 Komá mokanda ya liwa mpo na moto moko ya siansi oyo ayebani mingi
Na Memoire ya Stephen Hawking (1942-2018) Ezali na mitema ya kilo nde tozali kolela liwa ya physicien théorique ya lisapo, cosmologiste, mpe mokomi, Stephen Hawking na mibu 76. Hawking ayebanaki mingi mpo na mosala na ye ya sika na domaine ya fiziki, mingimingi makambo oyo asalaki mpo na koyekola mabulu moindo mpe ndenge molɔ́ngɔ́ ebandaki. Abotamaki na Oxford, na Angleterre na 1942, Hawking amonisaki bosepeli na ye na ebandeli na siansi mpe matematiki, azwaki diplome na Iniversite ya Oxford na lokumu ya kelasi ya liboso na fiziki. Na nsima azwaki PhD na ye na Iniversite ya Cambridge, epai amonaki likambo na ye ya liboso ya monene: ete mabulu moindo ebimisaka kongɛnga, oyo eyebani lelo na nkombo Hawking radiation. Mayele ya Hawking ekómaki mosika koleka makambo ya siansi. Azalaki mpe mokomi ya makambo mingi, akomaki mikanda mingi ya siansi oyo bato mingi bayebaki, na ndakisa buku oyo etɛkamaki mingi na mikili mingi, A Brief History of Time, oyo etɛkamaki koleka milio 10 na mokili mobimba. Atako bazwaki ye na maladi ya neurones motrices na mbula 21, Hawking akobaki koboya mikakatano, kotindika bandelo ya siansi mpe bososoli ya bato na boumeli ya mbula koleka ntuku mitano. Azalaki mobundi kino na nsuka mpenza, na mposa ya boyebi oyo etɛngamá te mpe elimo oyo ekoki kolonga te oyo efulamaki bamilio ya bato na mokili mobimba. Libula ya Hawking ekozala na bomoi na nzela ya makabo na ye ya kokamwa na siansi mpe bopusi na ye ya koumela na bomoi mingi oyo asimbaki. Mayele na ye, mayele, mpe mpiko na ye ekozangama mingi, kasi bopusi na ye ekoyokama mpo na bankola ekoya. Pema na kimia, Stephen Hawking. Matondo mingi mpo na kosala ete molɔ́ngɔ́ na biso ezala mwa kongɛnga.