De laatste jaren zit de Sinterklaasfilm sterk in de lift. In navolging van succesvolle televisieseries als De Club van Sinterklaas, Dag Sinterklaas en Het Sinterklaasjournaal, werden onder andere Het Paard van Sinterklaas en Sinterklaas en het Geheim van het grote Boek gerealiseerd. Voor een traditioneel Nederlands fenomeen als Sinterklaas is, is er in de filmgeschiedenis echter lange tijd opvallend weinig gebruik gemaakt van zijn bestaan.
Sinterklaas in de Nederlandse film
Fons Rademakers was in 1960 de eerste die Sinterklaas een grote rol toedichtte in een Nederlandse film. Zijn Makkers staakt uw wild Geraas speelt zich af rond 5 december en geeft een beeld van de generatiekloof die eind jaren vijftig steeds duidelijker de kop op stak. De Goedheiligman doet de conflicten even vergeten, maar zodra hij vertrokken is, nemen de spanningen weer toe.
Het zou vervolgens tot 2007 duren – de Sintfilms voor de jeugd daargelaten – voordat onze gulle vriend weer een centrale rol vervulde in een Nederlandse film. Alles is Liefde, met de veelzeggende premisse 'Liefde is als Sinterklaas, je moet er in geloven, anders wordt het niks', focust zich op zes koppeltjes die in aanloop naar het Sinterklaasfeest twijfelen over hun toekomst. Ironisch genoeg legt de 'echte' Sint al na zo'n tien minuten het loodje, waarna Michiel Romeyn op hilarische wijze de staf overneemt.
In de bijna vijftig jaar hiertussen fungeerde de Goedheiligman echter slechts als opvulmateriaal of decorstuk. Bert Haanstra nam enkele beelden van de intocht van de Sint op in zijn documentaire De Stem van het Water (1966), Ate de Jong sneed wat beelden van de jaarlijkse intocht door Brandende Liefde (1983), in Gordel van Smaragd (1997) rent onze ouwe dibbes voorop in de polonaise en in Pietje Bell (2002) mocht Bram van der Vlugt een paar seconden opdraven.
Na 2002 wierp vooral Martijn van Nellestijn zich op als Sinterklaasfilmer. Na eerder enkele producties voor regionale televisiezenders te hebben gedraaid, maakte hij de afgelopen jaren een bioscoopavontuur rond het typisch Nederlandse fenomeen. Ook verschenen van Mischa Kamps hand de twee liefdevolle Het Paard van Sinterklaas-films.
Werd vervolgens in Alles is Liefde (2007) de minder aardige kant van de Sint op dolkomische wijze al lichtjes verkend, in de horror-komedie Sint (2010) van Dick Maas slaat onze grote kindervriend brutaal aan het moorden met zijn moordlustige Pietenbende. Johan Nijenhuis maakte in 2011 de warme familiefilm Bennie Stout, waarin Bennie hoopt in de zak mee te mogen naar Spanje. Ook kregen Het Sinterklaasjournaal en De Club van Sinterklaas (een) eigen filmversie(s).
Uitgelicht
- Dag Sinterklaas (1993)
Ongetwijfeld de beste serie over de Sint op de Nederlandstalige televisie. Jan Decleir speelt Sinterklaas als geen ander, Frans van der Aa is de ideale Zwarte Piet en Bart Peeters de met jeugdig enthousiasme omgeven volwassene die in opdracht van kinderen op zoek gaat naar antwoorden in het sfeervolle kasteel van de Sint. In tegenstelling tot de films van Martijn van Nellestijn (Sinterklaas en de verdwenen Pakjesboot, Sinterklaas en het Uur van de Waarheid) en series als De Club van Sinterklaas en De Pietenbende van Sinterklaas weet Dag Sinterklaas daadwerkelijk de warme, gemoedelijke en bijna nostalgische sfeer van de feestdagen op de kijker over te brengen.
- Het Paard van Sinterklaas (2005)
In 2005 verraste Mischa Kamp Nederland met de vertederende Sinterklaasfilm Het Paard van Sinterklaas. Net als Dag Sinterklaas weet de film qua sfeer en toon precies de juiste snaar te raken en is ze niet alleen voor de kinderen onder ons genietbaar, maar komt ook de volwassen kijker aan zijn of haar trekken. Ebbie Tam vertedert als Winky Wong, die voor de eerste keer in aanraking komt met de Sint (en diens paard). Lennert Hillege voorziet de film van sfeervolle, warme beelden. Gezelligheid en herkenbaarheid troef. "Nog een kopje koffie, Sinterklaas?"
– Alles is Liefde
Vlot gemaakte en goed geschreven en dito gespeelde film van Joram Lürsen waarin zes koppels worstelen met de liefde. Michiel Romeyn is hilarisch als Sint met tegenzin, Van Houten aandoenlijk, aantrekkelijk en innemend als wanhopige Kiki. De prachtige dialogen en karakters van Van Kooten worden bijgestaan door een warm en sfeervol production design en mooie plaatjes. Zoals het een romantische komedie betaamt, staat een hoopvolle boodschap centraal waarin de Sint een belangrijke metaforische rol vervult: 'Liefde is als Sinterklaas, je moet er in geloven, anders wordt het niks.' En zo is het maar net.
- 'Heerlijk Avondje', uit Flodder (de serie)
Bij gebrek aan films die daadwerkelijk handelen over de Sint en omdat Flodder after-all toch een geschiedenis in de bioscoop heeft, mag de aflevering 'Heerlijk Avondje' uit de gelijknamige serie niet ontbreken. Sjakie als Sint, Johnny en Kees als Zwarte Pieten: in een context waarin de politie op zoek is naar een pedofiel en Johnny iemand verborgen houdt in het huis van de familie staat deze combinatie garant voor veel komische momenten en, hoe toepasselijk, surprises.
– Makkers staakt uw wild Geraas
Winnaar van een Zilveren Beer in Berlijn. Fons Rademakers regisseert de topcast, bestaande uit Ellen Vogel, Jan Teulings en Guus Hermus, op nogal theatrale wijze, waardoor de film vandaag de dag aan dynamiek inboet. Desalniettemin aardig als tijdsbeeld, maar minstens zo treffend als een poging de Sinterklaassfeer voor het eerst op celluloid te vangen. De sfeervolle, prachtig zwart-wit geschoten beelden, de goede soundtrack en het pakkende einde doen de balans doorslaan naar de positieve kant.