Medewerkers van een Amerikaanse universiteit hebben een nieuwe methode ontwikkeld om röntgenstraling op te wekken. De methode kan veel compacter gemaakt worden dan huidige technieken. Dat moet de weg vrijmaken voor draagbare, handheld röntgenapparatuur.
Een groep wetenschappers die aan het Department of Electrical and Computer Engineering van de universiteit van Missouri werkzaam zijn, hebben een compacte bron van röntgenstraling ontwikkeld. Hun methode om de energetische straling op te wekken zou zich lenen voor gebruik in draagbare apparatuur, zoals een handscanner. Traditionele röntgenbronnen zijn groot en log, en vergen veel energie om de straling te genereren, maar met de nieuwe methode zou een batterij of accu kunnen volstaan.
De Missouriaanse techniek wekt de straling op met behulp van piëzo-elektrisch materiaal. Dat type materiaal wordt onder meer in platte speakers gebruikt, omdat het vervormt onder een elektrische spanning. Andersom kan het materiaal, wanneer het vervormd wordt, een spanning opwekken; in aanstekers met elektronische ontsteking zit piëzo-elektrisch materiaal. Het kristal dat de onderzoekers van de universiteit van Missouri gebruiken, kan ruim honderdduizend volt genereren door een ingangsspanning van slechts tien volt piëzo-elektrisch te versterken.
Die versterking treedt op door de opgenomen energie als een trillende golf in het lithiumniobaat-kristal op te slaan. Het piëzo-elektrische effect versterkt de spanning vervolgens. De opgewekte energie wordt als een elektronenbundel door middel van een diode aan het oppervlak van het kristal onttrokken. Door middel van een fenomeen dat 'bremsstrahlung', naar het Duits voor remstraling, wordt genoemd, wordt ten slotte röntgenstraling opgewekt.
Volgens de onderzoekers kan hun methode om röntgenstraling op te wekken binnen drie jaar leiden tot de bouw van een röntgenapparaat ter grootte van een telefoon. Dat zou medici een breder inzetbaar apparaat in handen geven dan de huidige, veelal aan ziekenhuizen gekluisterde, logge apparaten. Ook zou de röntgenbron in de mond directionele straling kunnen leveren in tandartspraktijken, zodat de patiënt minder straling absorbeert.