Kwaadwillenden hebben een kwetsbaarheid in Adobe Reader gebruikt om verschillende overheden aan te vallen, waaronder een Belgische overheidsinstelling of ambassade. Ook een onderzoeksinstituut en een zorgverlener zouden met succes zijn aangevallen.
In totaal zijn 59 unieke slachtoffers in 23 landen aangevallen, waaronder in België maar ook in de Verenigde Staten, Duitsland en Ierland, blijkt uit het onderzoeksrapport van Kaspersky. Of het daarbij gaat om unieke geïnfecteerde pc's of om geïnfecteerde instellingen, is niet duidelijk. Zeker is wel dat er naast overheden ook denktanks, een onderzoeksinstituut, een 'sociale instelling' en een zorgverlener met succes zijn aangevallen. De getroffen instellingen worden niet bij naam genoemd.
De aanval, door Kaspersky 'MiniDuke' genoemd, zou in de afgelopen week hebben plaatsgevonden, waarbij de aanvallers een recent ontdekt lek in versies 9, 10 en 11 van Adobe Reader gebruikten. Dat lek, waarvan al bekend was dat het actief werd misbruikt, maakt het mogelijk om de sandbox te omzeilen. De sandbox moet juist voorkomen dat beveiligingsproblemen in software gevolgen kunnen hebben voor de rest van het besturingssysteem. Op dit moment duurt de aanval nog steeds voort; volgens Kaspersky hebben de cybercriminelen op 20 februari nog nieuwe malware uitgebracht. Om de malware te verspreiden, gebruikten de aanvallers social engineering, waarbij ze hun doelwitten ertoe verleidden om een e-mailbijlage met een besmet pdf-bestand te openen.
Welk doel de malware dient en of deze wordt gebruikt om bijvoorbeeld documenten te stelen, is onduidelijk. Wat wel duidelijk is, is dat het gaat om een gerichte aanval, die volgens Kaspersky-ceo Eugene Kaspersky bovendien 'erg ongebruikelijk' is. "Ik herken deze stijl van programmeren uit het eind van de jaren negentig en het begin van dit millennium", zegt hij in een verklaring. Hij spreekt van een groep 'elite-, oldschool-malwareschrijvers' die in het verleden 'zeer effectief' waren in het ontwerpen van complexe virussen.
Na infectie wordt in assembly geschreven malware op de computer geplaatst, die al zijn communicatie met de buitenwereld versleutelt met een voor die machine unieke code. Opvallend is dat de malware zichzelf uitschakelt wanneer deze detecteert dat deze in een virtuele omgeving wordt gedraaid. Beveiligingsonderzoekers gebruiken virtuele machines juist om malware in een beveiligde omgeving te kunnen onderzoeken.
Draait de malware niet in een virtuele machine, dan wordt Twitter gebruikt om nieuwe instructies te downloaden. Die instructies worden geplaatst op speciaal aangemaakte accounts. Is Twitter niet beschikbaar, of zijn die accounts verwijderd, dan wordt de Google-zoekmachine gebruikt, maar hoe dat precies werkt, is onduidelijk. Als de malware nieuwe instructies heeft ontvangen, wordt een als een .gif vermomde backdoor op de computer geplaatst. Die is op zijn beurt weer in staat om nieuwe malware te downloaden. De backdoor maakt verbinding met twee command-and-control-servers, in Turkije en Panama.
Twitterberichten als deze werden gebruikt om - versleutelde - instructies te versturen.