ଜ୍ୟୋତିର୍ମଠ ବା ଯୋଶୀମଠ , ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ଚାମୋଲୀ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ସହର ତଥା ମୁନ୍ସିପାଳ । ଏହା ସମୁଦ୍ରପତ୍ତାନଠାରୁ ୬୧୫୦ ଫୁଟ ଉପରେ ରହିଛି ।ଏଠାରୁ ଅନେକ ହିମାଲୟ ପର୍ବତ ଚଢାଳୀ ଦଳ ପର୍ବତ ଚଢିବା ପାଇଁ ଯାଇଥାନ୍ତି । ଏକା ଏକ ଆଦୃତ ଟ୍ରେକିଙ୍ଗ ସ୍ଥଳ ହେବା ସହ ଏକ ହିନ୍ଦୁ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥଳ ଭାବରେ ବହୁ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଓ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥାଏ । ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଗୁରୁ ଆଦି ଶଙ୍କାରାଚାର୍ଜ୍ୟଙ୍କଦ୍ୱାରା ଭାରତରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଇଥିବା ୪ଟି ପିଠ ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ଅନ୍ୟତମ । ଜନସଂଖ୍ୟା ୨୦୦୧ ମସିହା ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ଯୋଶୀମଠର ଜନସଂଖ୍ୟା ୧୩,୨୦୨ ରହିଥିଲା । ଏଠି ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ସଂଖ୍ୟା ୬୧ % ହେଇଥିବା ବେଳେ ମହିଳା ସଂଖ୍ୟା ୩୯ % ଥିଲା । ଏଠାରେ ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର ୭୭ % ଥିଲା , ଯାହା ଜାତୀୟ ହାର ୫୯.୯ %ଠାରୁ ଅଧିକ ଥିଲା। ଏଠାରେ ୬ ବର୍ଷରୁ କମ ସଂଖ୍ୟା ୧୨ % ରହିଥିଲା । ଧାର୍ମିକ ତାପ୍ତର୍ଜୀ ଆଦି ଶଙ୍କର ଭାରତ ରେ ପୁରୀ , ଦ୍ୱରକା , ଶ୍ରୀଙ୍ଗେରୀ ଓ ଜ୍ୟୋତିର୍ମଠଠାରେ ୪ଟି ପୀଠ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ଏହି ୪ଟି ପୀଠର ମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ଶଙ୍କରଚାର୍ଜ୍ୟ କୁହାଯାଇଥାଏ । ଆଦି ଶଙ୍କରଙ୍କଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିବା ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଜ୍ୟୋତିର୍ମଠ ପିଠ  " ଅଥର୍ବ ବେଦ "  ଦାୟିତ୍ୱରେ ରହିଥିଲା । ଏହା ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ ପୀଠ ବଦ୍ରୀନାଥ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ । .. ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥଳ ସବୁ ଶଙ୍କରଚାର୍ଜ୍ୟ ମଠ ଆଦି ଶଙ୍କରଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏହି ମଠରେ ବଦ୍ରିନାରାୟନଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଓ ରାଜେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀଙ୍କ ମନ୍ଦିର ରହିଛି । ଏଠାରେ ଏକ ଗୁମ୍ଫା ମଧ୍ୟ ରହିଛି ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଆଦି ଶଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ । ନରସିଂହ ମନ୍ଦିର ଜ୍ୟୋତିର୍ମଠ ପୀଠରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଭାବରେ ରହିଛି । ଏଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନରସିଂହ ଅବତାର ଭାବରେ ମୂର୍ତି ସ୍ଥାପନ ହେଇ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି । ଏହା ନିଜେ ଆଦି ଶଙ୍କରଚାର୍ଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିଥିବାର କୁହାଯାଏ । ଭବିଷ୍ୟ କେଦାର ମନ୍ଦିର ତପୋବନ ରୋପୱେ ଏଠାରୁ ଆଉଳିକୁ ଯିବାକୁ ପାହାଡ ଉପରେ ଏକ ରୋପୱେ ରହିଛି । ଏହା ପର୍ଯ୍ୟଟକ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ । . କଳ୍ପେଶ୍ୱର ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ୫୮ରେ ଥିବା ଉରଗ୍ରାମ ନାମକ ଏକ ପ୍ରକୃତିକ ସୁନ୍ଦରତା ବିଶିଷ୍ଟ ଗ୍ରାମରେ କଳ୍ପେଶ୍ୱର ରହିଛି । ରାଜପଥ ଦେଇ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚି ହୁଏ ।