 Salá lapolo oyo elobeli bopusi ya molunge ya mokili mobimba likoló na etúká ya Arctique.
Bokóli ya molunge ya mokili elimboli bomati ya mwayene ya molunge ya mopɛpɛ ya Mabelé mpe ya mbu mpo na kokanga molunge na ba gaz à effet de serre. Likambo yango esalaki mbongwana mingi na klima ya planɛti yango mpe esali bopusi monene likoló na etúká ya Arctique. Arctique ezali kokutana na molunge ya mokili mobimba mbala mibale koleka mokili mobimba. Etúká yango ekómi molunge koleka 2°C banda ntango ya liboso ya kosala baizini, molunge na basanza ya malili emati tii na 3-4°C. Bokóli wana ya molunge nokinoki ememi na ebele ya makambo ya mabe mpo na etúká ya Arctique mpe bafandi na yango. Moko ya makambo ya ntina mingi oyo molunge ya mokili ezali kobimisa na Arctique ezali bongo kobungisa zɛlo ya mbu. Etuka yango emoni bokiti ya bonene ya zɛlo ya mbu na pene na 40% uta nsuka ya bambula 1970, na nse ya rekord oyo etiamaki na sanza ya libwa 2012. Bobungisi oyo ya zɛlo ezali na bopusi ya cascade na ba écosystèmes ya etuka, oyo ezali kotungisa biloko nyonso kobanda na plancton kino na ba ours polaire. Konyangwa ya zɛlo ya mbu ya Arctique esalaki mpe ete mobembo ya masuwa ekóma mingi na etúká yango. Lokola mai ezali polele mingi, masuwa ezali na likoki ya kotambola na banzela oyo liboso ezalaki kokende te lokola Passage du Nord-Ouest, mpe yango ezali kobimisa mitungisi mpo na bopusi ya bokóli ya masuwa likoló na banyama ya zamba ya Arctique, bakisa mpe likoki ya kosopa petrole mpe bosoto mosusu. Kobungisa zɛlo ezali mpe na bopusi monene likoló na malili oyo eumelaka na etúká yango. Permafrost ya Arctique ezali kopɔla na lombangu ya kobangisa, ezali kobimisa ebele ya bagaze oyo ebimisaka mopɛpɛ lokola méthane mpe gaz carbonique na mopɛpɛ. Yango ezali kosala boucle ya retour, epai kuna kobimisama ya ba gaz wana ezali kosala ete molunge ekóma lisusu makasi, mpe yango ezali komema na kozindisa mingi ya permafrost. Bokóli ya molunge ya mokili ezali mpe kotungisa bato ya mboka Arctique. Mbongwana ya molunge mpe lolenge ya mbula ezali kosala bopusi na mimeseno ya bonkoko ya kobundisa banyama mpe koboma mbisi, nzokande bopanzani ya mai ya libongo mpe bomati ya nivo ya mbu ezali kotya masanga ya bato ya libongo. Mbongwana yango ezali mpe kosala bopusi mabe likoló na banyama ya zamba ya etúká yango, mpe mitindo mingi ya banyama ya Arctique ezali kokutana na kolimwa mpo na kobungisa bisika oyo efandaka mpe bopusi mosusu. Mpo na kosukisa, molunge ya mokili ezali na bopusi monene likoló na etúká ya Arctique. Kokóma molunge nokinoki mpe kobungisa zɛlo ya mbu ezali kosala ete ba écosystèmes ya etúká yango ezala na bopusi ya cascade, nzokande kozindisa ya permafrost ezali kobimisa ba gaz à effet de serre, mpe yango ezali kokómisa molunge yango lisusu makasi. Bato ya mboka mpe banyama ya zamba ya Arctique ezali mpe kotungisama, yango ezali komonisa ete esengeli kosala nokinoki mpo na kokitisa bopusi ya molunge ya mokili mobimba likoló na etúká yango oyo ezali na mpasi te.