Art. 40. 1. Kontroler może żądać od pracowników jednostki kontrolowanej udzielenia mu, w terminie przez niego wyznaczonym, ustnych i pisemnych wyjaśnień w sprawach dotyczących przedmiotu kontroli. 2. Odmowa udzielenia wyjaśnień może nastąpić jedynie w przypadkach, gdy wyjaśnienia mają dotyczyć: 1) tajemnicy ustawowo chronionej innej niż tajemnica służbowa, a kontroler nie posiada właściwego upoważnienia, 2) faktów i okoliczności, których ujawnienie mogłoby narazić na odpowiedzialność karną lub majątkową wezwanego do złożenia wyjaśnień, a także jego małżonka albo osoby pozostającej z nim faktycznie we wspólnym pożyciu, krewnych i powinowatych do drugiego stopnia bądź osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli. 3. Prawo odmowy udzielenia wyjaśnień w przypadkach, o których mowa w ust. 2 pkt 2, trwa mimo ustania małżeństwa lub przysposobienia. 4. Udzielający wyjaśnień może uchylić się od odpowiedzi na pytania, jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa w ust. 2.


Ustawa z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli Rozdział 1 Zadania i zakres działania

Art. 41. 1. Każdy może złożyć kontrolerowi ustne lub pisemne oświadczenie dotyczące przedmiotu kontroli. 2. Kontroler nie może odmówić przyjęcia oświadczenia, jeżeli ma ono związek z przedmiotem kontroli.


Art. 42. 1. Kontroler może wzywać pracowników jednostki kontrolowanej do stawienia się w celu ich przesłuchania w charakterze świadków. 2. Kontroler może wzywać do osobistego stawienia się w siedzibie jednostki kontrolowanej lub jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli albo organu administracji rządowej inne osoby niż wymienione w ust. 1 w celu ich przesłuchania w charakterze świadków. 3. W razie potrzeby kontroler może zwrócić się do dyrektora właściwej delegatury Najwyższej Izby Kontroli z wnioskiem o wezwanie wskazanych osób do osobistego stawienia się w siedzibie delegatury lub organu administracji rządowej i przesłuchania ich w charakterze świadków przez upoważnionego pracownika delegatury. 4. Jeżeli osoba wezwana nie może stawić się z powodu choroby lub innej nie dającej się pokonać przeszkody, kontroler lub pracownik wymieniony w ust. 3 może dokonać przesłuchania w miejscu pobytu tej osoby. 5. W wezwaniu należy wskazać: 1) nazwę i adres jednostki organizacyjnej kontrolera, 2) imię, nazwisko i adres osoby wzywanej, 3) podstawę prawną, charakter i cel wezwania, 4) datę, godzinę i miejsce stawienia się, 5) skutki prawne niezastosowania się do wezwania, 6) imię, nazwisko i stanowisko służbowe wzywającego. 6. W sprawach nie cierpiących zwłoki kontroler może dokonać wezwania telegraficznie lub telefonicznie albo w inny sposób z podaniem danych, o których mowa w ust. 5.


Art. 43. Nie wolno przesłuchiwać jako świadków: 1) obrońcy co do faktów, o których dowiedział się udzielając porady prawnej lub prowadząc sprawę, 2) duchownego co do faktów, o których dowiedział się przy spowiedzi.


Art. 44. 1. Osoba obowiązana do zachowania tajemnicy służbowej może być przesłuchana w charakterze świadka co do okoliczności, których dotyczy ten obowiązek. 2. Osoba obowiązana do zachowania tajemnicy państwowej może być przesłuchana w charakterze świadka co do okoliczności, których dotyczy ten obowiązek, tylko po zwolnieniu od obowiązku zachowania tajemnicy udzielonym na piśmie przez Prezesa Najwyższej Izby Kontroli. 3. Osoba obowiązana do zachowania tajemnicy ustawowo chronionej innej, niż określona w ust. 1-2, może być przesłuchana w charakterze świadka co do okoliczności, których dotyczy ten obowiązek, tylko po zwolnieniu od obowiązku zachowania tajemnicy udzielonym na piśmie przez Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, jeżeli przepisy odrębnych ustaw przewidują dostęp Najwyższej Izby Kontroli do takiej tajemnicy.


Art. 45. 1. Prawo odmowy zeznań w charakterze świadka przysługuje: 1) pracownikowi jednostki kontrolowanej ponoszącemu odpowiedzialność za działalność będącą przedmiotem kontroli, 2) każdej osobie, jeżeli złożenie zeznań mogłoby ją lub osoby wymienione w art. 40 ust. 2 pkt 2 narazić na odpowiedzialność karną lub majątkową. 2. Przepisy art. 40 ust. 3 i 4 stosuje się odpowiednio.


Art. 46. Przed rozpoczęciem przesłuchania kontroler obowiązany jest uprzedzić świadka o grożącej mu odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego zeznania, a w sytuacji określonej w art. 45 poinformować go o przysługującym mu prawie odmowy zeznań.


Art. 47. 1. Z zeznań świadka niezwłocznie sporządza się protokół, który przed podpisaniem daje się świadkowi do odczytania lub na jego żądanie odczytuje się mu czyniąc o tym wzmiankę. 2. Protokół oraz każdą jego stronę podpisują przesłuchujący i świadek. Skreślenia, poprawki i uzupełnienia wymagają omówienia na końcu protokołu i podpisania przez osoby podpisujące protokół. 3. W protokołach przesłuchania świadka, który złożył zeznanie w języku obcym, podaje się w przekładzie na język polski treść złożonego zeznania oraz wskazuje tłumacza. Tłumacz podpisuje protokół przesłuchania. 4. Odmowę lub niemożność podpisania protokołu przez świadka omawia się na końcu protokołu.


Art. 48. 1. Na osobę wezwaną w charakterze świadka, która mimo prawidłowego wezwania nie stawiła się bez uzasadnionej przyczyny we wskazanym czasie i miejscu, kontroler może nałożyć karę pieniężną w wysokości do 1.000.000 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania karę pieniężną do 2.000.000 zł. 2. Na postanowienie o nałożeniu kary pieniężnej służy ukaranemu, w terminie 7 dni od daty otrzymania postanowienia, zażalenie do dyrektora właściwej jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli; w razie złożenia zażalenia za pośrednictwem kontrolera, który wydał postanowienie, może on zażalenie uwzględnić i uchylić postanowienie. 3. Dyrektor, w drodze postanowienia, uwzględnia zażalenie albo utrzymuje zaskarżone postanowienie w mocy. Postanowienie dyrektora jest ostateczne. 4. Kara pieniężna podlega uchyleniu przez kontrolera, jeżeli osoba wezwana usprawiedliwi niestawienie się na wezwanie. W razie odmowy uchylenia stosuje się odpowiednio przepis ust. 2. 5. Kara pieniężna podlega egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.


Art. 49. 1. Jeżeli w toku kontroli konieczne jest zbadanie określonych zagadnień wymagających wiadomości specjalnych, dyrektor właściwej jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli, z własnej inicjatywy lub na wniosek kontrolera, powołuje biegłego. 2. W postanowieniu o powołaniu biegłego określa się przedmiot i zakres badań oraz termin wydania opinii. 3. W wyniku przeprowadzonych badań biegły sporządza szczegółowe sprawozdanie zawierające opis przeprowadzonych badań wraz z wydaną na ich podstawie opinią. 4. Jeżeli w toku kontroli ujawni się potrzeba dokonania przez kontrolera określonych czynności badawczych z udziałem specjalisty w danej dziedzinie wiedzy lub praktyki, kontroler może, w drodze postanowienia, powołać specjalistę do udziału w tych czynnościach, określając przedmiot i czas jego działania. 5. Biegły i specjalista działają na podstawie postanowienia o ich powołaniu. 6. Kierownik jednostki kontrolowanej może wystąpić za pośrednictwem kontrolera do dyrektora właściwej jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli z wnioskiem o wyłączenie z postępowania kontrolnego powołanego biegłego lub specjalisty z przyczyn określonych w art. 31 ust. 1 i 2.


Art. 5. 1. Najwyższa Izba Kontroli przeprowadza kontrolę pod względem legalności, gospodarności, celowości i rzetelności, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. 2. Kontrola działalności samorządu terytorialnego w zakresie wykonywania zadań własnych przeprowadzana jest pod względem legalności, gospodarności i rzetelności. 3. Kontrola działalności jednostek organizacyjnych i podmiotów gospodarczych, o których mowa w art. 2 ust. 3 pkt 4-6, przeprowadzana jest pod względem legalności i rzetelności.


Art. 50. 1. Świadkowi przysługuje zwrot utraconego zarobku i poniesionych przez niego kosztów związanych z wezwaniem. 2. Biegłemu i specjaliście przysługuje wynagrodzenie oraz zwrot poniesionych przez niego nieodzownych wydatków. 3. Wydatki, o których mowa w ust. 1 i 2, pokrywane są z budżetu Najwyższej Izby Kontroli. 4. Prezes Najwyższej Izby Kontroli określi, w drodze zarządzenia, wysokość kosztów i wynagrodzeń oraz szczegółowe zasady i tryb ich przyznawania świadkom, biegłym i specjalistom. Zarządzenie podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".


Art. 51. 1. Kontroler obowiązany jest niezwłocznie poinformować kierownika jednostki kontrolowanej o stwierdzeniu bezpośredniego niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo niepowetowanej szkody w mieniu, w celu zapobieżenia występującemu niebezpieczeństwu lub szkodzie. 2. Kierownik jednostki kontrolowanej obowiązany jest niezwłocznie poinformować kontrolera o podjętych działaniach zapobiegających stanowi zagrożenia, o którym mowa w ust. 1. 3. W przypadku powzięcia przez kontrolera uzasadnionego podejrzenia, że działania przewidziane w ust. 1 i 2 są niewystarczające, powiadamia on niezwłocznie o stwierdzonych zagrożeniach kierownika jednostki nadrzędnej lub właściwy organ państwowy. 4. Kontroler może w toku kontroli informować kierownika jednostki kontrolowanej o ustaleniach wskazujących na nieprawidłowości w działalności tej jednostki.


Art. 52. 1. Kontroler ma prawo zwołać w toku kontroli, w szczególnie uzasadnionych okolicznościach, naradę z pracownikami jednostki kontrolowanej dla omówienia kwestii związanych z przeprowadzaną kontrolą. 2. O planowanym zwołaniu narady kontroler uprzedza kierownika jednostki kontrolowanej, uzgadniając z nim czas i miejsce narady.


Art. 53. 1. Wyniki przeprowadzonej kontroli kontroler przedstawia w protokole kontroli. 2. Protokół kontroli zawiera opis stanu faktycznego stwierdzonego w toku kontroli działalności jednostki kontrolowanej, w tym ustalonych nieprawidłowości z uwzględnieniem przyczyn powstania, zakresu i skutków tych nieprawidłowości oraz osób za nie odpowiedzialnych.


Art. 54. Protokół kontroli podpisują kontroler i kierownik jednostki kontrolowanej, a w razie jego nieobecności osoba pełniąca jego obowiązki.


Art. 55. 1. Kierownikowi jednostki kontrolowanej lub osobie pełniącej jego obowiązki przysługuje prawo zgłoszenia, przed podpisaniem protokołu kontroli, umotywowanych zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w protokole. 2. Zastrzeżenia należy zgłosić na piśmie w terminie 14 dni od dnia otrzymania protokołu kontroli. W szczególnych przypadkach dyrektor właściwej jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli może przedłużyć ten termin. 3. W razie zgłoszenia zastrzeżeń, o których mowa w ust. 1, kontroler jest obowiązany dokonać ich analizy i w miarę potrzeby podjąć dodatkowe czynności kontrolne, a w przypadku stwierdzenia zasadności zastrzeżeń zmienić lub uzupełnić odpowiednią część protokołu kontroli. 4. W razie nieuwzględnienia zastrzeżeń w całości lub w części kontroler przekazuje na piśmie swoje stanowisko zgłaszającemu zastrzeżenia.


Art. 56. 1. Kierownik jednostki kontrolowanej lub osoba pełniąca jego obowiązki, może w terminie 7 dni od dnia otrzymania stanowiska, o którym mowa w art. 55 ust. 4, zgłosić na piśmie umotywowane zastrzeżenia do dyrektora właściwej jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli, który przekazuje je, w celu rozpatrzenia, komisji odwoławczej. 2. W skład komisji odwoławczej wchodzą: 1) dyrektor lub wicedyrektor właściwej jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli jako przewodniczący, 2) 2 pracowników nadzorujących czynności kontrolne, wyznaczonych przez dyrektora. 3. Komisja odwoławcza lub jeden z jej członków, wyznaczony przez przewodniczącego, może przyjmować wyjaśnienia od zgłaszającego zastrzeżenia i kontrolera, a gdy uzna to za konieczne, przeprowadzać także inne czynności dowodowe. 4. Komisja odwoławcza podejmuje uchwałę w sprawie zastrzeżeń w pełnym składzie, większością głosów i niezwłocznie przekazuje ją wraz z uzasadnieniem Prezesowi lub upoważnionemu przez niego wiceprezesowi Najwyższej Izby Kontroli; po zatwierdzeniu przez Prezesa lub wiceprezesa uchwała komisji odwoławczej jest ostateczna. 5. W razie odmowy zatwierdzenia uchwały, Prezes lub upoważniony przez niego wiceprezes Najwyższej Izby Kontroli powołuje dla ostatecznego rozpatrzenia zastrzeżeń komisję rozstrzygającą w składzie 3 pracowników nadzorujących czynności kontrolne, wyznaczając jej przewodniczącego. 6. Do rozpatrywania zastrzeżeń przez komisję rozstrzygającą stosuje się odpowiednio przepisy ust. 3 i 4, z tym że uchwała komisji rozstrzygającej jest ostateczna. 7. Uchwałę komisji odwoławczej, zatwierdzoną przez Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, albo uchwałę komisji rozstrzygającej doręcza się, wraz z uzasadnieniem, zgłaszającemu zastrzeżenia.


Art. 57. 1. Kierownik jednostki kontrolowanej lub osoba pełniąca jego obowiązki może odmówić podpisania protokołu kontroli, składając w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania pisemne wyjaśnienie tej odmowy. 2. W razie zgłoszenia zastrzeżeń, termin do złożenia wyjaśnienia o odmowie podpisania protokołu liczy się od dnia otrzymania ostatecznej uchwały w sprawie rozpatrzenia tych zastrzeżeń. 3. O odmowie podpisania protokołu kontroli i złożeniu wyjaśnienia kontroler czyni wzmiankę w protokole. 4. Odmowa podpisania protokołu kontroli przez osobę wymienioną w ust. 1 nie stanowi przeszkody do podpisania protokołu przez kontrolera i realizacji ustaleń kontroli.


Art. 58. 1. Na wniosek kontrolera kierownik jednostki kontrolowanej lub jednostki nadrzędnej zwołuje naradę pokontrolną, z udziałem zainteresowanych pracowników, w celu omówienia stwierdzonych nieprawidłowości i wniosków jakie wynikają z ustaleń kontroli. 2. Kierownik jednostki, o której mowa w ust. 1, uzgadnia z kontrolerem czas i miejsce odbycia narady, a także zapewnia protokołowanie jej przebiegu. Jeden egzemplarz protokołu doręcza się kontrolerowi w terminie z nim uzgodnionym.


Art. 59. 1. Przed sporządzeniem przez Najwyższą Izbę Kontroli wystąpienia pokontrolnego, kontroler może zwrócić się do kierownika jednostki kontrolowanej lub osoby pełniącej jego obowiązki o złożenie w wyznaczonym terminie dodatkowych wyjaśnień na piśmie dotyczących przyczyn i okoliczności powstania nieprawidłowości przedstawionych w protokole kontroli. 2. Kierownik jednostki kontrolowanej lub osoba pełniąca jego obowiązki może z własnej inicjatywy złożyć kontrolerowi w terminie z nim uzgodnionym pisemne wyjaśnienia, o których mowa w ust. 1.


Art. 6. 1. Najwyższa Izba Kontroli podejmuje kontrole na zlecenie Sejmu lub jego organów, na wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Prezesa Rady Ministrów oraz z własnej inicjatywy. 2. Najwyższa Izba Kontroli wykonuje swoje zadania na podstawie okresowych planów pracy, które przedkłada Sejmowi; może też przeprowadzać kontrole doraźne.


Art. 60. 1. Najwyższa Izba Kontroli przekazuje kierownikowi jednostki kontrolowanej, a w razie potrzeby także kierownikowi jednostki nadrzędnej oraz właściwym organom państwowym lub samorządowym, wystąpienia pokontrolne. 2. Wystąpienie pokontrolne zawiera oceny kontrolowanej działalności wynikające z ustaleń opisanych w protokole kontroli, a w razie stwierdzenia nieprawidłowości także uwagi i wnioski w sprawie ich usunięcia. 3. W wystąpieniu pokontrolnym może być także zawarta ocena wskazująca na niezasadność zajmowania stanowiska lub pełnienia funkcji przez osobę odpowiedzialną za stwierdzone nieprawidłowości w jednostkach, o których mowa w art. 2 ust. 1 i art. 4 ust. 1. 4. Ocena, o której mowa w ust. 3, może stanowić podstawę do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, rozwiązania stosunku pracy z winy pracownika bez wypowiedzenia albo odwołania go z zajmowanego stanowiska lub pełnionej funkcji.


Art. 61. 1. Kierownik jednostki kontrolowanej lub organ, któremu przekazano wystąpienie pokontrolne, może w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania zgłosić umotywowane zastrzeżenia w sprawie zawartych w nim ocen, uwag i wniosków do dyrektora właściwej jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli; do zgłaszania i rozpatrywania tych zastrzeżeń stosuje się odpowiednio art. 56. 2. W przypadku wystąpień pokontrolnych przekazywanych przez Prezesa lub wiceprezesów Najwyższej Izby Kontroli zastrzeżenia zgłasza się, w terminie określonym w ust. 1, do Kolegium Najwyższej Izby Kontroli. 3. Kolegium podejmuje uchwałę w sprawie zastrzeżeń w trybie określonym w art. 24 ust. 1-3; uchwała Kolegium jest ostateczna i wraz z uzasadnieniem jest doręczana zgłaszającemu zastrzeżenia; przepis art. 56 ust. 3 stosuje się odpowiednio.


Art. 62. 1. Kierownik jednostki kontrolowanej lub organ, któremu przekazano wystąpienie pokontrolne jest obowiązany, w terminie określonym w wystąpieniu nie krótszym niż 14 dni, poinformować Najwyższą Izbę Kontroli o sposobie wykorzystania uwag i wykonania wniosków oraz o podjętych działaniach lub przyczynach niepodjęcia tych działań. 2. W przypadku gdy zostały przedstawione zastrzeżenia w myśl art. 61, termin, o którym mowa w ust. 1, liczy się od dnia otrzymania ostatecznej uchwały.


Art. 63. 1. W razie uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia Najwyższa Izba Kontroli zawiadamia organ powołany do ścigania przestępstw lub wykroczeń oraz informuje o tym kierownika jednostki kontrolowanej lub kierownika jednostki nadrzędnej i właściwy organ państwowy lub samorządowy. 2. Organ powołany do ścigania przestępstw lub wykroczeń obowiązany jest zawiadomić Najwyższą Izbę Kontroli o wynikach postępowania. 3. W razie ujawnienia innych czynów, niż określone w ust. 1, za które ustawowo przewidziana jest odpowiedzialność, Najwyższa Izba Kontroli zawiadamia o tym właściwe organy; przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio.


Art. 64. 1. Protokoły kontroli i wystąpienia pokontrolne stanowią podstawę do opracowywania przez Najwyższą Izbę Kontroli informacji o wynikach przeprowadzonych kontroli. 2. Informacje, o których mowa w ust. 1, przed przedłożeniem Sejmowi, Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej i Prezesowi Rady Ministrów, Prezes Najwyższej Izby Kontroli przesyła właściwym naczelnym lub centralnym organom państwowym, które w terminie 7 dni od dnia otrzymania mogą przedstawić swoje stanowisko. Stanowisko dołącza się do informacji; Prezes Najwyższej Izby Kontroli może do tego stanowiska przedstawić swoją opinię. 3. Na żądanie Sejmu, Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej lub Prezesa Rady Ministrów albo gdy wystąpiły szczególnie ważne okoliczności, Prezes Najwyższej Izby Kontroli niezwłocznie przekazuje informacje o wynikach przeprowadzonych kontroli nie czekając na stanowisko, o którym mowa w ust. 2.


Art. 65. Prezes Najwyższej Izby Kontroli określi, w drodze zarządzenia, zadania pracowników nadzorujących i wykonujących czynności kontrolne w postępowaniu kontrolnym oraz szczegółowe zasady przygotowywania kontroli, dokumentowania poszczególnych czynności kontrolnych, sporządzania protokołu kontroli, wystąpienia pokontrolnego i informacji o wynikach przeprowadzonych kontroli, a także prowadzenia postępowania w sprawie rozpatrywania zastrzeżeń. Zarządzenie podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Rozdział 4 Pracownicy Najwyższej Izby Kontroli


Art. 66. 1. Pracownikami Najwyższej Izby Kontroli są: Prezes, wiceprezesi, dyrektor generalny Najwyższej Izby Kontroli, pracownicy nadzorujący lub wykonujący czynności kontrolne oraz pracownicy zatrudnieni na stanowiskach administracyjnych i obsługi. 2. Pracownikami nadzorującymi czynności kontrolne są pracownicy zatrudnieni na stanowiskach: 1) dyrektorów jednostek organizacyjnych, 2) wicedyrektorów jednostek organizacyjnych, 3) doradców Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, 4) doradców prawnych, ekonomicznych, technicznych. 3. Pracownikami wykonującymi czynności kontrolne są pracownicy zatrudnieni na stanowiskach: 1) głównych specjalistów kontroli państwowej, 2) specjalistów kontroli państwowej, 3) starszych inspektorów kontroli państwowej, 4) inspektorów kontroli państwowej, 5) młodszych inspektorów kontroli państwowej.


Art. 67. Pracownikiem nadzorującym lub wykonującym czynności kontrolne może być osoba, która: 1) ma obywatelstwo polskie, 2) ma pełną zdolność do czynności prawnych oraz korzysta z pełni praw publicznych, 3) nie była karana za przestępstwo popełnione z winy umyślnej, 4) ma wyższe wykształcenie, 5) ma stan zdrowia pozwalający na zatrudnienie na określonym stanowisku.


Art. 68. 1. Stosunek pracy z pracownikiem nadzorującym lub wykonującym czynności kontrolne nawiązuje się na podstawie mianowania, poprzedzonego umową o pracę na czas nie dłuższy niż 3 lata, z zastrzeżeniem ust. 6. 2. Pracowników nadzorujących lub wykonujących czynności kontrolne mianuje i rozwiązuje z nimi stosunek pracy Prezes Najwyższej Izby Kontroli. 3. Rozwiązanie stosunku pracy z mianowanymi pracownikami Najwyższej Izby Kontroli - członkami Kolegium Najwyższej Izby Kontroli - wymaga zgody tego Kolegium. 4. Stosunek pracy z pracownikiem, o którym mowa w ust. 1, nawiązuje się na podstawie umowy o pracę jeżeli jest on zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy. 5. Mianowanie jest uzależnione od aplikacji kontrolerskiej zakończonej złożeniem egzaminu z wynikiem pozytywnym przed komisją egzaminacyjną powołaną przez Prezesa Najwyższej Izby Kontroli. 6. Prezes Najwyższej Izby Kontroli może, w przypadkach uzasadnionych kwalifikacjami lub praktyką zawodową, mianować pracownika nadzorującego lub wykonującego czynności kontrolne bez uprzedniego zawierania umowy o pracę, a także bez zachowania wymogu aplikacji kontrolerskiej. 7. Prezes Najwyższej Izby Kontroli określi, w drodze zarządzenia, sposób przeprowadzania aplikacji kontrolerskiej i egzaminu.


Art. 69. Pracownicy na stanowiskach administracyjnych i obsługi zatrudniani są na podstawie umowy o pracę.


Art. 7. 1. Najwyższa Izba Kontroli przedkłada Sejmowi: 1) analizę wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej, 2) opinię w przedmiocie absolutorium dla Rady Ministrów, 3) informacje o wynikach kontroli zleconych przez Sejm lub jego organy, 4) informacje o wynikach kontroli przeprowadzonych na wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Prezesa Rady Ministrów oraz innych ważniejszych kontroli, 5) wnioski w sprawie rozpatrzenia przez Sejm określonych problemów związanych z działalnością organów wykonujących zadania publiczne, 6) wystąpienia zawierające wynikające z kontroli zarzuty, dotyczące działalności osób wchodzących w skład Rady Ministrów, kierujących urzędami centralnymi, Prezesa Narodowego Banku Polskiego i osób kierujących instytucjami, o których mowa w art. 4 ust. 1, 7) sprawozdanie ze swej działalności w roku ubiegłym. 2. Tryb wykonywania przez Najwyższą Izbę Kontroli obowiązków wobec Sejmu i jego organów określa regulamin Sejmu.


Art. 70. 1. Przy mianowaniu pracownik Najwyższej Izby Kontroli składa pisemne ślubowanie następującej treści: "Ślubuję służyć Państwu Polskiemu, przestrzegać porządku prawnego, wykonywać obowiązki pracownika Najwyższej Izby Kontroli sumiennie, bezstronnie, zgodnie z najlepszą wiedzą i wolą." 2. Akt mianowania zawiera: 1) imię i nazwisko pracownika, 2) datę mianowania, 3) stanowisko służbowe i jednostkę organizacyjną, 4) składniki i wysokość wynagrodzenia.


Art. 71. Do obowiązków pracownika nadzorującego lub wykonującego czynności kontrolne należy w szczególności: 1) należyte, bezstronne i terminowe wykonywanie zadań, 2) obiektywne ustalanie i rzetelne dokumentowanie wyników kontroli, 3) przestrzeganie tajemnicy ustawowo chronionej, 4) godne zachowanie się w służbie i poza służbą, 5) stałe podnoszenie kwalifikacji zawodowych.


Art. 72. 1. Pracownik Najwyższej Izby Kontroli jest obowiązany sumiennie wypełniać polecenia służbowe przełożonych. 2. Jeżeli polecenie służbowe w przekonaniu pracownika jest niezgodne z prawem lub zawiera znamiona pomyłki, pracownik powinien przedstawić swoje zastrzeżenia przełożonemu; w razie pisemnego potwierdzenia polecenia jest obowiązany je wykonać, z zastrzeżeniem ust. 3; o ile w toku dalszego postępowania okaże się, że stanowisko pracownika było uzasadnione, przełożony, który wydał polecenie, ponosi z tego tytułu odpowiedzialność. 3. Pracownikowi nie wolno wykonywać poleceń, których wykonanie stanowiłoby przestępstwo lub groziło niepowetowaną szkodą.


Art. 73. 1. Pracownik Najwyższej Izby Kontroli jest obowiązany zachować w tajemnicy informacje, które uzyskał w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych. 2. Obowiązek zachowania tajemnicy trwa również po ustaniu zatrudnienia. 3. Od obowiązku zachowania tajemnicy, o której mowa w ust. 1, może zwolnić Prezes Najwyższej Izby Kontroli.


Art. 74. 1. Pracownik nadzorujący lub wykonujący czynności kontrolne nie może być członkiem partii politycznej ani prowadzić działalności politycznej. 2. Pracownikowi, o którym mowa w ust. 1, ubiegającemu się o mandat posła lub senatora udziela się urlopu bezpłatnego na czas kampanii wyborczej, a w przypadku uzyskania mandatu na czas jego wykonywania.


Art. 75. 1. Pracownik nadzorujący lub wykonujący czynności kontrolne nie może wykonywać zajęć, które godziłyby w interes Najwyższej Izby Kontroli lub byłyby niezgodne z jej zadaniami a także pozostawałyby w sprzeczności z obowiązkami pracownika lub mogłyby wywoływać podejrzenie o stronniczość lub interesowność. 2. Pracownik nadzorujący lub wykonujący czynności kontrolne może podjąć dodatkowe zajęcie zarobkowe po uzyskaniu zgody Prezesa Najwyższej Izby Kontroli.


Art. 76. 1. Pracownik mianowany podlega okresowym ocenom kwalifikacyjnym nie rzadziej niż raz na 3 lata. 2. Oceny dokonuje przełożony pracownika mianowanego; o treści oceny kwalifikacyjnej przełożony powiadamia pracownika. 3. Pracownik może odwołać się od oceny kwalifikacyjnej do Prezesa Najwyższej Izby Kontroli w terminie 14 dni od powiadomienia go o treści oceny. 4. Prezes Najwyższej Izby Kontroli określi, w drodze zarządzenia, termin i tryb dokonywania okresowych ocen kwalifikacyjnych, rozpatrywania odwołań od ocen oraz warunki, zakres i kryteria zwolnienia od okresowych ocen.


Art. 77. 1. Prezes Najwyższej Izby Kontroli, w przypadkach uzasadnionych potrzebami służbowymi, może przenieść pracownika nadzorującego lub wykonującego czynności kontrolne, do innej jednostki organizacyjnej lub do pracy nie związanej z nadzorowaniem lub wykonywaniem czynności kontrolnych, w miejscowości będącej siedzibą jednostki organizacyjnej, w której pracownik wykonuje obowiązki. 2. Prezes Najwyższej Izby Kontroli, w przypadkach uzasadnionych potrzebami służbowymi, może przenieść pracownika, o którym mowa w ust. 1, do jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli w miejscowości innej niż siedziba jednostki organizacyjnej, w której pracownik wykonuje obowiązki. 3. Przeniesienie, o którym mowa w ust. 2, kobiety w ciąży lub pracownika sprawującego samodzielnie opiekę nad dzieckiem w wieku do piętnastu lat, a także w przypadku gdy stoją temu na przeszkodzie szczególnie ważne względy osobiste lub rodzinne pracownika, możliwe jest tylko za zgodą zainteresowanego. 4. Przeniesienie, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być dokonane do pracy zgodnej z kwalifikacjami pracownika, na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, nie częściej niż raz na 2 lata, z wynagrodzeniem nie niższym niż dotychczas pobierane. 5. W przypadku, o którym mowa w ust. 2, pracownikom przysługują uprawnienia na zasadach określonych w przepisach o pracownikach urzędów państwowych.


Art. 78. 1. Pracownikowi nadzorującemu lub wykonującemu czynności kontrolne delegowanemu służbowo do zajęć poza stałym miejscem pracy przysługują: zwrot kosztów podróży i zakwaterowania oraz diety na zasadach określonych w odrębnych przepisach, z zastrzeżeniem ust. 2. 2. Pracownikowi, o którym mowa w ust. 1, na terenie kraju przysługuje dieta w podwójnej wysokości.


Art. 79. Pracownikowi nadzorującemu lub wykonującemu czynności kontrolne przez okres nie krótszy niż 10 lat w Najwyższej Izbie Kontroli, przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 6 dni roboczych, a po 20 latach pracy - w wymiarze 12 dni roboczych.


Art. 8. 1. Najwyższa Izba Kontroli przedkłada Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej informacje o wynikach kontroli przeprowadzonych na jego wniosek oraz informacje o wynikach kontroli przeprowadzonych na zlecenie Sejmu lub jego organów, na wniosek Prezesa Rady Ministrów a także o wynikach innych ważniejszych kontroli. 2. Najwyższa Izba Kontroli przedkłada Prezesowi Rady Ministrów informacje o wynikach kontroli przeprowadzonych na jego wniosek oraz informacje o wynikach kontroli przedkładane Sejmowi i Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej.


Art. 80. 1. Pracownikowi nadzorującemu lub wykonującemu czynności kontrolne przez okres nie krótszy niż 5 lat może być przyznany, co najwyżej dwukrotnie w okresie zatrudnienia w Najwyższej Izbie Kontroli, płatny urlop dla poratowania zdrowia, w wymiarze nie przekraczającym jednorazowo 6 miesięcy, z wynagrodzeniem obliczonym tak jak za urlop wypoczynkowy. 2. Urlopu, o którym mowa w ust. 1, udziela Prezes Najwyższej Izby Kontroli na wniosek pracownika umotywowany opinią komisji lekarskiej o stanie zdrowia.


Art. 81. 1. Pracownikom Najwyższej Izby Kontroli przysługuje dodatek za wieloletnią pracę, w wysokości wynoszącej po 5 latach pracy 5% miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. Dodatek ten wzrasta o 1% za każdy dalszy rok pracy aż do osiągnięcia 20% miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. 2. Zaliczanie okresów pracy do okresu pracy, od którego zależy wysokość dodatku za wieloletnią pracę odbywa się na zasadach określonych w przepisach o pracownikach urzędów państwowych.


Art. 82. 1. Pracownikowi Najwyższej Izby Kontroli przysługują nagrody jubileuszowe za wieloletnią pracę w wysokości: 1) po 20 latach pracy - 75% wynagrodzenia miesięcznego, 2) po 25 latach pracy - 100% wynagrodzenia miesięcznego, 3) po 30 latach pracy - 150% wynagrodzenia miesięcznego, 4) po 35 latach pracy - 200% wynagrodzenia miesięcznego, 5) po 40 latach pracy - 300% wynagrodzenia miesięcznego, 6) po 45 latach pracy - 400% wynagrodzenia miesięcznego. 2. Zaliczanie okresów pracy, sposób obliczania i wypłacania nagród jubileuszowych odbywa się na zasadach określonych w przepisach o pracownikach urzędów państwowych.


Art. 83. Pracownikowi Najwyższej Izby Kontroli, z którym rozwiązano stosunek pracy z powodu nabycia prawa do emerytury lub renty inwalidzkiej albo na skutek orzeczenia komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, przysługuje jednorazowa odprawa w wysokości trzykrotnego, a w przypadku stażu pracy powyżej 20 lat - sześciokrotnego wynagrodzenia, otrzymanego za ostatni miesiąc zatrudnienia.


Art. 84. W Najwyższej Izbie Kontroli tworzy się zakładowy fundusz nagród wynoszący 8,5% funduszu płac. Wysokość i zasady przyznawania indywidualnych nagród z tego funduszu określają odrębne przepisy.


Art. 85. 1. Czas pracy w Najwyższej Izbie Kontroli nie może przekraczać 40 godzin na tydzień i 8 godzin na dobę. 2. Rozkład czasu pracy w tygodniu oraz jego wymiar w poszczególnych dniach tygodnia ustala Prezes Najwyższej Izby Kontroli. 3. Pracownik nadzorujący lub wykonujący czynności kontrolne może być w uzasadnionych przypadkach, w szczególności ze względu na dobro kontroli, zatrudniony poza normalnymi godzinami pracy bez prawa do oddzielnego wynagrodzenia. 4. Pracownikowi nadzorującemu lub wykonującemu czynności kontrolne przysługuje wolny czas za pracę poza normalnymi godzinami pracy wykonywaną w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy.


Art. 86. Pracownicy Najwyższej Izby Kontroli mają prawo zrzeszania się w związkach zawodowych, z wyjątkiem Prezesa, wiceprezesów, dyrektora generalnego Najwyższej Izby Kontroli oraz pracowników nadzorujących lub wykonujących czynności kontrolne.


Art. 87. Pracownikowi Najwyższej Izby Kontroli nie wolno uczestniczyć w strajkach ani w akcjach zakłócających funkcjonowanie Najwyższej Izby Kontroli.


Art. 88. 1. Wiceprezesi i dyrektor generalny Najwyższej Izby Kontroli oraz pracownicy nadzorujący lub wykonujący czynności kontrolne nie mogą być pociągnięci do odpowiedzialności karnej z powodu swoich czynności służbowych bez uprzedniej zgody Kolegium Najwyższej Izby Kontroli, a Prezes Najwyższej Izby Kontroli bez zgody Sejmu. 2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio również po ustaniu stosunku pracy.


Art. 89. 1. Pracownik mianowany ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenie obowiązków służbowych lub uchybienie godności stanowiska. 2. Karami dyscyplinarnymi są: 1) upomnienie, 2) nagana, 3) nagana z pozbawieniem możliwości awansowania przez okres do 3 lat do wyższej grupy wynagrodzenia, 4) przeniesienie na niższe stanowisko służbowe z jednoczesnym obniżeniem wynagrodzenia zasadniczego o jedną kategorię, 5) wydalenie z pracy w Najwyższej Izbie Kontroli. 3. Nie można wszcząć postępowania dyscyplinarnego po upływie 3 miesięcy od dnia uzyskania przez przełożonego wiadomości o popełnionym przewinieniu; nie można wszcząć postępowania ani wydać orzeczenia o ukaraniu po upływie 3 lat od popełnienia przewinienia. Jeżeli czyn zawiera znamiona przestępstwa, przedawnienie dyscyplinarne nie może nastąpić wcześniej niż przewidziano to w przepisach Kodeksu karnego. 4. W sprawach dyscyplinarnych orzekają, na zasadzie niezawisłości, Komisja Dyscyplinarna i Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Prezesie Najwyższej Izby Kontroli. 5. Obwiniony może ustanowić obrońcę tylko spośród pracowników mianowanych Najwyższej Izby Kontroli. 6. Postępowanie dyscyplinarne może toczyć się w razie nieusprawiedliwionej nieobecności pracownika. 7. Koszty postępowania dyscyplinarnego ponosi Najwyższa Izba Kontroli. 8. Marszałek Sejmu, na wniosek Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, określi w drodze zarządzenia: organizację, skład, tryb powoływania komisji dyscyplinarnych i rzeczników dyscyplinarnych oraz tryb postępowania dyscyplinarnego w Najwyższej Izbie Kontroli. Zarządzenie podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".


Art. 9. Delegatury Najwyższej Izby Kontroli przedkładają: 1) właściwym wojewodom i sejmikom samorządowym informacje o wynikach ważniejszych kontroli dotyczących działalności terenowych organów administracji rządowej, 2) właściwym wojewodom, sejmikom samorządowym i radom gmin informacje o wynikach ważniejszych kontroli dotyczących działalności samorządu terytorialnego.


Art. 90. 1. W przypadku wszczęcia postępowania dyscyplinarnego Prezes Najwyższej Izby Kontroli może zawiesić pracownika w czynnościach służbowych na okres do zakończenia postępowania, nie dłużej jednak niż na 6 miesięcy. 2. W okresie zawieszenia, o którym mowa w ust. 1, pracownik mianowany zachowuje prawo do wynagrodzenia i innych świadczeń przysługujących na podstawie stosunku pracy.


Art. 91. 1. Pracownik mianowany zostaje z mocy prawa zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych w razie tymczasowego aresztowania do czasu wygaśnięcia stosunku pracy, chyba że wcześniej rozwiązano z nim stosunek pracy bez wypowiedzenia z jego winy. 2. Wynagrodzenie pracownika mianowanego w okresie tymczasowego aresztowania ulega ograniczeniu do połowy. Jeżeli zapadł wyrok uniewinniający lub postępowanie karne zostało umorzone, pracownikowi wypłaca się pozostałą część wynagrodzenia, z zastrzeżeniem ust. 3. 3. Nie wypłaca się pozostałej części wynagrodzenia, jeżeli postępowanie karne zostało umorzone warunkowo lub na podstawie amnestii, a pracownik w przepisanym trybie nie domagał się rehabilitacji.


Art. 92. 1. Stosunek pracy z pracownikiem mianowanym rozwiązuje się bez wypowiedzenia z jego winy w razie: 1) prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwo popełnione z winy umyślnej, 2) prawomocnego orzeczenia kary dyscyplinarnej wydalenia z pracy w Najwyższej Izbie Kontroli. 2. Stosunek pracy z pracownikiem mianowanym rozwiązuje się bez wypowiedzenia w razie: 1) trwającej dłuższej niż 1 rok niezdolności do pracy spowodowanej chorobą, 2) nieusprawiedliwionego niezgłoszenia się do komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia w okolicznościach, o których mowa w ust. 3. 3. Prezes Najwyższej Izby Kontroli w uzasadnionych przypadkach, w szczególności w razie długotrwałego korzystania ze zwolnień lekarskich, może z urzędu skierować pracownika mianowanego do komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia w celu ustalenia, czy jego stan zdrowia pozwala na zatrudnienie go na zajmowanym stanowisku.


Art. 93. 1. Stosunek pracy z pracownikiem mianowanym rozwiązuje się za wypowiedzeniem w razie: 1) otrzymania negatywnej oceny kwalifikacyjnej, potwierdzonej kolejną oceną negatywną, dokonaną nie wcześniej niż po upływie 6 miesięcy i nie później niż przed upływem 1 roku od dokonania pierwszej oceny, 2) orzeczenia przez komisję lekarską do spraw inwalidztwa i zatrudnienia trwałej niezdolności do pełnienia obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku. 2. Stosunek pracy z pracownikiem mianowanym można rozwiązać za wypowiedzeniem w razie: 1) osiągnięcia wieku i stażu pracy wymaganych do nabycia prawa do emerytury na podstawie przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników, 2) likwidacji jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli lub reorganizacji tej jednostki, jeżeli przeniesienie pracownika za jego zgodą do innej jednostki organizacyjnej nie jest możliwe; rozwiązanie stosunku pracy z tej przyczyny wywołuje skutki, jakie przepisy prawa wiążą z rozwiązaniem stosunku pracy z mianowanym urzędnikiem państwowym z powodu likwidacji urzędu. 3. Okres wypowiedzenia stosunku pracy z pracownikiem mianowanym wynosi 3 miesiące i kończy się ostatniego dnia miesiąca kalendarzowego.


Art. 94. Rozwiązanie stosunku pracy z pracownikiem mianowanym może nastąpić: 1) w drodze porozumienia stron, 2) za trzymiesięcznym wypowiedzeniem dokonanym przez pracownika.


Art. 95. W okresie wypowiedzenia pracownik mianowany może być zwolniony z pełnienia obowiązków, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia i innych świadczeń przysługujących na podstawie stosunku pracy.


Art. 96. Od decyzji Prezesa Najwyższej Izb Kontroli, w sprawach, o których mowa w art. 77 ust. 2, art. 92 i 93, pracownikowi mianowanemu przysługuje skarga do sądu administracyjnego na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego.


Art. 97. Marszałek Sejmu, na wniosek Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, określi w drodze zarządzenia: wymagane kwalifikacje, zasady wynagradzania oraz tabele stanowisk pracowników Najwyższej Izby Kontroli. Zarządzenie podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Rozdział 5 Przepisy karne


Art. 98. Kto uchyla się od kontroli, o której mowa w niniejszej ustawie, lub utrudnia jej prowadzenie, w szczególności przez nieprzedstawienie potrzebnych do kontroli dokumentów bądź niezgodnie z prawdą informuje o wykonaniu wniosków pokontrolnych podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny. Rozdział 6 Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe


Art. 99. W ustawie z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. z 1991 r. Nr 109, poz. 470 i z 1993 r. Nr 47, poz. 213) w art. 13 ust. 1 otrzymuje brzmienie: "1. Trybunał Konstytucyjny ustala powszechnie obowiązującą wykładnię ustaw na wniosek Prezydenta, prezesa Rady Ministrów, pierwszego prezesa Sądu Najwyższego, prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Rzecznika Praw Obywatelskich, prezesa Najwyższej Izby Kontroli, Prokuratora Generalnego.".


Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o spisie ludności i mieszkań w 1995 r. Rozdział 1 Termin i zakres spisu

Art. 1. Spis ludności i mieszkań, zwany dalej "spisem", będzie przeprowadzony w wylosowanych obwodach spisowych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniach od 18 do 31 maja 1995 r., według stanu w dniu 17 maja 1995 r. o godzinie 24{oo}.


Art. 10. Pracami związanymi z przygotowaniem i przeprowadzeniem spisu kierują: 1) Prezes Głównego Urzędu Statystycznego i w jego zastępstwie dyrektor Departamentu Organizacji Badań - całością prac, 2) dyrektor wojewódzkiego urzędu statystycznego - na terenie województwa, 3) wójt, burmistrz, prezydent miasta - na terenie gminy.


Art. 11. 1. Zadania gmin w ramach prac związanych z organizacją i prowadzeniem spisu obejmują: 1) wynikający z przepisów o podziale zadań i kompetencji między organy gminy a organy administracji rządowej obowiązek zaktualizowania: a) nazewnictwa ulic i placów oraz numeracji nieruchomości, b) ewidencji ludności, 2) zadania zlecone z zakresu administracji rządowej zlecane niniejszą ustawą: a) zaktualizowanie wykazów nieruchomości i mieszkań w wylosowanych obwodach spisowych, b) zorganizowanie przeprowadzenia we współdziałaniu z wojewódzkim urzędem statystycznym spisu na terenie gminy, w tym: - delegowanie pracowników urzędu gminy do prac spisowych i na szkolenia organizowane przez wojewódzki urząd statystyczny, - werbunek kandydatów na rachmistrzów spisowych, - rozdział druków spisowych, - powiadamianie osób zamieszkałych w wylosowanych do spisu mieszkaniach i gospodarstwach domowych, - nadzorowanie przebiegu spisu, - przyjmowanie od rachmistrzów spisowych formularzy spisowych, - kontrola kompletności formularzy w obwodach spisowych oraz zapisów na formularzach spisowych i ich przekazanie do wojewódzkiego urzędu statystycznego. 2. Nadzór merytoryczny nad realizacją zadań, o których mowa w ust. 1 pkt 2, sprawuje dyrektor wojewódzkiego urzędu statystycznego województwa, na którego terenie znajduje się gmina. 3. Środki na wykonanie zadań, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zostaną przekazane przez Główny Urząd Statystyczny za pośrednictwem wojewódzkich urzędów statystycznych sukcesywnie, po zakończeniu kolejnych etapów prac; ostateczne rozliczenie nastąpi w terminie do dnia 31 lipca 1995 r.


Art. 12. Terenowe organy administracji rządowej zapewnią, nieodpłatnie, na potrzeby spisu: 1) udostępnienie aktualnych matryc map wykonanych do Narodowego Spisu Powszechnego 1988 r., 2) wykonanie nowych map dla nowo utworzonych miast i gmin oraz dla jednostek terytorialnych o zmienionych granicach.


Art. 13. W okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 30 czerwca 1995 r. nie dokonuje się zmian w podziale terytorialnym kraju.


Art. 14. Prace związane z przygotowaniem i przeprowadzeniem spisu oraz zadania zlecone gminom, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2, są finansowane z budżetu państwa w części dotyczącej Głównego Urzędu Statystycznego.


Art. 15. 1. Spis przeprowadzą rachmistrze spisowi, powołani przez dyrektora wojewódzkiego urzędu statystycznego na wniosek wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. 2. Rachmistrzowi spisowemu przysługuje ochrona prawna przewidziana dla funkcjonariuszy publicznych.


Art. 16. Osoby, o których mowa w art. 8, mogą być wynagradzane w formie nagród lub w ramach umów zlecenia według zasad ustalonych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.


Art. 17. 1. W razie wypadku powstałego przy pełnieniu obowiązków spisowych, rachmistrzom spisowym i innym osobom wykonującym prace na rzecz spisu oraz członkom ich rodzin przysługują świadczenia z tytułu wypadku na zasadach ustalonych w przepisach określających podstawę wymiaru renty z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, świadczeń dla pracowników, którzy ulegli wypadkom w szczególnych okolicznościach, oraz świadczeń dla osób nie będących pracownikami, jeżeli nie mają oni prawa do tych świadczeń na podstawie odrębnych przepisów. 2. Roszczenia w przypadkach, o których mowa w ust. 1, zgłasza się do organów statystyki państwowej, które sporządzają dokumentację zgodnie z ustawą z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144, z 1989 r. Nr 35, poz. 192, z 1990 r. Nr 36, poz. 206 i z 1991 r. Nr 94, poz. 422) oraz przekazują ją terenowemu oddziałowi ZUS.


Art. 18. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego określi, w drodze zarządzenia, metodologię spisu oraz sposób i tryb jego przeprowadzenia.


Art. 19. Ministrowie: Obrony Narodowej, Spraw Wewnętrznych i Sprawiedliwości, w drodze zarządzeń, każdy w swoim zakresie działania, w porozumieniu z Prezesem Głównego Urzędu Statystycznego, określą szczegółowe zasady i sposób: 1) przeprowadzenia spisu w obiektach i na terenach zamkniętych, pozostających w zarządzie podległych im jednostek organizacyjnych, 2) przeprowadzenia spisu osób pełniących służbę lub zatrudnionych w podległych im jednostkach organizacyjnych, mieszkających poza obiektami zamkniętymi, 3) udzielania informacji przez osoby pełniące służbę lub zatrudnione w podległych im jednostkach organizacyjnych, z zachowaniem tajemnicy państwowej i służbowej.


Art. 2. 1. Spis będzie przeprowadzony metodą reprezentacyjną. 2. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ustali, w drodze zarządzenia, szczegółowe zasady losowania obwodów spisowych i sposób podawania ich do publicznej wiadomości.


Art. 20. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego, w porozumieniu z władzami kościołów i związków wyznaniowych, określi, w drodze zarządzenia, szczegółowe zasady i sposób spisywania osób duchownych oraz mieszkań znajdujących się na terenie instytucji wyznaniowych.


Art. 21. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, na wniosek Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, może zarządzić powtórzenie spisu w tych obwodach, w których spis został przeprowadzony wadliwie. Termin powtórnego spisu należy podać do wiadomości ludności zamieszkałej w obwodach nim objętych. Rozdział 3 Spis kontrolny


Art. 22. 1. W dniach od 1 do 7 czerwca 1995 r. w wylosowanych obwodach spisowych zostanie przeprowadzony spis kontrolny. 2. Spis kontrolny polega na sprawdzeniu kompletności przeprowadzonego spisu, poprawności zapisów w formularzu spisowym oraz zgodności podstawowych cech ze stanem faktycznym. 3. Szczegółowy zakres oraz tryb przeprowadzenia spisu kontrolnego ustali Prezes Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze zarządzenia.


Art. 23. Przepisy art. 3-20 stosuje się odpowiednio do spisu kontrolnego oraz w przypadku zarządzenia powtórzenia spisu w trybie art. 21.


Art. 24. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.


Art. 3. 1. Spisem zostaną objęte: 1) mieszkania i zamieszkane pomieszczenia nie będące mieszkaniami, 2) osoby stale w nich zamieszkujące i czasowo przebywające. 2. Spis nie obejmie: 1) szefów i cudzoziemskiego personelu przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych państw obcych, członków rodzin tych osób oraz innych osób korzystających z przywilejów i immunitetów na mocy umów, ustaw lub powszechnie ustalonych zwyczajów międzynarodowych, 2) mieszkań zajętych na potrzeby osób, o których mowa w pkt 1.


Art. 4. Ilekroć w ustawie jest mowa o: 1) mieszkaniu - oznacza to wydzielony trwałymi ścianami, w obrębie budynku, zespół izb lub jedną izbę, łącznie z pomieszczeniami pomocniczymi, niezależnie od tego, czy są zamieszkane na podstawie jednego lub więcej niż jednego tytułu prawnego, 2) zamieszkanym pomieszczeniu nie będącym mieszkaniem - oznacza to pomieszczenie prowizoryczne (np. strych, pralnię, suszarnię, oborę) lub obiekt ruchomy (np. barakowóz, przyczepę campingową, barkę), które w czasie spisu jest jedynym miejscem zamieszkania rodziny lub osoby samotnej, 3) obiekcie zbiorowego zamieszkania - oznacza to internat, dom akademicki (studencki), hotel pracowniczy, dom dziecka, zakład wychowawczy, dom rencisty, dom pomocy społecznej dla dzieci lub dla dorosłych, dom zakonny (klasztor), a także szpital, sanatorium, schronisko turystyczne, hotel, motel, pensjonat itp., 4) gospodarstwie domowym - oznacza to zespół osób mieszkających i utrzymujących się wspólnie, 5) głowie gospodarstwa domowego - oznacza to osobę, która w głównej mierze dostarcza środków na utrzymanie gospodarstwa domowego, 6) pracy pierwszej - oznacza to pracę, która zajmuje zwykle więcej czasu niż praca druga albo jest pracą jedyną, 7) pracy drugiej - oznacza to pracę, która zajmuje zwykle mniej czasu niż praca pierwsza, 8) rodzaju niezarobkowego źródła utrzymania - oznacza to emeryturę, rentę inwalidzką lub rodzinną, zasiłek dla bezrobotnych, zasiłek wychowawczy, zasiłek z pomocy społecznej, alimenty z funduszu alimentacyjnego lub od osób prywatnych, dochody z własności (z wynajmu mieszkania lub budynków niemieszkalnych, dochody z oddanych w dzierżawę gruntów rolnych, dochody z lokat kapitałowych), 9) wyposażeniu mieszkania w urządzenia techniczne - oznacza to wyposażenie mieszkania w: wodociąg, WC, łazienkę, ciepłą wodę, gaz, telefon przewodowy, 10) charakterze zajmowania mieszkania przez gospodarstwo domowe - oznacza to tytuł prawny, na podstawie którego gospodarstwo domowe zajmuje całe mieszkanie lub jego część.


Art. 5. 1. W ramach spisu będą zebrane następujące informacje o osobach stale zamieszkałych i czasowo przebywających w spisywanych mieszkaniach i pomieszczeniach nie będących mieszkaniami: 1) nazwisko i imię, charakter przebywania w mieszkaniu lub pomieszczeniu nie będącym mieszkaniem, pokrewieństwo z głową gospodarstwa domowego, 2) płeć, data urodzenia, stan cywilny, miesiąc i rok zawarcia małżeństwa, liczba dzieci żywo urodzonych, 3) ograniczenie zdolności do wykonywania podstawowych czynności życiowych, spowodowane kalectwem lub przewlekłą chorobą, 4) wykształcenie lub uczęszczanie do szkoły, 5) wykonywanie pracy w ostatnim tygodniu poprzedzającym spis i w ciągu ostatnich 12 miesięcy; opis pracy pierwszej i drugiej: nazwa zakładu pracy i główny lub przeważający przedmiot prowadzonej działalności, miejsce położenia i forma własności zakładu pracy, status zatrudnienia i zajmowane stanowisko bądź rodzaj wykonywanych czynności, 6) wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym (na działce rolnej) w ciągu ostatniego roku (liczba miesięcy) oraz powierzchnia użytkowanego (ogólna i użytków rolnych) gospodarstwa rolnego lub działki rolnej, 7) rodzaj niezarobkowego źródła utrzymania, 8) główne źródło utrzymania (praca, niezarobkowe źródło utrzymania, pozostawanie na utrzymaniu), 9) poszukiwanie pracy, formy starania się o pracę, gotowość do jej podjęcia, od którego roku nie pracuje. 2. W ramach spisu będą zebrane następujące informacje o mieszkaniach i budynkach, w których te mieszkania występują, oraz o zamieszkanych pomieszczeniach nie będących mieszkaniami: 1) rodzaj zamieszkanej jednostki (mieszkanie, pomieszczenie prowizoryczne lub obiekt ruchomy, obiekt zbiorowego zamieszkania), 2) forma własności mieszkania, 3) liczba izb (pokoi i kuchni) w mieszkaniu, powierzchnia użytkowa mieszkania, w tym liczba izb i powierzchnia wykorzystywana wyłącznie do prowadzenia działalności gospodarczej, 4) wyposażenie mieszkania w urządzenia techniczne, 5) czyją własnością jest budynek; jego rodzaj i rok wybudowania, rodzaj materiału ścian zewnętrznych, wyposażenie budynku w instalację wodociągową i kanalizacyjną i jej rodzaj (sieciowa, lokalna), fakt przeprowadzenia remontu kapitalnego budynku, liczba mieszkań w budynku. 3. W ramach spisu będą zebrane następujące informacje o gospodarstwach domowych: 1) główne i dodatkowe źródło utrzymania, 2) charakter zajmowania mieszkania (właściciel, członek spółdzielni mieszkaniowej, główny najemca, podnajemca, w innym charakterze), 3) wysokość miesięcznych opłat za mieszkanie (czynszu, opłat za c.o. i ciepłą wodę i innych składników), 4) otrzymywanie dodatku mieszkaniowego i jego wysokość, 5) obciążenie spłatą kredytu mieszkaniowego zaciągniętego w instytucji finansowej, 6) w przypadku zamieszkiwania dwóch i więcej gospodarstw domowych w jednym mieszkaniu - udział drugiego i dalszego gospodarstwa w miesięcznych opłatach za mieszkanie. 4. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego określi, w drodze zarządzenia, wzór formularza spisowego, zawierającego pytania w zakresie ustalonym w ust. 1-3. Zarządzenie podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".


Art. 6. 1. Osoby objęte spisem są obowiązane do udzielenia możliwie ścisłych, wyczerpujących i zgodnych z prawdą odpowiedzi na pytania zawarte w formularzu spisowym. Do udzielenia odpowiedzi o osobach małoletnich oraz o osobach nieobecnych obowiązane są pełnoletnie osoby wspólnie z nimi zamieszkałe. 2. W razie nieobecności osób zobowiązanych do udzielenia odpowiedzi, a zamieszkałych w obiektach zbiorowego zamieszkania, obowiązek udzielenia informacji, w zakresie posiadanej dokumentacji, należy do zarządzających tymi obiektami. 3. Informacji o zamieszkanych budynkach zarządzanych przez osoby prawne i jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, a także wysokości miesięcznych opłat za mieszkanie pobieranych od lokatorów w tych budynkach, udzielają zarządzający tymi budynkami. 4. Informacji o zamieszkanych budynkach stanowiących własność osób fizycznych udzielają właściciele lub użytkownicy tych budynków. 5. Odmowa udzielenia odpowiedzi pociąga za sobą skutki prawne przewidziane w ustawie z dnia 26 lutego 1982 r. o statystyce państwowej (Dz.U. z 1989 r. Nr 40, poz. 221).


Art. 7. 1. Zbierane i gromadzone w spisie dane są poufne i podlegają szczególnej ochronie; dane te mogą być wykorzystywane wyłącznie do opracowań, zestawień i analiz statystycznych oraz do tworzenia przez organy statystyki państwowej operatu do badań prowadzonych przez te organy; udostępnianie lub wykorzystywanie danych uzyskanych w spisie dla innych niż podane celów jest zabronione (tajemnica statystyczna). 2. Naruszenie tajemnicy statystycznej pociąga za sobą skutki prawne przewidziane w art. 26 i 27 ustawy, o której mowa w art. 6 ust. 5.


Art. 8. Osoby wykonujące prace związane z przygotowaniem, przeprowadzeniem i opracowaniem wyników spisu są obowiązane do bezwzględnego przestrzegania tajemnicy statystycznej i mogą być dopuszczone do wykonywania tych prac po złożeniu pisemnego przyrzeczenia następującej treści: "Przyrzekam, że będę wykonywał swoje prace na rzecz spisu ludności i mieszkań z całą rzetelnością, a poznane w czasie ich wykonywania dane zachowam w tajemnicy wobec osób trzecich.".


Art. 9. Wojewódzkie urzędy statystyczne są obowiązane za pośrednictwem urzędów gmin zawiadomić w piśmie adresowanym do wylosowanych do badania osób i mieszkań oraz przez naklejenie ogłoszeń w sposób zwyczajowo przyjęty w poszczególnych miejscowościach o celu, zakresie i sposobie przeprowadzenia spisu, o prawach i obowiązkach osób wezwanych do udzielenia odpowiedzi oraz o gwarancjach poufności i zachowaniu tajemnicy statystycznej. Rozdział 2 Organizacja spisu


Ustawa z dnia 5 stycznia 1995 r. o dopłatach do oprocentowania niektórych kredytów bankowych

Art. 1. 1. Ustawa określa zasady stosowania dopłat ze środków budżetu państwa do oprocentowania kredytów bankowych na cele rolnicze, finansowanie kontraktów eksportowych oraz skup i przechowywanie zapasów ryb morskich. 2. Dopłaty, o których mowa w ust. 1, realizowane są ze środków budżetu państwa określonych w ustawie budżetowej.


Art. 10. 1. Ustawa ma zastosowanie do kredytów udzielanych od dnia 1 stycznia 1995 r. 2. Do dopłat do oprocentowania kredytów bankowych udzielonych do dnia 31 grudnia 1994 r. mają zastosowanie przepisy obowiązujące w tym zakresie przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.


Art. 11. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem przepisu art. 10 ust. 1, który wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 stycznia 1995 r.


Art. 2. Ilekroć w ustawie jest mowa o krajowym podmiocie gospodarczym, należy przez to rozumieć osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej, mającą miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz prowadzącą działalność gospodarczą.


Art. 3. 1. Ze środków budżetu państwa udzielane są dopłaty do oprocentowania kredytów bankowych dla krajowych podmiotów gospodarczych na: 1) cele rolnicze, 2) skup i przechowywanie zapasów ryb morskich, 3) finansowanie kontraktów eksportowych. 2. Dopłaty do oprocentowania kredytów bankowych na cele rolnicze, dla krajowych podmiotów gospodarczych prowadzących produkcję rolniczą, udzielane są na jednakowych zasadach, bez względu na obszar użytków rolnych i formę ich własności.


Art. 4. 1. Za kredyty na cele rolnicze, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1, uważa się kredyty: 1) dla krajowych podmiotów gospodarczych prowadzących produkcję rolniczą, przeznaczone na: a) zakup rzeczowych środków obrotowych do produkcji rolniczej, b) zakup rzeczowych środków obrotowych do produkcji żywności metodami ekologicznymi i przystosowanie gospodarstw rolnych do tej produkcji, c) postęp biologiczny w rolnictwie, 2) dla krajowych podmiotów gospodarczych prowadzących przetwórstwo lub przechowalnictwo skupowanych produktów rolnych, przeznaczone na: a) skup produktów rolnych od producentów krajowych, b) przechowywanie produktów rolnych i zapasów przetworów z tych produktów oraz zapasów półproduktów z owoców i warzyw, z wyłączeniem tytoniu i wyrobów tytoniowych oraz wyrobów alkoholowych i surowców przeznaczonych do produkcji wyrobów alkoholowych. 2. Skup i przechowywanie ryb, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2, dotyczy ryb złowionych lub skupionych przez krajowe podmioty gospodarcze. 3. Finansowanie kontraktów eksportowych, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3, dotyczy zwłaszcza kontraktów na dostawy: 1) gotowych obiektów, maszyn, urządzeń, pojazdów, jednostek pływających, urządzeń transportowych, 2) usług budowlano-montażowych.


Art. 5. Dopłaty do oprocentowania kredytów mogą być stosowane za okres nie dłuższy niż: 1) 12 miesięcy do kredytów na cele, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2, 2) 84 miesiące do kredytów na cele, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3, od dnia otrzymania kredytu.


Art. 6. 1. Kredyty na cele, o których mowa w art. 3 ust. 1, mogą być objęte dopłatą ze środków budżetu państwa, jeżeli ich oprocentowanie w stosunku rocznym nie przekroczy 1,2 stopy oprocentowania kredytu redyskontowego. 2. Dopłaty, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2, mogą być stosowane do kredytów o oprocentowaniu w stosunku rocznym dla kredytobiorcy: 1) w wysokości nie większej niż 0,4 stopy oprocentowania kredytu redyskontowego i nie mniejszej niż 4% w stosunku rocznym - na cele, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1, 2) w wysokości nie większej niż 0,7 stopy oprocentowania kredytu redyskontowego i nie mniejszej niż 7% w stosunku rocznym - na cele, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 oraz art. 4 ust. 1 pkt 2. 3. Wysokość kredytu objętego dopłatami ze środków budżetu państwa na cele, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1, z zastrzeżeniem ust. 4, nie może przekroczyć łącznie równowartości 6q żyta na 1 ha użytków rolnych, według cen przyjmowanych dla celów naliczania podatku rolnego. 4. Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, podwyższyć wysokość kredytu, o którym mowa w ust. 3, do równowartości 10q żyta na 1 ha użytków rolnych, według cen przyjmowanych dla celów naliczania podatku rolnego. 5. Dopłaty ze środków budżetu państwa do kredytów na cele, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2, stanowią część oprocentowania należnego bankom, odpowiadającą różnicy między stopą oprocentowania tych kredytów, określoną w ust. 1, a stopą oprocentowania dla kredytobiorcy, określoną w ust. 2. 6. Dopłaty, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3, mogą być stosowane na zasadzie wyrównywania bankom kredytującym różnicy między oprocentowaniem kredytu a kosztem jego pozyskania przez bank na rynku krajowym lub zagranicznym, powiększonym o marżę banku. 7. Dopłaty ze środków budżetu państwa do kredytów na cele, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3, mogą być udzielone w wysokości nie przekraczającej 0,2% kosztu pozyskania kredytu, powiększonego o marżę banku, z zastrzeżeniem ust. 1.


Art. 7. Dopłaty ze środków budżetu państwa do oprocentowania kredytów mogą być udzielane pod warunkiem: 1) udokumentowania wykorzystania co najmniej 80% kredytu na zakupy na cele, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1, 2) ubezpieczenia kontraktów, o których mowa w art. 4 ust. 3, w Korporacji Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych.


Art. 8. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzeń, szczegółowe zasady, zakres i tryb udzielania dopłat do oprocentowania kredytów, o których mowa w art. 3.


Art. 9. 1. Środkami na dopłaty do oprocentowania kredytów, o których mowa: 1) w art. 3 ust. 1 pkt 1 - dysponuje Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, 2) w art. 3 ust. 1 pkt 2 - dysponuje Minister Transportu i Gospodarki Morskiej, 3) w art. 3 ust. 1 pkt 3 - dysponuje Minister Współpracy Gospodarczej z Zagranicą. 2. Czynności związane z dokonywaniem dopłat do oprocentowania kredytów bankowych mogą być powierzone, w drodze umowy, osobom prawnym powołanym w drodze ustawy i nadzorowanym przez ministrów, o których mowa w ust. 1, lub bankom.


Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o zmianie ustawy o nasiennictwie

Art. 1. W ustawie z dnia 24 listopada 1995 r. o nasiennictwie (Dz.U. Nr 149, poz. 724, z 1997 r. Nr 121, poz. 770, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 oraz z 2000 r. Nr 12, poz. 136) wprowadza się następujące zmiany: 1) art. 2 otrzymuje brzmienie: "Art. 2.1. Użyte w ustawie określenia oznaczają: 1) odmiana rośliny uprawnej, zwana dalej "odmianą" " zbiorowość roślin w obrębie botanicznej jednostki systematycznej najniższego znanego stopnia: a) którą można określić na podstawie przejawianych właściwości wynikających z określonego genotypu lub kombinacji genotypów, b) którą można odróżnić od każdej innej zbiorowości roślin na podstawie co najmniej jednej przejawianej właściwości, c) która nie zmienia się po rozmnożeniu ani na końcu właściwego jej cyklu rozmnożeń lub krzyżowań, 2) mieszaniec " odmianę wytworzoną każdorazowo przez krzyżowanie określonych zbiorowości roślin, zgodnie z określonym sposobem i kolejnością, 3) składnik mieszańca " odmianę rośliny uprawnej wykorzystywaną w procesie tworzenia mieszańca, 4) populacja miejscowa " odmianę powstałą w kraju w wyniku długotrwałego oddziaływania miejscowych czynników przyrodniczych i rolniczych, 5) odmiana chroniona " odmianę, do której hodowca posiada wyłączne prawo do ochrony tej odmiany i do zarobkowego z niej korzystania, 6) hodowla roślin " działalność zmierzającą do wytworzenia i zachowania odmian roślin uprawnych, obejmującą: a) hodowlę twórczą, mającą na celu tworzenie nowych odmian, b) hodowlę zachowawczą, mającą na celu zachowanie charakterystycznych właściwości oraz wyrównania i trwałości wytworzonych odmian, 7) hodowca odmiany, zwany dalej "hodowcą" " osobę, która: a) wyhodowała lub odkryła i ujawniła odmianę lub b) jest pracodawcą lub zleceniodawcą osoby, o której mowa w lit. a), lub c) jest prawnym następcą osób, o których mowa w lit. a) i b), 8) twórca odmiany, zwany dalej "twórcą" " osobę fizyczną, która na podstawie umowy o pracę lub innej umowy wyhodowała lub odkryła odmianę, a w przypadku mieszańca również jeżeli wyhodowała lub odkryła składnik mieszańca wykorzystywany przy rozpoczynaniu cyklu hodowania mieszańca lub określiła sposób krzyżowania składników mieszańca, 9) materiał siewny " rośliny lub ich części przeznaczone do siewu, sadzenia, szczepienia, okulizacji lub rozmnażania roślin, 10) materiał szkółkarski " materiał siewny drzew, krzewów i bylin, 11) kwalifikowany materiał siewny " materiał siewny wytworzony w hodowli zachowawczej odmiany albo stanowiący jego dalsze rozmnożenie lub materiał siewny mieszańca o stwierdzonej przez uprawnioną jednostkę tożsamości odmiany, zgodny z obowiązującymi wymaganiami co do wytwarzania oraz z wymaganiami jakościowymi, 12) standardowy materiał siewny " materiał siewny wytworzony w hodowli zachowawczej odmiany albo stanowiący jego dalsze rozmnożenie lub materiał siewny mieszańca o stwierdzonej przez hodowcę tożsamości odmiany, zgodny z obowiązującymi wymaganiami co do wytwarzania oraz z wymaganiami jakościowymi, 13) handlowy materiał siewny " materiał siewny odpowiadający wymaganiom jakościowym, 14) materiał ze zbioru " rośliny lub ich części uzyskiwane z uprawy określonej odmiany, nieprzeznaczone do stosowania jako materiał siewny, 15) urzędowe badanie odmiany, zwane dalej "urzędowym badaniem" " badanie odmiany w celu jej urzędowej rejestracji lub przyznania jej hodowcy wyłącznego prawa do tej odmiany, 16) wartość gospodarcza odmiany " korzyść, jaką odmiana, przy uwzględnieniu całości jej właściwości wpływających na jej wartość, może przynieść w wytwarzaniu, przerobie, obrocie i użytkowaniu produktów uzyskiwanych z jej uprawy; pojedyncze niekorzystne właściwości odmiany mogą być uzupełnione innymi korzystnymi właściwościami, 17) obrót materiałem siewnym: a) nabycie lub przyjęcie w komis materiału siewnego w celu jego sprzedaży, b) oferowanie do sprzedaży i sprzedaż materiału siewnego, c) przywóz materiału siewnego z zagranicy. 2. Przepis ust. 1 pkt 7 lit. a) nie dotyczy osób, które wyhodowały lub odkryły odmianę na podstawie umowy o pracę lub innej umowy. 3. Za odmianę macierzystą uznaje się odmianę, przy użyciu której odkryto lub z której wytworzono odmianę pochodną; odmiany pochodnej nie uważa się za odmianę macierzystą. 4. Odmianę uznaje się za odrębną, jeżeli różni się wyraźnie od innych znanych odmian. 5. Odmianę uznaje się za wyrównaną, jeżeli jej rośliny są wystarczająco podobne ze względu na charakterystyczne dla niej właściwości, przy uwzględnieniu sposobu rozmnażania właściwego tej odmianie. 6. Odmianę uznaje się za trwałą, jeżeli jej charakterystyczne właściwości nie zmieniają się po jej rozmnażaniu lub na końcu właściwego jej cyklu rozmnożeń albo krzyżowań."; 2) art. 5 i 6 otrzymują brzmienie: "Art. 5. 1. Rejestr odmian roślin uprawnych, zwany dalej "rejestrem", jest urzędowym wykazem odmian, których materiał siewny może być wprowadzony do obrotu. 2. Przepis ust. 1 nie dotyczy roślin ozdobnych.


Art. 12. 1. Rejestr zawiera: 1) nazwę odmiany, 2) imię i nazwisko lub nazwę hodowcy oraz jego adres zamieszkania lub siedziby, 3) datę wpisania odmiany do rejestru lub skreślenia jej z rejestru, 4) informacje o właściwościach odmiany lub jej charakterystykę, 5) oznaczenie kraju hodowcy odmiany. 2. Dane zawarte w rejestrze mogą być udostępniane zainteresowanym.


Art. 13. 1. W sprawach związanych z urzędowym badaniem i oceną odmian, prowadzeniem rejestru, przyznawaniem hodowcy wyłącznego prawa do odmiany oraz lustracją hodowli odmian właściwy jest Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych, zwany dalej "Centralnym Ośrodkiem.". 2. Centralny Ośrodek prowadzi urzędowe badania odmian w stacjach doświadczalnych oceny odmian będących gospodarstwami pomocniczymi oraz może zlecać przeprowadzanie tych badań innym wykonawcom, a także uznawać za równorzędne badania przeprowadzane przez inne osoby fizyczne lub prawne albo jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. 3. Centralny Ośrodek może nie przeprowadzać urzędowych badań odrębności, wyrównania i trwałości odmian zbadanych za granicą, jeżeli z umów międzynarodowych wynika, że na zasadzie wzajemności uznaje się wyniki badań zagranicznych. 4. Centralny Ośrodek, realizując zadania, o których mowa w ust. 1: 1) opracowuje metodyki urzędowych badań, 2) sporządza i udostępnia informacje o odmianach zarejestrowanych i chronionych, 3) sporządza i udostępnia listy opisowe odmian, które zawierają informacje o plonach, cechach jakościowych i użytkowych, 4) przeprowadza okresowe badania odrębności, wyrównania i trwałości oraz tożsamości odmian wpisanych do rejestru, 5) współpracuje z Międzynarodowym Związkiem do spraw Ochrony Nowych Odmian Roślin (UPOV) oraz zagranicznymi jednostkami rejestrowymi. 5. Centralny Ośrodek może świadczyć usługi badawcze, doświadczalne, informatyczne i szkoleniowe w zakresie nasiennictwa. 6. Centralny Ośrodek publikuje w swoim diariuszu informacje o zgłoszeniu, wpisaniu odmian do rejestru i skreśleniu ich z rejestru oraz z księgi ochrony wyłącznego prawa.


Art. 14. 1. Centralny Ośrodek jest państwową jednostką organizacyjną podległą ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa i ma prawo używania pieczęci okrągłej z godłem państwa. 2. Centralny Ośrodek prowadzi gospodarkę finansową na zasadach określonych przepisami ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 155, poz. 1014, z 1999 r. Nr 38, poz. 360, Nr 49, poz. 485, Nr 70, poz. 778, Nr 110, poz. 1255 oraz z 2000 r. Nr 6, poz. 69, Nr 12, poz. 136 i Nr 48, poz. 550) dla państwowej jednostki budżetowej. 3. Wpływy Centralnego Ośrodka uzyskiwane ze świadczenia usług badawczych, doświadczalnych, szkoleniowych i informatycznych stanowią środki specjalne w rozumieniu ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych i są gromadzone na wyodrębnionym rachunku bankowym. 4. Środkami specjalnymi, o których mowa w ust. 3, dysponuje dyrektor Centralnego Ośrodka, zgodnie z rocznym planem obejmującym przychody i rozchody. 5. Środki specjalne, o których mowa w ust. 3, przeznacza się na pokrycie kosztów świadczonych usług. 6. W przypadku sfinansowania w pełni kosztów świadczonych usług pozostałe środki finansowe, o których mowa w ust. 3, mogą być przeznaczone na dofinansowanie kosztów działalności Centralnego Ośrodka, w tym szkoleń i doskonalenia zawodowego pracowników."; 6) w art. 15, w art. 39 w ust. 1, w art. 66 w ust. 2 i w art. 70 w ust. 2 i 3 wyrazy "Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej" użyte w różnych przypadkach zastępuje się użytymi w tych samych przypadkach wyrazami "minister właściwy do spraw rolnictwa"; 7) w art. 16 w ust. 2: a) skreśla się pkt 3, b) w pkt 4 wyrazy "w pkt 1-3" zastępuje się wyrazami "w pkt 1 i 2"; 8) art. 17 otrzymuje brzmienie: "Art. 17. 1. Wpisanie odmiany do rejestru, odmowa wpisania, przedłużenie wpisu i skreślenie odmiany z rejestru następuje w drodze decyzji dyrektora Centralnego Ośrodka, po zasięgnięciu opinii odpowiedniej komisji do spraw rejestracji odmian, z zastrzeżeniem ust. 3. 2. Komisje, o których mowa w ust. 1, działają w zakresie: 1) roślin zbożowych, 2) kukurydzy, 3) roślin strączkowych, 4) roślin motylkowatych drobnonasiennych i traw, 5) roślin korzeniowych, 6) ziemniaka, 7) roślin oleistych, 8) roślin pozostałych. 3. Zasięgnięcia opinii komisji nie wymagają decyzje, o których mowa w ust. 1, dotyczące odmian, których wartości gospodarczej się nie bada oraz decyzje o skreśleniu odmian z rejestru z powodu, o którym mowa w art. 20 pkt 2 lit. a) i c). 4. W skład komisji powinni wchodzić przedstawiciele organizacji naukowych, zawodowych i gospodarczych zainteresowanych użytkowaniem odmian. 5. Komisje do spraw rejestracji odmian, o których mowa w ust. 1, oraz jej członków powołuje i odwołuje minister właściwy do spraw rolnictwa na wniosek dyrektora Centralnego Ośrodka. 6. Członkom komisji do spraw rejestracji odmian, o których mowa w ust. 1, przysługuje za udział w posiedzeniu wynagrodzenie ryczałtowe równe 10% najniższego wynagrodzenia za pracę, którego wysokość jest ogłaszana na podstawie art. 774 pkt 1 Kodeksu pracy, oraz zwrot kosztów podróży na zasadach ogólnych. 7. Koszty działalności komisji pokrywa Centralny Ośrodek."; 9) w art. 18 ust. 2 otrzymuje brzmienie: "2. Twórcy odmiany wpisanej do rejestru, wytworzonej w kraju lub częściowo za granicą albo odkrytej i ujawnionej w kraju, wydaje się stosowne świadectwo."; 10) art. 19 otrzymuje brzmienie: "Art. 19. 1. Stałe lub okresowe badania i ocenę wartości gospodarczej odmian wpisanych do rejestru, zwane dalej "porejestrowym doświadczalnictwem odmianowym", prowadzi Centralny Ośrodek w stacjach doświadczalnych oceny odmian i innych podmiotach, we współpracy z samorządami województw i izbami rolniczymi. 2. Przepis ust. 1 nie dotyczy badań, o których mowa w art. 6 ust. 6. 3. Porejestrowe doświadczalnictwo odmianowe prowadzi się dla ważnych gospodarczo gatunków roślin uprawnych dla terenu działania samorządu województwa, zgodnie z metodyką opracowaną przez Centralny Ośrodek. 4. Na podstawie wyników porejestrowego doświadczalnictwa odmianowego Centralny Ośrodek we współpracy z samorządem województwa i izbą rolniczą ustalają listę najbardziej przydatnych i polecanych do uprawy odmian (listę odmian rekomendowanych)."; 11) w art. 20 pkt 1 i 2 otrzymują brzmienie: "1) nie jest odrębna, wyrównana i trwała, 2) hodowca: a) zgłosił wniosek o skreślenie jej z rejestru lub b) zaprzestał prowadzenia jej hodowli zachowawczej i nie dostarcza bezpłatnie jej materiału siewnego w ilości wystarczającej do badań, lub c) zalega ponad 6 miesięcy z uiszczeniem opłat rejestrowych."; 12) w art. 21 pkt 1 i 2 otrzymują brzmienie: "1) przestała mieć zadowalającą wartość gospodarczą, 2) hodowca: a) nie dostarcza informacji potrzebnych do jej badania i oceny lub b) nie zezwolił na przeprowadzenie lustracji hodowli, lub c) nie nadał odmianie nowej nazwy, a dotychczasowa nazwa nie spełnia obowiązujących wymagań."; 13) w art. 22 skreśla się wyraz "oryginalnej"; 14) art. 23 " 26 otrzymują brzmienie: "Art. 23. Minister właściwy do spraw rolnictwa, w drodze rozporządzenia, określi: 1) wykaz roślin uprawnych, których odmiany wpisuje się do rejestru, biorąc pod uwagę konieczność ustalenia gatunków i odmian, których materiał siewny, po ocenie, może być w obrocie, 2) wykaz roślin uprawnych, których wpisanie do rejestru wymaga stwierdzenia zadowalającej wartości gospodarczej, kierując się ich przydatnością użytkową, 3) wykaz roślin, których wartość gospodarczą odmian bada się po ich wpisaniu do rejestru, mając na względzie rozwiązania uznawane w krajach Unii Europejskiej, 4) szczegółowe wymagania obowiązujące przy zgłaszaniu, wpisywaniu i skreślaniu odmian z rejestru, nadawaniu im nazw, urzędowym badaniu odmian, prowadzeniu rejestru oraz przy dokonywaniu lustracji hodowli lub zachowania w inny sposób odmian zgłoszonych lub wpisanych do rejestru, mając na względzie jednolite wymagania w tym zakresie stosowane w krajach Unii Europejskiej, 5) stawki opłat rejestrowych i terminy ich uiszczania, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, biorąc pod uwagę koszty związane z prowadzeniem urzędowych badań i rejestracji odmian.


Art. 2. 1. Dotychczasowe wpisy odmian do rejestru, w tym odmian selekcjonowanych, zachowują ważność przez 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy. 2. Do rejestru mogą być wpisane odmiany selekcjonowane, które w dniu wejścia w życie ustawy są poddawane urzędowym badaniom; przepis ust. 1 dotyczący ważności wpisu stosuje się odpowiednio.


Art. 24. Hodowcy przysługuje prawo do ochrony i zarobkowego korzystania z odmiany, zwane dalej "wyłącznym prawem".


Art. 25. 1. Wyłączne prawo obejmuje: 1) prowadzenie hodowli zachowawczej, a w odniesieniu do jej materiału siewnego wytwarzanie lub rozmnażanie oraz przygotowanie do rozmnażania, 2) zarobkowe korzystanie z odmiany w zakresie: a) oferowania do sprzedaży, sprzedaży i wszelkich innych form zbywania materiału siewnego, b) eksportu i importu materiału siewnego, c) przechowywania materiału siewnego do celów wymienionych w pkt 1 i pkt 2 lit. a) i b), d) przygotowania materiału siewnego do obrotu. 2. Jeżeli hodowca nie miał możliwości wykonywania wyłącznego prawa w odniesieniu do materiału siewnego chronionej odmiany, prawo to odnosi się do materiału ze zbioru tej odmiany i produktów wytworzonych bezpośrednio z tej odmiany. 3. Wyłączne prawo odnosi się także do: 1) odmian pochodnych odkrytych lub wytworzonych z chronionej odmiany macierzystej niebędącej odmianą pochodną, 2) odmian, które nie różnią się wyraźnie od odmiany chronionej, 3) odmian, w wypadku których wytworzenie materiału siewnego wymaga powtarzalnego używania chronionej odmiany lub odmian wymienionych w pkt 2. 4. Odmianę uznaje się za pochodną od chronionej odmiany macierzystej, jeżeli jest ona wyraźnie odrębna od odmiany macierzystej oraz jeżeli: a) w przeważającej mierze pochodzi od odmiany macierzystej lub od innej odmiany pochodnej tej samej odmiany macierzystej i zachowuje istotne właściwości wynikające z genotypu bądź kombinacji genotypów odmiany macierzystej, b) jest zgodna w zakresie ujawnionych istotnych właściwości odmiany macierzystej wynikających z jej genotypu bądź kombinacji genotypów z wyjątkiem różnic, które wynikają ze stosowania metod hodowlanych polegających na selekcji naturalnej bądź stosowania indukowanych mutantów, selekcji nowych form w odmianach macierzystych, krzyżowań wstecznych. 5. Wyłączne prawo nie dotyczy materiału siewnego i materiału ze zbioru: 1) sprzedanego lub zbytego w inny sposób przez hodowcę lub za jego zgodą, chyba że materiał został wykorzystany przez nabywcę w celu: a) ponownego wytworzenia materiału siewnego, b) eksportu, z zachowaniem warunków umożliwiających wytworzenie materiału siewnego danej odmiany w kraju, który nie chroni wyłącznego prawa hodowcy do odmian tego samego rodzaju lub gatunku rośliny, 2) przeznaczonego: a) do celów doświadczalnych, b) na własne niezarobkowe potrzeby, c) do tworzenia nowych odmian, z wyjątkiem odmian wymienionych w ust. 3 pkt 1-3 wykorzystywanych na potrzeby zarobkowe, do których mają zastosowanie przepisy ust. 1-3.


Art. 26. 1. Posiadacz gruntów może, bez zgody hodowcy, stosować materiał ze zbioru jako materiał siewny odmiany chronionej lub odmian, o których mowa w art. 25 ust. 3 pkt 1 i 2, roślin określonych w wykazie, o którym mowa w art. 41 pkt 3, w ilości potrzebnej na obsianie lub obsadzenie uprawy gruntowej rośliny rolniczej do 2 ha. 2. Przepis ust. 1 dotyczy materiału ze zbioru wytworzonego i zastosowanego jako materiał siewny na gruntach tego samego posiadacza. 3. Stosowanie materiału siewnego, o którym mowa w ust. 1, odbywa się bez uiszczania wynagrodzenia na rzecz hodowcy."; 15) w art. 27, w art. 33 w ust. 2 i 3, w art. 36 w ust. 3, w art. 38 w ust. 1 i 3-5 oraz w art. 39 wyrazy "uprawniony hodowca" użyte w odpowiednim przypadku i liczbie zastępuje się wyrazem "hodowca" w tym samym przypadku i liczbie; 16) w art. 28 ust. 1 otrzymuje brzmienie: "1. Wyłączne prawo: 1) odnosi się do odmian wszystkich rodzajów i gatunków roślin, 2) powstaje od dnia jego przyznania, 3) trwa 30 lat " w odniesieniu do odmian winorośli oraz drzew i ich podkładek, 4) trwa 25 lat " w odniesieniu do odmian niewymienionych w pkt 3."; 17) art. 35 otrzymuje brzmienie: "Art. 35. 1. Dyrektor Centralnego Ośrodka, w drodze decyzji administracyjnej przyznaje wyłączne prawo, odmawia przyznania lub stwierdza nieważność wyłącznego prawa albo pozbawia hodowcę tego prawa. 2. Nieważność wyłącznego prawa stwierdza się, jeżeli: 1) odmiana w dniu przyznania wyłącznego prawa nie była nowa i odrębna, 2) odmiana w dniu przyznania wyłącznego prawa nie była wyrównana lub trwała, a przyznano je na podstawie informacji i dokumentów dostarczonych przez jej hodowcę, 3) wyłączne prawo przyznano osobie nieuprawnionej. 3. Pozbawienie hodowcy wyłącznego prawa następuje przy zastosowaniu odpowiednio przepisów art. 20 pkt 1 i pkt 2 lit. a) i c), art. 21 pkt 2 lit. a) i c)."; 18) w art. 36: a) ust. 2 otrzymuje brzmienie: "2. Księga jest urzędowym wykazem chronionych odmian i ich hodowców.", b) ust. 5 otrzymuje brzmienie: "5. Hodowcy, któremu przysługuje wyłączne prawo do odmiany, wydaje się świadectwo przyznania wyłącznego prawa, a na jego wniosek świadectwo tymczasowego wyłącznego prawa."; 19) art. 41 otrzymuje brzmienie: "Art. 41. Minister właściwy do spraw rolnictwa, w drodze rozporządzenia, określi: 1) szczegółowe wymagania obowiązujące przy składaniu wniosku o przyznanie wyłącznego prawa i urzędowym badaniu odmian, przyznaniu i pozbawieniu wyłącznego prawa oraz prowadzeniu księgi i spisu, mając na uwadze zapewnienie ochrony prawa hodowcy do odmiany, 2) stawki opłaty za ochronę, sposób oraz termin ich pobierania, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, mając na uwadze koszty związane z prowadzeniem badań i przyznaniem wyłącznego prawa, 3) wykaz roślin, których materiał siewny ze zbioru odmiany chronionej może być przez posiadacza gruntów stosowany jako materiał siewny bez zgody hodowcy w ilości potrzebnej na obsianie lub obsadzenie uprawy gruntowej rośliny rolniczej do 2 ha, mając na uwadze możliwość zapoznania się producentów z nowymi odmianami."; 20) w art. 42 w ust. 2 w pkt 3 skreśla się wyrazy "lub normami"; 21) w art. 45: a) ust. 1 otrzymuje brzmienie: "1. Wytwarzanie materiału szkółkarskiego drzew owocowych, krzewów jagodowych i bylin wymaga zezwolenia.", b) ust. 3 otrzymuje brzmienie: "3. Zezwolenia mogą dotyczyć wytwarzania materiału szkółkarskiego bez ograniczeń lub mogą ograniczać jego zakres do określonych roślin uprawnych lub kategorii materiału szkółkarskiego (drzewek, krzewów, bylin, podkładek, zrazów i nasion)."; 22) art. 46 otrzymuje brzmienie: "Art. 46. Minister właściwy do spraw rolnictwa określi, w drodze rozporządzenia, wymagania dotyczące: 1) wytwarzania kwalifikowanego i standardowego materiału siewnego, izolacji przestrzennej od innych upraw, czystości gatunkowej i odmianowej, zdrowotności oraz maksymalnej ilości rozmnożeń materiałów hodowlanych, a w zależności od tego stopni kwalifikacji materiału siewnego, biorąc pod uwagę specyfikę wytwarzania materiału siewnego poszczególnych roślin, 2) jakości materiału siewnego, a w szczególności zdolności kiełkowania lub tożsamości gatunkowej i odmianowej oraz zanieczyszczeń i zdrowotności, mając na uwadze konieczność zapewnienia wysokiej wartości siewnej tego materiału."; 23) w art. 47: a) ust. 3 otrzymuje brzmienie: "3. Oceny materiału siewnego, z zastrzeżeniem art. 55 ust. 8, dokonuje się na wniosek zainteresowanego; jeżeli wniosek dotyczy odmiany chronionej, a składa go przedsiębiorca niebędący hodowcą, do wniosku należy dołączyć kopię umowy licencyjnej bądź sublicencyjnej.", b) dodaje się ust. 4 w brzmieniu: "4. Ocena polowa dotyczy wyłącznie upraw nasiennych prowadzonych przez przedsiębiorcę, o którym mowa w art. 63 ust. 1, lub upraw prowadzonych na podstawie umowy kontraktacji zawartej z tym przedsiębiorcą."; 24) w art. 48: a) w ust. 1 na końcu kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się wyrazy "w którym określa się termin jego ważności.", b) dodaje się ust. 1a w brzmieniu: "1a. Termin ważności świadectwa materiału siewnego może być przedłużony po ponownej ocenie tego materiału; art. 59 stosuje się odpowiednio.", c) ust. 2 otrzymuje brzmienie: "2. Za kwalifikowany można uznać materiał siewny odpowiadający wymaganiom co do jego wytwarzania oraz jakościowym: 1) odmian oraz składników mieszańców wpisanych do rejestru, 2) odmian skreślonych z rejestru przez okres dwóch lat po roku, w którym skreślono odmianę, 3) odmian niewpisanych do rejestru, dopuszczonych do obrotu zgodnie z art. 66 ust. 2 pkt 1, 4) wytwarzany z przeznaczeniem wyłącznie na eksport, dopuszczony do obrotu zgodnie z art. 66 ust. 2 pkt 2.", d) dodaje się ust. 2a i 2b w brzmieniu: "2a. Za standardowy można uznać materiał siewny odmian roślin warzywnych; przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio. 2b. Główny Inspektor Inspekcji Nasiennej może, w drodze decyzji administracyjnej, zakazać hodowcy uznawania materiału siewnego danej odmiany za standardowy, jeżeli ten materiał wykazuje brak tożsamości lub hodowca nie stosuje się do obowiązujących wymagań dotyczących wytwarzania tego materiału.", e) ust. 3 otrzymuje brzmienie: "3. Za warunkowo kwalifikowany można uznać materiał siewny odmian zgłoszonych do rejestru.", f) dodaje się ust. 3a i 3b w brzmieniu: "3a. Z wnioskiem o uznanie materiału siewnego danej odmiany za warunkowo kwalifikowany może wystąpić wyłącznie hodowca tej odmiany po przyjęciu jej przez Centralny Ośrodek do urzędowych badań. 3b. Za warunkowo kwalifikowany można uznać również materiał siewny, którego wytwarzanie rozpoczęto przed podjęciem decyzji o odmowie wpisania odmiany do rejestru.", g) w ust. 4 i 5 po wyrazie "zainteresowanego" dodaje się wyraz "hodowcy", h) ust. 6 otrzymuje brzmienie: "6. Warunkowo kwalifikowanego materiału siewnego nie uznaje się za kwalifikowany materiał siewny, jeżeli przyczyną odmowy wpisania odmiany do rejestru był brak odrębności zgłoszonej odmiany lub jeżeli jej wartość gospodarcza jest mniejsza od wartości gospodarczej odmian wpisanych do rejestru.", i) w ust. 7 skreśla się wyrazy "normom i innym"; 25) art. 51 otrzymuje brzmienie: "Art. 51. Oceny materiału siewnego dokonuje, z zastrzeżeniem art. 55 ust. 1, 1a, 2, 3a i 4, oraz jego kontrolę wykonuje Inspekcja Nasienna."; 26) dodaje się art. 52a w brzmieniu: "Art. 52a. 1. Wpływy Inspekcji Nasiennej, uzyskiwane ze świadczenia usług laboratoryjnych i informatycznych oraz sprzedaży produkcji ogrodniczej i etykiet urzędowych, są środkami specjalnymi w rozumieniu ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych i są gromadzone odpowiednio przez Głównego lub wojewódzkiego inspektora na wyodrębnionych rachunkach bankowych. 2. Usługi laboratoryjne nie mogą dotyczyć materiału siewnego, który jest oceniany na podstawie ustawy. 3. Środkami specjalnymi, o których mowa w ust. 1, dysponuje Główny lub wojewódzki inspektor, zgodnie z rocznym planem obejmującym przychody i rozchody. 4. Środki specjalne, o których mowa w ust. 1, przeznacza się na sfinansowanie kosztów świadczonych usług. 5. W przypadku sfinansowania w pełni kosztów świadczonych usług pozostałe środki, o których mowa w ust. 1, mogą być przeznaczone na dofinansowanie kosztów działalności Głównego i wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Nasiennej, w tym szkoleń i doskonalenia zawodowego pracowników."; 27) art. 54 otrzymuje brzmienie: "Art. 54. 1. Główny Inspektor koordynuje i nadzoruje działalność Inspekcji Nasiennej określoną w ustawie, w szczególności w zakresie: 1) dokonywania oceny i kontroli materiału siewnego oraz uznawania go za kwalifikowany, warunkowo kwalifikowany, standardowy oraz handlowy, 2) ustalania stopni kwalifikacji importowanego materiału siewnego, 3) wydawania zezwoleń na: a) prowadzenie obrotu materiałem siewnym, b) wytwarzanie materiału szkółkarskiego drzew owocowych, krzewów jagodowych i bylin. 2. Główny Inspektor, niezależnie od zadań, o których mowa w ust. 1: 1) opracowuje we współpracy z zainteresowanymi jednostkami naukowymi i badawczo-rozwojowymi, zasady oraz metody oceny i kontroli materiału siewnego, 2) opracowuje, na podstawie informacji Centralnego Ośrodka, wykazy odmian, których materiał siewny może być uznany za kwalifikowany, warunkowo kwalifikowany lub standardowy, 3) ustala wzory świadectw materiału siewnego, 4) dokonuje oceny materiału siewnego, o której mowa w art. 55 ust. 8, oraz przeprowadza lub zleca powtórną ocenę materiału siewnego, o którym mowa w art. 59 ust. 1 i 2, 5) inicjuje i organizuje szkolenia zawodowe kwalifikatorów i próbobiorców materiału siewnego, o których mowa w art. 56, 6) prowadzi rejestry: a) przedsiębiorców posiadających zezwolenia na prowadzenie obrotu materiałem siewnym na podstawie zezwoleń wydanych przez Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Nasiennej, b) producentów materiału siewnego i prowadzonych przez nich upraw nasiennych, na podstawie wniosków o kwalifikację polową tego materiału siewnego, 7) publikuje informacje o produkcji kwalifikowanego materiału siewnego dla poszczególnych gatunków i odmian."; 28) w art. 55: a) dodaje się ust. 1a i 1b w brzmieniu: "1a. Oceny laboratoryjnej materiału siewnego niepodlegającego ocenie tożsamości w celu uznania go za kwalifikowany mogą dokonywać upoważnieni hodowcy w odniesieniu do materiału siewnego hodowanych przez nich odmian. 1b. Oceny laboratoryjnej własnego materiału siewnego nieprzeznaczonego do dalszej reprodukcji, w celu uznania go za kwalifikowany, mogą dokonywać upoważnieni przedsiębiorcy prowadzący obrót tym materiałem."; b) dodaje się ust. 3a w brzmieniu: "3a. Oceny laboratoryjnej kwalifikowanego materiału siewnego w celu przedłużenia ważności świadectwa mogą dokonywać upoważnieni przedsiębiorcy w odniesieniu do posiadanego materiału siewnego.", c) dodaje się ust. 6, 7 i 8 w brzmieniu: "6. Oceny tożsamości dokonuje się dla materiału siewnego stanowiącego pierwsze rozmnożenie materiału hodowlanego, a także przeznaczonego na eksport i pochodzącego z importu oraz nie mniej niż 10% ocenianych partii materiału siewnego kwalifikowanego i standardowego. 7. Przepis ust. 6 nie dotyczy prób materiału siewnego przeznaczonego do celów doświadczalnych ani materiału szkółkarskiego i sadzeniaka ziemniaka. 8. Oceny tożsamości dokonuje Główny Inspektor. Główny Inspektor może zlecić dokonanie oceny tożsamości Centralnemu Ośrodkowi."; 29) w art. 56 ust. 3 otrzymuje brzmienie: "3. Kwalifikatorom i próbobiorcom przysługuje za dokonane czynności wynagrodzenie według stawek ustalonych przez Głównego Inspektora, na podstawie szczegółowych zasad określonych przez ministra właściwego do spraw rolnictwa, w drodze rozporządzenia, wydanego na podstawie art. 62 pkt 4."; 30) w art. 57 w ust. 1 wyrazy "upoważnienia wymienione w art. 55 ust. 1 i 2" zastępuje się wyrazami "upoważnienia wymienione w art. 55 ust. 1, 1a, 2 i 3a"; 31) art. 58 otrzymuje brzmienie: "Art. 58. Ocena materiału siewnego, z wyjątkiem oceny tożsamości, dokonywana przez organy Inspekcji Nasiennej podlega opłacie."; 32) w art. 59 w ust. 4 po wyrazach "trzech dni" dodaje się wyrazy "a dla mieszańca kukurydzy w terminie jednego dnia"; 33) dodaje się art. 59a i 59b w brzmieniu: "Art. 59a. 1. Materiał siewny znajdujący się w obrocie, z wyłączeniem materiału szkółkarskiego, powinien być opakowany. 2. Opakowanie materiału siewnego powinno być zabezpieczone w sposób trwały i uniemożliwiający jego otwarcie bez uszkodzenia.


Art. 3. Minister właściwy do spraw rolnictwa ogłosi w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej jednolity tekst ustawy o nasiennictwie, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem wydania jednolitego tekstu.


Art. 4. Do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawie, nie dłużej jednak niż przez rok od dnia jej wejścia w życie, zachowują moc dotychczasowe przepisy wykonawcze, jeżeli nie są z nią sprzeczne.


Art. 5. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 listopada 2000 r.


Art. 59b. 1. Materiał siewny znajdujący się w obrocie powinien być zaopatrzony w etykiety urzędowe lub etykiety przedsiębiorców. 2. Etykiety powinny zawierać informacje zgodne z rejestrem i świadectwem. 3. Etykiety urzędowe są stosowane dla kwalifikowanego materiału siewnego, z wyjątkiem małych opakowań. 4. Etykiety przedsiębiorców są stosowane dla: 1) kwalifikowanego materiału siewnego w małych opakowaniach, 2) standardowego i handlowego materiału siewnego. 5. Etykiety na małych opakowaniach mogą być zastąpione nalepką lub trwałym napisem na opakowaniu. 6. Etykiety urzędowe, na wniosek przedsiębiorcy, wydaje odpłatnie wojewódzki inspektor. 7. Wojewódzki inspektor może upoważnić przedsiębiorcę do wykonania etykiet urzędowych; przepis art. 57 stosuje się odpowiednio."; 34) w art. 60 dodaje się ust. 3 w brzmieniu: "3. Kontrolę jakości materiału siewnego przeprowadza się zgodnie z metodami oceny tego materiału. Jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono inną jakość materiału siewnego w stosunku do oceny pierwotnej, wystawia się nowe świadectwo, które zastępuje świadectwo pierwotne w odniesieniu do całej lub części partii objętej kontrolą; przepisy art. 59 stosuje się odpowiednio."; 35) w art. 61: a) w ust. 1: - w pkt 1 po wyrazach "wytwarza się" dodaje się wyrazy "lub stosuje", - w pkt 2 po wyrazach "związanych z" dodaje się wyraz "nabywaniem,", b) w ust. 2 w pkt 1 skreśla się wyrazy "normom i"; 36) art. 62 otrzymuje brzmienie: "Art. 62. Minister właściwy do spraw rolnictwa, w drodze rozporządzenia, określi: 1) dopuszczalną wielkość produkcji w ciągu roku - materiału siewnego warunkowo kwalifikowanego dla poszczególnych roślin (grup roślin), uwzględniając potrzebę szybkiego wdrożenia do uprawy nowej odmiany, 2) szczegółowe zasady składania wniosku o ocenę materiału siewnego, mając na uwadze zapewnienie prawidłowej oceny tego materiału, 3) sposób i tryb przeprowadzania kontroli materiału siewnego, a w szczególności czas prowadzenia kontroli, sposób sporządzania dokumentacji i sposób postępowania pokontrolnego oraz sposób postępowania przy pobieraniu prób materiału siewnego, mając na uwadze zapewnienie prawidłowości przeprowadzania oceny materiału siewnego oraz zapewnienie przestrzegania zasad obrotu tym materiałem, 4) szczegółowe zasady ustalania stawek wynagrodzeń kwalifikatorów i próbobiorców oraz stawki opłat za ocenę materiału siewnego " w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, z uwzględnieniem: a) ryczałtowego wynagrodzenia, łącznie z pokryciem kosztów dojazdu do plantacji nasiennych, b) przeciętnego wynagrodzenia pracowników Inspekcji Nasiennej, 5) szczegółowe zasady etykietowania materiału siewnego i wydawania etykiet urzędowych oraz treść informacji zamieszczanych na etykietach, mając na względzie informacje zawarte w rejestrze oraz świadectwach, a także konieczność identyfikacji materiału siewnego, 6) rodzaje opakowań materiału siewnego, z uwzględnieniem opakowań małych, jako kryterium etykietowania kwalifikowanego materiału siewnego przez przedsiębiorców, oraz zasady i sposoby zabezpieczania opakowań, mając na uwadze postęp techniki w tej dziedzinie i rozwiązania stosowane przez międzynarodowe organizacje nasienne, 7) terminy ważności świadectw oceny materiału siewnego w zależności od rośliny, wyników oceny oraz rodzaju opakowania, mając na uwadze konieczność zachowania zdolności kiełkowania nasion, 8) które dokumenty dotyczące oceny materiału siewnego wystawione za granicą, uznaje się za równoważne świadectwom, mając na uwadze zapewnienie właściwej jakości materiału siewnego."; 37) w art. 63 dodaje się ust. 1a w brzmieniu: "1a. Przepis ust. 1 nie dotyczy: a) przedsiębiorców prowadzących wyłącznie sprzedaż detaliczną materiału siewnego, b) materiału siewnego roślin ozdobnych."; 38) w art. 64: a) w ust. 1: - pkt 1 otrzymuje brzmienie: "1) składać właściwemu terytorialnie wojewódzkiemu inspektorowi informacje dotyczące obrotu materiałem siewnym, w zakresie i terminie określonych przez ministra właściwego do spraw rolnictwa w drodze rozporządzenia, - w pkt 2 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się pkt 3 w brzmieniu: "3) prowadzić dokumentację dotyczącą: a) wytwarzania materiału siewnego, w przypadku gdy został on przez nich wytworzony lub zakontraktowany, b) procesów technologicznych przerobu, a w szczególności czyszczenia, suszenia, sortowania, otoczkowania i zaprawiania, c) sposobu postępowania z materiałem siewnym nieuznanym za kwalifikowany lub standardowy, d) tworzenia partii materiału siewnego pochodzących od różnych producentów, e) tworzenia mieszanek nasiennych.", b) ust. 2 otrzymuje brzmienie: "2. Przepis ust. 1 pkt 3 nie dotyczy przedsiębiorców prowadzących wyłącznie obrót nabytym materiałem siewnym w opakowaniach."; 39) w art. 66: a) w ust. 1 w pkt 6 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się pkt 7-10 w brzmieniu: "7) handlowy materiał siewny roślin ozdobnych, 8) warunkowo kwalifikowany materiał siewny, 9) handlowy materiał siewny populacji miejscowych mających szczególne znaczenie dla ochrony różnorodności biologicznej, 10) materiał siewny roślin warzywnych rozmnażany wegetatywnie przeznaczony do sadzenia uzyskany z nasion kwalifikowanych lub standardowych odmian wpisanych do rejestru.", b) w ust. 2: - skreśla się pkt 3, - pkt 4 otrzymuje brzmienie: "4) handlowy materiał siewny odmian wpisanych do rejestru,", - dodaje się pkt 4a w brzmieniu: "4a) materiał siewny roślin warzywnych rozmnażany wegetatywnie, przeznaczony do sadzenia, uzyskany z nasion kwalifikowanych lub standardowych odmian niewpisanych do rejestru,", c) w ust. 4 na końcu skreśla się kropkę i dodaje wyrazy "i bylin."; 40) w art. 67: a) w ust. 2 skreśla się wyraz "Państwowa", b) dodaje się ust. 5 w brzmieniu: "5. Przedsiębiorca, który sprowadził z zagranicy materiał siewny, jest obowiązany niezwłocznie zgłosić do wojewódzkiego inspektora właściwego ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania tego przedsiębiorcy ilość i rodzaj materiału siewnego oraz przedstawić dokumenty dotyczące kwalifikacji i jakości tego materiału."; 41) dodaje się art. 67a w brzmieniu: "Art. 67a. Minister właściwy do spraw rolnictwa, w drodze rozporządzenia, określi: 1) zakres i terminy składania informacji, o której mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, 2) szczegółowe zasady prowadzenia dokumentacji, o której mowa w art. 64 ust. 1 pkt 3, mając na uwadze specyfikę wytwarzania, przerobu i przygotowania materiału siewnego poszczególnych roślin, 3) wykaz populacji miejscowych mających szczególne znaczenie dla różnorodności biologicznej, mając na uwadze zapotrzebowanie rynku na te populacje."; 42) art. 68 otrzymuje brzmienie: "Art. 68. Opłata hodowlana albo opłata licencyjna jest częścią wpływów finansowych hodowcy uzyskiwanych ze sprzedaży kwalifikowanego i standardowego materiału siewnego."; 43) w art. 69: a) ust. 1 otrzymuje brzmienie: "1. Przedsiębiorcy posiadający zezwolenie na prowadzenie obrotu uiszczają opłatę hodowlaną od materiału siewnego: 1) wyprodukowanego w użytkowanym gospodarstwie rolnym lub 2) zakupionego od producentów tego materiału, który przez przedsiębiorców został wprowadzony do obrotu lub użyty do siewu w użytkowanym gospodarstwie rolnym.", b) skreśla się ust. 2; 44) dodaje się rozdział 8a w brzmieniu: "Rozdział 8a Opłaty sankcyjne


Art. 6. 1. Odmianę wpisuje się do rejestru po sprawdzeniu, czy jest ona odrębna, wyrównana i trwała, oraz jeżeli: 1) odmiana rośliny wymienionej w wykazie, o którym mowa w art. 23 pkt 2, ma zadowalającą wartość gospodarczą, 2) hodowca: a) prowadzi jej hodowlę zachowawczą i posiada jej materiał siewny w ilości co najmniej wystarczającej do urzędowych badań, b) nadał jej nazwę. 2. Przepis ust. 1 pkt 1 nie dotyczy odmian przeznaczonych wyłącznie na eksport. 3. Wpis do rejestru jest ważny do końca 10 roku kalendarzowego następującego po roku wpisania odmiany do rejestru, a dla odmian drzew, krzewów i bylin - do końca 20 roku kalendarzowego następującego po roku wpisania do rejestru. 4. Okres ważności wpisu odmiany do rejestru może być przedłużony, na wniosek hodowcy, odpowiednio o 10 i 20 lat, jeżeli odmiana ta nadal spełnia wymagania niezbędne do wpisania jej do rejestru. 5. Wniosek o przedłużenie ważności wpisu odmiany do rejestru powinien być złożony co najmniej dwa lata przed upływem ważności tego wpisu. 6. Wartość gospodarczą odmian roślin wymienionych w wykazie, o którym mowa w art. 23 pkt 3, bada się po ich wpisaniu do rejestru w celu sporządzenia list opisowych odmian."; 3) w art. 8 skreśla się ust. 3 i 5; 4) w art. 10 ust. 2 otrzymuje brzmienie: "2. Jeżeli do rejestru zgłoszono dwie odmiany lub więcej odmian nieróżniących się wyraźnie od siebie, do rejestru wpisuje się odmianę zgłoszoną najwcześniej."; 5) art. 11-14 otrzymują brzmienie: "Art. 11. 1. Zgłoszenie odmiany do rejestru, jej urzędowe badanie, wpisanie do rejestru, zgłoszenie przedłużenia ważności wpisu, przedłużenie okresu ważności i utrzymywanie jej wpisu w rejestrze podlegają opłacie rejestrowej. 2. Urzędowe badanie odmiany zgłoszonej do rejestru rozpoczyna się po uiszczeniu przez hodowcę odpowiedniej opłaty rejestrowej. 3. Minister właściwy do spraw rolnictwa może, w uzasadnionych gospodarczo przypadkach, zwolnić hodowcę, na jego wniosek, całkowicie lub częściowo z obowiązku uiszczenia opłaty rejestrowej.


Art. 72a. 1. Kto wprowadził do obrotu materiał siewny niezgodnie z warunkami określonymi w art. 66, jest obowiązany do wycofania go z obrotu na własny koszt oraz do wniesienia na rachunek urzędu skarbowego, właściwego ze względu na swoją siedzibę lub miejsce zamieszkania, opłatę sankcyjną stanowiącą 300% kwoty należnej za sprzedany materiał siewny. 2. Stwierdzenie wprowadzenia materiału siewnego do obrotu niezgodnie z warunkami określonymi w art. 66, termin wycofania tego materiału siewnego z obrotu, ilość sprzedanego materiału siewnego oraz wysokość opłaty sankcyjnej, o której mowa w ust. 1, określa w drodze decyzji właściwy ze względu na siedzibę lub adres zamieszkania wprowadzającego do obrotu materiał siewny wojewódzki inspektor Inspekcji Nasiennej.


Art. 72b. Opłata sankcyjna, o której mowa w art. 72a, stanowi dochód budżetu państwa i mają do niej zastosowanie przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926, Nr 160, poz. 1083, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 oraz z 1999 r. Nr 11, poz. 95 i Nr 92, poz. 1062).