Er zijn veel verschillende medicijnen en nog veel meer verschillende mensen. Huisartsen en apothekers overleggen daarom regelmatig in plaatselijke of regionale groepen over het voorschrijven en verstrekken van medicijnen. Dat heet farmacotherapeutisch overleg (FTO). De huisarts en de apotheker leren van elkaar, maken afspraken en zorgen samen dat iedere patiënt het geneesmiddel krijgt dat in de gegeven omstandigheden het beste is.
Een medicijn voorschrijven is één van de mogelijkheden van de huisarts om een aandoening te behandelen. Soms is afwachten beter, soms moet er een specialist aan te pas komen. Kiest de huisarts voor een behandeling met medicijnen, dan is de volgende vraag: welk medicijn? En hoe moet de patiënt dat gebruiken? De juiste keuze van een medicijn vergt veel kennis. Op dat terrein is de apotheker deskundig. Dat is een van de redenen voor huisartsen en apothekers om regelmatig te overleggen. Een andere reden is, dat ze door middel van overleg ervoor kunnen zorgen dat de huisarts en de apotheker op één lijn zitten. Dat is in het belang van de patiënt. Zo zal het minder vaak nodig zijn dat de apotheker nog even overlegt met de voorschrijvende arts, voordat hij het middel kan afleveren. Dat scheelt u extra wachttijd. In hun overleg maken huisartsen en apothekers ook werkafspraken, bijvoorbeeld over wie welke voorlichting geeft over de medicijnen.
Hoe werken geneesmiddelen in het lichaam? Waar komt de werkzame stof terecht? Hoe lang blijft de stof werken? Hoe breekt het lichaam het geneesmiddel af en hoe wordt het uitgescheiden? Dat zijn belangrijke kwesties waarin de apotheker gespecialiseerd is. Ook de verschillen tussen geneesmiddelen die bij eenzelfde aandoening kunnen worden voorgeschreven, kent de apotheker als geen ander.
In het FTO verzorgt een apotheker daarom regelmatig nascholing zodat de huisartsen op de hoogte zijn van de nieuwste inzichten.
De apotheker kan ook veel leren van de huisartsen. Die hebben immers veel meer direct contact met hun patiënten en zijn op de hoogte van al hun klachten. Ze hebben soms goede redenen om af te wijken van de standaardtherapie.
Daarnaast leren de huisartsen veel van elkaars ervaringen met geneesmiddelen. Onderlinge uitwisseling is daarom ook een belangrijk onderdeel van het FTO.
Waarom schrijft de ene arts geneesmiddel A voor en de andere middel B? Is bij een bepaalde aandoening het ene geneesmiddel beter dan het andere? Welke dosering is de beste voor deze patiënt met deze aandoening? En hoe lang moet de patiënt het middel gebruiken? Ook dat zijn vragen die in het FTO aan de orde komen. Vaak kunnen de deelnemende huisartsen afspraken maken over welk middel de voorkeur heeft en in welke dosering ze dat het beste kunnen voorschrijven. Zo werken ze samen aan de kwaliteit van de behandeling met medicijnen.
In het FTO wordt ook besproken in hoeverre huisartsen zich aan de gemaakte afspraken houden. De apotheker kan met computergegevens laten zien hoe vaak elke huisarts een geneesmiddel voorschrijft. Als de afspraak is dat één middel de voorkeur heeft, en een huisarts heeft vaker een ander middel voorgeschreven, dan wordt besproken wat daar de reden voor is. Zo bespreken de huisartsen en de apothekers wat de artsen voorschrijven en waarom.
De kwaliteit gaat voor alles
De afspraken in het FTO kunnen ook leiden tot gemak voor de patiënt. Als de deelnemende artsen hebben afgesproken welk geneesmiddel bij welke aandoening de voorkeur heeft, stemt de apotheker de voorraad hierop af. De kans wordt dan een stuk groter dat de patiënt de medicijnen meteen kan meenemen. De afspraken gaan soms ook over de service van de apotheek. Bijvoorbeeld: alle recepten die voor 12.00 uur worden aangevraagd, kunnen na 16.00 uur worden afgehaald.
In het overleg wordt behalve over de kwaliteit ook over de prijs van de medicijnen gesproken. Als een middel precies hetzelfde werkt, geen enkel nadeel heeft, maar wel goedkoper is, dan is dat een betere keus. Van de totale kosten van de gezondheidszorg zijn de kosten van medicijnen de laatste jaren het snelst gestegen. Een iets goedkoper medicijn kan grote besparingen opleveren. Maar wees gerust: de kwaliteit gaat voor alles.
De meeste patiënten zullen niet veel merken van dit werk achter de schermen. Gelukkig vinden we het vanzelfsprekend dat de huisarts de goede medicijnen voorschrijft en dat de apotheker vakkundig is. We staan er niet bij stil dat de kwaliteit van hun werk beter wordt doordat ze regelmatig overleggen en kennis uitwisselen.
Effecten van het FTO
- Betere onderlinge verhoudingen tussen de artsen en apothekers. De huisartsen en apothekers leren elkaar beter kennen, hebben meer inzicht in elkaars werkzaamheden en sterke punten. Ze zullen elkaar daardoor sneller even bellen om iets te vragen of te overleggen. De goede verhouding vergemakkelijkt ook de onderlinge afstemming.
- Een gezamenlijk standpunt bij actuele ontwikkelingen zoals wijzigingen in het vergoedingssysteem van de verzekeraars, het op de markt verschijnen van een nieuw middel, of het feit dat een middel uit de handel is genomen.
- Gezamenlijke projecten voor betere zorg aan speciale patiëntengroepen, zoals mensen met diabetes of ouderen die veel geneesmiddelen gebruiken. Zo`n project kan leiden tot betere voorlichting, actieve advisering over het gebruik van hulpmiddelen, het sneller opmerken van bijwerkingen of complicaties.
- Afspraken over het vervangen van een geneesmiddel door een ander middel. Dit gebeurt als het nieuwe middel beter is, minder bijwerkingen heeft of even goed is, maar wel aanzienlijk goedkoper. Dan krijgt de patiënt een nieuw recept. Dat kan op weerstand stuiten – mensen zijn immers gehecht aan de medicijnen die ze gewend zijn. Een arts stelt zo`n verandering echter nooit zonder goede reden voor. De kwaliteit staat altijd op de eerste plaats.
Meer informatie over medicijnen
Hebt u ook moeite met het gebruik van uw medicijnen? Wacht dan niet langer. Maak direct een afspraak met de apotheker voor een persoonlijk gesprek. Of kijk op deze site onder 'Medicijnen'.
Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op verschillende (wetenschappelijke) bronnen. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.
- Gerelateerde thema's