Thema's waarbinnen leerervaringen worden opgedaan en uitgewisseld zijn o.a.: (passend) onderwijs, begeleiding en persoonlijke verzorging, vervoer, arbeid en participatie, informele ondersteuning en sociale wijkteams. Daarnaast krijgen cliënten en patiënten een grote rol. Aan de hand van hun ervaringen kan immers getoetst worden of de nieuwe werkprocessen daadwerkelijk leiden tot meer regie op hun eigen leven.
Grondslag – Veranderopgaven
De leerervaringen dragen bij aan het volbrengen van vier veranderopgaven. Dit zijn:
- Toegang
- Toeleiden
- Arrangementen
- Contracteren
Daarnaast zijn een aantal integrale veranderopgaven geformuleerd, die als een rode draad lopen door alle proeftuinen:
- Horizontale verantwoording (cliëntparticipatie)
- Eigen kracht
- Participatie
Clusters en proeftuinen
De proeftuinen zijn in 10 clusters onderverdeeld, waarvan de eerste 2 inmiddels zijn samengevoegd en de tiende is komen te vervallen. Er worden 22 proeftuinen verspreid over de gehele regio uitgevoerd. Eind 2012 hebben de bestuurders van de elf betrokken gemeenten aangegeven met een duidelijke structuur te willen werken. Destijds was er ongeveer een gelijk aantal voorstellen voor mogelijke proeftuinen. Met onderstaande clustering is structuur aangebracht op basis van een verbindende aanname. Binnen een cluster zijn meerdere proeftuinen die nagenoeg hetzelfde denken te bereiken. De leerervaringen worden binnen meerdere proeftuinen met verschillende indicatoren gemeten. Gemeenten kunnen onmogelijk op alle onderdelen experimenteren en ervaringen opdoen, maar dankzij de regionale uitwisseling kunnen zij allen gebruik maken van de concrete informatie voor de invulling van de nieuwe taken.
Hieronder staat per cluster aangegeven wat er wordt verondersteld en welke proeftuinen informatie voor het toetsen van die veronderstelling genereren. Dit overzicht wordt continue bijgewerkt. Wilt u up to date blijven dan is het van belang dat u deze pagina regelmatig bezoekt, want het werken met praktijkgerichte experimenten is een sterk dynamisch proces.
2. Sociale wijkteams
De proeftuinen die binnen dit cluster vallen veronderstellen dat de zorg en ondersteuning goedkoper en beter kan door te werken met een sociaal wijkteam. De coördinator van dit cluster, is de gemeente Rheden en zorgt voor onderlinge afstemming en samenhang met de andere clusters.
2.1. Proeftuin 'Sociale dienstverlening 3.0
Integrale klantbenadering en samenwerking met andere partijen in 0e, 1e en 2e lijn, waarbij principe 1 gezin, 1 plan en 1 regisseur de basis vormt.
Ellen Pouw van de gemeente Rheden is projectleider van deze proeftuinen. Partners waarmee deze proeftuin ten uitvoer wordt gebracht zijn: MVT Rheden, RIBW, Driestroom, MEE Geldersepoort, STMG, Attent WWZ, Siza, Innoforte, VIVA. Vanaf september wordt de proeftuin in praktijk gebracht in het dorp Rheden.
2.2. Proeftuin 'Wijkteam Doornenburg'
Gekantelde wijkgerichte werkwijze voor maatschappelijke ondersteuning met kernpartners en inwoners in Doornenburg, gericht op eigen kracht van inwoners en hun sociale verbanden middels een wijkteam.
Ingeborg Wijkstra van de gemeente Lingewaard is de trekker van deze proeftuin. Stichting Welzijn Lingewaard, MEE Gelderse Poort, Rijnstad Amw, Buurtzorg Doornenburg, STMG, team Gendt-Doornenburg, Presikhaaf Bedrijven, Lindenhout, Stichting Ouderenwerk Doornenburg, Driestroom, SiZa, Centrum Jeugd en Gezin Lingewaard, Wijkplatform Doornenburg, Iriszorg, RIBW en Ingeborg Wijkstra zetten zich gezamenlijk in voor het implementeren van de wijkgerichte werkwijze in Doornenburg.
2.3. Proeftuin 'Inzet ambulante jeugdhulp'
Concept voor de inzet van ambulante jeugdhulp ontwikkelen, waarbij de uitgangspunten van de civil society gelden: bij burgers bestaat de bereidheid om in eigen sociale netwerken en in het publieke domein de verantwoordelijkheid rond opgroeien en opvoeden te delen.
Leen de Waal van de gemeente Lingewaard is in 2012 gestart met deze proeftuin. In samenwerking met kernpartners van CJG (STMG, BJZ, Rijnstad, VGGM, Solidez, MEE) en de provinciale jeugzorgaanbieders Pactum, Lindenhout, Leger des Heils en Entrea voert hij dit uit in de regio Arnhem. De eerste resultaten zijn bekend en onderschrijven de veronderstelling.
2.4. Proeftuin 'Gebiedsteams volwassenen'
Voorstellen doen voor de opzet van (sociale) wijkteams voor de toegang van zorg en ondersteuning. Aansluitend bij de visie Wijkgericht eken nieuwe stijl in afstemming met cluster 9. Daarnaast ontwikkelen van een integrale intake op zelfredzaamheid, dit is aansluitend op profielen en arrangementen die worden ontwikkeld in cluster 3.
Nicole Voestermans van de gemeente Arnhem is projectleider van deze proeftuien. In samenwerking met verschillende afdelingen van de gemeente en Pleyade, Vreedenhoff, MEE, APCG, Steunteam Geitenkamp vanuit project Kracht op de Bult, Zorgbelang, Insula Dei, Buurtzorg, SWOA, Driestroom, Attent WWZ, Caleidoz, Thuiszorg Groot Gelre, Siza, RIBW, Rijnstad, STMG en Pluryn is zij bezig met de voorbereiding van deze proeftuin. De daadwerkelijke praktijk wordt gestart in navolging op proeftuin 3.1. Proeftuin 'Zelfredzaamheidprofielen wijkgericht omzetten in arrangementen'. Op dit moment is de locatie nog niet bekend. Het kunnen meerdere locaties worden.
2.5. Proeftuin 'Kernteams Elst-Noord en Herveld Andelst'
Gekantelde wijkgerichte werkwijze samen met kernpartners en inwoners voor maatschappelijke ondersteuning in twee kernen middels kernteams. De kernteams ondersteunen de inwoners bij het invullen van arrangementen waarbij regie bij de burger blijft en vraagsturing de basis vormt. Uitgangspunt is 1 aanspreekpunt per gezin. Op 1 januari 2014 draaien er twee kernteams (in Elst-Noord en in Herveld-Andelst) en is er een werkmethodiek opgesteld die als basis dient voor de andere kernteams in Overbetuwe.
Liselot Roeling van de gemeente Overbetuwe is projectleider van deze proeftuin en vervult deze rol samen met kwartiermaker Anneke van der Velden. Partners die betrokken zijn bij de planvorming en uitvoering zijn STMG, WST. Heteren, Buurtzorg Nederland, STUW welzijn, Dorpsraad Oosterhout, Meldunt vrijwillige thuishulp, huisarts, RIBW, Participatieraad, Driestroom, Attent wwz, Pleyade en Bureau Jeugdzorg Gelderland. De werkwijze vindt in de praktijk plaats in Elst-Noord en Herveld Andelst.
2.6. Proeftuin 'Gebiedsteam jeugd'
In de gebiedsteams werkt een aantal generalisten in de wijken Klarendal en Schuytgraaf (Arnhem): de ouder- en kindadviseurs. Het gebiedsteam wordt ondersteund door een specialistenteam. Het werk van de ouder- en kindadviseur zoals we dat voor ogen hebben, bestaat grofweg uit informatie en advies geven, bieden van lichte hulp en verwijzen zonder indicatie naar 2e lijns hulpverlening. Doel van deze aanpak is om de inzet van zwaardere hulp te beperken.
Maartje ter Steeg van de gemeente Arnhem is projectleider van deze proeftuin. Zij werkt samen met CJG, STMG, VGGM, Rijnstad, Bureau Jeugdzorg, Pactum, Lindenhout, IrisZorg, Pro Persona en MEE.
3. Zelfredzaamheidprofielen
De proeftuinen, waarbij met de zelfredzaamheid-matrix van de GGD Amsterdam wordt gewerkt, gaan ervan uit dat de oplossing voor de cliënt goedkoper, meer integraal en klantgerichter wordt. Gemeente Overbetuwe zorgt voor afstemming van de proeftuinen binnen dit cluster.
3.1. Proeftuin 'Zelfredzaamheidprofielen wijkgericht omzetten in arrangementen'
Deze proeftuin bestaat uit twee delen. Eerste deel is inzichtelijk maken welke werkwijze geschikt is: wat nodig is om van profielen naar ondersteuningsarrangementen en budgetten te komen. Daarna in praktijk toetsen wat de uitkomsten zijn van de werkwijze (proeftuin 2.4 Sociale wijkteams) en of deze werkwijze daadwerkelijk ertoe leidt dat de oplossing voor de cliënt goedkoper, integraler en klantgerichter is dan nu in de AWBZ.
Hoofdstappen in het eerste deel zijn profielen maken, daarna komen tot budgetverdeling en dan arrangementen maken. De planning is om de methodiek van budgetverdeling in september gereed te hebben.
Nicole Voestermans van de gemeente Arnhem is trekker van deze proeftuin. Zij werkt voor deze proeftuin samen met Attent wwz, Drie Gasthuizen, Driestroom, Insuladei, MEE Gelderse Poort, Pleyade, Pluryn, RIBW avv, Rijnstad, Siza, STMG en Thuiszorg Groot Gelre.
3.2. Proeftuin 'Zelfredzaamheidprofielen wijkgericht omzetten in arrangementen'
Er wordt geoefend met één centrale toegang voor alle aanvragen. Loketmedewerker en medewerker zorgaanbieder doen samen het keukentafelgesprek en leren van elkaar.
Wilma van Ditshuizen van de gemeente Overbetuwe is in samenwerking met Hans Cremer de projectleider van deze proeftuin. Partners die de werkwijze met hen ten uitvoer brengen zijn Buurtzorg Nederland, Stichting Samen Zorgen, MEE Gelderse Poort, Participatieraad, RIBW avv, Driestroom, Philadelphia, STMG, Meldpunt STUW en Q-consult.
Samen met maatschappelijke partners worden in totaal 50 cliënten gescoord, waarna arrangementen aan de scores worden verbonden. De arrangementen worden vergeleken met de CIZ-indicatie om een inschatting te maken van de gunstige verschillen wat betreft prijs, integraliteit en klantgerichtheid.
3.3. Proeftuin 'Pedagogische civil society'
Stapsgewijs implementatietraject opzetten voor de toegang in de wijk voor jeugd op basis van ervaringen in de pilot Triple P van gemeente Renkum gedurende drie jaar met gebruik van Zelfredzaamheid-Matrix (ZRM) en –profielen.
Wulf Baars van de gemeente Renkum is de trekker van deze proeftuin, die in alle gemeenten uit de regio ten uitvoer wordt gebracht.
4. Arbeid en participatie
De proeftuinen binnen dit cluster hebben betrekking op de verbinding tussen (arbeidsmatige) dagbesteding en participatie. Uitgangspunt is dat ontschotting rond arbeid en participatie zorgt voor ruimte, waardoor arbeidsmatige competenties van cliënten beter worden ontwikkeld en daarnaast meer maatschappelijke waarde ontstaat en de kosten voor de gemeente dalen. De gemeente Westervoort zorgt voor de afstemming binnen dit cluster en samenhang met de andere clusters.
4.1. Proeftuin 'Verbinden arbeidsparticipatie en dagbesteding'
Door ontschotting rond arbeid en participatie ontstaat ruimte, waardoor de arbeidsmatige competenties van cliënten beter ontwikkeld kunnen worden, meer maatschappelijke waarde ontstaat en de kosten voor de overheid dalen.
Namens De Liemers zijn Ron Schoonwater en Pieter-Bas Kimmel de trekkers van deze proeftuin. Zij werken samen met Presikhaaf bedrijven, Zozijn, UWV, Regionale Sociale Dienst (de Liemers), RIBW, Siza, Kulturhus De Nieuwhof, Cultureel Centrum 't Eiland, Caleidoz, DaAr locatieZevenaar/ GGNet, Diafaan, Lindenhout, Philadeplhia zorg, Pluryn, ROC, TOPgroep Zevenaar, Welzijn Rijnwaarden, werkgevers en gemeenten De Liemers. De proeftuin wordt op het moment in Duiven, Rijnwaarden, Westervoort en Zevenaar ten uitvoer gebracht.
4.2. Proeftuin 'Integratie dagbesteding en arbeidsvaardighedentraining'
Concept ontwikkelen voor het wijkgericht integreren van activering, werk en maatschappelijke ondersteuning voor mensen met een verstandelijke beperking en/of uitkering.
Ellen Pouw van de gemeente Rheden is trekker van deze proeftuin. Samen met Presikhaaf Bedrijven, Driestroom, UWV, zorg- en welzijnsinstellingen, werkgevers en gebruik van informele netwerken wordt het concept ontwikkeld.
4.3. Proeftuin 'Arbeidsparticipatie en meedoen'
Vraag naar en aanbod van vormen van bijdragen aan participatie in brede zin (meer dan arbeid) inventariseren en de match verbeteren. Hiermee wordt geëxperimenteerd in Heteren
Peter Offringa van Presikhaaf Bedrijven is op verzoek van gemeenten de projectleider. Hij werkt hiervoor samen met Driestroom, Naar Huus Toe, Samen Zorgen, Stuw, Participatieraad, Pluryn en Salus Gelria.
4.4. Proeftuin 'Cliënt in beeld'
Een werkwijze ontwikkelen waarbij een deskundig toegangsteam snel en effectief een samenhangend beeld kan scheppen van de ondersteuningsbehoefte en de mogelijkheden van de cliënt. Op basis daarvan kan het team een passend, integraal aanbod doen, op gebied van ondersteuning en participatie. Door de cliënt perspectief te bieden, zullen op den duur de ondersteuningsvraag en daarmee de ondersteuningskosten verminderen.
Gertjan van Dam van Siza is de trekker van deze proeftuin. Samen met Presikhaaf Bedrijven, RIBW en Rijnstad ontwikkelt hij de werkwijze voor Arnhem en omgeving.
4.5. Proeftuin 'Talent in beeld'
Vormgeven van een ontwikkelproces, door middel van voldoende en de juiste schakels in de keten, zodat mensen met een beperking zich (verder) ontwikkelen. Dit geeft perspectief en dynamiek aan het leven, biedt de mogelijkheid om contacten te leggen en maakt dat mensen van betekenis kunnen zijn voor hun omgeving; voor de meeste mensen een van de belangrijkste voorwaarden voor welbevinden.
Gertjan van Dam van Siza is de projectleider van deze proeftuin en werkt voor deze proeftuin samen met RIBW, Philadelphia, Driestroom, Enspiratie, De Onderwijsspecialisten en Buitenpoort catering. Samen zijn zij actief betrokken bij de vormgeving van het ontwikkelproces voor diverse locaties in Arnhem en omgeving.
5. Nieuwe oplossingen voor mobiliteit
Binnen dit cluster wordt onder andere geëxperimenteerd met een combinatie van vrijwillige inzet, ondersteuning van mensen met een beperking en het slimmer inkopen van vervoer. Met de uitvoering van deze proeftuin wordt verondersteld dat meer informele ondersteuning zorgt voor kostenbesparing en dat de zelfredzaamheid wordt versterkt. De gemeente Arnhem is de coördinator van dit cluster.
5.1. Proeftuin 'Bundeling doelgroepenvervoer'
Efficiënte combinatie van professioneel vervoer en vervoer door vrijwilligers van doelgroepen.
Erik van Pruissen van de gemeente Arnhem is de trekker van deze proeftuin. Samen met Presikhaaf bedrijven, gemeenten, instellingen met vervoer dagbesteding, stadsregio Arnhem Nijmegen, provincie Gelderland, Menzis en selectie van huidige vervoerders werkt hij aan de bundeling van doelgroepenvervoer in Arnhem en diverse regiogemeenten.
6. Sterke samenleving
Het versterken van buurtkracht vormt een nieuwe basis voor het sociaal domein en biedt de mogelijkheid om nieuwe arrangementen te ontwikkelen die aansluiten bij de eigen mogelijkheden en zelfredzaamheid van inwoners.
6.1. Proeftuin ´Versterken buurtkracht´
Doel van deze proeftuin is om met de buurt en in een samenspel van inwoners, professionals en gemeente de processen van zelforganisatie in het stelsel sociaal domein eigen te maken en daarbij tot een overdraagbare en herhaalbare aanpak te komen die de buurt kracht versterkt.
Rina Moorman van de gemeente Renkum is trekker van deze proeftuin, waarvoor op dit moment samen met diverse partners meerdere activiteiten zijn uitgevoerd.
7. Inclusief werken
De proeftuinen binnen dit cluster gaan experimenteren met het inrichten van de sociale infrastructuur. Hiermee wordt beoogd dat mensen met beperkte zelfredzaamheid worden ondersteund in het nemen van regie over hun leven. De coördinator van dit cluster is de gemeente Arnhem.
7.1. Proeftuin 'Inclusief maken van bestaande (welzijns)voorzieningen'
Voorzieningen met kleine aanpassingen geschikt maken voor mensen met een lichte en matige beperking, waardoor zij kunnen meedoen met reguliere activiteiten.
Mariska Belliot van de gemeente Lingewaard is projectleider van deze proeftuin. Samen met SWL, RIBW, STUW, besturen van Dorpshuizen en welzijnsvoorzieningen zet zij zich in om voor alle kernen in Lingewaard voorzieningen inclusief te maken.
7.2. Proeftuin 'Herstel in de wijk'
Uniforme werkwijze ontwikkelen om te komen tot voldoende geschikte woonruimte en passende begeleiding van mensen uit de OGGz-doelgroep die in de wijken (en dorpen) komen wonen.
Kitty Penninga van de gemeente Arnhem is trekker van deze proeftuin. Hiervoor werkt zij samen met RIBW, Pro Persona, Iris Zorg, MEE Gelderse Poort, CPP, Presikhaaf, VGGM, Rijnstad, Zorgbelang Gelderland, Kr8-corporaties en politie. De werkwijze wordt op dit moment toegepast in St. Marten / Sonsbeek en Klarendal in Arnhem, Dieren (Rheden) en Westervoort.
7.3. Proeftuin 'Kwartier maken'
Zorgen dat cliënten aanzienlijk meer contacten in de buurt hebben en gebruik maken van de mogelijkheden die de wijk heeft. Inclusie via wijkgericht kwartiermaken. Wijkgericht kwartiermaken draagt, o.a. door het letterlijk en figuurlijk toegankelijker maken van de wijk en haar voorzieningen, bij aan de vergroting van inclusiviteit van bewoners met een beperking.
Ronald Klok van Rijnstad is trekker van deze proeftuin. Binnen deze proeftuin werkt hij samen met Siza, RIBW, Driestroom, Philadephia en gemeente Arnhem
Het wijkgericht kwartiermaken gaat plaats vinden in de Arnhemse wijken Malburgen en Schuytgraaf.
8. Cliëntparticipatie
Dit cluster heeft een andersoortig doel dan de andere clusters. De veronderstelling bij dit cluster is dat de veranderopgaven, die ten grondslag liggen aan de proeftuinen, succesvoller worden volbracht als burgers deze opgaven mede invullen. Participanten binnen dit cluster zetten zich actief in om dit binnen ieder cluster te realiseren. Coördinator van dit cluster is de gemeente Westervoort.
8.1. Proeftuin 'Als iedereen mee gaat doen, dan…'
Door burgers actief mee te laten denken, te beslissen en te werken in de transformatie van het sociale domein levert maatschappelijke en financiële voordelen op en vraagt een andere rol van burgers, gemeenten en professionals. Doel van deze proeftuin is ervoor zorg dragen dat in iedere proeftuin de rol van burgers is belegd.
Ron Schoonwater van de gemeente Westervoort is trekker van deze proeftuin. Samen met Zorgbelang Gelderland, WMO-raden, cliënten(organisaties) en betrokken burgers
werkt hij aan het vormgeven van een actieve rol van burgers in het kader van de transformatie van het sociale domein.
9. Verbinding 2e, 1e en 0e lijn
Uitgangspunt voor dit cluster is dat de keten van dienstverlening beter wordt ingericht door bundeling van krachten. Daardoor wordt de ondersteuning goedkoper en klantgerichter. Het gaat om de bundeling van expertise vanuit de geneeskundige zorg, ondersteuning en maatschappelijke dienstverlening in combinatie met regelruimte voor burgers. De gemeente Arnhem vervult i.s.m. Caransscoop de coördinerende rol voor dit cluster.
9.1. Proeftuin 'Wijkgezondheidsteams'
Wijkgerichte ketendienstverlening van zorg en ondersteuning, die zich richt op kwetsbare groepen, die in de eigen thuisomgeving, op basis van gestelde cliëntprofielen, de nodige zorg- en ondersteuningsarrangementen verlenen.
Bregje Peeters van Caransscoop is in samenwerking met Bob van der Linden en Barbara Willaert van de gemeente Arnhem de trekker van deze proeftuin. Zij werken samen met Menzis, Zorgbelang Gelderland en Huisartsenzorggroep Arnhem aan het ontwikkelen en implementeren van de wijkgerichte ketendienstverlening in een aantal wijken in Arnhem.
9.2. Proeftuin 'Samenwerking met huisartsen'
Onderzoeken wat er nodig is voor huisartsen om ervoor te zorgen dat zij in de toekomst voor alle vragen over jeugdzorg kunnen en willen doorverwijzen naar het gebiedsteam jeugd (Proeftuin 2.6. 'Gebiedsteam jeugd').
Maartje ter steeg is de trekker van deze proeftuin. Zij werkt samen met Caransscoop als adviseur en huisartsen uit de gemeente Arnhem.