Ik ben rechtbankverslaggever en ik twitter. Vrijwel dagelijks. Live vanuit de rechtbank in Groningen en met de hashtag #twitcourt. Maar wie zit er eigenlijk te wachten op hele korte berichtjes over leed en ellende? En wat heb je als journalist zelf eigenlijk aan Twitter?
Iedereen heeft een mening over criminaliteit en strafrecht. Maar de rechtszalen in Nederland blijven doorgaans akelig leeg. Ook al staan de deuren open. Ook al kan iedereen gratis naar binnen. Slechts een enkeling komt kijken. De zo geroemde openbaarheid van de rechtspraak is goed bekeken een wassen neus. Ons oordeel halen we ergens anders wel. (Kranten)koppen genoeg.
De publieke tribune in de grootste zittingszaal van de rechtbank in Groningen heeft nog geen honderd stoelen. Met mijn twitter-account bereik ik in theorie ruim tweeduizend volgers. Mensen die ooit de beslissing hebben genomen om mij digitaal te volgen. Zij kunnen over mijn schouder 'meekijken' naar een moordenaar. Luisteren naar de officier, de rechter en de advocaat.
Zij lezen wat ik schrijf. Op het moment dat het gebeurt. Op mijn manier. Ik heb geen boodschap aan zakelijke berichtjes over het proces. Ik probeer het bizarre naar voren te halen. De tragiek. Het dubbele. De sfeer van een rechtszaak zegt veel over de praktijk van het strafrecht. Over de tragiek van een verdachte die soms veel meer slachtoffer is dan we graag willen geloven. Over de onderhuidse emotie of het uitgesproken ongenoegen van een rechter. En over een advocaat die oprecht kwaad is. Een officier die soms met drogredenen iemand in de hoek zet.
Ik zend en de volgers lezen. Reageren. Stellen vragen. Worden boos. Gaan de discussie aan.
De rechtbank is een vrij gesloten bolwerk. Twitter heeft in potentie de kracht om daar doorheen te breken. Toen ik onlangs in de rechtszaal een politierechter confronteerde met wat er op Twitter werd gezegd over een net door haar uitgesproken vonnis, ontstond er interactie. Ze vond het interessant om te horen hoe de mensen oordelen. Ineens live feedback en nog wel van mensen die normaal niet snel een rechtszaal van binnen zullen zien.
Als de rechtbank de deuren sluit, gaat twitcourt door. In de avonduren probeer ik de rechtspraak achter de 140 tekens zichtbaar te maken. Door soms met gestrekt been de discussie aan te gaan. In een wereld waar nuance met zachte stem spreekt, moet je soms schreeuwen om er doorheen te komen. Zo vroeg ik nog niet zo heel lang geleden op Twitter welke vaders openlijk toe willen geven dat ze dagelijks aan de vagina van hun dochtertje zitten. Niet meer en niet minder.
Verontwaardigde storm
Twitter is impulsief. Er brak meteen een kleine maar hevig verontwaardigde storm los. Of ik gek was geworden. Wie doet nu zoiets? Er liepen volgers weg. Eerst drie. Toen tien. Een slachtoffer van seksueel misbruik vertelde emotioneel dat ze letterlijk misselijk was van mijn tweet. Er werd gescholden.
En toen kwamen de vaders die het begrepen. Die in het openbaar vertelden dat ze inderdaad dagelijks aan de vagina van hun babydochter zitten. Omdat het nu eenmaal vast onderdeel is van de verzorging.
Na de storm kwam de uitleg. Ik verwees belangstellenden door naar mijn weblog. Daar waar ik meer dan 140 tekens heb om te vertellen dat de wereld van de rechtspraak verre van zwart-wit is. Dat seksueel misbruik soms seksueel misbruik lijkt, maar het niet is. Dat een wereld die te overspannen reageert op een vader die naakt onder de douche staat met zijn jonge kinderen, een wereld is waar je zo maar verdachte kan zijn. En dat heftige ongerichte emotie soms kan leiden tot ongewenste schandpalen.
Twitter als spiegel en doorgeefluik. Zelfs het slachtoffer van seksueel misbruik begreep uiteindelijk wat mijn doel was.
Ik vind Twitter geweldig. Maar ik zie ook dat niet iedereen zo enthousiast is. En niet in de laatste plaats collega-journalisten. Ze zien er de meerwaarde niet van in en dan druk ik me nog voorzichtig uit. De kritiek verrast al lang niet meer: "Waarom zou iemand moeten weten wat ik doe? Wat ik eet of wanneer ik naar de wc ga?"
Die kritiek is volkomen terecht. Als je blijft hangen in hoe Twitter ook kan zijn. Maar Twitter is meer dan een ordinaire, impulsieve chatbox voor mensen met een aandachtsprobleem. Twitter kan onderdeel worden van je werk.
Het kan je als journalist letterlijk verhalen opleveren. Omdat je makkelijk toegang hebt tot mensen die specifiek ergens verstand van hebben. Die midden in een ontwikkeling zitten. Die je soms uit eigen initiatief benaderen. Omdat ze je kennen.
Ook op Twitter heerst de 'gun-factor'. Als je laat zien wie je bent, kun je krijgen waar je om vraagt. Digitaal netwerken is niet veel anders dan een standaard netwerkborrel. En ook daar praat je eerst over koetjes en kalfjes voor er zaken worden gedaan. Mijn eerste verhalen met Twitter als startpunt hebben inmiddels de krant gehaald.
Ik zie Twitter inmiddels als een aanwinst voor mijn werk. Omdat ik dagelijks en direct toegang heb tot honderden mensen die meer weten dan ik zelf kan weten. Die boeiende vragen stellen. Met andere invalshoeken komen. Oplossingen weten of je introduceren in hun eigen sociale netwerk. Mensen die reageren op je verhalen en je stellingen. Die je prikkelen. Mensen die je kunt bereiken. Interactie.
Want roept de journalistiek zelf niet steeds harder dat we niet langer 'die alwetende meneer van de krant' moeten zijn? Die wel even voor ons uitmaakt wat belangrijk is en wat niet? Dat we niet alleen moeten zenden, maar ook eens moeten ontvangen?
Nu kan het.
En het is nog leuk ook.