In 2006 werd voor 8 miljard euro aan individuele levensverzekeringen verkocht. In 2011 was dit nog maar de helft: 4 miljard euro. Consumenten hebben zich dus massaal afgekeerd van levensverzekeringen.
Belangrijke aanleiding hiervoor is de woekerpolisaffaire, waarbij de verzekeraars beleggingsverzekeringen met buitensporig hoge kosten aan consumenten hebben verkocht. Dat bleef lange tijd onopgemerkt door de hoge rendementen op de beleggingen eind jaren negentig. Toen aan deze hoge rendementen een eind kwam, werden de hoge kosten in de beleggingsverzekeringen zichtbaar. De waardeontwikkeling van de beleggingsverzekeringen liep niet in de pas met die van de beleggingen in de polis en het negatieve verschil bestond uit de kosten en premies voor dekkingen bij overlijden en arbeidsongeschiktheid.
Aan het lijntje
Bovendien hebben de meeste levensverzekeraars de consumenten met beleggingsverzekeringen lang aan het lijntje gehouden en maakten geen aanstalten de schade te vergoeden. Zij kwamen pas in beweging toen de maatschappelijke verontwaardiging aanzwol en lange tijd bleef aanhouden. Eigenlijk gebeurde dat pas toen ontkennen niet langer meer mogelijk was. Na lang touwtrekken zijn er overeenkomsten gesloten, waarbij het merendeel van de consumenten geen enkele vergoeding ontvangt. Deze manier van handelen heeft veel kwaad bloed gezet, waardoor consumenten en masse hebben gekozen voor een alternatief product om de hypotheek aan het einde van de looptijd geheel of gedeeltelijk af te lossen. Dat alternatieve product is banksparen.
Transparant banksparen
Bankspaarproducten zijn in tegenstelling tot veel levensverzekeringen relatief eenvoudig en transparant. Voor veel consumenten is dat een verademing. En daarmee is de kous nog niet af voor de levensverzekeraars. Want naarmate een nieuw kabinet langer op zich laat wachten, wordt de kans groter dat de voor hen nadelige plannen van het Lenteakkoord uitgevoerd worden. Eén van die plannen is de beperking van de hypotheekrenteaftrek. De rente van nieuwe hypotheken is alleen nog aftrekbaar indien de hypotheek in dertig jaar annuïtair volledig wordt afgelost. U lost dan tijdens de looptijd de hypotheek volledig af en het heeft geen zin om daarnaast kapitaal in een levensverzekering of een bankspaarproduct op te bouwen om de hypotheek af te kunnen lossen. Voor zover consumenten nog een levensverzekering afsluiten voor de hypotheek, zal dat naar verwachting vanaf 2013 dus nog verder afnemen. Dat is geen goed nieuws voor de Nederlandse levensverzekeraars, maar daar hebben zij het zelf naar gemaakt door de problemen niet voortvarend en daadkrachtig op te lossen.
Streep eronder?
De levensverzekeraars willen nu maar al te graag een streep onder de woekerpolisaffaire zetten. Dat is echter niet aan hen, maar aan de consumenten. Zij bepalen of en wanneer er een streep onder deze affaire gezet kan worden. De verzekeraars hebben daar wel invloed op. Als zij toe zouden geven dat zij fouten hebben gemaakt en ruimhartiger worden in het vergoeden van de schade, zouden ze een flink eind op weg zijn. Of is het daarvoor inmiddels al te laat?