De Griekse suite
Julie Smit, manager en oprichtster van Hotel-Boekenlust, en Jan van Lent, fotograaf en filmmaker, wonen sinds 2003 op het Griekse eiland Lesbos. Elke week verschijnt er een column van Julie Smit en een foto van Jan van Lent.
Helden
26 juni 2006
De Griekse kleuren.
Ik was blij dat ik in deze tijden niet in Nederland was. Daar schijnt alles afgelopen weken oranje geweest te zijn en de voetbalgekte te zijn uitgebroken. Hier in Griekenland is alles blauw-wit. En Lesvos heeft daar ook nog groen bij, wegens de groene natuur. Blauw-witte zee, als er golfjes staan, blauw-witte lucht als er wolkjes rondhangen, groene bomen. Hier hoeven ze voor het voetbal de straten geen nationale kleur te geven. Net als de Griekse vlag zijn de hoofdtonen hier altijd blauw-wit. Bovendien doet Griekenland, als Europese Kampioen, niet eens mee aan de voetbalgekte.
Molyvos wel. Om klanten te krijgen hebben diverse horecagelegenheden een groot scherm op hun terras staan zodat kleine groepjes mensen de rollende bal kunnen volgen. Wanneer Duitsland, Engeland of Nederland scoort, hoor je net als in Amsterdam uit alle uithoeken gejuich komen. Niet als Ghana, Korea of Portugal scoort. Uit die landen hebben we geen toeristen hier.
Ik heb de radio weer ontdekt. Ik kan geen voetbalwedstrijd uitkijken. Voor mij te saai. Ik ga altijd andere dingen doen als er een wedstrijd wordt gekeken. Anders ga ik uit ballorigheid gekke dingen zeggen over het voetbal. Een wedstrijd op de radio volgen, dat is pas leuk. Die verslaggevers weten van gekkigheid niet hoe snel ze moeten praten en hoe beeldend ze moeten uitleggen wat er op het veld gebeurt.
Gisteravond heb ik me laten overhalen om toch mee naar het dorp te gaan omdat een hele menigte vrienden zich bij 'Resalto', het café van Josif boven de haven in het dorp, zou treffen om de wedstrijd Nederland-Portugal te zien. Inclusief Josif, wat Griekse klanten en een aantal Duitse vrienden waren alle aanwezigen in een oranje t-shirt getooid. Het oranje-leger was op slag stil toen het eerste doelpunt viel voor Portugal.
Daar zit je dan met een menigte mensen onder de sterrenhemel. Terwijl beneden de lichtjes van Molyvos vrolijk glitterden, zat iedereen strak naar het tv-scherm te kijken. In het begin was er nog hoop, maar die vervloog zoetjesaan in de mooie nacht.
Ikzelf had gelukkig iemand gevonden die net zo min van voetbal hield. We hebben met z'n tweeën zitten fluisteren en de lichtjes in de haven zitten bewonderen. Doro had die week voor het eerst in haar leven een vallende ster gezien. Ik zie ze wel vaker, maar dan vergeet ik een wens te doen.
Ik had haar nog willen zeggen: "Als je naar het scherm kijkt", waar driftig met gele en rode kaarten werd gezwaaid, "zie je de sterren vallen. 22 stuks plus de scheidsrechter. Als dat topsport is wat daar wordt bedreven, dan mogen ze van mij het voetbal afschaffen." Ik heb maar niets gezegd, de gezichten om me heen waren te strak gespannen.
De toeschouwers begonnen steeds meer te joelen wanneer een Portugese speler zich weer zonodig moest uitstrekken op de grasmat. Er waren zelfs mensen die de wedstrijd als een slapstick-film begonnen te zien en de slappe lach kregen. De sfeer kwam er langzaam in, vooral omdat iedereen Nederland graag zag winnen en het Oranje-team aan het eind van de wedstrijd toch nog even hun beste beentje voorzette.
Ik las vandaag de Ilias van Homerus, in nieuwe woorden omgezet door de Italiaanse schrijver Alessandro Baricco. Op het slagveld van Troje stonden ook twee partijen tegenover elkaar. Al die Griekse helden maakten elkaar genadeloos af. Terwijl ik het woelige strijdtoneel voor ogen zag, moest ik weer aan de wedstrijd van gisteravond denken. Hadden die voetballers in een arena gestaan of voor de poorten van Troje, dan hadden ze elkaar met liefde de hersens ingeslagen.
Vroeger had je geen tv, dus werden er verhalen verteld. De strijd om Troje is indertijd nooit op celluloid vastgelegd. Je vraagt je af wat dat voor beelden had gegeven als er overal camera's hadden gehangen. Wie weet hoeveel gele of rode kaarten er toen uitgedeeld hadden kunnen worden. Misschien waren er dan geen Griekse helden geweest. We moeten het nu met de orale verleveringen doen. Al vertellende gaf iedereen zijn eigen draai aan de gebeurtenissen. Zo ontstonden al die Grote Heldenverhalen over Achilles, over Ajax of over Odysseus. Dat waren heus geen lieverdjes, dat maakten de vertellers ervan. De voetbalwedstrijden hoeven niet meer naverteld te worden. Iedereen heeft ze al gezien. Dus kunnen al die vuige daden niet meer worden omgezet in heldendaden.
Gisteravond droeg menige Hollander het schaamrood op zijn lippen. Vanwege de blamerende wedstrijd. Er zijn voetballers die uitgroeien tot helden. Cruijff of Maradonna, om er maar twee te noemen. Maar gisteravond was er niet één speler die aanspraak kon maken op een heldentitel. Hadden ze maar vroeger geleefd. Dan hadden we al dat pootjegehaak of ellenbogengebeuk in een mooi verhaal kunnen rechtbreien. Nu heeft iedereen ze gezien en zijn de spelers er gloeiend bij.
De volgende keer luister ik weer gewoon naar de radio. Hoezeer de radioverslaggevers ook hun best doen alles te vertellen wat ze zien, ik kan mijn eigen draai aan het evenement geven en even mijn oren sluiten als er weer gekleurde kaarten worden uitgedeeld. Dan hoef ik me niet te schamen wanneer zo'n elftal uit naam van Oranje zo tekeer gaat op het veld.
In het dorp is nu een vacuüm onstaan. Niemand wil voor de gedoodverfde helden van Duitsland of Brazilië zijn. Of Italië. Een aantal Grieken wenste een zege voor Australië, omdat ze zelf in dat land hebben gewoond of er nog familie hebben. Maar ook Australië ligt eruit. Wie zal er nu aangemoedigd worden onder de sterren op de terrassen van Molyvos...