ସ୍ପାଇନା ବାଇଫିଡା,  (ଲାଟିନ ଭାଷାରେ ଏହାର ଅର୍ଥ ଦ୍ୱିଖଣ୍ଡିତ ମେରୁହାଡ଼) ଏକ ଜନ୍ମଗତ ରୋଗ ଯେଉଁଥିରେ ମେରୁଅସ୍ଥି ଓ ମେରୁଦଣ୍ଡ ଆବରଣର ପୃଷ୍ଠଭାଗ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇନଥାଏ  । ଏହା ତିନି ପ୍ରକାର ଦେଖାଯାଏ: ସ୍ପାଇନା ବାଇଫିଡା ଓକଲ୍ଟା, ମେନିଙ୍ଗୋସିଲ ଓ ମାୟେଲୋମେନିଙ୍ଗୋସିଲ । ଏହା ଅଣ୍ଟାରେ ଦେଖାଯାଏ କିନ୍ତୁ ମଝି ପିଠି ଓ ବେକରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇପାରେ । ଓକଲ୍ଟା ରୋଗରେ ଲକ୍ଷଣ ନ ଥାଏ ବା ସାମାନ୍ୟ ଥାଏ । ଏହି ରୋଗ ଥିବା ସ୍ଥାନ ଦବିଯାଇଥାଏ, ସେଠାରେ କିଛି ରୁମ ଉଠିଥାଏ, କଳା ଦାଗ ଥାଏ ବା ମେରୁ ହାଡ଼ ତ୍ରୁଟି ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଫୁଲା ଥାଏ । ତୃଟି ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଗୋଟିଏ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଥିବା ମୁଣା ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ତାହାକୁ ମେନିଙ୍ଗୋସିଲ କୁହାଯାଏ । ମାୟେଲୋମେନିଙ୍ଗୋସିଲ ଥିଲେ ସମସ୍ୟା ଗମ୍ଭୀର ହୁଏ । ଚାଲିବାରେ ଅକ୍ଷମତା, ଝାଡ଼ା ପରିସ୍ରା କରିବାରେ ସମସ୍ୟା, ହାଇଡ୍ରୋକେଫାଳସ, ସଂଯୁକ୍ତ ମେରୁଦଣ୍ଡ ଓ ଲାଟେକ୍ସ ଆଲର୍ଜି ଇତ୍ୟାଦି ଅସୁବିଧା ହୁଏ । ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଅସୁବିଧା କ୍ୱଚିତ ହୁଏ । ଜେନେଟିକ ଓ ପରିବେଶ ପ୍ରଭାବରୁ ସ୍ପାଇନା ବାଇଫିଡା ରୋଗ ହେବା ସନ୍ଦେହ କରାଯାଏ । ପିତାମାତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯଦି ଜଣକର ବା ଯଦି ତାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଛୁଆର ଏହି ରୋଗ ଥାଏ ତେବେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଛୁଆର ଏହି ରୋଗ ସମ୍ଭାବନା ୪ % ଥାଏ । ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଫୋଲେଟ ନ ମିଳିବା ମଧ୍ୟ ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କାରଣ ହୋଇପାରେ । ସଙ୍କଟଦାୟୀ କାରକ ମଧ୍ୟରେ କେତେକ ବାତ ନିରୋଧକ ଔଷଧ  , ମୋଟାପା ଓ ଅନୁପଯୁକ୍ତ ଡାଏବେଟିସ ଚିକିତ୍ସା ଉଲ୍ଲେଖାଯୋଗ୍ୟ । ଛୁଆ ଜନ୍ମ ପୂର୍ବରୁ ବା ପରେ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷାରେ ବା ଆମିନୋସେଣ୍ଟେସିସ ପରୀକ୍ଷାରେ ଆଲଫା-ଫେଟୋପ୍ରୋଟିନ  (ଏଏଫପି) ସ୍ତର ଅଧିକ ଥିଲେ ସ୍ପାଇନା ବାଇଫିଡା ଥିବା ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ  । ଅଲ୍ଟ୍ରାସାଉଣ୍ଡ ପରୀକ୍ଷାଦ୍ୱାରା ରୋଗ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇପାରେ ଓ ଜନ୍ମ ପରେ ମେଡିକାଲ ଇମେଜିଙ୍ଗ କରି ରୋଗ ନିଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ । ନିଉରାଲ ଟ୍ୟୁବ ତୃଟି ଯୋଗୁ ଏହି ରୋଗ ଦେଖାଯାଏ ଯେପରିକି ଆନେନକେଫାଲି ଓ ଏନକେଫାଲୋସିଲ ରୋଗ ସମାନ ଧରଣର ତୃଟିରୁ ହୋଇଥାଏ । ମହିଳାଙ୍କୁ ଗର୍ଭ ଧାରଣ ପୂର୍ବରୁ ଓ ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଫୋଲେଟ ଦେଲେ ଏହି ରୋଗକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିହୁଏ । ଅଟାରେ ଫୋଲିକ ଏସିଡ ମିଶେଇଲେ ଉପାଦେୟ ହୁଏ । ଖୋଲା ସ୍ପାଇନା ବାଇଫିଡା ଥିଲେ ଅପରେସନ କରି ଜନ୍ମ ପୂର୍ବରୁ ବା ପରେ ତାହାକୁ ବନ୍ଦ କରିଦିଆଯାଇପାରିବ । ସଂଯୁକ୍ତ ମେରୁଦଣ୍ଡକୁ ଅପରେସନ କରି ମରାମତ କରାଯାଏ ଓ ହାଇଡ୍ରୋକେଫାଲସ ଥିଲେ ସଣ୍ଟ ଦିଆଯାଏ । ଚଳତଶକ୍ତି ଅଭାବ ଥିଲେ କ୍ରଚେସ ବା ହୁଇଲଚେୟାର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ପରିସ୍ରା କରିହେଉନଥିଲେ ପରିସ୍ରା କାଥେଟର ଦିଆଯାଏ । ପ୍ରାୟ ୫ % ଲୋକଙ୍କର ସ୍ପାଇନା ବାଇଫିଡା ଥାଏ । ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରର ସ୍ପାଇନା ବାଇଫିଡା ହାର ଅଲଗା ହୁଏ, ପ୍ରତି ଏକ ହଜାରରେ ୦.୧ରୁ ୫ ଜଣଙ୍କର ଥାଏ । ବିକଶିତ ଦେଶରେ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ପ୍ରତି ୧୦୦୦ରେ ୦.୪ ଛୁଆର ଏହି ରୋଗ ଥାଏ । ଆମେରିକାରେ ପ୍ରତି ୧୦୦୦ ଛୁଆରେ ୦.୭ ଜଣଙ୍କର ଏହି ରୋଗ ଥାଏ, ଓ ଭାରତରେ ପ୍ରତି ଏକ ହଜାର ଜନ୍ମରେ ୧.୯ ଜଣଙ୍କର ଏହି ରୋଗ ଥାଏ । ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟ କକେଶିଆନ ବଂଶ ଯୋଗୁ ଓ ଆଂଶିକ ଭାବେ ପାରିପାର୍ଶ୍ୱିକ ପ୍ରଭାବ ଯୋଗୁ ହେଉଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ।