Vanavond was A.F.Th. Van der Heijden te gast bij het programma College Tour. Het was een emotionele uitzending met tranen, met schrijverstips en een auteur die boven het 'verschamen' van zijn leven wil uitkomen.
Er stond opzettelijk een tafel tussen Van der Heijden en Huys in. Van der Heijden zag de zaal in het Tropeninstituut in Amsterdam - 'dit theater' - als een 'revalidatiecentrum' en 'afkickkliniek'. 'Ik moet weer opnieuw leren lopen'. In zijn eerste publieke optreden sinds het overlijden van zijn zoon op 23 mei 2010, stelde Van der Heijden - met 'normale mensenkleding' aan - een tafel nodig te hebben 'om het innerlijke beven een halt toe te roepen.'
Vervolg op 'commercieel succes' Tonio
Van de ongeveer 300 aanwezige studenten kreeg Van der Heijden, naast een verzoek om wat tips van een beginnend schrijver, veel vragen over zijn zoon. Zoals de vraag van een jonge studente die zich afvroeg of Van der Heijden overwoog een boek te schrijven over Tonio's leven als dat niet was geëindigd. Van der Heijdens antwoord haalde vandaag (de opnames waren gisteren) de kranten:
"Ik maak nu aantekeningen voor een boek over het verdere verloop van Tonio's eventuele leven. Ik construeer het als een 'metroroman' verwijzend naar de Orpheus-mythe, waarin ik over de plankieren in de tunnels van de Noord-Zuidlijn loop en Tonio achter mij door de modder fietst. We hebben een gesprek. Ik mag niet omkijken."
Van der Heijden ontkende in reactie op een andere vraag zijn boek te zien als 'commercieel succes'. 'Ieder verkocht boek is weer een lezer die kennismaakt met mijn zoon', zei de auteur.
Monomaan schrijver probeert boven 'verschamen' uit te komen
Van der Heijden stelde sinds de dood van zijn zoon een 'grimmiger schrijver' te zijn geworden. De noodzaak om te schrijven is groter geworden, vooral, zo zei Van der Heijden, om het 'verschamen' van zijn leven tegen te gaan.
'De dingen waarvan ik ooit dacht dat ik ze goed gedaan had zijn aan het verkruimelen. Alles waarvan ik dacht 'goed gedaan baasje', begint te verschamen.'
Zijn strijd is nu om boven die verschaming uit te komen, 'om te kunnen zeggen: dat is niet aangetast'.
Wat sinds het overlijden van zijn zoon wel is aangetast is Van der Heijdens 'normale leven'. Een monomaan schrijver was hij altijd al. 'Maar daarnaast probeerde ik wel een normaal leven te leiden'. Dat normale leven heeft Van der Heijden nu achter zich gelaten:
'Tonio heeft het op zijn geweten dat ik nu echt monomaan ben geworden.'
Eerste publieke optreden Van der Heijden in drie jaar tijd
Het optreden van Van der Heijden was het eerste publieke optreden van de auteur sinds de dood van zijn enige zoon, gisteren exact drie jaar geleden. De interviews die hij gaf aan bijvoorbeeld NRC Handelsblad deed hij schriftelijk. Dankwoorden voor het winnen van de Constantijn Huygensprijs werden opgenomen en tijdens de uitreikingsceremonie uitgezonden.
Vorig jaar mei werd Van der Heijden verrast door cameraploegen die voor zijn deur stonden te wachten op de bekendmaking van de winnaar van de Librisprijs. Na zijn winst stond Van der Heijden, in een zeldzaam televisiemoment, de journalisten te woord.
In een schriftelijk interview met literair redacteur Arjen Fortuin stelde Van der Heijden geen grote moeite met dat moment gehad te hebben:
'Ons was kort voor de bekendmaking verteld dat Tonio zou winnen. Toen moesten we een knoop doorhakken over die camera's, dat is niet slecht verlopen. Al schijnt er ineens een televisielamp op je hoofd. In de beslotenheid van het huis gaat het wel.'