Kokanisa mpe kokesenisa makanisi ya bonsomi ya kopona mpe ya déterminisme.
Bonsomi ya kopona mpe déterminisme ezali makanisi mibale ya filozofi oyo etali degré ya bokonzi oyo moto na moto azali na yango likoló na misala mpe bikateli na ye. Bonsomi ya kopona ezali kondima ete moto na moto azali na nguya ya kosala maponi oyo ekatamaka te na nguya ya bozalisi to ya bonzambe. Yango elingi koloba ete bato bazali na likoki ya kosala makambo na ndenge oyo etali ndenge oyo ba gènes na bango ezali, esika oyo bafandi, to makambo mosusu ya libándá. Na ntina mpenza, bonsomi ya kopona ezali likanisi oyo ete bato bazali na bokonzi likoló na nsuka na bango moko. Nzokande, déterminisme ezali endimeli oyo ete makambo nyonso, ata mpe misala ya moto, ezwamaka na nsuka na bantina oyo ezali libanda ya bolingi ya moto. Engebene likanisi oyo, likambo nyonso ezali mbuma oyo ekoki kopengolama te ya bantina oyo tolobeli liboso, elingi koloba ete bato bazali na bonsomi te ya kopona misala na bango to kobongisa avenire na bango. Na ndimbola oyo, déterminisme emonisi ete bonsomi ya kopona ezali makanisi mpamba, mpamba te maponi ezwamaka na nsuka na makambo oyo moto ye moko akoki kotambwisa te. Bokeseni monene kati na makanisi yango mibale ezali na ndenge oyo bato bakanisaka ete bazali na bokonzi likoló ya misala na bango. Atako bonsomi ya kopona ezali kolakisa ete bato bazali na bokonzi mobimba likoló na maponi na bango, déterminisme elobi ete maponi ezwamaka liboso na makambo ya libanda. Banda kala, bato ya filozofi bazali kotyana ntembe na makanisi yango mibale mpe etikali motuna ya ntina mingi na boyekoli ya bizaleli ya bato. Na nsuka, soki moto andimi bonsomi ya kopona to na determinisme ezali likambo ya lolenge ya kotalela mpe kondima ya moto ye moko.