Dit wordt een doodsaaie tekst omdat er geen ander doel aan vast zit dan de poging om iets te vertellen over hoe ik op dit moment werk aan mijn theaterprogramma. Dus daarmee is de kans groot dat het voor velen een hoop geleuter is. Het zei zo. Mocht je nu inderdaad vinden dat ik leuter ga dan snel iets anders doen. Zo niet dan zal ik proberen een inkijkje te geven in mijn manier om tot iets, in dit geval een volwassen theaterprogramma, te komen. Spring voor de grap eens in mijn grote rubberboot maar doe wel een zwemvest aan en een helmpje op.
Voor de start
Tot mijn eigen verbazing ben ik theater aan het maken. Eerlijk is eerlijk, dat was helemaal niet de bedoeling. Ik geloof in het begrip 'flow' in die zin dat er soms perioden zijn waarin ik me moet laten leiden door de ogenschijnlijke toevalligheid van mijn leven om op die manier tot kunst te komen. En dus maak ik nu theater. Als ex-controlfreak help ik die flow wel een handje door te koppelen met andere talentvolle en vooral bijzondere mensen en dat leidt onveranderlijk tot verbijsterende ervaringen die vervolgens die flow weer even een andere kant op laten meanderen. Als de term nog niet bestaat dan claim ik hem bij deze, ik doe aan 'mental rafting'.
Het vertrekpunt
Ik ben met een simpel idee begonnen. Inmiddels negen weken terug begon het idee van een kleinkunst programma vat op me te krijgen. De aardigheid is dat er geen seconde de vraag was wat de begrenzing van dat idee zou zijn. Nu ik druk aan het schrijven ben en me omringt weet met een aantal heel bijzondere mensen merk ik dat het denken over grenzen alleen maar abstracter is geworden. De vraag is niet zozeer wat er kan maar eerder hoe dat wat ik bedenk en wat anderen me aandragen in elkaar kunnen grijpen. Zelfs zonder een eerste keer samen in mijn atelier / theater laboratorium gewerkt te hebben merk ik dat beelden en mogelijkheden van anderen een uitwerking op me hebben die alleen maar meer mogelijkheden doen zien. En meer inhoud aan het programma geven. Maar bij het vertrekpunt was er dus niet meer dan een schets van een eenvoudig en relatief lief cabaretprogramma. Verhaaltje, sketchje, liedje, verhaaltje, typetje, liedje, en zo verder.
De eerste stroomversnelling
Mijn programma in wording 'Van de barkruk gevallen', waarin Anna Reiziger vanaf haar kruk in haar stamkroeg de wereld voorbij ziet komen en daar een mening over heeft maar geen onderdeel van is, veranderd tijdens de gesprekken en de experimenten die ik doe. Was er eerst dus een basisvorm van een oude stijl cabaret, nu transformeert die vorm in een theatervorm met meer disciplines. De mogelijkheden van de technologie die @differentieel me brengt leiden tot een grotere rol voor bewegingstheater waarbij door de gesprekken met weer anderen het me steeds duidelijk wordt dat Anna weliswaar geen deel uitmaakt van de wereld die ze ziet maar juist wel een interactie met die wereld heeft. Er zijn momenten in de voorstelling waar Anna de wereld verandert door stemmingen en door beweging. Niet 'out of the box' denken maar 'out of the box' bewegen. Van de simpele vorm verandert het programma in opbouw nu dus naar een vorm waarin technologie een middel wordt om een buitenwereld vorm te geven en daar vervolgens een interactie mee aan te gaan middels beweging en dans.
De draaikolk
Er vormt zich nu dus een programma dat verloopt van lief via mild tot spottend gevolgd door cynisch en hard om dan in waanzin te eindigen. Alsof Anna door die wereld die ze voorbij ziet komen tot waanzin gedreven wordt. Omdat ze vecht met die wereld en door het gevecht die wereld beïnvloedt, wordt na verloop steeds duidelijker dat niet zij het is die de waanzin in zich heeft maar het de wereld is die waanzinnig is en zij dat ontdekt en onthult. Daarmee is 'Van de barkruk gevallen' niet alleen meer een avond in een kroeg maar ook een blik op de waanzin van de wereld en een reis door het leven. Anna gaat kijkend naar de wereld rechtstreeks naar de verdommenis, maar wel met een glimlach en een lied. Uiteindelijk daagt ze de wereld uit en blijft de vraag over wie er dan wint. Anna of de wereld. Wie is de gek? Wie is de sterkste? Wie staat er aan het eind nog overeind? Op dit moment is er nog steeds geen sprake van een overvloed aan uitgewerkte teksten maar wel aan ideeën, concepten en beelden. De komende weken staan in het teken van visualisatie van die ideeën. Visualisatie in uitbeelding, toneelbeeld en in het werken aan de theatrale invulling van de waanzinnige trip van Anna. Zoals de vlag er nu voor staat wordt dat een proces dat niet meer volledig in mijn hand ligt maar dat ontstaat uit de interactie met andere kunstenaars die ik betrek bij het maken van het programma. Een beeldend kunstenares die zonder al teveel woorden me begrijpt en die zowel aan het visuele van het toneelbeeld zal bijdragen als aan de ideeën rond het inzetten van beweging en dans. Een regisseuse / theatermaakster die als sparring partner de theatrale invulling helpt te maken, de audio / video kunstenaar die met de mogelijkheden van de techniek een heel andere benadering van me vraagt dan de traditionele cabaret vorm die relatief statisch is. Mijn raft is een draaikolk in aan het duiken waarbij het nu nog helemaal niet duidelijk is hoe ding er weer uitkomt en aan welke kant.
De rivier voor me.
Hoe dan ook, dat raft komt die draaikolk uit met allerlei dingen en mensen aan boord en met ervaringen die in de draaikolk zijn opgedaan. Om direct daarna de rest van de rivier af te proberen te raften. Ergens aan het eind is er dan het theaterprogramma waarbij ondanks alle veranderingen onderweg een aantal zaken gewoon zullen zijn zoals ze aan het begin ook waren. Het blijft een programma van een voetbalwedstrijd lang. Twee keer drie kwartier met een pauze van een half uur zodat het publiek van acht tot tien uur in de avond vermaakt wordt. Om maar eens een vaste waarde te benoemen. En met de avond in de kroeg als rode draad zoals van het begin af aan de bedoeling was. Met verhalen, sketches, typetjes en liedjes, met beweging en dans en lawaai en licht en beeld. Maar met onverwachte draaien en een structuur van een toneelstuk waarbij de climax niet vermeden wordt. Maar de invulling is nog vrij, nu kan alles nog.
De constructie van mijn raft.
Om te doen wat ik wil en om de flow te kunnen volgen was me al snel duidelijk dat ik op alle gebied scherper moet worden, beter, geoefender. Het latje heb ik hoog gelegd en dat is dus de reden waarom ik, zoals in eerdere berichten al beschreven, mezelf nogal hard onder handen neem en onder handen laat nemen. Terug naar school dus met lessen in cabaret, mime, stemvorming, zang, acteren, visualisatie en tekstbehandeling met docenten die me stevig aanpakken. Niet alles tegelijk want acteren en tekstbehandeling komen later aan bod, vanaf april ongeveer. Op dit moment werk ik dus vooral aan stem, beweging en cabaret. Alles bij elkaar heb ik er de handen aardig aan vol wat me automatisch asocialer maakt want er is fors minder tijd beschikbaar voor mijn social life. Met de Literaire Salon er bij en het werk voor TEDx heb ik een vol programma dat er voor zorgt dat ondanks dat er wagonladingen energie nodig zijn er meer wagonladingen energie vrijkomen. De ene activiteit tikt tegen de andere aan waardoor er automatisch meer mogelijk wordt. Flowen dus en dat is heerlijk. Morgen maar eens wat rotzooien met papier, houtskool en krijt om aan de constructietekeningen van mijn raft te werken. Kijken of mij ogen en handen de beelden kunnen maken die er in mijn hersens leven.
Alice Verheij © 2010