Source: A living language:

Target: Iaith fyw:


Source: a language for living

Target: iaith byw


Source: Welsh Language Strategy 2012-17

Target: Strategaeth y Gym raeg 2012-17


Source: A living language:

Target: Iaith fyw:


Source: a language for living

Target: iaith byw


Source: Welsh Language Strategy 2012–17

Target: Strategaeth y Gymraeg 2012–17


Source: AudienceWelsh Government departments;

Target: CynulleidfaAdrannau Llywodraeth Cymru;


Source: public bodies in Wales;

Target: cyrff cyhoeddus yng Nghymru;


Source: third sector bodies in Wales;

Target: cyrff y trydydd sector yng Nghymru;


Source: private sector companies in Wales;

Target: cwmnïau y sector preifat yng Nghymru;


Source: educational organisations in Wales;

Target: sefydliadau addysgol yng Nghymru;


Source: organisations working to promote the use of Welsh;

Target: sefydliadau sy’n gweithio i hybu’r defnydd o’r Gymraeg;


Source: organisations working with families, children and young people and communities;

Target: sefydliadau sy’n gweithio gyda theuluoedd, plant a phobl ifanc, a chymunedau;


Source: and other interested parties.

Target: a phartïon eraill â diddordeb.


Source: OverviewThe Government of Wales Act 2006:

Target: TrosolwgDeddf Llywodraeth Cymru 2006:


Source: This is the Welsh Ministers’ strategy for the promotion and facilitation of the use of the Welsh language.

Target: Dyma strategaeth Gweinidogion Cymru ar gyfer hybu a hwyluso’r defnydd o’r Gymraeg.


Source: It has been prepared in accordance with Section 78 of the Government of Wales Act 2006.

Target: Fe’i paratowyd yn unol ag Adran 78 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006.


Source: This strategy supersedes Iaith Pawb:

Target: Mae’r strategaeth hon yn disodli Iaith Pawb:


Source: A National Action Plan for a Bilingual Wales (Welsh Assembly Government, 2003).

Target: Cynllun Gweithredu Cenedlaethol ar gyfer Cymru Ddwyieithog (Llywodraeth Cynulliad Cymru, 2003).


Source: Iaith Pawb is no longer being implemented.

Target: Nid yw Iaith Pawb bellach yn weithredol.


Source: Lifespan of the strategy:

Target: Oes y strategaeth:


Source: This is a strategy covering a period of five years, from 1 April 2012 to 31 March 2017.

Target: Mae hon yn strategaeth ar gyfer cyfnod o bum mlynedd, o 1 Ebrill 2012 hyd 31 Mawrth 2017.


Source: The Welsh Ministers will publish an annual action plan in accordance with Section 78 of the Government of Wales Act 2006 which will explain how they will implement the proposals outlined in this strategy during each financial year.

Target: Bydd Gweinidogion Cymru yn cyhoeddi cynllun gweithredu blynyddol yn unol ag Adran 78 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 a fydd yn esbonio sut y byddant yn gweithredu’r cynigion a amlinellir yn y strategaeth hon yn ystod pob blwyddyn ariannol.


Source: FurtherEnquiries about this document should be directed to:

Target: Rhagor oDylid cyfeirio unrhyw ymholiadau am y ddogfen hon at:


Source: information Welsh Language Unit

Target: wybodaeth Uned y Gymraeg


Source: Department for Education and Skills

Target: Yr Adran Addysg a Sgiliau


Source: Welsh Government

Target: Llywodraeth Cymru


Source: Cathays Park

Target: Parc Cathays


Source: CF10 3NQ

Target: CF10 3NQ


Source: 029 2080 1307

Target: 029 2080 1307


Source: AdditionalCan be obtained from:

Target: CopïauAr gael drwy gysylltu:


Source: 0870 242 3206 (Welsh medium)

Target: 0870 242 3206 (cyfrwng Cymraeg)


Source: 0845 603 1108 (English medium)

Target: 0845 603 1108 (cyfrwng Saesneg)


Source: 01767 375920

Target: 01767 375920


Source: Or by visiting the Welsh Government’s website www.wales.gov.uk/welshlanguage

Target: Neu drwy ymweld â gwefan Llywodraeth Cymru yn www.cymru.gov.uk/ygymraeg


Source: RelatedProgramme for Government 2011–16 (Welsh Government, 2011);

Target: DogfennauRhaglen Lywodraethu 2011–16 (Llywodraeth Cymru, 2011);


Source: documentsWelsh Language (Wales) Measure 2011;

Target: Mesurcysylltiedigy Gymraeg (Cymru) 2011;


Source: Welsh-medium Education Strategy (Welsh Assembly Government, 2010);

Target: Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg (Llywodraeth Cynulliad Cymru, 2010);


Source: Welsh Language Strategy Evidence Review (Welsh Government, 2012)

Target: Adolygiad o’r Dystiolaeth mewn perthynas â’r Strategaeth ar gyfer y Gymraeg (Llywodraeth Cymru, 2012)


Source: 978 0 7504 7014 8 Ref:

Target: 978 0 7504 7014 8 Cyf:


Source: © Crown copyright March 2012

Target: © Hawlfraint y Goron Mawrth 2012


Source: Ministerial foreword2

Target: Rhagair y Gweinidog2


Source: Looking back:

Target: Edrych yn ôl:


Source: the impact of past activities11

Target: effaith gweithgareddau’r gorffennol11


Source: Looking towards the future:

Target: Edrych tua’r dyfodol:


Source: a new strategy14

Target: strategaeth newydd14


Source: Strategic area 1:

Target: Maes strategol 1:


Source: The family25

Target: Y teulu25


Source: Strategic area 2:

Target: Maes strategol 2:


Source: Children and young people28

Target: Plant a phobl ifanc28


Source: Strategic area 3:

Target: Maes strategol 3:


Source: The community33

Target: Y gymuned33


Source: Strategic area 4:

Target: Maes strategol 4:


Source: The workplace37

Target: Y gweithle37


Source: Strategic area 5:

Target: Maes strategol 5:


Source: Welsh-language services40

Target: Gwasanaethau Cymraeg40


Source: Strategic area 6:

Target: Maes strategol 6:


Source: Ministerial foreword

Target: Rhagair y Gweinidog


Source: I was delighted when the First Minister gave me responsibility for the Welsh language portfolio in May 2011.

Target: Ro’n i wrth fy modd pan gefais i’r cyfrifoldeb am bortffolio’r Gymraeg gan y Prif Weinidog ym mis Mai 2011.


Source: As an active Welsh learner, my engagement with the language in a meaningful way goes back to my days as a student in Bangor in the 1970s.

Target: Fel dysgwr brwd, rwyf wedi ymddiddori’n fawr yn yr iaith ers fy nghyfnod fel myfyriwr ym Mangor yn y 1970au.


Source: The language is important to all of us in Wales, and opinion surveys regularly show the majority of Welsh people are committed to and supportive of the language.

Target: Mae’r iaith yn bwysig i bob un ohonon ni yng Nghymru ac, yn ôl y polau piniwn, mae’r rhan fwyaf o bobl Cymru yn deyrngar i’r iaith ac yn ei chefnogi.


Source: We must always strive to protect a political consensus around measures to develop and strengthen the language, and this strategy deliberately builds on the draft strategy published by the One Wales Government.

Target: Rhaid i ni ymdrechu, bob amser, i gael consensws gwleidyddol ynghylch beth sydd angen ei wneud i ddatblygu’r iaith a’i chryfhau. Cafodd y strategaeth hon ei pharatoi felly drwy fynd ati’n fwriadol i ddefnyddio’r strategaeth ddrafft a gyhoeddwyd gan Lywodraeth Cymru’n Un fel sylfaen.


Source: I pay tribute to the contributions made, not least by members of the Advisory Group on the Welsh Language Strategy established by the former Heritage Minister Alun Ffred Jones.

Target: Hoffwn gydnabod y cyfraniadau a wnaed gan bawb, yn enwedig aelodau’r Gr ˆwp Cynghori ar Strategaeth y Gymraeg a sefydlwyd gan Alun Ffred Jones, y cyn Weinidog dros Dreftadaeth.


Source: Their input has helped shape the final strategy and I have enjoyed chairing the three meetings we have held since May 2011.

Target: Bu eu cyfraniad yn allweddol wrth lunio’r strategaeth derfynol, a chefais innau foddhad o gadeirio’r tri chyfarfod a gynhaliwyd gennym ers mis Mai 2011.


Source: Over the decades, the Welsh language has been sustained by dedicated individuals and communities working together locally and nationally, often under great pressure, in a wide variety of organisations and activities.

Target: Dros y degawdau, cafodd y Gymraeg ei chynnal diolch i ymroddiad unigolion a chymunedau sydd wedi gweithio gyda’i gilydd mewn sefydliadau amrywiol ac ar weithgareddau amrywiol, boed yn lleol ac yn genedlaethol – a hynny’n aml dan bwysau mawr.


Source: Those individuals and communities deserve our thanks and acknowledgement.

Target: Mae ein diolch yn ddyledus i’r unigolion a’r cymunedau hynny, ac rydym yn cydnabod eu cyfraniad.


Source: For nearly twenty years, the Welsh Language Board has played a leading role in this process. Past and present members of the Board likewise deserve our thanks and acknowledgement.

Target: Am bron i ugain mlynedd, Bwrdd yr Iaith Gymraeg fu’n arwain ar hyn, a dylem ddiolch hefyd i aelodau presennol a chyn-aelodau’r Bwrdd, a chydnabod eu cyfraniad hwythau.


Source: The preservation of the Welsh language in the twentieth and early twenty-first century has also been a positive demonstration of how politics can deliver, and that should also be acknowledged.

Target: At hynny, dylid cydnabod bod parhad y Gymraeg yn yr ugeinfed ganrif ac ar ddechrau’r unfed ganrif ar hugain yn brawf pendant bod gwleidyddiaeth yn gallu dwyn y maen i’r wal.


Source: However, the future development and survival of the language depends on the commitment of the people of Wales, and must be owned by all of us.

Target: Fodd bynnag, mae datblygiad a pharhad y Gymraeg yn y dyfodol yn dibynnu ar ymroddiad pobl Cymru, a rhaid i bob un ohonon ni wneud ein rhan.


Source: Its protection cannot depend on those who are professionally employed in its development or promotion.

Target: Ni ddylid dibynnu ar y bobl hynny sy’n cael eu cyflogi i ddatblygu neu hybu’r iaith yn unig i’w diogelu.


Source: We must also ensure that we are encouraging people to use the language skills that they have – and not to contribute to a climate in which they feel that less than perfect Welsh language skills are a barrier to participation.

Target: Rhaid i ni sicrhau hefyd ein bod yn annog pobl i ddefnyddio’r sgiliau iaith sydd ganddynt – ac osgoi cyfrannu at sefyllfa lle mae yna deimlad ymhlith rhai na allant wneud hynny am nad yw eu Cymraeg yn ddigon da.


Source: 2A living language:

Target: 2Iaith fyw:


Source: a language for living

Target: iaith byw


Source: There is a danger in any sphere that the natural organisational or institutional interests of those engaged professionally in that sphere come to dominate policy development.

Target: Y perygl mewn unrhyw faes yw mai buddiannau cyfundrefnol neu sefydliadol naturiol y bobl hynny sy’n ymwneud yn broffesiynol â’r maes hwnnw fydd yn tra-arglwyddiaethu wrth ddatblygu polisi.


Source: When it comes to the language, we must avoid bureaucratic professionalism and ensure that we are developing initiatives that engage people at a grass-roots level, not least in those communities where Welsh is a language in daily and active use.

Target: O ran yr iaith, rhaid i ni osgoi gormod o fiwrocratiaeth wrth ein gwaith a sicrhau ein bod yn datblygu mentrau sy’n ennyn diddordeb pobl ar lawr gwlad. Mae hyn yn arbennig o wir mewn cymunedau lle mae’r Gymraeg yn cael ei defnyddio’n naturiol yn rhan o fywyd bob dydd.


Source: In developing language policy in the future, we have to invite in new voices.

Target: Rhaid i ni chwilio am leisiau newydd i ddatblygu polisi iaith yn y dyfodol.


Source: I want a coalition of the unconventional involved in developing and monitoring the implementation of this new strategy.

Target: Hoffwn i weld cynghrair yr anghonfensiynol yn cymryd rhan yn y gwaith o ddatblygu a monitro’r strategaeth newydd hon.


Source: Devolution set the framework for a new democracy in Wales, and a new accountability, strengthened by the referendum result in 2011.

Target: Cafodd fframwaith ei osod yn sgil datganoli ar gyfer math newydd o ddemocratiaeth, ac atebolrwydd newydd, yng Nghymru. Cafodd hyn ei gadarnhau gan ganlyniad refferendwm 2011.


Source: The voices that dominate in the future should be committed to that new openness, not the protection of the old establishment.

Target: Dylai lleisiau mwyaf dylanwadol y dyfodol fod yn ymrwymedig i hybu’r drefn agored newydd yn hytrach na chynnal yr hen drefn.


Source: This year will see the thirtieth anniversary of S4C’s first broadcast.

Target: Eleni, byddwn yn dathlu deng mlynedd ar hugain ers darllediad cyntaf S4C.


Source: That anniversary should remind us that the promotion and protection of the language has always depended on political support and grass-roots campaigning.

Target: Bydd yr achlysur hwn yn ein hatgoffa bod cefnogaeth wleidyddol ac ymgyrchu ar lawr gwlad wedi bod yn hanfodol o’r dechrau’n deg er mwyn hybu a diogelu’r iaith.


Source: The most damaging thing to happen to the Welsh language in the last two years was the decision by the UK Government to abandon the funding formula for S4C, set down in statute, without any effective public debate.

Target: Penderfyniad Llywodraeth y Deyrnas Unedig i roi’r gorau i fformiwla cyllido S4C, a osodwyd mewn statud, heb gynnal trafodaeth gyhoeddus effeithiol, yw’r peth mwyaf niweidiol i ddigwydd i’r Gymraeg yn ystod y ddwy flynedd ddiwethaf.


Source: The budgetary loss to the Welsh language in the five years to 2014–15 will be at least £60 million.

Target: O ganlyniad, bydd cyllideb yr iaith o leiaf £60 miliwn yn llai dros y pum mlynedd hyd at 2014–15.


Source: The failure of the S4C Authority to maximise the cross-party public pressure that existed in Wales in defence of what was a statutory obligation on the UK Government demonstrated an institution whose pre-devolution mentality failed to understand the realities of post-devolution Wales.

Target: Yn sgil methiant Awdurdod S4C i fanteisio i’r eithaf ar y pwysau cyhoeddus a gafwyd ar draws y pleidiau yng Nghymru i amddiffyn yr hyn oedd yn rhwymedigaeth statudol ar Lywodraeth y DU, daeth yn amlwg mai sefydliad ydyw sy’n perthyn i’r oes cyn datganoli o ran ei feddylfryd ac sydd wedi methu deall realiti’r sefyllfa yng Nghymru ar ôl datganoli.


Source: While broadcasting is not devolved, and it is not the policy of the present Welsh Government to seek the devolution of broadcasting, it is clear that in terms of language policy at least, the Welsh Government will need to take a closer view of the impact of broadcasting policy on the Welsh language.

Target: Nid yw darlledu wedi’i ddatganoli, ac nid yw’n bolisi gan Lywodraeth bresennol Cymru i geisio am ddatganoli darlledu. Ar y llaw arall, mae’n amlwg, o ran polisi iaith o leiaf, fod angen i Lywodraeth Cymru edrych yn fanylach ar effaith polisi darlledu ar y Gymraeg.


Source: We believe that the new leadership of the S4C Authority and of the Channel itself will be responsive to these concerns.

Target: Rydym o’r farn y bydd arweinwyr newydd Awdurdod S4C, a’r Sianel ei hun, yn ymateb i’r pryderon hyn.


Source: The new Welsh Government elected in May 2011 has moved swiftly to implement the Welsh Language (Wales) Measure 2011.

Target: Aeth Llywodraeth newydd Cymru, a gafodd ei hethol ym mis Mai 2011, ati’n ddi-oed i weithredu Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011.


Source: Within the first six months, we moved to advertise, interview and appoint the first Welsh Language Commissioner, announcing on 5 October 2011 that Meri Huws would lead the Commissioner’s office from 1 April 2012.

Target: Lai na chwe mis wedi i’r Llywodraeth newydd gael ei sefydlu, roedd swydd Comisiynydd y Gymraeg wedi’i hysbysebu, y cyfweliadau wedi’u cynnal, a’r ymgeisydd llwyddiannus wedi’i benodi. Cyhoeddwyd ar 5 Hydref 2011 mai Meri Huws fydd yn arwain swyddfa’r Comisiynydd o 1 Ebrill 2012 ymlaen.


Source: She will be a robust and active champion for the language – and will work with organisations to increase the number of services available in Welsh, providing more opportunities for people to use the language in their day-to-day lives.

Target: Bydd yn hyrwyddwr cadarn a brwdfrydig dros yr iaith, gan weithio gyda sefydliadau i gynyddu nifer y gwasanaethau sydd ar gael drwy gyfrwng y Gymraeg, a chynnig mwy o gyfleoedd i bobl ddefnyddio’r iaith yn eu bywydau bob dydd.


Source: The Commissioner will develop new Welsh language standards, in order to impose duties on a wide range of organisations:

Target: Bydd y Comisiynydd yn datblygu safonau newydd ar gyfer y Gymraeg a fydd yn gosod dyletswyddau ar amrywiaeth eang o sefydliadau:


Source: to provide services in Welsh, to mainstream the language into policy development, and to develop strategies with regard to increasing the use of Welsh at work.

Target: i ddarparu gwasanaethau drwy gyfrwng y Gymraeg, i sicrhau bod y Gymraeg yn dod yn rhan annatod o waith datblygu polisïau, ac i ddatblygu strategaethau a fydd yn ceisio cynyddu’r defnydd o’r Gymraeg yn y gweithle.


Source: Welsh language promotion standards will impose duties on the Welsh Government and local authorities across Wales to promote the use of Welsh more widely and to support and encourage its use within the communities they serve.

Target: Bydd safonau hybu’r Gymraeg yn gosod dyletswyddau ar Lywodraeth Cymru, ac awdurdodau lleol ledled Cymru i annog pobl i wneud mwy o ddefnydd o’r Gymraeg a chefnogi ac annog y cymunedau y maent yn eu gwasanaethu i’w defnyddio.


Source: A living language:

Target: Iaith fyw:


Source: a language for living3

Target: iaith byw3


Source: Again, I am determined to make progress as quickly as possible in order to introduce the new standards – and the Welsh Government will work closely with the Commissioner to ensure that this can be done.

Target: Unwaith eto, hoffwn bwysleisio fy mod yn benderfynol o gyflwyno’r safonau newydd cyn gynted â phosib. Bydd Llywodraeth Cymru yn cydweithio’n agos â’r Comisiynydd i sicrhau bod modd gwneud hynny.


Source: Through the system of standards, we have an opportunity to focus on the delivery of services that can make a real difference as far as the language is concerned.

Target: Bydd y system safonau yn rhoi cyfle i ni ganolbwyntio ar ddarparu gwasanaethau all wneud gwahaniaeth gwirioneddol i’r iaith.


Source: We need to ensure that services and activities for children and young people are available in Welsh.

Target: Rhaid i ni sicrhau bod gwasanaethau a gweithgareddau i blant a phobl ifanc ar gael yn y Gymraeg.


Source: We need more face-to-face services in Welsh.

Target: Mae angen mwy o wasanaethau wyneb yn wyneb drwy gyfrwng y Gymraeg arnon ni.


Source: We need to ensure that more and more funding decisions are taken with the need to provide Welsh-language services in mind.

Target: Rhaid i ni sicrhau bod mwy o benderfyniadau cyllido yn cael eu gwneud gan gadw mewn cof yr angen am wasanaethau cyfrwng Cymraeg.


Source: We need to move from thinking of Welsh as a translation issue to thinking of Welsh as a normal part of day-to-day life in Wales.

Target: Rhaid i ni roi’r gorau i feddwl am y Gymraeg yn nhermau cyfieithu a’i hystyried yn rhan naturiol o fywyd bob dydd yng Nghymru.


Source: For its part, the Welsh Government will inherit from the Welsh Language Board a central and highly significant role with regard to promoting the use of Welsh.

Target: Yn sgil diddymu Bwrdd yr Iaith Gymraeg, bydd gan Lywodraeth Cymru rôl ganolog a phwysig iawn i hybu’r defnydd o’r Gymraeg.


Source: I will want to work closely with key stakeholders who can contribute to this task, including the Urdd, the mentrau iaith, local authorities and others.

Target: Byddaf am weithio’n agos gyda rhanddeiliaid allweddol, gan gynnwys yr Urdd, y mentrau iaith, awdurdodau lleol ac eraill, a fydd yn gallu cyfrannu at y gwaith sydd o’n blaenau.


Source: Together, we need to breathe new life into the language – while working hard to ensure that the work we support and deliver is as effective as possible.

Target: Gyda’n gilydd, rhaid i ni roi anadl einioes newydd i’r iaith – gan weithio’n galed i sicrhau bod y gwaith sy’n cael ei wneud a’i gefnogi gennym mor effeithiol â phosib.


Source: As the One Wales Government published the Welsh-medium Education Strategy only in April 2010, this strategy does not go into significant detail on the education system.

Target: Gan fod Llywodraeth Cymru’n Un wedi cyhoeddi Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg ym mis Ebrill 2010, nid yw’r strategaeth hon yn edrych yn fanwl iawn ar y system addysg.


Source: However, it should be read alongside that strategy.

Target: Fodd bynnag, dylid ei darllen ar y cyd â’r strategaeth honno.


Source: Since the Welsh-medium Education Strategy was published, the Coleg Cymraeg Cenedlaethol has been formally established.

Target: Ers i’r Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg gael ei chyhoeddi, cafodd y Coleg Cymraeg Cenedlaethol ei sefydlu’n ffurfiol.


Source: In addition, the incoming Welsh Government has a manifesto commitment to set Welsh in Education Strategic Plans on a statutory basis.

Target: At hynny, mae Llywodraeth newydd Cymru wedi ymrwymo yn ei maniffesto i wneud Cynlluniau Strategol y Gymraeg mewn Addysg yn statudol.


Source: In December 2011, local authorities reported back to the Welsh Government on how they are progressing against targets to improve the number of young people learning Welsh and studying through the medium of Welsh.

Target: Ym mis Rhagfyr 2011, derbyniodd Llywodraeth Cymru adroddiadau gan yr awdurdodau lleol yn dweud i ba raddau roedden nhw’n llwyddo i gyrraedd eu targedau o gynyddu nifer y bobl ifanc sy’n dysgu Cymraeg ac sy’n astudio drwy gyfrwng y Gymraeg.


Source: We are determined to ensure effective planning of future provision.

Target: Rydym yn benderfynol o sicrhau bod darpariaeth y dyfodol yn cael ei chynllunio’n effeithiol.


Source: 4A living language:

Target: 4Iaith fyw:


Source: a language for living

Target: iaith byw


Source: As we look to the future, we must ensure that parents/carers and families better understand how the language can benefit their children, to enable them to make informed decisions with regard to their upbringing and education.

Target: Wrth i ni edrych i’r dyfodol, rhaid i ni sicrhau bod rhieni/gofalwyr a theuluoedd yn deall yn well sut gall yr iaith fod o fudd i’w plant er mwyn eu galluogi i wneud penderfyniadau, ar sail gwybodaeth, ynghylch magwraeth ac addysg eu plant.


Source: We need to ensure that Welsh-medium education is planned and provided in accordance with parents/carers’ wishes.

Target: Rhaid i ni sicrhau bod addysg cyfrwng Cymraeg yn cael ei chynllunio a’i darparu yn unol ag ewyllys y rhieni/gofalwyr.


Source: We need to provide more and more opportunities for children and young people to enjoy using the language beyond the school gates – and we need to encourage Welsh-speaking parents/carers to use the language with their children.

Target: Mae angen i ni ddarparu rhagor o gyfleoedd i blant a phobl ifanc fwynhau defnyddio’r Gymraeg y tu allan i’r ysgol, ac annog rhieni/gofalwyr sy’n siarad Cymraeg i’w defnyddio gyda’u plant.


Source: I am determined to make progress as quickly and effectively as possible to deal with the challenges that lie ahead.

Target: Rwy’n benderfynol o fwrw ymlaen ar hyn cyn gynted â phosib er mwyn mynd i’r afael â’r heriau sy’n ein hwynebu.


Source: One of the significant changes from the draft strategy originally published in 2010 is the additional focus on new media.

Target: Un o’r newidiadau mwyaf ers y strategaeth ddrafft a gyhoeddwyd yn wreiddiol yn 2010 yw’r sylw ychwanegol sy’n cael ei roi i’r cyfryngau newydd.


Source: Throughout the twentieth century, the broadcast media played an important role in the development and preservation of the Welsh language through both radio and television.

Target: Drwy gydol yr ugeinfed ganrif, gwelsom fod y cyfryngau darlledu wedi chwarae rôl bwysig, drwy gyfrwng y radio a’r teledu, yn datblygu ac yn diogelu’r Gymraeg.


Source: In the twenty-first century, the existence of Welsh-language digital media content and applications not only allows the Welsh language to flourish, but it also enables Welsh speakers to participate fully as digital citizens and demonstrates to all that the Welsh language is a creative, powerful, adaptive and modern medium.

Target: Yn yr unfed ganrif ar hugain, mae’r ffaith bod modd defnyddio’r cyfryngau digidol a’r apps Cymraeg nid yn unig yn caniatáu i’r iaith ffynnu ond hefyd yn galluogi siaradwyr Cymraeg i gymryd rhan gyflawn yn yr oes ddigidol sydd ohoni. Maent hefyd yn dangos i bawb fod y Gymraeg yn gyfrwng modern, creadigol, grymus, sy’n gallu addasu.


Source: Our ambition and our expectation should be that Welsh speakers should be able to conduct their lives electronically through the medium of Welsh, should they so desire, whether that be for cultural, informational, entertainment, leisure, retail, transactional, community, or social networking purposes.

Target: Dylai sicrhau bod modd i siaradwyr Cymraeg ddefnyddio cyfryngau electronig drwy gyfrwng y Gymraeg, os ydynt yn dymuno gwneud hynny, fod yn uchelgais gennym; ni ddylem ddisgwyl llai na hynny. Dylai hynny fod yn bosib at ddibenion diwylliannol, dod o hyd i wybodaeth, adloniant, hamdden, siopa, cynnal trafodion, neu at ddibenion cymunedol neu rwydweithio cymdeithasol.


Source: The pace of change is significant and striking.

Target: Mae pethau’n newid yn syfrdanol o gyflym.


Source: In December 2011 alone, the first Welsh-language e-books became available on the Kindle, the Welsh-language magazine Golwg became available via an iPad app, and the Welsh Language Board consulted on Welsh language terminology for use on Twitter.

Target: Fis Rhagfyr 2011, cafodd yr e-lyfrau Cymraeg cyntaf eu lansio ar gyfer Kindle; cafodd app ei lansio ar yr iPad ar gyfer cylchgrawn Golwg; a bu Bwrdd yr Iaith Gymraeg yn ymgynghori ar y derminoleg Gymraeg i’w defnyddio ar Twitter – hyn oll mewn mis.


Source: It is likely that consumer demand and user initiatives will drive some of these developments.

Target: Mae’n si ˆwr y bydd rhywfaint o’r datblygiadau hyn yn cael eu hysgogi gan y galw ymhlith defnyddwyr a mentrau ar gyfer defnyddwyr.


Source: However, development is likely to be uneven and there is an important leadership role for Welsh Government.

Target: Serch hynny, mae’n debyg y bydd anghysondeb yn y datblygiadau hyn felly mae gan Lywodraeth Cymru rôl bwysig i’w chwarae drwy arwain ar hyn.


Source: In this sphere, as in so many others, quality is key.

Target: Ansawdd sy’n allweddol yn y maes hwn, fel mewn cynifer o feysydd eraill.


Source: Why should Welsh speakers settle for services that are not of the highest quality?

Target: Pam ddylai siaradwyr Cymraeg fodloni ar wasanaethau nad ydynt yn cyrraedd y safon uchaf bosib?


Source: And why should the Welsh Government subsidise services for Welsh speakers which are not able to replicate the quality of consumer experience that they could experience through the medium of English?

Target: Pam hefyd ddylai Llywodraeth Cymru roi cymhorthdal i wasanaethau ar gyfer siaradwyr Cymraeg os nad yw’r gwasanaethau hynny o’r un safon â’r gwasanaethau y gallent eu cael drwy gyfrwng y Saesneg?


Source: If, for example, the Welsh Books Council website does not provide as satisfying a customer experience as that of Amazon, would we as a Government be better seeking to develop with Amazon a Welsh interface that provides the highest quality experience and investing in that instead?

Target: Er enghraifft, os nad yw cwsmeriaid sy’n defnyddio gwefan Cyngor Llyfrau Cymru yn cael gwasanaeth sydd yr un mor foddhaol â’r gwasanaeth sy’n cael ei gynnig gan Amazon, oni fyddai’n well i ni fel Llywodraeth geisio datblygu rhyngwyneb Cymraeg gydag Amazon a fydd yn cynnig profiad o’r safon uchaf, a buddsoddi yn hwnnw?


Source: The experience of the consumer through the medium of Welsh should be first-rate not second-rate.

Target: Ni ddylai profiad cwsmeriaid o ddefnyddio’r Gymraeg fod yn eilradd ei safon – dylai fod o’r safon uchaf bosib.


Source: Separately, some of the most exciting developments in the digital supply of Welsh materials online have come from user-generated content and applications created by Welsh speakers themselves.

Target: Ar y llaw arall, cynnwys a grëwyd gan ddefnyddwyr a rhaglenni a luniwyd gan siaradwyr Cymraeg eu hunain sydd y tu ôl i lawer o’r datblygiadau mwyaf cyffrous yn y deunydd digidol Cymraeg sydd ar gael ar-lein.


Source: How do we harness that energy and commitment?

Target: Sut mae harneisio’r brwdfrydedd a’r ymrwymiad hwn?


Source: Again, this is a matter of thinking beyond the conventional institutions which have served the Welsh language over recent years and giving space to new voices.

Target: Unwaith yn rhagor, mae angen meddwl y tu hwnt i’r sefydliadau confensiynol sydd wedi bod yn weithgar dros y Gymraeg yn ystod y blynyddoedd diwethaf a gwrando ar y lleisiau newydd.


Source: A living language:

Target: Iaith fyw:


Source: a language for living5

Target: iaith byw5


Source: We need to think big, have ambition, and aim high.

Target: Rhaid i ni fod yn uchelgeisiol; i fyny bo’r nod.


Source: We cannot leave the future of the Welsh language to the established institutions who have built an industry around their own small-scale needs over recent years.

Target: Ni allwn adael dyfodol yr iaith yn nwylo’r sefydliadau hynny sydd eisoes wedi ennill eu plwyf ac sydd wedi datblygu diwydiant ar sail eu hanghenion cyfyng eu hunain yn ystod y blynyddoedd diwethaf.


Source: We should shout out for the Welsh language – and Welsh Government should lead the way, intervening with the largest players in the market to ensure a presence for Welsh on all platforms, in every aspect of our lives.

Target: Dylem fod yn llafar dros y Gymraeg. Dylai Llywodraeth Cymru arwain y ffordd yn hyn o beth, gan gymryd camau i sicrhau bod pobl fwyaf dylanwadol y farchnad yn sicrhau bod y Gymraeg i’w gweld ar bob platfform, ac ym mhob agwedd ar fywyd.


Source: In working on this new strategy, one figure has been at the front of my mind.

Target: Wrth weithio ar y strategaeth newydd hon, mae un ystadegyn wedi bod yn flaenllaw yn fy meddwl i.


Source: Our statisticians have assessed that between 1,200 and 2,200 fluent Welsh speakers are currently being lost from Wales each year.

Target: Mae ein hystadegwyr wedi asesu bod Cymru yn colli rhwng 1,200 a 2,200 o siaradwyr Cymraeg rhugl bob blwyddyn.


Source: This new strategy, along with the Welsh-medium Education Strategy, has to begin the process of reversing that trend.

Target: Dylai’r strategaeth newydd hon, ynghyd â’r Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg, fod yn fan cychwyn i wrth-droi’r tueddiad hwnnw.


Source: Additionally, it has become evident that, even looking at wider international experience, there is little empirical evidence in relation to the impact of individual programmes on increasing the use of Welsh and other minority languages.

Target: Daeth i’r amlwg hefyd, hyd yn oed wrth edrych ar brofiadau ehangach gwledydd eraill, nad oes llawer o dystiolaeth empirig ynglˆyn â’r effaith a gaiff rhaglenni unigol ar gynyddu’r defnydd o’r Gymraeg ac ieithoedd lleiafrifol eraill.


Source: This makes it difficult to form an objective assessment of how effectively these have worked, either alone or together, and to evaluate appropriately the likely success of activity of this nature in the future.

Target: O ganlyniad, mae’n anodd bod yn wrthrychol wrth asesu pa mor effeithiol y bu’r rhaglenni hyn, naill ai’n unigol neu ar y cyd. Mae’n anodd hefyd werthuso’n briodol pa mor debygol y byddai gweithgarwch fel hwn o lwyddo yn y dyfodol.


Source: We need, therefore, to develop a sound evaluation framework to sit alongside this strategy.

Target: Gan hynny, mae angen i ni ddatblygu fframwaith gwerthuso cadarn i gyd-fynd â’r strategaeth hon.


Source: There are aspects of this strategy which will be uncomfortable reading for some.

Target: Bydd rhai pobl yn ei chael hi’n anodd darllen rhai agweddau penodol ar y strategaeth hon.


Source: But if you pay for what you have always had you will get what you always got.

Target: Nid drwy aros yn ein hunfan y mae symud ymlaen fodd bynnag. Mae newid yn anorfod.


Source: The central tenet of our approach to Welsh-speaking communities has always been that we must help them develop, innovate, prosper and succeed.

Target: Yr egwyddor o helpu cymunedau Cymraeg eu hiaith i ddatblygu, arloesi, ffynnu a llwyddo sydd wedi bod yn ganolog bob amser i’n ffordd o ymwneud â’r cymunedau hynny.


Source: It was there again in the manifesto of the incoming Welsh Government where we said that ‘we recognise that the future vitality of the language is inextricably linked to the economic and social future of those [Welsh-speaking] communities.’

Target: Cafodd yr egwyddor honno ei hategu ym maniffesto Llywodraeth newydd Cymru lle dywedwn ein bod yn ‘cydnabod bod cyswllt anorfod rhwng bywyd yr iaith yn y dyfodol a dyfodol economaidd a chymdeithasol y cymunedau [Cymraeg eu hiaith] hynny.’


Source: This strategy sets out a clear responsibility for the whole of the Welsh Government to lead on the future of the Welsh language, and the strategy develops ideas which have implications for the whole Welsh Government.

Target: Drwy’r strategaeth hon rhoddir cyfrifoldeb clir ar holl adrannau Llywodraeth Cymru i arwain ar ddyfodol y Gymraeg. Mae hefyd yn datblygu syniadau sydd â goblygiadau i Lywodraeth Cymru gyfan.


Source: The strategy was endorsed by the Cabinet of the Welsh Government, and we now seek popular support for its implementation.

Target: Mae Cabinet Llywodraeth Cymru eisoes wedi cymeradwyo’r strategaeth; gofynnwn yn awr am gefnogaeth y cyhoedd i fynd ati i’w gweithredu.


Source: Leighton Andrews AM

Target: Leighton Andrews AC


Source: A living language:

Target: 6Iaith fyw:


Source: a language for living

Target: iaith byw


Source: Minister for Education and Skills

Target: Y Gweinidog Addysg a Sgiliau


Source: There is no doubt that Welsh is one of Europe’s most robust minority languages.

Target: Yn ddiamau, y Gymraeg yw un o ieithoedd lleiafrifol mwyaf cadarn Ewrop.


Source: Its cultural influence and traditions remain relevant today and are embraced by new generations learning and using the language.

Target: Mae ei dylanwad diwylliannol a’i thraddodiadau yr un mor berthnasol heddiw ac mae cenedlaethau newydd yn ei dysgu a’i defnyddio.


Source: It is testament to the commitment of Welsh speakers that it has survived alongside one of the world’s most influential languages.

Target: Mae’r ffaith bod yr iaith wedi goroesi ochr yn ochr ag un o’r ieithoedd mwyaf dylanwadol yn y byd yn dyst i ymroddiad siaradwyr Cymraeg.


Source: Nevertheless, the situation of the Welsh language remains fragile.

Target: Er hynny, mae sefyllfa’r Gymraeg yn parhau’n fregus.


Source: Welsh speakers:

Target: Siaradwyr Cymraeg:


Source: numbers, fluency and use

Target: niferoedd, rhuglder a defnydd


Source: The results of the 2001 Census showed that 20.8 per cent of the population of Wales was able to speak Welsh (582,400 people).

Target: Dangosodd canlyniadau Cyfrifiad 2001 fod 20.8 y cant o boblogaeth Cymru yn gallu siarad Cymraeg (582,400 o bobl).


Source: This was an increase compared to the 1991 Census (18.7 per cent and 508,100 people).

Target: Roedd yn ganran uwch na’r un a nodwyd yng Nghyfrifiad 1991 (18.7 y cant a 508,100 o bobl).


Source: It was also the first percentage increase in the numbers of Welsh speakers ever recorded by a Census, with the greatest increase seen among young people aged 5–16.

Target: Dyma hefyd y cynnydd cyntaf o ran canran yn nifer y siaradwyr Cymraeg i’w gofnodi erioed gan Gyfrifiad, gyda’r cynnydd mwyaf ymysg pobl ifanc 5–16 oed.


Source: 2001 Census, table CAS146.

Target: Cyfrifiad 2001, tabl CAS146.


Source: Crown copyright 2009

Target: Hawlfraint y Goron 2009


Source: Licence number C02W0002635.

Target: Trwydded rhif C02W0002635.


Source: 2001 Census, table CAS146.

Target: Cyfrifiad 2001, tabl CAS146.


Source: Crown copyright 2009

Target: Hawlfraint y Goron 2009


Source: Licence number C02W0002635.

Target: Trwydded rhif C02W0002635.


Source: within electoral divisions Local Authority Boundary

Target: o fewn adrannau etholiadol Ffin Awdurdod Lleol


Source: within electoral divisions Local Authority Boundary

Target: o fewn adrannau etholiadol Ffin Awdurdod Lleol


Source: People able to speak Welsh (%) 2001

Target: Pobl sy’n gallu siarad Cymraeg (%) 2001


Source: 70% – 89%

Target: 70% – 89%


Source: 50% – 69%

Target: 50% – 69%


Source: 30% – 49%

Target: 30% – 49%


Source: 10% – 29%

Target: 10% – 29%


Source: 6% – 9%

Target: 6% – 9%


Source: People able to speak Welsh (%) 2001

Target: Pobl sy’n gallu siarad Cymraeg (%) 2001


Source: 70% – 89%

Target: 70% – 89%


Source: 50% – 69%

Target: 50% – 69%


Source: 30% – 49%

Target: 30% – 49%


Source: 10% – 29%

Target: 10% – 29%


Source: 6% – 9%

Target: 6% – 9%


Source: Originally published by the Welsh Language Board

Target: Cyhoeddwyd yn wreiddiol gan Fwrdd yr Iaith Gymraeg


Source: A living language:

Target: Iaith fyw:


Source: a language for living7

Target: iaith byw7


Source: But these figures need to be treated with caution.

Target: Eto i gyd, dylid trin y ffigurau hyn yn ofalus.


Source: It seems that over half of these young people are learning Welsh as a second language.

Target: Ymddengys fod dros hanner o’r bobl ifanc hyn yn dysgu Cymraeg fel ail iaith.


Source: As such their exposure to the language and their level of fluency is likely to be limited compared to children who receive Welsh-medium education.

Target: O’r herwydd, mae’n debygol bod eu hymwneud â’r iaith, ynghyd â lefel eu rhuglder, yn gyfyngedig o’u cymharu â phlant sy’n derbyn addysg cyfrwng Cymraeg.


Source: Not unsurprisingly, fluency and use are intrinsically linked.

Target: Nid yn annisgwyl, mae rhuglder a defnydd yn mynd law yn llaw.


Source: According to the Language Use Surveys 2004–06 commissioned by the Welsh Language Board, a little over half (58 per cent) of those who said they speak Welsh count themselves as fluent.

Target: Yn ôl Arolygon Defnydd Iaith 2004–06 a gomisiynwyd gan Fwrdd yr Iaith Gymraeg, ychydig dros hanner (58 y cant) o’r rheini a ddywedodd eu bod yn siarad Cymraeg sy’n eu cyfrif eu hunain yn siaradwyr rhugl.


Source: Of those who said they were fluent the vast majority (87 per cent) used the language on a daily basis.

Target: O blith y rheini sy’n dweud eu bod yn siaradwyr rhugl, mae’r rhan fwyaf (87 y cant) yn defnyddio’r iaith yn feunyddiol.


Source: The challenge we face is to provide the opportunities for all Welsh speakers, whatever their fluency level, to use the language in every sphere of life and to encourage them to do so.

Target: Yr her a wynebwn yw creu cyfleoedd i bawb sy’n siarad Cymraeg, pa mor rhugl bynnag ydynt, ddefnyddio’r iaith ym mhob agwedd ar eu bywyd a’u hannog i wneud hynny.


Source: We have undertaken broad estimates of the annual adjustment in the number of fluent Welsh speakers in Wales, and have concluded that between 1,200 and 2,200 fluent Welsh speakers are being lost each year.

Target: Rydym wedi gwneud amcangyfrifon bras o’r newid blynyddol yn nifer y siaradwyr Cymraeg rhugl yng Nghymru, gan gasglu bod rhwng 1,200 a 2,200 o siaradwyr Cymraeg rhugl yn cael eu colli bob blwyddyn ar hyn o bryd.


Source: This results predominantly from the difference between the number of fluent Welsh speakers who migrate out of Wales and the number returning.

Target: Mae hynny yn bennaf yn sgil y gwahaniaeth rhwng nifer y siaradwyr Cymraeg rhugl sy’n allfudo o Gymru a’r nifer sy’n dychwelyd.


Source: Welsh-speaking communities

Target: Cymunedau Cymraeg eu hiaith


Source: There is further cause for concern for the sustainability of the language in its traditional Welsh-speaking heartlands.

Target: Mae cynaliadwyedd yr iaith yn ei broydd Cymraeg traddodiadol yn destun gofid.


Source: Inward and outward migration has had a profound effect on these areas.

Target: Mae mewnfudo ac allfudo wedi cael cryn effaith ar yr ardaloedd hyn.


Source: Many Welsh-speaking young people have moved from their communities to seek work in urban areas and this is coupled with the inward migration of people unable to speak Welsh.

Target: Mae llawer o bobl ifanc sy’n siarad Cymraeg wedi gadael eu cymunedau i geisio gwaith mewn ardaloedd trefol, ac mae pobl nad ydynt yn medru’r Gymraeg wedi mewnfudo i’r cymunedau hyn.


Source: The geographical profile of Welsh in the 2001 Census confirmed this pattern, with a decrease in the percentage of those able to speak Welsh in traditional heartlands such as Anglesey, Carmarthenshire, Ceredigion, Conwy, Denbighshire and Gwynedd.

Target: Gwnaeth proffil daearyddol y Gymraeg yng Nghyfrifiad 2001 gadarnhau’r patrwm hwn, gan fod canran y siaradwyr Cymraeg wedi lleihau mewn broydd Cymraeg traddodiadol fel Ceredigion, Conwy, Gwynedd, Sir Ddinbych, Sir Gaerfyrddin ac Ynys Môn.


Source: The number of communities where over 70 per cent of the population was able to speak Welsh dropped to 54 in the 2001 census, compared with 92 in 1991.

Target: Bu gostyngiad yn nifer y cymunedau lle’r oedd dros 70 y cant o’r boblogaeth yn medru’r Gymraeg i 54 yng Nghyfrifiad 2001 o’i gymharu â 92 ym 1991.


Source: It has long been argued that such a density of speakers is required in order for Welsh to be an everyday language of the community.

Target: Dadleuwyd ers tro bod angen dwysedd o siaradwyr ar y lefel honno er mwyn i’r Gymraeg fod yn iaith feunyddiol o fewn y cymunedau hynny.


Source: 8A living language:

Target: 8Iaith fyw:


Source: a language for living

Target: iaith byw


Source: This strategy attempts to address these significant challenges facing the Welsh language.

Target: Mae’r strategaeth hon yn ceisio mynd i’r afael â’r heriau sylweddol hyn y mae’r Gymraeg yn eu hwynebu.


Source: 2001 Census, table CAS146.

Target: Cyfrifiad 2001, tabl CAS146.


Source: Crown copyright 2009

Target: Hawlfraint y Goron 2009


Source: Licence number C02W0002635.

Target: Trwydded rhif C02W0002635.


Source: 2001 Census, table CAS146.

Target: Cyfrifiad 2001, tabl CAS146.


Source: Crown copyright 2009

Target: Hawlfraint y Goron 2009


Source: Licence number C02W0002635.

Target: Trwydded rhif C02W0002635.


Source: Number able to speak Welsh by Community 2001

Target: Nifer sy’n gallu siarad Cymraeg fesul Cymuned 2001


Source: Number able to speak Welsh by Community 2001

Target: Nifer sy’n gallu siarad Cymraeg fesul Cymuned 2001


Source: Number of Welsh speakers

Target: Nifer y siaradwyr Cymraeg


Source: Number of Welsh speakers

Target: Nifer y siaradwyr Cymraeg


Source: Local Authority Boundary

Target: Ffin Awdurdod Lleol


Source: Local Authority Boundary

Target: Ffin Awdurdod Lleol


Source: Originally published by the Welsh Language Board

Target: Cyhoeddwyd yn wreiddiol gan Fwrdd yr Iaith Gymraeg


Source: The status of the Welsh language

Target: Statws y Gymraeg


Source: The Welsh Language (Wales) Measure 2011 confirmed the official status of the Welsh language in Wales and created a new legislative framework for the Welsh language.

Target: Cadarnhaodd Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011 statws swyddogol y Gymraeg yng Nghymru a chreodd fframwaith deddfwriaethol newydd ar gyfer y Gymraeg.


Source: This followed over fifty years of language planning that has raised the status of the language.

Target: Dilynodd hyn dros hanner can mlynedd o gynllunio ieithyddol sydd wedi codi statws yr iaith.


Source: This included the Welsh Language Act 1993, the work of the Welsh Language Board and its partners, the growth of Welsh-medium education, and the establishment of S4C, BBC Radio Cymru and the Welsh Books Council.

Target: Mae’r datblygiadau hyn yn cynnwys Deddf yr Iaith Gymraeg 1993, gwaith Bwrdd yr Iaith Gymraeg a’i bartneriaid, twf mewn addysg cyfrwng Cymraeg, a sefydlu S4C, BBC Radio Cymru a Chyngor Llyfrau Cymru.


Source: A living language:

Target: Iaith fyw:


Source: a language for living9

Target: iaith byw9


Source: In recent years, a strong political consensus has developed in relation to the need to safeguard and promote the Welsh language for the future.

Target: Dros y blynyddoedd diwethaf mae consensws gwleidyddol cadarn wedi datblygu ynghylch yr angen i ddiogelu a hybu’r Gymraeg i’r dyfodol.


Source: This has intensified since the creation of the National Assembly for Wales, and cross-party support was given to the Welsh Assembly Government’s first strategic framework for the promotion of the Welsh language, Iaith Pawb:

Target: Mae’r angen hwn wedi dwysáu ers sefydlu Cynulliad Cenedlaethol Cymru. Cafwyd cefnogaeth drawsbleidiol i fframwaith strategol cyntaf Llywodraeth Cynulliad Cymru ar gyfer hybu’r Gymraeg sef Iaith Pawb:


Source: A National Action Plan for a Bilingual Wales, which was published in 2003.

Target: Cynllun Gweithredu Cenedlaethol ar gyfer Cymru Ddwyieithog a gyhoeddwyd yn 2003.


Source: In addition, opinion polls suggest that support for the Welsh language exists among the majority of the Welsh public, be they Welsh speakers, learners or non-Welsh speakers.

Target: Yn ogystal, mae arolygon barn yn awgrymu bod trwch poblogaeth Cymru yn gefnogol i’r Gymraeg, boed yn siaradwyr Cymraeg, yn ddysgwyr neu yn ddi-Gymraeg.


Source: For example, in a survey commissioned by the Welsh Language Board in 2008, over 80 per cent of respondents saw the language as ‘something to be proud of’ and almost 75 per cent saw the language as ‘something belonging to everyone in Wales’.

Target: Er enghraifft, mewn arolwg a gomisiynwyd gan Fwrdd yr Iaith Gymraeg yn 2008, dywedodd dros 80 y cant o’r rheini a ymatebodd eu bod yn ystyried yr iaith yn ‘rhywbeth i fod yn falch ohono’ a dywedodd bron i 75 y cant eu bod yn ystyried yr iaith yn ‘rhywbeth sy’n perthyn i bawb yng Nghymru’.


Source: The growth in Welsh-medium education over the past twenty years is testament to the support that exists for the language.

Target: Mae’r twf mewn addysg cyfrwng Cymraeg dros yr ugain mlynedd diwethaf yn tystio i’r gefnogaeth sy’n bodoli tuag at yr iaith.


Source: The response to the consultation on this strategy also shows there is wide-ranging support for the need to take concerted action to promote the use of Welsh and that various organisations and individuals remain very committed to continuing that work.

Target: Roedd yr ymateb i’r ymgynghoriad ar y strategaeth hon hefyd yn dangos bod cefnogaeth eang i’r angen i weithredu mewn modd bwriadus er mwyn hybu’r defnydd o’r Gymraeg. Dangosodd hefyd fod sefydliadau ac unigolion amrywiol yn ymrwymedig iawn o hyd i barhau â’r gwaith hwnnw.10Iaith fyw:


Source: Our aim as the Welsh Government is to build on the existing consensus by taking increased responsibility for the promotion and facilitation of the use of Welsh.

Target: Ein nod fel Llywodraeth Cymru yw manteisio ar y consensws sy’n bodoli a’i ddatblygu, gan dderbyn mwy o gyfrifoldeb am hybu a hwyluso’r defnydd o’r Gymraeg.


Source: Looking back:

Target: Edrych yn ôl:


Source: the impact of past activities

Target: effaith gweithgareddau’r gorffennol


Source: Looking back:

Target: Edrych yn ôl:


Source: the impact of past activities

Target: effaith gweithgareddau’r gorffennol


Source: Since its establishment as a statutory body under the Welsh Language Act 1993, the Welsh Language Board has held two roles.

Target: Ers ei sefydlu fel corff statudol o dan Ddeddf yr Iaith Gymraeg 1993, bu gan Fwrdd yr Iaith Gymraeg ddwy rôl.


Source: The Board has simultaneously operated as a regulator, agreeing and monitoring public bodies’ Welsh language schemes, and as a language champion, promoting and facilitating the use of Welsh more broadly.

Target: Mae’r Bwrdd wedi gweithio fel corff rheoleiddio, gan gymeradwyo a monitro cynlluniau iaith Gymraeg cyrff cyhoeddus, ac fel hyrwyddwr iaith, gan hybu a hwyluso’r defnydd o’r Gymraeg yn fwy eang.


Source: The Board developed a good reputation in Wales and beyond through its innovative work in the area of language planning, and it has provided guidance on an international level in minority language development.

Target: Datblygodd y Bwrdd enw da yng Nghymru a thu hwnt o safbwynt ei waith arloesol yn y maes cynllunio ieithyddol, ac mae wedi rhoi arweiniad ar lefel ryngwladol mewn perthynas â datblygu ieithoedd lleiafrifol.


Source: When Iaith Pawb was published in 2003 the Board received additional investment from the Welsh Assembly Government to increase its capacity to implement projects at a grass-roots level.

Target: Pan gyhoeddwyd Iaith Pawb yn 2003 derbyniodd y Bwrdd fuddsoddiad ychwanegol gan Lywodraeth Cynulliad Cymru er mwyn gallu gweithredu rhagor o brosiectau ar lawr gwlad.


Source: The Board developed partnerships with a number of bodies across Wales such as the mentrau iaith, Urdd Gobaith Cymru, the National Eisteddfod, Young Farmers’ Clubs, Merched y Wawr, Mudiad Meithrin and other bodies operating to promote the Welsh language.

Target: Datblygodd y Bwrdd bartneriaethau gyda nifer o gyrff ar draws Cymru fel y mentrau iaith, Urdd Gobaith Cymru, yr Eisteddfod Genedlaethol, y Clybiau Ffermwyr Ifanc, Merched y Wawr, y Mudiad Meithrin a chyrff eraill sy’n gweithredu er lles y Gymraeg.


Source: In addition, the Board developed the innovative Twf project to encourage parents/carers to speak Welsh with their children.

Target: Yn ogystal, datblygodd y Bwrdd brosiect arloesol Twf er mwyn annog rhieni/gofalwyr i siarad Cymraeg â’u plant.


Source: The investment, coupled with the work undertaken by the Board and its partners, has led to the provision of a broader range of Welsh-language activities at a community and national level.

Target: Yn ddi-os mae’r buddsoddiad a’r gwaith a wnaed gan y Bwrdd a’i bartneriaid wedi arwain at ddarparu llawer iawn mwy o weithgareddau Cymraeg amrywiol ar lefel gymunedol a chenedlaethol.


Source: In addition, the Board has approved, under the Welsh Language Act, over 550 Welsh language schemes with bodies from different sectors, and has worked with the private and third sectors to increase their use of Welsh.

Target: Yn ogystal, mae’r Bwrdd wedi cymeradwyo, o dan Ddeddf yr Iaith Gymraeg, dros 550 o gynlluniau iaith Gymraeg gyda chyrff o wahanol sectorau, ac wedi gweithio gyda’r sector preifat a’r trydydd sector i gynyddu eu defnydd o’r Gymraeg.


Source: That has led to ensuring that more Welsh-language services are available to the public.

Target: Mae hyn oll wedi llwyddo i sicrhau y gall pobl Cymru fanteisio ar ragor o wasanaethau Cymraeg.


Source: In preparing this strategy, we have considered what evidence exists to measure the effectiveness of the activities undertaken by the Welsh Government, the Board and its partners over the years, in terms of increasing the use of Welsh.

Target: Wrth baratoi’r strategaeth hon, rydym wedi ystyried pa dystiolaeth sy’n bodoli i fesur effeithiolrwydd gweithgareddau Llywodraeth Cymru, y Bwrdd a’i bartneriaid dros y blynyddoedd o safbwynt cynyddu’r defnydd o’r Gymraeg.


Source: We have also looked at activities beyond Wales, in the context of other minority languages.

Target: Rydym hefyd wedi edrych ar weithgareddau y tu hwnt i Gymru yng nghyd-destun ieithoedd lleiafrifol eraill.


Source: For the most part, the work undertaken for our evidence review, published alongside this strategy, suggested that there was a significant deficit in the empirical evidence in relation to the impact of individual programmes on increasing the use of Welsh.

Target: Yn gyffredinol, awgrymodd y gwaith a gyflawnwyd ar gyfer ein hadolygiad o’r dystiolaeth, a gyhoeddwyd ar y cyd â’r strategaeth hon, fod diffyg arwyddocaol yn y dystiolaeth empirig ynglˆyn ag effaith rhaglenni unigol ar gynyddu’r defnydd o’r Gymraeg.


Source: This makes it difficult to form an objective assessment of how effectively these have worked, either alone or together, and to evaluate appropriately the likely success of activity of this nature in the future.

Target: Mae hyn yn ei gwneud hi’n anodd i asesu’n wrthrychol pa mor effeithiol y mae’r rhaglenni hyn wedi gweithio, naill ai ar eu pennau eu hunain neu gyda’i gilydd, ac i werthuso’n briodol lwyddiant tebygol rhaglenni o’r fath yn y dyfodol.


Source: We need, therefore, to develop a sound evaluation framework to sit alongside this strategy.

Target: Mae angen i ni felly ddatblygu fframwaith gwerthuso cadarn a fydd yn ategu’r strategaeth hon.


Source: This is discussed in the next section (see pages 14–24).

Target: Trafodir hyn ymhellach yn yr adran nesaf (gweler tudalennau 14–24).


Source: A living language:

Target: Iaith fyw:


Source: a language for living11

Target: iaith byw11


Source: However, the evidence that exists suggests the following.

Target: Fodd bynnag, mae’r dystiolaeth sydd yn bodoli yn awgrymu’r canlynol.


Source: Continual exposure through the lifespan to any language may be necessary for the individual to maintain that language.

Target: Mae’n bosib bod angen cael cyswllt parhaus, gydol bywyd, ag unrhyw iaith fel y gall unigolyn gynnal yr iaith honno.


Source: The population most at risk of abandoning the Welsh language is families with only one Welsh-speaking parent/carer and that the perceived status of the language in the community affects parents’/carers’ attitudes towards using the language.

Target: Y boblogaeth sydd fwyaf tebygol o gefnu ar y Gymraeg yw teuluoedd lle nad yw ond un rhiant/gofalwr yn siarad Cymraeg. Credir hefyd fod amgyffrediad y gymuned o statws yr iaith yn effeithio ar agweddau rhieni/gofalwyr tuag at ddefnyddio’r iaith.


Source: The language of a child’s ‘community’ of speakers which includes parents/carers, grandparents, siblings, teachers and school, influences the language spoken by the child.

Target: Mae iaith ‘cymuned’ siaradwyr plentyn, sy’n cynnwys rhieni/gofalwyr, neiniau a theidiau, brodyr a chwiorydd, athrawon a’r ysgol, yn dylanwadu ar yr iaith a siaredir gan y plentyn.


Source: The language of interaction with friends correlates highly with the language the child speaks, and is influential in children’s attitudes towards either or both languages.

Target: Mae iaith rhyngweithio â ffrindiau yn cydberthyn yn glos â’r iaith y mae’r plentyn yn ei siarad, ac mae’n dylanwadu ar agweddau plant tuag at y naill iaith neu’r llall neu at y ddwy.


Source: Initiatives such as Twf have been successful in bringing bilingualism into the mainstream work of midwives and health visitors.

Target: Mae cynlluniau megis Twf wedi llwyddo i ddod â dwyieithrwydd i waith prif ffrwd bydwragedd ac ymwelwyr iechyd.


Source: It has also helped raise awareness of the advantages of bilingualism.

Target: Mae hefyd wedi helpu i godi ymwybyddiaeth ynglˆyn â manteision dwyieithrwydd.


Source: The literature suggests that there could be an enhanced role for Early Years providers in providing parents/carers with more practical and intensive support to create a stimulating home learning environment which promotes and facilitates the use of Welsh.

Target: Awgryma’r llenyddiaeth y gallai darparwyr y Blynyddoedd Cynnar chwarae rôl fwy drwy gynnig rhagor o gymorth ymarferol a chymorth dwys i rieni/gofalwyr, gan greu amgylchedd dysgu ysgogol yn y cartref sy’n hybu ac yn hwyluso’r defnydd o’r Gymraeg.


Source: Early and teenage years are seen as a crucial period in developing a positive behaviour towards a minority language and in determining whether the language is maintained and transferred.

Target: Ystyrir bod y blynyddoedd cynnar a blynyddoedd yr arddegau yn gyfnod hollbwysig o ran datblygu ymddygiad ffafriol tuag at iaith leiafrifol ac o ran pennu a yw’r iaith yn cael ei chynnal a’i throsglwyddo.


Source: However, learning and speaking Welsh at school is not enough on its own;

Target: Serch hynny, nid yw dysgu a siarad Cymraeg yn yr ysgol yn ddigon;


Source: the language needs to be used and supported in the home (if possible) and through wider social and cultural activities.

Target: mae angen i’r iaith gael ei defnyddio a’i chefnogi yn y cartref (os oes modd) a thrwy weithgareddau cymdeithasol a diwylliannol ehangach.


Source: 12A living language:

Target: 12Iaith fyw:


Source: a language for living

Target: iaith byw


Source: Lack of confidence was found to be one of the main obstacles preventing staff from using their Welsh language skills at work.

Target: Canfuwyd bod diffyg hyder yn un o’r prif rwystrau a oedd yn atal staff rhag defnyddio eu sgiliau Cymraeg wrth eu gwaith.


Source: Language-awareness training appears to be a successful means of increasing positive attitudes towards Welsh among staff.

Target: Ymddengys i hyfforddiant ynglˆyn ag ymwybyddiaeth ieithyddol fod yn gyfrwng llwyddiannus i gynyddu agweddau positif tuag at y Gymraeg ymhlith staff.


Source: There is little explicit evidence that the provision of services in minority languages increases language status or use.

Target: Ychydig o dystiolaeth benodol sydd yna fod darparu gwasanaethau mewn ieithoedd lleiafrifol yn cynyddu defnydd o iaith neu ei statws.


Source: However there is a body of evidence that shows that languages will thrive only if there are opportunities for use in all spheres of life.

Target: Fodd bynnag, ceir corff o dystiolaeth sy’n dangos na fydd ieithoedd ond yn ffynnu os ceir cyfleoedd i’w defnyddio ym mhob agwedd ar fywyd.


Source: Support by the population in Wales for Welsh-language service provision is well evidenced.

Target: Ceir tystiolaeth helaeth fod pobl Cymru’n cefnogi gwasanaethau a ddarperir yn y Gymraeg.


Source: Over nine out of ten Welsh speakers (with a range of fluency levels) take the view that Welsh-language service provision is important to keep the language alive.

Target: Mae dros naw o bob deg siaradwr Cymraeg (gydag amrywiol lefelau o ruglder) o’r farn bod darparu gwasanaethau yn yr iaith Gymraeg yn bwysig er mwyn cadw’r iaith yn fyw.


Source: Since the Welsh Language Act, evidence shows that barriers to accessing services in Welsh remain.

Target: Ers Deddf yr Iaith Gymraeg, dengys tystiolaeth fod rhwystrau i’w cael o hyd o ran manteisio ar wasanaethau yn y Gymraeg.


Source: Main barriers include a lack of supply of services in Welsh, a lack of demand for services due to lack of confidence among non-fluent Welsh speakers and a lack of awareness that services are provided in Welsh.

Target: Mae’r prif rwystrau’n cynnwys diffyg cyflenwad o wasanaethau yn y Gymraeg, diffyg galw am wasanaethau oherwydd diffyg hyder ymhlith siaradwyr nad ydynt yn rhugl yn y Gymraeg a diffyg ymwybyddiaeth fod gwasanaethau’n cael eu darparu yn y Gymraeg.


Source: Evidence on the effectiveness of specific ways of addressing these barriers is lacking, although there is some evidence to suggest that marketing of the availability of Welsh-language services can lead to increased uptake.

Target: Prin yw’r dystiolaeth ynglˆyn ag effeithiolrwydd gwahanol ffyrdd o fynd i’r afael â’r rhwystrau hyn, ond ceir peth tystiolaeth sy’n awgrymu y gall marchnata’r gwasanaethau Cymraeg sydd ar gael gynyddu’r nifer sy’n eu defnyddio.


Source: Research suggests focusing Welsh language marketing and promotional approaches on younger age groups;

Target: Mae ymchwil yn awgrymu y dylai ymgyrchoedd sy’n marchnata ac yn hybu’r Gymraeg geisio targedu grwpiau iau;


Source: improving the accessibility to and relevance of available Welsh-language media and resources;

Target: dylid ei gwneud hi’n haws i fanteisio ar y cyfryngau a’r adnoddau Cymraeg sydd ar gael, a’u gwneud yn fwy perthnasol;


Source: and maximising the potential of technology such as the internet and new social media.

Target: a dylid manteisio i’r eithaf ar botensial technoleg fel y we a’r cyfryngau cymdeithasol newydd.


Source: A living language:

Target: Iaith fyw:


Source: a language for living13

Target: iaith byw13


Source: Looking towards the future:

Target: Edrych tua’r dyfodol:


Source: a new strategy

Target: strategaeth newydd


Source: Our vision

Target: Ein gweledigaeth


Source: Our vision is to see the Welsh language thriving in Wales.

Target: Gweld y Gymraeg yn ffynnu yng Nghymru yw ein gweledigaeth.


Source: The Welsh Government will take the lead on delivering that vision.

Target: Bydd Llywodraeth Cymru yn arwain wrth geisio gwireddu’r weledigaeth honno.


Source: We will work with a wide range of partners who will play a full part in ensuring that it is realised.

Target: Byddwn yn cydweithio â phartneriaid amrywiol iawn a fydd yn cyfrannu’n helaeth at sicrhau y caiff ei gwireddu.


Source: We recognise that language planning is a long-term process.

Target: Rydym yn cydnabod bod cynllunio ieithyddol yn broses hirdymor.


Source: The purpose of this strategy is to move towards our long-term aim while achieving the objective in our Programme for Government for 2011–2016 to ‘strengthen the use of the Welsh language in everyday life’.

Target: Bwriad y strategaeth hon yw camu tuag at ein nod hirdymor, gan wireddu’r amcan yn ein Rhaglen Lywodraethu ar gyfer 2011–2016, sef ‘sicrhau mwy o ddefnydd o’r Gymraeg mewn sefyllfaoedd bob dydd’.


Source: To this end, over the next five years we would want to see:

Target: I’r perwyl hwn, dros y pum mlynedd nesaf rydym am weld:


Source: an increase in the number of people who both speak and use the language

Target: cynnydd yn nifer y bobl sy’n siarad yr iaith ac sy’n ei defnyddio


Source: more opportunities for people to use Welsh

Target: rhagor o gyfleoedd i bobl ddefnyddio’r Gymraeg


Source: an increase in people’s confidence and fluency in the language

Target: cynnydd yn hyder pobl a’u rhuglder yn yr iaith


Source: an increase in people’s awareness of the value of Welsh, both as part of our national heritage and as a useful skill in modern life

Target: mwy o ymwybyddiaeth ymhlith pobl o werth y Gymraeg, fel rhan o’n treftadaeth genedlaethol a hefyd fel sgìl defnyddiol mewn bywyd modern


Source: the strengthening of the position of the Welsh language in our communities

Target: sefydlogi sefyllfa’r Gymraeg o fewn ein cymunedau


Source: strong representation of the Welsh language throughout the digital media.

Target: lle amlwg i’r Gymraeg ar draws y cyfryngau digidol.


Source: To achieve these aims, we want to see the responsibility for promoting and facilitating the use of Welsh being shared and embedded among an increasing number of organisations across Wales.

Target: Er mwyn cyflawni’r nodau hyn, rydym am weld y cyfrifoldeb am hybu a hwyluso’r defnydd o’r Gymraeg yn cael ei wreiddio a’i rannu ymysg nifer cynyddol o sefydliadau ar draws Cymru.


Source: This strategy builds on the vision set out in Iaith Pawb published in 2003.

Target: Mae’r strategaeth hon yn adeiladu ar weledigaeth Iaith Pawb a gyhoeddwyd yn 2003.


Source: Achieving the vision

Target: Gwireddu’r weledigaeth


Source: There are two core elements to the Welsh Government’s policy for achieving our vision.

Target: Mae dwy elfen graidd i bolisi Llywodraeth Cymru ar gyfer gwireddu ein gweledigaeth.


Source: Firstly, via measures to enable and encourage children and other people to acquire the language, such as encouraging language transmission at home and ensuring further growth in Welsh-medium education.

Target: Yn gyntaf, drwy fesurau i alluogi ac annog plant a phobl eraill i gaffael yr iaith, fel annog trosglwyddo’r iaith yn y cartref a sicrhau twf pellach mewn addysg cyfrwng Cymraeg.


Source: Secondly, via measures to enable and encourage people to use the language on a daily basis, such as providing opportunities for people to use Welsh socially, at work, when receiving services, and when enjoying entertainment and recreation.

Target: Yn ail, drwy fesurau i alluogi ac annog pobl i ddefnyddio’r iaithyn feunyddiol, fel creu cyfleoedd i bobl ddefnyddio’r Gymraeg yn gymdeithasol, wrth eu gwaith, wrth dderbyn gwasanaethau, ac wrth fwynhau adloniant a hamdden.


Source: 14A living language:

Target: 14Iaith fyw:


Source: a language for living

Target: iaith byw


Source: Welsh-medium education

Target: Addysg cyfrwng Cymraeg


Source: There is no question that the education system has a vitally important role in the future of the language.

Target: Yn ddiamau, mae gan y system addysg rôl allweddol bwysig i’w chwarae yn nyfodol yr iaith.


Source: It is the provision of Welsh-medium education that has generated the greatest gains in the numbers of young people fluent and confident in their Welsh language skills.

Target: Darparu addysg cyfrwng Cymraeg sydd wedi ysgogi’r cynnydd mwyaf yn nifer y bobl ifanc sy’n rhugl ac yn hyderus wrth ddefnyddio eu sgiliau Cymraeg.


Source: We are now in a situation where more young people than before the Second World War are able to speak the language;

Target: Rydym bellach mewn sefyllfa lle gall mwy o bobl ifanc siarad yr iaith nag ers cyn yr Ail Ryfel Byd;


Source: a sound base on which to build for the future.

Target: sylfaen gadarn ar gyfer y dyfodol.


Source: The future of the language is in the hands of our children and young people.

Target: Mae dyfodol yr iaith yn nwylo ein plant a’n pobl ifanc.


Source: The importance of Welsh-medium education was outlined when the Welsh Assembly Government’s Welsh-medium Education Strategy was published in April 2010.

Target: Cafodd pwysigrwydd addysg cyfrwng Cymraeg ei bwysleisio adeg cyhoeddi Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg Llywodraeth Cynulliad Cymru ym mis Ebrill 2010.


Source: That strategy sets out the critical role played by the education system and how we intend to strengthen Welsh-medium provision in order to increase the number of Welsh speakers.

Target: Mae’r strategaeth honno yn amlinellu rôl allweddol y system addysg a sut rydym yn bwriadu atgyfnerthu’r ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg er mwyn cynyddu nifer y siaradwyr Cymraeg.


Source: That includes provision for children and young people to learn Welsh as a first language or second language in schools and colleges – or for adults to learn the language through the Welsh for Adults programme.

Target: Mae hynny’n cynnwys darpariaeth i blant a phobl ifanc ddysgu Cymraeg fel iaith gyntaf neu ail iaith mewn ysgolion a cholegau – neu i oedolion ddysgu’r iaith drwy’r rhaglen Cymraeg i Oedolion.


Source: The aims of the Welsh-medium Education Strategy are to:

Target: Nodau’r Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg yw:


Source: improve the planning of Welsh-medium provision in the pre-statutory and statutory phases of education, on the basis of proactive response to informed parental demand

Target: gwella’r broses o gynllunio darpariaeth cyfrwng Cymraeg yn y cyfnodau addysg cyn statudol a statudol, ar sail ymateb yn rhagweithiol i’r galw gwybodus ymhlith rhieni


Source: improve the planning of Welsh-medium provision in the Post-14 phases of education and training, to take account of linguistic progression and continued development of skills

Target: gwella’r broses o gynllunio darpariaeth cyfrwng Cymraeg yng nghyfnodau Ôl-14 addysg a hyfforddiant, gan ystyried dilyniant ieithyddol a datblygiad parhaus sgiliau


Source: ensure that all learners develop their Welsh language skills to their full potential and encourage sound linguistic progression from one phase of education and training to the next

Target: sicrhau bod pob dysgwr yn datblygu ei sgiliau iaith yn y Gymraeg i’w botensial llawn ac annog dilyniant ieithyddol cadarn o un cyfnod addysg a hyfforddiant i’r nesaf


Source: ensure a planned Welsh-medium education workforce that provides sufficient numbers of practitioners for all phases of education and training, with high-quality Welsh language skills and competence in teaching methodologies

Target: sicrhau gweithlu addysg cyfrwng Cymraeg wedi’i gynllunio sy’n darparu nifer digonol o ymarferwyr ar gyfer pob cyfnod o addysg a hyfforddiant, sy’n meddu ar sgiliau iaith uchel yn y Gymraeg a chymhwysedd mewn methodolegau addysgu


Source: improve the central support mechanisms for Welsh-medium education and training

Target: gwella’r dulliau cymorth canolog ar gyfer addysg a hyfforddiant cyfrwng Cymraeg


Source: contribute to the acquisition and reinforcement of Welsh language skills in families and in the community.

Target: cyfrannu at feithrin ac atgyfnerthu sgiliau Cymraeg o fewn teuluoedd a’r gymuned.


Source: A living language:

Target: Iaith fyw:


Source: a language for living15

Target: iaith byw15


Source: As outlined in the diagram on page 17, delivering the implementation programme for the Welsh-medium Education Strategy is a core element of this strategy.

Target: Fel yr amlinellir yn y diagram ar dudalen 17, mae cyflawni rhaglen weithredu’r Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg yn agwedd allweddol ar y strategaeth hon.


Source: Details are contained therein in relation to the measures the Welsh Government and its partners will take to realise the aim of increasing the number of fluent Welsh speakers.

Target: Yn y strategaeth honno ceir manylion ynghylch y mesurau y bydd Llywodraeth Cymru a’i phartneriaid yn eu cymryd i wireddu’r nod o gynyddu nifer y siaradwyr Cymraeg rhugl.


Source: Without a sound Welsh-medium education system, there would be no long-term justification for the other measures contained in this strategy for promoting the use of Welsh in the home, in children and young people’s social activities, in the community and in the workplace.

Target: Heb system addysg cyfrwng Cymraeg gref, ni fyddai sail hirdymor ar gyfer y mesurau eraill sydd yn y strategaeth hon ar gyfer hybu’r defnydd o’r Gymraeg yn y cartref, yng ngweithgareddau cymdeithasol plant a phobl ifanc, yn y gymuned ac yn y gweithle.


Source: Equally, the education system alone is not enough to produce Welsh speakers who see value in using the language in their daily lives at home, socially or professionally.

Target: Yn yr un modd, nid yw’r system addysg, ar ei phen ei hun, yn ddigonol ar gyfer cynhyrchu siaradwyr Cymraeg sydd yn gweld gwerth mewn defnyddio’r iaith yn eu bywydau bob dydd yn y cartref, yn gymdeithasol neu yn broffesiynol.


Source: The intention of the remainder of this strategy is to address the challenges facing the Welsh language in those contexts.

Target: Diben gweddill y strategaeth hon yw mynd i’r afael â’r heriau y mae’r Gymraeg yn eu hwynebu yn y cyd-destunau hynny.


Source: Six strategic areas

Target: Chwe maes strategol


Source: We have identified six strategic areas as the basis for this strategy.

Target: Rydym wedi pennu chwe maes strategol a fydd yn sail i’r strategaeth hon.


Source: These are the aims for the six areas.

Target: Dyma’r nodau ar gyfer y chwe maes.


Source: Strategic area 1:

Target: Maes strategol 1:


Source: The family

Target: Y teulu


Source: to encourage and support the use of the Welsh language within families.

Target: annog a chefnogi’r defnydd o’r Gymraeg o fewn teuluoedd.


Source: Strategic area 2:

Target: Maes strategol 2:


Source: Children and young people

Target: Plant a phobl ifanc


Source: to increase the provision of Welsh-medium activities for children and young people and to increase their awareness of the value of the language.

Target: cynyddu’r ddarpariaeth o weithgareddau Cymraeg ar gyfer plant a phobl ifanc a chynyddu eu hymwybyddiaeth o werth yr iaith.


Source: Strategic area 3:

Target: Maes strategol 3:


Source: The community

Target: Y gymuned


Source: to strengthen the position of the Welsh language in the community.

Target: cryfhau safle’r Gymraeg o fewn y gymuned.


Source: Strategic area 4:

Target: Maes strategol 4:


Source: The workplace

Target: Y gweithle


Source: to increase opportunities for people to use Welsh in the workplace.

Target: cynyddu cyfleoedd i bobl ddefnyddio’r Gymraeg yn y gweithle.


Source: Strategic area 5:

Target: Maes strategol 5:


Source: Welsh-language services

Target: Gwasanaethau Cymraeg


Source: to increase and improve Welsh-language services to citizens.

Target: cynyddu a gwella gwasanaethau Cymraeg ar gyfer dinasyddion.


Source: Strategic area 6:

Target: Maes strategol 6:


Source: 16A living language:

Target: 16Iaith fyw:


Source: a language for living

Target: iaith byw


Source: to strengthen the infrastructure for the language.

Target: cryfhau’r seilwaith ar gyfer yr iaith.


Source: The consultation process on the draft strategy, and discussions with the Welsh Government’s Advisory Group on the strategy, showed there was wide-ranging support for action in these areas.

Target: Dangosodd y broses ymgynghori ar y strategaeth ddrafft, a’r trafodaethau â Gr ˆwp Cynghori Llywodraeth Cymru ar y strategaeth, fod yna gefnogaeth eang i’r bwriad i weithredu yn y meysydd hyn.


Source: Education Strategy

Target: Cyfrwng Cymraeg


Source: Strategic area 1:

Target: Maes strategol 1:


Source: The family

Target: Y teulu


Source: Education Strategy

Target: Cyfrwng Cymraeg


Source: Strategic area 1:

Target: Maes strategol 1:


Source: The family

Target: Y teulu


Source: Language acquisition

Target: Caffael yr iaith


Source: Language acquisition

Target: Caffael yr iaith


Source: Welsh Government long-term aim To see the Welsh language thriving in Wales

Target: Nod hirdymor Llywodraeth Cymru Gweld y Gymraeg yn ffynnu yng Nghymru


Source: Welsh Government long-term aim To see the Welsh language thriving in Wales

Target: Nod hirdymor Llywodraeth Cymru Gweld y Gymraeg yn ffynnu yng Nghymru


Source: Strategic area 6:

Target: Maes strategol 6:


Source: Strategic area 6:

Target: Maes strategol 6:


Source: Strategic area 2:

Target: Maes strategol 2:


Source: Children and young people

Target: Plant a phobl ifanc


Source: Strategic area 2:

Target: Maes strategol 2:


Source: Children and young people

Target: Plant a phobl ifanc


Source: Strategic area 4:

Target: Maes strategol 4:


Source: The workplace

Target: Y gweithle


Source: Strategic area 4:

Target: Maes strategol 4:


Source: The workplace

Target: Y gweithle


Source: Language use

Target: Defnyddio’r iaith


Source: Language use

Target: Defnyddio’r iaith


Source: Strategic area 3:

Target: Maes strategol 3:


Source: The community

Target: Y gymuned


Source: Strategic area 3:

Target: Maes strategol 3:


Source: The community

Target: Y gymuned


Source: Strategic area 5:

Target: Maes strategol 5:


Source: Welsh-language services

Target: Gwasanaethau Cymraeg


Source: Strategic area 5:

Target: Maes strategol 5:


Source: Welsh-language services

Target: Gwasanaethau Cymraeg


Source: How we will implement the strategy

Target: Sut byddwn yn gweithredu’r strategaeth


Source: In order to achieve our vision, we need to employ different means of taking action, depending on the circumstances in question.

Target: Er mwyn cyflawni ein gweledigaeth, mae gofyn ein bod yn defnyddio gwahanol ddulliau gweithredu, yn ddibynnol ar yr amgylchiadau dan sylw.


Source: It is vital that we continue working to encourage people and organisations to use Welsh, while at the same time making full use of the opportunities afforded by the Welsh Language Measure by enabling the Welsh Language Commissioner to impose duties upon various bodies via standards.

Target: Mae’n hollbwysig ein bod yn parhau â’r gwaith o annog pobl a sefydliadau i ddefnyddio’r Gymraeg gan hefyd wneud defnydd llawn o’r cyfleoedd a fydd yn deillio o Fesur y Gymraeg. Bydd y Mesur hwn yn galluogi Comisiynydd y Gymraeg i osod dyletswyddau ar wahanol gyrff drwy safonau.


Source: In implementing the strategy we will adhere to certain core principles.

Target: Wrth weithredu’r strategaeth byddwn yn dilyn rhai egwyddorion craidd.


Source: Those principles are outlined over the following pages, along with the various means by which action will be taken.

Target: Amlinellir yr egwyddorion hynny dros y tudalennau nesaf, ynghyd â’r gwahanol ddulliau gweithredu.


Source: A living language:

Target: Iaith fyw:


Source: a language for living17

Target: iaith byw17


Source: These are the principles to which we will adhere when implementing this strategy.

Target: Dyma’r egwyddorion y byddwn yn eu dilyn wrth weithredu’r strategaeth hon.


Source: Continuity and change

Target: Parhad a newid


Source: The need for action in the strategic areas noted previously is not new.

Target: Nid yw’r angen i weithredu yn y meysydd strategol uchod yn newydd.


Source: As already mentioned, the Welsh Language Board and its partners have taken action in each of the areas to varying degrees.

Target: Fel y crybwyllwyd eisoes, mae Bwrdd yr Iaith Gymraeg a’i bartneriaid wedi gweithredu o dan bob un o’r meysydd i wahanol raddau.


Source: The Welsh Government is eager to continue the creative work undertaken by the Board over the years.

Target: Mae Llywodraeth Cymru yn awyddus i barhau â’r gwaith creadigol y mae’r Bwrdd wedi’i wneud dros y blynyddoedd.


Source: Positioning the Board’s Community Development Team within the Welsh Government’s new Welsh Language Division from April 2012 will be a core part of that continuity, providing a conduit between the Welsh Government and a number of the partners which will be vital for the success of this strategy.

Target: Bydd lleoli Tîm Datblygu Cymunedol y Bwrdd o fewn Is-adran y Gymraeg newydd Llywodraeth Cymru o fis Ebrill 2012 ymlaen yn elfen greiddiol o’r parhad hwnnw, gan ddarparu dolen gyswllt rhwng Llywodraeth Cymru a nifer o’r partneriaid a fydd yn allweddol i lwyddiant y strategaeth hon.


Source: At the same time, the Welsh Government’s Advisory Group on the strategy agreed that the change in structures for promoting and facilitating the Welsh language in light of the Welsh Language Measure, and the publication of this strategy, offered an opportunity for the Welsh Government to review and evaluate the organisations and projects we fund, in order to seek to ensure that we are achieving the best outcomes for the language.

Target: Ar yr un pryd, roedd Gr ˆwp Cynghori Llywodraeth Cymru ar y strategaeth yn gytûn fod y newid yn y strwythurau ar gyfer hybu a hwyluso’r Gymraeg yn sgil Mesur y Gymraeg, a chyhoeddi’r strategaeth hon, yn cynnig cyfle i Lywodraeth Cymru adolygu a gwerthuso’r sefydliadau a’r prosiectau yr ydym yn eu hariannu er mwyn ceisio sicrhau ein bod yn cyflawni’r canlyniadau gorau ar gyfer yr iaith.


Source: The original draft strategy was published by the One Wales Government.

Target: Cyhoeddwyd y strategaeth ddrafft wreiddiol gan Lywodraeth Cymru’n Un.


Source: This final strategy draws heavily on that document.

Target: Mae llawer o gynnwys y ddogfen honno i’w weld yn y strategaeth derfynol hon.


Source: Making the most of the available money

Target: Gwneud y gorau o’r arian sydd ar gael


Source: In developing this work, we will face a range of challenges posed by straitened public finances and we will rigorously scrutinise our financial support for the language.

Target: Wrth fwrw ymlaen â’r gwaith hwn, byddwn yn wynebu gwahanol heriau amrywiol sy’n deillio o’r ffaith bod llai o arian cyhoeddus ar gael a byddwn yn craffu mewn modd trylwyr ar y cymorth ariannol yr ydym yn ei roi i’r iaith.


Source: We will also place a premium on creative use of funding and on innovation, and will continue the Welsh Language Board’s method of funding on the basis of outcomes.

Target: Byddwn hefyd yn rhoi pwys mawr ar ddefnydd creadigol o gyllid ac ar arloesi, a byddwn yn parhau â dull Bwrdd yr Iaith Gymraeg o ariannu sy’n seiliedig ar ganlyniadau.


Source: Further collaboration

Target: Mwy o gydweithio


Source: 18A living language:

Target: 18Iaith fyw:


Source: a language for living

Target: iaith byw


Source: There will be an even stronger emphasis on collaboration and new forms of partnership working, involving all the organisations that have a part to play in planning a better future for the language.

Target: Bydd pwyslais hyd yn oed cryfach ar gydweithredu ac ar fathau newydd o waith partneriaeth a fydd yn cynnwys yr holl sefydliadau sydd â rhan i’w chwarae wrth gynllunio gwell dyfodol ar gyfer yr iaith.


Source: We will continue to convene the Partners’ Forum established by the Welsh Language Board.

Target: Byddwn yn parhau i gynnull y Fforwm Partneriaid a sefydlwyd gan Fwrdd yr Iaith Gymraeg.


Source: We will also establish a Welsh Language Partnership Council whose work to advise the Welsh Ministers on the implementation of this strategy will commence in April 2012.

Target: Byddwn hefyd yn sefydlu Cyngor Partneriaeth y Gymraeg a fydd yn cynghori Gweinidogion Cymru ynghylch gweithredu’r strategaeth hon ac a fydd yn cychwyn ar ei waith ym mis Ebrill 2012.


Source: The new structures, which will include a strong Welsh Language Division within the Welsh Government, will offer an opportunity for further collaboration to occur with other departments within the Welsh Government in order to ensure that issues relating to the Welsh language, and the aims of this strategy, are mainstreamed into the work of the departments.

Target: Bydd y strwythurau newydd, a fydd yn cynnwys Is-adran y Gymraeg gref o fewn Llywodraeth Cymru, yn creu cyfleoedd i gydweithio rhagor ag adrannau eraill o fewn Llywodraeth Cymru er mwyn sicrhau bod materion yn ymwneud â’r Gymraeg, a nodau’r strategaeth hon, yn dod yn rhan o waith yr adrannau.


Source: Sharing and embedding responsibility for the Welsh language

Target: Rhannu a gwreiddio’r cyfrifoldeb am y Gymraeg


Source: The Welsh Government is eager to ensure that responsibility for promoting the Welsh language is shared between an increasing number of organisations.

Target: Mae Llywodraeth Cymru yn awyddus i sicrhau bod y cyfrifoldeb am hybu’r Gymraeg yn cael ei rannu rhwng nifer cynyddol o sefydliadau.


Source: The standards system under the Welsh Language Measure (see page 20) will enable the Welsh Government to make standards which will enable the Welsh Language Commissioner to impose duties upon the Welsh Government, local authorities and national park authorities to promote the use of Welsh more widely.

Target: Bydd y system safonau o dan Fesur y Gymraeg (gweler tudalen 20) yn galluogi Llywodraeth Cymru i lunio safonau a fydd yn caniatáu i Gomisiynydd y Gymraeg osod dyletswyddau ar Lywodraeth Cymru, awdurdodau lleol ac awdurdodau’r parciau cenedlaethol i hybu’r defnydd o’r Gymraeg yn fwy eang.


Source: We also realise that many of the successes in relation to the viability of the Welsh language depend on the activities of individuals and communities – and that capability needs to be fostered at the local level to enable those types of activities to continue in the future.

Target: Rydym hefyd yn sylweddoli bod llawer o’r llwyddiannau o safbwynt hyfywedd y Gymraeg yn ddibynnol ar weithgareddau unigolion a chymunedau, a bod angen meithrin gallu ar y lefel leol er mwyn sicrhau y gall y mathau hynny o weithgareddau barhau yn y dyfodol.


Source: Equality of opportunity

Target: Cyfle cyfartal


Source: Equality of opportunity is a cross-cutting theme integral to this document and all policies of the Welsh Government.

Target: Mae cyfle cyfartal yn thema drawsbynciol sy’n allweddol i’r ddogfen hon ac i holl bolisïau Llywodraeth Cymru.


Source: No one, in any part of Wales, should be denied opportunities to use the Welsh language, nor denied the opportunity to learn Welsh because of their race, ethnicity, disability, gender, sexual orientation, age or religion.

Target: Ni ddylai unrhyw un, mewn unrhyw ran o Gymru, fethu â manteisio ar gyfleoedd i ddefnyddio’r Gymraeg, nac ychwaith fethu â manteisio ar gyfleoedd i ddysgu’r Gymraeg oherwydd eu hil, ethnigrwydd, anabledd, rhyw, cyfeiriadedd rhywiol, oedran neu grefydd.


Source: Welsh-language services should be available to, and accessed by, all communities, including those characterised by disadvantage and ethnic diversity.

Target: Dylai gwasanaethau Cymraeg fod ar gael i bob cymuned, a dylai cymunedau allu manteisio arnynt, gan gynnwys cymunedau difreintiedig a’r rheini sy’n cynnwys cryn amrywiaeth ethnig.


Source: We will expect our partners, providers and stakeholders to recognise this principle and take steps to make it a reality.

Target: Byddwn yn disgwyl i’n partneriaid, ein darparwyr a’n rhanddeiliaid gydnabod hyn mewn egwyddor a chymryd camau i’w wireddu.


Source: This strategy aims to bring about an increase in the numbers able to speak Welsh, and in those who use Welsh on a daily basis.

Target: Mae’r strategaeth hon yn ceisio sicrhau cynnydd yn nifer y bobl sy’n gallu siarad Cymraeg, ac yn nifer y bobl sy’n defnyddio’r Gymraeg yn feunyddiol.


Source: It also builds on the efforts already seen in communities across Wales to take responsibility for the language at a local level, and encourages communities and the organisations that serve them to promote the use of Welsh, thereby encouraging the sustainability of Welsh as a living language within those communities.

Target: Mae hefyd yn manteisio ar yr ymdrechion sydd eisoes wedi’u gwneud mewn cymunedau ar draws Cymru er mwyn cymryd cyfrifoldeb am yr iaith yn lleol, ac yn annog y cymunedau a’r sefydliadau sy’n eu gwasanaethu i hybu’r defnydd o’r Gymraeg. Golyga hyn hybu cynaliadwyedd y Gymraeg fel iaith fyw o fewn y cymunedau hynny.


Source: In addition, it complements the Welsh Government’s Welsh-medium Education Strategy in planning for sustainability, by ensuring increased opportunities to use Welsh in the workplace.

Target: Mae hefyd yn ategu Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg Llywodraeth Cymru wrth gynllunio ar gyfer cynaliadwyedd, drwy sicrhau rhagor o gyfleoedd i ddefnyddio’r Gymraeg yn y gweithle.


Source: A living language:

Target: Iaith fyw:


Source: a language for living19

Target: iaith byw19


Source: The Welsh-medium Education Strategy has put measures in place to ensure that the workforce of the future will be equipped with Welsh language skills.

Target: Mae’r Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg wedi sefydlu mesurau er mwyn sicrhau bod gan weithlu’r dyfodol sgiliau yn y Gymraeg.


Source: This strategy aims to ensure that a wide range of organisations respond by ensuring opportunities for Welsh speakers to use those skills at work.

Target: Mae’r strategaeth hon yn ceisio sicrhau bod sefydliadau amrywiol iawn yn ymateb drwy greu cyfleoedd i siaradwyr Cymraeg ddefnyddio’r sgiliau hynny yn y gwaith.


Source: Implementation mechanisms

Target: Dulliau gweithredu


Source: These are the implementation methods we will employ when seeking to make our vision a reality.

Target: Dyma’r dulliau gweithredu y byddwn yn eu defnyddio wrth geisio gwireddu ein gweledigaeth.


Source: Grants for promoting the use of Welsh

Target: Grantiau ar gyfer hybu’r defnydd o’r Gymraeg


Source: The Welsh Government will distribute grants to bodies for the purpose of promoting Welsh.

Target: Bydd Llywodraeth Cymru yn dosbarthu grantiau i gyrff at ddibenion hybu’r Gymraeg.


Source: Over time, we will review and evaluate the use made of those grants, ensuring they are congruous with the priorities of this strategy.

Target: Dros amser, byddwn yn adolygu ac yn gwerthuso’r defnydd a wneir o’r grantiau hynny, gan sicrhau eu bod yn gydnaws â blaenoriaethau’r strategaeth hon.


Source: Specific projects for promoting the use of Welsh

Target: Prosiectau penodol ar gyfer hybu’r defnydd o’r Gymraeg


Source: We will also continue to implement and develop specific projects for promoting the use of Welsh in different contexts.

Target: Byddwn hefyd yn parhau i weithredu a datblygu prosiectau penodol ar gyfer hybu’r defnydd o’r Gymraeg mewn gwahanol gyd-destunau.


Source: A number of these projects will be a continuation of projects operated previously by the Welsh Language Board.

Target: Bydd nifer o’r prosiectau hyn yn barhad o brosiectau yr arferai Bwrdd yr Iaith Gymraeg eu gweithredu.


Source: Over time, we will review and evaluate these projects ensuring they are congruous with the priorities of this strategy.

Target: Dros amser, byddwn yn adolygu ac yn gwerthuso’r prosiectau hyn gan sicrhau eu bod yn gydnaws â blaenoriaethau’r strategaeth hon.


Source: Legal framework

Target: Y fframwaith cyfreithiol


Source: The Welsh Language Measure established the office of the Welsh Language Commissioner with a general power to promote and facilitate the use of Welsh and to work towards ensuring that Welsh is treated no less favourably than English.

Target: Creodd Mesur y Gymraeg swyddfa Comisiynydd y Gymraeg a fydd â’r p ˆwer cyffredinol i hybu a hwyluso’r defnydd o’r Gymraeg ac i weithio tuag at sicrhau nad yw’r Gymraeg yn cael ei thrin yn llai ffafriol na’r Saesneg.


Source: The Commissioner will have a key role to play in safeguarding the rights of Welsh speakers and contributing to the public debate surrounding the future of the Welsh language.

Target: Bydd gan y Comisiynydd rôl allweddol wrth warchod hawliau siaradwyr Cymraeg a chyfrannu at y drafodaeth gyhoeddus ynghylch dyfodol y Gymraeg.


Source: The range of services available to the public in Welsh will be improved as a result of the Measure.

Target: Bydd y gwahanol wasanaethau Cymraeg sydd ar gael i’r cyhoedd yn gwella o ganlyniad i’r Mesur.


Source: This will be achieved by creating standards which will impose duties on organisations who fall within the scope of the Measure to:

Target: Caiff hyn ei gyflawni drwy greu safonau a fydd yn gosod dyletswyddau ar sefydliadau sy’n dod o dan gwmpas y Mesur o ran:


Source: provide services in Welsh

Target: darparu gwasanaethau yn y Gymraeg


Source: consider the effect of policy decisions on the Welsh language

Target: ystyried effaith penderfyniadau polisi ar y Gymraeg


Source: 20A living language:

Target: 20Iaith fyw:


Source: a language for living

Target: iaith byw


Source: promote the use of Welsh in the workplace

Target: hybu’r defnydd o’r Gymraeg yn y gweithle


Source: promote and facilitate the use of Welsh more widely

Target: hybu a hwyluso’r defnydd o’r Gymraeg yn fwy eang


Source: keep records of compliance with standards and of complaints.

Target: cadw cofnodion ynghylch cydymffurfiaeth â safonau ac ynghylch cwynion.


Source: Both the Commissioner and the Welsh Government will have important roles to play in the creation of standards.

Target: Bydd gan y Comisiynydd a Llywodraeth Cymru ill dau rolau pwysig wrth greu safonau.


Source: The Commissioner will also have significant powers to enforce compliance with standards and powers to undertake investigations into allegations of interference with individuals’ freedom to use Welsh with one another.

Target: Bydd gan y Comisiynydd hefyd bwerau sylweddol i orfodi cydymffurfiaeth â safonau ynghyd â phwerau i ymchwilio i honiadau o ymyrraeth yn rhyddid unigolion i ddefnyddio’r Gymraeg gyda’i gilydd.


Source: The Commissioner will also have the power to advise and make recommendations to the Welsh Government in relation to the Welsh language.

Target: Bydd gan y Comisiynydd hefyd y p ˆwer i gynghori ac i gyflwyno argymhellion i Lywodraeth Cymru ynghylch y Gymraeg.


Source: The Commissioner will also be duty-bound to formulate a report every five years on the position of the Welsh language.

Target: Bydd hefyd ddyletswydd ar y Comisiynydd i lunio adroddiad bob pum mlynedd ar sefyllfa’r Gymraeg.


Source: It is evident, therefore, that the Measure and the work of the Commissioner are key elements of the work required to make the Welsh Government’s vision of a thriving Welsh language a reality.

Target: Mae’n amlwg, felly, y bydd y Mesur a gwaith y Comisiynydd yn agweddau allweddol ar y gwaith y mae angen ei wneud er mwyn gwireddu gweledigaeth Llywodraeth Cymru o weld y Gymraeg yn ffynnu.


Source: While the Commissioner will operate independently of the Welsh Government and determine her own priorities, the work of the Commissioner will complement the activities undertaken by the Welsh Government across all areas in implementing this strategy and will ensure we can share the responsibility for promoting the use of Welsh with others, including local authorities.

Target: Er y bydd y Comisiynydd yn gweithredu yn annibynnol ar Lywodraeth Cymru ac yn pennu ei flaenoriaethau ei hun, bydd gwaith y Comisiynydd yn ategu’r gweithgareddau y bydd Llywodraeth Cymru yn ymgymryd â nhw ar draws pob maes wrth weithredu’r strategaeth hon. Bydd hefyd yn sicrhau y gallwn rannu’r cyfrifoldeb am hybu’r defnydd o’r Gymraeg gydag eraill, gan gynnwys awdurdodau lleol.


Source: This necessitates a good working relationship between the Welsh Government and the Commissioner and we will seek opportunities to collaborate effectively with the Commissioner for the benefit of the Welsh language.

Target: Gofynna hyn am sefydlu perthynas weithio dda rhwng Llywodraeth Cymru a’r Comisiynydd a byddwn yn mynd ati i chwilio am gyfleoedd i gydweithio’n effeithiol â’r Comisiynydd er lles y Gymraeg.


Source: Research is an example of one area where there may be an opportunity to collaborate.

Target: Efallai y bydd gwaith ymchwil yn un enghraifft o faes lle y byddai’n bosib cydweithio.


Source: Mainstreaming across Welsh Government

Target: Prif ffrydio ar draws Llywodraeth Cymru


Source: In addition, the Welsh Government will further mainstream the language into service and policy development, while ensuring that Ministers and officials consider the links between their portfolios and the language.

Target: Bydd Llywodraeth Cymru yn prif ffrydio’r iaith ymhellach i waith datblygu gwasanaethau a datblygu polisi, gan sicrhau ar yr un pryd fod Gweinidogion a swyddogion yn ystyried y cysylltiadau rhwng eu portffolios nhw a’r iaith.


Source: To this end, the Welsh Government’s policy process requires the impact of new policies and services on the Welsh language to be assessed, including strategic policy activities.

Target: I’r perwyl hwn, o dan broses polisi Llywodraeth Cymru, mae gofyn asesu effaith polisïau a gwasanaethau newydd ar y Gymraeg, gan gynnwys gweithgareddau polisi strategol.


Source: We also expect policies created, and services delivered, by other public bodies to be consistent with the language needs of the population they serve.

Target: Rydym hefyd yn disgwyl i’r polisïau a lunnir, ac i’r gwasanaethau a ddarperir, gan gyrff cyhoeddus eraill gyd-fynd ag anghenion ieithyddol y boblogaeth y maent yn ei gwasanaethu.


Source: The Commissioner will have a key role to play in developing the mainstreaming agenda.

Target: Bydd gan y Comisiynydd rôl allweddol wrth ddatblygu’r agenda prif ffrydio.


Source: A living language:

Target: Iaith fyw:


Source: a language for living21

Target: iaith byw21


Source: Procurement and grant condition compliance

Target: Caffael a chydymffurfio ag amodau grant


Source: Sometimes Welsh Government intervention is most effectively exercised through clear procurement or grant conditions which emphasise social conditions on organisations and inward investors.

Target: O bryd i’w gilydd y ffordd fwyaf effeithiol i Lywodraeth Cymru ymyrryd yw drwy gaffael neu gyflwyno amodau grant clir sy’n tynnu sylw sefydliadau a buddsoddwyr o’r tu allan at amodau cymdeithasol.


Source: Through using our powers in respect of procurement or grant funding, we will require organisations tendering for public sector contracts or bidding for public sector support, to demonstrate, where relevant, that the Welsh language is incorporated into the services they offer to the public.

Target: Trwy ddefnyddio ein pwerau mewn perthynas â chaffael neu gyllid grant, byddwn yn ei gwneud yn ofynnol i sefydliadau sy’n cyflwyno tendr ar gyfer contractau’r sector cyhoeddus neu sy’n cyflwyno cais am gymorth gan y sector cyhoeddus ddangos, lle y bo’n berthnasol, fod y Gymraeg ymysg y manteision a gyflawnir ar gyfer y gymuned leol.


Source: In procurement terms this means using tools and guidance available such as the sustainable risk-assessment template, the guide to contracting out public services and the Welsh language, and the document Community Benefits:

Target: O safbwynt caffael mae hyn yn golygu defnyddio dulliau a chanllawiau sydd ar gael, gan gynnwys y templed asesu risg cynaliadwy, yr arweiniad i roi gwasanaethau cyhoeddus allan ar gontract a’r Gymraeg, a’r ddogfen Budd i’r Gymuned:


Source: Delivering Maximum Value for the Welsh Pound (Welsh Assembly Government, 2010).

Target: Sicrhau’r Gwerth Gorau am Arian Cymru (Llywodraeth Cynulliad Cymru, 2010).


Source: The implementation of this strategy and its annual action plans, to be prepared in accordance with Section 78 of the Government of Wales Act 2006, will be monitored by the Welsh Government’s Welsh Language Division, which will report to the Welsh Ministers.

Target: Caiff y gwaith o weithredu’r strategaeth hon a’i chynlluniau gweithredu blynyddol, a wneir yn unol ag Adran 78 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006, ei fonitro gan Is-adran y Gymraeg Llywodraeth Cymru, a fydd yn adrodd i Weinidogion Cymru.


Source: An annual report on the implementation of the strategy and annual action plans will be published and laid before the National Assembly for Wales by the Welsh Ministers.

Target: Caiff adroddiad blynyddol ar y gwaith o weithredu’r strategaeth a’r cynlluniau gweithredu blynyddol ei gyhoeddi a’i osod gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru gan Weinidogion Cymru.


Source: Evaluation framework

Target: Fframwaith gwerthuso


Source: It is essential that this strategy is evaluated in order to help assess its effectiveness against its strategic objectives and to ensure learning improvements are based on the available evidence.

Target: Mae’n hanfodol fod y strategaeth hon yn cael ei gwerthuso fel bod modd asesu ei heffeithiolrwydd yn unol â’i hamcanion strategol ac fel bod modd sicrhau bod gwelliannau dysgu yn seiliedig ar y dystiolaeth sydd ar gael.


Source: To do this, we will develop an evaluation framework alongside the strategy, incorporating a range of methods and sources of data including bespoke research and analysis.

Target: Er mwyn gwneud hyn, byddwn yn datblygu fframwaith gwerthuso i gyd-fynd â’r strategaeth. Bydd hwn yn dynodi sut bydd y strategaeth yn cael ei gwerthuso drwy wahanol ddulliau a ffynonellau data, a fydd yn cynnwys ymchwil a dadansoddiad pwrpasol.


Source: 22A living language:

Target: 22Iaith fyw:


Source: a language for living

Target: iaith byw


Source: In light of the wide range of policy interventions covered, it will be important to ensure a consistent and comparable approach to evaluation across the strategy.

Target: Yn wyneb yr ymyriadau polisi amrywiol sydd dan sylw, bydd hi’n bwysig sicrhau dull gweithredu cyson a chymharol tuag at werthuso ar draws y strategaeth.


Source: The approach should be both formative – to ensure lessons are learned throughout implementation – and summative – to ensure outcomes are captured in a robust and timely manner.

Target: Bydd y dull gweithredu ar y naill law yn ffurfiannol – er mwyn sicrhau bod gwersi’n cael eu dysgu gydol y gweithredu – ac ar y llaw arall yn adolygol – er mwyn sicrhau bod canlyniadau’n cael eu cofnodi mewn dull cadarn ac amserol.


Source: The evaluation framework will:

Target: Bydd y fframwaith gwerthuso yn:


Source: set out how the effects of this strategy are to be captured at different levels (individual participant, project/programme and locally/nationally)

Target: dynodi sut bydd effeithiau’r strategaeth hon yn cael eu cofnodi ar wahanol lefelau (cyfranogwr unigol, prosiect/rhaglen ac yn lleol/genedlaethol)


Source: further define the measurable indicators contained in this strategy by way of its expected and possible effects, drawing where possible upon nationally and locally collected data (this should fit as much as possible with partners’ own performance-monitoring systems)

Target: diffinio ymhellach y dangosyddion mesuradwy sydd yn y strategaeth hon ynghylch effeithiau disgwyliedig ac effeithiau posib y strategaeth, gan ddefnyddio data a gasglwyd yn genedlaethol ac yn lleol pryd bynnag y bo hynny’n bosib (bydd hyn yn cydweddu cymaint â phosib â systemau monitro perfformiad y partneriaid eu hunain)