Vol overgave: the Bennett place
Kwartier
Op ruim een kwartier rijden van Chapel Hill heeft iets soortgelijks plaatsgevonden als bij Appomattox. De reden waarom het minder bekend is, is waarschijnlijk omdat het niet ging om de overgave van de ongenaakbare (en alomtegenwoordige) Robert E. Lee en de Ulysses "Butcher Sam" Grant. Toch waren de twee generaals die hier om de tafel gingen zitten met elkaar niet de minsten—William Tecumseh Sherman is, zeker in het Zuiden, berucht geworden en Joseph E. Johnston kan ook worden gezien als een goede generaal voor het Zuiden.
Eerder vanmorgen was het lichtelijk bewolkt, maar als we uit de auto stappen bij de site, komt de zon al voorzichtig tevoorschijn. Bij binnenkomst word je meteen geconfronteerd met een boodschap: "Free admission. Suggested donation adults $3," wat eigenlijk betekent dat ze verwachten dat je geld doneert. Dat zal wel iets met wetgeving te maken hebben, maar ik doneer het geld en we lopen de gift shop in en kijken wat rond.
De baliemedewerker
De jongeman achter de balie heet ons welkom, zegt dat over 10 minuten een introductiefilm begint en geeft ons een briefje: een self-guided tour, omdat er vandaag geen gidsen beschikbaar zijn. Morgen is namelijk de 149e verjaardag van de gebeurtenis die hier herdacht wordt en ze zijn hard bezig de dingen daarvoor te regelen. Dat weerhoudt hem er overigens niet van om te praten. Als Megan een set kaarten koopt, hoor ik hem van wal steken over hoe de Britten het wel fijn vonden dat de Amerikanen een burgeroorlog uitvochten, want dat zorgde alleen maar dat ze met een verzwakt ander land te maken zouden krijgen.
En hij gaat door. Over de Engelsen gesproken, zegt hij bijvoorbeeld: je had mensen wier grootvader nog in de Revolutionaire Oorlog gevochten hadden tegen de Britten voor bepaalde principes, tegen onderdrukking en voor vrijheid en nu werd de Burgeroorlog gevochten tussen mensen uit die Republiek die ze gevormd hadden. Maar wie had er gelijk? Als je kijkt naar het feit dat het Noorden vocht voor het behoud van de democratische republiek die gevormd was met de strijd tegen Engeland, dan hadden zij gelijk, vanuit de ogen van de grootvader. Maar als je kijkt naar het principe waar ze voor vochten, het Noorden dat zich steeds meer ging bemoeien met hun privéleven, net als de Britten destijds, dan is het juist heel Amerikaans om je los te worstelen uit de greep van de natie waartoe je behoort.
Hij zegt nog meer, over hoe hij hier uit de buurt komt, dus dat wel te raden is waar zijn sympathieën liggen; over hoe slavernij niet dé oorzaak was van de oorlog, maar één van vele; en over hoe Lincoln een gewiekste politicus was, omdat de zaak van de Unie verminderde, dus juist de groeiende populariteit van anti-slavernij wilde gebruiken om de oorlog te winnen (impliciet zegt hij dus dat Lincoln louter om politieke redenen de Emancipatie verklaarde, wat grotendeels juist lijkt, maar wel heel partijdig geïnterpreteerd is). Tenslotte, als Megan en ik stil staan te kijken, zegt hij dat hij wel kan zien dat we een beetje overweldigd zijn en hij vraagt zich af hoe veel we daarvan hebben meegekregen. "I'm not calling you an idiot," verzekert hij me, maar hij snapt dat niet iedereen even thuis is in de stof als hij—want hij is er altijd mee bezig.
De reden waarom ik blijkbaar nogal bedenkelijk kijk, is niet omdat ik er niks van snap, maar dat heeft te maken met mijn introverte karakter en het feit dat ik in mijn hoofd zo veel mitsen en maren maak, dat ik niet zo goed weet waar ik moet beginnen of wat ik moet zeggen. Dus ik vraag maar of hij een historicus is—om een beetje een beeld te krijgen van de manier waarop hij tot zijn oordelen en inzichten is gekomen. Hij heeft een opleiding genoten, zegt hij, al zegt hij niet welke, dus de graad die hij heeft wordt ook niet veel duidelijker. De Burgeroorlog heeft hij bestudeerd sinds hij drie turven hoog was en hij heeft veel gelezen en veel met mensen gepraat die de oorlog langer bestudeerd hebben en er dus meer vanaf weten. Zijn antwoord is nikszeggend, eigenlijk, want de mensen die hij spreekt kunnen allemaal lid zijn van de Sons of the Confederate Veterans en de boeken die hij leest kunnen allemaal met een bepaalde, bevooroordeelde invalshoek geschreven zijn. Die zijn er genoeg en des te meer ik zelf lees en hoor over het onderwerp, des te beter ik leer inzien hoe selectief sommige mensen omgaan met bronnen en informatie—of het nou gaat om informatie voorzien of informatie opnemen. Neem het voorbeeld van de gids uit Charleston, die wel aangaf wat Lincoln gezegd had over het behoud van forten, maar niet over het niet initiëren van een oorlog.
Wat ik eigenlijk dacht, maar waar ik niet aan toe kwam door zijn vlotte babbel ("I could talk all day," zegt hij op een gegeven moment, en ik heb geen enkele reden om daar aan te twijfelen), was de valse dichotomie die hij creëerde door zijn keuze om het Zuiden gelijk te geven of het Noorden. Het is een truc die veel gebruikt wordt in discussies (of in de weergave van discussies), waarbij je bepaalde opties presenteert waaruit gekozen kan worden, maar waarbij je andere opties weglaat.
Neem bijvoorbeeld de gedachte die ik had aan de Amerikaanse Revolutie. Die werd, zo zou je kunnen argumenteren, niet gevochten omdat Amerikaanse Britten onderdrukt werden door de koning. Sterker, als je kijkt naar de Onafhankelijkheidsverklaring, dan is dat niet alleen een verklaring van onafhankelijkheid; het is vooral een rechtvaardiging van die verklaring, een rij aanleidingen om tot de verklaring te komen. Maar veel van de dingen die worden toegewezen aan de koning (van wie ze beweerden dat hij een tiran was), waren helemaal niet door hem gedaan. Nog in 1763 waren Amerikanen trots om Brits te zijn. De Fransen waren verslagen in de French-Indian / Seven Years War, dus de Britse Burgers in de koloniën waren blij met hun regering en hun leger, dat ze beschermd had tegen de agressie van Frankrijk en de Indianen. Alleen had die oorlog nogal wat gekost, dus er moest geld opgebracht worden. De Amerikanen verdienden 20x zo veel als hun medeburgers aan de overkant van de plas en ze betaalden minder belasting. Dus het was niet vreemd dat zij meer belasting moesten gaan betalen om de oorlog die deels gevoerd was voor hun bescherming te bekostigen. Schandalig, vonden de Amerikanen, dus kwamen ze in opstand.
Deze schets is wel heel kort door de bocht, maar je kunt hieraan zien: misschien had opa niet eens gelijk in de oorlog tegen de Britten, dus waarom zouden Noord of Zuid überhaupt gelijk hebben? Maar je kunt ook kijken naar de lange lijst van misstanden die Jefferson opstelde om de keuze te rechtvaardigen en het feit dat hij in de onafhankelijkheidsverklaring spreekt van "prudentie" als het gaat om het recht op revolutie. Om nog maar te zwijgen van de interne inconsistentie van het argument om vrijheid, als je daarmee 4 van de 9 miljoen bewoners van de zuidelijke staten in slavernij houdt.
Dat waren enkele gedachten die mijn hoofd doorkruisten, toen hij me verzekerde dat ik geen idioot was. Ach ja, het is niet louter een zegen om introvert te zijn.
The Bennett Place
Het filmpje dat we kijken geeft een korte introductie van de familie Bennett en hoe Sherman en Johnston uiteindelijk op deze plek terechtkwamen, via Georgia en South Carolina, en de ontmoetingen die ze hier hadden. Sherman en Johnston wilden beiden hetzelfde, na jarenlange oorlog: vrede. En daartoe gingen ze gesprekken aan. Sherman bood dezelfde voorwaarden aan Johnston als Grant aan Lee, maar Johnston zei dat Lees leger geen kant meer op kon, terwijl zijn leger nog naar het zuiden kon. Dus het kostte een week en enkele ontmoetingen voor ze tot een overeenkomst kwamen. Jefferson Davis vond dat Johnston zijn leger moest ontbinden, zodat ze de oorlog konden voort zetten met guerillaoorlogsvoering en Davis de cavallerie kon gebruiken om Richmond te ontvluchten.
Het liep anders. Johnston gaf zijn leger van in totaal 89.000 soldaten over—de grootste troepenovergave in de Amerikaanse Burgeroorlog. Ondanks dat iedereen Appomattox herinnert als de grote overgave en de afsluiting van de oorlog, was deze overeenkomst tussen Sherman en Johnston in feite het einde van de oorlog, want er waren weinig andere troepen over in het veld.
The Bennett Place is eigenlijk een soort mini-openluchtmuseum, met drie gebouwen en een monument. Dat monument is het Unity-monument, opgericht in 1923. We lopen naar buiten, richting het monument dat baadt in de nu volledig doorgebroken zon. Het bestaat uit twee pilaren met daarop een steen met "Unity" erin gegraveerd, die de twee stenen bij elkaar houdt. Het is een simpel monument en de symboliek is typisch voor de broederschap die in die tijd werd benadrukt tussen burgers van Noord en Zuid.
Erachter staat het huis waar Johnston en Sherman elkaar verschillende keren hebben ontmoet om voorwaarden te bespreken. Hoewel, het echte huis is in 1921 afgebrand, dus behalve de schoorsteen is het huis niet dat waarin de generaals hebben gezeten. Het is eigenlijk de Proctor boerderij, dat hier in de buurt stond en in 1840 werd gebouwd. De folder met uitleg over de gebouwen formuleert het nogal vreemd: "Through slight modifications the house was restored to resemble an almost exact duplication of the original Bennett home"—waarmee ze natuurlijk bedoelen dat het moet lijken op de Bennettwoning zelf. Het is een vreemde gewaarwording, dat we lopen door een huis dat uit dezelfde tijd stamt en er hetzelfde uitziet, op dezelfde plek staat, maar het huis zelf niet is. Maar ik raak in elk geval de schoorsteen aan van het huis waar de overgave getekend is—en zo kom ik er toch nog in de buurt.
Ernaast staan nog twee gebouwtjes: een rookgebouw, voor vlees en groenten, en een keukengebouw, beide ook van de Proctorwoning gehaald, met eenzelfde model als de originele Bennett place. Verder is er een put en een zogenaamde Ash Hopper, waarmee met behulp van kolen en as ingrediënten voor zeep, verf en een soort kunstmest werd gemaakt.
Er is overigens ook nog een soort muziektent/tuinhuisje, een curiositeit in het park. Het heeft namelijk helemaal niets te maken met het huis of met de overgave. Het werd in 1916 opgericht voor de plaatselijke Rotary Club, maar het moest in 1924 worden afgebroken vanwege bouwplannen van de gemeente. Dus braken ze het af en ze herbouwden het op deze plek, "to enhance the Bennett Place park," aldus de folder. Ik moet er eigenlijk wel om lachen, omdat het zo gek is, maar ook omdat het enigszins typeert hoe (soms) met historische plekken en de presentatie ervan wordt omgegaan in dit land. Hoe kleinschalig ook, dit is een mooie plek met allerlei van dat soort elementen in zich.
Sage en regen
Het weer slaat om als we richting Sage rijden, een vegetarisch restaurant met lokale faam, dat vlakbij Megans huis ligt. Als we net zitten vraagt Megan zich luidop af of ik de enige man ben, maar buiten, half verscholen achter een gordijn, ontwaar ik een andere man en er komen geleidelijk meer mannen binnen, dus het is een toevallige momentopname. Ik eet er heerlijke linzen/spinazie/noedel/muntsoep en vegetarische kipstukjes in kokos/currysaus en bruine rijst, die er beide een beetje oubollig uitzien, maar die uitstekend en verrassend smaken. Dus het is een zeer geslaagd restaurant, in mijn ogen.
Buiten is het gaan regenen—en hard ook. 's Middags wordt dat alleen maar erger, met harde onweersknallen, maar het levert een prachtig beeld op boven de bomen achter het huis. Al met al is het een gepast einde van mijn vakantie: het einde van de oorlog en het einde van het mooie weer (ook al wordt het dit weekend vast weer mooi weer; het contrast is treffend genoeg voor me).
Het was een geweldige ervaring. Als ik terugdenk aan alles wat ik gedaan en gezien heb, de mensen die ik (opnieuw) gezien heb, of onderweg voor het eerst gesproken heb, dan prijs ik mezelf gelukkig met deze ervaring. Onvergetelijk. En met behulp van deze weblogs kan ik er iedere moment weer over terug lezen, mocht ik heimwee krijgen naar mijn vakantie.