ଅଧ୍ୟାପକ ଶ୍ରୀଧର ଦାସ  (୦୪ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୦୧ - ୨୪ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୮୮) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ଓ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟିକ, ପ୍ରାବନ୍ଧିକ, ଶିକ୍ଷାବିତ୍, ନାଟ୍ୟକାର ଓ ଅନୁବାଦକ ଥିଲେ  । ତାଙ୍କର ସାହିତ୍ୟ ଅବଦାନ ପାଇଁ ସେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ଓ ସୋଭିଏତ୍ ଲ୍ୟାଣ୍ଡ ନେହରୁ ପୁରସ୍କାର ଆଦିରେ ସମ୍ମାନୀତ ହୋଇଥିଲେ । ଜୀବନ କାଳ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଶ୍ରୀଧର ଦାସ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର କାକଟପୁର ପାଖ ନାଉସିରା ଗ୍ରାମରେ ୧୯୦୧ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୪ ତାରିଖ ଦିନ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମାତାଙ୍କ ନାମ ଶ୍ରଦ୍ଧାମଣି ଦେବୀ ଓ ପିତାଙ୍କ ନାମ ଶ୍ୟାମାଚରଣ ଦାସ । ଶ୍ୟାମାଚରଣ ଜଣେ ନିମ୍ନ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ । ଶ୍ରୀଧର ଦାସ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ବେଳୁ ପିତାଙ୍କ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପାଠ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଏହାପରେ ୧୯୧୬ ମସିହାରୁ ୧୯୨୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା ସ୍କୁଲରେ ପଢ଼ିଥିଲେ । ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ୧୯୨୨ ମସିହାରେ ସେ ମାଟ୍ରିକ୍ୟୁଲେସନ୍ ଶେଷ କରି ପାଟନାସ୍ଥିତ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ସ୍କୁଲରେ ନାଁ ଲେଖାଇଥିଲେ । ସେଠାରେ ସେ ମାସକୁ ୨୦ ଟଙ୍କା ବୃତ୍ତି ପାଉଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ ଘଟଣା ଯୋଗୁ ତାଙ୍କୁ ଦଶଟଙ୍କା ଜୋରିମାନା ହୋଇଥିଲା। ଯାହା ଫଳରେ ଶ୍ରୀଧର ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ଛାଡ଼ି ଆଇ.ଏ. ପଢ଼ିଲେ । ୧୯୨୪ ମସିହାରେ ସେ ଆଇ.ଏ ପାଶ୍ କଲେ । ଏହାପରେ ଅନେକ ପାରିବାରିକ ସମସ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ସେ ବି.ଏ. ପାସ କଲେ ଏବଂ ଶିକ୍ଷକ ତାଲିମ ନେଲେ । ଚାକିରୀ ସେ ବୌଦ୍ଧରେ ପ୍ରଥମେ ଶିକ୍ଷକତା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ତା 'ପରେ ଆସି ଓଳସିଂହ ହାଇସ୍କୁଲରେ ଯୋଗଦେଲେ । ୧୯୪୮ ମସିହାରେ ସେ ରେଭେନ୍‌ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟାପକ ଭାବରେ ଯୋଗ ଦେଲେ । କିନ୍ତୁ ପରେ ସେ ସରକାରୀ ଚାକିରି ଛାଡ଼ି ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟାପନା କଲେ । ୪୪ ବର୍ଷ ଅଧ୍ୟାପନା କରିବା ପରେ ୧୯୬୮ ମସିହାରେ ସେ ଅବସର ନେଇଥିଲେ । ଲେଖକ ଶ୍ରୀଧର ଦାସ ବ୍ୟାକରଣଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅଭିଧାନ, ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ, ବିଭିନ୍ନ ସାହିତ୍ୟର ସମ୍ପାଦନା ଓ ଅନୁବାଦ କରିଛନ୍ତି । ତା 'ଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କୃତି ହେଉଛି କିଶୋରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱ ସାହିତ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ କ୍ଲାସିକ ଗ୍ରନ୍ଥମାନଙ୍କର ଅନୁବାଦ । ସେ ମୋଟ ୧୧ ଖଣ୍ଡ ବ୍ୟାକରଣ ବହି, ତିନିଖଣ୍ଡ ଅଭିଧାନ ଲେଖିଛନ୍ତି । ସେହିପରି ୨୪ ଖଣ୍ଡ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଲେଖିଛନ୍ତି । ଅନୁବାଦ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ସଂଖ୍ୟା ବହୁତ ଅଧିକ । ସେ ମୋଟ ୭୬ ଖଣ୍ଡ ପୁସ୍ତକ ଅନୁବାଦ କରିଛନ୍ ତି। ସେ ଭିତରୁ ୨୨ଟି ସଂସ୍କୃତରୁ ଏବଂ ୫୪ଟି ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରୁ । ସେ ଚିଲିକା, ଦରବାର, ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା, ଉଷାଭିଳାଷ, ରସକଲ୍ଲୋଳ ଆଦି ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରନ୍ଥର ସମ୍ପାଦନା ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଆତ୍ମଜୀବନୀ ବହି ହେଉଛି  "ସୁଅ ମୁହଁର ପତର"  । ମୃତ୍ୟୁ ୧୯୮୮ ମସିହା ଏପ୍ରିଲ ୨୪ ତାରିଖ ଦିନ ଶ୍ରୀଧର ଦାସଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା । ରଚନାବଳୀ ଅନୁବାଦ ବାଉଣ୍ଟି ଜାହାଜରେ ବିଦ୍ରୋହ  (ଜନ୍ ବାରୋଙ୍କ ପୁସ୍ତକର ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ) - ୧୯୭୭  (ଗ୍ରନ୍ଥ ପ୍ରକାଶନୀ) ଟମ୍ ସଏର  (ମାର୍କ ଟୟେନଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ର ଅନୁବାଦ) - ୧୯୭୧  (ଗ୍ରନ୍ଥ ପ୍ରକାଶନୀ) ଶେକସପିଅର କାହାଣୀ - ୧୯୭୦  (ଗ୍ରନ୍ଥମନ୍ଦିର) ଓଏକ୍ ଫିଲଡର ଭାଇକାର୍  (ଅଲିଭର୍ ଗୋଲଡସ୍ମିଥଙ୍କ ମୂଳ ପୁସ୍ତକ ର ଅନୁବାଦ) - ୧୯୭୬  (ଗ୍ରନ୍ଥମନ୍ଦିର) ଅହମିକା ଓ ଭ୍ରାନ୍ତି  (ଜେନ୍ ଅଷ୍ଟିନଙ୍କ ପୁସ୍ତକର ଅନୁବାଦ) - ୧୯୭୩  (ଗ୍ରନ୍ଥମନ୍ଦିର) ବିଚିତ୍ର ତାବିଜ  (ୱାଲଟର ସ୍କଟଙ୍କ ପୁସ୍ତକର ଅନୁବାଦ) - ୧୯୭୦  (ଗ୍ରନ୍ଥମନ୍ଦିର) ଆଇଭାନହୋ  (ୱାଲଟର ସ୍କଟଙ୍କ ପୁସ୍ତକର ଅନୁବାଦ) - ୧୯୭୧  (ଗ୍ରନ୍ଥମନ୍ଦିର) ରତ୍ନଦ୍ୱୀପ  ( ରବର୍ଟଲୁଇ ଷ୍ଚେଭିନସନଙ୍କ ପୁସ୍ତକର ଅନୁବାଦ) - ୧୯୭୧  (ଗ୍ରନ୍ଥମନ୍ଦିର) ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ ମଣି  (ୱିଲକ୍ କଲିନଙ୍କ ପୁସ୍ତକର ଅନୁବାଦ) - ୧୯୭୨  (ଗ୍ରନ୍ଥମନ୍ଦିର) ଅଲିଭର୍ ଟୁଇଷ୍ଟ  (ଚାର୍ଲସ୍ ଡିକେନସନଙ୍କ ପୁସ୍ତକର ଅନୁବାଦ) - ୧୯୭୨  (ଗ୍ରନ୍ଥମନ୍ଦିର) ମୋପାସାଁ କାହାଣୀ  (ଗାୟ ଡି ମୋପାସାଣ୍ଟଙ୍କ ପୁସ୍ତକର ଅନୁବାଦ) - ୧୯୭୭  (ଗ୍ରନ୍ଥମନ୍ଦିର) ହିତୋପଦେଶ  (ବିଷ୍ଣୁର୍ଶମାଙ୍କ ପୁସ୍ତକର ଅନୁବାଦ) - ୧୯୭୧  (ଗ୍ରନ୍ଥମନ୍ଦିର) ଶକୁନ୍ତଳା  (କାଳିଦାସଙ୍କ ପୁସ୍ତକର ଅନୁବାଦ) - ୧୯୭୩  (ଗ୍ରନ୍ଥମନ୍ଦିର) ଚେକଭ୍ କାହାଣୀ - ୧୯୭୨  (ଗ୍ରନ୍ଥମନ୍ଦିର) ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ଚନ୍ଦ୍ରିକା - ୧୯୫୧  (ଦାଶରଥି ପୁସ୍ତକାଳୟ) ରାମାୟଣ କାହାଣୀ - ୧୯୭୩  (ଗ୍ରନ୍ଥମନ୍ଦିର) ଅଗ୍ନିପରୀକ୍ଷା ମାଳବିକା ଅଗ୍ନିମିତ୍ର ଓ ଉର୍ବଶୀ - ୧୯୮୦  (ଗ୍ରନ୍ଥମନ୍ଦିର) ରୁଷଦେଶର କାହାଣୀ - ୧୯୯୬  (କୈଶରିକ) ସାଧୁସୁନ୍ଦର ଦାସ - ୧୯୫୩  (ନିଉ ଷ୍ଟୁଡେଣ୍ଟସ୍ ଷ୍ଟୋର୍ସଲି) ଜୀବନ ବର୍ତ୍ତିକା - ୧୯୯୬  (ଗ୍ରନ୍ଥମନ୍ଦିର) ପଂଚ ଦୀପ - ୧୯୯୭  (ୟୁନାଇଟେଡ଼ ବୁକ୍ ହାଉସ) ଶ୍ରୀଧର ଦାସଙ୍କ ଜୀବନୀ ଅଧ୍ୟାପକ ଶ୍ରୀଧର ଦାସ  (ରବିନାରାୟଣ ମହାରଣାଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ) - ୨୦୦୮  (ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ) ପିଲାଙ୍କ ଶ୍ରୀଧର ଦାସ  (ଡକ୍ଟର ରବିନାରାୟଣ ମହାରଣାଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ) - ୨୦୨୩  ( ଅଗ୍ରଦୂତ, ବାଙ୍କା ବଜାର, କଟକଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ) ଆଦର୍ଶ ମଣିଷ ଶ୍ରୀଧର ଦାସ  (ବିଭୂତି ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କଦ୍ୱାରା ସଂପାଦିତ) - ୨୦୦୩  (ପ୍ରାଚୀ ପ୍ରକାଶନୀ) ଆତ୍ମଜୀବନୀ ସୁଅ ମୁହଁର ପତର [  ]. ମହାନ୍ତି, ମେରୀ. ବାଙ୍କା ବଜାର, କଟକ-୨: ମୀତା ବୁକ୍ସ. ୧୯୮୨, ୨୦୧୪. { }: : 