Art. 80. Ustawa wchodzi w życie w terminie i na zasadach określonych w odrębnej ustawie. Załączniki do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. (poz. ....) Załącznik nr 1 Kategorie odpadów Q1 Pozostałości z produkcji lub konsumpcji, nie wymienione w pozostałych kategoriach Q2 Produkty nie odpowiadające wymaganiom jakościowym Q3 Produkty, których termin przydatności do właściwego użycia upłynął Q4 Substancje lub przedmioty, które zostały rozlane, rozsypane, zgubione lub takie, które uległy innemu zdarzeniu losowemu, w tym zanieczyszczone wskutek wypadku lub powstałe wskutek prowadzenia akcji ratowniczej Q5 Substancje lub przedmioty zanieczyszczone lub zabrudzone w wyniku planowych działań (np. pozostałości z czyszczenia, materiały z opakowań - odpady opakowaniowe, pojemniki, itp.) Q6 Przedmioty lub ich części nie nadające się do użytku (np. usunięte baterie, zużyte katalizatory itp.) Q7 Substancje, które nie spełniają już należycie swojej funkcji (np. zanieczyszczone kwasy, zanieczyszczone rozpuszczalniki, zużyte sole hartownicze itp.) Q8 Pozostałości z procesów przemysłowych (np. żużle, pozostałości podestylacyjne itp.) Q9 Pozostałości z procesów usuwania zanieczyszczeń (np. osady ściekowe, szlamy z płuczek, pyły z filtrów, zużyte filtry itp.) Q10 Pozostałości z obróbki skrawaniem lub wykańczania (np. wióry, zgary itp.) Q11 Pozostałości z wydobywania lub przetwarzania surowców (np. pozostałości górnicze itp.) Q12 Podrobione lub zafałszowane substancje lub przedmioty (np. oleje zanieczyszczone PCB itp) Q13 Wszelkie substancje lub przedmioty, których użycie zostało prawnie zakazane (np. PCB itp.) Q14 Substancje lub przedmioty, dla których posiadacz nie znajduje już dalszego zastosowania (np. odpady z rolnictwa, gospodarstw domowych, odpady biurowe, z placówek handlowych, sklepów itp.) Q15 Zanieczyszczone substancje powstające podczas rekultywacji gleby i ziemi Q16 Wszelkie substancje lub przedmioty, które nie zostały uwzględnione w powyższych kategoriach (np. z działalności usługowej, remontowej) Załącznik nr 2 Kategorie lub rodzaje odpadów niebezpiecznych Kategorie lub rodzaje odpadów wymienione według ich charakteru lub działalności, wskutek której powstały. Lista A: Odpady wykazujące którąkolwiek z właściwości wyszczególnionych w załączniku nr 4 i które składają się z: 1. odpadów medycznych i weterynaryjnych, 2. środków farmaceutycznych, leków i związków stosowanych w medycynie lub w weterynarii, 3. środków do impregnacji lub konserwacji drewna, 4. biocydów i środków fitofarmaceutycznych, 5. pozostałości substancji stosowanych jako rozpuszczalniki, 6. halogenowanych substancji organicznych nie stosowanych jako rozpuszczalniki, z wyjątkiem obojętnych materiałów spolimeryzowanych, 7. soli hartowniczych zawierających cyjanki, 8. olejów mineralnych i substancji oleistych (np. z obróbki metali), 9. emulsji, mieszanin: olej-woda, węglowodór-woda, 10. substancji zawierających PCB (np. dielektryki itp.), 11. materiałów smolistych powstających wskutek rafinacji, destylacji lub jakiejkolwiek obróbki pirolitycznej (np. pozostałości podestylacyjne itp.), 12. tuszów, barwników, pigmentów, farb, lakierów lub pokostów, 13. żywic, lateksu, plastyfikatorów, klejów lub spoiw, 14. substancji powstających w wyniku prac naukowo-badawczych, rozwojowych lub działalności dydaktycznej, które nie są zidentyfikowane lub są nowe i których oddziaływanie na człowieka lub środowisko jest nieznane (np. pozostałości laboratoryjne itp.), 15. środków pirotechnicznych i innych materiałów wybuchowych, 16. chemikaliów stosowanych w przemyśle fotograficznym lub do obróbki zdjęć (np. do wywoływania), 17. wszelkich substancji lub przedmiotów zanieczyszczonych dowolną pochodną polichlorowanego dibenzofuranu, 18. wszelkich substancji lub przedmiotów zanieczyszczonych dowolną pochodną polichlorowanej dibenzo-p-dioksyny. Lista B: Odpady, które zawierają którykolwiek ze składników wyliczonych w załączniku nr 3 i mają którekolwiek z właściwości wyliczonych w załączniku nr 4, i składają się z: 19. mydeł, tłuszczów lub wosków pochodzenia zwierzęcego lub roślinnego, 20. niehalogenowanych substancji organicznych nie stosowanych jako rozpuszczalniki, 21. nieorganicznych substancji nie zawierających metali lub związków metali, 22. popiołów lub żużli, 23. gleby i ziemi, w tym urobku z pogłębiania, 24. soli hartowniczych nie zawierających cyjanków, 25. pyłów lub proszków metalicznych, 26. zużytych materiałów katalitycznych, 27. cieczy lub szlamów zawierających metale lub związki metali, 28. pozostałości z operacji usuwania zanieczyszczeń (np. pyły z filtrów), z wyjątkiem (29), (30) i (33), 29. szlamów z płuczek, 30. szlamów z zakładów uzdatniania wody, 31. pozostałości z dekarbonizacji, 32. pozostałości z kolumn jonowymiennych, 33. osadów ściekowych, nie poddanych unieszkodliwieniu lub nie nadających się do zastosowania w rolnictwie, 34. osadów z czyszczenia zbiorników lub urządzeń, 35. urządzeń zanieczyszczonych, 36. pojemników zanieczyszczonych po produktach, które zawierały jeden lub więcej składników wymienionych w załączniku nr 3 (np. opakowania, butle gazowe itp.), 37. baterii, akumulatorów i innych ogniw elektrycznych, 38. olejów roślinnych, 39. substancji lub przedmiotów pochodzących z selektywnej zbiórki odpadów z gospodarstw domowych, 40. innych odpadów. Załącznik nr 3 Składniki odpadów, które kwalifikują je jako odpady niebezpieczne Składniki odpadów z listy B załącznika nr 2, które kwalifikują je jako odpady niebezpieczne, jeśli posiadają właściwości opisane w załączniku nr 4 Odpady zawierające jako składniki: C1 beryl, związki berylu, C2 związki wanadu, C3 związki chromu (VI), C4 związki kobaltu, C5 związki niklu, C6 związki miedzi, C7 związki cynku, C8 arsen, związki arsenu, C9 selen, związki selenu, C10 związki srebra, C11 kadm, związki kadmu, C12 związki cyny, C13 antymon, związki antymonu, C14 tellur, związki telluru, C15 związki baru z wyjątkiem siarczanu baru, C16 rtęć, związki rtęci, C17 tal, związki talu, C18 ołów, związki ołowiu, C19 siarczki nieorganiczne, C20 nieorganiczne związki fluoru, z wyjątkiem fluorku wapnia, C21 cyjanki nieorganiczne, C22 następujące metale alkaliczne lub metale ziem alkalicznych: lit, sód, potas, wapń, magnez w postaci niezwiązanej, C23 kwaśne roztwory lub kwasy w postaci stałej, C24 roztwory zasadowe i zasady w postaci stałej, C25 azbest (pył i włókna), C26 fosfor, związki fosforu, z wyjątkiem fosforanów mineralnych, C27 karbonylki metali, C28 nadtlenki, C29 chlorany, C30 nadchlorany, C31 azydki, C32 PCB, C33 farmaceutyki oraz związki stosowane w medycynie lub w weterynarii, C34 biocydy i substancje fitofarmaceutyczne (np. pestycydy), C35 substancje zakaźne, C36 kreozoty, C37 izocyjaniany, tiocyjaniany, C38 cyjanki organiczne (np. nitryle), C39 fenole, związki fenolowe, C40 halogenowane rozpuszczalniki, C41 rozpuszczalniki organiczne, z wyjątkiem rozpuszczalników halogenowanych, C42 związki halogenoorganiczne, z wyjątkiem obojętnych materiałów spolimeryzowanych i innych substancji, o których mowa w niniejszym załączniku, C43 aromatyczne, policykliczne i heterocykliczne związki organiczne, C44 aminy alifatyczne, C45 aminy aromatyczne, C46 etery, C47 substancje o właściwościach wybuchowych, z wyjątkiem substancji wyszczególnionych w innych punktach niniejszego załącznika, C48 organiczne związki siarki, C49 jakąkolwiek pochodną polichlorowanego dibenzofuranu, C50 jakąkolwiek pochodną polichlorowanej dibenzo-p-dioksyny, C51 węglowodory i ich związki z tlenem, azotem lub siarką nie uwzględnione w inny sposób w niniejszym załączniku. Załącznik nr 4 Właściwości odpadów, które powodują, że odpady są niebezpieczne H1 "wybuchowe": substancje, które mogą wybuchnąć pod wpływem ognia lub które są bardziej wrażliwe na wstrząs lub tarcie niż dinitrobenzen, H2 "utleniające": substancje, które wykazują silnie egzotermiczne reakcje podczas kon- taktu z innymi substancjami, w szczególności z substan- cjami łatwopalnymi, H3-A"wysoce łatwopalne": 1) ciekłe substancje mające temperaturę zapłonu poniżej 21°C (w tym nadzwyczaj łatwopalne ciecze), 2) substancje, które mogą rozgrzać się, a w efekcie zapalić się w kontakcie z powietrzem w temperaturze otoczenia bez jakiegokolwiek dostarczenia energii, 3) stałe substancje, które mogą się łatwo zapalić po krótkim kontakcie ze źródłem zapłonu i które palą się nadal lub tlą po usunięciu źródła zapłonu, 4) gazowe substancje, które są łatwopalne w powietrzu pod normalnym ciśnieniem, 5) substancje, które w kontakcie z wodą lub wilgotnym powietrzem tworzą wysoce łatwopalne gazy w niebezpiecznych ilościach, H3-B"łatwopalne": ciekłe substancje mające temperaturę zapłonu równą lub wyższą niż 21°C i niższą lub równą 55°C, H4 "drażniące": substancje nie żrące, które poprzez krótki, długotrwały lub powtarzający się kontakt ze skórą lub błoną śluzową mogą wywołać stan zapalny, H5 "szkodliwe": substancje, które jeśli są wdychane lub dostają się drogą pokarmową lub wnikają przez skórę mogą spowodować ograniczone zagrożenie dla zdrowia, H6 "toksyczne": substancje (w tym wysoce toksyczne substancje i preparaty), które jeśli są wdychane lub dostają się drogą pokarmową lub wnikają przez skórę mogą spowo dować poważne, ostre lub chroniczne zagrożenie zdrowia, a nawet śmierć, H7 "rakotwórcze": substancje, które jeśli są wdychane lub dostają się drogą pokarmową lub wnikają przez skórę mogą wywoływać raka lub też zwiększyć częstotliwość jego występowania, H8 "żrące": substancje, które w zetknięciu z żywymi tkankami mogą spowodować ich zniszczenie, H9 "zakaźne": substancje zawierające żywe mikroorganizmy lub ich toksyny, o których wiadomo lub co do których istnieją wiarygodne podstawy do przyjęcia, że powodują choroby człowieka lub innych żywych organizmów, H10 "działające szkodliwie na rozrodność": substancje, które jeśli są wdychane lub dosta- ną się drogą pokarmową lub jeśli wnikają przez skórę mogą wywołać niedziedzicznewrodzone deformacje lub też zwiększyć czę stotliwość ich występowania, H11 "mutagenne": substancje, które jeśli są wdychane lub dostaną się drogą pokarmową lub jeśli wnikają przez skórę mogą wywołać dziedziczne defekty genetyczne lub też zwiększyć częstotliwość ich występowania, H12 substancje, które w wyniku kontaktu z wodą, powietrzem lub kwasem uwalniają tok-syczne lub wysoce toksyczne gazy, H13 substancje, które po zakończeniu procesu unieszkodliwiania, mogą w do wolny sposób, wydzielić inną substancję, np. w formie odcieku, która posiada jakąkolwiek spo- śród cech wymienionych powyżej, H14 "ekotoksyczne": substancje, które stanowią lub mogą stanowić bezpośrednie lub opóźnione zagrożenie dla jednego lub więcej elementów środowiska. Jeżeli odpady posiadają chociażby jedną z cech wymienionych poniżej w pkt. a) ł) uznaje się je za posiadające właściwości wymienione w punktach od H3 do H8 (tzn. są one odpadami niebezpiecznymi): a) charakteryzują się temperaturą zapłonu do 55C, b) zawierają jedną lub więcej substancji określonych w odrębnych przepisach jako wysoce toksyczne o łącznym ich stężeniu równym lub wyższym od 0,1%, c) zawierają jedną lub więcej substancji określonych w odrębnych przepisach jako toksyczne o łącznym ich stężeniu równym lub wyższym od 3%, d) zawierają jedną lub więcej substancji określonych w odrębnych przepisach jako szkodliwe o łącznym ich stężeniu równym lub wyższym od 25%, e) zawierają jedną lub więcej substancji żrących określonych w odrębnych przepisach jako R35 o łącznym ich stężeniu równym lub wyższym od 1%, f) zawierają jedną lub więcej substancji żrących określonych w odrębnych przepisach jako R34 o łącznym ich stężeniu równym lub wyższym od 5%, g) zawierają jedną lub więcej substancji drażniących określonych w odrębnych przepisach jako R41 o łącznym ich stężeniu równym lub wyższym od 10%, h) zawierają jedną lub więcej substancji drażniących określonych w odrębnych przepisach jako R36, R37, R38 o łącznym ich stężeniu równym lub wyższym od 20%, i) zawierają jedną lub więcej substancji określonych w odrębnych przepisach jako rakotwórcze (kategorie 1 lub 2) o łącznym ich stężeniu równym lub wyższym od 0,1%, j) zawierają jedną lub więcej substancji działające szkodliwie na rozrodczość (kategorie 1 lub 2) określonych w odrębnych przepisach jako R60, R61 o łącznym ich stężeniu równym lub wyższym od 0,5%, k) zawierają jedną lub więcej substancji działające szkodliwie na rozrodczość (kategoria 3) określonych w odrębnych przepisach jako R62, R63 o łącznym ich stężeniu równym lub wyższym od 5%, l) zawierają jedną lub więcej substancji mutagennych (kategorie 1 i 2) określonych w odrębnych przepisach jako R46 o łącznym ich stężeniu równym lub wyższym od 0,1%, ł) zawierają jedną lub więcej substancji mutagennych (kategoria 3) określonych w odrębnych przepisach jako R40 o łącznym ich stężeniu równym lub wyższym od 1%. Załącznik nr 5 Działania polegające na wykorzystaniu odpadów w całości lub w części lub prowadzące do odzyskania z odpadów substancji lub materiałów lub energii wraz z ich wykorzystaniem R1 Wykorzystanie jako paliwa lub innego środka wytwarzania energii R2 Regeneracja lub odzyskiwanie rozpuszczalników R3 Recykling lub regeneracja substancji organicznych, które nie są stosowane jako rozpuszczalniki (włączając kompostowanie i inne biologiczne procesy przekształcania) R4 Recykling lub regeneracja metali i związków metali R5 Recykling lub regeneracja innych materiałów nieorganicznych R6 Regeneracja kwasów lub zasad R7 Odzyskiwanie składników stosowanych do usuwania zanieczyszczeń R8 Odzyskiwanie składników z katalizatorów R9 Powtórna rafinacja oleju lub inne sposoby ponownego wykorzystania oleju R10 Rozprowadzenie na powierzchni ziemi, w celu nawożenia lub ulepszania gleby lub rekultywacji gleby i ziemi R11 Wykorzystanie odpadów pochodzących z któregokolwiek z działań wymienionych w punktach od R1 do R10 R12 Wymiana odpadów w celu poddania któremukolwiek z działań wymienio- nych w punktach od R1 do R11 R13 Magazynowanie odpadów, które mają być poddane któremukolwiek z działań wymienionych w punktach od R1 do R12 (z wyjątkiem tymczasowego maga-zynowania w czasie zbiórki w miejscu, gdzie odpady są wytwarzane) R14 Inne działania prowadzące do wykorzystania odpadów w całości lub części lub do odzyskania z odpadów substancji lub materiałów, łącznie z ich wykorzystaniem, nie wymienione w punktach od R1 do R13 Załącznik nr 6 Procesy unieszkodliwiania odpadów D1 Składowanie na składowiskach odpadów obojętnych D2 Obróbka w glebie i ziemi (np. biodegradacja odpadów płynnych lub szlamów w glebie i ziemi) D3 Składowanie poprzez głębokie wtryskiwanie (np. wtryskiwanie odpadów, które można pompować) D4 Retencja powierzchniowa (np. umieszczanie odpadów na poletkach osadowych lub lagunach) D5 Składowanie na składowiskach odpadów niebezpiecznych lub na składowiskach odpadów innych niż niebezpieczne D6 Odprowadzanie do wód z wyjątkiem mórz * D7 Lokowanie (zatapianie) na dnie mórz D8 Obróbka biologiczna nie wymieniona w innym punkcie niniejszego załącznika, w wyniku której powstają odpady, unieszkodliwiane za pomocą któregokolwiek z pro-cesów wymienionych w punktach od D1 do D12 (np. fermentacja) D9 Obróbka fizyczno-chemiczna nie wymieniona w innym punkcie niniejszego załącznika, w wyniku której powstają odpady, unieszkodliwiane za pomocą któregokolwiek z procesów wymienionych w punktach od D1 do D12 (np. parowanie, suszenie, strącanie) D10 Termiczne przekształcanie odpadów w instalacjach lub urządzeniach zlokalizowanych na lądzie D11 Termiczne przekształcanie odpadów w instalacjach lub urządzeniach zlokalizowanych na morzu D12 Składowanie odpadów w pojemnikach w ziemi (np. w kopalni) D13 Sporządzanie mieszanki lub mieszanie przed poddaniem któremukolwiek z procesów wymienionych w punktach od D1 do D12 D14 Przepakowywanie przed poddaniem któremukolwiek z procesów wymienio- nych w punktach od D1 do D13 D15 Magazynowanie w czasie któregokolwiek z procesów wymienionych w punktach od D1 do D14 (z wyjątkiem tymczasowego magazynowania w czasie zbiórki w mie jscu, gdzie odpady są wytwarzane) * - Odprowadzanie do wód z wyjątkiem mórz w całości objęte jest zakazem.


Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach Rozdział 1 Przepisy ogólne

Art. 9. 1. Odpady powinny być w pierwszej kolejności poddawane odzyskowi lub unieszkodliwiane w miejscu ich powstawania. 2. Odpady, które nie mogą być poddane odzyskowi lub unieszkodliwiane w miejscu ich powstawania, powinny być, uwzględniając najlepszą dostępną technikę lub technologię, o której mowa w art. 143 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, przekazywane do najbliżej położonych miejsc, w których mogą być poddane odzyskowi lub unieszkodliwione.


Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia Rozdział 1 Przepisy ogólne

Art. 1. 1. Ustawa określa: 1) warunki produkcji środków spożywczych, używek, substancji pomagających w przetwarzaniu, dozwolonych substancji dodatkowych oraz innych dodatków do środków spożywczych i używek oraz obrotu tymi artykułami, 2) wymagania dotyczące zapewnienia właściwej jakości zdrowotnej artykułów, o których mowa w pkt 1, 3) wymagania dotyczące przestrzegania zasad higieny w procesie produkcji i w obrocie artykułami, o których mowa w pkt 1, 4) wymagania zdrowotne wobec osób biorących udział w procesie produkcji i w obrocie artykułami, o których mowa w pkt 1, oraz wymagania dotyczące kwalifikacji tych osób w zakresie przestrzegania zasad higieny, 5) wymagania dotyczące materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, 6) zasady przeprowadzania urzędowej kontroli żywności. 2. Przepisy ustawy dotyczące dozwolonych substancji dodatkowych i zanie czyszczeń, wymagań sanitarnych w zakładach produkcyjnych, wymagań zdrowotnych wobec osób biorących udział w procesie produkcji i w obrocie, a także przepisy dotyczące materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością stosuje się również do wyrobu i rozlewu wyrobów winiarskich, a także do wyrobu spirytusu oraz wyrobu i rozlewu wyrobów spirytusowych.


Art. 10. 1. Środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 16 lit. a) i b), mogą być produkowane w zakładach przeznaczonych do ich produkcji lub w wyodrębnionych liniach technologicznych zakładów produkujących również inne środki spożywcze lub w zakładach prowadzących działalność gospodarczą w zakresie produkcji środków farmaceutycznych na zasadach określonych w przepisach o środkach farmaceutycznych, materiałach medycznych, aptekach, hurtowniach i Inspekcji Farmaceutycznej. 2. Reklama i promocja mleka początkowego i przedmiotów służących do karmienia niemowląt nie mogą przekazywać informacji, że karmienie mlekiem początkowym jest równoważne lub lepsze od karmienia naturalnego oraz nie mogą być prowadzone w zakładach opieki zdrowotnej, w obrocie tymi artykułami, a także w środkach masowego przekazu, z wyjątkiem publikacji naukowych lub popularnonaukowych upowszechniających wiedzę z zakresu opieki nad dzieckiem. 3. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, grupy środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wymagania, jakie powinny spełniać te środki oraz sposób i formy reklamy i informacji, mając na względzie szczególne przeznaczenie tych środków oraz wymagania w zakresie wewnętrznej kontroli jakości zdrowotnej i wewnętrznej kontroli przestrzegania zasad higieny, z uwzględnieniem systemu HACCP. 4. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, wymagania dla mleka początkowego i przedmiotów służących do karmienia niemowląt dotyczące sposobu i formy reklamy i informacji, uwzględniając w szczególności: 1) niezbędne dane, jakie reklama ma zawierać, 2) informacje, których reklama nie może przekazywać, 3) sposób przekazywania informacji, 4) sposób znakowania - mając na względzie propagowanie karmienia naturalnego oraz potrzebę zapewnienia ochrony zdrowia lub życia człowieka.


Art. 11. 1. Nowa żywność nie może: 1) stanowić zagrożenia dla zdrowia lub życia człowieka oraz środowiska, 2) różnić się od żywności lub składników żywności, które ma zastąpić, w stopniu powodującym, że jej użycie lub spożycie byłoby niekorzystne ze względów zdrowotnych lub żywieniowych. 2. Nowa żywność składająca się z organizmów genetycznie zmodyfikowanych lub ich części, zawierająca białka lub DNA z tych organizmów powinna być znakowana informacją "produkt genetycznie zmodyfikowany", 3. Nowa żywność, w której nie wszystkie składniki stanowią organizmy genetycznie zmodyfikowane lub ich części, zawierająca białka lub DNA z tych organizmów, powinna być znakowana nazwą tych składników oraz informacją "genetycznie zmodyfikowany". 4. Obowiązek znakowania nowej żywności w sposób określony w ust. 2 i 3 nie dotyczy nowej żywności, w skład której wchodzą organizmy genetycznie zmodyfikowane lub produkty uzyskane z organizmów genetycznie zmodyfikowanych, jeżeli ich zawartość nie przekracza 1% danego składnika przy założeniu, że obecność białka lub DNA z organizmu genetycznie zmodyfikowanego jest niezamierzona.


Art. 12. 1. Podjęcie produkcji nowej żywności lub wprowadzenie jej do obrotu poprzedza się postępowaniem niezbędnym do stwierdzenia, że nie stanowi ona zagrożenia dla zdrowia lub życia człowieka oraz środowiska. 2. Postępowanie, o którym mowa w ust. 1, przeprowadza Główny Inspektor Sanitarny, z zastrzeżeniem art. 15 ust. 2. 3. W odniesieniu do nowej żywności zawierającej lub składającej się z organizmów genetycznie zmodyfikowanych do postępowania, o którym mowa w ust. 1, w zakresie nieuregulowanym ustawą, mają zastosowanie przepisy dotyczące organizmów genetycznie zmodyfikowanych.


Art. 13. 1. Z wnioskiem o przeprowadzenie postępowania, o którym mowa w art. 12, występuje przedsiębiorca mający zamiar podjąć produkcję nowej żywności lub wprowadzić nową żywność do obrotu. 2. Wniosek zawiera: 1) charakterystykę nowej żywności, 2) przewidywaną wielkość produkcji lub ilość żywności wprowadzonej do obrotu w odniesieniu do nowej żywności, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 26 lit. a), 3) dane identyfikujące przedsiębiorcę mającego zamiar podjąć produkcję nowej żywności lub wprowadzić do obrotu nową żywność. 3. Postępowanie, o którym mowa w art. 12, przeprowadza się w sposób jawny i umożliwiający weryfikację, na podstawie dostępnych danych naukowotechnicznych i przedłożonej przez przedsiębiorcę dokumentacji oraz wyników badań, biorąc pod uwagę mogące wystąpić zagrożenia. 4. Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie z Krajowego Rejestru Sądowego oraz dokumentację zawierającą dane dotyczące: 1) składu, wartości odżywczej i przeznaczenia nowej żywności, 2) obecności w niej organizmów genetycznie zmodyfikowanych oraz zastosowanych technik modyfikacji genetycznej, 3) znakowania nowej żywności. 5. Dokumentacja przedłożona przez przedsiębiorcę wymaga uzyskania opinii ekspertów lub jednostek naukowych właściwych ze względu na przedmiot zgłoszenia, a w uzasadnionych przypadkach przeprowadzenia badań laboratoryjnych przez laboratoria, o których mowa w art. 44. 6. Koszty przeprowadzenia badań lub sporządzenia opinii, o których mowa w ust. 5, ponoszą przedsiębiorcy. 7. Jeżeli w wyniku postępowania, o którym mowa w art. 12, zostanie stwierdzone, że nowa żywność nie stanowi zagrożenia dla zdrowia lub życia człowieka oraz środowiska, Główny Inspektor Sanitarny wydaje decyzję zezwalającą na podjęcie produkcji lub wprowadzenie do obrotu nowej żywności. 8. Jeżeli w wyniku postępowania, o którym mowa w art. 12, zostanie stwierdzone, że nowa żywność stanowi zagrożenie dla zdrowia lub życia człowieka oraz środowiska, Główny Inspektor Sanitarny wydaje decyzję o zakazie podjęcia produkcji lub wprowadzenia do obrotu takiej żywności. 9. W przypadku powzięcia uzasadnionego podejrzenia, że nowa żywność produkowana lub wprowadzana do obrotu na podstawie decyzji, o której mowa w ust. 7, stanowi zagrożenie dla zdrowia lub życia człowieka oraz środowiska, Główny Inspektor Sanitarny ograniczy lub wstrzyma produkcję lub wprowadzanie tej żywności do obrotu do czasu przeprowadzenia postępowania niezbędnego do wyjaśnienia zagrożeń i w zależności od wyników tego postępowania wyda decyzję: 1) o zakazie produkcji lub wprowadzania do obrotu nowej żywności, 2) zezwalającą na produkcję lub wprowadzanie do obrotu tej żywności.


Art. 14. 1. Główny Inspektor Sanitarny prowadzi rejestr decyzji, o których mowa w art. 13 ust. 7, 8 i 9. 2. Dokumentacja postępowania, o którym mowa w art. 12, stanowi załącznik do rejestru. 3. Rejestr i załączniki do rejestru są jawne. Dotyczy to w szczególności: 1) danych przedsiębiorcy, o których mowa w art. 13 ust. 2 pkt 3, 2) ogólnej charakterystyki nowej żywności, 3) warunków wykorzystania i przeznaczenia nowej żywności, 4) informacji mających istotne znaczenie dla zdrowia lub życia człowieka oraz środowiska. 4. Zasada jawności nie dotyczy: 1) danych stanowiących tajemnicę służbową i tajemnicę przedsiębiorstwa określonych w odrębnych przepisach, 2) danych, których ujawnienie według przedsiębiorcy produkującego lub wprowadzającego do obrotu nową żywność mogłoby naruszyć jego konkurencyjną pozycję na rynku, jeżeli Główny Inspektor Sanitarny, w drodze decyzji, wyrazi zgodę na nieujawnianie tych danych. 5. Główny Inspektor Sanitarny odmawia wyrażenia zgody, o której mowa w ust. 4 pkt 2, jeżeli ze względu na bezpieczeństwo zdrowia lub życia człowieka jest to uzasadnione. 6. Główny Inspektor Sanitarny cofa zgodę w przypadku, gdy wystąpią nowe informacje lub zaistnieją uzasadnione podejrzenia, że nieujawnienie danych, o których mowa w ust 4 pkt 2, może stwarzać zagrożenie dla zdrowia lub życia człowieka.


Art. 15. 1. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb postępowania oraz jednostki naukowe lub ekspertów właściwych ze względu na przedmiot postępowania, o którym mowa w art. 11-13, mając na względzie stwierdzenie, że nowa żywność nie stanowi zagrożenia dla zdrowia lub życia człowieka oraz środowiska. 2. Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw środowiska wydaje rozporządzenie, o którym mowa w ust. 1, w zakresie nowej żywności określonej w art. 3 ust. 1 pkt 26 lit. a).


Art. 16. 1. Wymagania w zakresie jakości zdrowotnej środków spożywczych, używek, dozwolonych substancji dodatkowych oraz innych dodatków do środków spożywczych i używek oraz metody badania tych artykułów lub ich grup, które nie są ustalone w ustawie, określają odrębne przepisy. 2. Minister właściwy do spraw zdrowia może, w drodze rozporządzenia, określić wymagania w zakresie jakości zdrowotnej środków spożywczych, używek, dozwolonych substancji dodatkowych lub innych dodatków do środków spożywczych i używek oraz metody ich badania, mając na względzie potrzebę zapewnienia ochrony zdrowia lub życia człowieka.


Art. 17. 1. Środki spożywcze, używki, dozwolone substancje dodatkowe lub inne dodatki do środków spożywczych i używek oraz środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego produkowane w kraju i przywożone z zagranicy, które nie spełniają wymagań w zakresie jakości zdrowotnej ustalonych w: 1) ustawie, 2) przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej - w zakresie środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego, 3) przepisach o ochronie roślin uprawnych - nie mogą być wprowadzone do obrotu w kraju w celu spożycia lub używania przez ludzi lub stosowania do produkcji żywności. 2. Środki spożywcze, używki, dozwolone substancje dodatkowe lub inne dodatki do środków spożywczych i używek oraz środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego spełniające inne wymagania niż ustalone w ustawie można produkować, jeżeli są one przeznaczone na eksport. 3. Główny Inspektor Sanitarny może wydać decyzję zezwalającą na: 1) odstępstwa od wymagań określonych w ustawie, 2) produkcję lub wprowadzanie do obrotu środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, dla których nie zostały ustalone szczegółowe wymagania w zakresie jakości zdrowotnej, 3) wprowadzenie do obrotu w kraju artykułów, o których mowa w ust. 2.


Art. 18. 1. Z wnioskiem o wydanie decyzji, o których mowa w art. 17 ust. 3, występuje przedsiębiorca produkujący lub wprowadzający do obrotu w kraju środki spożywcze, używki, dozwolone substancje dodatkowe lub inne dodatki do środków spożywczych i używek oraz środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego. 2. Wniosek zawiera: 1) nazwę i charakterystykę środków spożywczych, używek, dozwolonych substancji dodatkowych lub innych dodatków do środków spożywczych i używek, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, 2) dane identyfikujące producenta, a w odniesieniu do artykułów przywożonych z zagranicy także nazwę kraju, z którego pochodzą te artykuły, 3) określenie wielkości partii artykułów i proponowanego sposobu wprowadzania ich do obrotu oraz odstępstw od warunków jakości zdrowotnej określonych w ustawie w odniesieniu do artykułów, o których mowa w art. 17 ust. 2, które mają być wprowadzone do obrotu w kraju. 3. Do wniosku należy dołączyć: 1) zaświadczenie z Krajowego Rejestru Sądowego, 2) opinie ekspertów lub jednostek naukowych właściwych ze względu na przedmiot wniosku, 3) w odniesieniu do artykułów przywożonych z zagranicy, potwierdzenie, że artykuły te spełniają wymagania jakości zdrowotnej obowiązujące w kraju ich producenta i są dopuszczone do żywienia ludzi przez właściwy organ urzędowej kontroli tego kraju, 4) recepturę - skład ilościowy i jakościowy, 5) próbki artykułu i projekt etykiety, 6) projekt specyfikacji i wymagań dla artykułu. 4. Koszty sporządzenia opinii ponoszą przedsiębiorcy składający wnioski.


Art. 19. 1. Decyzje dotyczące artykułów, o których mowa w art. 17 ust. 2, wydawane są na określoną partię tych artykułów. 2. Decyzje powinny określać nazwę, skład, charakterystykę i rodzaj środka spożywczego, używki, dozwolonej substancji dodatkowej lub innych dodatków do środków spożywczych i używek lub środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego, ich przeznaczenie i warunki stosowania lub użycia do produkcji żywności, wymogi dotyczące ich znakowania, nazwę i adres przedsiębiorcy produkującego lub wprowadzającego je do obrotu.


Art. 2. Ustawy nie stosuje się do: 1) środków spożywczych i używek produkowanych, przechowywanych, spożywanych i używanych wyłącznie we własnym gospodarstwie domowym do zaspokajania potrzeb tego gospodarstwa lub przywożonych w tym celu z zagranicy, 2) artykułów przeznaczonych do rozpoznawania, zapobiegania lub leczenia chorób, uznanych, na podstawie odrębnych przepisów, za środki farmaceutyczne lub materiały medyczne.


Art. 20. 1. Główny Inspektor Sanitarny prowadzi rejestr wydanych decyzji, o których mowa w art. 17 ust. 3. 2. Dokumentacja, o której mowa w art. 18, stanowi załącznik do rejestru. 3. Rejestr i załączniki do rejestru są jawne. 4. Zasada jawności nie dotyczy: 1) danych stanowiących tajemnicę służbową i tajemnicę przedsiębiorstwa określonych w odrębnych przepisach, 2) danych, których ujawnienie według przedsiębiorcy produkującego lub wprowadzającego do obrotu środki spożywcze, używki, dozwolone substancje dodatkowe lub inne dodatki do środków spożywczych i używek oraz środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego mogłoby naruszyć jego konkurencyjną pozycję na rynku, jeżeli Główny Inspektor Sanitarny przed wydaniem decyzji, o której mowa w art. 17 ust. 3, wyrazi zgodę, w drodze decyzji, na nieujawnianie tych danych.


Art. 21. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres informacji podawanych we wnioskach o wydanie decyzji, o których mowa w art. 17 ust. 3, szczegółowe warunki dotyczące wymagań niezbędnych dla ochrony zdrowia lub życia człowieka, które powinny zostać określone w decyzji, zakres i rodzaj dołączanej dokumentacji oraz jednostki naukowe lub ekspertów właściwych ze względu na przedmiot wniosku, mając na względzie zapewnienie bezpieczeństwa żywności, która będzie produkowana lub wprowadzana do obrotu w kraju na podstawie wydanych decyzji.


Art. 22. 1. W procesie produkcji przetworów grzybowych, środków spożywczych zawiera jących grzyby, skupie, przechowywaniu lub sprzedaży grzybów należy przestrzegać wymagań zapewniających bezpieczeństwo żywności oraz zatrudniać klasyfikatorów grzybów lub grzyboznawców. 2. Nadawanie i pozbawianie uprawnień klasyfikatora grzybów i grzyboznawcy następuje w drodze decyzji właściwego organu Inspekcji Sanitarnej. 3. W razie stwierdzenia nienależytego wykonywania obowiązków przez klasyfikatora grzybów lub grzyboznawcę, właściwy organ Inspekcji Sanitarnej uchyla, w drodze decyzji, nadane im uprawnienia. 4. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: 1) wykaz grzybów dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych albo artykułów spożywczych zawierających grzyby, wykaz przetworów grzy bowych dopuszczonych do obrotu, z uwzględnieniem cech dyskwalifikujących grzyby i przetwory grzybowe, wymagań technologicznych i warunków przetwa rzania, skupu, przechowywania i sprzedaży grzybów, 2) organy Inspekcji Sanitarnej właściwe do nadawania i pozbawiania uprawnień, o których mowa w ust. 2, oraz warunki i tryb ich uzyskiwania, 3) wykaz prac, przy których powinny być zatrudnione osoby posiadające uprawnienia klasyfikatora grzybów lub grzyboznawcy - mając na względzie zapewnienie bezpieczeństwa żywności.


Art. 23. 1. W procesie produkcji i w obrocie żywnością nie można stosować procesów technologicznych lub metod postępowania, które mogą spowodować powstanie w żywności lub na jej powierzchni substancji szkodliwych dla zdrowia lub życia człowieka. 2. Minister właściwy do spraw zdrowia w celu zapobiegania powstawaniu negatywnych skutków dla zdrowia lub życia człowieka może, w drodze rozporządzenia: 1) nakazać stosowanie określonych procesów technologicznych lub metod postępowania w procesie produkcji lub w obrocie w odniesieniu do wskazanych w rozporządzeniu artykułów, 2) zakazać stosowania określonych procesów technologicznych lub metod postępowania w procesie produkcji i w obrocie środkami spożywczymi i używkami, dozwolonymi substancjami dodatkowymi i innymi dodatkami do środków spożywczych i używek, 3) zakazać produkcji oraz wprowadzania do obrotu określonych środków spożywczych i używek, dozwolonych substancji dodatkowych i innych dodatków do środków spożywczych i używek - mając na względzie zagrożenia, o których mowa w ust. 1.


Art. 24. 1. Opakowania jednostkowe środków spożywczych i używek powinny zawierać informacje istotne ze względu na ochronę zdrowia lub życia człowieka, dotyczące: 1) składu tych środków spożywczych i używek, 2) ich wartości odżywczej, 3) obecności w nich dozwolonych substancji dodatkowych lub innych dodatków do środków spożywczych i używek, 4) daty ich minimalnej trwałości lub terminu przydatności do spożycia, 5) sposobu ich użycia, jeżeli brak tej informacji mógłby spowodować niewłaściwe postępowanie z tymi artykułami, 6) właściwości zapobiegania lub wspomagania leczenia chorób - w odniesieniu do środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz naturalnych wód mineralnych i naturalnych wód źródlanych, 7) danych identyfikujących produkującego lub wprowadzającego te artykuły do obrotu w kraju, a w odniesieniu do artykułów przywożonych z zagranicy nazwę kraju, w którym je wyprodukowano. 2. Informacje, o których mowa w ust. 1, nie powinny: 1) wprowadzać konsumenta w błąd tekstem lub znakiem graficznym, 2) przypisywać środkowi spożywczemu lub używce: a) działania lub właściwości, których nie posiadają, b) właściwości zapobiegania lub wspomagania leczenia chorób, z wyłączeniem środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz naturalnych wód mineralnych i naturalnych wód źródlanych. 3. Wymogi dotyczące informacji, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio do substancji pomagających w przetwarzaniu, dozwolonych substancji dodatkowych, innych dodatków do środków spożywczych i używek oraz do nowej żywności. 4. Przepisy ust. 13 nie dotyczą środków spożywczych i używek przeznaczonych wyłącznie na eksport. 5. Minister właściwy do spraw rolnictwa w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, sposób znakowania środków spożywczych, używek i substancji pomagających w przetwarzaniu, dozwolonych substancji dodatkowych oraz innych dodatków do środków spożywczych i używek, mając na względzie zasady określone w ust. 1-4.


Art. 25. 1. Środki spożywcze, używki, dozwolone substancje dodatkowe lub inne dodatki do środków spożywczych lub używek rozprowadzane w opakowaniach jednostkowych, znakowane datą minimalnej trwałości lub terminem przydatności do spożycia, mogą być wprowadzane do obrotu do tej daty lub terminu. 2. Przepis ust. 1 stosuje się również do artykułów, o których mowa w ust. 1, wprowadzanych do obrotu bez opakowań jednostkowych, jeżeli wobec nich została ustalona data minimalnej trwałości lub termin przydatności do spożycia.


Art. 26. Materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością nie powinny zawierać składników, które mogą powodować negatywne skutki dla zdrowia lub życia człowieka, przenikając do tej żywności lub bezpośrednio do organizmu ludzkiego.


Art. 27. 1. Produkcję lub obrót środkami spożywczymi, używkami, dozwolonymi substancjami dodatkowymi lub innymi dodatkami do środków spożywczych i używek oraz materiałami i wyrobami przeznaczonymi do kontaktu z żywnością wolno prowadzić, jeżeli zostaną spełnione wymagania konieczne do zapewnienia właściwej jakości zdrowotnej, w tym wymagania dotyczące pomieszczeń, urządzeń oraz ich lokalizacji, a osoby biorące udział w produkcji lub obrocie będą posiadały stan zdrowia wymagany przepisami o zwalczaniu chorób zakaźnych oraz kwalifikacje w zakresie przestrzegania zasad higieny w procesie produkcji i w obrocie żywnością. 2. Podjęcie przez przedsiębiorców produkcji lub obrotu artykułami, o których mowa w ust. 1, wymaga uzyskania uprzedniego stwierdzenia, w drodze decyzji, przez właściwy organ Inspekcji Sanitarnej, a w odniesieniu do uprawnień, o których mowa w art. 40 ust. 5 - organ Inspekcji Weterynaryjnej spełnienia wymagań koniecznych do zapewnienia higieny w procesie produkcji lub w obrocie oraz do zapewnienia właściwej jakości zdrowotnej tych artykułów.


Art. 28. 1. Przestrzeganie właściwej jakości zdrowotnej żywności oraz zasad higieny w procesie produkcji i w obrocie żywnością w zakładach produkujących żywność lub wprowadzających ją do obrotu jest zapewnione przez kontrolę wewnętrzną. 2. Kontrola wewnętrzna w zakładzie obejmuje czynności niezbędne dla sprawdzenia: 1) prawidłowości przestrzegania warunków i zasad higieny w celu zapewnienia właściwej jakości zdrowotnej środków spożywczych oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z tymi artykułami w toku produkcji, przechowywania i wprowadzania do obrotu, 2) oceny skuteczności systemu HACCP.


Art. 29. System HACCP obejmuje następujące zasady i tryb postępowania: 1) zidentyfikowanie i ocenę zagrożeń jakości zdrowotnej żywności oraz ryzyka ich wystąpienia, a także ustalenie środków kontroli i metod przeciwdziałania tym zagrożeniom, 2) określenie krytycznych punktów kontroli w celu wyeliminowania lub zminimalizowania występowania zagrożeń, 3) ustalenie dla każdego krytycznego punktu kontroli wymagań (parametrów), jakie powinien spełniać, i określenie granic tolerancji (limitów krytycznych), 4) ustalenie i wprowadzenie systemu monitorowania krytycznych punktów kontroli, 5) ustalenie działań korygujących, jeżeli krytyczny punkt kontroli nie spełnia wymagań, o których mowa w pkt 3, 6) ustalenie procedur weryfikacji w celu potwierdzenia, że system HACCP jest skuteczny i zgodny z planem, 7) opracowanie dokumentacji systemu HACCP dotyczącej etapów jego wprowadzania oraz ustalenie sposobu rejestrowania i przechowywania danych oraz archiwizowania dokumentacji systemu.


Art. 3. 1. Użyte w ustawie określenia oznaczają: 1) środki spożywcze - produkty żywnościowe, substancje lub ich mieszaniny zawierające składniki przeznaczone do odżywiania ludzi, w stanie naturalnym lub przetworzonym, 2) używki - produkty, substancje lub ich mieszaniny niezawierające składników odżywczych lub zawierające je w ilościach niemających znaczenia dla odżywiania organizmu ludzkiego, które jednak ze względu na swoje oddziaływanie fizjologiczne lub cechy organoleptyczne są przeznaczone do spożywania lub w inny sposób są wprowadzane do organizmu ludzkiego, 3) dozwolone substancje dodatkowe - substancje niespożywane odrębnie jako żywność, niebędące typowymi składnikami żywności, posiadające wartość odżywczą lub jej nieposiadające, których celowe użycie technologiczne w procesie produkcji, przetwarzania, przygotowywania, pakowania, przewozu i przechowywania spowoduje zamierzone lub spodziewane rezultaty w środku spożywczym albo w półproduktach będących jego komponentami; dozwolone substancje dodatkowe mogą stać się bezpośrednio lub pośrednio składnikami żywności lub w inny sposób oddziaływać na jej cechy charakterystyczne, z wyłączeniem substancji dodawanych w celu zachowania lub poprawienia wartości odżywczej; dozwolone substancje dodatkowe mogą być stosowane tylko wtedy, kiedy ich użycie jest technologicznie uzasadnione i nie stwarza zagrożenia dla zdrowia lub życia człowieka, 4) suplement diety - skoncentrowane źródło witamin lub składników mineralnych i innych składników odżywczych występujących pojedynczo lub w kombinacjach, stosowane jako uzupełnienie spożycia składników odżywczych w normalnej diecie, wyprodukowane w postaci kapsułek, tabletek, pastylek, pigułek, proszku w saszetkach, płynów w ampułkach lub w butelkach z kroplomierzem, 5) inne dodatki do środków spożywczych lub używek - substancje niespożywane odrębnie jako żywność oraz niebędące charakterystycznymi składnikami żywności, niezależnie od tego, czy mają wartość odżywczą, które staną się składnikami żywności, jeżeli zostaną dodane do żywności w procesie produkcji w celu technologicznym, 6) substancje pomagające w przetwarzaniu - substancje, które nie są same spo żywane jako składniki żywności, celowo stosowane w przetwarzaniu surowców, żywności lub ich składników dla osiągnięcia zamierzonego celu technologicznego w procesie produkcji, które mogą spowodować niezamierzone, lecz technicznie nieuniknione występowanie ich pozostałości lub ich pochodnych w produkcie końcowym, które nie zagrażają zdrowiu oraz nie wywierają wpływu technologicznego na gotowy produkt, 7) zanieczyszczenie - każdą substancję, która nie jest celowo dodawana do żywności, a jest w niej obecna w następstwie procesu produkcji, w tym czynności wykonywanych w procesie produkcji roślinnej i zwierzęcej oraz w zabiegach weterynaryjnych, lub nieprawidłowości występujących w obrocie albo jest następstwem zanieczyszczenia środowiska; termin ten obejmuje obecne w żywności szkodniki, mikroorganizmy, toksyny, substancje chemiczne lub inne substancje obce, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia człowieka lub powodować nieprzydatność do spożycia, z wyłączeniem substancji obcych, takich jak części owadów, włosy zwierząt, części metaliczne i szklane, 8) produkcja środków spożywczych - działania, których celem jest uzyskanie \rodków spożywczych, obejmujące przygotowywanie surowców do przerobu, ich przechowywanie, poddawanie procesom technologicznym, pakowanie i zna kowanie oraz inne przygotowywanie do obrotu, a także przechowywanie wyrobów gotowych do czasu wprowadzenia ich do obrotu oraz przygoto wywanie w zakładach żywienia zbiorowego lub w innych zakładach, potraw, napojów lub wyrobów garmażeryjnych, 9) obrót środkami spożywczymi - działania mające na celu dostarczenie gotowych środków spożywczych oraz surowców lub półproduktów konsumentom lub do zakładów żywienia zbiorowego, w tym sprzedaż, przechowywanie i przewóz oraz podawanie potraw lub wyrobów garmażeryjnych w samolotach i innych środkach przewozu, 10) zakład - miejsce wykonywania działalności gospodarczej w zakresie produkcji i obrotu żywnością, 11) zakład żywienia zbiorowego - miejsce prowadzenia działalności w zakresie żywienia ludzi lub wprowadzania do obrotu wyrobów garmażeryjnych, 12) system analizy zagrożeń i krytycznych punktów kontroli (Hazard Analysis and Critical Control Point), zwany dalej "systemem HACCP" - postępowanie mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa żywności poprzez identyfikację i oszacowanie skali zagrożeń z punktu widzenia jakości zdrowotnej żywności oraz ryzyka wystąpienia zagrożeń podczas przebiegu wszystkich etapów procesu produkcji i obrotu żywnością; system ten ma również na celu określenie metod ograniczania zagrożeń oraz ustalenie działań naprawczych, 13) jakość zdrowotna żywności - ogół cech i kryteriów, przy pomocy których charakteryzuje się żywność pod względem wartości odżywczej, jakości organoleptycznej oraz bezpieczeństwa dla zdrowia konsumenta, 14) jakość organoleptyczna żywności - zespół cech obejmujących smak, zapach, wygląd, barwę i konsystencję, które można wyodrębnić i ocenić przy pomocy zmysłów człowieka, 15) bezpieczeństwo żywności - ogół warunków, które muszą być spełnione i działań, które muszą być podjęte na wszystkich etapach produkcji żywności i obrotu żywnością w celu zapewnienia zdrowia i życia człowieka, 16) środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego: a) środki spożywcze, które ze względu na specjalny skład lub sposób przygotowania różnią się od środków spożywczych powszechnie spożywanych, i przeznaczone są do zaspokajania szczególnych potrzeb żywieniowych osób, których procesy trawienia i metabolizmu są zachwiane lub osób, dla których ze względu na specjalny stan fizjologiczny wskazane jest kontrolowanie spożycia określonych substancji w żywności; środki te mogą być określane jako dietetyczne środki spożywcze, b) środki spożywcze, które ze względu na specjalny skład lub sposób przygotowania różnią się od środków spożywczych powszechnie spożywanych i przeznaczone są do zaspokajania szczególnych potrzeb żywieniowych zdrowych niemowląt i małych dzieci, c) posiłki lub zestawy posiłków, jeżeli nie zostały one zaliczone do leków na podstawie odrębnych przepisów, przeznaczone do usuwania skutków nieprawidłowego odżywiania lub chorób, ustalone zgodnie ze wskazaniami lekarza i stosowane w sposób przez niego określony, 17) mleko początkowe - środek spożywczy specjalnego przeznaczenia żywieniowego stosowany w żywieniu niemowląt pokrywający całkowite zapotrzebowanie żywieniowe przez pierwsze cztery do sześciu miesięcy życia, 18) mleko następne - środek spożywczy specjalnego przeznaczenia żywieniowego stanowiący podstawowy składnik stopniowo różnicującej się diety, stosowany w żywieniu niemowląt powyżej czwartego miesiąca życia, 19) mieszanka mleczna - środek spożywczy specjalnego przeznaczenia "ywieniowego stanowiący połączenie mleka następnego z kleikiem zbożowym, stosowany w żywieniu niemowląt powyżej czwartego miesiąca życia, 20) środek spożywczy o niewłaściwej jakości zdrowotnej - środek spożywczy, który nie odpowiada obowiązującym wymaganiom w zakresie warunków zdrowotnych żywności i żywienia, 21) środek spożywczy szkodliwy dla zdrowia lub życia człowieka - środek spożywczy, którego spożycie może spowodować negatywne skutki dla zdrowia lub życia człowieka, jeżeli zawiera drobnoustroje chorobotwórcze lub zanie czyszczenia pochodzące z mikroorganizmów lub powstałe w wyniku ich obecności w ilości mogącej stanowić zagrożenie dla zdrowia lub życia człowieka lub zawiera inne substancje toksyczne niezależnie od ich pochodzenia, 22) środek spożywczy zepsuty - środek spożywczy, którego skład lub właściwości uległy zmianom wskutek nieprawidłowości zaistniałych w procesie technologicznym lub pod wpływem działań czynników naturalnych, takich jak: wilgotność, czas, temperatura lub światło, albo wskutek obecności mikroorganizmów lub pasożytów, powodując jego nieprzydatność do spożycia zgodnie z przeznaczeniem, 23) data minimalnej trwałości - datę, do której prawidłowo przechowywany lub transportowany środek spożywczy zachowuje pełne właściwości fizyczne, chemiczne, mikrobiologiczne i organoleptyczne; data powinna być poprzedzona określeniem "najlepiej spożyć przed", 24) termin przydatności do spożycia - termin, po upływie którego środek spożywczy traci przydatność do spożycia; termin ten jest stosowany do oznaczania środków spożywczych nietrwałych mikrobiologicznie, łatwo psujących się; data powinna być poprzedzona określeniem "należy spożyć do:", 25) środek spożywczy sfałszowany - środek spożywczy, którego skład lub inne właściwości zostały zmienione, a nabywca nie został o tym poinformowany w sposób określony w art. 24; sfałszowany jest również środek spożywczy, w którym wprowadzone zostały zmiany mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości; środek spożywczy jest sfałszowany, jeżeli: a) dodano do niego substancje zmieniające jego skład i obniżające jego wartość odżywczą, b) odjęto lub zmniejszono zawartość jednego lub kilku składników decydujących o wartości odżywczej lub innej właściwości środka spożywczego mającego wpływ na jego jakość zdrowotną, c) dokonano zabiegów, które ukryły rzeczywisty jego skład lub nadały mu wygląd środka spożywczego o należytej jakości, d) podano niezgodnie z prawdą jego nazwę, skład, datę lub miejsce produkcji, termin przydatności do spożycia lub datę minimalnej trwałości, albo w inny sposób nieprawidłowo go oznakowano, 26) nowa żywność - substancje lub ich mieszaniny, które dotychczas nie były wykorzystywane do żywienia ludzi, w tym środki spożywcze, używki lub ich składniki: a) zawierające lub składające się z genetycznie zmodyfikowanych organizmów albo ich fragmentów, określonych w odrębnych przepisach, b) otrzymane z organizmów, o których mowa w lit. a), ale ich niezawierające, c) o nowej lub celowo zmodyfikowanej podstawowej strukturze molekularnej, d) wyizolowane z mikroorganizmów, grzybów lub wodorostów lub składające się z nich, e) składające się z roślin lub uzyskane z roślin lub ze zwierząt, z wyjątkiem żywności i składników żywności otrzymanych przy zastosowaniu tradycyjnych metod rozmnażania lub hodowli, f) poddane procesowi technologicznemu niestosowanemu dotychczas, powo dującemu istotne zmiany ich składu lub struktury, który wpływa na wartość odżywczą, metabolizm i zawartość niepożądanych substancji, 27) produkt genetycznie zmodyfikowany - produkt składający się z organizmów genetycznie zmodyfikowanych lub ich fragmentów lub kombinacji, zawierający DNA lub białka z organizmów genetycznie zmodyfikowanych, 28) materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością - urządzenia, aparaty, sprzęt, narzędzia, opakowania i inne materiały, które stykają się w procesie produkcji lub obrocie ze środkami spożywczymi, używkami, substancjami pomagającymi w przetwarzaniu, dozwolonymi substancjami dodatkowymi oraz innymi dodatkami do środków spożywczych i używek, 29) urzędowa kontrola żywności - kontrolę zgodności środków spożywczych, uży wek i substancji pomagających w przetwarzaniu, dozwolonych substancji dodatkowych, a ponadto substancji wzbogacających i innych dodatków do środków spożywczych lub używek przeznaczonych do produkcji tych artykułów oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z tymi artykułami, z obowiązującymi wymaganiami w zakresie warunków zdrowotnych żywności i żywienia oraz znakowania żywności, przeprowadzaną przez organy Inspekcji Sanitarnej i Inspekcji Weterynaryjnej oraz inne uprawnione organy w ramach swoich kompetencji, 30) laboratorium referencyjne - laboratorium odwoławcze uprawnione przez ministra właściwego do spraw zdrowia, na podstawie przepisów o systemie oceny zgodności i akredytacji, stosujące, w zakresie oceny jakości zdrowotnej żywności, wiarygodne metody badań potwierdzone w systemie badań międzylaboratoryjnych, 31) żywność - każdą substancję lub produkt przetworzony, częściowo przetworzony lub nieprzetworzony, przeznaczone do spożycia przez ludzi, z wyłączeniem określonych w przepisach odrębnych pasz, roślin przed zbiorem, kosmetyków, tytoniu i wyrobów tytoniowych oraz środków odurzających i substancji psychotropowych. 2. Przepisy ust. 1 pkt 7-9, 12-15, 20-22 i 25 stosuje się odpowiednio do używek, substancji pomagających w przetwarzaniu, dozwolonych substancji dodatkowych lub innych dodatków do środków spożywczych lub używek.


Art. 30. 1. Kontrolę wewnętrzną w zakładzie organizuje, prowadzi i koordynuje kierujący zakładem. 2. Kierujący zakładem jest obowiązany wdrożyć system HACCP uwzględniający specyfikę zakładu. Obowiązek wdrożenia systemu HACCP nie dotyczy małych i średnich przedsiębiorców, określonych w przepisach - Prawo działalności gospodarczej. 3. System HACCP wymaga zatwierdzenia, w drodze decyzji, przez organy urzędowej kontroli żywności.


Art. 31. W razie stwierdzenia w wyniku kontroli wewnętrznej niewłaściwej jakości zdrowotnej określonej partii żywności kierujący zakładem zarządza zabezpieczenie tej partii żywności i wycofanie jej z obrotu oraz powiadamia właściwy organ Inspekcji Sanitarnej lub Inspekcji Weterynaryjnej.


Art. 32. Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw rolnictwa określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres i metody wewnętrznej kontroli jakości zdrowotnej żywności i przestrzegania zasad higieny w procesie produkcji, z uwzględnieniem systemu HACCP oraz etapów wprowadzania tego systemu, w zakładach produkujących lub wprowadzających do obrotu żywność oraz materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z tą żywnością, mając na względzie zapewnienie bezpieczeństwa żywności i jej właściwej jakości zdrowotnej oraz jednolite wymagania w tym zakresie stosowane w krajach Unii Europejskiej.


Art. 33. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe wymagania higieniczno-sanitarne dotyczące zakładów i ich wyposażenia, warunki sanitarne oraz wymagania w zakresie przestrzegania zasad higieny w procesie produkcji i w obrocie środkami spożywczymi, używkami, dozwolonymi substancjami dodatkowymi lub innymi dodatkami do środków spożywczych i używek, z wyłączeniem środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego, oraz materiałami i wyrobami przezna czonymi do kontaktu z tymi artykułami dotyczące: 1) stanu technicznego budynków, pomieszczeń i instalacji, 2) jakości wody przeznaczonej do celów spożywczych i gospodarczych oraz pary wodnej i lodu używanych do produkcji żywności, 3) gromadzenia i przechowywania odpadów z produkcji żywności, 4) narzędzi, urządzeń i wyposażenia zakładu, 5) osób wykonujących prace przy produkcji i w obrocie żywnością - mając na względzie zapewnienie bezpieczeństwa żywności.


Art. 34. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, szczególne warunki sanitarne oraz wymagania w zakresie przestrzegania zasad higieny: 1) w procesie produkcji lub w obrocie naturalnymi wodami mineralnymi i naturalnymi wodami źródlanymi, 2) w obrocie środkami spożywczymi sprzedawanymi luzem, łatwo psującymi się dietetycznymi środkami spożywczymi, sypkimi i nieopakowanymi środkami spożywczymi, pieczywem, jajami, wędlinami, mięsem i mięsem mielonym, drobiem, rybami, mlekiem i przetworami mlecznymi, warzywami i owocami sprzedawanymi luzem, kosmetykami sprzedawanymi w sklepach spożywczych - ze względu na ich specyficzny charakter, 3) materiałami i wyrobami przeznaczonymi do kontaktu z artykułami, o których mowa w pkt 1 i 2 - mając na względzie zapewnienie bezpieczeństwa żywności.


Art. 35. 1. Przy pracach w procesie produkcji lub w obrocie, które wymagają bezpośredniego stykania się ze środkami spożywczymi, używkami, dozwolonymi substancjami dodatkowymi lub innymi dodatkami do środków spożywczych lub używek, nie wolno zatrudniać osób, które w myśl przepisów o zwalczaniu chorób zakaźnych nie mogą być zatrudnione przy tego rodzaju pracach oraz osób, w odniesieniu do których ustalono przeciwwskazania do wykonywania tych prac. 2. Zasady i tryb wykonywania badań lekarskich osób, o których mowa w ust. 1, do celów sanitarno-epidemiologicznych oraz profilaktycznych badań lekarskich pracowników określają przepisy o służbie medycyny pracy. 3. Przedsiębiorca jest obowiązany przechowywać orzeczenia lekarskie wydane na podstawie badań lekarskich osób, o których mowa w ust. 1, do celów sanitarnoepidemiologicznych i udostępniać je na żądanie organów urzędowej kontroli żywności. 4. Osoby biorące udział w procesie produkcji środków spożywczych, używek, dozwolonych substancji dodatkowych lub innych dodatków do środków spożywczych i używek lub w obrocie nimi są obowiązane posiadać kwalifikacje w zakresie przestrzegania zasad higieny w procesie produkcji żywności i w obrocie żywnością. 5. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, kwalifikacje wymagane od osób, biorących udział w procesie produkcji lub w obrocie środkami spożywczymi, używkami, materiałami i wyrobami przeznaczonymi do kontaktu z tymi artykułami, dozwolonymi substancjami dodatkowymi lub innymi dodatkami do środków spożywczych i używek oraz sposób i tryb uzyskiwania takich kwalifikacji, mając na względzie określenie wymaganych wiadomości z zakresu przestrzegania zasad higieny w procesie produkcji żywności lub w obrocie żywnością, sposób i tryb przeprowadzania egzaminów oraz wzór zaświadczenia potwierdzającego uzyskanie tych kwalifikacji. 6. Przedsiębiorca produkujący lub wprowadzający do obrotu artykuły, o których mowa w ust. 1, ponosi koszty szkoleń i egzaminów związanych z uzyskiwaniem kwalifikacji przez osoby biorące udział w procesie produkcji lub w obrocie tymi artykułami. 7. Warunki sanitarne oraz wymagania w zakresie przestrzegania zasad higieny w procesie produkcji i składowania środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego określają przepisy o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej. 8. Przepisy ust. 4 i 6 stosuje się odpowiednio do produkcji i wprowadzania do obrotu materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu ze środkami spożywczymi, używkami, dozwolonymi substancjami dodatkowymi lub innymi dodatkami do środków spożywczych i używek.


Art. 36. 1. Zakład żywienia zbiorowego ma obowiązek przechowywać próbki wszystkich potraw wchodzących w skład każdego posiłku. 2. Zakład, o którym mowa w ust. 1, w przypadku wprowadzania do obrotu wyrobów garmażeryjnych innych zakładów ma obowiązek pobierania próbek poszczególnych wyrobów bezpośrednio przy przyjęciu danej partii oraz ich przechowywania. 3. Zakład, o którym mowa w ust. 1, ma obowiązek przechowywania próbki każdej wprowadzonej do obrotu partii wyrobów garmażeryjnych o krótkim okresie przydatności do spożycia. 4. Zakład, o którym mowa w ust. 1, ma obowiązek udostępniać pobrane próbki organom Inspekcji Sanitarnej. 5. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, tryb, sposób, miejsce, czas i warunki pobierania i przechowywania próbek, mając na względzie zapewnienie bezpieczeństwa żywności. 6. Minister właściwy do spraw zdrowia może, w drodze rozporządzenia, określić wymagania przy prowadzeniu żywienia zbiorowego oraz produkcji i wprowadzaniu do obrotu wyrobów garmażeryjnych, mając na względzie normy żywienia, zasady systemu HACCP oraz wymagania higieniczne i sanitarne, o których mowa w art. 33.


Art. 37. 1. Środki spożywcze, używki, substancje pomagające w przetwarzaniu, dozwolone substancje dodatkowe lub inne dodatki do środków spożywczych i używek mogą być przewożone środkami transportu przeznaczonymi wyłącznie do tego celu i w taki sposób, aby nie została naruszona jakość zdrowotna tych artykułów. 2. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe wymagania sanitarne dotyczące środków transportu, w tym dotyczące czynności związanych z załadunkiem, przeładunkiem lub wyładunkiem, mając na względzie różne rodzaje żywności i wymagania, które powinny być spełnione w czasie transportu, w celu zapewnienia właściwej jakości zdrowotnej żywności.


Art. 38. Tranzyt środków spożywczych, używek i substancji pomagających w przetwarzaniu, dozwolonych substancji dodatkowych lub innych dodatków do środków spożywczych i używek może odbywać się tylko w szczelnych środkach transportu, zabezpieczonych przed ich niekontrolowanym otwarciem i zaopatrzonych w plomby polskiego urzędu celnego zgodnie z przepisami Kodeksu celnego.


Art. 39. 1. Handel obwoźny środkami spożywczymi i używkami może być prowadzony wyłącznie: 1) na targowiskach lub w halach targowych - w uzgodnieniu z właściwym organem Inspekcji Sanitarnej, a w przypadku środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego również z właściwym organem Inspekcji Weterynaryjnej, 2) na wskazanym przez gminę terenie - z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. 2. Sprzedaż w handlu obwoźnym środków spożywczych i używek prowadzi się wyłącznie ze środków transportu przeznaczonych do tego celu zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 37 ust. 2. 3. Osoby zajmujące się handlem obwoźnym muszą posiadać odpowiedni stan zdrowia oraz kwalifikacje w zakresie przestrzegania zasad higieny, o których mowa w art. 35 ust. 1 i 4. 4. Właściwy organ Inspekcji Sanitarnej, a w przypadku środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego właściwy organ Inspekcji Weterynaryjnej, określa w decyzji środki spożywcze i używki, które mogą być sprzedawane z danego środka transportu. 5. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, wymagania higieniczne i sanitarne obowiązujące w handlu obwoźnym środkami spożywczymi i używkami, w tym dotyczące środków transportu, oraz wykazy artykułów, które nie mogą być wprowadzane do obrotu w handlu obwoźnym, mając na względzie warunki sprzedaży, a także zapewnienie właściwej jakości zdrowotnej żywności. Rozdział 3 Urzędowa kontrola żywności


Art. 4. Do postępowania przeprowadzanego przez organy urzędowej kontroli żywności mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Rozdział 2 Wymagania dotyczące jakości zdrowotnej żywności, przestrzegania zasad higieny oraz warunki produkcji i obrotu żywnością


Art. 40. 1. Nadzór nad przestrzeganiem ustawy oraz nad wykonywaniem urzędowej kontroli żywności sprawuje minister właściwy do spraw zdrowia, który działa w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw rolnictwa, z zastrzeżeniem ust. 2. 2. Nadzór nad przestrzeganiem ustawy oraz nad wykonywaniem urzędowej kontroli żywności w odniesieniu do środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego sprawuje minister właściwy do spraw rolnictwa, działając w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia. 3. Nadzór nad jakością zdrowotną środków spożywczych, używek, dozwolonych substancji dodatkowych, innych dodatków do środków spożywczych i używek oraz nad przestrzeganiem warunków sanitarnych w procesie produkcji i w obrocie tymi artykułami oraz artykułami przywożonymi z zagranicy sprawują organy Inspekcji Sanitarnej, z zastrzeżeniem ust. 5, 4. Nadzór nad jakością zdrowotną środków spożywczych, używek, dozwolonych substancji dodatkowych, innych dodatków do środków spożywczych i używek przywożonych z zagranicy sprawują, z zastrzeżeniem ust. 5, organy Inspekcji Sanitarnej. 5. Organy Inspekcji Weterynaryjnej sprawują nadzór nad: 1) miejscami uboju zwierząt i rozbioru mięsa, zakładami przetwórstwa mięsa, zakładami uboju i przetwórstwa królików, nutrii, dziczyzny i drobiu oraz zwierząt dzikich utrzymywanych przez człowieka, a także wszystkich ubocznych artykułów ubojowych, 2) punktami skupu i zakładami przetwórstwa mięsa zwierząt łownych, 3) zakładami jajczarskimi, przetwórstwem jaj, ryb i innych zwierząt wodnych oraz mięczaków, 4) zdrowotnymi warunkami jakości mleka i jego przetworów, warunkami sanitarnymi produkcji mleka i jego przetwarzania oraz wymaganiami sanitarnymi przy przewozie mleka, 5) chłodniami składowymi, w których przechowuje się środki spożywcze pochodzenia zwierzęcego, 6) produkcją lodów zawierających w swoim składzie mleko w zakładach objętych nadzorem organów Inspekcji Weterynaryjnej, 7) sprzedażą mięsa w handlu obwoźnym, 8) przywozem z zagranicy środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego, 9) sprzedażą bezpośrednią środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego, które są przygotowane i przechowywane wyłącznie w celu sprzedaży konsumentom; sprzedaż ta powinna być dokonywana bezpośrednio przez producenta tych środków i odbywać się w sklepie lub w pomieszczeniu przyległym do pomieszczeń produkcyjnych. 6. Jeżeli środki spożywcze pochodzenia zwierzęcego są produkowane lub przecho wywane w zakładzie produkującym inne środki spożywcze, nadzór nad ich jakoś cią zdrowotną może być powierzony organowi Inspekcji Weterynaryjnej lub organowi Inspekcji Sanitarnej na podstawie uzgodnień między Głównym Inspektorem Sanitarnym i Głównym Lekarzem Weterynarii. 7. Sprawując nadzór, organy urzędowej kontroli żywności są obowiązane przeprowadzać kontrole bez wcześniejszego uprzedzenia kontrolowanego podmiotu o terminie i zakresie kontroli. 8. Przebieg kontroli oraz innych czynności przeprowadzanych przez organy urzędowej kontroli żywności dokumentuje się w protokole podpisywanym przez osobę przeprowadzającą kontrolę lub inną czynność w ramach nadzoru oraz osobę reprezentującą przedsiębiorcę, którego działalność jest kontrolowana. O odmowie podpisania protokołu przez tę osobę należy uczynić wzmiankę w protokole. Osoba ta może złożyć do protokołu wyjaśnienia dotyczące przyczyn odmowy jego podpisania.


Art. 41. 1. Właściwe organy Inspekcji Sanitarnej równocześnie z kontrolą celną oraz w miejscu tej kontroli przeprowadzają kontrolę: 1) jakości zdrowotnej przywożonych z zagranicy środków spożywczych, używek, dozwolonych substancji dodatkowych, innych dodatków do środków spożywczych i używek, 2) przydatności do produkcji przywożonych z zagranicy substancji pomagających w przetwarzaniu - z zastrzeżeniem ust. 2. 2. W przypadku konieczności wykonania badań laboratoryjnych artykuły, o których mowa w ust. 1, mogą być, za zgodą organu celnego określoną w decyzji: 1) składowane w miejscu i na warunkach określonych w tej decyzji do czasu uzyskania wyników badań próbek pobranych przez organy Inspekcji Sanitarnej albo 2) skierowane do miejsca przeznaczenia i poddane badaniom laboratoryjnym przez właściwy miejscowo organ Inspekcji Sanitarnej. 3. W wyniku przeprowadzonej kontroli właściwy organ Inspekcji Sanitarnej wydaje: 1) świadectwo o braku zastrzeżeń do jakości zdrowotnej artykułów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 2) świadectwo o przydatności do produkcji substancji pomagających w przetwarzaniu. 4. W przypadku stwierdzenia, że artykuły, o których mowa w ust. 1, nie spełniają obowiązujących warunków określonych w ustawie, organ Inspekcji Sanitarnej wydaje decyzję o zakazie wprowadzania tych artykułów do obrotu w kraju oraz, w zależności od wyników badań, decyzję nakazującą wywóz badanej partii artykułów za granicę albo ich zniszczenie lub przeznaczenie zgodnie z art. 47 pkt 1 oraz powiadamia o tej decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego. 5. W przypadku, o którym mowa w ust. 4, Główny Inspektor Sanitarny powiadamia organy właściwe w zakresie urzędowej kontroli żywności kraju, z którego pochodzą te artykuły. 6. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, warunki i zakres przeprowadzania kontroli, o których mowa w ust. 1, wskazania doty czące częstotliwości wykonywania badań laboratoryjnych, rodzaje badań laboratoryjnych oraz wzory świadectw, o których mowa w ust. 3, mając na względzie zapewnienie bezpieczeństwa żywności. 7. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: 1) w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej oraz ministrem właściwym do spraw transportu wykaz przejść granicznych, przez które środki spożywcze, używki, dozwolone substancje dodatkowe lub inne dodatki do środków spożywczych i używek oraz substancje pomagające w przetwarzaniu mogą być wprowadzane na polski obszar celny, 2) w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych sposób współpracy organów Inspekcji Sanitarnej z organami celnymi w zakresie granicznej kontroli sanitarnej - mając na względzie konieczność sanitarnego zabezpieczenia granic państwa i zapewnienie właściwej jakości zdrowotnej artykułów, o których mowa w ust. 1. 8. Minister właściwy do spraw zdrowia ogłasza, w drodze obwieszczenia w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", wykaz towarów, które podlegają granicznej kontroli sanitarnej, z uwzględnieniem ich klasyfikacji według kodów taryfy celnej.


Art. 42. 1. Środki spożywcze, używki, dozwolone substancje dodatkowe lub inne dodatki do środków spożywczych i używek, które stwarzają niebezpieczeństwo zagrożenia epidemicznego kraju lub bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia człowieka, nie mogą być wprowadzane na polski obszar celny. 2. W razie uzasadnionego niebezpieczeństwa zagrożenia epidemicznego kraju lub bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia człowieka minister właściwy do spraw zdrowia, a w odniesieniu do środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego minister właściwy do spraw rolnictwa, w drodze rozporządzenia, wprowadzą zakaz wprowadzania tych artykułów na polski obszar celny, mając na względzie konieczność sanitarnego zabezpieczenia granic państwa.


Art. 43. Ocena jakości zdrowotnej środków spożywczych, używek, dozwolonych substancji dodatkowych lub innych dodatków do środków spożywczych i używek oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z tymi artykułami może być potwierdzona świadectwem jakości zdrowotnej według wzoru, o którym mowa w art. 41 ust. 6, oraz poprzedzona przeprowadzeniem badań laboratoryjnych w zakresie urzędowej kontroli żywności.


Art. 44. 1. Badania laboratoryjne, o których mowa w art. 43, wykonują: 1) laboratoria Inspekcji Sanitarnej, 2) laboratoria referencyjne. 2. Do zadań laboratoriów referencyjnych należy: 1) nadzór nad jakością badań wykonywanych przez laboratoria, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 2) wykonywanie analiz i badań żywności w przypadku rozbieżności, kwestionowania lub w celu potwierdzania wyników badań laboratoriów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 3) organizowanie badań porównawczych w odniesieniu do poszczególnych metod analiz, 4) ujednolicanie metod i procedur badawczych, 5) wdrażanie nowych metod badań, 6) przekazywanie organom urzędowej kontroli żywności informacji dotyczących metod analiz i badań porównawczych stosowanych przez laboratoria referencyjne krajów Unii Europejskiej, 7) szkolenie kadr laboratoriów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, w zakresie nowych metod analiz i badań, 8) międzynarodowa współpraca z laboratoriami referencyjnymi. 3. Do czasu zakończenia procesu akredytacji laboratoriów na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 kwietnia 2000 r. o systemie oceny zgodności, akredytacji oraz zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 43, poz. 489) minister właściwy do spraw zdrowia wyznacza inne laboratoria do wykonywania zadań laboratoriów referencyjnych. 4. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, wykaz laboratoriów referencyjnych, a także innych laboratoriów wykonujących zadania laboratoriów referencyjnych, mając na względzie zapewnienie wykonywania zadań, o których mowa w ust. 2.


Art. 45. 1. Organom urzędowej kontroli żywności sprawującym nadzór przysługuje prawo: 1) badania procesów technologicznych i receptur w zakresie niezbędnym do ochrony zdrowia i życia człowieka, 2) przeglądania ksiąg i innych dokumentów kontrolowanego zakładu, jeżeli okaże się to konieczne do wyjaśnienia sprawy, 3) podejmowania innych działań określonych w niniejszej ustawie i w przepisach odrębnych. 2. W razie braku wiarygodnych dowodów naukowych potwierdzających nieszkodliwość środków spożywczych, używek i substancji pomagających w przetwarzaniu, dozwolonych substancji dodatkowych i innych dodatków do środków spożywczych i używek, organy urzędowej kontroli sprawujące nadzór, w przypadku powzięcia uzasadnionego podejrzenia szkodliwości tych artykułów, mogą podejmować wczesne i proporcjonalne do zagrożenia czynności zapobiegawcze mające na celu ochronę zdrowia lub życia człowieka (zasada ostrożności).


Art. 46. 1. Organ urzędowej kontroli żywności sprawujący nadzór w razie stwierdzenia uchybień zagrażających zdrowiu lub życiu człowieka nakazuje usunięcie tych uchybień, a w przypadku ich nieusunięcia wydaje decyzję o częściowym lub całkowitym wstrzymaniu produkcji lub unieruchomieniu zakładu lub jego części na czas niezbędny do usunięcia tych uchybień. 2. Decyzja, o której mowa w ust. 1, podlega natychmiastowej wykonalności. 3. Decyzje, o których mowa w ust. 1, są wydawane po zasięgnięciu opinii właści wego inspektora pracy, jeżeli stwierdzone uchybienia mogą stanowić równocześnie naruszenie przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy.


Art. 47. Organ urzędowej kontroli żywności sprawujący nadzór, w razie stwierdzenia, że środek spożywczy, używka, dozwolona substancja dodatkowa lub inny dodatek do środka spożywczego i używki nie odpowiada obowiązującym zdrowotnym warunkom jakości, a substancja pomagająca w przetwarzaniu jest nieprzydatna do produkcji \rodków spożywczych lub używek, może zakazać produkcji lub wprowadzania do obrotu tego artykułu lub też, w zależności od rodzaju stwierdzonych uchybień: 1) może zezwolić na inne jego wykorzystanie z zachowaniem określonych warunków lub na zużycie go w innym określonym celu, lub 2) nakazać jego zniszczenie na koszt przedsiębiorcy.


Art. 48. 1. Minister właściwy do spraw zdrowia, a w odniesieniu do środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego minister właściwy do spraw rolnictwa, każdy w swoim zakresie działania, określą, w drodze rozporządzeń: 1) szczegółowy sposób i tryb przeprowadzania urzędowej kontroli żywności w procesie produkcji i w obrocie, uwzględniając zakres czynności kontrolnych obejmujących pobieranie i analizy próbek, kontrolę higieny personelu, kontrolę dokumentacji oraz kontrolę obowiązujących w zakładzie wewnętrznych systemów kontroli jakości zdrowotnej i przestrzegania zasad higieny, systemu HACCP, mając na względzie konieczność zapewnienia właściwej jakości zdrowotnej żywności, 2) sposób i tryb postępowania organów sprawujących nadzór nad jakością zdrowotną żywności i żywienia w przypadku podejrzenia lub stwierdzenia niewłaściwej jakości zdrowotnej środków spożywczych, używek, dozwolonych substancji dodatkowych i innych dodatków do środków spożywczych i używek, mając na względzie tryb zabezpieczania tych artykułów i uprawnienia, o których mowa w art. 40, 43 i 45, a także dokumentowanie wykonania decyzji, o których mowa w art. 46 ust. 1. 2. Minister właściwy do spraw zdrowia oraz minister właściwy do spraw rolnictwa określą, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i sposób współdziałania w zakresie sprawowania nadzoru organów Inspekcji Sanitarnej z organami Inspekcji Weterynaryjnej, mając na względzie potrzebę zapewnienia sprawnego nadzoru nad przestrzeganiem warunków zdrowotnych żywności i żywienia, z uwzględnieniem art. 40. Rozdział 4 Przepisy karne


Art. 49. 1. Kto produkuje lub wprowadza do obrotu, o niewłaściwej jakości zdrowotnej lub zepsute, środki spożywcze, używki i substancje pomagające w przetwarzaniu, dozwolone substancje dodatkowe, inne dodatki do środków spożywczych i używek oraz materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. 2. Kto produkuje lub wprowadza do obrotu środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub nową żywność szkodliwe dla zdrowia lub życia człowieka, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. 3. Jeżeli sprawca czynów określonych w ust. 1 lub 2 działa nieumyślnie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.


Art. 5. 1. Środki spożywcze, używki, substancje pomagające w przetwarzaniu, dozwolone substancje dodatkowe i inne dodatki do środków spożywczych i używek, prze znaczone do spożycia albo używania nie mogą być szkodliwe dla zdrowia lub "ycia człowieka, zepsute ani sfałszowane oraz naruszać warunków określonych w ustawie. 2. Za szkodę wyrządzoną przez artykuły, o których mowa w ust. 1, naruszające warunki jakości zdrowotnej odpowiada, na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, przedsiębiorca produkujący te artykuły, chyba że na podstawie dokumentacji, która określa ich stan w chwili wprowadzenia do obrotu oraz warunki ich przechowywania, zostanie wykazane, że za tę szkodę odpowiada przedsiębiorca wprowadzający te artykuły do obrotu.


Art. 50. Kto produkuje lub wprowadza do obrotu zepsute lub sfałszowane środki spożywcze, używki lub substancje pomagające w przetwarzaniu, dozwolone substancje dodatkowe oraz inne dodatki do środków spożywczych i używek, jako artykuły odpowiadające wymaganiom określonym w ustawie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.


Art. 51. 1. Kto przez oznaczenie lub w inny sposób wprowadza w błąd co do jakości zdrowotnej lub wartości odżywczej środka spożywczego, używki, substancji pomagających w przetwarzaniu albo dozwolonej substancji dodatkowej lub innych dodatków do środków spożywczych i używek, podlega karze grzywny. 2. Tej samej karze podlega, kto: 1) w przypadkach określonych w art. 17 ust. 3 bez uzyskania decyzji lub z naruszeniem warunków określonych w tej decyzji produkuje lub wprowadza do obrotu środki spożywcze, używki i substancje pomagające w przetwarzaniu, dozwolone substancje dodatkowe, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz inne dodatki do środków spożywczych i używek, 2) używa do produkcji lub wprowadza do obrotu artykuły, o których mowa w pkt 1, po upływie terminu ich przydatności do spożycia lub po upływie daty ich minimalnej trwałości, 3) narusza zasady, o których mowa w art. 10 ust. 2, art. 12, art. 22, art. 24, art. 35 ust. 1 i 3, art. 36, art. 37 i art. 39 ust. 3, 4) rozpoczyna działalność bez uzyskania decyzji, o której mowa w art. 13 ust. 7, art. 22 ust. 2, art. 27 ust. 2 i art. 39 ust. 4.


Art. 52. W sprawach określonych w art. 51 orzekanie następuje w trybie przepisów o postępowaniu w sprawach o wykroczenia. Rozdział 5 Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe


Art. 53. W ustawie z dnia 13 listopada 1963 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych (Dz.U. Nr 50, poz. 279, z 1971 r. Nr 12, poz. 115, z 1974 r. Nr 47, poz. 280, z 1989 r. Nr 35, poz. 192, z 1990 r. Nr 34, poz. 198, z 1997 r. Nr 60, poz. 369, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 oraz z 2000 r. Nr 12, poz. 136 i Nr 120, poz. 1268) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu: "2a. Zasady i tryb wykonywania badań lekarskich osób wykonujących prace w procesie produkcji i w obrocie żywnością do celów sanitarnoepidemiologicznych regulują odrębne przepisy."; 2) w art. 5 skreśla się ust. 2; 3) użyte w ustawie wyrazy "Minister Zdrowia i Opieki Społecznej" zastępuje się wyrazami "Minister właściwy do spraw zdrowia".


Art. 54. W ustawie z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz.U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196, z 1995 r. Nr 90, poz. 446 i Nr 141, poz. 692, z 1996 r. Nr 106, poz. 496, Nr 132, poz. 622 i Nr 156, poz. 773, z 1997 r. Nr 46, poz. 296, Nr 88, poz. 554, Nr 96, poz. 592, Nr 121, poz. 770 i Nr 133, poz. 885, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 1999 r. Nr 101, poz. 1178 oraz z 2000 r. Nr 12, poz. 136, Nr 48, poz. 550, Nr 62, poz. 718 i Nr 109, poz. 1157) w art. 37a dodaje się ust. 9 w brzmieniu: "9. Przepisów ust. 1-8 nie stosuje się w odniesieniu do nowych środków spożywczych lub używek bądź nowych składników tych artykułów w zakresie uregulowanym odrębnie w przepisach o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia.".


Art. 55. W ustawie z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. Nr 90, poz. 575, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 117, poz. 756, z 1999 r. Nr 70, poz. 778, z 2000 r. Nr 12, poz. 136 i Nr 120, poz. 1268 oraz z 2001 r. Nr 11, poz. 84 i Nr 29, poz. 320) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 20: a) w ust. 1 wyrazy "Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji" zastępuje się wyrazami "ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych", b) w ust. 2 wyrazy "Ministrowie Obrony Narodowej oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji" zastępuje się wyrazami "Minister Obrony Narodowej oraz minister właściwy do spraw wewnętrznych", c) w ust. 3 wyrazy "Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji" zastępuje się wyrazami "Minister właściwy do spraw wewnętrznych"; 2) w art. 25 w ust. 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie: "4) pobierania próbek do badań laboratoryjnych."; 3) w art. 36: a) w ust. 13 po wyrazach "za badania" dodaje się wyraz "laboratoryjne", b) ust. 4 otrzymuje brzmienie: "4. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, sposób ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności, o których mowa w ust. 1-3, z uwzględnieniem kosztów ich wykonania.".


Art. 56. W ustawie z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz.U. Nr 96, poz. 593, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 oraz z 2000 r. Nr 84, poz. 948) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 4 dodaje się pkt 4a w brzmieniu: "4a) badaniach lekarskich do celów sanitarno-epidemiologicznych należy przez to rozumieć badania lekarskie ustalające brak przeciwwskazań do wykonywania prac w procesie produkcji i w obrocie żywnością,"; 2) w art. 5: a) w ust. 1 dodaje się pkt 3a w brzmieniu: "3a) osób wykonujących prace w procesie produkcji i w obrocie żywnością,", b) dodaje się ust. 2a w brzmieniu: "2a. Obowiązek objęcia badaniami lekarskimi do celów sanitarnoepidemiologicznych spoczywa na przedsiębiorcach prowadzących działalność w zakresie produkcji i obrotu żywnością.", c) dodaje się ust. 4 w brzmieniu: "4. Badaniami lekarskimi do celów sanitarno-epidemiologicznych są objęte osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 3a."; 3) w art. 6: a) w ust. 1 w pkt 8 kropkę na końcu zastępuje się przecinkiem i dodaje się pkt 9 w brzmieniu: "9) wykonywania badań lekarskich do celów sanitarno-epidemiologicznych.", b) w ust. 5 wyrazy "Ministrem Edukacji Narodowej" zastępuje się wyrazami "ministrem właściwym do spraw oświaty i wychowania oraz ministrem właściwym do spraw szkolnictwa wyższego", c) dodaje się ust. 7 w brzmieniu: "7. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, tryb wykonywania badań lekarskich do celów sanitarno-epidemiologicznych oraz wykaz stanów chorobowych uniemożliwiających wykonywane czynności z zakresu produkcji i obrotu żywnością, a także rodzaje czynności, których nie wolno wykonywać osobom dotkniętym takimi chorobami, z uwzględnieniem zakresu i częstotliwości tych badań, sposobu ich dokumentowania, wzoru orzeczenia lekarskiego i sposobu przechowywania orzeczeń."; 4) w art. 7 w ust. 1 w pkt 5 i w ust. 5 wyrazy "Państwową Inspekcją Sanitarną" zastępuje się wyrazami "Inspekcją Sanitarną"; 5) w art. 8 wyrazy "Ministrowie: Obrony Narodowej, Spraw Wewnętrznych i Administracji, Sprawiedliwości oraz Transportu i Gospodarki Morskiej" zastępuje się wyrazami "Minister Obrony Narodowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, Minister Sprawiedliwości oraz minister właściwy do spraw transportu"; 6) dodaje się art. 22a w brzmieniu: "Art. 22a. Koszty badań lekarskich do celów sanitarno-epidemiologicznych ponoszą przedsiębiorcy."; 7) w art. 27 w ust. 1 wyrazy "Ministrowie: Obrony Narodowej, Spraw Wewnętrznych i Administracji, Sprawiedliwości" zastępuje się wyrazami "Minister Obrony Narodowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych oraz Minister Sprawiedliwości"; 8) użyte w ustawie w odpowiednich przypadkach wyrazy "Minister Zdrowia i Opieki Społecznej" zastępuje się użytymi w tych samych przypadkach wyrazami "minister właściwy do spraw zdrowia".


Art. 57. W ustawie z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. z 1999 r. Nr 82, poz. 928, z 2000 r. Nr 12, poz. 136, Nr 43, poz. 489, Nr 48, poz. 550, Nr 62, poz. 718, Nr 70, poz. 816, Nr 73, poz. 852, Nr 109, poz. 1158 i Nr 122, poz. 1314 i poz. 1321 oraz z 2001 r. Nr 5, poz. 43 i 44) w art. 33 w ust. 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie: "4) warunków sanitarnych, nadzoru sanitarnego, bezpieczeństwa żywności, a w szczególności nadzoru nad jakością zdrowotną żywności w procesie produkcji i w obrocie oraz materiałami i wyrobami stykającymi się z żywnością,".


Art. 58. 1. Zezwolenia wydane na podstawie dotychczasowych przepisów zachowują ważność przez okres, na który zostały wydane, nie dłużej jednak niż do czasu wydania przepisów wykonawczych, o których mowa w art. 59. 2. Zezwolenia, o których mowa w ust. 1, stają się decyzjami w rozumieniu niniejszej ustawy.


Art. 59. Dotychczasowe przepisy wykonawcze zachowują moc do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie niniejszej ustawy, o ile nie są z nią sprzeczne, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2002 r.


Art. 6. 1. Zakazuje się wykorzystywania do żywienia ludzi lub do produkcji innych środków spożywczych produktów pochodzących od zwierząt lub ze zwierząt, którym podawano substancje o działaniu hormonalnym, tyreostatycznym i betaagonistycznym. 2. Zakaz nie dotyczy produktów pochodzących od zwierząt lub ze zwierząt, którym podawano substancje wymienione w ust. 1 w celu leczniczym lub zootechnicznym zgodnie z warunkami, o których mowa w art. 7, z zastrzeżeniem ust. 3. 3. Produkty pochodzące od zwierząt lub ze zwierząt, którym podawano hormony i inne substancje, o których mowa w ust. 1, nie mogą być przeznaczone do produkcji środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego.


Art. 60. Traci moc ustawa z dnia 25 listopada 1970 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz.U. Nr 29, poz. 245, z 1971 r. Nr 12, poz. 115, z 1985 r. Nr 12, poz. 49, z 1989 r. Nr 35, poz. 192, z 1992 r. Nr 33, poz. 144 i Nr 91, poz. 456, z 1997 r. Nr 43, poz. 272, Nr 60, poz. 369 i Nr 88, poz. 554, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 oraz z 2000 r. Nr 120, poz. 1268), z wyjątkiem art. 37 pkt 1 w zakresie dotyczącym przedmiotów użytku nieobjętych niniejszą ustawą.


Art. 61. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z tym że: 1) art. 41 ust. 5 wchodzi w życie z dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej, 2) art. 10 ust. 2, art. 28 ust. 2, art. 30, art. 32, art. 36 ust. 6 i art. 48 ust. 1 w zakresie dotyczącym systemu HACCP obowiązują od dnia 1 stycznia 2004 r.


Art. 7. 1. Zakazuje się wykorzystywania do żywienia ludzi oraz do produkcji środków spożywczych, używek, dozwolonych substancji dodatkowych i innych dodatków do środków spożywczych i używek, produktów pochodzących z roślin, ze zwierząt lub od zwierząt, które zawierają pozostałości zanieczyszczeń chemicznych, biologicznych, leków lub innych środków farmaceutycznych, a także skażeń promieniotwórczych w ilościach przekraczających najwyższe dopuszczalne poziomy. 2. Minister właściwy do spraw rolnictwa w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości zanieczyszczeń chemicznych, biologicznych, leków lub innych środków farmaceutycznych, a także skażeń promieniotwórczych w roślinach, u zwierząt, w tkankach lub narządach zwierząt po uboju i w środkach spożywczych pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego, mając na względzie wyniki badań naukowych i potrzebę zapewnienia ochrony zdrowia lub życia człowieka.


Art. 8. 1. Napromienianie promieniowaniem jonizującym środków spożywczych, używek, dozwolonych substancji dodatkowych lub innych dodatków do środków spożywczych i używek jest dopuszczalne, jeżeli nie stanowi zagrożenia dla zdrowia lub życia człowieka i jest uzasadnione technologicznie. 2. Napromienianie nie może: 1) zastępować prawidłowych warunków sanitarnych oraz zasad przestrzegania higieny w procesie produkcji środków spożywczych, używek, dozwolonych substancji dodatkowych oraz innych dodatków do środków spożywczych i używek, 2) być stosowane do żywności zawierającej substancje chemiczne służące do konserwacji i stabilizacji żywności. 3. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, warunki napromieniania środków spożywczych, używek, dozwolonych substancji dodatkowych lub innych dodatków do środków spożywczych i używek, które mogą być poddane działaniu promieniowania jonizującego, ich wykazy, maksymalne dawki napromieniania oraz wymagania w zakresie znakowania i wprowadzania do obrotu, mając na względzie ust. 1 i 2, oraz zapewnienie bezpieczeństwa żywności.


Art. 9. 1. Środki spożywcze, używki i dozwolone substancje dodatkowe nie mogą być używane do produkcji środków spożywczych lub używek oraz wprowadzane do obrotu, jeżeli zawierają dozwolone substancje dodatkowe lub zanieczyszczenia w ilościach szkodliwych dla zdrowia lub życia człowieka oraz powodują zmiany organoleptyczne tych artykułów w stopniu uniemożliwiającym ich spożycie lub użycie. 2. Przepis ust. 1 stosuje się również, gdy dozwolone substancje dodatkowe i zanieczyszczenia znajdują się na powierzchni środków spożywczych lub używek. 3. Środki spożywcze, używki i dozwolone substancje dodatkowe, po usunięciu do dopuszczalnych poziomów dozwolonych substancji dodatkowych oraz zanieczyszczeń, o których mowa w ust. 1 i 2, mogą być używane do produkcji innych środków spożywczych lub używek oraz wprowadzane do obrotu, jeżeli organ sprawujący nadzór nad jakością zdrowotną tych artykułów stwierdzi, w drodze decyzji, ich przydatność do spożycia lub używania. 4. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: 1) dozwolone substancje dodatkowe, substancje pomagające w przetwarzaniu, inne dodatki do środków spożywczych i używek oraz warunki ich stosowania, 2) maksymalne poziomy zanieczyszczeń chemicznych i biologicznych, które mogą znajdować się w środkach spożywczych, używkach, substancjach pomagających w przetwarzaniu, innych dodatkach do środków spożywczych i używek, w dozwolonych substancjach dodatkowych albo na ich powierzchni, 3) specyfikacje i kryteria czystości, wymagania dotyczące pobierania próbek i metod analitycznych stosowanych w trakcie urzędowej kontroli żywności do oznaczania parametrów właściwych dla poszczególnych substancji pomagających w przetwarzaniu, innych dodatków do środków spożywczych i używek, dla poszczególnych dozwolonych substancji dodatkowych oraz zawartości zanieczyszczeń, 4) substancje wzbogacające dodawane do środków spożywczych lub używek oraz suplementy diety i warunki ich stosowania - mając na względzie zapewnienie bezpieczeństwa żywności. 5. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości środków chemicznych stosowanych przy uprawie, ochronie, przechowywaniu i przewozie roślin, które mogą znajdować się w środkach spożywczych lub na ich powierzchni bez szkody dla zdrowia lub życia człowieka, z uwzględnieniem ust. 1 i 2, mając na względzie zapewnienie bezpieczeństwa żywności.


Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz ustawy - Prawo o notariacie

Art. 1. W ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. Nr 19, poz. 147, z 1991 r. Nr 22, poz. 92 i Nr 115, poz. 496, z 1994 r. Nr 85, poz. 388, z 1996 r. Nr 107, poz. 499, z 1997 r. Nr 117, poz. 752, Nr 137, poz. 926 i Nr 140, poz. 940, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 oraz z 2000 r. Nr 74, poz. 855) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 1 dotychczasową treść oznacza się jako ust. 1 i dodaje się ust. 2 i 3 w brzmieniu: "2. Księgi wieczyste zakłada i prowadzi się dla nieruchomości, które nie mają ksiąg wieczystych, albo których księgi wieczyste zaginęły lub uległy zniszczeniu. 3. Księgi wieczyste mogą być także prowadzone w celu ustalenia stanu prawnego własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego i prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej."; 2) w art. 6 w ust. 3 wyrazy "dzień złożenia wniosku o wpis jest rozstrzygający" zastępuje się wyrazami "chwila złożenia wniosku o wpis jest rozstrzygająca"; 3) w art. 8 po wyrazie "wniosku" dodaje się przecinek i wyrazy "o skardze na orzeczenie referendarza sądowego"; 4) w art. 12 w ust. 1 wyrazy "dzień, od którego" zastępuje się wyrazami "chwila, od której"; 5) w art. 20 w ust. 2 wyraz "dzień" zastępuje się wyrazem "chwila"; 6) art. 24{1} otrzymuje brzmienie: "Art. 24{1}. 1. Do ksiąg wieczystych dla ograniczonych praw rzeczowych, wymienionych w art. 1 ust. 3, stosuje się odpowiednio przepisy o księgach wieczystych dla nieruchomości. 2. W razie przekształcenia własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego lub prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej w prawo odrębnej własności lokalu albo w prawo własności domu jednorodzinnego, księga wieczysta prowadzona dla ograniczonego prawa rzeczowego staje się księgą wieczystą dla nieruchomości, a wpisana w tej księdze hipoteka na ograniczonym prawie rzeczowym staje się hipoteką na nieruchomości. 3. Właściciel nieruchomości w wypadkach, o których mowa w ust. 2, jest obowiązany do ujawnienia w księdze wieczystej swego prawa oraz danych do oznaczenia nieruchomości."; 7) w art. 25 dodaje się ust. 3 w brzmieniu: "3. Księgi wieczyste prowadzi się według ustalonych wzorów, obejmujących poszczególne działy księgi wieczystej."; 8) po art. 25 dodaje się art. 25{1} w brzmieniu: "Art. 25{1}. 1. Księgi wieczyste mogą być zakładane i prowadzone także w systemie informatycznym wprowadzonym w trybie, o którym mowa w ust. 2. 2. Minister Sprawiedliwości może wprowadzić, w drodze rozporządzenia, system informatyczny zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych, określając szczegółowy sposób zakładania oraz prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym, tak aby zachowane zostały wszystkie cechy ksiąg wieczystych prowadzonych w sposób, o którym mowa w art. 25 ust. 1 i 2, sposób przeglądania ksiąg wieczystych prowadzonych w tym systemie oraz wyznaczyć sądy, które zakładają i prowadzą księgi wieczyste w systemie informatycznym."; 9) w art. 29 dwukrotnie użyty wyraz "dnia" zastępuje się wyrazem "chwili"; 10) art. 35 otrzymuje brzmienie: "Art. 35. 1. Właściciel nieruchomości jest obowiązany do niezwłocznego złożenia wniosku o ujawnienie swego prawa w księdze wieczystej. 2. Jeżeli osoba trzecia doznała szkody na skutek nieujawnienia prawa własności w księdze wieczystej, właściciel ponosi odpowiedzialność za szkodę powstałą na skutek niewykonania obowiązku, o którym mowa w ust. 1, bądź na skutek opieszałości w jego wykonaniu."; 11) art. 36 otrzymuje brzmienie: "Art. 36. 1. Sądy, organy administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego zawiadamiają sąd właściwy do prowadzenia księgi wieczystej o każdej zmianie właściciela nieruchomości, dla której założona jest księga wieczysta. 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1. 3. W razie otrzymania zawiadomienia sąd z urzędu dokonuje wpisu ostrzeżenia, że stan prawny nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej stał się niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym. Zawiadomienie o wpisie ostrzeżenia zawiera pouczenie o obowiązku złożenia wniosku o ujawnienie prawa własności w terminie miesiąca od daty doręczenia zawiadomienia. 4. Sąd może wymierzyć opieszałemu właścicielowi grzywnę w wysokości od 500 zł do 10 000 zł w celu spowodowania ujawnienia prawa własności. W razie ujawnienia prawa własności nieruchomości, grzywny nieuiszczone mogą być umorzone w całości lub części. 5. Na postanowienie sądu o nałożeniu grzywny przysługuje zażalenie."; 12) po art. 36 dodaje się art. 36{1} i art. 36{2} w brzmieniu: "Art. 36{1}. 1. Księgi wieczyste i akta ksiąg wieczystych przechowuje się w sądzie. 2. Księgi wieczyste nie mogą być wydawane poza budynek sądu rejonowego. 3. Każdy może przeglądać księgi wieczyste w obecności pracownika sądu. 4. Akta księgi wieczystej może przeglądać, w sposób określony w ust. 3, osoba mająca interes prawny oraz notariusz.


Art. 2. W ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296, z 1965 r. Nr 15, poz. 113, z 1974 r. Nr 27, poz. 157 i Nr 39, poz. 231, z 1975 r. Nr 45, poz. 234, z 1982 r. Nr 11, poz. 82 i Nr 30, poz. 210, z 1983 r. Nr 5, poz. 33, z 1984 r. Nr 45, poz. 241 i 242, z 1985 r. Nr 20, poz. 86, z 1987 r. Nr 21, poz. 123, z 1988 r. Nr 41, poz. 324, z 1989 r. Nr 4, poz. 21 i Nr 33, poz. 175, z 1990 r. Nr 14, poz. 88, Nr 34, poz. 198, Nr 53, poz. 306, Nr 55, poz. 318 i Nr 79, poz. 464, z 1991 r. Nr 7, poz. 24, Nr 22, poz. 92 i Nr 115, poz. 496, z 1993 r. Nr 12, poz. 53, z 1994 r. Nr 105, poz. 509, z 1995 r. Nr 83, poz. 417, z 1996 r. Nr 24, poz. 110, Nr 43, poz. 189, Nr 73, poz. 350 i Nr 149, poz. 703, z 1997 r. Nr 43, poz. 270, Nr 54, poz. 348, Nr 75, poz. 471, Nr 102, poz. 643, Nr 117, poz. 752, Nr 121, poz. 769 i 770, Nr 133, poz. 882, Nr 139, poz. 934, Nr 140, poz. 940 i Nr 141, poz. 944, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, Nr 117, poz. 757, z 1999 r. Nr 52, poz. 532 oraz z 2000 r. Nr 22, poz. 269 i 271, Nr 48, poz. 552 i 554, Nr 55, poz. 665, Nr 73, poz. 852, Nr 94, poz. 1037, Nr 114, poz. 1191 i poz. 1193, Nr 122, poz. 1314, poz. 1319 i poz. 1322 oraz z 2001 r. Nr 4, poz. 27) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 17 w pkt 4 po wyrazach "między małżonkami" dodaje się wyrazy "oraz spraw o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym"; 2) w art. 509{1} w § 1 skreśla się wyrazy "i w postępowaniu o założenie księgi wieczystej"; 3) w art. 516 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się wyrazy "chyba że przepis szczególny stanowi inaczej."; 4) w art. 518{1}: a) w § 2 po wyrazie "moc" skreśla się przecinek i wyrazy "a sąd rejonowy rozpoznaje sprawę jako sąd pierwszej instancji", b) § 3 otrzymuje brzmienie: "§3. W razie wniesienia skargi na wpis w księdze wieczystej wpis nie traci mocy. Rozpoznając sprawę, sąd zmienia zaskarżony wpis przez jego wykreślenie i dokonanie nowego wpisu lub wydaje postanowienie, którym zaskarżony wpis utrzymuje w mocy albo uchyla go w całości lub w części i w tym zakresie wniosek oddala bądź odrzuca, względnie postępowanie umarza.", c) po § 5 dodaje się § 6 w brzmieniu: "§6. Sąd rejonowy rozpoznaje sprawę jako sąd pierwszej instancji."; 5) art. 608 otrzymuje brzmienie: "Art. 608. Sprawy z zakresu prawa rzeczowego rozpoznawane są na rozprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej."; 6) po art. 626 dodaje się rozdział 6 w brzmieniu: "Rozdział 6 Postępowanie wieczystoksięgowe


Art. 3. W ustawie z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 24, poz. 110, z 1982 r. Nr 31, poz. 215,z 1991 r. Nr 22, poz. 93, z 1994 r. Nr 79, poz. 256 i Nr 106, poz. 678 oraz z 2000 r. Nr 12, poz. 136, Nr 48, poz. 554 i Nr 120, poz. 1268) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 8 ust. 2 otrzymuje brzmienie: "2. Gmina, związek międzygminny, powiat, związek powiatów oraz samorząd województwa nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez nie działalności gospodarczej oraz spraw w postępowaniu wieczystoksięgowym."; 2) w art. 9: a) w ust. 1 skreśla się wyrazy "ludu pracującego", b) po ust. 2 dodaje się ust. 3 w brzmieniu: "3. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do opłat uiszczanych w postępowaniu wieczystoksięgowym."; 3) po art. 16 dodaje się art. 16{1} w brzmieniu: "Art. 16{1}. 1. W postępowaniu wieczystoksięgowym wniosek, podlegający opłacie stałej, który nie został należycie opłacony, sąd zwraca bez wezwania o uiszczenie tej opłaty. 2. W terminie tygodniowym od dnia doręczenia zarządzenia o zwrocie wniosku z przyczyn określonych w ust. 1, wnioskodawca może uiścić brakującą opłatę. W takim przypadku wniosek wywołuje skutek od daty pierwotnego wniesienia. Skutek taki nie następuje w razie kolejnego zwrotu wniosku z tej samej przyczyny.".