'Breedbandinternet is de elektriciteit van het digitale tijdperk'
- 30 maart 2010
Niet mijn woorden, maar van Gordon Brown, eerste minister van Groot-Brittannië. Hij gaf maandag (22 maart) een speech over hoe hij de digitale toekomst van zijn land ziet. Een visionair verhaal over dienstverlening, economische kansen, open data en een transparantere en participatievere overheid. Eerder bracht de Britse overheid al het rapport Digital Britain uit.
Brown zet een visie neer (en niet voor het eerst) die vele terreinen beslaat: van breedband tot e-participatie, maar hij brengt internet ook in een politieke context: de sociale en economische betekenis, de potentie om het democratische gehalte van de samenleving te vergroten en de noodzaak voor de overheid om een integrale visie te ontwikkelen die verder gaat dan techniek alleen.
In het kort komen die doelstellingen neer op twee hoofdpunten:
- – Door gegevens en informatie openbaar en herbruikbaar te maken kunnen nieuwe economische initiatieven ontstaan zonder directe steun vanuit de overheid;
- – Overheidsdienstverlening kan meer op maat worden gemaakt voor burgers waardoor zij zelf meer controle krijgen over wat zij willen bereiken.
Om aan die doelstellingen invulling te geven wil hij:
- – het land digitaliseren door elk huishouden breedbandtoegang te geven;
- – de overheidsdienstverlening personaliseren door overheidsinformatie online beschikbaar te stellen;
- – een kostenreductie van 11 miljard pond realiseren door efficiëntere werkwijzen, bijvoorbeeld door de inzet van open data en nieuwe technologie.
In totaal wil Groot-Brittannië op deze manier zelfs 20 miljard bezuinigen. Hij noemt ook andere besparingsmogelijkheden door middel van online dienstverlening. Verder gaat hij in op mogelijkheden om bedrijfsvoering van de overheid te centraliseren, et cetera.
In oktober 2009 besloot de Finse overheid dat breedbandinternet een recht is voor elke Fin vanaf 1 juli 2010. Brown wil ook die kant op. Internet biedt mogelijkheden om de kwaliteit van leven te verbeteren: mensen kunnen in contact blijven ondanks afstanden, de kosten van levensonderhoud kunnen omlaag gebracht worden, we kunnen duurzamer met energie omgaan, professionals in de zorg en het onderwijs kunnen meer reikwijdte krijgen dan alleen hun spreekkamer of klaslokaal en ga zo maar door.
Toegang tot internet is een voorwaarde voor al die mogelijkheden en verbeteringen. Breedband is voor het digitale tijdperk wat elektriciteit was voor het industriële. Het moet dan ook voor iedereen beschikbaar zijn. Een digitale kloof moet voorkomen worden. Internet empowert burgers en ondernemers.
Niet alleen in de samenleving heeft internet een enorm potentieel, ook de overheid kan er een nieuwe fase mee ingaan. In de eerste plaats waar het gaat om dienstverlening. Van Directgov (het Britse programma voor e-overheid, gelanceerd 2004) naar Mygov, zodat overheidsdiensten net zo makkelijk zijn als online winkelen, een reis boeken via internet of online bankieren. Niet de ambtenaar moet daarbij centraal staan, maar de burger. Dienstverlening op maat, zodat burgers meer controle krijgen over hun eigen leven. Idem voor bedrijven. En op basis van het gebruik en hun reacties en commentaren worden de diensten voortdurend verbeterd.
Maar het gaat niet alleen over dienstverlening. Op termijn wil Brown met deze nieuwe technologieën ook de kern van het beleidsproces veranderen en de politiek zelf vernieuwen: meer participatie, meer invloed op beleidsvormingsprocessen, nieuwe manieren om mensen te betrekken, overheid en samenleving die samenwerken als partners. Dat vraagt om een open overheid: minder geheimhouding, meer decentralisatie en meer samenwerking over organisatiegrenzen heen. 'All that is required is the will and willingness of the centre to give up control.'
Ter ondersteuning van zijn pleidooi noemt Brown de gebruikscijfers van zijn eigen site: number10.gov.uk. De site biedt maakt gebruik van diverse 2.0-mogelijkheden en biedt burgers allerlei manieren om te reageren en te interacteren. Het is een soort voorhoede van de Britse overheid en trekt veel dynamiek aan. Het lijkt wat raar dat hij in zo'n speech specifiek ingaat op die cijfers. Je zou bijna denken dat hij zich daardoor is gaan realiseren waar de participatieve en democratische potentie van internet ligt.
Eerder brachten landen als de Verenigde Staten (PDF, 81 kb) en Australië al visies naar buiten over hun digitale toekomst. Ik heb de indruk dat Groot-Brittannië ook op de goede weg is. Het feit dat de premier deze visie uitspreekt, is een soort afsluiting van een eerste fase.
Zover zijn we in Nederland nog niet. Er is veel gaande, maar aan zo'n visie op een digitaal Nederland en een Nederland 2.0 ontbreekt het nog steeds. Ik constateer dat nu niet voor het eerst, zie mijn blogs over data.gov.nl en op Webwereld. Waar ligt dat aan?
Kritiek is er overigens ook op de toespraak van Brown, zoals deze blog en van Gartner-onderzoeker Andrea di Maio. Hij is bang dat Brown (en de overheid) een te grote broek aantrekt. Uiteraard is er heel wat aan te merken op Browns verhaal: het bevat veel geloof in de heilzame werking van open data, niet alle aspecten zijn even diep doorgedacht (bijvoorbeeld over democratie en participatie) en gaat het hier nu om een investering of een bezuiniging? Maar zonder visie zijn we nergens (zie ook mijn commentaar op Di Maio) en dat de premier hier deze visie uiteen zet en er plannen aan koppelt, is niet niks. Daar kunnen we als Nederland nog steeds een voorbeeld aan nemen.
Wat denk jij? Heeft Nederland zo'n visie nodig? Of ben je het eens met Di Maio dat de overheid een dergelijke belofte niet kan waarmaken? Laat het me weten!