Het jaar 1963 is een bijzonder jaar. De zwaarste Elfstedentocht ooit werd in januari gereden, in maart werd mijn vrouw geboren en in september ben ik geboren. In november werd de USA-president John F. Kennedy vermoord. Allemaal belangrijke gebeurtenissen in één jaar, maar wat gebeurde er allemaal in dat jaar 1963? Hieronder een aantal highlights.
Vrijdag 18 januari 1963 is één van de koudste dagen in de Nederlandse geschiedenis. Juist op deze vrijdag werd de Elfstedentocht gereden. Een barre tocht die maar door 69 schaatsers wordt volbracht terwijl er tienduizend aan de start verschenen. De temperatuur lag bij de nachtelijke start rond -16 Celsius. De gevoelstemperatuur tijdens de start en bij schaatssnelheid van 5 tot 8 meter/seconde lag echter veel lager en op -25 tot -27 graden. Gedurende de dag steeg de temperatuur naar een gevoelswaarde van -15 tot -20 graden. Geen wonder dat zo veel schaatsers moesten opgeven. De bijna 32-jarige Reinier Paping wint na 10 uur en 59 minuten de Tocht der Tochten.
De winter van 1963 (december 1962 - februari 1963) was de koudste van de hele eeuw met een gemiddelde temperatuur in De Bilt van -3,1 graden (+2,6 graden is normaal). De winter startte al in november 1962 maar kwam op 19 december pas goed op gang. Op veel plaatsen zou het bijna drie maanden elke dag vriezen. Het IJsselmeer was al vóór Kerst dichtgevroren, op 15 januari 1963 vroor de Noordzee op verschillende delen dicht. Op 25 februari was er zelfs een autotourtocht over het IJsselmeer. Met -3,4 graden was februari zeer koud en medio die maand viel er zeer veel sneeuw. De sneeuwduinen bereikten een hoogte van 3 meter en in februari lagen er ijsbergen in de Waddenzee. Meteen nadat Reinier Paping de Elfstedentocht won, werd Ard Schenk ontdekt: hij en Kees Verkerk reden in het weekend van 16 en 17 februari mee in een vierkamp in het Noord-Hollandse Graft. Alhoewel de eindzege voor Kees Verkerk was werd over Ard Schenk in de regionale krant geschreven 'dat deze 18-jarige rijder, vijfde dat jaar op het Nederlands jeugdkampioenschap, zich ontpopte tot een voortreffelijk stayer.' Later zou blijken dat Ard Schenk totaal 18 Wereldrecords op zijn naam zou zetten en 12 gouden medailles zou behalen, waarvan 3 x Olympisch goud en 3 x WK goud. Pas op 5 maart 1963 kwam er dan toch nog een einde aan deze barre winter. De koudste van de eeuw.
In 1963 werd voor het eerst de Auto van het Jaar gekozen. Het werd de Rover 2000 omdat die zoveel opzien baarde. Een technisch bijzonder innovatief product, dat voorzien was van unieke wielophanging, schijfremmen rondom en een viertal veiligheidsgordels. Sommige Britse journalisten gingen zelfs zover de Rover 2000 uit te roepen tot een van de drie beste auto's op de Europese markt.
Op 26 mei 1963 wordt door 32 Afrikaanse staten in Addis Ababa (Ethiopie) de Organisatie voor Afrikaanse eenheid (OAE) opgericht. In 2002 zou deze overgegaan in de Afrikaanse Unie. Het doel was het bevorderen van de eenheid en onderlinge solidariteit van de Afrikaanse landen. Daarnaast moest de OAE dienen als stem van het continent. Een derde doel was het uitroeien van het kolonialisme. Op het moment van het uiteenvallen van de OAE in 2002 bestond deze uit 53 van de 54 Afrikaanse landen.
Op donderdag 8 augustus 1963 vindt The Great Train Robbery plaats. Bij deze overval op de posttrein tussen Londen en Glasgow in Groot-Brittannië werd gepleegd door 15 mannen die een goed georganiseerde bende vormden. Ze maakten 2,6 miljoen Britse ponden buit waardoor dit de grootste treinroof uit de geschiedenis werd. De rovers gingen nauwkeurig en vrijwel zonder geweld te werk, alleen de machinist van de trein raakte gewond. De overvallers stopten de trein door een sein van groen op rood te zetten. Totaal zijn 12 van de 15 overvallers gepakt, veroordeeld en gevangen gezet. Ronnie Biggs, de bekendste overvaller, ontsnapte in 1965 uit de gevangenis, liet plastische chirurgie toepassen en vloog via Parijs en Australië naar Brazilë.
Dr. Martin Luther King werd beroemd in de jaren vijftig en zestig doordat hij zich geweldloos verzette tegen de rassenscheiding in de Verenigde Staten. Dit deed hij o.a. als spreker op de massademonstratie op 28 augustus 1963 waar meer dan 50.000 demonstranten waren en waarbij hij de discriminatie van de zwarte bevolking opnieuw aan de kaak stelde. King hield op 28 augustus 1963 de legendarische toespraak "I have a dream". Een jaar later kreeg hij de Nobelprijs voor de Vrede. Zijn filosofie van niet-gewelddadig verzet leidde tot zijn arrestatie bij talrijke gelegenheden. King werd gehaat door aanhangers van de rassenscheiding in de zuidelijke staten. Op 4 april 1968 werd hij op 39 jarige leeftijd doodgeschoten waarna deze moord tot een nationale golf van onlusten en protest leidde in meer dan 60 Amerikaanse steden. Er vielen daarbij 39 doden. Op de begrafenis (9 april 1968) waren ruim 150.000 mensen aanwezig en miljoenen volgden het over heel de wereld via de televisie. In veel landen hingen de vlaggen op overheidsgebouwen halfstok. Jaarlijks wordt op de derde maandag van januari de Martin Luther Kingday feestelijk gevierd; dit is rond de tijd van zijn geboortedag op 15 januari.
Voor het eerst op de Nederlandse televisie: Willem Duys treedt op als eerste talkshowpresentator in zijn programma Voor de vuist weg. De eerste uitzending was op 1 november en Willem Duys zou het meer dan 15 jaar en 176 afleveringen lang met dit programma volhouden. De formule van Voor de vuist weg, is afkomstig van de Amerikaanse Tonight Show. De bedoeling was om een huiskamersfeer te creëren. De gasten van Willem Duys waren bekende personen of bijzondere figuren, zoals de 'mislukte' goochelaar Tommy Cooper (foto). Kenmerkend voor het programma was ook dat het herhaaldelijk de toegemeten zendtijd overschreed. Ook de kom met goudvissen op de tafel van Duys is bij meningeen in het geheugen gegrift.
In Groot-Brittannië werd in 1957 de popgroep The Beatles opgericht. Tot 1963 waren zij eigenlijk alleen in Engeland en in het najaar ook in Zweden bekend. Deze eerste succesjaren kenmerkten zich door een ongekende massahysterie, door de Britse pers in 1963 heel treffend Beatlemania genoemd. De Amerikaanse media ontdekten in de loop van 1963 wat er in Engeland gebeurde. Amerkiaanse journalisten stuurden schampere verhalen naar huis over die Britse ragebollen met hun schreeuwmuziek. Ze vonden het niets, totdat The Beatles in februari 1964 ineens in de Ed Sullivan Show optraden en er 73 miljoen mensen naar keken. Naar verluidt zou er tijdens die uitzending in heel Amerika geen criminele activiteit hebben plaatsgevonden. Vanaf begin 1964 veroveren The Beatles ook de rest van de wereld. Hun muziek veranderde de muziek.
Op vrijdag 22 november 1963 wordt de dan 46 jarige Amerikaanse president John F. Kennedy tijdens een rijtour in Dallas (Texas) doodgeschoten. John F. Kennedy was president van de Verenigde Staten van 20 januari 1961 tot 22 november 1963. Lee Harvey Oswald wordt van de moord beschuldigd maar twee dagen later zelf neergeschoten als hij onder politiebegeleiding het gerechtshof uitloopt. De dader is nachtclubeigenaar Jack Ruby. Het incident is live op televisie te zien. John Fitzgerald Kenedy is vooral bekend als de president die de Amerikaanse plannen bekendmaakte om een man op de maan te zetten om zo de ruimtewedloop met de Sovjet-Unie te winnen. Kennedy heeft het niet meer mee mogen maken, maar Neil Armstrong zette op 21 juli 1969 om 02.56.20 u (UTC) als eerste mens voet op de maan. Daarnaast had Kennedy te maken met de Cubacrisis en steeds sterkere Amerikaanse inmenging in de Viëtnamoorlog. In juni 1963 had president John F. Kennedy in Berlijn nog de woorden Ich bin ein Berliner gesproken. Daarmee won hij alle Duitsers voor zich.
Geplaatst: 19 maart 2011
Tags: 1963, historie, Elfstedentocht, Auto van het jaar, Martin Luther King, The Beatles, J.F. Kennedy
Copyright 2011 Ed-Naab
© Dit artikel mag niet overgenomen worden zonder voorafgaande toestemming van auteur.