ଐଶର୍ଯ୍ୟା ଋତୁପର୍ଣ୍ଣା ପ୍ରଧାନ  ପୂର୍ବନାମ ରତିକାନ୍ତ ପ୍ରଧାନ   (ଜନ୍ମ : ୧୨ ନଭେମ୍ବର ୧୯୮୩) ଭାରତର ପ୍ରଥମ କିନ୍ନର ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା ଅଧିକାରୀ ଅଟନ୍ତି  । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିତ୍ତିୟ ସେବା ଅଧିନରେ ଜଣେ ବାଣିଜ୍ୟିକ କର ଅଧିକାରୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ । ଋତୁପର୍ଣ୍ଣା ୨୦୧୦ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ବିତ୍ତିୟ ସେବାରେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ରତିକାନ୍ତ ପ୍ରଧାନ । ଜୀବନୀ ଋତୁପର୍ଣ୍ଣା, ୧୯୮୩ମସିହା ନଭେମ୍ବର ୧୨ତାରିଖରେ କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲାର କାଟିବାଗେରୀ ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତା ବଲିଳା ପ୍ରଧାନ ଜଣେ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ ଅଟନ୍ତି । ଷଷ୍ଠ ଶ୍ରେଣୀରେ ପଢୁଥିବା ବେଳେ, ଋତୁପର୍ଣ୍ଣା ନିଜକୁ ପୁରୁଷ ନୁହେଁ ମହିଳା ବୋଲି ଜାଣି ପାରିଥିଲେ । ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ଭାରତର ଉଚ୍ଚତମ ନ୍ୟାୟାଳୟ କିନ୍ନରମାନଙ୍କୁ ତୃତୀୟ ଲିଙ୍ଗର ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରି ସେମାନଙ୍କର ଶିକ୍ଷା ଓ ନିଯୁକ୍ତି ଅଧିକାରକୁ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଲେ । ସେତେବେଳକୁ ଋତୁପର୍ଣ୍ଣା ପାରାଦ୍ୱୀପ ପୋର୍ଟ ଟାଉନସିପରେ ସିଟିଓ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥାଆନ୍ତି । ଯେଉଁ ଦିନ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଏହି ରାୟ ଦେଲେ, ଋତୁପର୍ଣ୍ଣା ସେହିଦିନ ହିଁ ନିଜକୁ ତୃତୀୟ ଲିଙ୍ଗ ବର୍ଗର ବୋଲି ସ୍ୱୀକୃତ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତି ନେଲେ ଓ ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବରେ ସେ ନିଜକୁ ତୃତୀୟ ଲିଙ୍ଗ ଭାବରେ ପରିଚିତ କରିଥିଲେ । ଋତୁପର୍ଣ୍ଣାଙ୍କୁ ସ୍କୁଲ ଓ କଲେଜ ଜୀବନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବହୁ ତାଚ୍ଛଲ୍ୟ ଓ ନିର୍ଯାତନାର ଶିକାର ହେବାକୁ ପଡିଥିଲା । ନିଜକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିବା ପରେ, ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଭାବରେ ସରଳ ହୋଇ ଯାଇଛି ବୋଲି ସେ କହନ୍ତି । ଋତୁପର୍ଣ୍ଣା ଭାରତୀୟ ଜନସଞ୍ଚାର ସଂସ୍ଥାନର ଜଣେ ଛାତ୍ରୀ ଥିଲେ । ସେ ସାର୍ବଜନୀକ ପ୍ରଶାସନରେ  ସ୍ନାତକୋତ୍ତର କରିଛନ୍ତି ।