Portret van de bijzondere belastinginspectie
Het keurkorps van de fiscus
De BBI is een afzonderlijke administratie binnen de Federale Overheidsdienst Financiën, bemand door bekwame fiscalisten met een gedegen opleiding. Door het intensifiëren van de strijd tegen fiscale fraude komt de BBI bijna dagelijks in het nieuws. Maar hoe gaan de elitetroepen van de fiscus nu precies te werk?
De BBI staat bij het grote publiek bekend als de dienst die fiscale fraude opspoort. Denk maar aan misbruiken in de diamanthandel of Belgen met vennootschappen in belastingparadijzen. Bovendien is ze actief bij controletaken van grote omvang waarbij een bijzondere fiscaaltechnische expertise vereist is. Dat kan gaan om complexe fiscale optimalisaties met internationale aspecten, om frauduleuze herstructureringen van multinationals of om misbruik van de notionele interestaftrek. De jongste jaren zien we dat de BBI zich bij uitstek focust op multinationals en grote ondernemingen. Zo worden op consequente wijze grote transacties doorgelicht. Bij mogelijke onregelmatigheden of optimalisaties zal de BBI trachten correcties aan te brengen. Hierbij kwalificeert de BBI transacties vaak ongegrond als frauduleus om druk te zetten om een voor hem ongunstig fiscaal akkoord op te dringen. Resultaat is rechtsonzekerheid, ondernemingen die uit België wegtrekken, en ondernemingen die terugkomen op het besluit om zich hier te vestigen. Terwijl voorheen fiscale constructies werden opgezet zonder voorafgaande ruling, is dat vandaag een must geworden.
Willekeur
Het gezag en de controle van het hoofdbestuur van de BBI is veeleer beperkt. De macht ligt voornamelijk bij de vijf individuele gewestelijke directies, die zelf beslissen welke dossiers ze uitpluizen, en welke taxaties, belastingverhogingen en boetes worden opgelegd. Vooral dat laatste leidt vaak tot een gevoel van willekeur. De BBI wordt daarbij extra geholpen door de wetgever. De nieuwe strafrechtelijke bepalingen over ernstige fiscale fraude en het gebruik van valse stukken die binnenkort van kracht worden, kunnen als voorbeeld gelden: de draagwijdte ervan is zeer onduidelijk en dus vatbaar voor verschillende interpretaties. De BBI gaat vaak heel doelgericht te werk, en kan gebruik maken van het volledige arsenaal aan onderzoeksmogelijkheden: fiscale huiszoeking, inzage in gerechtelijke dossiers, verhoren van belastingplichtigen en derden, bankonderzoeken, onderzoeken door informaticaspecialisten... Het is dan ook de BBI die het vaakst overgaat tot het melden van dossiers aan het parket. In de context van financiële crisissen en ontsporende begrotingen is het bon ton om te eisen dat fiscale zondaars de grootste bijdrage moeten leveren. De verzwaring van fiscale straffen, de aanwerving van nieuwe medewerkers bij de BBI, de opheffing van het bankgeheim wereldwijd, de uitbreiding van de witwaswetgeving laten dan ook weinig twijfel bestaan: een toename van het aantal fiscale onderzoeken door de BBI ligt duidelijk in het verschiet.