Birma, China, Vietnam en Noord-Korea blijven enkele van 's werelds grootste vijanden van een vrij internet. Dat blijkt uit een deze week verschenen rapport van Reporters Without Borders, een internationale organisatie die zich sinds 1985 inzet voor persvrijheid en een vrije vergaring van informatie. Op de lijst van 'Vijanden van het internet' bevinden zich verder Cuba, Iran, Saoedi-Arabië, Syrië, Turkmenistan en Oezbekistan.
Reporters Without Borders (RWB) brengt jaarlijks een rapport uit over de vrijheid van internet en neemt daarbij geen blad voor de mond. Met name landen in het Midden-Oosten en Aziatische landen krijgen er in het rapport flink van langs. Volgens het rapport moesten online dissidenten, activisten en journalisten vorig jaar vechten om informatie via het internet te verspreiden en om hun identiteit op internetsites te beschermen. Met name social media als Facebook en microblogs als Twitter liggen geregeld onder vuur.
Arrestaties in China
RWB constateert onder meer dat er niet alleen steeds meer informatie via het internet beschikbaar komt, maar vooral dat de censuur toeneemt. In sommige landen worden zelfs speciale politieteams ingezet om de digitale activisten in de gaten te houden en hun werk te verwijderen of de activisten op basis van hun op internet geplaatst artikelen te arresteren. Volgens cijfers van RWB werden er in 2011 zeker 199 mensen gearresteerd nadat ze op internet iets hadden geroepen, een toename van 31 procent ten opzichte van een jaar eerder. Vooral China voert dit soort arrestaties regelmatig uit, maar ook Vietnam sluit geregeld burgers op vanwege het op internet plaatsen van een afwijkende mening.
Bloggen gevaarlijk in Vietnam
Dat een vrij internet veel voor de wereld kan betekenen, is volgens RWB wel bewezen in Egypte en Tunesië. In beide landen speelde het internet een zeer grote, wellicht zelfs doorslaggevende rol bij het tot val brengen van de regimes. Die online revolutie had ook zijn effect op China. De Chinese regering zorgde ervoor dat termen als 'Jasmijnrevolutie' en 'Occupy' werden geblokkeerd. Om opstanden te voorkomen deinsde Beijing er zelfs niet voor terug om de toegang tot internet en tot mobiele telefoons in onrustige regio's als Tibet, Xinjiang en Binnen-Mongolië tijdelijk helemaal onmogelijk te maken. Dit voorbeeld wordt gevolgd door Vietnam, dat het bijvoorbeeld gevaarlijk heeft gemaakt op het internet iets te publiceren over bauxietmijnen en diens negatieve gevolgen voor het milieu.
India onder toezicht
Maar het zijn niet alleen de landen zonder democratie die een vrij internet niet toestaan. Ook het democratische India toont zich volgens de RWB steeds meer een tegenstander van een vrij internet. De Zuid-Aziatische reus is door de organisatie voor het eerst op de lijst met landen 'onder toezicht' geplaatst. Volgens het rapport is de Indiase overheid het internet sinds de Mumbai-aanslagen in 2008 steeds strenger gaan monitoren. "India is één van de landen waar internetbedrijven en webhosters meer en meer onder druk komen te staan. De autoriteiten zijn bezig hen ervan te overtuigen dat alles wat 'schokkend' is of een sektarische strijd uit kan lokken, verwijderd moet worden", meldt het rapport.
Lichtpuntje in Birma
Desondanks is de RWB niet alleen somber in haar rapport over de wereldwijde vrijheid op het internet. De organisatie ziet een lichtpuntje branden in Birma, waar de situatie aan het verbeteren is. RWB: "Het militaire regime heeft journalisten en bloggers vrijgelaten en staat geblokkeerde website weer toe. Maar de wetgevende en technische middelen om het internet te kunnen monitoren en te censureren moeten nog wel ontmanteld worden."
Smokkelen naar Noord-Korea
Een ander, kleiner lichtpuntje brandt volgens het RWB in Noord-Korea. Steeds meer Noord-Koreanen zouden er namelijk in slagen om – ondanks een totaalverbod op internet en een absolute controle over de media – via mobiele telefoons en gesmokkelde dvd's, cd's en usb sticks informatie te krijgen uit de buitenwereld. Vooral de mensen die nabij de grens met China wonen krijgen op die wijze meer zicht op de situatie in hun eigen land, waar het regime al jaren probeert via propagandakanalen een eigen beeld van de bittere werkelijkheid te scheppen.