Rapportcijfers voor pensioen
In januari zijn twee 'zware' rapporten over pensioen aan het kabinet aangeboden. De Commissie Frijns rapporteerde over het beleggingsbeleid en risicobeheer bij pensioenfondsen. De commissie Goudswaard onderzocht de toekomstbestendigheid van aanvullende pensioenregelingen.
In hoeverre zijn de conclusies en aanbevelingen van de twee commissies van belang voor verzekerde regelingen?
Commissie Frijns
Commissie Frijns heeft op verzoek van minister Donner van Sociale Zaken en Werkgelegenheid onderzoek gedaan naar de wijze waarop het beleggingsbeleid, het risicobeheer, de uitvoering en de governance van pensioenfondsen zich sinds 1990 heeft ontwikkeld. Dit in relatie tot de doelstelling en het risicodraagvlak van pensioenfondsen.
Een aantal belangrijke conclusies van de commissie zijn:
- Pensioenfondsen hebben structureel te weinig aandacht voor het risicobeheer en de uitvoering van het beleggingsbeleid;
- Specifieke kenmerken van pensioenfondsen worden onvoldoende vertaald in beleggingsbeleid;
- Maatschappelijk verantwoord handelen vormt geen geïntegreerd onderdeel van risico- en beleggingsbeleid;
- Het governancemodel behoeft verbetering: niet de samenstelling, maar de positie en rolinvulling van het bestuur zijn bepalend.
Hoewel de commissie geen aanwijzigen heeft dat pensioenfondsen structureel slecht presteren, doet de commissie een aantal aanbevelingen op genoemde terreinen. Deze moeten deels door de pensioenfondsbesturen zelf worden opgepakt en deels leiden tot een aanscherping van wet- en regelgeving.
Het kabinet heeft toegezegd uiterlijk 1 april 2010 met een officiële reactie te komen.
Commissie Goudswaard
Commissie Goudswaard kreeg als taak te analyseren of en in hoeverre het huidige stelsel van aanvullende pensioenen toekomstbestendig is. Daarnaast diende zij oplossingsrichtingen te schetsen die het stelsel beter bestand maken tegen financiële schokken. Randvoorwaarde is dat een op collectiviteit en solidariteit gebaseerd systeem moet worden behouden.
De commissie concludeert dat:
- Nederland een uniek stelsel heeft van aanvullende pensioenen;
- Structurele daling van de rente en een sneller stijgende levensverwachting pensioenfondsen dwingt meer geld opzij te zetten om de gedane toezeggingen te kunnen nakomen;
- Pensioenfondsen steeds minder goed in staat zijn om de risico's op te vangen;
- Hierdoor deelnemers steeds meer bloot komen te staan aan de risico's bij pensioenen, hetgeen tot spanningen leidt tussen wat de deelnemer verwacht en waarop pensioenfondsen en toezichthouder sturen.
Op grond van deze conclusies acht de commissie het Nederlandse pensioenstelsel onvoldoende toekomstbestendig. De commissie ziet oplossingen in een beperking van de pensioenambitie en/of het anders omgaan met risico's. Concreet betekent dat bijvoorbeeld dat het langlevenrisico meer bij deelnemers zou komen te liggen.
Voor welke oplossing ook wordt gekozen, in beide gevallen is nadrukkelijkere en transparantere communicatie met deelnemers noodzakelijk. Daarnaast moet wet- en regelgeving worden aangepast als meer voorwaardelijke rechten worden toegestaan. Ook ten aanzien van dit rapport komt het kabinet voor 1 april met een reactie.
Commentaar Zwitserleven
Conclusies en aanbevelingen van de beide commissies hebben voornamelijk betrekking op pensioenfondsen. Als echter wordt gesproken over een beperking van de pensioenambitie of het verschuiven van risico's naar deelnemers zullen verzekerde pensioenregelingen in de slipstream van de maatregelen ten behoeve van pensioenfondsen meegaan. Vooralsnog zullen we de kabinetsreactie afwachten en vervolgens bekijken of het kabinet aanpassingen in wet- en regelgeving voorstelt.
Poul Gelderloos, Juridische Zaken / Praktijkgroep Pensioenrecht