Limbolá ndenge oyo code génétique etangamaka mpe ebongolami na synthèse ya proteine?
Code génétique ezali ensemble ya mibeko oyo elimbolaka ndenge nini ba informations encodées na kati ya ADN na ARN ebongolami na ba protéines na ba cellules vivantes. Na synthèse ya proteine, code génétique etangamaka mpe ebongolami na ba étapes ebele. Ya liboso, molécule ya ADN, oyo ezali na makambo oyo euti na ba gènes, ekomamaka na molécule ya ARN ya motindami (ARNm). Mosala yango esalemaka na kati ya noyau ya selile mpe esalemaka na enzyme moko oyo babengi ARN polymérase. Na ntango ya transcription, polymérase ya ARN etangaka code ya ADN mpe esalaka molécule ya ARNm oyo ebakisaka na kotalela molɔngɔ ya ba nucléotides oyo ezali na ADN. Na nsima, molécule ya ARNm ebimaka na kati ya noyau mpe ekɔtaka na cytoplasme, epai ba ribosomes ebongolami na proteini. Ba ribosomes etángaka molɔngɔ ya ARNm na bituluku ya ba nucléotides misato, oyo babengaka ba codons. Codon mokomoko epesaka code ya acide aminé moko boye, oyo ezali eloko oyo etongaka baproteini. Nzela ya kobongola ebandaka ntango ribosome ekangami na codon ya ebandeli oyo ezali na molécule ya ARNm. Na nsima, ribosome yango etambolaka na nzela ya ARNm, etángi codon mokomoko mpe ebakisaka acide aminé oyo ekokani na yango na monyololo ya proteini oyo ezali kokola. Processus oyo ekobaka tii ribosome ekomi na codon ya arrêt, oyo elakisaka suka ya traduction. Na nsima, proteini oyo esalemi sika esalemaka lisusu mpe ekangamaka liboso ete ekóma kosala. Na mobimba, lolenge ya kotánga mpe kobongola code génétique ezali likambo ya mindɔndɔmindɔndɔ mpe oyo etambwisami mingi, oyo ezali na ntina mingi mpo selile mpe ekelamu mobimba esalaka malamu.