Nader Verklaard
Lente begint op eerste warme dag
20 maart 2014
-
Donderdag 20 maart is volgens de astronomische kalender de eerste lentedag van 2014. De zon staat om drie minuten voor zes uur precies boven de evenaar. In De Bilt is de temperatuur vandaag voor het eerst dit jaar tot boven de 20 graden opgelopen. Daarmee is de eerste lentedag tevens de eerste warme dag (maximumtemperatuur 20 graden of hoger).
De eerste twintigers zijn dit jaar vroeg. In het zuiden en oosten van het land is de temperatuur al op 9 maart boven de 20 graden gekomen. In Maastricht werd die dag zelfs 21,9 graden gemeten. Op 20 maart is de temperatuur in het zuiden van ons land zelfs nog hoger opgelopen tot plaatselijk 23 graden. De eerste warme dag van het jaar valt in De Bilt meestal in april, maar in 1961 en 1990 was dat in De Bilt al op 17 maart het geval. In Limburg en Brabant worden deze waarden in het algemeen eerder in het jaar bereikt.
De vier seizoenen (bron: Eumetsat)
Begindatum van de lente
De begindatum van de lente valt niet altijd op de 21e van de maand, zoals vaak wordt gedacht.Sterker nog, alle komende jaren tot en met 2101 begint de astronomische lente niet op 21 maart, maar op 20 maart. In sommige jaren, zoals 2044 en 2048 begint de lente zelfs al op 19 maart.
De lentedatum is van belang voor berekening van de datum van het paasfeest. Pasen wordt gevierd op de eerste zondag na de "kerkelijke" volle maan die op of na 21 maart valt. De seizoensindeling is gebaseerd op de stand van de aarde ten opzichte van de zon. De seizoensverschillen vinden hun oorzaak in de schuine stand van de as waar de aarde om draait. Hierdoor komt de zon op het noordelijk halfrond in de zomer hoger boven de horizon dan in de winter. De zon schijnt in de zomer dan ook langer dan in de winter.
Dag en nacht duren op de eerste lentedag overal ter wereld even lang, maar niet exact. In ons land duurt de dag waarop de lente begint alweer ongeveer 10 minuten langer dan de nacht. Verschillen die het gevolg zijn van het feit dat de tijdstippen van opkomst en ondergang van de zon betrekking hebben op de bovenrand van de zon. Bovendien is de zon door breking van stralen in de atmosfeer nog kort zichtbaar terwijl zij in werkelijkheid al onder is.
Als de luchttemperatuur direct en alleen op de zon zou reageren zou 21 juni, de langste dag, ook de warmste moeten zijn. Die dag zou dan midden in de zomer moeten vallen. In werkelijkheid loopt de temperatuur langzamer op. Dat komt door de invloed van oceanen en zeeën. De opwarming van zeewater door de zon gaat langzamer dan de opwarming van land. Een deel van de warmte wordt meteen teruggegeven aan de lucht, terwijl een ander deel van de warmte in diepere aard- en oceaanlagen terechtkomt. Die diepere lagen in de oceaan geven hun opgeslagen warmte langzaam af aan de lucht.
Onder invloed van het nog koude water van de Noordzee en overheersende aanvoer van lucht vanaf zee begint aan de kust het warmere seizoen later dan in het binnenland. Als de seizoensindeling alleen zou afhangen van de temperatuur, dan blijkt dat de lente in Zuid-Limburg gemiddeld al op 9 maart begint en op Terschelling pas op 23 maart.
Om praktische redenen gebruiken de weerkundigen een andere seizoensindeling. De Societas Meteorologica Palatina, een van de eerste internationale weerorganisaties besloot in 1780 om drie kalendermaanden als één seizoen te beschouwen. Volgens de klimatologische indeling is de lente dus al begonnen op 1 maart en duurt dit seizoen tot en met 31 mei. Zo kunnen seizoenen beter met elkaar vergeleken worden.
Eerste uitgave:
31-05-04
Laatste wijziging:
20-03-14