ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୧, ଚନ୍ଦ୍ର ଅଭିମୁଖେ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଅଭିଯାନ । ୨୦୦୮ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୨୨ ତାରିଖ ସକାଳ ୬ଟା ୨୨ ମିନିଟରେ ଶ୍ରୀହରିକୋଟାର ସତୀଶ ଧୱନ ମହାକାଶ କେନ୍ଦ୍ରରୁ ପିଏସଏଲଭି-ସି୧୧ଦ୍ୱାରା ଏହି ଯାନର ପ୍ରକ୍ଷେପଣ କରାଯାଇଥିଲା । ନଭେମ୍ବର ୮ରେ ଏହି ଯାନ ଚନ୍ଦ୍ରର କକ୍ଷପଥରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲା ଏବଂ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୦୯ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଥିଲା । ଇତିହାସ ୨୦୦୩ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୧୫ ତାରିଖରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ଅଭିଭାଷଣରେ ତତ୍କାଳୀନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଅଟଳ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀ ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ ଅଭିଯାନ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ । ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠକୁ ଭାରତର ଏକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅଭିଯାନର ପରିକଳ୍ପନା ୧୯୯୯ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମେ ଭାରତୀୟ ବିଜ୍ଞାନ ଏକାଡେମୀର ଏକ ସଭାରେ ହୋଇଥିଲା । ପରେ ଭାରତୀୟ ମହାକାଶ ଗବେଷଣା ସଂସ୍ଥା ତରଫରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଅଭିଯାନ ପାଇଁ ବିଶଦ ବିଶ୍ଳେଷଣ ଏବଂ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡିଥିଲା ଯେ ଇସ୍ରୋର ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନ ଏଭଳି ଅଭିଯାନ ପାଇଁ ସମର୍ଥ ଅଟେ । ୨୦୦୩ ମସିହାରେ ପଦାର୍ଥ, ରସାୟନ, ମହାକାଶ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ବିଭାଗର ପାଖାପାଖି ୧୦୦ ଜଣ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଚନ୍ଦ୍ର ଅଭିଯାନ ପାଇଁ ସହମତି ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେଇ ବର୍ଷ ନଭେମ୍ବରରେ ଭାରତ ସରକାର ଏହି ଅଭିଯାନ ପାଇଁ ସ୍ୱୀକୃତି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ଅଭିଯାନ କାଳକ୍ରମ ୨୨ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୦୮: ସକାଳ ୬ଟା ୨୨ ମିନିଟରେ ଶ୍ରୀହରିକୋଟାର ସତୀଶ ଧୱନ ମହାକାଶ କେନ୍ଦ୍ରରୁ ପିଏସଏଲଭି-ସି୧୧ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ରଯାନର ପ୍ରକ୍ଷେପଣ କରାଯାଇଥିଲା । ୨୩ ଅକ୍ଟୋବରରୁ ୪ ନଭେମ୍ବର ୨୦୦୮: ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ ପୃଥିବୀ ଚାରିପଟେ ଘୁରୁଥିବା ସମୟରେ ଏହାର ପରିକ୍ରମଣ କକ୍ଷପଥକୁ ୫ଥର ବଦଳାଯାଇ ଊର୍ଦ୍ଧକୁ ନିଆଯାଇଥିଲା । ୮ ନଭେମ୍ବର ୨୦୦୮: ଅପରାହ୍ନ ୪ଟା ୫୧ମିନିଟରେ ଚନ୍ଦ୍ରଯାନକୁ ସଫଳତାର ସହ ଚନ୍ଦ୍ରର କକ୍ଷପଥରେ ଅବସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଥିଲା । ୯ ନଭେମ୍ବରରୁ ୧୨ ନଭେମ୍ବର ୨୦୦୮: ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଚାରିପଟେ ଘୁରୁଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରଯାନର ପରିକ୍ରମଣ କକ୍ଷପଥକୁ ୪ଥର ବଦଳାଯାଇ ଚନ୍ଦ୍ରର ନିକଟତର କରାଯାଇଥିଲା । ୧୪ ନଭେମ୍ବର ୨୦୦୮: ସନ୍ଧ୍ୟା ୮ଟା ୩୧ ମିନିଟରେ ଚନ୍ଦ୍ରଯାନରୁ ଅଲଗା ହେଇ ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠରେ ଅବତରଣ କରିଥିଲା  "ମୁନ୍ ଇମ୍ପାକ୍ଟ ପ୍ରୋବ"  ଚନ୍ଦ୍ରର ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଏବଂ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ପାଇଁ ଇସ୍ରୋଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଉପକରଣ  । ୨୯ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୦୯: କୌଣସି କାରଣ ଯୋଗୁଁ ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ ସହ ସମ୍ପର୍କ ହେଇପାରିଲା ନାହିଁ, ତେଣୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ଏହି ଅଭିଯାନର ସମାପ୍ତି ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା । ଅଭିଯାନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନ କୌଶଳରେ ନିର୍ମିତ ଏକ ଯାନକୁ ଚନ୍ଦ୍ର କକ୍ଷପଥରେ ପହଞ୍ଚାଇ ପରିକ୍ରମଣ କରାଇବା । ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଜଳର ସନ୍ଧାନ । ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠର ଅନୁଧ୍ୟାନ, ବିଶେଷ କରି ରସାୟନ ପଦାର୍ଥର ଅଧ୍ୟୟନ । ଯଦିଓ ଅଭିଯାନଟି ଶୀଘ୍ର ସମାପ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଏହି ସମୟ ସୁଦ୍ଧା ଏହା ୯୫% ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ କରିସାରିଥିଲା । ଅର୍ଥବ୍ୟୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ ମିସନରେ ପାଖାପାଖି ୩୫୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଥିଲା ଅଭିଯାନର ଦଳର ସଦସ୍ୟଗଣ ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୧ ଅଭିଯାନରେ କାମ କରିଥିବା ଦଳର ପ୍ରମୁଖ ସଦସ୍ୟଗଣ ହେଲେ: ଜି ମାଧବନ ନାୟର - ଚେୟାରମ୍ୟାନ, ଇସ୍ରୋ ଟି କେ ଆଲେକ୍ସ - ଡାଇରେକ୍ଟର, ଇସ୍ରୋ ସାଟେଲାଇଟ ସେଣ୍ଟର ମିଲସ୍ୱାମୀ ଅନାଡୁରାଇ - ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୧ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଡାଇରେକ୍ଟର ଏସ କେ ଶିବକୁମାର - ଡାଇରେକ୍ଟର, ଟେଲିମେଟ୍ରି ଏମ ପିଚାଇମଣି - ଅପରେସେନ୍ସ ଡାଇରେକ୍ଟର, ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୧ ଲିଓ ଜ୍ୟାକସନ ଜନ - ସ୍ପେସକ୍ରାଫ୍ଟ ଅପରେସନ୍ସ ମ୍ୟାନେଜର, ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୧ କେ ରାଧାକ୍ରୀଷ୍ଣନ - ଡାଇରେକ୍ଟର, ଭିଏସଏସସି ଜର୍ଜ କୋଶୀ - ମିଶନ ଡାଇରେକ୍ଟର, ପିଏସଏଲଭି ସି ୧୧ ଶ୍ରୀନିବାସ ହେଗଡେ - ମିଶନ ଡାଇରେକ୍ଟର, ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୧ ଜିତେନ୍ଦ୍ର ନାଥ ଗୋସ୍ୱାମୀ - ଡାଇରେକ୍ଟର ଫିଜିକାଲ ରିସର୍ଚ୍ଚ ଲାବ୍ରୋଟୋରି ଏବଂ ପ୍ରିନ୍ସିପାଲ ସାଇଣ୍ଟିଫିକ ଇନ୍ଭେଷ୍ଟିଗେଟର, ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୧ ମାଧବନ ଚନ୍ଦ୍ରନାଥନ - ମୁଖ୍ୟ, ପ୍ରକ୍ଷେପଣ ଅନୁମୋଦନ ବୋର୍ଡ଼, ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୧ ଭବିଷ୍ୟତ ଅଭିଯାନ ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୧ର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଭିଯାନ ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୨ ୨୨ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୯ ତାରିଖରେ ପ୍ରକ୍ଷେପଣ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଭିଯାନ, ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୩ ୨୦୨୩ ମସିହାରେ ପ୍ରକ୍ଷେପଣ କରାଯାଇଥିଲା ।