ଗାଲୁଆ ରୋଗ ବା ସିଆଲାଡେନାଇଟିସ ରୋଗରେ ଲାଳ ଗ୍ରନ୍ଥିର ପ୍ରଦାହ ହୁଏ । ସାଧାରଣତଃ ଏହା ପାରୋଟିଡ, ସବମାଣ୍ଡିବୁଲାର ବା ସବଲିଙ୍ଗୁଆଲ ଗ୍ରନ୍ଥିମାନଙ୍କରେ ହୁଏ । ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରକାରରେ ଏହା ହୁଏ ଯଥା:- ତୀବ୍ର ଏବଂ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ବା କ୍ରନିକ୍ । ତୀବ୍ର ରୋଗରେ ସାଧାରଣତଃ ଏକପାଖିଆ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଜ୍ୱର ଏବଂ ଫୁଲା ହଠାତ୍ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । କ୍ରନିକ୍ ରୋଗରେ ସାଧାରଣତଃ ବାରମ୍ବାର ଦରଜ ହୁଏ, ଖାଇବା ବେଳେ ଫୁଲିଯାଏ । ରୋଗ ଜଟିଳ ହେଲେ କ୍ୱଚିତ୍ ଆବସେସ୍ ଗଠନ ହୋଇପାରେ । ତୀବ୍ର ରୂପ ସାଧାରଣତଃ ଜୀବାଣୁ ସଂକ୍ରମଣରୁ ହୁଏ ଓ ଭୂତାଣୁ ସଂକ୍ରମଣରୁ ହେଲେ ତାହାକୁ ମମ୍ପସ କୁହାଯାଏ । ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଡକ୍ଟ ବା ନଳୀ ଅଥବା ସିଆଲୋଲିଥିଆସିସ, କାରଣରୁ ରୋଗ କ୍ରନିକ ହୋଇଯାଏ । ବିପଦର କାରଣଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଲାଳୁଆ ପଥର, କ୍ରନିକ୍ ରୋଗ, ଜୋଗ୍ରେନ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ୍, କିଛି ଔଷଧ ଏବଂ ଆନୋରେକ୍ସିଆ ରୋଗ ଗୁଡ଼ିକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ । ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଲକ୍ଷଣ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଏବଂ ମେଡିକାଲ ଇମେଜିଙ୍ଗଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ ହୋଇପାରେ । ନଳୀଦ୍ୱାରରୁ ପୂଜ ବାହାରିବା ଦେଖାଯାଇପାରେ  ସମାନ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଉଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୋଗମାନଙ୍କ ନାମ ଯଥାକ୍ରମେ ସିଆଲୋଡେଡେନୋସିସ, ମିକୁଲିଜ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ ଓ ଲାଳଗ୍ରନ୍ଥି ଅର୍ବୁଦ । ତୀବ୍ର ରୋଗକୁ ସାଧାରଣତଃ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ ଦେଇ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ରିହାଇଡ୍ରସନ, ଗ୍ରନ୍ଥି ମାଲିସ, ଲେମ୍ବୁ ବୁନ୍ଦା ଓ ଭିଟାମିନ୍ ସି ମଧ୍ୟ ସହାୟକ ହୋଇପାରେ । କ୍ରନିକ ରୋଗର ମୂଳ କାରଣକୁ ସିଆଲୋଡେନୋସ୍କୋପି ସମାଧାନ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇପାରେ  ଅଧିକ ଜଟିଳ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ । ୫୦ରୁ ୭୦ଦଶକରେ ଲୋକମାନେ ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି । ପ୍ରତି ୧୦,୦୦୦ ହସ୍ପିଟାଲ ଆଡମିଶନରେ ଏହାର ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୧ରୁ ୨ଟି ଥାଏ ।