Salelá mayele ya siansi na mokakatano oyo elandi mpe kotánga makambo oyo osengeli kosala.
Méthode scientifique ezali approche systématique ya ko comprendre ba phénomènes na nzela ya observation, formulation ya question, formation ya hypothèse, expérimentation, pe analyse ya ba données pona kosala conclusion. Tala ba étapes oyo ekoki kosalama pona ko explorer constructivement problème ya soki milona ekoki kokola sans lumière ya moyi : 1. **Observation:** Etape ya liboso ezali ya kosala observation. Na likambo yango, eyebani ete mingimingi banzete esɛngaka pole ya moi mpo ekola, na nzela ya likambo oyo babengaka photosynthèse, oyo na kati na yango ebongoli nguya ya pole na nguya ya chimique oyo esalaka ete ekola. 2. **Motuna:** Na sima, to formuler motuna na kotalaka observation na biso. Na likambo yango, motuna ezali soki milona ekoki kokola kozanga kongɛnga ya moi. 3. **Hypothèse:** Etape elandi ezali ya kosala prédiction, to kosala hypothèse, na oyo etali mbano ya expérience na biso. Na ndakisa, likanisi moko ekoki kozala ete banzete ekoki kokola te soki pole ya moi ezali te mpo esɛngaka nguya ya pole mpo na kosala photosynthèse. 4. **Expérience:** Na sima, to conçoivre expérience pona ko tester hypothèse na biso. Na likambo yango, komeka ekoki kosɛnga kolona bituluku mibale ya banzete oyo ekokani, moko oyo ekoki kozwa pole ya moi mpe mosusu kozanga. Bakokaki komeka bokoli na boumeli ya bapɔsɔ to basanza mingi. 5. **Botalisi ya ba données:** Soki expérience esili, ba données oyo ezuami elingaki ko analyser. Yango esɛngaka kokokanisa bokoli ya bituluku mibale ya banzete mpo na koyeba soki kozanga kongɛnga ya moi ezalaki na bopusi monene likoló na bokoli ya banzete. 6. **Bosukisi:** Etape ya suka ezali ya kosala bosukisi na kotalaka mbano ya bomekoli. Soki milona oyo ekoli na pole ya moi te emonisaki bokoli moke mpenza to ata moke te soki tokokanisi yango na milona oyo ekoli na pole ya moi, yango ekosunga hypothèse na biso oyo elobi ete milona ekoki kokola te kozanga pole ya moi. Na lolenge mosusu, soki milona oyo ekoli kozanga kongɛnga ya moi emonisaki bokoli ya ndenge moko na oyo ekoli na pole ya moi, yango ekokweisa likanisi na biso mpe elingaki koloba ete banzete ekoki kokola kozanga kongɛnga ya moi.