Het meest gewaardeerde stuk fruit onder Amerikanen en Europeanen, essentieel onderdeel van het dagelijkse dieet in veel derde wereldlanden: de banaan. Maar een schimmel die hem halverwege de vorige eeuw in de tang had, heeft zich gemuteerd en een nieuwe stam bedreigt nu weer onze gezonde gele snack. Sinds de jaren negentig rukt de nieuwe versie van de Panama-ziekte op en besmet bananenplantages over de hele wereld. En er is niets tegen doen, de schimmel is niet te bestrijden.
Gisteren werd bekend dat twee van de grootste bananenproducenten ter wereld, Chiquita en Fyffes, gaan fuseren. Gaan ze de krachten bundelen om de strijd aan te gaan met de Panama-ziekte of is het binnenkort gedaan met de banaan? Gert Kema, onderzoeker aan de Universiteit Wageningen ziet de fusie als een kans: "Het is hun bestaan. Het lijkt me wel dat zij beseffen hoe belangrijk het is om hun product te redden en dat ze dit probleem serieus moeten nemen. Maar dit is natuurlijk niet alleen het probleem van maar één bedrijf. Er is een cultuurprobleem in de bananenbrache, er heerst nu een beetje een 'sit back and relax-houding'."
De Universiteit Wageningen doet al jaren onderzoek naar de wereldwijde bananenproductie. Volgens onderzoeker Gert Kema is de Panama-ziekte een serieus probleem, 'maar hoeven we niet meteen in paniek' te raken dat de banaan binnenkort niet meer onder ons is. De grootste bananenexporteurs ter wereld zijn Ecuador, Colombia, Costa Rica en de Filippijnen, waarbij de Panama-ziekte is tot nu toe alleen waargenomen op de Filippijnen. Vooral Azië heeft op dit moment te kampen met de schimmel en onlangs werd hij ook waargenomen in Jordanië en Pakistan. Maar volgens Kema is het niet de vraag 'of de schimmel ook zal oprukken naar Afrika en Zuid-Amerika, maar wanneer'.
Monocultuur
Het grote onderliggende probleem is de monocultuur onder de bananen. Alle bananen die we tegenwoordig eten zijn eigenlijk klonen van één en dezelfde Cavendish-banaan. Dat ras bleek halverwege de vorige eeuw namelijk resistent tegen de eerste stam van de Panama-ziekte. Sindsdien zijn de bananen nog nauwelijks gekruist met andere natuurlijke varianten, maar die zijn nog wel beschikbaar. Kema is ervan overtuigd dat daar een variant tussen zit die beschikt over de juiste eigenschappen om ook deze schimmel te weerstaan. Hij pleit ervoor om de Cavendish banaan genetisch zo te modificeren dat ook deze resistent wordt voor de bacterie. "Er is op dit moment geen vervanger. Dat kunnen we oplossen met behulp van genetische modificatie," aldus Kema.
Ondertussen trekt Kema de wereld over om te pleiten dit probleem breder op te pakken. "De hele sector moet participeren. Nu is het probleem moeilijk beheersbaar. Vorige maand heb ik op een bananenconferentie in Zuid-Amerika voorgesteld om 1 cent per geëxporteerde kist bananen te besteden aan research. Dat zou een fatsoenlijk onderzoeksbudget van 8 miljoen per jaar opleveren. Maar eigenlijk moet iedereen helpen, ook de retailers. Het bananenverhaal gaat er bij iedereen in, maar tot nu toe doet niemand wat."
© 2015 - Alle rechten voorbehouden.
Lees de gebruiksvoorwaarden.