IVF|ICSI - De grote lijnen
Indicaties
Als zwanger worden op de gewone manier niet lukt of andere behandelingen niet tot zwangerschap hebben geleid, dan kan in-vitrofertilisatie (IVF) de oplossing zijn.
De eerste baby die op die manier werd geboren - in
1978 in Groot-Brittannië - was Louise Brown (zie historiek: wat voorafging).
Sindsdien heeft IVF - vaak in combinatie met ICSI - een steile opgang gemaakt: wereldwijd danken miljoenen kinderen hun geboorte aan het bestaan ervan. Aan het CRG alleen werden meer dan 15.000 kinderen geboren in de eerste vijfentwintig jaar van ons bestaan.
Indicaties
Klik op Levensstijl als je wil weten wat je zelf kan doen om je behandeling een grotere kans op slagen te geven.
Klik op Foliumzuur om te lezen wat elke vrouw die zwanger wil worden, moet weten.
IVF kan een uitkomst bieden bij uiteenlopende vruchtbaarheidsstoornissen:
- gynaecologische oorzaken: als de vrouw afgesloten eileiders heeft of helemaal geen eileiders meer; als zich ter hoogte van de eierstokken of eileiders een soort baarmoederslijmvlies bevindt (endometriose); als de ovulatie uitblijft of ontregeld is (zie ovulatiestoornissen);
- andrologische oorzaak: de man is verminderd vruchtbaar (zie kwaliteit van het zaad);
- immunologische problemen: als man of vrouw antilichamen produceren die de zaadcellen uitschakelen (zie immunologische onderzoeken bij vrouw en man);
- tot slot zijn er nog paren bij wie, hoewel de artsen geen enkele oorzaak kunnen vinden, na een aantal jaar vrijen zonder voorbehoedsmiddel nog geen kind op komst is.
Geen hospitalisatie
Een IVF- of ICSI-behandeling verloopt grotendeels zonder hospitalisatie. Niet alleen hoef je niet in het ziekenhuis te overnachten, je kán dat ook niet.
Niettemin wordt voor bepaalde ingrepen (bv. de pick-up van eicellen) het forfait 'chirurgisch dag-ziekenhuis' aangerekend, d.w.z. een hospitalisatie waarbij je het ziekenhuis mag verlaten dezelfde dag dat je er bent opgenomen. Voor mutualiteitsgerechtigde patiënten valt dat forfait volledig ten laste van het ziekenfonds.
De behandeling in een notedop
Bij IVF/ICSI gebeurt de bevruchting niet in de eileider, maar buiten het lichaam van de vrouw, in een schaaltje in het laboratorium. Vandaar de Latijnse benaming, die letterlijk 'in-glasbevruchting' betekent.
Bij de klassieke IVF-methode brengen we in dat schaaltje de zaadcellen samen met de verzamelde eicellen. Daarna gaat het schaaltje in een broedstoof die de omstandigheden van de baarmoeder nabootst.
Bij ICSI daarentegen wordt elke eicel in het schaaltje geïnjecteerd met één zaadcel, wat de kans op het ontstaan van een embryo groter maakt. Opnieuw gaat het schaaltje daarna in de broedstoof.
Die ICSI-techniek kende in 1991 zijn doorbraak aan het CRG, vandaag is het - wereldwijd én in ons centrum - een courante praktijk geworden. Zie In het labo voor meer uitleg.
Hoe verloopt de procedure in grote lijnen?
- De natuurlijke menstruatiecyclus wordt tijdelijk vervangen door een medisch gecontroleerde. Daarbij worden je hormonen toegediend om de eierstokken te stimuleren. De bedoeling daarvan is verscheidene eicellen tot ontwikkeling te brengen.
- Vlak voor de eisprong worden de eierstokken met een fijne, holle naald aangeprikt en de rijpe eicellen verzameld (de zogenaamde 'pick-up'). In het laboratorium krijgen die cellen het gezelschap van geselecteerde zaadcellen van je partner (of eventueel een donor). Soms is dat zelfs maar één zaadcel, die in elke eicel wordt geïnjecteerd. Dan spreken we van ICSI. Als alles goed gaat wordt een aantal eicellen bevrucht.
- Van de embryo's die hieruit na korte tijd ontstaan, worden er één of twee in je baarmoeder geplaatst (de 'embryotransfer'). Dit in de hoop dat één embryo zich innestelt en tot een gezond kind uitgroeit.
- Zijn er meer embryo's tot ontwikkeling gekomen dan nodig voor de terugplaatsing, dan zullen de boventallige van goede kwaliteit worden ingevroren. Als je niet van bij de eerste poging zwanger wordt of achteraf nog een kind wil, wordt uit deze bewaarde embryo's geput voor een volgende transfer. Je hoeft dan geen nieuwe stimulatie van de eierstokken, en wat daar verder bij komt kijken, te ondergaan. Zie ook het behandelingsschema FRET.
De nieuwe wetgeving over medische begeleide voortplanting, die sinds 2007 van kracht is, bepaalt namelijk dat bij een volgende IVF-poging eerst de bewaarde embryo's van een paar gebruikt moeten worden, vóór een poging met vers materiaal mag worden ondernomen.
De kans op een succesvolle transfer stijgt naarmate er meer ingevroren embryo's zijn. Ze overleven nl. niet allemaal de dooiprocedure: zelfs als alle embryo's van goede kwaliteit waren, blijven er na ontdooiing gemiddeld niet meer dan vijftig procent over. Het is dan ook niet uitgesloten dat jullie, zelfs al waren er van een eerdere behandeling embryo's over, bij een nieuwe poging toch de volledige behandeling moeten doorlopen.
Moeilijk maar niet pijnlijk
In-vitrofertilisatie is tegelijk een lichte en een zware behandeling. Lichamelijk valt alles redelijk mee: IVF bestaat uit een aaneenschakeling van kleine ingrepen met weinig risico, die doorgaans pijnloos verlopen. De mogelijke bijwerkingen van de geneesmiddelen zijn beperkt (zie de alinea hierna) en zeker niet bedreigend. De IVF-behandeling is bovendien helemaal 'ambulant'. Je hoeft geen enkele nacht in het ziekenhuis door te brengen.
Mentaal echter kan IVF veel van jullie vergen. Er komt veel kijken bij de behandeling en jullie levensstijl moet voor een bepaalde tijd worden aangepast. En ook de onzekerheid en de angst over het welslagen van de behandeling zijn stressfactoren, die soms een serieuze belasting vormen voor de relatie.
Het CRG probeert iedereen die een kind wil zo goed mogelijk te helpen en te begeleiden. Het vervullen van die kinderwens en het verzekeren van je comfort tijdens de behandeling zijn voor ons evidente prioriteiten.
onzichtbare tekst om regel te creëren
Preventie meerlingzwangerschapVroeger werden in de regel twee of drie embryo's teruggeplaatst, om de kans op een geslaagde innesteling te verhogen. Hiermee neemt echter ook het risico op een meervoudige zwangerschap toe. Dankzij de verbeterde medische technieken volstaat vandaag vaak de terugplaatsing van één embryo, wat uiteraard de kans op een meervoudige zwangerschap uitschakelt. Met als resultaat minder gezondheidsrisico's voor vrouw en kind.
Behalve de psychologische druk die een IVF-behandeling met zicht brengt, kunnen zich ook enkele fysieke ongemakken voordoen, zoals wat buikpijn tijdens de stimulatiekuur.
Ook kunnen zich tijdens de stimulatiekuur cysten vormen in de eierstok. Doorgaans zijn die functioneel: ze ontstaan door de normale werking van de eierstok. Alleen als ze zelf hormonen produceren en daarmee het verloop van de behandeling in het gedrang dreigen te brengen, moeten ze worden verwijderd. In dat geval moet je een kleine ingreep ondergaan: zie daarvoor het aanprikken van cysten
.
Tot slot is de belangrijkste bijwerking van een IVF-behandeling de kans op een meerlingzwangerschap. Zie daarvoor een vaak gestelde vraag
over IVF.