Capillariteit
Capillariteit (of capillaire werking) is een verschijnsel uit de natuurkunde waarbij, bijvoorbeeld, water in een zeer fijn buisje hoger stijgt dan het omringende vloeistofniveau, en zo een concaaf oppervlak vormt. Zulke fijne buisjes worden ook wel haarbuisjes of capillairen genoemd. Hoe fijner de buisjes, hoe hoger het water kan stijgen.
De kracht waarmee het water in de buisjes, als het ware, omhoog gezogen wordt noemen we capillaire kracht. Die kracht is kleiner naarmate de capillairen fijner zijn. De krachten die een rol spelen zijn cohesie, adhesie, en oppervlaktespanning. Alhoewel de capillaire kracht kleiner is naarmate een capillair een kleinere diameter heeft, zal het water toch verder stijgen, omdat het volume, en daarmee de massa van omhoog getrokken water, kwadratisch afneemt met de diameter.
In een praktische toepassing gebruikt men de capillaire werking om bij solderen de, door verhitting, vloeibaar gemaakte soldeer evenredig "op te laten zuigen" in de zeer nauwe spleet tussen, bijvoorbeeld, een messing ring om een koperen pijp. In de scheikunde wordt er gebruikgemaakt van dit fenomeen in sommige soorten van dunnelaagchromatografie waarbij de mobiele fase zich hierdoor over de stationaire fase verplaatst.
In de natuur[bewerken]
In de bodem worden capillaire buisjes gevormd door de aaneenschakeling van kleine holten die er tussen de bodemdeeltjes zijn. Het grondwater kan dan via die kanaaltjes opstijgen. Een gedeelte van dat opstijgend water bereikt via de fijnste buisjes zelfs het bodemoppervlak en kan er verdampen. In de bovenste 20-30 cm is er een evenwicht tussen kanaaltjes met opstijgend water, en die met lucht. Dit is ideaal voor de plantenwortels. Uit de kennis van de grootte van de minerale gronddeeltjes kan afgeleid worden dat die kanaaltjes fijner zijn naargelang de grond dichter is.
Zie ook[bewerken]
Referenties[bewerken]
- NASA's Capillary flow Experiment (10 juli 2011) Geraadpleegd op 15 december 2011