 Lobelá ndenge molona ebongolaka nguya ya moi na bilei.
Molona ebongolaka nguya ya moi na bilei na nzela ya likambo oyo babengaka photosynthèse. Oyo ezali ndenge oyo banzete esalelaka nguya ya pole oyo eutaka na moi, gaz carbonique oyo eutaka na mopɛpɛ, mpe mai oyo eutaka na mabele mpo na kobimisa glucose (sukali) oyo basalelaka lokola bilei mpo na bokoli mpe misala mosusu. Nzela ya photosynthèse esalemaka libosoliboso na nkasa ya molona, na kati ya baselile ya sipesiale oyo babengaka chloroplastes oyo ezali na langi moko oyo babengaka chlorophylle. Pigment oyo ezali responsable ya couleur vert ya molona mpe e jouaka rôle central na kokanga énergie ya lumière. Na eteni ya liboso ya photosynthèse, molona esalelaka nguya oyo euti na moi mpo na kobongola bamolekile ya mai na oxygène mpe hydrogène. Na nsima, oxygène ebimaka lokola eloko oyo ekoki kobima ntango bazali kosalela hydrogène na eteni ya mibale ya photosynthèse. Na eteni ya mibale, molona yango esangisaka hydrogène na gaz carbonique oyo ekɔtaka na zingazinga mpo na kobimisa glucose. Na nsima, molona esalela sukali yango lokola liziba ya nguya mpo na kopesa makasi na bokoli na yango, bokoli mpe misala mosusu. Na mokuse, na nzela ya photosynthèse, banzete ezali na likoki ya kobongola nguya ya moi na bilei na kosaleláká mai, gaz carbonique mpe pole. Litomba na yango ezali kobimisama ya glucose, oyo esalaka lokola liziba ya libosoliboso ya nguya mpo na molona, mpe oxygène, oyo ebimaka na zingazinga.