Democratie kan soms vrijheden de nek omdraaien die een dictator ooit invoerde. Tunesië levert het bewijs voor deze wonderlijke paradox. Ruim anderhalf jaar geleden stuurde het als eerste Arabische land zijn dictator weg, president Benali.
Sinds de democratische verkiezingsoverwinning van de islamitische Nahdapartij staan vooral vrouwenrechten onder druk, die onder Benali en zijn voorganger Bourguiba vanzelfsprekend waren. Bourguiba legde zijn land onder dwang hervormingen op waarvan sommige zelfs frontaal botsten met de sharia. Als nationalist bestreed Bourguiba de Franse kolonisatoren, maar tegelijk was hij diep onder de indruk van de Franse cultuur. Geroerd kon hij spreken over de schoonheid van de Franse literatuur, het liefst had hij de zojuist van Frankrijk verloste Tunesiërs willen omscholen tot Noord-Afrikaanse Fransen. In dat streven paste geen sharia en, vanwege het gedwongen karakter van zijn hervormingen (en zijn machtswellust), evenmin democratie. Wel waren bevrijding en emancipatie van vrouwen essentieel.
En zo kon het gebeuren dat de dictator Bourguiba in 1956 de vrouwen van zijn land bevrijdde met een revolutionaire huwelijkswet, waarschijnlijk tegen de wil van veel mannen en zelfs vrouwen.
Melkverwantschap
Tunesische mannen mochten voortaan maar met één vrouw trouwen en vrouwen konden even gemakkelijk van mannen scheiden als omgekeerd. De wet brak daarmee op twee hoofdpunten met de sharia, de polygamie voor mannen en het recht van mannen om vrouwen op elk gewenst moment te verstoten. De restjes sharia in de wet zijn soms grappig. Zo is 'melkverwantschap' een uitsluitingsgrond voor een huwelijk. Melkverwantschap betekent dat een man en een vrouw in hun babytijd door dezelfde vrouw zijn gezoogd, ook al was dat maar één keer. Ze zijn dan broer en zus, als bij bloedverwantschap.
Vrijheden ontnemen
Onlangs gingen Tunesische vrouwen op de verjaardag van die beroemde wet massaal de straat op, om haar te vieren en te verdedigen. De regering durft de huwelijkswet niet direct aan te pakken, maar kiest voor een omtrekkende beweging.
Ze wil in de grondwet vastleggen dat man en vrouw elkaar aanvullen. Dat tast de principiële gelijkheid aan die Bourguiba invoerde. Een op democratische wijze tot stand gekomen regering dreigt dus vrouwen vrijheden te ontnemen, die ze kregen van een ondemocratische dictator.
© 2013 - Alle rechten voorbehouden.
Lees de gebruiksvoorwaarden.