08-11-2007 • SP-Kamerlid Arda Gerkens heeft in het door haar aangevraagde spoeddebat over de GPD-affaire de cultuur van 'politieke marketing' aan de kaak gesteld. Beeldvorming gaat voor dit kabinet boven alles, zo lijkt het. En sommige ambtenaren gaan veel te ver om die beeldvorming te sturen. Dat blijkt uit de 366 inbraken op het netwerk van de Geassocieerde Pers Dienst die deze week aan het licht kwamen. Is dit een probleem van het ministerie van Sociale Zaken, of heerst deze cultuur op meer departementen?
Ruim een jaar lang kijken de voorlichters van minister Donner en staatssecretaris Aboutaleb op het ministerie van Sociale Zaken illegaal naar ongepubliceerde artikelen op het besloten netwerk van de GPD. De voorlichters, oud-journalisten van GPD, verschaften zich echter illegaal toegang tot het netwerk. Dat kwam onlangs aan het licht toen hun chef met de GPD-redactie belde over een nog ongepubliceerd artikel dat de voorlichters alleen hadden kunnen lezen op dat netwerk waar ze niet mochten komen. De chef pleitte voor aanpassing van het artikel, dat over het ontslagrecht ging.
Arda Gerkens: "Niemand weet zo goed als deze minister hoe ernstig dat is, zo'n inbraak. Als minister van Justitie kwam hij met een wet om computervredebreuk aan te kunnen pakken. Hij vond het vergrijp zo ernstig dat hij er een gevangenisstraf van één tot vier jaar aan heeft verbonden. Terecht, want computervredebreuk is inbraak."
"Twee voorlichters, die dagelijks nauw samenwerken met bewindslieden van dit kabinet, hebben er kennelijk geen moeite mee om 366 keer in te breken. De kennis, de informatie die ze daarbij hebben ontvreemd, is gedeeld met hun chef. Is deze gestolen informatie ook met de bewindslieden gedeeld? En zo ja: wisten zij van de herkomst van de informatie?"
"Toen de chef van de voorlichters ontdekte dat zijn ondergeschikten herhaaldelijk ernstige wetsovertredingen begingen, heeft hij toen aangifte gedaan bij de bevoegde autoriteiten? Nee, dat deed hij niet. Sterker nog, hij gebruikte de artikelen. Waarom deed hij dit niet en welke consequenties zal dat volgens de minister moeten hebben?"
"Heeft de chef zijn bewindslieden of het hoofd communicatie van het ministerie op de hoogte gesteld van deze inbraakpraktijken? Zo ja: waarom hebben die dan geen aangifte gedaan?"
"Op het ministerie van Sociale Zaken lijkt een cultuur te heersen waarin ambtenaren zich zonder scrupules schuldig maken aan strafbare feiten. Een cultuur waarin de politieke marketing zo belangrijk is geworden dat alle normen en waarden overboord zijn gegooid. Nee, de medewerkers hebben geen artikelen gewijzigd, dat konden ze gelukkig niet. Maar als ze het wel hadden gekund? Waren zij het ook die de Handelingen hebben gewijzigd, toen deze minister zijn eigen foutieve uitspraken liet aanpassen? Hoe ver gaan de spindokters van dit departement om de berichtgeving te beïnvloeden?"
"Een minister is politiek, maar ook materieel verantwoordelijk voor de cultuur waarin dit soort zaken kunnen plaatsvinden. Was hij zich de afgelopen tijd bewust van het klimaat op zijn ministerie, waarin medewerkers meerdere malen konden inbreken en niet eens gecorrigeerd of bestraft werden toen hun chef dit ontdekte? Sluit hij uit dat hij zelf een deel van deze cultuur is, of op zijn minst een slecht voorbeeld heeft gegeven door zelf de Handelingen te willen wijzigen? Hoe sluit hij dat uit? Welke stappen heeft hij ondernomen om het klimaat op zijn ministerie te wijzigen?"
"Een andere vraag die opkomt: heerst deze spincultuur alleen op het ministerie van Sociale Zaken? Sluit u uit dat dergelijke interventies ook op andere ministeries kunnen voorkomen?"
"De minister heeft een onderzoek laten instellen naar de gebeurtenissen. Dat lijkt mij onvermijdelijk. Maar vandaag hoop ik al antwoord te krijgen op de vraag welke stappen de minister heeft genomen om te voorkomen dat er een cultuur kan heersen op zijn ministerie waar waarheid en werkelijkheid ondergeschikt zijn aan het belang van het Kabinetsbeleid."
Aan het slot van het debat diende Gerkens namens de SP een motie in waarin wordt voorgesteld om een parlementair onderzoek te houden naar de cultuur en werkwijze van de afdeling voorlichting van het ministerie. Deze motie zal volgende week in stemming worden gebracht.