Talelá bilembeteli oyo emonisi ete mpunda yango ebandaki.
Makambo oyo ezwamaki na mabanga ya ntalo epesi bilembeteli makasi oyo emonisi ete mpunda yango ekómaki, oyo ekoki kozwama na boumeli ya mbula soki milio 55 tii na nyama moko ya moke oyo ezalaki na bonene ya mbwa oyo eyebani na nkombo Hyracotherium to Eohippus. Na boumeli ya bileko nyonso, mpunda yango esalemaki na mbongwana mingi oyo nsukansuka ememaki mpunda ya mikolo na biso oyo toyebi lelo oyo. Moko ya mbongwana oyo emonanaka mingi na evolisyo ya mpunda ezali bonene na yango. Nkɔkɔ ya mpunda oyo ayebanaki liboso, Hyracotherium, azalaki kaka na bolai ya mabɔkɔ soki 2 (8 pouces to 20 centimètres) na lipeka mpe azalaki na kilo soki 10 (22 livres). Na boumeli ya bamilio ya bambula, mpunda yango ezalaki se kobakisama na bonene, mpe na ntango ya Pliohippus, eleki sikoyo mbula soki milio 5, ekómaki na bolai ya mabɔkɔ soki 12 (48 pouces to 120 centimètres) mpe ezalaki na kilo 150-300 (330-660 kilo). Lelo oyo, mitindo mosusu ya bampunda, na ndakisa mpunda ya Shire, ekoki kotɛlɛma na bolai ya mabɔkɔ 18 (72 pouces to 183 centimètres) mpe kilo koleka 1000 (2200 livres). Mbongwana mosusu ya ntina na evolisyo ya mpunda ezali makolo na yango. Nkɔkɔ ya mpunda oyo ayebanaki liboso, Hyracotherium, azalaki na misapi minei ya makolo na makolo na yango ya liboso mpe misapi misato ya makolo na makolo na yango ya nsima, na makolo ya mikemike na mosapi mokomoko. Nsima ya ntango, misapi ya makolo ya mopanzi ekómaki mike mpe nsukansuka elimwaki, nzokande mosapi ya katikati ekómaki monene mpe makasi, nsukansuka ekómaki libenga moko oyo tozali komona lelo. Mbongwana oyo ezalaki mbala mosusu komesana na kofanda na matiti, epai wapi makolo moko ezalaki malamu mpo na kopota mbangu mpe ezalaki kozinda na pete te na mabele ya pete lokola misapi ya makolo mingi ekosala. Mino ya mpunda ekómaki mpe na mbongwana monene na nzela ya evolisyo na yango. Bankoko ya liboso ya mpunda bazalaki na mino ya mitole mikuse, oyo ebongi mpo na kotalatala matiti ya pɛtɛɛ. Kasi, lokola matiti ekómaki mingi na esika oyo bazalaki, bampunda ekómaki na mino oyo ezalaki na mitole milai mpe ezalaki na émail oyo eumelaka mingi, oyo ebongi mpenza mpo na konika matiti ya makasi. Komesana wana epesaki bampunda nzela ya kosalela liziba ya sika ya bilei mpe kokola malamu na bisika na bango oyo ezalaki kobongwana. Na mobimba, makambo oyo mazali na mabanga ya ntalo mazali komonisa polele evolisyo ya mpunda, wana emesanaki na mokili oyo ezalaki kobongwana mpe na bisika oyo ekeseni na nzela ya mbongwana ya bonene, makolo mpe mino.