Het gerechtelijk stelsel van het Groothertogdom Luxemburg is verdeeld in een rechterlijke orde en een bestuurlijke orde. Naast deze twee orden bestaat er ook nog de Cour constitutionnelle.
De Cour constitutionnelle doet bij arrest uitspraak over de verenigbaarheid van wetten met de grondwet, met uitzondering van de wetten waarbij verdragen worden geratificeerd. Wanneer een partij voor een rechtbank van de rechterlijke orde of de bestuurlijke orde de verenigbaarheid van een wet met de grondwet in twijfel trekt, moet de rechtbank de vraag aan de Cour constitutionnelle voorleggen, behalve wanneer zij van oordeel is dat: a) zij geen antwoord op de vraag behoeft om uitspraak te kunnen doen, b) de vraag kennelijk elke grond mist, of c) de Cour constitutionnelle over die vraag reeds uitspraak heeft gedaan.
De Cour supérieure de justice staat aan de top van de hiërarchie van de rechterlijke orde en omvat een Cour de cassation (hof van cassatie) , een Cour d'appel (hof van beroep) en een parket.
De Cour de cassation, bestaande in een kamer met vijf rechters, behandelt voornamelijk beroepen tot vernietiging of cassatie van arresten van de verschillende kamers van de Cour d'appel en van vonnissen die in laatste aanleg zijn gewezen. Partijen moeten zich door een advocaat laten vertegenwoordigen.
De Cour d'appel telt negen kamers met telkens drie rechters. Zij behandelt burgerlijke zaken, handelszaken, strafzaken (ernstige en zeer ernstige delicten) , en de zaken waarin de tribunaux du travail (arbeidsrechtbanken) van de twee gerechtelijke arrondissementen van het land uitspraak hebben gedaan. In alle zaken moeten partijen zich door een advocaat laten vertegenwoordigen, behalve in strafzaken en in kort geding. De strafkamer van de Cour d'appel behandelt beroepen tegen vonnissen van de strafkamer van de tribunal d'arrondissement (arrondissementsrechtbank) . Deze kamer telt vijf rechters.
Het land is verdeeld in twee gerechtelijke arrondissementen, Luxemburg en Diekirch. In elk arrondissement is een tribunal d'arrondissement gevestigd.
De twee tribunaux d'arrondissement zijn verdeeld in sectoren met telkens drie rechters. Bij elke tribunal d'arrondissement is een parket gevoegd dat bestaat uit een procureur en substituten. Bij elke tribunal d'arrondissement zijn ook onderzoeksrechters gevoegd die zeer ernstige strafzaken (affaires criminelles) onderzoeken, en indien nodig ernstige strafzaken (affaires correctionnelles).
De tribunal d'arrondissement is de gewone rechter voor burgerlijke en handelszaken en is bevoegd voor alle zaken waarvoor niet uitdrukkelijk een andere rechtbank bevoegd is verklaard op grond van de aard of het bedrag van de vordering.
De tribunal d'arrondissement is bevoegd voor vorderingen met een waarde van meer dan 10. 000 EUR.
Zij heeft uitsluitende bevoegdheid voor zaken waarvoor de wet haar uitdrukkelijk bevoegd verklaart op grond van de aard van de vordering. Zij heeft uitsluitende bevoegdheid voor het exequatur van vonnissen van buitenlandse rechtbanken en akten van buitenlandse openbare ambtenaren. De tribunal d'arrondissement is ook bevoegd voor zaken als adoptie, voogdij, ontvoogding enzovoort.
De tribunal d'arrondissement is bevoegd voor het beroep tegen vonnissen die in eerste aanleg zijn gewezen door de justices de paix (vredegerechten of kantongerechten) die in het gerechtelijk arrondissement van de tribunal d'arrondissement zijn gevestigd.
In beginsel wordt een vordering voor de tribunal d'arrondissement ingesteld door middel van een dagvaarding die door een huissier de justice (gerechtsdeurwaarder) aan de tegenpartij wordt betekend.
De voorzitter van de tribunal d'arrondissement (of zijn plaatsvervangers) is kort gedingrechter en kan in die hoedanigheid voorlopig uitspraak doen in spoedeisende zaken (burgerlijke en handelszaken).
De tribunal d'arrondissement treedt ook in strafzaken op, als tribunal correctionnel of tribunal criminel. Zij zijn bevoegd voor alle délits (dat wil zeggen inbreuken op de wet die met een correctionele straf worden bestraft, met andere woorden ernstige delicten) en crimes (misdaden of zeer ernstige delicten) , na verwijzing door de chambre du conseil (raadkamer) of de chambre du conseil van de Cour d'appel. De verdachten moeten persoonlijk aanwezig zijn, tenzij de inbreuk slechts met een boete wordt bestraft. In dat geval mogen zij zich door een advocaat laten vertegenwoordigen.
Voor de tribunal d'arrondissement moeten partijen zich in beginsel door een advocaat laten vertegenwoordigen, tenzij de wet anders bepaalt, bijvoorbeeld in handelszaken of in kort geding, waar de partijen zelf mogen pleiten.
Er zijn drie justices de paix: een in Luxemburg, een in Esch-sur-Alzette (gerechtelijk arrondissement Luxemburg) en een in Diekirch (gerechtelijk arrondissement Diekirch).
In burgerlijke en handelszaken behandelt de juge de paix (vrederechter) alle zaken waarvoor de nieuwe code de procédure civile (wetboek burgerlijke rechtsvordering) of andere wettelijke bepalingen hem bevoegd verklaren. Hij doet uitspraak in laatste aanleg in zaken met een waarde tot 750 EUR. In zaken met een waarde tot 10. 000 EUR doet hij uitspraak in eerste aanleg.
Hij is bevoegd voor bepaalde materies, zoals beslag op loon, pensioen en uitkeringen en de verdeling van de in beslag genomen bedragen, en dit ongeacht de hoogte van de schuld.
In beginsel wordt een vordering bij de justice de paix ingesteld door middel van een deurwaardersexpoot, dagvaarding genoemd. Sommige vorderingen kunnen worden ingesteld door middel van een verzoekschrift dat bij de griffie wordt ingediend. Voor de juge de paix verschijnen de partijen persoonlijk of laten zij zich vertegenwoordigen. Die vertegenwoordiger mag een advocaat zijn, of de echtgenoot, een verwant in rechte lijn of een verwant in zijlijn tot de derde graad, of een persoon die in uitsluitende dienst is van een partij of diens onderneming.
In strafzaken treedt de juge de paix op als juge de police (politierechter) . In die hoedanigheid doet hij uitspraak over inbreuken op de wet die met een boete van 25 tot 250 EUR worden bestraft, en over délits (ernstige delicten) die door de chambre du conseil naar de juge de police zijn verwezen.
Ook doet hij uitspraak over inbreuken die met een zwaardere straf dan een politiestraf worden bestraft, maar waarvoor de wet hem bevoegd verklaart. Tegen vonnissen van de tribunal de police (politierechtbank) kan altijd beroep worden ingesteld. De termijn om beroep in te stellen is 40 dagen, te rekenen vanaf de datum waarop het vonnis werd uitgesproken. Is het vonnis bij verstek gewezen, dan loopt de termijn vanaf de datum van betekening daarvan aan de betrokken persoon of aan diens woonplaats. Beroep dient bij de tribunal correctionnel te worden ingesteld
Bij elke justice de paix bestaat een juridiction du travail (arbeidsrechtbank) , die bevoegd is voor geschillen in verband met arbeidsovereenkomsten en leercontracten. Beroep dient bij de Cour supérieure de justice te worden ingesteld.
Alle geschillen in verband met sociale zekerheid, zoals aansluiting en verzekeringsplicht, bijdragen, administratieve boeten en uitkeringen, met uitzondering van de in artikel 317 bedoelde geschillen of geschillen in verband met de artikelen 147 en 148 van de code des assurances sociales (wetboek sociale verzekeringen) , worden behandeld door de Conseil arbitral en door de Conseil supérieur des assurances sociales in beroep. Tegen de vonnissen van de Conseil arbitral des assurances sociales die in laatste aanleg zijn gewezen en tegen de arresten van de Conseil supérieur des assurances sociales kan cassatieberoep worden ingesteld.
Tenzij de wet anders bepaalt, kan bij de Cour administrative, gevestigd in Luxemburg, beroep worden ingesteld tegen beslissingen die de tribunal administratif heeft genomen in verband met de vernietiging van bestuurlijke besluiten en bestuurlijke handelingen van reglementaire aard. Voorts is de Cour administrative als feitenrechter bevoegd voor beroepen die worden ingesteld tegen beslissingen van andere administratieve rechtscolleges in verband met bezwaarschriften waarvoor zij uit hoofde van bijzondere wetten bevoegd zijn.
Alle advocaten die mogen pleiten voor de rechtbanken van het Groothertogdom Luxemburg mogen ook pleiten voor de Cour administrative. Maar alleen de "advocaten die zijn ingeschreven op lijst I" van de tabellen die jaarlijks worden opgesteld door de raden van de orden van advocaten mogen onderzoeks- en procedurehandelingen stellen (ministère d'avoué).
De Staat mag zich voor de Cour administrative laten vertegenwoordigen door een afgevaardigde of door een advocaat.
De tribunal administratif is in Luxemburg gevestigd en doet uitspraak over beroepen die op grond van onbevoegdheid, misbruik van bevoegdheid, of schending van de wet of van pleegvormen ter bescherming van private belangen, worden ingesteld tegen alle bestuurlijke besluiten waartegen uit hoofde van de wetten en reglementen geen ander beroep mogelijk is, en tegen bestuurlijke handelingen van reglementaire aard, ongeacht welke overheid het besluit heeft genomen. De tribunal administratif is in beginsel eveneens bevoegd voor geschillen in verband met directe belastingen en gemeentebelastingen en -taksen.
Tegen de beslissingen van de tribunal administratif kan beroep worden ingesteld bij de Cour administrative.
De tribunal administratif behandelt bezwaarschriften tegen besluiten van de directeur van het Bestuur van directe belastingen als feitenrechter, indien de wetten terzake in die mogelijkheid voorzien.Bovenkant pagina
Laatste aanpassing: 19-05-2005