Een wetenschappelijk artikel van hoogleraar sociale psychologie Jens Förster van de Universiteit van Amsterdam (UvA) en zijn collega Markus Denzler moet worden teruggetrokken vanwege manipulatie met onderzoeksgegevens. Dat heeft het college van bestuur van de UvA besloten op advies van het Landelijk Orgaan Wetenschappelijke Integriteit (LOWI), schrijft NRC Handelsblad vandaag.
In het geanonimiseerde besluit worden de namen van Förster en Denzler niet genoemd. Die weet NRC Handelsblad uit de klacht (in bezit van de krant). De UvA stelde in september 2012 een integriteitscommissie in na een klacht over drie artikelen van Förster (twee van hem alleen uit 2009 en 2011, het derde uit 2012 met Denzler). Volgens de klacht was de kans op zulke fraaie uitkomsten 1 op 508 triljoen. Opvallend was ook dat geen van de 2.284 deelnemers afhaakte, uitzonderlijk bij psychologische experimenten. De klager had bij Förster de ruwe data opgevraagd van de studie uit 2012, maar die kon ze niet overleggen.
Integriteitscommissie adviseerde twijfels openbaar te maken
De integriteitscommissie onder voorzitterschap van de Utrechtse hoogleraar rechten Ton Hol adviseerde een 'letter of concern' te publiceren in de tijdschriften waarin de drie artikelen staan met twijfels over de data. De klager vond dat niet ver genoeg gaan en ging in beroep bij het LOWI.
Dat velde een veel harder oordeel over het in 2012 in Social Psychological and Personality Science gepubliceerde artikel. In het vandaag op de website van universiteitenvereniging VSNU gepubliceerde UvA-besluit staat:
"De conclusie dat er gemanipuleerd moet zijn met onderzoekgegevens wordt onontkoombaar geacht […] Op grond hiervan én daarbij mede op grond van de inadequate verantwoording van de dataverzameling en van de oorspronkelijke data, is sprake van schending van wetenschappelijke integriteit."
Förster "kon of had moeten weten dat de in het 2012 artikel gepresenteerde samenhangen door menselijke hand waren bijgesteld." Over de twee andere artikelen bevat het besluit op de VSNU-site geen informatie, hoewel deze publicaties volgens de klager identieke afwijkende patronen vertonen.
UvA heeft nog geen sanctie opgelegd
Het college van bestuur van de UvA heeft nog geen sanctie aan Förster opgelegd. Die wordt per 1 juni 2014 voor vijf jaar aangesteld aan de Ruhr-universiteit van Bochum als 'Humboldt-professor' met een beurs van 5 miljoen euro. Het is onbekend of deze zaak gevolgen heeft voor dit professoraat. Förster en Denzler reageren niet op per e-mail gestelde vragen.