ଜାପାନିଜ ଏନସେଫାଲାଇଟିସ ବା ଜେଇ  ଏକ ମସ୍ତିଷ୍କର   ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ଯାହା ଜାପାନିଜ ଏନସେଫାଲାଇଟିସ ଭୂତାଣୁଦ୍ୱାରା   ହୁଏ । ଅଧିକାଂଶ ସଂକ୍ରମଣରେ କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ନ ଥାଏ କିନ୍ତୁ କ୍ୱଚିତ କେଶରେ ଏନସେଫାଲାଇଟିସ   ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ । ରୋଗ ହେଲେ ମୁଣ୍ଡ ବିନ୍ଧା, ଜ୍ୱର, ବାନ୍ତି, ମାନସିକ ଦ୍ୱନ୍ଦବ  , ଅପସ୍ମାର ବାତ   ଲକ୍ଷଣମାନ ଦେଖାଯେ । ସଂକ୍ରମଣର ୫-୧୫ ଦିନ ପରେ ଲକ୍ଷଣ ବାହାରେ । କ୍ୟୁଲେକ୍ସ ପ୍ରଜାତିର   ମଶାଦ୍ୱାରା ଏହି ରୋଗର ଭୂତାଣୁ ବ୍ୟାପିଥାଏ । ଘୁଷୁରୀ   ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦେହରେ ଏହି ଭୂତାଣୁ ଥାଏ । ସ‌ହରତଳି ଅଞ୍ଚଳମାନଙ୍କରେ ଏ ରୋଗ ଦେଖାଯାଏ । ରକ୍ତ ଓ ସେରେବ୍ରୋସ୍ପାଇନାଲ ତରଳ ପଦାର୍ଥ   ପରୀକ୍ଷା କରି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । ଏହି ରୋଗର ପ୍ରତିଷେଧ ନିମନ୍ତେ ଜାପାନୀ ଏନ‌କେଫାଲାଇଟିସ୍ ଟିକା   ଦିଆଯାଏ ଯାହା ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ବିପଦଶୂନ୍ୟ । ଅନ୍ୟ ପନ୍ଥାରେ ମଶା ନ କାମୁଡ଼ିବା ଉପାୟ ଅବଲମ୍ବନ କରାଯାଏ । ରୋଗ ଆରମ୍ଭ ହେଲେ ଏହାର କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଚିକିତ୍ସା ନଥାଏ ଓ କେବଳ ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ଯତ୍ନ   ନିଆଯାଏ । ସାଧାରଣତଃ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଏ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ପ୍ରାୟ ଅର୍ଦ୍ଧେକ ସଂଖ୍ୟକ ରୋଗୀଙ୍କର ସ୍ଥାୟୀ ସମସ୍ୟା ରହେ । ସାଧାରଣତଃ ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ବ ଏସିଆ   ଓ ପଶ୍ଚିମ ପାସିଫିକ   ଅଞ୍ଚଳରେ ଜାପାନିଜ ଏନସେଫାଲାଇଟିସ ରୋଗ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏ । ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରାୟ ୩ ଶହ କୋଟି  (3 ) ଲୋକ ବାସ କରନ୍ତି  । ପ୍ରତି ବର୍ଷ ପ୍ରାୟ ୬୮,୦୦୦ ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ ଓ ୧୭,୦୦୦ ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି । ଅନେକ ସମୟରେ ରୋଗ ମହାମାରୀ   ଆକାର ଧାରଣ କରେ । ସନ ୧୮୭୧ରେ ପ୍ରଥମେ ଏହି ରୋଗ ବିଷୟରେ ସବିଶେଷ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିଲା ।