Wit-Russische Literatuur
Het opkomen van Wit-Russische literatuur is direct verbonden aan de ontwikkeling van de Glagolitische en Cyrillische alfabets, Latijnse schrift ook bekend als Łacinka en de overgang naar het Christendom in de tiende eeuw door de Oosterse Slavische volkeren. Vroege Wit-Russische literatuur werd verrijkt door een diepgewortelde traditie van mondelinge folkloristische overleveringen, evenals door Grieks-Byzantijnse literatuur. Haar ontwikkeling en die van de literatuur van Kievan Rus waren nauw verbonden.
In het geval van de Wit-Russische bevolking vond alfabetisering vruchtbare grond. Wetenschappers hebben een grote hoeveelheid traditionele Wit-Russische verhalen vastgelegd die een groot aantal genres vertegenwoordigen, van verslagen van echte gebeurtenissen tot fantastische en aangedikte verhalen. Sprookjes zijn het meest diverse genre binnen de Wit-Russische folklore, en wetenschappers zien dat de volksverhalen die in dit deel van Oost-Europa ontstaan zijn bijzonder helder en mooi. Dezelfde kenmerken die de Wit-Russische folklore zo bijzonder maakt werden overgedragen op nieuwe genres, zoals legendes en geestelijke liederen. De specifieke spiritualiteit en mondelinge overleveringen van de Wit-Russen konden zich verder uitdragen door het baanbrekende werk van culturele pionier Francysk Skaryna, één van de eerste uitgevers in Oost-Europa.
In haar recente ontwikkeling is de Wit-Russische literatuur door diverse stadia heengegaan, waaronder sentimentalisme, populisme, revolutionair eadradzhennie (wedergeboorte), en het socialistische realisme van de Sovjet periode. Doordat het aan alle kanten belaagd werd door de opkomst en ondergang van de landen ernaast – Polen in het oosten, Letland in het noorden en Rusland in het oosten – en de Russische imperialistische politiek die de ontwikkeling van de Wit-Russische taal nu eens aanmoedigde, en nu eens onderdrukte, heeft het land grote moeite moeten doen ervoor te zorgen dat het levensvatbaar bleef en zich ontwikkelde. Het literaire blad Nasha Niva (Ons Veld, 1906-1915), dat veel van de schrijvers die tegenwoordig worden beschouwd als klassiekers, waaronder Yanka Kupala, Yakub Kolas, en Maksim Bogdanovich, samenbracht, speelde daarbij een belangrijke rol.
Geen enkel land leed meer onder de verwoestende effecten van de Tweede Wereldoorlog dan Wit-Rusland, dat bijna een derde van haar bevolking verloor en enorme vernietigingen onderging. Onder de auteurs die over deze bladzijde in de geschiedenis hebben geschreven zijn Ales Adamovich, wiens semi-autobiografische verhaal van zijn ervaringen als tienerpartisaan, The Khatyn Story, verfilmd werd als de bekende film Come and See, en Vasil Bykau, die veel over de oorlog schreef en genomineerd werd voor een Nobelprijs door winnaars Joseph Brodsky and Czeslaw Milosz. Ook moeten vermeld worden zulke uitstekende meesters van Wit-Russische Latsinka Vincent Dunin-Marcinkievich, Francishak Bahusevich, Kastus Kalinouski, Janka Kupala, Ciotka.
Tegenwoordig speelt literaire fictie een buitengewoon belangrijke rol binnen de Wit-Russische gemeenschap, en is het een gevarieerd en onmisbare weerspiegeling van de rijke culturele geschiedenis, mondelinge traditie en het tumult van de twintigste en 21ste eeuw die deze natie heeft doorgemaakt. Ieder jaar komen er weer nieuwe briljante werken uit op het gebied van dichtkunst, proza en drama, die allen typisch Wit-Russisch zijn. De 21ste eeuw alleen al heeft ons nieuwe talenten gebracht als Uladzimir Arlou, Andrej Khadanovich, Adam Hlobus, Valzhyna Mort, Valjaryna Kustava, Maryja Martysievich, Valancin Akudovich, Volha Hramyka, Natalya Batrakova, Misha Goldenkov, Tamara Lisitskaya, Evgeniya Pasternak, en Dmitry Berazinsky. De schrijvers van vandaag brengen een nieuw individualistisch element in binnen de nationale culturele traditie, en zijn het levende bewijs van de literaire levensvatbaarheid en potentieel van Slavisch Oost-Europa.
De stilistische vernieuwingen en het unieke perspectief van de Wit-Russische literatuur is nog niet voldoende vertegenwoordigd in Engelse vertalingen. Glagoslav Publications wil daar in de nabije toekomst iets aan doen door een aantal fascinerende en belangrijke werken van moderne Wit-Russische schrijvers uit te geven.