Lobelá ebandeli mpe lisolo ya Internet
Internet, ndenge toyebi yango lelo oyo, ebandaki na nsuka ya bambula ya 1960 mpe na ebandeli ya bambula ya 1970, atako misisa na yango ekoki kolandama lisusu tii na bokoli ya baordinatɛrɛ mpe ya réseau informatique. Ezalaki na Etats-Unis nde prototype ya liboso ya Internet ebandaki, na bokeli ya ARPANET (Advanced Research Projects Agency Network) na 1969. Na misolo ya Département ya Défense ya Etats-Unis, ARPANET esalemaki mpo na kokangisa esika moko balukiluki mpe bato ya mayele, kopesa bango nzela ya kokabola sango mpe biloko na ndenge ya malamu koleka. Teknolozi oyo esalaki mokuwa ya mokɔngɔ ya ARPANET ezalaki bongo kobongola ba paquets, mayele oyo ezalaki kopesa nzela na kokabola ba données na ba paquets ya mikemike mpe kotinda yango longwa na ordinatɛrɛ moko kino na ordinatɛrɛ mosusu, mpe na nsima kosangisa yango lisusu na esika oyo bazali kokende. Yango ezalaki likambo ya ntina mingi oyo ekofungola nzela mpo na Internet ya mikolo na biso. Na boumeli ya mwa bambula oyo elandaki, ba réseaux ordinateurs mosusu ebele esalemaki, ezala na États-Unis to na mokili mobimba. Ba réseaux wana, lokola ba Laboratoires physiques nationales na Royaume-Uni mpe Cyclades na France, mbala mingi ezalaki kozwa mosolo na baguvɛrnema mpe ezalaki na mokano ya kokangisa balukiluki mpe bato ya mayele esika moko. Na 1983, ARPANET ekabwanaki na ba réseaux mibale ekeseni : MILNET, oyo bazalaki kosalela mpo na misala ya basoda, mpe ARPANET ya sika, oyo bazalaki kosalela mpo na bolukiluki mpe makambo ya kelasi oyo ezali ya basoda te. Ezalaki na tango wana nde bosaleli ya protocole TCP/IP - oyo ezali sikoyo norme pona ba communications nionso ya internet - ekomaki mingi. Kobimisama ya World Wide Web na Tim Berners-Lee na 1989 ezalaki likambo mosusu ya ntina mingi na lisolo ya Internet. Berners-Lee, molukiluki na Organisation européenne pour le recherche nucléaire (CERN) na Suisse, abimisaki Internet lokola nzela ya kobongisa mpe kokabola makambo na ndenge oyo ekozala pɛtɛɛ mpo na kosalela yango. Commercialisation mpe popularisation ya internet ebandaki vraiment na ba années 1990, lokola ba ordinateurs personnels ekomaki na talo moke mpe accessible. Bokeli ya ba navigateurs web, lokola Netscape Navigator mpe Microsoft Internet Explorer, esalaki ete bato bákɔta na Internet mpe bátambolaka na Internet. Ezalaki mpe na tango wana nde ba Fournisseurs ya Service Internet (ISP) ya liboso esalemaki, oyo ezalaki kopesa nzela ya Internet na bandako mpe na ba entreprises. Uta ebandeli na yango lokola esaleli mpo na balukiluki mpe bato ya mayele, Internet ekoli mpe ekómi réseau mondial oyo ekangisaka bamiliare ya bato mpe baaparɛyi. Ebongoli lolenge tosololaka, tosalaka, mpe tozwaka sango, mpe esali bopusi monene