ପାଟଣା ମିଉଜିଅମ, ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ବିହାରର ପାଟଣାଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା 1917 ମସିହାରେ ବ୍ରିଟିଶ ରାଜ ସମୟରେ ବିହାର ଅଚଳର ପ୍ରାଚୀନ ଏଇତିହାସିକ ବସ୍ତୁ ସବୁକୁ ସଂଗ୍ରହ ଓ ପ୍ରଦର୍ଶନ ପାଇଁ ସ୍ଥାପିତ ହେଇଥିଲା। ଏହି ମିଉଜିଅମ ମୋଗଲ ଓ ରାଜପୁତ ଶୈଳୀରେ ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା ଓ ପ୍ରଥମେ ଏହାକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକେ  "ଜାଦୁଘର"  କହୁଥିଲେ । ଇତିହାସ ବ୍ରିଟିଶ ରାଜ ସମୟରେ ବିହାର ଅଚଳର ପ୍ରାଚୀନ ଏଇତିହାସିକ ବସ୍ତୁ ସବୁକୁ ସଂଗ୍ରହ ଓ ପ୍ରଦର୍ଶନ ପାଇଁ ସ୍ଥାପିତ ହେଇଥିଲା । 1912 ମସିହାରେ ବିହାର ଓ ବଙ୍ଗ ଭଙ୍ଗ ହେଲା ସମୟରେ ଏହାର ପରିକଳ୍ପନା କରାଯାଇଥିଲା । 1915 ମସିହାରେ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟାରମ୍ଭ ହେଇଥିଲା । ପ୍ରଥମେ ଏହା . ସିହ୍ନା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ପରିସରରେ ଥିବା କମିଶନର ଭବନରେ ଆରମ୍ଭ ହେଇଥିଲା । ପରେ ଏହାର ଦ୍ରବ୍ଯ ସବୁକୁ ପାଟଣା ହାଇ କୋଟ ଭାବନାର ନୂତନ ପ୍ରକୋଷ୍ଠ ଗୁଡିକୁ ନିଆଯାଇ ପରେ ବର୍ତ୍ତମାନର ଭବନକୁ 1929 ମସିହାରେ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ହେଇଥିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନର ଭାବନା ପାଟଣା -ଗଯା ରାସ୍ତାରେ ରହିଛି ଓ ଏହାର ନିର୍ମାଣ 1928 .ମସିହାରେ ସମାପ୍ତ ହେଇଥିଲା । ବିହାର -ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଭିନ୍ସର ଗଭରଣର ସାର ହୁଗ ଷ୍ଟେଫେନସନ ଏହାକୁ ଉଦ୍ଘାଟନ କରିଥିଲେ । ସଂଗ୍ରହ ସବୁ ଏଠାରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ଦ୍ରବ୍ଯ ସମୂହ ଭିତରେ ପ୍ରାଚୀନ ମୁଦ୍ରା , କଳାକୃତି , ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଚୀନ ଯନ୍ତ୍ରପାତି , ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱିକ ମୂଲ୍ଯବାନ ଦ୍ରବ୍ଯ , ପ୍ରାଚୀନ ବସ୍ତ୍ର , ବ୍ରୋଞ୍ଜ ପ୍ରତିକୃତି ସମୂହ , ଟେରାକୋତ୍ତା ଦ୍ରବ୍ଯ , ବୁଦ୍ଧ ଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତି ରହିଛି । ଏଠାରେ ବ୍ରିଟିଶ ସମୟର ତୈଳ ଚିତ୍ର ସହ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦଙ୍କ ସ୍ମାରକୀ ସବୁ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଏଠାରେ ବିଶେଷ ଆକର୍ଷଣ ଭାବେ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ରେ ବ୍ୟବହାର ହେଇଥିବା କମାଣ ରହିଛି । ଏଠାରେ ଏକ ଅତି ପ୍ରାଚୀନ ବୃକ୍ଷର ଫୋସିଲ ରହିଛି ଯାହାକୁ 200 ମିଲିୟନ ବର୍ଷ ପ୍ରାଚୀନ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏହାକୁ ବୈଶାଳୀର ସ୍ତୂପ ନିକଟରେ ପୁରାତତ୍ତ୍ୱ ବିଦ .ଅଲତେକରଙ୍କଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଥିଲା । ଏଥିରେ ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧ ଙ୍କ ପବିତ୍ର ଭସ୍ମ ରହିଥିବା ଜଣାଜାଏ । 2009 ମସିହାରୁ ଏକ ବୃହତ୍ତର ମିଉଜିଅମ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଯୋଜନା କରାଯାଉଛି । ନୂତନ ପାଟଣା ସଂଗ୍ରହାଳୟ ପାଟଣାଠାରେ ନିର୍ମିତ ହଉଥିବା ନୂତନ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଭାରତରେ ଅନନ୍ନ ଧରଣ ରସଂଗ୍ରହାଳୟ ହେବ । ଏହର ଡିଜାଇନ ଜାପାନ ଦେଶର  " ମାକି & ଆସୋସିଏଟ "  କରିଥିବା ସହ ଏହା ପାଟଣାର ବଇଲି ରୋଡଠାରେ ନିର୍ମିତ ହଉଛି । ଏଥିରେ ବିହାରର ଗୌରବମୟ ଇତିହାସ ଓ ଭାରତର ସଂସ୍କୃତିକୁ ଅବଦାନ ବିଷୟର ପ୍ରତିଫଳନ ହେବ । ଏଠାରେ ଭାରତର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ତଥା ସବପ୍ରାଚୀନ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଚାରୁ କଳା ବିଶିଷ୍ଟ ମୂର୍ତି 2000 ବର୍ଷ ପ୍ରାଚୀନ  "ଦିଡାରଗଞ୍ଜ ଯକ୍ଷୀ " , ଜୈନ କଳାର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନିଦର୍ଶନ ଥିବା  " ଲୋହନିପୁର ତୀର୍ଥଙ୍କର "  ,ମୌର୍ଜ ସମୟର ସିଂହ ମସ୍ତକ , ନାଳନ୍ଦାରୁ ମିଳିଥିବା ବ୍ରୋଞ୍ଜ ବୁଦ୍ଧ , ବୋଧଗୟାର ଟେରାକୋତ୍ତା ପରି ଅନେକ ବିରଳ ଦ୍ରବ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ ହେବ ।