 Lobelá makambo oyo ekoki kosala ete moto abɛla diabɛti
Diabète ezali maladi oyo eumelaka mpe esimbaka ndenge oyo nzoto esalaka na glucose na makila. Ezali na makambo mingi oyo ekoki kosala ete moto akóma na diabɛti, na ndakisa: 1. Lisolo ya libota: Bato oyo bazali na libota ya penepene oyo bazali na diabɛti bazali na likama mingi ya kozwa maladi yango. 2. Mbula: Likama ya kozwa diabɛti ekómaka mingi soki moto akómi mokóló. Bato oyo baleki mbula 45 bazali na likama mingi. 3. Kozala minene mingi: Kozala na kilo mingi to kozala monene mingi ezali likambo monene oyo ekoki kosala ete moto abɛla diabɛti, mpamba te ekoki kosala ete nzoto ezala na makasi ya koboya insuline. 4. Kozanga kosala ngalasisi: Kozala na bomoi ya kofanda kaka ebakisaka likama ya kozwa diabɛti. 5. Tansiɔ́ makasi: Bato oyo bazali na tansiɔ bazali na likama mingi ya kozwa diabɛti. 6. Cholestérol oyo ezali malamu te: Soki HDL (cholestérol ya malamu) ezali moke mpe triglycérides mingi ebakisaka likama ya kozwa diabɛti. 7. Ekolo: Bato ya bikólo mosusu, na ndakisa bato ya Amerika ya Mpoto, bato ya Amerika ya kala, bato ya Amerika ya ekólo Hispanique, mpe bato ya Amerika ya Azia, bazali na likama mingi ya kozwa diabɛti. 8. Diabète ya zemi: Basi oyo bazalaki na diabète ya zemi na tango ya zemi bazali na likama mingi ya kozwa diabète ya type 2 na sima ya bomoi. 9. Syndrome polycystique d’ovaires (PCOS): Basi oyo bazali na PCOS bazali na likama mingi ya kozwa diabète. Ezali na ntina koyeba ete atako makambo yango ya likama ekoki kobakisa likoki ya kozwa diabɛti, ezali kopesa ndanga te ete moto moko akozwa maladi yango. Kosala ekzamɛ mbala na mbala, kobatela lolenge ya bomoi ya malamu, mpe kotambwisa makambo mosusu ya kolɔngɔnɔ ya nzoto ekoki kosalisa mpo na kokitisa likama ya kozwa diabɛti.