Economen geven vele redenen waarom we in een economische crisis zitten: de Eurocrisis-, schuldencrisis van landen en de bankencrisis behoren tot de uitleg. Minder besproken, is de onderliggende psychologische houding die vergezeld gaat met deze structurele problemen – je kunt deze houding beschrijven aan de hand van de eigenschappen van narcisme.
Buitensporig narcisme is het niet-erkende psychologische component van de zeepbel- economie.
.
Grote risico's
In de huidige tijd lijkt het inmiddels wel of narcistisch gedrag een algemeen geaccepteerd feit geworden is. Je zou zelfs kunnen gaan denken dat narcisme een essentieel onderdeel is om succesvol te zijn of een eerste vereiste op weg naar de top. Maar wat is een narcist eigenlijk precies?
Afhankelijk van de mate waarin iemand narcistisch is, kun je haar/hem het best omschrijven als iemand die alleen oog heeft voor zichzelf en alles wat met hem te maken heeft, terwijl die persoon de rest van de wereld vergeet.
Narcisten zijn niet alleen egocentrisch en onverantwoordelijk, maar ook overmoedig. Ze zijn zo overtuigd van zichzelf, dat ze onnodige risico's nemen en geloven dat ze nooit zullen verliezen. Ze zijn altijd bereid om extreem grote risico's te nemen.
Zelfverheerlijkende types
Narcistische mensen hebben vaak redelijk goed door wanneer de markten een opleving hebben en risico's nemen kan dan lonend zijn. Maar wat gebeurt er wanneer de markt omdraait?
Het blijkt dat bedrijven onder leiding van narcistische CEO's nu een grotere crisis ervaren dan die onder leiding van de minder zelfverheerlijkende types.
Wanneer er overmoedigd risico's werden genomen dreunt de crisis harder na, dan wanneer men dit niet deed. De typische persoonlijkheden die medeverantwoordelijk zijn voor de bankencrisis: zijn de narcisten van Wall Street.
Rampzalige uitkomst
Narcisme heeft de zeepbel-economie goed gevoed. Extreem narcisme voorspelt materialisme, dwangmatige uitgaven, het nemen van risico's en zelfs gokken.
We zijn nu met z'n allen slachtoffers van deze rampzalige uitkomst. Dit is het gemeenschappelijk patroon van narcisme: winst op de korte termijn en het veroorzaken van lijden voor anderen.
Helaas heeft narcisme nog veel meer gemeen. Narcisten danken hun 'macht' vaak aan hun overdreven charme, list en bedrog. Narcisten zijn niet de beste leiders op de lange termijn, maar vaak hebben zij zo'n overtuigende presentatie dat zij toch topposities bekleden.
Het duurt echter nooit lang, voordat men zich realiseert dat de narcist niet een erg goede leider is – hoe kan het ook anders als je enkel gericht bent op jezelf en niet de zorgen hebt voor het algemeen belang of voor iemand anders? Maar tja, dan is de narcist vaak al de baas…
Egocentrische leiders
Het restant van narcisme is duidelijk te zien als deze CEO's, meestal met een flinke bonus, het bedrijf verlaten. Het gebrek aan het nemen van verantwoordelijkheid en de zakelijke en de persoonlijke destructiviteit zal vaak dan pas echt naar buiten komen.
De CEO's van de meest succesvolle bedrijven zijn bescheiden, hardwerkend en geven hun teams het krediet van het succes. Bedrijven geleid door egocentrische leiders zullen nooit de sprong kunnen maken om echt jarenlang stabiel te zijn.
Persoonlijke verantwoordelijkheid
Zolang we het probleem van buitensporig narcisme niet gaan erkennen kunnen er andere bubbels blijven ontstaan. Overmoedige mensen hebben een bijzonder kort geheugen en het is verleidelijk voor narcisten bij bedrijven en banken om risico's te nemen als het weer iets beter gaat.
Willen we voorkomen dat het systeem uiteindelijk zal instorten, dan zullen we eerst moeten leren om onszelf te beschermen tegen de schade die narcisme met zich meebrengt.
Het is essentieel om onze economische en politieke leiders voortaan te beoordelen op hun persoonlijke verantwoordelijkheid, integriteit en het gevoel voor gemeenschappelijk belang.