Accessibility tools
Service tools
Language selector
Left navigation
Additional tools


IP/10/1125
Brussel, 15 september 2010
De derivatenmarkten in Europa veiliger en transparanter maken
In het kader van haar lopende werkzaamheden bij het creëren van een gezonder financieel stelsel heeft de Europese Commissie vandaag een voorstel voor een verordening ter tafel gebracht dat voor meer veiligheid en transparantie op de over-the-counter (otc)-markt voor derivaten moet zorgen. In haar ontwerpverordening stelt de Commissie voor om de informatie over de otc-derivatencontracten bij de transactieregisters te melden en voor de toeziende autoriteiten toegankelijk te maken. Ook zal er meer informatie voor alle marktdeelnemers beschikbaar komen. De Commissie stelt verder voor om de gestandaardiseerde otc-derivatencontracten via centrale tegenpartijen (ctp's) te laten clearen. Daardoor zal het kredietrisico van de tegenpartij, of het risico dat een van de partijen bij het contract in gebreke blijft, verminderen. Het voorstel van de Commissie, dat volledig in lijn is met de G-20-toezeggingen van de EU en de door de Verenigde Staten gevolgde aanpak, gaat nu voor behandeling naar het Europees Parlement en de EU-lidstaten. Eenmaal aangenomen, zou de verordening vanaf eind 2012 van toepassing zijn.
Michel Barnier, commissaris voor interne markt en diensten: "Geen enkele financiële markt kan het zich veroorloven een wildwestgebied te blijven. De otc-derivaten hebben, gaande van de hypotheken tot de voedselprijzen, een grote impact op de reële economie. Het ontbreken van een regelgevend kader voor otc-derivaten heeft bijgedragen tot de financiële crisis en de enorme gevolgen waaronder we allemaal lijden. Vandaag stellen wij regels voor die voor meer transparantie en verantwoordelijkheid op de derivatenmarkten zullen zorgen, zodat wij weten wie wat doet en wie wat aan wie verschuldigd is. Ook worden er maatregelen genomen opdat één faillissement het hele financiële stelsel niet destabiliseert, zoals het geval was bij de ineenstorting van Lehman".
Belangrijkste elementen van het voorstel:
Grotere transparantie: Momenteel is rapportage over otc-derivaten niet verplicht. Als gevolg hiervan hebben de beleidsmakers, regelgevers, maar ook de marktdeelnemers geen duidelijk overzicht van wat gaande is op de markt. Volgens het voorstel van de Commissie zullen transacties inzake otc-derivaten in de EU moeten worden gemeld bij centrale datacentra, de zogenaamde transactieregisters. De regelgevers in de EU zullen toegang hebben tot deze transactieregisters, zodat zij een beter overzicht hebben van wie wat aan wie verschuldigd is en eventuele problemen, zoals accumulatie van risico, vroeg kunnen opsporen. Intussen is de nieuwe Europese Autoriteit voor effecten en markten (EAEM) verantwoordelijk voor het toezicht op de transactieregisters en voor het verlenen/intrekken van hun registratie. Bovendien zullen de transactieregisters gezamenlijke posities per derivatenklasse moeten publiceren zodat alle marktdeelnemers een duidelijker beeld van de otc-derivatenmarkt krijgen.
Grotere veiligheid – Verminderen van de risico's van de tegenpartij: In de huidige situatie beperken de deelnemers aan de otc-derivatenmarkt niet in voldoende mate het kredietrisico van de tegenpartij, of het risico op verlies als gevolg van het feit dat een partij niet de vereiste betalingen doet wanneer zij verschuldigd zijn. Volgens het voorstel van de Commissie moeten de otc-derivaten die zijn gestandaardiseerd (d.w.z. aan vooraf bepaalde criteria voldoen), zoals een hoge mate van liquiditeit, via centrale tegenpartijen (ctp's) worden gecleard. Ctp's zijn entiteiten die zich tussen de twee tegenpartijen bij een transactie plaatsen en aldus de 'koper van elke verkoper', en de 'verkoper aan elke koper' worden. Daardoor wordt de situatie voorkomen dat de ineenstorting van één marktdeelnemer de ineenstorting van andere marktdeelnemers veroorzaakt en het hele financiële stelsel in gevaar komt. Indien een contract niet aan de vastgestelde voorwarden voldoet en bijgevolg niet door een ctp wordt gecleard, moeten verschillende risicobeheersingstechnieken worden toegepast (zoals het aanhouden van meer kapitaal). Aangezien de ctp's extra risico's op zich moeten nemen, zullen zij worden onderworpen aan strenge zakelijke gedragsregels en geharmoniseerde organisatorische en prudentiële eisen om hun zekerheid te waarborgen - zoals de interne governanceregels, auditcontroles, hogere kapitaalvereisten, enz.
Grotere veiligheid – Verminderen van het operationele risico: De otc-derivatenmarkt laat ruimte voor een hoge mate van flexibiliteit bij het bepalen van de economische en juridische voorwaarden van contracten. Als gevolg hiervan zijn er een aantal zeer complexe en op maat gemaakte contracten op de markt die in veel stadia van de verwerking nog altijd een aanzienlijke handmatige tussenkomst vereisen. Dit verhoogt het operationele risico, namelijk het risico van verlies als gevolg van, bijvoorbeeld, een menselijke fout. Volgens het voorstel van de Commissie dienen de marktdeelnemers dit risico te bepalen, te bewaken en te beperken, bijvoorbeeld door het gebruik van elektronische middelen voor de bevestiging van de voorwaarden van otc-derivaten.
Toepassingsgebied: Het voorstel geldt voor alle soorten van otc-derivaten. Het geldt zowel voor financiële ondernemingen die gebruik maken van otc-derivaten, maar ook voor niet-financiële ondernemingen die grote posities in otc-derivaten aanhouden. Het geldt ook voor ctp's en transactieregisters. Niet-financiële ondernemingen (zoals fabrikanten) die gebruik maken van otc-derivaten om het risico dat uit hun kernactiviteiten voortvloeit te beperken ("commerciële hedging", bijvoorbeeld toegepast om wisselkoersschommelingen af te dekken) zijn van de ctp-clearingvereisten ontheven.
Achtergrond
Een derivaat is een contract tussen twee partijen dat gekoppeld is aan de toekomstige waarde of status van het onderliggend element waarnaar het verwijst (bv. de ontwikkeling van rentevoeten of van een valutawaarde of het mogelijke faillissement van een debiteur). Een over-the-counter (otc)-derivaat is een derivaat dat niet op een beurs verhandeld wordt, maar onderhands tussen twee tegenhangers wordt gesloten. Het gebruik van derivaten is de afgelopen tien jaar exponentieel gegroeid en de otc-transacties leverden de belangrijkste bijdrage aan deze groei. Eind december 2009 bedroeg de omvang van de otc-derivatenmarkt naar notionele waarde gerekend ongeveer 615 biljoen dollar, een stijging van 12% ten opzichte van eind 2008. Dit was echter nog altijd 10% lager dan de piek in juni 2008.
Door de bijna-ineenstorting van Bear Sterns in maart 2008, de ingebrekeblijving van Lehman Brothers op 15 september 2008 en de redding van AIG de volgende dag zijn de tekortkomingen in het functioneren van de otc-derivatenmarkt, waar 80% van de derivaten wordt verhandeld, aan het licht beginnen komen. In een mededeling van maart 2009, "Op weg naar Europees herstel", heeft de Commissie toegezegd op basis van een verslag over derivaten en andere complexe gestructureerde producten met passende initiatieven te komen om de transparantie te vergroten en de aandachtspunten inzake financiële stabiliteit aan te pakken.
Meer informatie: