ଲକ୍ଷ୍ମୀଧର ନାୟକ (୧୯୧୩-୨୦୦୪) ଜଣେ ଅତିବଡ଼ୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ସମ୍ମାନପ୍ରାପ୍ତ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ ଥିଲେ  । ଗଳ୍ପ, ଉପନ୍ୟାସ, କବିତା, ନାଟକ ଭଳି ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ପାରମ୍ପାରିକ ବିଭାଗ ବ୍ୟତିତ, ଗୀତ ଓ ଗଜଲ ଲିଖନରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ । ଜୀବନୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଧର, ୧୯୧୩ ମସିହାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପିତା, ଟାଟା ଇସ୍ପାତ କାରଖାନାରେ ଜଣେ କେମିଷ୍ଟ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ସେଥି ଯୋଗୁ ଜାମସେଦପୁରଠାରେ ତାଙ୍କର ପିଲାବେଳ କଟିଥିଲା । ସ୍କୁଲ ସମୟରୁ ସେ ଗୀତ, କବିତା ରଚନା ସହ ବଂଶୀ ଓ ହାରମୋନିୟମ ବଜେଇ ପାରୁଥିଲେ । ସ୍କୁଲ ମାଗାଜିନ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପାଦନା କରୁଥିଲେ । ପଣ୍ଡିତ ବିଶ୍ୱନାଥ ମିଶ୍ର ଜାମସେଦପୁରଠାରେ ତାଙ୍କର ଓଡ଼ିଆ ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ । ୧୯୩୬-୩୭ ମସିହା ବେଳକୁ ସେ ମଧ୍ୟ ଟାଟା ଇସ୍ପାତ କାରଖାନାରେ ଚାକିରି କରିବା ଆରମ୍ଭ କରି ସାରିଥିଲେ । ମାତ୍ର ୨୦ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ବିରହିଣୀ ନାମକ ଏକ କବିତା ଲେଖି  "ଗଞ୍ଜାମ କବି ସମ୍ମେଳନୀ" ରେ  "କୃପାସିନ୍ଧୁ ପଟ୍ଟଦେବ"  ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣପଦକ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଏ ପୁରସ୍କାର ତାଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ପରିଚିତି ଆଣି ଦେଇଥିଲା । ୧୯୩୪ ମସିହାରେ ସେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନାଞ୍ଚଳ ଲୋକଙ୍କୁ ଏକତ୍ରିତ କରିବା ପାଇଁ  "ସିଂହଭୂମୀ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ"  ଗଠନ କରିଥିଲେ ଓ ବିଚ୍ଛିନ୍ନାଞ୍ଚଳ ଲୋକଙ୍କ ଆଶା ଓ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ଲୋକଲୋଚନକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ପତ୍ରିକା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ବିଚ୍ଛିନ୍ନରେ ମଜଦୂର ନାମକ ଏକ କବିତା ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିବାରୁ ସେ କାରଖାନା ମାଲିକଙ୍କର ରୋଷର ଶିକାର ହୋଇଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ଚାକିରିରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେବାକୁ ପଡିଥିଲା । ୧୯୩୪-୫୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଜାମସେଦପୁରଠାରେ ରହି ସାହିତ୍ୟ ରଚନା କରିଚାଲିଥିଲେ । ୧୯୫୪ରେ ସେ ରାଉରକେଲା ଚାଲି ଯାଇଥିଲେ । ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ସାହିତ୍ୟ ସାଧନା ଜାରୀ ରହିଥିଲା । ୧୯୬୨ ମସିହାରେ ରାଉରକେଲାଠାରେ ସେ  "ରାଉରକେଲା ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଷଦ"  ନାମକ ଏକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଗଠନ କରିଥିଲେ ।  "ରୂପଶ୍ରୀ ଥିଏଟର"  ଓ  "ଭାରତୀ ନାଟ୍ୟ ମନ୍ଦିର"  ଗଠନ କରି ସେ ନାଟକ ଓ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଆଦିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ । ୧୯୬୭ରେ ସେ ରାଉରକେଲା ଛାଡି, ଜଟଣିକୁ ଚାଲି ଆସିଥିଲେ ଓ ୧୯୯୮ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ଲେଖାଲେଖି କରୁଥିଲେ । ୧୯୯୮ ମସିହାରେ ସେ ଆଲଜିମର ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ୨୦୦୦ ମସିହାରେ ସେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ରହୁଥିବା ସାନ ପୁଅ ପାଖକୁ ଚାଲି ଯାଇଥିଲେ । ୨୦୦୪ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୧୮ତାରିଖରେ ତାଙ୍କର ତିରୋଧାନ ଘଟିଥିଲା । ରଚନାବଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଧର ପ୍ରାୟ ୨୫ଟି ଉପନ୍ୟାସ, ୩ଟି ନାଟକ, ୬ଟି କବିତା ସଂକଳନ, ୫ଟି କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ ସଂକଳନ ଓ ୩ଟି ପ୍ରବନ୍ଧ ସଂକଳନ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଆମେରିକାରେ ଥିବା ସମୟରେ ସେ  "ଉସ୍ତାଦ ଗୁଲାମ ଅଲ୍ଲୀ" ଙ୍କୁ ଶୁଣି ଗଜଲ ଲେଖିବାକୁ ଆଗଭର ହୋଇଥିଲେ । ଗଜଲ ସେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ନୂଆ ଥିଲା । କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ତରଫରୁ ସେ ମିର୍ଜା ଗାଲିବଙ୍କ ଗଜଲକୁ ଓଡ଼ିଆରେ ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ ।