Het museum van de stilte
Het Kröller-Müller Museum is het museum voor de beeldende kunst in de stilte.
In de stilte van de natuur, temidden van rust en ruimte.
Stilte is zeldzaam geworden, om haar te vinden moet je moeite doen. Op de Veluwe, in het Nationaal Park De Hoge Veluwe, waarin het museum ligt, is ze nog voelbaar en hoorbaar. Ja, hoorbaar, in het ruisen van de bomen, in dierengeluiden, zoals het krassen van de raven of het burlen van de herten in de nazomer. In ons museum realiseer je je wat stilte is, wanneer je geroezemoes van mensen hoort of geluiden van bewegende kunstwerken opvangt. In het museum is het oog belangrijker dan het oor of de mond. Stilte opent de geest.
Ons museum wil mensen de gelegenheid geven om, oog in oog met kunstwerken van hoge kwaliteit, de gedachten een vlucht te laten nemen en wat te leren of simpelweg de drukte even achter zich te laten en zich te ontspannen.
Leidraad daarbij is de moderne kunst van, pakweg, de afgelopen 150 jaar.
Wat mij fascineert in de ontwikkeling van de kunst is het steeds weer openen van nieuwe perspectieven, soms door heel bewust oude zienswijzen af te breken, soms juist door het bestaande in het nieuwe op te nemen. Verandering en vernieuwing zorgen voor levendigheid, nieuwsgierigheid, openheid en leiden tot respect en waardering. Daar waar de aandacht voor de continue procesgang stokt en consolidatie optreedt, ideeën tot dogma's worden en canons worden opgesteld, treedt verstarring in en wordt macht belangrijker dan verbeelding.
Het museum loopt het gevaar om zijn macht te misbruiken om de historische ontwikkelingen als onontkoombaar en eenduidig te presenteren. In zekere zin is elke keuze die een museum doet een vorm van machtsuitoefening, het opleggen van een bepaalde visie op de geschiedenis. Het Kröller-Müller Museum is zich daar zeer van bewust. Het beeld van de ontwikkeling van de moderne kunst, dat dit museum geeft, is zeer gekleurd door een typisch westerse, 20ste-eeuwse modernistische visie. Ons uitgangspunt is om de collectie, waar sinds 1906 continu voor verzameld wordt, zoveel mogelijk in zijn waarde te laten, maar door wisselende presentaties, door educatie en informatie, en door weloverwogen aankopen van recente kunst het idee van een uitgekristalliseerde hiërarchie tussen de kunstwerken onderling te ondergraven en de steeds wisselende betekenissen ervan te benadrukken.
Daarbij hebben wij de stilte en de natuur en de rust en de ruimte die daarvan uitgaan heel hard nodig. De kunst vraagt aandacht en vergt enige nieuwsgierigheid. Als u die wilt opbrengen, bent u goed toegerust om de bijzondere ervaring, die het Kröller-Müller Museum biedt, te ondergaan.
Evert van Straaten
Directeur van het Kröller-Müller Museum