Overmatig zweten kan je niet voorkomen maar wel behandelen. Met aluminiumchloride of een injectie met... botox
In onze hersenen -- meer bepaald in de hypothalamus -- bevindt zich een zenuwcentrum dat de transpiratie regelt. Het schiet in actie onder verschillende omstandigheden: bij lichamelijke inspanningen, op momenten van angst, stress of koorts, maar ook wanneer je te veel alcohol, koffie of thee drinkt of gekruid voedsel eet. Die 'sturing' is noodzakelijk om de lichaamstemperatuur binnen de normale grenzen te houden en het lichaam te laten afkoelen. Een mens móet dus zweten, willen of niet. Maar niet iedereen zweet in dezelfde mate.
Het fenomeen van hyperhidrosis of overmatige transpiratie doet zich voor wanneer je meer zweet produceert dan nodig om de lichaamstemperatuur te regelen, en je er last van ondervindt. Het gaat dan meestal om 'gelokaliseerde hyperhidrosis'. 'In dit geval zweet je fel aan de oksels, handpalmen, voetzolen en in het gezicht', zegt dermatologe Evelien Verhaeghe van het UZ Gent. 'De aandoening levert geen ernstige klachten op, het is veeleer een psychosociale handicap. In extreme gevallen druppelt de aangetaste zone van het zweet en kan je bepaalde activiteiten niet uitvoeren.'
Naast dit lokaal transpireren heb je nog twee soorten van overmatig zweten: de algemene hyperhidrosis, waarbij je permanent transpireert over het hele lichaam. Dit type is vrij zeldzaam. 'Plantaire hyperhidrosis' manifesteert zich dan weer aan de voetzolen en treft vooral jonge mannen.
Hoe begint het?
Ons lichaam telt twee tot vijf miljoen zweetklieren, opgedeeld in twee belangrijke groepen: de apocriene zweetklieren -- rond oksels, navel, tepel, genitale zone -- en de eccriene zweetklieren, die zich over het hele lichaam verspreiden maar nog meer samenhokken ter hoogte van handpalmen en voetzolen. Evelien Verhaeghe: 'De eccriene zweetklieren bevatten zenuwbanen die gestuurd worden door het hypothalamische zenuwcentrum. Ze reageren bijvoorbeeld op temperatuurstijging, maar ook op emotionele prikkels. Bij hyperhidrosispatiënten reageren deze klieren echter des te sterker. Waarom weten we niet.'
'Naar de oorzaak van lokale hyperhidrosis hebben we dus vooralsnog het gissen, maar de meeste patiënten zijn wel kerngezond. Alleen wanneer je over het hele lichaam te veel zweet, kan een onderliggende aandoening zoals een infectie of suikerziekte de boosdoener zijn. Als de aandoening behandeld wordt, houdt het zweten ook vaak op.' Nog een vaststelling: hyperhidrosis ontstaat meestal in de puberteit of bij twintigers -- soms al vanaf de geboorte -- wat kan wijzen op een erfelijke factor.
Wat kan je er aan doen?
Gelokaliseerde hyperhidrosis kan je niet voorkomen, maar -- driemaal hoera -- wél behandelen. Er bestaat een batterij aan specifieke hulpmiddelen en die overstijgen de gewone deodorant. Evelien Verhaeghe : 'Je kunt het proberen met aluminiumchloride, een actief bestanddeel dat je in rollers of verstuivers met antitranspirantia terugvindt, maar dan in een sterkere concentratie (15 tot 20 procent). Bepaalde medicatie remt dan weer de werking van de zenuwen die de zweetklieren bedienen. En dan is er ook nog botox: een injectie met het eiwit botuline toxine A is efficiënt omdat het de zenuwuiteinden blokkeert. Het effect duurt wel maar enkele maanden, en ter compensatie kan elders op het lichaam zweet ontstaan. Een heelkundige ingreep is het laatste redmiddel.'
(3 kaderstukken)
Weetjes: zweet stinkt niet
{gt} Hyperhidrosis geeft geen slechte geur: eccrien zweet bestaat vooral uit een steriele, geurloze en waterige zoutoplossing. Zweet op zich stinkt trouwens niet. Het is de reactie op de aanwezigheid van bacteriën die de onaangename zweetlucht geeft.
{gt} 1 op 100 personen lijdt aan een vorm van hyperhidrosis, meestal de gelokaliseerde variant, waarbij de oksels het felst zweten.
{gt} Een zeer zeldzame vorm is gustatoire hyperhidrosis: bij warm of gepeperd voedsel beginnen alleen de wangen te zweten.
Deodorants: schadelijk of niet?
Deo's op basis van aluminiumverbindingen vernauwen de zweetkanalen en brengen de zweetklier als het ware tot rust. Gevolg: de hoeveelheid zweet die je afscheidt, wordt onder controle gehouden. Kunnen dergelijke deodorants kwaad? Huidirritatie of contactallergie riskeer je altijd, maar borstkanker bijvoorbeeld zal je er niet van krijgen. Er bestaat totnogtoe geen enkel wetenschappelijk verband tussen deodorants met aluminiumzouten en borstkanker. De dosis aluminium in het product is bovendien te klein om problemen te veroorzaken.
Zo blijf je droger
{gt} Kies kledij die je lichaam en hoofd koel houdt: (bio)katoen of linnen bijvoorbeeld, liefst in lichte kleuren omdat die de warmte minder opslorpen. Wissel dagelijks van outfit.
{gt} Epileer je oksels zodat er geen bacteriën kunnen woekeren.
{gt} Talkpoeder absorbeert vocht en kan nuttig zijn. Het wordt soms aangeraden in combinatie met aluminiumzouten.
{gt} Drink voldoende om het vocht- en zoutverlies op te vangen.
{gt} Houd je werkomgeving fris en goed verlucht.
{gt} Probeer stress te beperken en zorg voor voldoende ontspanning.
(DIT MAG ERGENS ONDER DE KADERSTUKJES)
Bronnen: Evelien Verhaeghe en www.e-gezondheid.be