Rietveld Schröderhuis
Niet voor niets staat het Rietveld Schröderhuis op de Werelderfgoedlijst van UNESCO, mét de Waddenzee en de Amsterdamse grachten. Het architectonische meesterwerk, geëent op de idealen van De Stijl, kent zowel binnen als buiten het oeuvre van de Utrechtse architect en vormgever Gerrit Rietveld (1888-1964) zijn gelijke niet.
Rietveld ontwierp het huis in 1924 in opdracht van de eigenzinnige Truus Schröder. Het was zijn eerste complete woonhuis én een uitbundig experiment. Voortbordurend op zijn eigen meubelontwerpen en de ideeën van De Stijl maakte hij aan de rand van de stad een huis als een driedimensionale, asymmetrische compositie. Kenmerkend zijn de vloeiende overgangen tussen binnen en buiten, de primaire kleuren (naast wit, grijs en zwart) en een speelse, uitgekiende vlakverdeling. Exterieur, interieur en meubilair: alles draagt diezelfde Rietveld-signatuur.
Truus Schröder, net weduwe en moeder van drie kinderen, had een belangrijk aandeel in het ontwerp en de totstandkoming van het huis. Zij had uitgesproken ideeën over hoe ze wilde wonen. Soberheid was bijvoorbeeld een basisvoorwaarde, omdat ze (actief) wilde léven en niet geleefd wilde worden. En het was ook haar wens om de belangrijkste woonfuncties te concentreren op de eerste verdieping. Niet alleen was daar het uitzicht over het – toen nog – omringende polderlandschap optimaal; Truus Schröder voelde zich beter, had ze gemerkt, als ze 'los' van de grond kwam.
Benieuwd wat dat actieve wonen in de praktijk betekent? Een bezoek aan het Rietveld Schröderhuis maakt het inzichtelijk: hoe plooibaar en multifunctioneel in het bijzonder de centrale 'huiskamer' op de eerste verdieping is. Naar behoefte kan die grote, lichte leefruimte met behulp van schuifwanden in verschillende vertrekken worden opgedeeld. De slaapkamer wordt in de ochtend weer opgedoekt, een bed doet overdag dienst als bank.
Tussen 1925 en 1933 had Gerrit Rietveld een atelier op de benedenverdieping. Toen zijn echtgenote overleed, trok hij bij Truus Schröder in. Een dag na zijn 76ste verjaardag blies hij in het Rietveld Schröderhuis zijn laatste adem uit. Truus Schröder deed het huis over aan de Stichting Rietveld Schröderhuis. Na haar overlijden in 1985 is het huis volledig gerestaureerd.
Erasmuslaan
Om de hoek, op de Erasmuslaan, staan twee Rietveld-appartementengebouwen van latere datum, bedoeld als experiment van sociale woningbouw. Het zijn eveneens voorbeelden van het Nieuwe Bouwen, maar minimalistisch en zakelijk, zonder de kenmerken van De Stijl. Erasmuslaan 9 is ingericht als modelwoning.
Rietveld Schröderarchief
Het Rietveld Schröderarchief, met tekeningen, brieven en foto's die door Gerrit Rietveld en Truus Schröder zijn verzameld, is in 2010 gedigitaliseerd en op deze website toegankelijk via Ontdekken,
Rietveld Architectuur app
De complete gids voor alle gebouwen van Rietveld, met 200 afbeeldingen, het verhaal achter elk project, GPS-kaarten, en routes in en om Utrecht. Alleen voor iPhone. Download de gratis app via de App Store.
Teleac
Teleac besteedt in de serie Hollandse Wereldwonderen uitgebreid aandacht aan het Rietveld Schröderhuis en aan Gerrit Rietveld. Klik hier om clips uit de serie te zien.