Limbolá ndenge oyo likambo moko boye esalaka.
Photosynthèse ezali ndenge oyo banzete esalelaka pole ya moi, mai mpe gaz carbonique mpo na kobimisa oxygène mpe glucose. Ezali likambo ya mindɔndɔmindɔndɔ oyo esalemaka na biteni mibale, oyo esalemaka na pole, mpe oyo esalemaka na pole te. Ba réactions dépendantes ya lumière esalemaka na ba membranes thylacoïdes ya ba chloroplastes na kati ya ba cellules ya milona. Na eteni yango, chlorophylle, eloko moko oyo ekɔtisaka pole, ezwaka nguya oyo euti na pole ya moi mpe esalelaka yango mpo na kolamusa ba électrons. Na nsima, ba électrons yango oyo ezali na nguya mingi ekendeke na nzela ya monyololo ya biloko oyo ememaka biloko na ndenge oyo babengaka transport ya ba électrons. Wana ba électrons ezali kotambola, ebimisaka énergie oyo esalelamaka mpo na ko pomper ba protons na membrane thylacoïde, kosala gradient ya proton oyo na sima esalelamaka mpo na kosala ATP, lolenge moko ya kobomba énergie. Na nsuka ya monyololo ya transport, ba électrons endimami na NADP+ mpo na kosala NADPH, molécule mosusu ya kobomba énergie. Ba réactions indépendantes ya lumière, oyo eyebani mpe na kombo ya Cycle Calvine, esalemaka na stroma ya ba chloroplastes. Na boumeli ya eteni oyo, ATP mpe NADPH oyo esalemi na ba réactions oyo etali pole esalelamaka mpo na kopesa nguya na mbongwana ya gaz carbonique na glucose. Gaz carbonique ekangamaka liboso na molécule moko oyo babengi bisphosphate ribulose, oyo na nsima ebongwanaka na molécule mibale ya 3-phosphoglycérate. Na nsima, bamolekile yango ebongwanaka lisusu na glycéraldéhyde 3-phosphate, oyo na nsima bakoki kosalela yango mpo na kotonga glucose. Photosynthèse ezali mosala ya ntina mingi oyo ezali kosunga bozali ya bikelamu nyonso ya bomoi, mpamba te ebimisaka ezala gaze ya oxygène, eloko oyo esengeli mpo na kopema, mpe glucose oyo esalaka lokola liziba ya nguya mpo na bikelamu.