Over de gevolgen van de ramp bij Moerdijk is nog veel onduidelijkheid. Zeker is dat doven en slechthorenden grote extra risico's liepen. Dat zegt Signaal, een samenwerkingsverband van de landelijke organisaties van deze doelgroep. Uit een enquête die Signaal uitvoerde, blijkt dat veel dove en slechthorende burgers in de getroffen regio sirenes en luidsprekers niet hoorden en pas uren later dan de andere inwoners op de hoogte waren van de ramp. Wie wel wist dat er iets aan de hand was, had vaak geen idee wat er gebeurd was en wat de instructies waren. Een schokkend gegeven en een potentieel levensbedreigende situatie.
Alarmering! Hoezo?
In Nederland zijn anderhalf miljoen mensen doof of slechthorend. Velen van hen horen niet de sirenes en de luidsprekers van rondrijdende brandweerwagens. Terwijl de goedhorende bevolking in de regio Moerdijk binnen bleef en ramen en deuren sloot, gingen de meeste doven en slechthorenden nietsvermoedend door met hun bezigheden. Achtenzestig mensen met een gehoorbeperking uit de getroffen regio vulden een enquête van Signaal in. Daaruit blijkt dat zeventig procent van de doelgroep later dan de goedhorende bevolking geïnformeerd was. Een zesde van de dove en slechthorende burgers wist pas meer dan twee uur later dan de rest van de bevolking nog steeds niet dat zij mogelijk gevaar liepen. Zij vormden bij de Moerdijk-ramp een aanzienlijke risicogroep.
Oplossingen voorhanden, maar niet ingezet
Er zijn praktische oplossingen inzetbaar om doven en slechthorenden te alarmeren en informeren bij rampsituaties. Zo is er de cell-broadcasting techniek om tekstberichten te sturen naar mobiele telefoons in een bepaald gebied. De techniek is in principe beschikbaar en zal waarschijnlijk dit voorjaar in gebruik worden genomen. Uitstel zou onverantwoord zijn.
Radio is voor doven en veel slechthorenden niet bruikbaar. Televisie is voor het merendeel van hen het belangrijkste kanaal voor informatievoorziening bij rampen, maar dan moet er wel ondertiteling zijn. De doelgroep constateert al jaren dat regionale televisiezenders, de aangewezen rampenzenders, nauwelijks ondertitelen. Juist op zo'n cruciaal moment als bij een ramp is dat onontbeerlijk.
Geen nodeloos risico
Signaal zal de resultaten van de enquête onder de aandacht van de overheid brengen en gaat ervan uit dat het nodige gedaan zal worden, zodat doven en slechthorenden in het vervolg geen nodeloos extra risico meer zullen lopen.
zondag 16 januari 2011 – Naar aanleiding van de Signaal-enquête over de alarmering van doven en slechthorenden bij calamiteiten, gaat de SP Kamervragen stellen. Deze aankondiging deed Tweede Kamer-lid Henk van Gerven. Hij vraagt zich af waarom de invoering van het cell broadcoasting-systeem zo lang moet duren. Aanleiding voor zijn zorg is de enquête van Signaal onder inwoners van het gebied rond Moerdijk. Daarin bleek dat 48 van de 68 respondenten later dan de rest van de bevolking op de hoogte geraakte van de calamiteit. In 21% van de gevallen liep dat op tot 2-5 uur later, in 15% zelfs tot een halve dag of meer.
Van Gerven kondigde de Kamervragen aan in een uitzending van Omroep Brabant, waar Signaal-voorzitter Rennie van Moolenbroek uiteenzette waarom Signaal zich zorgen maakt. Zij legde uit dat veel doven en slechthorenden de sirene of andere waarschuwingssignalen niet hebben gehoord. Dat levert extra risico's op voor wie niet (goed) horen kan. "Stel dat het zomer was geweest in plaats van winter, en iedereen de ramen open had staan, dan had de brand tot veel meer problemen voor doven en slechthorenden kunnen leiden", aldus Rennie van Moolenbroek.
En dat terwijl er een goed waarschuwingssysteem voorhanden is: het cell broadcasting-systeem. Dit systeem werkt met tekstberichten waarin uitgelegd wordt wat er aan de hand is en wat je moet doen. De achterliggende techniek is anders dan sms: met cell broadcasting is het mogelijk in een precieze regio mensen te waarschuwen zonder dat je (zoals bij sms-alert-systemen) je eerst moet aanmelden voor de alarmeringsdienst. Bovendien treedt er bij cell broadcoasting geen vertraging op bij het verzenden van de berichten.
De overheid heeft in 2006 al succesvolle proeven gedaan met het cell broadcoasting-systeem maar de invoering is telkens vertraagd. Nu staat het op medio 2011 op de agenda maar Signaal vreest wederom uitstel. "We juichen het daarom toe dat er Kamervragen gesteld gaan worden", aldus Rennie van Moolenbroek.
De nieuwsuitzending is hieronder te zien, alsook op de website van Omroep Brabant.