧୫% ଲୋକଙ୍କର ପିତାସ୍ମରି ହୁଏ । ୪୦ ବର୍ଷ ବୟସ ପରେ ମହିଳାମାନଙ୍କର ପୁରୁଷଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ପିତାସ୍ମରି ହୁଏ । କେତେକ ପ୍ରଜାତିର ଲୋକଙ୍କୁ ଏହା ଅଧିକ ହୁଏ ଯେପରିକି ୪୮% ଆମେରିକାନ ଇଣ୍ଡିଆନ   ଲୋକଙ୍କର ପିତାସ୍ମରି ଥାଏ । ପିତାସ୍ମରି ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୧-୪% ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରତିବର୍ଷ ବିଲିଆରି କଲିକ ହୁଏ । ଚିକିତ୍ସା ନ ପାଇଲେ ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୨୦% ଲୋକଙ୍କର ତୀବ୍ର ପିତ୍ତକୋଷ ପ୍ରଦାହ ହୁଏ । ପିତ୍ତକୋଷ ବାହାର କଲାପରେ ଫଳାଫଳ ସାଧାରଣତଃ ଭଲ ହୁଏ । ଚିକିତ୍ସା ନ ପାଇଲେ କ୍ରନିକ ପିତ୍ତକୋଷ ପ୍ରଦାହ ମଧ୍ୟ ହୁଏ । ଗ୍ରୀକ ଶବ୍ଦ ର ଅର୍ଥ ପିତ୍ତକୋଷ ଓ ର ଅର୍ଥ ପ୍ରଦାହ ମିଶି ଇଂରାଜୀର କୋଲିସିସ୍ଟାଇଟିସ   ହୋଇଛି ।