"Kan ik niet alleen praten?" vraagt Patrick, "ik wil liever geen medicijnen."
"Waarom wil je liever geen medicijnen?" vraag ik. Ja hoor, ik vraag het gewoon.
De stemming is niet zoiets als de lichaamstemperatuur of het bloedsuikergehalte. Je kunt niet op een bepaald moment meten hoe de stemming is. Stemming is de som van een bijeengenomen hoop gevoelens over een periode van twee weken gedeeld door het aantal gevoelens, bijvoorbeeld.
Focus daarentegen is een kwaliteit van de waarneming. Hoe je voelt zegt iets over het vermogen om te ervaren of iets waar is. Het is een eigenschap van een zintuig, het is een eigenschap van bewustzijn, interactief.
"Je hoeft geen medicijnen te gebruiken wanneer je niet wilt." Ik heb makkelijk praten, ik hoef niet te voelen wat hij voelt. Is het kwaadaardig van me om dat te zeggen, nadat ik gehoord heb hoe angstig en hoe diep waardeloos hij zich voelt?
Medicijnen kunnen helpen maar ze kunnen ook niet helpen. Je weet het niet. Gaat Patrick spontaan weer zich kunnen concentreren? Zal hij zomaar weer goed gaan slapen? Nee, niet zomaar maar dat hoeft ook niet en het wil niet zeggen dat hij pillen moet gebruiken.
"Ik moet het toch zelf kunnen', zegt Patrick. Psychische ziekte is iets waar hij zich verantwoordelijk voor acht, iets dat hij had kunnen voorkomen door zich anders te gedragen, door niet teveel van zichzelf te eisen op z'n werk of door zich niet op z'n kop te laten zitten, assertief te zijn. Een therapeut probeert hem bij te brengen dat hij het allemaal zelf in de hand heeft en is zijn coach voor een maakbare wereld, voor een maakbare carrière en maakbare relaties. De schuldgevoelens worden versterkt wanneer het niet goed gaat. Dan volgt: 'zie je wel, ik kan het niet'. Met dat 'zie je wel' scoort hij een schouderklopje, een beloning, dat willen we wel vaker!
Ook opvoeding is gericht op zelfstandigheid. 'Je moet je kunnen redden als wij er niet meer zijn', zeggen de ouders. Ze weten niet hoe verschrikkelijk bang ze hem gemaakt hebben met dat akelige idee van hun dood en hebben ook geen idee van de schuldgevoelens die ontstaan wanneer er iets niet lukt, wanneer iets niet leuk is of wanneer hij nergens zin in heeft.
"Jij hebt er voor geleerd," zegt Patrick. Dat is waar ook, althans wel te begrijpen dat hij dat zegt. Ik mag het zeggen.
"OK, ik heb er voor geleerd en ik schrijf je medicijnen voor. Neem morgenochtend een kwart tablet, overmorgen 's morgens weer een kwart, de dag er na neem je een halve tablet, nog twee dagen een halve en daarna neem je elke ochtend een hele." Langzaam ophogen om heftige reacties op het middel en bijwerkingen tegen te gaan. Niks is zo stom als wanneer door mijn onbenul Patrick morgen terugkomt, de hele nacht over de grond heeft gekropen van ellende en zegt: 'die troep wil ik nooit meer.'
Pas wanneer Patrick zich weer kan concentreren kan hij zijn focus ook oefenen, kan hij aan de mindfulness. Over dat praten kom ik nog te spreken.