ପୁରୁଣା ମୂଷା
ବିହାର ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ କଂଗ୍ରେସର ପ୍ରଦର୍ଶନ ଶୋଚନୀୟ ହୋଇଛି। ୨୪୩ ଆସନ ବିଶିଷ୍ଟ ବିଧାନସଭାରେ ଏହା ମାତ୍ର ୧୯ଟି ଆସନ ପାଇଛି। ଆର୍ଜେଡି ନେତା ତେଜସ୍ୱୀ ଯାଦବଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ମହାଗଠବନ୍ଧନରେ କଂଗ୍ରେସକୁ ୭୦ ସିଟ୍ ଲଢ଼ିବା ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ହେଲେ କଂଗ୍ରେସ ଫଳାଫଳ ମହାଗଠବନ୍ଧନକୁ କ୍ଷମତାଠାରୁ ଦୂରେଇ ରଖିଲା ବୋଲି ଆର୍ଜେଡି ନେତା ଶିବାନନ୍ଦ ତିଓ୍ବାରୀ ଖୋଲାଖୋଲି ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସବୁଠାରୁ ଅସ୍ବସ୍ତିକର ସ୍ଥିତି କଂଗ୍ରେସ ନେତାମାନେ ନିଜ ଦଳ ବିରୋଧରେ ଆଣିଥିବାରୁ ଏହା ଏବେ ଆଲୋଚନାର ବିଷୟବସ୍ତୁ ପାଲଟିଛି। କଂଗ୍ରେସ ନେତା ତଥା ବରିଷ୍ଠ ଓକିଲ କପିଲ ଶିବଲ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଦଳ ତଳକୁ ତଳକୁ ଗଲାଣି। ଆତ୍ମସମୀକ୍ଷାର ସମୟ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଗଲାଣି ବୋଲି ଏହି ନେତାଙ୍କ ତୁଣ୍ଡରୁ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିବା ପରେ ଆଉ କିଛି ତାଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରୁଛନ୍ତି। ହେଲେ କେଉଁ କାରଣ ଯୋଗୁ ଦଳର ସ୍ଥିତି ଦୁର୍ବଳ ହେଉଛି ତାହା ଉପରେ ସୁଚିନ୍ତିତ ମତ ରଖୁନାହାନ୍ତି। କେବଳ ଦଳର ପୂର୍ବତନ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ଦୋଷ ଦିଆଯାଉଛି। ଏକ ରାଜନୈତିକ ପାର୍ଟିରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଥିଲେ ହେଁ ସେ ଏକାକୀ ସବୁକିଛି କରିପାରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି ଅଭିଯୋଗ ଆଣୁଥିବା ନେତାମାନେ ବୁଝିବା ଦରକାର। ଯେଉଁମାନେ ଏବେ ରାହୁଲଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରୁଛନ୍ତି, କଂଗ୍ରେସ କ୍ଷମତାରେ ଥିଲାବେଳେ ସେମାନେ ପାଇଥିବା ସୁଯୋଗ ଓ ସୁବିଧା ପାସୋରି ଯିବା ପରିତାପର ବିଷୟ। ବିଶେଷକରି କପିଲଙ୍କ ଭଳି ବ୍ୟକ୍ତି ଉପା ସରକାର ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦାୟିତ୍ୱରେ ଥିବା ବେଳେ କୌଣସି ଆଖିଦୃଶିଆ କାମ କରି ନ ଥିଲେ। ଭଲ ସମୟରେ ସାଥୀ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଦୁର୍ଦ୍ଦିନରେ ହାତ ଛାଡ଼ିଦେବା କେଉଁ ଦିଗରୁ ଶୋଭା ପାଉଛି ବୋଲି ଏଭଳି ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜେ ଉପଲବ୍ଧି କରିବା କଥା। କପିଲଙ୍କ ଭଳି ନେତାମାନେ ଯୁବ ନେତୃତ୍ୱକୁ ଅଗ୍ରପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେଇ ଦଳର ଉପଦେଷ୍ଟା ସ୍ତରକୁ ଉନ୍ନୀତ ହେବାକୁ ଚିନ୍ତା କରୁନାହାନ୍ତି। ବୟସ ଯେତେ ବଢ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷମତା ଲୋଭ ସେମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ୁ ନାହିଁ। ଯିଏ ନିଜେ କ୍ଷମତା ଛାଡ଼ିବାକୁ ଅମଙ୍ଗ, ସିଏ ଅନ୍ୟର ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖାଇ ସମାଲୋଚନା କରିବା ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟ ହେଉନାହିଁ।  
ରାଜନୀତିରେ ରୁଚି ରଖୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଜାଣିଛନ୍ତି ଯେ, ରାହୁଲଙ୍କ ଅନେକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ପାକଳ ହେଉ ନ ଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଛୁଣ୍ଟିବାକୁ ପଡ଼ୁଛି। ବିହାର ନିର୍ବାଚନ କଥା ଦେଖିଲେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦି ଏନ୍ଡିଏ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ଜିତାଇବା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ୪ଟି ନିର୍ବାଚନ ସଭାରେ ଯୋଗ ଦେଉଥିଲେ। ହେଲେ ରାହୁଲ ସମୁଦାୟ ୩ ଦିନ ଯାଇ ୬ ନିର୍ବାଚନୀ ଭାଷଣ ରଖିଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ପାର୍ଟି ଅସୁବିଧାରେ ପଡ଼ିଛି ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ମରିପଡ଼ି ଦୌଡ଼ିବା ଦରକାର ଥିଲା। ଏଥିସହ ବିହାର ନିର୍ବାଚନକୁ ନିଘା ନ ଦେବାରୁ ତାଙ୍କୁ ସମାଲୋଚନା କରାଯାଇପାରେ। କିନ୍ତୁ କଂଗ୍ରେସର ଅନ୍ୟ ନେତାମାନେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ବସି ସମାଲୋଚନା କରିବାକୁ ପଛାଉ ନ ଥିଲା ଭଳି ମନେହୁଏ। କେବଳ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ କିମ୍ବା ବଡ଼ ପଦବୀ ମିଳିଲେ କାମ କରିବେ, ନ ହେଲେ ଦଳ ଯୁଆଡ଼େ ଯାଉଛି ଯାଉ ଚିନ୍ତା ରଖିଲେ ଉଭୟ ପାର୍ଟି ଓ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ଥିତି ହରାଇବେ। ଆଜିର ସମୟରେ ପୁରୁଣା ମୂଷାକୁ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ଦୌଡ଼ିବାକୁ ପଡ଼ିଲାଣି।