De komst van de Tweede Maasvlakte moet de wereldpositie van de Rotterdamse haven verder verstevigen. Al jaren is de haven de grootste van Europa, maar sinds 2004 is Rotterdam 'slechts' nummer vier van de wereld doordat Sjanghai, Singapore en het recent samengevoegde Zoushan/Ningbo de haven voorbij zijn gestreefd. De vraag is: gaan de Rotterdammers de koppositie weer innemen met de komst van de Tweede Maasvlakte?
Rotterdam
Om na te gaan hoe Rotterdam er in de toekomst voor staat ten opzichte van de concurrentie, is het belangrijk om te kijken hoe de haven de komende jaren zelf gaat groeien. Het meest recente jaarverslag van 2008 laat zien dat de goederenoverslag (erts, kool, olieproducten) toenam tot een recordniveau van 421 miljoen ton (aan –en afvoer). De overslag van containers bleef stabiel op 10.8 miljoen containers. Als we nu kijken naar de komst van de Tweede Maasvlakte heeft dit op korte termijn vooral gevolgen voor de containeroverslag. Volgens het plan gaat de eerste containerterminal in 2013 in werking; de chemische industrie zal zich pas later vestigen als het nieuwe havengebied in 2033 volledig af is. De komst van de nieuwe containerterminal moet ervoor zorgen dat erop de Tweede Maasvlakte 17 miljoen containers kwijt kunnen. Tel hierbij op dat het al bestaande havengebied in 2014 een overslag capaciteit van 17 miljoen heeft en je komt in totaal op 34 miljoen containers . De vraag is of de Rotterdamse haven hiermee zijn concurrenten inhaalt.
Sjanghai Momenteel is deze Chinese haven verruit de grootste ter wereld. In 2008 kende Sjanghai een goederenoverslag van 582 miljoen ton. Ter vergelijking: de nummer twee Zoushan/ Ningbo had in hetzelfde jaar een goederenoverslag van 520,1 miljoen ton. De verwachting is dan ook dat deze Chinese grootmacht nog wel een aantal jaar aan de top van de wereld blijft. Daar kan de komst van de Tweede Maasvlakte weinig aan veranderen. Toch is het interessant om de containercapaciteit te vergelijken van beide havens. In 2008 had de haven van Sjanghai een containeroverslag van 28 miljoen. De meeste containers stonden hierbij opgeslagen in de Yangshan-zeehaven, een van de vijf grootste havengebieden in Sjanghai. Dit havengebied is momenteel voor driekwart operationeel. Nu kunnen er 10 miljoen containers worden geplaatst, waar in 2012 de capaciteit naar 15 miljoen moet gaan. In totaal zou de containeroverslag van Sjanghai van de huidige 28 miljoen naar 33 miljoen containers moeten gaan in 2012. Dit betekent dat de Rotterdamse haven rond deze tijd met de Tweede Maasvlakte Sjanghai heeft bijgehaald. Hier dus pluspunten voor de Rotterdammers.
Singapore Al haar activiteiten bij elkaar is dit de derde haven van de wereld, maar op het gebied van containeroverslag is Singapore al jaren de grootste haven op aarde. In 2008 had Singapore een overslag van 29,9 miljoen aan containers. Dat is nu al een enorme hoeveelheid, maar de Aziaten denken alweer aan de toekomst. Voor Singapore, het kleinste land in Zuid-Oost Azië, is de haven de belangrijkste steunpilaar van de economie, dus staan er al weer havenuitbreidingen in de planning. In 2018 moet de haven van een Singapore een containeroverslag van 50 miljoen hebben. Oftewel: Rotterdam eat your heart out! Met de komst van de Tweede Maasvlakte komt de Rotterdamse haven nog niet in de buurt van Singapore.
Antwerpen Onze Belgische buren zullen het niet leuk vinden, maar Rotterdam is Antwerpen al jaren de baas. En niet zo'n klein beetje ook, kijk alleen al naar vorig jaar. In 2008 had de Rotterdamse haven 421,1 miljoen ton aan goederenoverslag, terwijl Antwerpen (toch de nummer twee van Europa) in totaal een overslag van 189,5 miljoen ton had. Vergelijken we dit met de containeroverslag dan zijn de verschillen wel kleiner: 10, 8 miljoen containers bij Rotterdam tegenover 8,7 miljoen bij Antwerpen. Daarbij geldt dat Antwerpen ook plannen heeft om de containeroverslag uit te breiden. In de komende jaren wil de haven naar een capaciteit van 14,3 miljoen containers gaan, tenminste als Nederland ook een beetje wil opschieten met het uitdiepen van de Westerschelde. Toch lijkt het sterk dat de Rotterdamse haven van deze uitbreiding gaat schrikken aangezien ze zelf naar 34 miljoen containers gaat.
Zo leidt dit globale overzicht tot een eigenaardige conclusie: met een megaproject als de Tweede Maasvlakte schiet de Rotterdamse haven nauwelijks iets op in de internationale concurrentiestrijd. Natuurlijk, Rotterdam loopt in op Sjanghai qua containeroverslag, maar deze verschillen zijn nihil en de achterstand op Singapore wordt qua containers alleen nog maar groter. Daarbij gaat Rotterdam het alleen nog maar moeilijker met Azië krijgen, omdat in deze regio de havens in deze eeuw met een serieuze opmars bezig zijn. In de top tien Wereldhavens 2008 staan zeven Chinese havens.
Toch is er een positieve noot: de Rotterdammers blijven Antwerpen voor. Maar of dit ook een belangrijke prestatie is? Valt wel mee, Rotterdam staat al eeuwen boven deze haven. Het is eerder beangstigend dat er voor het eerst nu serieus naar beneden wordt gekeken. De Tweede Maasvlakte is een eindsprint enkel om de achterstand te beperken.