ଅପରାଜିତା ଏକ ଲତା ଜାଦୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ। ଧଳା ଓ ନୀଳ ଭେଦରେ ଫୁଟୁଥିବା ଫୁଲର ରଙ୍ଗକୁ ନେଇ ଏହା ଦୁଇପ୍ରକାରର ହେଲେବି ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ଦୃଷ୍ଟିରୁ କେହି କାହାଠୁ ଊଣା ନୁହେଁ । ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସଜନା ପତ୍ର ପରି, ହେଲେ ଆକାରରେ ଟିକେ ବଡ଼ । ନୀଳ ଅପରାଜିତାକୁ କେହି କେହି କୃଷ୍ଣ ଅପରାଜିତା ଓ କାନକଟା ଗଛ ବୋଲି କହିଥାନ୍ତି । ଭାରତର ବହୁଳାଂଶରେ ଏହା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଅଧିକ ମାରାତ୍ମକ ନ ହେଲେ ବି ଏହା ଏକ ବିଷାକ୍ତ ଲତା । ଭାରତୀୟ ପ୍ରାଦେଶିକ ଭାଷା ନାମାବଳୀ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଗୁଣ ଏହା କଟୁକଷାୟ ଓ ତିକ୍ତରସ, କଣ୍ଠଶୋଧକ, ଶୀତବୀର୍ଯ୍ୟ, ମେଧାଜନକ, ସ୍ମରଣଶକ୍ତି ବର୍ଧକ, ଚକ୍ଷୁର ହିତକର, ଜ୍ୱର, କାଶ, ତ୍ରିଦୋଷ, ଶୂଳ, ଆମଦୋଷ, ବ୍ରଣ,ଶୋଥ, ବିଷଦୋଷ, କୁଷ୍ଠ ଓ ରକ୍ତବୃଷ୍ଟି ଆଦି ରୋଗର ବିନାଶକ ଅଟେ । ବ୍ୟବହାର ଏହାର ସର୍ବାଙ୍ଗ ଔଷଧି ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଗଳଗଣ୍ଡ, ସର୍ପବିଷ, ଶୋଥ, କାନର କ୍ଷତ, ଅନ୍ଧାରକଣା, ଯୌବନକାଳୀନ ମୁଖବ୍ରଣ ଓ ପେଟରୋଗରେ କବିରାଜମାନେ ଏହାର ଉପଯୋଗ କରିଥାନ୍ତି । ଏହାର ଚେର ସର୍ପକୁ ଦୂରରେ ରଖେ ବୋଲି ମାନ୍ୟତା ରହିଛି । ଏହା ଦେବୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ପୁଷ୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ।