Ustawa z dnia 4 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy o usługach turystycznych

Art. 1. W ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (Dz.U. Nr 133, poz. 884) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 51 w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie: "1) w terminie do dnia 31 grudnia 1998 r.,"; 2) art. 52 otrzymuje brzmienie: "Art. 52. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 lipca 1998 r.".


Art. 2. Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.


Ustawa z dnia 24 czerwca 1999 r. o ratyfikacji Konwencji o ochronie środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego

Art. 1. Wyraża się zgodę na dokonanie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ratyfikacji Konwencji o ochronie środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego, sporządzonej w Helsinkach dnia 9 kwietnia 1992 r.


Art. 2. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.


Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw

Art. 1. W ustawie z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 1993 r. Nr 106, poz. 482 i Nr 134, poz. 646, z 1994 r. Nr 1, poz. 2, Nr 43, poz. 163, Nr 80, poz. 368, Nr 87, poz. 406, Nr 90, poz. 419, Nr 113, poz. 547, Nr 123, poz. 602 i Nr 127, poz. 627 oraz z 1995 r. Nr 5, poz. 25, Nr 86, poz. 433, Nr 96, poz. 478 i Nr 133, poz. 654) wprowadza się następujące zmiany: 1) po art. 1 dodaje się art. 1a w brzmieniu: "Art. 1a. 1. Podatnikami mogą być również grupy co najmniej dwóch spółek prawa handlowego mających osobowość prawną, które pozostają w związkach kapitałowych, zwane dalej "podatkowymi grupami kapitałowymi". 2. Podatkowa grupa kapitałowa może być podatnikiem, gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) podatkową grupę kapitałową tworzą wyłącznie: a) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjne mające siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli kapitał zakładowy (akcyjny) poszczególnych spółek wynosi co najmniej 1 000 000 zł lub jeżeli suma kapitałów zakładowych (akcyjnych) wszystkich spółek powoduje, że przeciętny kapitał zakładowy (akcyjny) przypadający na każdą z tych spółek jest nie niższy niż 1 000 000 zł, b) jedna ze spółek, zwana dalej "spółką dominującą", która posiada bezpośredni udział wynoszący 100% kapitału pozostałych spółek, zwanych dalej "spółkami zależnymi", lub spółka dominująca oraz spółki zależne, w których spółka dominująca posiada bezpośredni 100% udział w tej części kapitału zakładowego (akcyjnego), która na podstawie przepisów o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych nie została nieodpłatnie lub na zasadach preferencyjnych nabyta przez pracowników, rolników lub rybaków albo która stanowi rezerwę mienia Skarbu Państwa na cele reprywatyzacji, z tym że spółki zależne nie mogą posiadać udziałów w kapitale zakładowym (akcyjnym) spółki dominującej ani w innych spółkach zależnych tworzących tę grupę, 2) spółki tworzące podatkową grupę kapitałową: a) nie są wspólnikami, udziałowcami lub akcjonariuszami innych spółek, z wyjątkiem spółek akcyjnych, których akcje są przedmiotem publicznego obrotu na giełdach papierów wartościowych, z zastrzeżeniem ust. 18, b) nie korzystają ze zwolnień od podatku dochodowego na podstawie odrębnych ustaw lub zwolnień od podatku od towarów i usług na podstawie art.14 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50, Nr 28, poz. 127 i Nr 129, poz. 599, z 1994 r. Nr 132, poz. 670 i z 1995 r. Nr 44, poz. 231), c) przed utworzeniem podatkowej grupy kapitałowej nie mają zaległych zobowiązań, do których stosuje się przepisy o zobowiązaniach podatkowych, d) mają opłacony w pełnej wysokości kapitał akcyjny, e) mają faktycznie wniesione wkłady niepieniężne, z tym że począwszy od dnia 1 stycznia 1996 r. wkłady niepieniężne nie mogą być wniesione w postaci wierzytelności oraz wartości niematerialnych i prawnych związanych ze zdobytym doświadczeniem w dziedzinie przemysłowej, handlowej, naukowej lub organizacyjnej (know-how), 3) spółki tworzące podatkową grupę kapitałową: a) dokonają w każdym roku podatkowym wydatków inwestycyjnych w wysokości stanowiącej łącznie co najmniej 50% dochodu grupy po opodatkowaniu, nie mniej jednak niż 20% sumy dochodów do opodatkowania poszczególnych spółek, bez pomniejszenia jej o straty pozostałych spółek tworzących tę grupę, b) nie pozostają w związkach powodujących zaistnienie okoliczności, o których mowa w art.11, z osobami lub podmiotami nie wchodzącymi w skład podatkowej grupy kapitałowej, 4) spółka dominująca i spółki zależne zawarły, na okres co najmniej trzech lat podatkowych, potwierdzoną notarialnie umowę o utworzeniu podatkowej grupy kapitałowej, zwanej dalej "umową", 5) umowa zostanie zarejestrowana przez urząd skarbowy. 3. Umowa musi zawierać co najmniej: 1) wykaz spółek tworzących podatkową grupę kapitałową oraz wysokość ich kapitału zakładowego (akcyjnego), 2) informację o udziałowcach (akcjonariuszach) i wysokości ich udziału w kapitale zakładowym (akcyjnym) w spółkach zależnych tworzących podatkową grupę kapitałową, 3) określenie czasu trwania umowy, 4) wskazanie spółki będącej płatnikiem podatku dochodowego, należnego od podatkowej grupy kapitałowej. 4. Umowa podlega zgłoszeniu przez spółkę będącą płatnikiem, wskazaną zgodnie z ust. 3 pkt 4, w urzędzie skarbowym właściwym dla jej siedziby, co najmniej na trzy miesiące przed rozpoczęciem roku podatkowego przyjętego przez podatkową grupę kapitałową. 5. Urząd skarbowy dokonuje, w formie decyzji, rejestracji umowy. W tej samej formie urząd skarbowy odmówi zarejestrowania umowy, jeżeli nie zostaną spełnione warunki, o których mowa w ust. 2 pkt 1, 2, 4 i 5 oraz w ust. 3 i 4. 6. Po rejestracji umowy nie może być ona rozszerzona na spółki zależne, utworzone po dniu rejestracji umowy. 7. Do przedłużenia okresu funkcjonowania podatkowej grupy kapitałowej wymagane jest zawarcie nowej umowy, podlegającej zgłoszeniu i zarejestrowaniu we właściwym urzędzie skarbowym. 8. Spółki tworzące podatkową grupę kapitałową odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania z tytułu podatku dochodowego należnego za okres obowiązywania umowy. 9. Podatek dochodowy oraz zaliczki na ten podatek są obliczane, pobierane i wpłacane przez płatnika wskazanego w umowie. 10. Spółka będąca płatnikiem jest obowiązana zgłosić właściwemu urzędowi skarbowemu wszelkie zmiany umowy oraz zmiany w kapitale zakładowym (akcyjnym) spółek tworzących podatkową grupę kapitałową, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tych okoliczności. 11. W razie gdy w okresie obowiązywania umowy wystąpią zmiany w stanie faktycznym lub w stanie prawnym, zależne od którejkolwiek ze stron umowy, które naruszają warunki uznania podatkowej grupy kapitałowej za podatnika podatku dochodowego, dzień naruszenia któregokolwiek z tych warunków oznacza utratę statusu podatnika oraz koniec jej roku podatkowego. 12. Ponowne przystąpienie do innej podatkowej grupy kapitałowej przez którąkolwiek ze spółek wchodzących uprzednio w skład grupy, która utraciła ten status, nie jest możliwe przez upływem roku podatkowego spółki, następującego po roku, w którym podatkowa grupa kapitałowa utraciła prawo do uznania jej za podatnika ze względu na naruszenie warunków, o których mowa w ust. 1, 2 i 6. 13. Zbycie udziałów (akcji), objętych na podstawie przepisów o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych lub w związku z reprywatyzacją, nie stanowi naruszenia warunków uznania podatkowej grupy kapitałowej za podatnika podatku dochodowego. 14. Z dniem utraty statusu, o którym mowa w ust. 11, powstaje obowiązek korekty rozliczenia podatku zgodnie z ust. 15 i 16 przez wszystkie spółki tworzące grupę, za cały okres obowiązywania umowy. 15. W przypadku utraty statusu podatkowej grupy kapitałowej korekty rozliczenia podatku dochodowego dokonuje odrębnie każda ze spółek byłej podatkowej grupy kapitałowej, obliczając należne zaliczki na podatek dochodowy oraz należny podatek za poszczególne lata podatkowe od dochodu ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 1-3, odpowiednio za poszczególne miesiące i lata, w których podatek był rozliczany przez płatnika wskazanego w umowie. W celu skorygowania podatku, spółki, które tworzyły podatkową grupę kapitałową, uznaje się za odrębnych podatników podatku dochodowego. 16. W przypadku, o którym mowa w ust. 15: 1) kwoty zaliczek i podatku za poszczególne okresy rozliczeniowe, należne od podatkowej grupy kapitałowej w okresie jej funkcjonowania, zalicza się odpowiednio na poczet należnych zaliczek i należnego podatku poszczególnych spółek, zgodnie z art. 28 ust. 3, 2) jeżeli należne zaliczki lub należny podatek dochodowy od poszczególnych spółek będą wyższe niż przypadające na nie należne zaliczki lub należny podatek, obliczone zgodnie z art. 28 ust. 3, od nadwyżki pobiera się odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych. 17. Za wydatki inwestycyjne, o których mowa w ust. 2 pkt 3 lit. a), uważa się wydatki określone w przepisach wydanych na podstawie art. 18 ust. 7. 18. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może określić inne niż wymienione w ust. 2 pkt 2 lit. a) rodzaje spółek, których spółki tworzące podatkową grupę kapitałową mogą być wspólnikami lub udziałowcami albo akcjonariuszami. 19. Informacje o zarejestrowaniu i wykreśleniu podatkowej grupy kapitałowej podlegają ogłoszeniu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym."; 2) w art. 7 dodaje się ust. 5 w brzmieniu: "5. Stratę przypadającą do pokrycia z dochodu za dany rok podatkowy można uwzględniać przy obliczaniu zaliczek na podatek dochodowy. W tym przypadku kwotę odliczanych strat przyjmuje się w rachunku narastającym od początku roku podatkowego, proporcjonalnie do liczby miesięcy tego roku."; 3) po art.7 dodaje się art.7a w brzmieniu: "Art. 7a. 1. W podatkowych grupach kapitałowych przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym, obliczanym zgodnie z art. 19, jest osiągnięty w roku podatkowym dochód stanowiący nadwyżkę sumy dochodów wszystkich spółek tworzących grupę nad sumą ich strat. Jeżeli za rok podatkowy suma strat przekracza sumę dochodów spółek, różnica stanowi stratę podatkowej grupy kapitałowej. Dochody i straty spółek oblicza się zgodnie z art. 7 ust. 1-3. 2. Straty, o której mowa w ust. 1, poniesionej przez podatkową grupę kapitałową nie pokrywa się z dochodu poszczególnych spółek w razie upływu okresu obowiązywania umowy lub po utracie statusu podatkowej grupy kapitałowej, z przyczyn określonych w art. 1a ust. 11. 3. Z dochodu podatkowej grupy kapitałowej nie pokrywa się strat spółek wchodzących w skład grupy, poniesionych przez nie w okresie przed powstaniem grupy."; 4) w art. 8 dodaje się ust. 7 w brzmieniu: "7. Przepisy ust. 1-5 stosuje się odpowiednio do podatkowych grup kapitałowych. Dla poszczególnych spółek tworzących grupę: 1) dzień poprzedzający początek roku podatkowego przyjętego przez grupę jest dniem kończącym rok podatkowy tych spółek, 2) dzień następujący po dniu, w którym upłynął okres obowiązywania umowy lub w którym grupa utraciła status podatkowej grupy kapitałowej, jest dniem rozpoczynającym rok podatkowy tych spółek."; 5) w art. 11 dodaje się ust. 7 w brzmieniu: "7. Przepisy ust. 3, w części dotyczącej związków kapitałowych i majątkowych, oraz ust. 6 nie mają zastosowania w przypadku świadczeń między spółkami tworzącymi podatkową grupę kapitałową."; 6) w art. 12: a) w ust. 1 pkt 3 otrzymuje brzmienie: "3) wartość, z zastrzeżeniem ust. 4 pkt 8, umorzonych lub przedawnionych zobowiązań, w tym z tytułu zaciągniętych pożyczek (kredytów), z wyjątkiem umorzonych pożyczek z Funduszu Pracy,", b) w ust. 4 w pkt 11 na początku dodaje się wyraz "zwrotnych"; 7) w art.15: a) ust. 5 otrzymuje brzmienie: "5. Minister Finansów, w drodze rozporządzenia, określi: 1) składniki majątkowe uznawane za środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne, sposób ustalania ich wartości początkowej, szczegółowe zasady i stawki amortyzacji, a także tryb i terminy aktualizacji wyceny środków trwałych, 2) szczegółowe zasady i tryb: a) zaliczania składników majątkowych do środków trwałych albo wartości niematerialnych i prawnych, a także zmniejszania kosztów uzyskania przychodów, w przypadku gdy składniki te, ze względu na przewidywany okres używania, nie zostały uprzednio zaliczone do tych środków albo wartości, b) naliczania odsetek za okres, w którym składniki majątkowe określone pod lit. a) nie były zaliczone do środków trwałych albo wartości niematerialnych i prawnych.", b) po ust. 5 dodaje się ust. 5a w brzmieniu: "5a. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" wskaźniki przeliczeniowe i określa sposób ich stosowania w aktualizacji wyceny wartości środków trwałych."; 8) w art. 16 w ust. 1: a) po pkt 8 dodaje się pkt 8a w brzmieniu: "8a) wartości akcji lub udziałów w spółce albo wkładów w spółdzielni, objętych lub nabytych w zamian za wkład niepieniężny; w razie sprzedaży tych udziałów lub akcji albo wkładów, kosztem ich nabycia ustalanym na dzień objęcia lub nabycia udziałów lub akcji albo wkładów jest wartość rynkowa składników majątku stanowiących wkład niepieniężny, z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia,", b) w pkt 14 na końcu dodaje się wyrazy "z wyjątkiem dokonywanych między spółkami tworzącymi podatkową grupę kapitałową,", c) w pkt 27 przecinek zastępuje się średnikiem i dodaje się wyrazy "nie są jednak kosztem uzyskania przychodów rezerwy utworzone zgodnie z ustawą z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. Nr 121, poz. 591), inne niż określone w niniejszej ustawie jako taki koszt,", d) w pkt 40 po wyrazach "Fundusz Pracy" dodaje się wyrazy "i na inne fundusze celowe utworzone na podstawie odrębnych ustaw -", e) w pkt 55 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje pkt 56 i 57 w brzmieniu: "56) strat (kosztów) powstałych w wyniku utraty dokonanych przedpłat (zaliczek, zadatków) w związku z niewykonaniem umowy, 57) nie wypłaconych osobom fizycznym, nie prowadzącym działalności gospodarczej, należności z tytułów określonych w art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416, Nr 134, poz. 646, z 1994 r. Nr 43, poz. 163, Nr 90, poz. 419, Nr 113, poz. 547, Nr 123, poz. 602 i Nr 126, poz. 626 oraz z 1995 r. Nr 5, poz. 25)."; 9) w art. 17: a) w ust. 1 w pkt 22 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się pkt 23 w brzmieniu: "23) dochody pochodzące z międzypaństwowych instytucji finansowych lub ze środków przyznanych przez rządy obcych państw na podstawie umów zawartych z tymi instytucjami lub państwami przez Radę Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej, właściwego ministra lub agencje rządowe.", b) w ust. 1a w pkt 1 na końcu przecinek zastępuje się średnikiem i dodaje wyrazy "zwolnieniem objęte są jednak dochody jednostek naukowych i badawczo-rozwojowych, w rozumieniu odrębnych przepisów, uzyskane z działalności polegającej na wytwarzaniu wyrobów przemysłu elektronicznego,"; 10) w art. 18 w ust. 1a po wyrazach "art. 17 ust. 1a pkt 1" dodaje się wyrazy "oraz darowizny na rzecz osób fizycznych pozostających z darczyńcą w związkach, o których mowa w art. 11"; 11) w art. 22 dodaje się ust. 3 w brzmieniu: "3. Zwalnia się od podatku dochodowego, o którym mowa w ust. 1, spółki wchodzące w skład podatkowej grupy kapitałowej, uzyskujące dochody wymienione w tym przepisie od spółek tworzących tę grupę, chyba że nastąpiło naruszenie warunków uznania jej za podatnika. W tym przypadku obowiązek podatkowy, o którym mowa w art. 26, powstaje z dniem utraty prawa do uznania podatkowej grupy kapitałowej za podatnika."; 12) w art. 25 w ust. 2a wyrazy "mniej niż 60%" zastępuje się wyrazami "co najmniej 50%"; 13) w art. 28 dodaje się ust. 4 w brzmieniu: "4. Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio do podatkowych grup kapitałowych."; 14) w art. 37 w ust. 1: a) w zdaniu pierwszym wyrazy "31 grudnia 1995 r." zastępuje się wyrazami "31 grudnia 1996 r.", b) skreśla się pkt 4; 15) skreśla się art. 38.


Art. 2. Przepisy wydane na podstawie art. 15 ust. 5 ustawy wymienionej w art. 1 zachowują moc do czasu wydania przepisów na podstawie art. 15 ust. 5 w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 7 lit. a) niniejszej ustawy.


Art. 3. W ustawie z dnia 24 czerwca 1994 r. o restrukturyzacji banków spółdzielczych i Banku Gospodarki Żywnościowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 80, poz. 369) w art. 26 w ust. 2 wyrazy "przepis art. 28" zastępuje się wyrazami "przepisy art. 7a, art. 8 ust. 7, art. 11 ust. 7, art. 16 ust. 1 pkt 14 oraz art. 28".


Art. 4. Traci moc ustawa z dnia 21 października 1994 r. o podatku od sprzedaży akcji w publicznym obrocie (Dz.U. Nr 123, poz. 602).


Art. 5. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1996 r., z tym że art. 1 ma zastosowanie do opodatkowania dochodów uzyskanych od tego dnia.


Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie Rozdział 1 Przepisy ogólne

Art. 1. Łowiectwo, jako element ochrony środowiska przyrodniczego, w rozumieniu ustawy oznacza ochronę zwierząt łownych (zwierzyny) i gospodarowanie ich zasobami w zgodzie z zasadami ekologii oraz zasadami racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej i rybackiej.


Art. 10. Posiadanie i hodowanie chartów rasowych lub ich mieszańców wymaga zezwolenia wojewody.


Art. 11. 1. Łowiectwo jest prowadzone zgodnie z podstawowymi kierunkami użytkowania terenów rolnych, leśnych i rybackich, w warunkach stałego polepszania zwierzynie środowiska jej bytowania. 2. Gospodarowanie populacjami zwierzyny wymaga w szczególności: 1) tworzenia stałych i okresowych osłon dla zwierzyny (lasy, zadrzewienia, zakrzewienia, remizy, osłony miejsc lęgowych), 2) wzbogacania naturalnej bazy żerowej dla zwierzyny w lasach, 3) zachowania istniejących naturalnych zbiorników wodnych, rekonstrukcji i tworzenia nowych, 4) racjonalnego stosowania środków chemicznych w rolnictwie i leśnictwie, 5) stosowania terminów i technik agrotechnicznych nie zagrażających bytowaniu zwierzyny na danym terenie, 6) utrzymywania korytarzy (ciągów) ekologicznych dla zwierzyny, 7) utrzymywania struktury wiekowej i płciowej oraz liczebności populacji zwierzyny właściwych dla zapewnienia równowagi ekosystemów oraz realizacji głównych celów gospodarczych w rolnictwie, leśnictwie i rybactwie, 8) ochrony zwierzyny przed zagrożeniem ruchu pojazdów samochodowych na drogach krajowych i wojewódzkich. 3. Dzierżawcy i zarządcy obwodów łowieckich oraz zarządy gmin i nadleśniczowie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe współdziałają w sprawach związanych z zagospodarowaniem obwodów łowieckich, w szczególności w zakresie ochrony i hodowli zwierzyny.


Art. 12. Dzierżawcy i zarządcy obwodów łowieckich mogą wznosić urządzenia związane z prowadzeniem gospodarki łowieckiej, po uzyskaniu zgody właściciela, posiadacza lub zarządcy gruntu.


Art. 13. Dzierżawcy i zarządcy obwodów łowieckich obowiązani są dokarmiać zwierzynę, zwłaszcza w okresach występowania niedostatku żeru naturalnego oraz wówczas, gdy w sposób istotny może to wpłynąć na zmniejszenie szkód wyrządzanych przez zwierzynę w uprawach i płodach rolnych oraz w gospodarce leśnej.


Art. 14. Dzierżawcy i zarządcy obwodów łowieckich oraz właściciele, posiadacze i zarządcy gruntów są obowiązani zawiadomić urząd gminy lub organy weterynaryjne o dostrzeżonych objawach chorób zwierząt dziko żyjących, które mogą być przeniesione na ludzi lub zwierzęta gospodarskie (enzootycznych chorób zwierzyny), a następnie podporządkować się wydanym rozporządzeniom.


Art. 15. 1. Zwierzyna pozyskana w obwodzie łowieckim zgodnie z przepisami prawa stanowi własność dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego, a na terenach nie wchodzących w skład obwodów łowieckich - własność Skarbu Państwa. 2. Zwierzyna bezprawnie pozyskana stanowi własność Skarbu Państwa. 3. Osoby wykonujące polowanie mogą odstąpioną im zwierzynę spożytkować według własnego uznania, z wyłączeniem odprzedaży. 4. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa określa, w drodze rozporządzenia, wysokość ekwiwalentu za zwierzynę bezprawnie pozyskaną.


Art. 16. 1. Zabrania się hodowli fermowej zwierząt łownych, z wyjątkiem bażanta. 2. Dopuszcza się prowadzenie zagrodowej hodowli zwierząt łownych w celach badań naukowych, dydaktyki, zasiedleń gatunkami rodzimymi lub eksportu zwierzyny żywej. 3. Zezwolenie na hodowlę zwierząt łownych określonych w ust. 2, wydaje Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w porozumieniu z Ministrem Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Rozdział 4 Koncesje


Art. 17. Uzyskania koncesji wymaga: 1) obrót w kraju i z zagranicą zwierzyną żywą, z wyłączeniem sprzedaży dokonywanej przez dzierżawców i zarządców obwodów łowieckich na terenie kraju, 2) obrót w kraju i z zagranicą tuszami zwierzyny i ich częściami, z wyłączeniem, o którym mowa w pkt 1, 3) sprzedaż usług turystycznych obejmujących polowania w kraju dla cudzoziemców i polowania za granicą.


Art. 18. Organem właściwym do udzielenia, odmowy udzielenia i cofania koncesji jest Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.


Art. 19. 1. Warunkiem uzyskania koncesji, o których mowa w art. 17, jest złożenie zabezpieczenia majątkowego roszczeń osób trzecich do wnioskodawcy z tytułu prowadzenia działalności objętej koncesją, z zastrzeżeniem ust. 2. 2. Warunkiem uzyskania koncesji, o której mowa w art. 17 pkt 3, jest ponadto zatrudnienie przez organizatora turystyki osób, które złożą egzamin ze znajomości zasad wykonywania polowania oraz zasad ochrony przyrody. 3. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb przeprowadzenia egzaminu, o którym mowa w ust. 2.


Art. 2. Zwierzęta łowne w stanie wolnym, jako dobro ogólnonarodowe, stanowią własność Skarbu Państwa.


Art. 20. 1. Podmiot wykonujący działalność objętą koncesją, o której mowa w art. 17 pkt 1 i 2, jest zobowiązany do: 1) prowadzenia ewidencji skupu, 2) zapewnienia badań zwierzyny i mięsa zgodnie z odrębnymi przepisami. 2. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa określi, w drodze rozporządzenia, zakres ewidencji, o której mowa w ust. 1 pkt 1, oraz jej wzór.


Art. 21. Koncesja może być cofnięta w przypadku naruszenia warunków, o których mowa w art. 19 ust. 1 i 2, lub niedopełnienia obowiązków, o których mowa w art. 20 ust. 1.


Art. 22. W sprawach nie uregulowanych w ustawie do koncesji stosuje się przepisy o działalności gospodarczej. Rozdział 5 Obwody łowieckie


Art. 23. 1. Obwód łowiecki stanowi obszar gruntów o ciągłej powierzchni nie mniejszy niż trzy tysiące hektarów, na którego obszarze istnieją warunki do prowadzenia łowiectwa. 2. W szczególnych przypadkach, uzasadnionych względami racjonalnej gospodarki łowieckiej i warunkami terenowymi, mogą być tworzone, za zgodą Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, obwody łowieckie o mniejszej powierzchni.


Art. 24. 1. Obwody łowieckie dzielą się na obwody łowieckie leśne i polne. 2. Obwód łowiecki leśny jest to obszar, w którym grunty leśne stanowią co najmniej 40% ogólnej powierzchni tego obszaru. 3. Obwód łowiecki polny jest to obszar, w którym grunty leśne stanowią mniej niż 40% ogólnej powierzchni tego obszaru.


Art. 25. Obwody łowieckie są tworzone przy uwzględnieniu następujących zasad: 1) optymalnego zaspokojenia potrzeb w zakresie ochrony, zachowania i rozwoju preferowanych gatunków zwierzyny, 2) unikania dzielenia zbiorników wodnych, 3) ustalania przebiegu granic po naturalnych lub wyraźnych znakach w terenie.


Art. 26. W skład obwodów łowieckich nie wchodzą: 1) parki narodowe i rezerwaty przyrody, 2) tereny w granicach administracyjnych miast; jeżeli jednak granice te obejmują większe obszary leśne lub rolne, z obszarów tych może być utworzony obwód łowiecki lub mogą one być włączone do innych obwodów łowieckich, 3) tereny zajęte przez miejscowości nie zaliczane do miast, w granicach obejmujących zabudowania mieszkalne i gospodarcze z podwórzami, placami i ulicami oraz drogami wewnątrz tych miejscowości, 4) budowle, zakłady i urządzenia, tereny przeznaczone na cele społeczne, kultu religijnego, przemysłowe, handlowe, składowe, transportowe i inne cele gospodarcze oraz obiekty o charakterze zabytkowym i specjalnym, w granicach ich ogrodzeń.


Art. 27. 1. Podziału obszaru kraju na obwody łowieckie oraz zmiany granic tych obwodów dokonuje w obrębie województwa właściwy wojewoda, w drodze rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii właściwego dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe i Polskiego Związku Łowieckiego. 2. Jeżeli obwód łowiecki ma się znajdować w obszarze więcej niż jednego województwa, rozporządzenie, o którym mowa w ust. 1, wydaje wojewoda właściwy dla przeważającego obszaru gruntów w uzgodnieniu z wojewodą właściwym dla pozostałego gruntu. 3. Podział na obwody łowieckie obszarów gruntów pozostających w zarządzie organów wojskowych lub przydzielonych tym organom do wykorzystania oraz zmiana granic tych obwodów odbywa się w porozumieniu z tymi organami.


Art. 28. 1. Obwody łowieckie wydzierżawia się kołom łowieckim Polskiego Związku Łowieckiego. 2. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa może wyłączać obwody łowieckie z wydzierżawiania i przekazywać je w zarząd z przeznaczeniem na ośrodki hodowli zwierzyny, w których - oprócz polowania - realizowane są cele związane w szczególności z: 1) prowadzeniem wzorcowego zagospodarowania łowisk, wdrażaniem nowych osiągnięć naukowych i praktycznych z zakresu łowiectwa, 2) prowadzeniem badań naukowych, 3) odtwarzaniem populacji zanikających gatunków zwierząt dziko żyjących, 4) hodowlą rodzimych gatunków zwierząt łownych w celu zasiedlania łowisk, 5) hodowlą zwierząt łownych szczególnie pożytecznych w biocenozach leśnych, 6) prowadzeniem szkoleń z zakresu łowiectwa. 3. Ośrodki hodowli zwierzyny mogą być prowadzone za zgodą Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa przez: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, Polski Związek Łowiecki, instytucje naukowo-dydaktyczne oraz inne jednostki, które do dnia wejścia w życie ustawy prowadziły takie ośrodki. Prawo do prowadzenia ośrodków hodowli zwierzyny jest niezbywalne. 4. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa po zasięgnięciu opinii Polskiego Związku Łowieckiego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady przekazywania w zarząd obwodów łowieckich wyłączonych z wydzierżawiania.


Art. 29. 1. Obwody łowieckie wydzierżawiają na wniosek Polskiego Związku Łowieckiego, po zasięgnięciu opinii zarządu gminy: 1) obwody łowieckie leśne - dyrektor regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, 2) obwody łowieckie polne - wojewoda. 2. Obwody łowieckie wydzierżawia się na czas nie krótszy niż 10 lat. Po upływie tego okresu dotychczasowemu dzierżawcy przysługuje pierwszeństwo w zawarciu umowy dzierżawy na dalszy okres. 3. W przypadku podziału obwodu łowieckiego dotychczasowemu dzierżawcy lub zarządcy przysługuje prawo wyboru dzierżawy lub zarządzania jednym z obwodów łowieckich powstałych z podziału. 4. W przypadku podziału obwodu łowieckiego lub zmiany jego granic następuje rozliczenie z jego dotychczasowym dzierżawcą lub zarządcą z tytułu nadpłaconego czynszu dzierżawnego oraz nakładów na zagospodarowanie, poniesionych w ostatnich 2 latach przed dokonaniem tego podziału lub zmian. Kwotę ustaloną w rozliczeniu wypłaca ustępującemu dzierżawcy lub zarządcy dzierżawca lub zarządca nowo utworzonego obwodu łowieckiego.


Art. 3. Celem łowiectwa jest: 1) ochrona, zachowanie różnorodności i gospodarowanie populacjami zwierząt łownych, 2) ochrona i kształtowanie środowiska przyrodniczego na rzecz poprawy warunków bytowania zwierzyny, 3) uzyskiwanie możliwie wysokiej kondycji osobniczej i jakości trofeów oraz właściwej liczebności populacji poszczególnych gatunków zwierzyny przy zachowaniu równowagi środowiska przyrodniczego, 4) spełnianie potrzeb społecznych w zakresie uprawiania myślistwa, kultywowania tradycji oraz krzewienia etyki i kultury łowieckiej.


Art. 30. 1. W przypadku nieusprawiedliwionego niezrealizowania rocznego planu łowieckiego dzierżawcy obwodów łowieckich obowiązani są do udziału w kosztach ochrony lasu przed zwierzyną. 2. Udział w kosztach, o których mowa w ust. 1, uwzględnia się w wysokości czynszu za dzierżawę obwodu łowieckiego. 3. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w porozumieniu z Ministrem Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej oraz po zasięgnięciu opinii Polskiego Związku Łowieckiego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady wydzierżawiania obwodów łowieckich i ustalania czynszu dzierżawnego, udziału przez dzierżawców obwodów łowieckich w kosztach ochrony lasu przed zwierzyną, o których mowa w ust. 1, oraz wzór umowy dzierżawnej.


Art. 31. 1. Wydzierżawiający obowiązany jest rozliczyć otrzymany czynsz dzierżawny między nadleśnictwami i gminami. 2. Nadleśnictwu przypada czynsz odpowiadający powierzchni państwowych gruntów leśnych, a gminom - odpowiadający pozostałej powierzchni obwodu łowieckiego. 3. Za obwody łowieckie wyłączone z wydzierżawiania zarządcy tych obwodów uiszczają ekwiwalent równy wysokości średniego czynszu za dzierżawę, stosowanego w obwodach łowieckich, wydzierżawionych na obszarze danej gminy lub gmin sąsiednich, a należność rozliczają według zasad określonych w ust. 1 i 2. Rozdział 6 Polski Związek Łowiecki


Art. 32. 1. Polski Związek Łowiecki jest zrzeszeniem osób fizycznych i prawnych, które czynnie uczestniczą w ochronie i rozwoju populacji zwierząt łownych oraz działają na rzecz ochrony przyrody. 2. Polski Związek Łowiecki posiada osobowość prawną i działa na podstawie ustawy oraz statutu nadanego, w drodze rozporządzenia, przez Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. 3. Nadzór nad działalnością Polskiego Związku Łowieckiego sprawuje Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.


Art. 33. 1. Koła łowieckie zrzeszają osoby fizyczne i są podstawowym ogniwem organizacyjnym w Polskim Związku Łowieckim w realizacji celów i zadań łowiectwa. 2. Koła łowieckie posiadają osobowość prawną i ponoszą odpowiedzialność za swoje zobowiązania. 3. Członkowie koła łowieckiego odpowiadają solidarnie i bez ograniczeń za zobowiązania koła. 4. Organizacje wojewódzkie Polskiego Związku Łowieckiego koordynują działalność kół łowieckich oraz osób fizycznych zrzeszonych w Polskim Związku Łowieckim, zamieszkujących na terenie regionu, a nie będących członkami kół łowieckich.


Art. 34. Do zadań Polskiego Związku Łowieckiego należy: 1) prowadzenie gospodarki łowieckiej, 2) troska o rozwój łowiectwa i współdziałanie z administracją rządową i samorządową, jednostkami organizacyjnymi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe i parkami narodowymi oraz organizacjami społecznymi w ochronie środowiska przyrodniczego, w zachowaniu i rozwoju populacji zwierząt łownych i innych zwierząt dziko żyjących, 3) pielęgnowanie historycznych wartości kultury materialnej i duchowej łowiectwa, 4) ustalanie kierunków i zasad rozwoju łowiectwa oraz funkcjonowania organów zrzeszenia, 5) czuwanie nad przestrzeganiem przez członków Polskiego Związku Łowieckiego prawa, zasad etyki, obyczajów i tradycji łowieckich, 6) prowadzenie dyscyplinarnego sądownictwa łowieckiego, 7) organizowanie szkolenia w zakresie prawidłowego łowiectwa i strzelectwa myśliwskiego, 8) prowadzenie i popieranie działalności wydawniczej i wystawienniczej o tematyce łowieckiej, 9) współpraca z pokrewnymi organizacjami zagranicznymi, 10) wspieranie i prowadzenie prac naukowych w zakresie gospodarowania zwierzyną, 11) prowadzenie i popieranie hodowli użytkowych psów myśliwskich, 12) realizacja innych zadań zleconych przez Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.


Art. 35. 1. Działalność Polskiego Związku Łowieckiego jest finansowana z funduszy własnych, składek członkowskich, zapisów i darowizn oraz dochodów z działalności gospodarczej. 2. Dochód z działalności gospodarczej Polskiego Związku Łowieckiego służy wyłącznie realizacji jego celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między członków. 3. Przepisy regulujące zasady gospodarki finansowej stowarzyszeń stosuje się odpowiednio do gospodarki finansowej Polskiego Związku Łowieckiego. Rozdział 7 Straż łowiecka


Art. 36. 1. Tworzy się Państwową Straż Łowiecką jako umundurowaną i uzbrojoną formację podległą wojewodzie. 2. Dzierżawcy i zarządcy obwodów łowieckich mają obowiązek zatrudnić co najmniej jednego strażnika, którego zadaniem jest ochrona zwierzyny i prowadzenie gospodarki łowieckiej. 3. Straż łowiecką stanowią: 1) Państwowa Straż Łowiecka, 2) strażnicy łowieccy zatrudnieni przez dzierżawców i zarządców obwodów łowieckich.


Art. 37. Zadaniem Państwowej Straży Łowieckiej jest kontrola realizacji przepisów ustawy, a w szczególności w zakresie: 1) ochrony zwierzyny, 2) zwalczania kłusownictwa i wszelkiego szkodnictwa łowieckiego, 3) zwalczania przestępstw i wykroczeń w zakresie łowiectwa, 4) kontroli legalności skupu i obrotu zwierzyną.


Art. 38. 1. Strażnikiem Państwowej Straży Łowieckiej oraz strażnikiem łowieckim może być osoba, która: 1) posiada obywatelstwo polskie, 2) ukończyła 21 lat, 3) korzysta z pełni praw publicznych, 4) posiada odpowiednie kwalifikacje zawodowe, 5) cieszy się nienaganną opinią, 6) posiada dobry stan zdrowia, 7) nie była karana sądownie, 8) ukończyła z wynikiem pozytywnym przeszkolenie według programu opracowanego przez Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych. 2. Strażnicy Państwowej Straży Łowieckiej są pracownikami urzędów wojewódzkich.


Art. 39. 1. Na terenach obwodów łowieckich ochroną zwierzyny oraz mienia dzierżawców i zarządców, zwalczaniem przestępstw i wykroczeń w zakresie szkodnictwa łowieckiego, popełnianych w obwodach łowieckich polnych i leśnych, zajmują się strażnicy Państwowej Straży Łowieckiej, na zasadach określonych w Kodeksie postępowania karnego i Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia. 2. Strażnicy Państwowej Straży Łowieckiej przy wykonywaniu zadań określonych w ust. 1 mają prawo do: 1) legitymowania osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia w celu ustalenia ich tożsamości, 2) nakładania i ściągania grzywien w drodze mandatu karnego za wykroczenia popełniane na terenach obwodów łowieckich w zakresie szkodnictwa łowieckiego, 3) dokonywania w obwodach łowieckich oraz w ich bezpośrednim sąsiedztwie kontroli środków transportu w celu sprawdzenia ich ładunku i przeglądania zawartości bagaży w razie zaistnienia uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia, 4) przeszukiwania pomieszczeń i innych miejsc w przypadkach uzasadnionego podejrzenia o popełnienie przestępstwa, na zasadach określonych w Kodeksie postępowania karnego, 5) ujęcia sprawcy przestępstwa lub wykroczenia na gorącym uczynku lub w pościgu podjętym bezpośrednio po popełnieniu przestępstwa i doprowadzenia do jednostki Policji, 6) odbierania za pokwitowaniem przedmiotów pochodzących z przestępstwa lub wykroczenia oraz narzędzi i środków służących do ich popełnienia, 7) prowadzenia dochodzeń oraz wnoszenia i popierania aktu oskarżenia w postępowaniu uproszczonym, jeżeli przedmiotem przestępstwa jest zwierzyna, w trybie i na zasadach określonych w Kodeksie postępowania karnego, 8) prowadzenia postępowania w sprawach o wykroczenia oraz udziału w rozprawach przed kolegium do spraw wykroczeń w charakterze oskarżyciela publicznego i wnoszenia środków zaskarżania do sądu rejonowego od rozstrzygnięć kolegium do spraw wykroczeń w sprawach zwalczania wykroczeń w zakresie szkodnictwa łowieckiego, 9) dokonywania kontroli podmiotów prowadzących skup i przerób dziczyzny w zakresie sprawdzania źródeł jej pochodzenia, 10) noszenia broni palnej krótkiej, 11) noszenia ręcznego miotacza gazowego, 12) żądania niezbędnej pomocy od instytucji państwowych, zwracania się o taką pomoc do jednostek gospodarczych, organizacji społecznych, jak również w nagłych przypadkach do każdego obywatela o udzielenie doraźnej pomocy na zasadach określonych w przepisach o Policji, określających szczegółowo zasady żądania takiej pomocy. 3. Strażnik Państwowej Straży Łowieckiej może, wobec osób uniemożliwiających wykonywanie przez niego czynności określonych w ustawie, stosować środki przymusu bezpośredniego w postaci: 1) siły fizycznej, 2) chemicznych środków obezwładniających w postaci ręcznego miotacza gazu. 4. Zastosowanie przez strażnika Państwowej Straży Łowieckiej środków przymusu bezpośredniego, o których mowa w ust. 3, powinno odpowiadać potrzebom wynikającym z istniejącej sytuacji i zmierzać do podporządkowania się osoby wydanym poleceniom. 5. Jeżeli zastosowanie środków przymusu bezpośredniego, o których mowa w ust. 3, okazało się niewystarczające lub ich użycie ze względu na okoliczności danego zdarzenia nie jest możliwe, strażnik Państwowej Straży Łowieckiej ma prawo użycia broni palnej w następujących przypadkach: 1) w celu odparcia bezpośredniego i bezprawnego zamachu na życie własne lub innej osoby, 2) przeciwko osobie, która usiłuje bezprawnie, przemocą odebrać broń palną strażnikowi lub innej osobie uprawnionej do posiadania broni palnej, 3) przeciwko osobie nie podporządkowującej się wezwaniu do natychmiastowego porzucenia broni lub innego niebezpiecznego narzędzia, którego użycie zagrozić może życiu lub zdrowiu strażnika albo innej osobie. 6. Użycie broni palnej powinno następować w sposób wyrządzający najmniejszą szkodę osobie, przeciwko której użyto broni, i nie może zmierzać do pozbawienia jej życia, a także narazić na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia innych osób. 7. Do wykonywania przez strażnika Państwowej Straży Łowieckiej czynności, o których mowa w ust. 2, a także do użycia przez niego środków przymusu, o których mowa w ust. 3 i 5, stosuje się odpowiednio przepisy o Policji. 8. Strażnikowi Państwowej Straży Łowieckiej wykonującemu obowiązki na terenach obwodów łowieckich przysługują uprawnienia określone odrębnymi przepisami odnoszącymi się do: 1) Straży Ochrony Przyrody - w zakresie przestrzegania przepisów o ochronie przyrody, 2) Państwowej Straży Rybackiej - w zakresie kontroli legalności dokonywania połowu, 3) strażników leśnych - w zakresie zwalczania szkodnictwa leśnego. 9. Czynności, o których mowa w ust. 3, powinny być wykonywane w sposób możliwie najmniej naruszający dobra osobiste osoby, w stosunku do której zostały podjęte. 10. Na sposób przeprowadzenia czynności, o których mowa w ust. 2, przysługuje zażalenie do prokuratora. 11. Strażnicy Państwowej Straży Łowieckiej przy wykonywaniu czynności służbowych korzystają z ochrony prawnej przewidzianej w przepisach Kodeksu karnego dla funkcjonariusza publicznego.


Art. 4. 1. Gospodarka łowiecka jest to działalność w zakresie ochrony, hodowli i pozyskiwania zwierzyny. 2. Polowanie oznacza: 1) tropienie, strzelanie z myśliwskiej broni palnej, łowienie sposobami dozwolonymi zwierzyny żywej, 2) łowienie zwierzyny przy pomocy ptaków łowczych, za zezwoleniem Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, - zmierzające do wejścia w jej posiadanie. 3. Kłusownictwo oznacza działanie zmierzające do wejścia w posiadanie zwierzyny w sposób nie będący polowaniem albo z naruszeniem warunków dopuszczalności polowania.


Art. 40. 1. Strażnicy, o których mowa w art. 36 ust. 3 pkt 2, wykonując zadania współdziałają z Państwową Strażą Łowiecką. Przy wykonywaniu czynności służbowych przysługują im uprawnienia oraz obowiązują zasady, o których mowa w art. 39 ust. 2 pkt 1, 2, 5, 6, 8 i 11, ust. 3, ust. 4 oraz ust. 8-11. 2. Przy wykonywaniu czynności, o których mowa w ust. 1, strażnik łowiecki ma obowiązek nosić odznakę strażnika oraz na żądanie okazywać legitymację służbową.


Art. 41. 1. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych i Ministrem Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe wymogi kwalifikacji zawodowych, wzory legitymacji oraz umundurowania strażników Państwowej Straży Łowieckiej, a także szczegółowe kwalifikacje zawodowe, wzór oznaki i legitymacji strażnika łowieckiego. 2. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady: 1) współdziałania Państwowej Straży Łowieckiej z Policją i Polskim Związkiem Łowieckim, 2) posiadania, ewidencjonowania i przechowywania broni palnej, amunicji oraz ręcznych miotaczy gazu w siedzibach straży. 3. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady posiadania, ewidencjonowania, przechowywania i używania w Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy Państwowe, w parkach narodowych, w Polskim Związku Łowieckim oraz u zarządców i dzierżawców obwodów łowieckich, na okaziciela, broni myśliwskiej o lufach gładkich i gwintowanych oraz amunicji do tej broni. Rozdział 8 Wykonywanie polowania


Art. 42. 1. Polowanie może być wykonywane za zgodą dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego. 2. Do wykonywania polowania uprawnia dowód członkostwa Polskiego Związku Łowieckiego potwierdzający uzyskanie odpowiednich uprawnień oraz pozwolenie na posiadanie broni myśliwskiej lub inny dokument uprawniający do jej posiadania. 3. Warunkiem uzyskania uprawnień do wykonywania polowania jest złożenie egzaminu przed komisją powołaną przez Polski Związek Łowiecki. 4. Do wykonywania polowania indywidualnego, poza dokumentami określonymi w ust. 2, jest wymagane pisemne upoważnienie wydane przez dzierżawcę lub zarządcę obwodu łowieckiego. 5. Bezpośrednio po pozyskaniu zwierzyny, a przed podjęciem przez osobę uprawnioną do wykonywania polowania czynności transportowych, tusze łosi, jeleni, danieli, muflonów, saren i dzików podlegają znakowaniu. Obowiązek znakowania dotyczy również spreparowanych poroży zwierzyny.


Art. 43. 1. Cudzoziemcy nie będący członkami Polskiego Związku Łowieckiego mogą wykonywać polowanie po wykupieniu polowania w przedsiębiorstwach posiadających koncesję, o której mowa w art. 17 pkt 3, bądź na podstawie zgody Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. 2. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych, po zasięgnięciu opinii Polskiego Związku Łowieckiego określi, w drodze rozporządzenia: 1) szczegółowe zasady uzyskiwania uprawnień do wykonywania polowania oraz tryb ich zawieszania i cofania, 2) szczegółowe zasady powoływania komisji egzaminacyjnej oraz zakres i tryb przeprowadzania egzaminów, 3) wzory dokumentów stwierdzających posiadanie odpowiednich kwalifikacji i wynikających z nich uprawnień. 3. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa po zasięgnięciu opinii Polskiego Związku Łowieckiego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i warunki wykonywania polowania przez obywateli polskich i cudzoziemców oraz znakowania, o którym mowa w art. 42 ust. 5.


Art. 44. 1. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w porozumieniu z Ministrem Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej i po zasięgnięciu opinii Państwowej Rady Ochrony Przyrody oraz Polskiego Związku Łowieckiego określi, w drodze rozporządzenia, dla obszaru całego kraju lub jego części, okresy polowań na zwierzęta łowne. 2. Wojewoda jest uprawniony do skracania, w uzasadnionych przypadkach, okresów polowań na terenie województwa, po zasięgnięciu opinii Polskiego Związku Łowieckiego. 3. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, po zasięgnięciu opinii Państwowej Rady Ochrony Przyrody, może zezwolić na dokonanie odstrzału lub odłowu zwierzyny dla celów naukowych z pominięciem okresów ochronnych. 4. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa po zasięgnięciu opinii Państwowej Rady Ochrony Przyrody oraz Polskiego Związku Łowieckiego określi, w drodze rozporządzenia, listę zwierząt zaliczonych do szkodników łowieckich oraz sposoby ograniczania ich populacji.


Art. 45. 1. W przypadku nadmiernego zagęszczenia zwierzyny, zagrażającego trwałości lasów, dyrektor regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe po zasięgnięciu opinii regionalnej organizacji Polskiego Związku Łowieckiego wydaje decyzję administracyjną, nakazującą dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego wykonanie odłowu lub odstrzału redukcyjnego zwierzyny. 2. Jeżeli dzierżawca obwodu łowieckiego nie realizuje rocznego planu łowieckiego w zakresie pozyskania zwierzyny, nadleśniczy Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe wydaje postanowienie o zastosowaniu odstrzału zastępczego zwierzyny, według zasad określonych w umowie dzierżawy obwodu łowieckiego. 3. W przypadku szczególnego zagrożenia w prawidłowym funkcjonowaniu obiektów produkcyjnych i użyteczności publicznej przez zwierzynę, wojewoda, w porozumieniu z Polskim Związkiem Łowieckim, może wydać decyzję o odłowie lub odstrzale redukcyjnym zwierzyny. 4. Odstrzały redukcyjne i zastępcze zwierzyny mogą przeprowadzać wyłącznie osoby uprawnione do wykonywania polowania. Rozdział 9 Szkody łowieckie


Art. 46. Dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego obowiązany jest do wynagradzania szkód wyrządzonych: 1) w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny, 2) przy wykonywaniu polowania.


Art. 47. 1. Właściciele lub posiadacze gruntów rolnych i leśnych powinni, zgodnie z potrzebami, współdziałać z dzierżawcami i zarządcami obwodów łowieckich w zabezpieczaniu gruntów przed szkodami, o których mowa w art. 46. 2. W przypadku gdy pomiędzy właścicielem lub posiadaczem gruntu a dzierżawcą lub zarządcą obwodu łowieckiego powstał spór o wysokość wynagrodzenia za szkody, o których mowa w art. 46, strony mogą zwrócić się do właściwego ze względu na miejsce powstałej szkody organu gminy w celu mediacji dla polubownego rozstrzygnięcia sporu.


Art. 48. Odszkodowanie nie przysługuje: 1) osobom, którym przydzielono grunty stanowiące własność Skarbu Państwa jako deputaty rolne na gruntach leśnych, 2) posiadaczom uszkodzonych upraw lub płodów rolnych, którzy nie dokonali ich sprzętu w terminie odbiegającym więcej niż 14 dni od zakończenia okresu zbioru tego gatunku roślin w danym regionie, określonego przez wojewodę, 3) posiadaczom uszkodzonych upraw lub plonów rolnych, którzy nie wyrazili zgody na budowę przez dzierżawcę lub zarządcę obwodu łowieckiego urządzeń lub wykonywanie zabiegów zapobiegających szkodom, 4) za szkody nie przekraczające wartości 100 kg żyta w przeliczeniu na 1 hektar uprawy, 5) za szkody powstałe w płodach złożonych w sterty, stogi i kopce, w bezpośrednim sąsiedztwie lasu, 6) za szkody w uprawach rolnych założonych z rażącym naruszeniem zasad agrotechnicznych.


Art. 49. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w porozumieniu z Ministrem Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb szacowania szkód oraz wypłat odszkodowań za szkody w uprawach i płodach rolnych.


Art. 5. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa po zasięgnięciu opinii Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej oraz Państwowej Rady Ochrony Przyrody i Polskiego Związku Łowieckiego ustali, w drodze rozporządzenia, listę gatunków zwierząt łownych. Rozdział 2 Organy administracji w zakresie łowiectwa


Art. 50. 1. Skarb Państwa odpowiada za szkody wyrządzone przez zwierzęta łowne objęte całoroczną ochroną. 2. Za szkody, o których mowa w ust. 1, wyrządzone na terenach obwodów łowieckich leśnych, odszkodowania wypłaca Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe ze środków budżetu państwa, a na terenach obwodów łowieckich polnych i terenach nie wchodzących w skład obwodów łowieckich - wojewodowie. Rozdział 10 Przepisy karne


Art. 51. 1. Kto: 1) strzela do zwierzyny w odległości mniejszej niż 500 m od miejsca zebrań publicznych w czasie ich trwania lub w odległości mniejszej niż 100 m od zabudowań mieszkalnych, 2) wybiera jaja, pisklęta lub niszczy gniazda ptaków łownych, 3) przetrzymuje zwierzynę bez odpowiedniego zezwolenia, 4) pozyskuje zwierzynę inną lub w większej liczbie, niż przewiduje upoważnienie wydane przez dzierżawcę lub zarządcę obwodu łowieckiego, 5) niszczy urządzenia łowieckie, - podlega karze grzywny. 2. W przypadkach określonych w ust. 1 orzekanie następuje w trybie przepisów o postępowaniu w sprawach o wykroczenia.


Art. 52. Kto: 1) wytwarza, przechowuje lub wprowadza do obrotu narzędzia i urządzenia określone w art. 53 pkt 5, a służące z przeznaczenia do kłusownictwa, 2) wchodzi w posiadanie bezprawnie pozyskanej tuszy lub trofeów zwierząt łownych, 3) bez posiadania koncesji wprowadza do obrotu zwierzynę żywą lub mięso zwierzyny ubitej, 4) hoduje lub utrzymuje bez zezwolenia charty rasowe lub ich mieszańce, 5) sprawując zarząd z ramienia dzierżawcy, a w obwodach nie wydzierżawionych z ramienia zarządcy, zezwala na polowanie osobie nieuprawnionej do wykonywania polowania lub na przekroczenie zatwierdzonego w planie łowieckim pozyskania zwierzyny, - podlega karze pozbawienia wolności do roku, ograniczenia wolności albo grzywny.


Art. 53. Kto: 1) poluje na przelotne ptactwo łowne na wybrzeżu morskim w pasie 3000 m od brzegu w głąb morza lub 5000 m w głąb lądu, 2) poluje z chartami lub ich mieszańcami, 3) poluje w czasie ochronnym, 4) poluje nie posiadając uprawnień do polowania, 5) wchodzi w posiadanie zwierzyny za pomocą broni i amunicji innej niż myśliwska, środków i materiałów wybuchowych, trucizn, karmy o właściwościach odurzających, sztucznego światła, lepów, wnyków, żelaz, sieci, dołów, samostrzałów lub rozkopywania nor i innych niedozwolonych środków, 6) nie będąc uprawnionym do polowania wchodzi w posiadanie zwierzyny, - podlega karze pozbawienia wolności do lat 5.


Art. 54. 1. W razie skazania za czyny wymienione w art. 52 i art. 53, sąd może orzec przepadek broni, pojazdów, narzędzi i psów, przy użyciu których dokonane zostało przestępstwo, a także przepadek trofeów, tusz zwierzyny i ich części. 2. Orzeczenie o przepadku, o którym mowa w ust. 1, może dotyczyć również przedmiotów nie stanowiących własności sprawcy. Rozdział 11 Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe


Art. 55. W ustawie z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 41, poz. 324, z 1990 r. Nr 26, poz. 149, Nr 34, poz. 198 i Nr 86, poz. 504, z 1991 r. Nr 31, poz. 128, Nr 41, poz. 179, Nr 73, poz. 321, Nr 105, poz. 452, Nr 106, poz. 457 i Nr 107, poz. 460, z 1993 r. Nr 28, poz. 127, Nr 47, poz. 212 i Nr 134, poz. 646, z 1994 r. Nr 27, poz. 96 i Nr 127, poz. 627 oraz z 1995 r. Nr 60, poz. 310, Nr 85, poz. 426, Nr 90, poz. 446 i Nr 141, poz. 700) w art. 11: 1) w ust. 1 po pkt 14 dodaje się pkt 15 w brzmieniu: "15) obrotu w kraju i z zagranicą zwierzyną żywą oraz tuszami zwierzyny i ich częściami, z wyłączeniem sprzedaży dokonywanej przez dzierżawców i zarządców obwodów łowieckich na terenie kraju, a także sprzedaży usług turystycznych obejmujących polowania w kraju dla cudzoziemców i polowania za granicą."; 2) po ust. 6 dodaje się ust. 7 w brzmieniu: "7. Zasady udzielania koncesji, o których mowa w ust. 1 pkt 15, określają przepisy prawa łowieckiego.".


Art. 56. W ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. Nr 101, poz. 444, z 1992 r. Nr 21, poz. 85 i Nr 54, poz. 254 oraz z 1994 r. Nr 1, poz. 3 i Nr 127, poz. 627) w art. 47 w ust. 8 w pkt 1 wyrazy "strażników łowieckich" zastępuje się wyrazami "Państwowej Straży Łowieckiej".


Art. 57. W ustawie z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 114, poz. 492, z 1992 r. Nr 54, poz. 254 i z 1994 r. Nr 89, poz. 415) w art. 18 w ust. 8 w pkt 1 wyrazy "strażników łowieckich" zastępuje się wyrazami "Państwowej Straży Łowieckiej".


Art. 58. 1. Przedsiębiorstwa zajmujące się sprzedażą polowań dla cudzoziemców oraz eksportem, obrotem zwierzyny żywej oraz tusz zwierzyny mogą realizować umowy zawarte przed dniem wejścia w życie ustawy przez okres 6 miesięcy od dnia jej wejścia w życie. 2. Po upływie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, działalność, o której mowa w ust. 1, może być prowadzona po uzyskaniu koncesji.


Art. 59. 1. Dotychczasowe zrzeszenie Polski Związek Łowiecki staje się Polskim Związkiem Łowieckim w rozumieniu ustawy. 2. Koła łowieckie utworzone na podstawie dotychczasowych przepisów i istniejące w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy stają się kołami łowieckimi w jej rozumieniu. 3. Uprawnienia do wykonywania polowania nabyte przed dniem wejścia w życie ustawy zachowują swoją moc i stają się uprawnieniami do wykonywania polowania w jej rozumieniu.


Art. 6. Naczelnym organem administracji rządowej w zakresie łowiectwa jest Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.


Art. 60. 1. Obwody łowieckie utworzone na podstawie dotychczasowych przepisów stają się obwodami łowieckimi w rozumieniu niniejszej ustawy. 2. Obwody wyłączone z wydzierżawienia na podstawie dotychczasowych przepisów stają się ośrodkami hodowli zwierzyny w rozumieniu niniejszej ustawy, pod warunkiem, że w ciągu 1 roku od dnia jej wejścia w życie dostosują realizowane cele do wymogów określonych w art. 28 ust. 2.


Art. 61. Umowy dzierżawy obwodów łowieckich zawarte przed dniem wejścia w życie ustawy tracą swoją ważność z dniem 31 marca 1997 r.


Art. 62. Przepisy wydane na podstawie ustawy, o której mowa w art. 63, zachowują swoją moc, o ile nie są sprzeczne z niniejszą ustawą, nie dłużej jednak niż w okresie 1 roku od dnia jej wejścia w życie.


Art. 63. Traci moc ustawa z dnia 17 czerwca 1959 r. o hodowli, ochronie zwierząt łownych i prawie łowieckim (Dz.U. z 1973 r. Nr 33, poz. 197, z 1990 r. Nr 34, poz. 198 i z 1991 r. Nr 101, poz. 444).


Art. 64. Ustawa wchodzi w życie po upływie 60 dni od dnia ogłoszenia.


Art. 7. Administrację w zakresie łowiectwa sprawują wojewodowie, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Rozdział 3 Zasady gospodarki łowieckiej


Art. 8. 1. Gospodarka łowiecka prowadzona jest w obwodach łowieckich przez dzierżawców lub zarządców. 2. Odstrzały redukcyjne zwierząt łownych w parkach narodowych i rezerwatach, prowadzone w oparciu o przepisy o ochronie przyrody, odbywają się na zasadach określonych w ustawie i zgodnie z obowiązującymi okresami ochronnymi i kryteriami selekcji. 3. Gospodarka łowiecka prowadzona jest na zasadach określonych w ustawie i w oparciu o: 1) roczne plany łowieckie ustalane przez dzierżawców obwodów łowieckich, opiniowane przez zarząd gminy i zatwierdzane przez nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, a w obwodach nie wydzierżawionych ustalane przez zarządców tych obwodów i zatwierdzane przez dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, 2) wieloletnie łowieckie plany hodowlane ustalane przez dyrektorów regionalnych dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w porozumieniu z wojewodami i Polskim Związkiem Łowieckim. 4. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w porozumieniu z Ministrem Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej oraz po zasięgnięciu opinii Polskiego Związku Łowieckiego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady sporządzania i zatwierdzania planów, o których mowa w ust. 3.


Art. 9. 1. Ochrona zwierzyny - poza zasadami określonymi w przepisach o ochronie przyrody - obejmuje tworzenie warunków bezpiecznego bytowania zwierzyny, a w szczególności: 1) zwalczanie kłusownictwa i wszelkich zjawisk szkodnictwa łowieckiego, 2) zakaz - poza polowaniami i odłowami - płoszenia, chwytania, przetrzymywania, ranienia i zabijania zwierzyny, 3) zakaz wybierania jaj i piskląt oraz niszczenia lęgowisk, nor i gniazd ptasich. 2. Zakaz chwytania i przetrzymywania zwierzyny, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, nie dotyczy szczególnych przypadków, na które wyrazi uprzednio zgodę wojewoda.


Ustawa z dnia 24 listopada 1995 r. o nasiennictwie Rozdział 1 Przepisy ogólne

Art. 1. 1. Ustawa reguluje sprawy: 1) hodowli i oceny odmian roślin uprawnych, 2) praw i obowiązków hodowców odmian roślin oraz praw twórców tych odmian, 3) wytwarzania, obrotu oraz oceny i kontroli materiału siewnego. 2. Przepisów ustawy nie stosuje się do rosnących w lesie drzew, krzewów i roślin zielnych, z wyjątkiem przepisów dotyczących wyłącznego prawa hodowcy do odmiany.


Art. 10. 1. Przed wydaniem decyzji w sprawie wpisania odmiany do rejestru podlega ona urzędowym badaniom i ocenie, chyba że z wniosku o wpisanie odmiany do rejestru wynika, że nie zostały spełnione wymagania określone w art. 6 ust. 1. 2. Jeżeli do rejestru zgłoszono dwie lub więcej odmian oryginalnych nie różniących się istotnie od siebie, do rejestru wpisuje się odmianę zgłoszoną wcześniej.


Art. 11. 1. Zgłoszenie odmiany do rejestru, jej urzędowe badanie, wpisanie do rejestru i utrzymywanie jej wpisu w rejestrze podlega opłacie rejestrowej. 2. Jeżeli hodowca odmiany zgłoszonej do rejestru zalega ponad 30 dni z uiszczeniem opłaty rejestrowej za urzędowe badanie tej odmiany, można nie rozpoczynać lub przerwać to badanie. 3. W uzasadnionych gospodarczo przypadkach lub jeżeli wynika to z porozumień międzynarodowych, których Rzeczpospolita Polska jest stroną, Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej może całkowicie lub częściowo zwolnić hodowcę odmiany z obowiązku uiszczenia opłaty rejestrowej.


Art. 12. 1. Hodowcy przysługuje prawo wglądu do rejestru w odniesieniu do jego odmiany. 2. Udostępnienie instytucjom lub organizacjom zagranicznym danych i informacji zawartych w rejestrze może następować tylko w przypadkach określonych odpowiednimi porozumieniami międzynarodowymi, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.


Art. 13. 1. Wszelkie sprawy związane z urzędowym badaniem i oceną odmian, prowadzeniem rejestru, przyznawaniem hodowcy wyłącznego prawa do odmiany oraz z lustracją hodowli odmian należą do właściwości Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych, zwanego dalej "Centralnym Ośrodkiem". 2. Centralny Ośrodek może zlecać przeprowadzanie urzędowych badań odmian innym wykonawcom, a także uznawać za równorzędne badania przeprowadzone przez inne osoby fizyczne lub prawne albo jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej.


Art. 14. 1. Centralny Ośrodek jest państwową jednostką organizacyjną podległą Ministrowi Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej i ma prawo używania pieczęci okrągłej z godłem państwa. 2. Centralny Ośrodek prowadzi gospodarkę finansową na zasadach określonych przepisami prawa budżetowego dla państwowej jednostki budżetowej.


Art. 15. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, w drodze rozporządzenia, nada Centralnemu Ośrodkowi statut, w którym określi jego organizację, szczegółowe zadania oraz tryb działania.


Art. 16. 1. Hodowcę odmiany zgłoszonej do rejestru i przyjętej do urzędowego badania obowiązuje w określonych przez Centralny Ośrodek terminach: 1) nadanie odmianie nazwy, 2) dostarczenie nieodpłatnie materiału siewnego do urzędowego badania odmiany o określonej jakości i w minimalnej ilości niezbędnej do przeprowadzania badań, 3) udzielenie informacji i wyjaśnień potrzebnych do urzędowego badania i oceny odmiany, 4) umożliwienie lustracji hodowli zachowawczej odmiany lub zachowania jej w inny sposób. 2. Przy przeprowadzaniu lustracji hodowli zachowawczej odmiany jej hodowcę obowiązuje: 1) umożliwienie przeglądu roślinnych materiałów hodowlanych i hodowlanego materiału siewnego, 2) udostępnienie do wglądu niezbędnej dokumentacji hodowlanej, 3) umożliwienie zapoznania się z warunkami organizacyjnymi i technicznymi prowadzenia hodowli zachowawczej odmiany lub zachowania jej w inny sposób, 4) udzielenie informacji i wyjaśnień w sprawach wymienionych w pkt 1-3. 3. Jeżeli nastąpiła zmiana hodowcy odmiany, nowy hodowca jest obowiązany zawiadomić o tym Centralny Ośrodek w terminie do 30 dni.


Art. 17. 1. Wpisanie odmiany do rejestru, odmowa wpisania i skreślenie odmiany z rejestru następuje w drodze decyzji Dyrektora Centralnego Ośrodka, po zasięgnięciu opinii odpowiedniej komisji do spraw rejestracji odmian. 2. W skład komisji powinni wchodzić rzeczoznawcy oraz przedstawiciele organizacji naukowych, zawodowych i gospodarczych zainteresowanych użytkowaniem odmian, wskazani przez właściwe organy, z tym że co najmniej jeden członek komisji powinien być specjalistą z zakresu genetyki i hodowli roślin. 3. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej tworzy i znosi komisje odpowiednie dla rośliny uprawnej i grupy pokrewnych roślin.


Art. 18. 1. Po wpisaniu odmiany do rejestru, jej hodowcy wydaje się świadectwo wpisania odmiany do rejestru. 2. Twórcy odmiany oryginalnej, wytworzonej w kraju lub częściowo za granicą albo odkrytej w kraju, wydaje się świadectwo jej wytworzenia lub odkrycia.


Art. 19. 1. Przeprowadza się stałe lub okresowe, urzędowe badanie i ocenę odmiany wpisanej do rejestru. 2. Przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio.


Art. 2. 1. Użyte w ustawie określenia oznaczają: 1) odmiana rośliny, zwana dalej "odmianą" - zbiorowość roślin w obrębie botanicznej jednostki systematycznej najniższego znanego stopnia: a) którą można określić przejawianymi właściwościami wynikającymi z określonego genotypu lub kombinacji genotypów, b) którą można odróżnić od każdej innej zbiorowości roślin co najmniej jedną przejawiającą się właściwością, c) która nie zmienia się po rozmnożeniu albo na końcu właściwego jej cyklu rozmnożeń lub krzyżowań, 2) mieszaniec - odmianę wytwarzaną każdorazowo przez krzyżowanie określonych zbiorowości roślin, zgodnie z określonym sposobem i kolejnością, 3) hodowla roślin - działalność zmierzająca do wytworzenia i zachowania odmian roślin uprawnych, obejmująca: a) hodowlę twórczą, mającą na celu tworzenie nowych odmian, b) hodowlę zachowawczą, mającą na celu zachowanie charakterystycznych właściwości oraz wyrównania i trwałości wytworzonych odmian, 4) twórca odmiany, zwany dalej "twórcą" - osobę fizyczną, która wytworzyła lub odkryła odmianę oryginalną, a w przypadku mieszańca - osobę fizyczną, która wytworzyła lub odkryła jedną lub więcej zbiorowości roślin wykorzystywanych przy rozpoczynaniu cyklu wytwarzania mieszańca lub określiła sposób i kolejność krzyżowania tych zbiorowości, 5) hodowca odmiany, zwany dalej "hodowcą" - osobę, która jest właścicielem roślin tej odmiany lub ich części oraz dokumentacji niezbędnej do prowadzenia hodowli zachowawczej odmiany, 6) materiał siewny - rośliny lub ich części przeznaczone do siewu, sadzenia, szczepienia i okulizacji lub tylko do rozmnażania roślin, 7) materiał szkółkarski - materiał siewny drzew i krzewów, 8) kwalifikowany materiał siewny - materiał siewny wytworzony w hodowli zachowawczej odmiany albo stanowiący jego dalsze rozmnożenie lub materiał siewny mieszańca, o stwierdzonej przez Inspekcję Nasienną tożsamości odmiany, zgodności z obowiązującymi wymaganiami jego wytwarzania oraz z wymaganiami jakościowymi, 9) standardowy materiał siewny - materiał siewny wytworzony w hodowli zachowawczej odmiany albo stanowiący jego dalsze rozmnożenie lub materiał siewny mieszańca, o stwierdzonej przez jej hodowcę tożsamości odmiany, zgodności z obowiązującymi wymaganiami jego wytwarzania oraz wymaganiami jakościowymi, 10) handlowy materiał siewny - materiał siewny odpowiadający normom i innym wymaganiom jakościowym, 11) materiał ze zbioru - rośliny lub ich części uzyskiwane z uprawy określonej odmiany nie przeznaczone do stosowania jako materiał siewny, 12) urzędowe badanie odmiany, zwane dalej "urzędowym badaniem" - badanie odmiany w celu jej urzędowej rejestracji lub przyznania jej hodowcy wyłącznego prawa do tej odmiany, 13) wartość gospodarcza odmiany - korzyść, jaką odmiana, uwzględniając całość jej właściwości wpływających na tę wartość, może przynieść w wytwarzaniu, przerobie, obrocie i użytkowaniu produktów uzyskiwanych z jej uprawy; pojedyncze niekorzystne właściwości odmiany mogą być wyrównane innymi korzystnymi właściwościami, 14) obrót materiałem siewnym: a) nabycie lub przyjęcie w komis materiału siewnego w celu jego sprzedaży, b) oferowanie do sprzedaży i sprzedaż nabytego materiału siewnego, c) oferowanie do sprzedaży i sprzedaż w zorganizowanych punktach materiału siewnego wytworzonego przez sprzedawcę, d) przywóz materiału siewnego z zagranicy. 2. Rozróżnia się odmiany: 1) oryginalne - odznaczające się odrębnością, wyrównaniem i trwałością, 2) selekcjonowane - nie różniące się istotnie od odmian macierzystych, odznaczające się wyrównaniem, trwałością i hodowane przez innych hodowców niż hodowcy odmian macierzystych. 3. Wśród odmian oryginalnych wyróżnia się odmiany pochodne odkryte lub wytworzone z odmian macierzystych lub z innych odmian pochodnych, które: 1) zachowują przejawiane charakterystyczne właściwości odmiany macierzystej wynikające z jej genotypu lub kombinacji genotypów, pomijając różnice związane ze sposobem wytworzenia odmiany pochodnej, 2) są odrębne od odmiany macierzystej. 4. Za odmianę macierzystą uważa się odmianę, w której odkryto lub z której wytworzono odmianę pochodną albo z której wywiedziono odmianę selekcjonowaną; odmiany pochodnej lub selekcjonowanej nie uważa się za odmianę macierzystą. 5. Odmianę uważa się za odrębną, jeżeli różni się istotnie od innych znanych odmian, w tym od odmian zgłoszonych lub wpisanych do urzędowych rejestrów lub innych urzędowych wykazów odmian albo do ksiąg lub innych wykazów ochrony wyłącznego prawa do odmian. 6. Odmianę uważa się za wyrównaną, jeżeli jej rośliny są wystarczająco podobne charakterystycznymi dla niej właściwościami, przy uwzględnieniu sposobu rozmnażania właściwego tej odmianie. 7. Odmianę uważa się za trwałą, jeżeli jej charakterystyczne właściwości nie zmieniają się po jej rozmnażaniu lub na końcu właściwego jej cyklu rozmnożeń albo krzyżowań. 8. Odmiana chroniona - odmiana, do której uprawniony hodowca posiada w Rzeczypospolitej Polskiej wyłączne prawo.


Art. 20. Odmianę skreśla się z rejestru, jeżeli: 1) nie jest tożsama, wyrównana lub trwała, 2) hodowca odmiany: a) zgłosił wniosek o skreślenie jej z rejestru, b) zaprzestał prowadzenia jej hodowli zachowawczej lub zachowania jej w inny sposób albo nie posiada jej materiału siewnego w ilości wystarczającej do urzędowego badania.


Art. 21. Odmianę można skreślić z rejestru, jeżeli: 1) przestała mieć zadowalającą wartość gospodarczą w zastosowaniu do odmian, u których ta wartość stanowi warunek wpisania lub utrzymania w rejestrze, 2) hodowca odmiany: a) nie dostarcza materiału siewnego lub informacji potrzebnych do jej urzędowego badania i oceny, b) nie zezwolił na przeprowadzenie lustracji hodowli zachowawczej odmiany lub zachowania jej w inny sposób, c) zaprzestał wytwarzania materiału siewnego odmiany, d) zalega ponad sześć miesięcy z uiszczeniem opłat rejestrowych, e) nie nadał odmianie nowej nazwy, gdy nie spełnia ona obowiązujących wymagań.


Art. 22. Jeżeli osoba nieuprawniona zgłosiła wniosek o wpisanie odmiany oryginalnej do rejestru lub jeżeli taką odmianę wpisano do rejestru na wniosek tej osoby, hodowca odmiany może żądać: 1) odmowy wpisania lub skreślenia odmiany z rejestru, 2) wpisania odmiany do rejestru na jego rzecz, z tym że: a) za datę zgłoszenia wniosku o wpisanie odmiany do rejestru przyjmuje się datę zgłoszenia wniosku przez osobę nieuprawnioną, b) uznaje się dokumentację dostarczoną przez osobę nieuprawnioną i poniesione przez nią opłaty rejestrowe oraz wyniki urzędowego badania odmiany.


Art. 23. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia: 1) wykaz roślin uprawnych, których odmiany wpisuje się do rejestru, 2) wykaz roślin uprawnych, których wpisanie do rejestru wymaga stwierdzenia zadowalającej wartości gospodarczej, 3) wykaz roślin uprawnych, których odmiany, określone w art. 6 ust. 2 pkt 2 i 4, wpisuje się do rejestru bez stwierdzenia zadowalającej wartości gospodarczej, 4) szczegółowe wymagania obowiązujące przy zgłaszaniu, wpisywaniu i skreślaniu odmian z rejestru, nadawaniu im nazw, urzędowym badaniu odmian, prowadzeniu rejestru oraz przy dokonywaniu lustracji hodowli lub zachowania w inny sposób odmian zgłoszonych lub wpisanych do rejestru, 5) zakres działania komisji, o których mowa w art. 17 ust. 3, 6) stawki opłaty rejestrowej i terminy ich uiszczania - w porozumieniu z Ministrem Finansów. Rozdział 3 Wyłączne prawo do odmiany


Art. 24. 1. Wyłączne prawo zarobkowego korzystania z odmiany, zwane dalej "wyłącznym prawem", przysługuje jej hodowcy, jeżeli: 1) jest on twórcą odmiany lub 2) twórca odmiany wytworzył ją lub odkrył w ramach umowy o pracę lub innej umowy z hodowcą, o ile umowa nie stanowiła inaczej. 2. Hodowca odmiany, któremu przysługuje wyłączne prawo, lub jego następca prawny zwany jest dalej "uprawnionym hodowcą".


Art. 25. 1. Wyłączne prawo obejmuje prowadzenie hodowli zachowawczej odmiany chronionej, a w odniesieniu do jej materiału siewnego: 1) wytwarzanie i rozmnażanie oraz przygotowanie do rozmnażania, 2) oferowanie do sprzedaży, sprzedaż i wszelką inną formę zbywania, 3) eksport i import, 4) przechowywanie do celów wymienionych w pkt 1-3. 2. Jeżeli uprawniony hodowca nie miał właściwej sposobności wykonywania wyłącznego prawa w odniesieniu do materiału siewnego chronionej odmiany, prawo to odnosi się do materiału ze zbioru tej odmiany. 3. Wyłączne prawo odnosi się także do: 1) odmian pochodnych odkrytych lub wytworzonych bezpośrednio lub pośrednio z chronionej odmiany macierzystej, przy czym za pośrednie odkrycie lub wytworzenie odmiany pochodnej uważa się jej odkrycie lub wytworzenie: a) z odmiany pochodnej chronionej odmiany macierzystej lub b) z odmiany nie różniącej się istotnie od chronionej odmiany macierzystej, 2) odmian, które nie różnią się istotnie od odmiany chronionej, 3) odmian, których wytworzenie wymaga powtarzalnego używania chronionej odmiany lub odmian wymienionych w pkt 2. 4. Wyłączne prawo nie dotyczy materiału siewnego i materiału ze zbioru: 1) sprzedanego lub zbytego w inny sposób przez uprawnionego hodowcę lub za jego zgodą, chyba że materiał został wykorzystany przez nabywcę w celu: a) ponownego wytworzenia materiału siewnego, b) eksportu z zachowaniem warunków umożliwiających wytworzenie materiału siewnego danej odmiany w kraju, który nie chroni wyłącznego prawa uprawnionego hodowcy do odmian tego samego rodzaju lub gatunku rośliny, 2) przeznaczonego: a) do celów doświadczalnych, b) na własne nie zarobkowe potrzeby, c) do tworzenia nowych odmian nie będących odmianami pochodnymi odmiany chronionej i korzystania z nich w celach zarobkowych, w zakresie określonym w ust. 1 pkt 1-4 i ust. 2, d) do tworzenia odmian pochodnych i odmian wymagających powtarzalnego używania odmiany chronionej.


Art. 26. 1. Posiadacz gruntów może, bez zgody uprawnionego hodowcy, stosować materiał ze zbioru jako materiał siewny odmiany chronionej lub odmian wymienionych w art. 25 ust. 3 pkt 1 i 2. 2. Przepis ust. 1 dotyczy materiału ze zbioru wytworzonego i zastosowanego jako materiał siewny na gruntach tego samego posiadacza. 3. Posiadacz uiszcza uprawnionemu hodowcy uzgodnione wynagrodzenie za zastosowanie materiału ze zbioru jako materiału siewnego. Wynagrodzenie to powinno być niższe od opłaty licencyjnej za korzystanie z materiału siewnego odmiany chronionej. 4. Wynagrodzenie wymienione w ust. 3 nie przysługuje, jeżeli materiału ze zbioru odmiany chronionej użyto jako materiału siewnego w ilości potrzebnej na obsianie lub obsadzenie: 1) uprawy gruntowej rośliny rolniczej - do 50 ha, 2) rośliny uprawnej nie wymienionej w pkt 1 - do 1 ha, 3) uprawy pod osłonami każdej rośliny uprawnej - do 200 m{2}.


Art. 27. Uprawniony hodowca korzysta również z praw nie uregulowanych w ustawie, jeżeli wynikają one z porozumień międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.


Art. 28. 1. Wyłączne prawo: 1) odnosi się do odmian roślin uprawnych, których odmiany wpisuje się do rejestru, a do odmian wszystkich roślin - po upływie pięciu lat od dnia wejścia w życie w Rzeczypospolitej Polskiej Aktu z dnia 19 marca 1991 r. Międzynarodowej konwencji o ochronie nowych odmian roślin, 2) rozpoczyna się od dnia jego przyznania, 3) trwa 30 lat w odniesieniu do odmian winorośli oraz drzew i ich podkładek, 4) trwa 25 lat w odniesieniu do odmian nie wymienionych w pkt 3. 2. Wyłączne prawo jest dziedziczne lub zbywalne w drodze umowy zawartej w formie pisemnej.


Art. 29. 1. Jeżeli odmianę wspólnie wytworzono lub odkryto u dwóch lub więcej hodowców, wyłączne prawo przysługuje im łącznie. 2. Po przyznaniu wyłącznego prawa każdy ze współuprawnionych może, bez zgody pozostałych współuprawnionych, korzystać z wyłącznego prawa i dochodzić roszczeń z powodu jego naruszenia, z tym że do przeniesienia, udzielenia licencji lub innego rozporządzenia wspólnym prawem wymagana jest zgoda wszystkich współuprawnionych. Współuprawnieni mogą inaczej regulować wzajemne prawa i obowiązki.


Art. 3. Przepisy ustawy dotyczące twórcy odmiany stosuje się odpowiednio do współtwórców.


Art. 30. 1. Przyznanie wyłącznego prawa następuje na wniosek hodowcy odmiany. 2. Wyłączne prawo przyznaje się, jeżeli: 1) odmiana jest nowa, odrębna, wyrównana i trwała, 2) hodowca nadał odmianie nazwę odpowiadającą obowiązującym wymaganiom. 3. Odmianę uważa się za nową, jeżeli przed zgłoszeniem wniosku o przyznanie wyłącznego prawa jej hodowca nie sprzedał lub w inny sposób nie przekazał do wykorzystania w celach zarobkowych materiału siewnego lub materiału ze zbioru albo nie wyraził na to zgody: 1) w kraju - przez okres dłuższy niż jeden rok, 2) za granicą - przez okres dłuższy niż sześć lat co do odmian drzew i ich podkładek, a przez okres dłuższy niż cztery lata co do odmian innych roślin. 4. Nie uważa się za wykorzystywanie w celach zarobkowych materiału siewnego lub materiału ze zbioru odmiany, jeżeli w umowie zawartej z hodowcą odmiany postanowiono, że materiał mogący służyć do wytworzenia materiału siewnego nie może być zbywany osobom trzecim.


Art. 31. 1. Pierwszeństwo do przyznania wyłącznego prawa ustala się według daty otrzymania wniosku o jego przyznanie. 2. Hodowca, który złożył wniosek o przyznanie za granicą wyłącznego prawa, może korzystać w kraju z prawa pierwszeństwa do przyznania wyłącznego prawa w okresie dwunastu miesięcy od daty najwcześniejszego złożenia wniosku za granicą. 3. Przepis ust. 2 dotyczy wniosków o przyznanie wyłącznego prawa, złożonych w państwach będących stronami odpowiednich porozumień międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.


Art. 32. 1. Hodowca, który złożył wniosek o przyznanie wyłącznego prawa, korzysta z tymczasowego wyłącznego prawa od daty jego złożenia. 2. Przepisy dotyczące wyłącznego prawa stosuje się odpowiednio do tymczasowego wyłącznego prawa. 3. Tymczasowe wyłączne prawo ustaje z dniem podjęcia decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania wyłącznego prawa.


Art. 33. 1. Przed przyznaniem wyłącznego prawa przeprowadza się urzędowe badanie w celu stwierdzenia, czy odmiana jest odrębna, wyrównana i trwała, chyba że uznano za wystarczające wyniki badań i inne informacje dostarczone przez hodowcę ubiegającego się o przyznanie wyłącznego prawa. Przepis art. 13 ust. 2 stosuje się odpowiednio. 2. Uprawniony hodowca powinien dostarczyć terminowo i na własny koszt materiał siewny oraz udzielić informacji i wyjaśnień niezbędnych do badania odmiany, w przeciwnym razie może to stanowić podstawę odmowy przyznania wyłącznego prawa. 3. Jeżeli nastąpiła zmiana uprawnionego hodowcy odmiany, nowy uprawniony hodowca jest obowiązany powiadomić o tym Centralny Ośrodek w terminie do 30 dni.


Art. 34. Zgłoszenie wniosku o przyznanie wyłącznego prawa, urzędowe badanie odmiany oraz przyznanie i utrzymywanie wyłącznego prawa podlega opłacie, zwanej dalej "opłatą za ochronę".


Art. 35. 1. Dyrektor Centralnego Ośrodka w drodze decyzji przyznaje, odmawia przyznania lub stwierdza nieważność wyłącznego prawa albo pozbawia uprawnionego hodowcę tego prawa. 2. Nieważność wyłącznego prawa stwierdza się, jeżeli: 1) odmiana w dniu przyznania wyłącznego prawa nie była nowa, odrębna, 2) odmiana w dniu przyznania wyłącznego prawa nie była wyrównana lub trwała, a przyznano je na podstawie informacji i dokumentów dostarczonych przez jej uprawnionego hodowcę, 3) wyłączne prawo przyznano osobie nieuprawnionej. 3. Pozbawienie uprawnionego hodowcy wyłącznego prawa następuje przy zastosowaniu odpowiednio przepisów art. 20 pkt 1 i art. 21 pkt 2 lit.a), pkt 2 lit.d) lub pkt 2 lit.e) albo w przypadku, gdy uprawniony hodowca zgłosił rezygnację z wyłącznego prawa.


Art. 36. 1. Centralny Ośrodek prowadzi księgę ochrony wyłącznego prawa do odmian, zwaną dalej "księgą", oraz spis odmian zgłoszonych do przyznania wyłącznego prawa, zwany dalej "spisem". 2. Księga jest urzędowym wykazem chronionych odmian i uprawnionych hodowców. 3. Spis jest urzędowym wykazem odmian zgłoszonych do przyznania wyłącznego prawa i uprawnionych hodowców posiadających tymczasowe wyłączne prawo do tych odmian. 4. Przepisy art. 12 dotyczące rejestru stosuje się odpowiednio do księgi i spisu. 5. Uprawnionemu hodowcy wydaje się świadectwo przyznania wyłącznego prawa, a na jego wniosek świadectwo tymczasowego wyłącznego prawa.


Art. 37. Nazwa odmiany, do której złożono wniosek o przyznanie wyłącznego prawa, podlega ochronie od dnia złożenia wniosku. Przepisy art. 8 ust. 4 stosuje się odpowiednio.


Art. 38. 1. Uprawniony hodowca może, w drodze umowy licencyjnej, udzielić innej osobie upoważnienia (licencji) do korzystania z wyłącznego prawa. 2. Umowa licencyjna wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności. 3. Jeżeli uprawniony hodowca udzielił licencji pełnej, licencjobiorca ma prawo niewyłącznego korzystania ze wszystkich uprawnień przysługujących uprawnionemu hodowcy, wymienionych w art. 25 ust. 1-3, w art. 26 ust. 3 z zastrzeżeniem art. 26 ust. 4 oraz w art. 27, chyba że w umowie licencyjnej postanowiono inaczej. 4. Korzystający z licencji może udzielić sublicencji tylko za zgodą uprawnionego hodowcy wyrażoną w formie pisemnej. 5. Udzielenie licencji niewyłącznej nie wyklucza możliwości udzielania dalszych licencji na korzystanie z wyłącznego prawa, a także jednoczesnego korzystania z wyłącznego prawa przez uprawnionego hodowcę, chyba że w umowie licencyjnej postanowiono inaczej. 6. W przypadku udzielenia licencji obejmującej uprawnienia do prowadzenia hodowli zachowawczej umowa staje się skuteczna wobec osób trzecich z dniem wpisania jej do księgi lub spisu. 7. Licencjobiorca wyłączny może na równi z licencjodawcą dochodzić roszczeń z powodu naruszenia wyłącznego prawa, chyba że umowa licencyjna stanowi inaczej.


Art. 39. 1. Jeżeli uprawniony hodowca lub licencjobiorca nie zachowują chronionej odmiany lub odmiany określonej w art. 25 ust. 3 albo nie dostarczają na rynek materiału siewnego lub materiału ze zbioru, Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej może udzielić, w drodze decyzji, licencji przymusowej innej osobie na korzystanie z wyłącznego prawa, określając jednocześnie szczegółowe wymagania dotyczące korzystania z tego prawa oraz obowiązki uprawnionego hodowcy wobec licencjobiorcy. 2. Licencja przymusowa ma charakter niewyłączny i nie ogranicza prawa uprawnionego hodowcy do udzielania licencji określonej w art. 38 ust. 1-4.


Art. 4. Do postępowania w sprawach regulowanych w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Rozdział 2 Ocena i rejestracja odmian


Art. 40. Jeżeli osoba nieuprawniona zgłosiła wniosek o przyznanie wyłącznego prawa lub jeżeli przyznano to prawo osobie nieuprawnionej, hodowca odmiany może żądać: 1) odmowy przyznania wyłącznego prawa lub jego unieważnienia, 2) przyznania mu wyłącznego prawa, z tym że: a) za datę zgłoszenia wniosku o przyznanie wyłącznego prawa przyjmuje się datę zgłoszenia wniosku przez osobę nieuprawnioną, b) uznaje się dokumentację dostarczoną przez osobę nieuprawnioną i poniesione przez nią opłaty za ochronę, a także wyniki urzędowego badania odrębności, wyrównania i trwałości.


Art. 41. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, w drodze rozporządzenia: 1) określi szczegółowe wymagania obowiązujące przy składaniu wniosku o przyznanie wyłącznego prawa i urzędowym badaniu odmian, przyznawaniu i pozbawianiu wyłącznego prawa oraz przy prowadzeniu księgi i spisu, 2) określi stawki opłaty za ochronę i sposób ich pobierania - w porozumieniu z Ministrem Finansów. Rozdział 4 Wytwarzanie materiału siewnego


Art. 42. 1. Wytwarzanie kwalifikowanego i standardowego materiału siewnego rozpoczyna się od materiału siewnego wytworzonego przez hodowcę danej odmiany w hodowli zachowawczej i stanowi jedno lub kilka jego rozmnożeń; w mieszańcu wytwarzanie tego materiału obejmuje wytwarzanie składników mieszańca oraz ich krzyżowanie. 2. W wytwarzaniu kwalifikowanego i standardowego materiału siewnego powinny być spełnione warunki zapewniające w szczególności: 1) utrzymanie tożsamości i czystości odmiany, 2) zabezpieczenie przed porażeniem chorobami i szkodnikami przenoszonymi przez materiał siewny, 3) uzyskiwanie materiału siewnego o jakości zgodnej z obowiązującymi wymaganiami lub normami.


Art. 43. 1. W celu ochrony roślinnych materiałów hodowlanych i upraw nasiennych przed szkodliwym wpływem innych odmian lub innych roślin uprawnych albo upraw porażonych chorobami, wojewoda na wniosek zainteresowanego i po zasięgnięciu opinii właściwych rad gmin może, w drodze rozporządzenia, wprowadzić zakaz uprawiania niektórych roślin uprawnych lub ich odmian albo zakaz stosowania materiału siewnego o nieodpowiedniej zdrowotności lub zakaz umieszczania uli z pszczołami na gruntach rolnych położonych w pobliżu chronionych upraw. 2. Zakaz powinien być wprowadzony i podany do wiadomości w takim terminie, aby mógł być uwzględniony przed dokonaniem siewu lub sadzenia na gruntach rolnych objętych zakazem. 3. Warunkiem wprowadzenia zakazu jest zapewnienie zainteresowanym posiadaczom gruntów rolnych możliwości nabycia odpowiedniego materiału siewnego. 4. Jeżeli pomimo zakazu dokonano siewu lub sadzenia nieodpowiednim materiałem siewnym, wojewoda w drodze decyzji nakaże posiadaczowi gruntu rolnego zniszczenie w określonym terminie zasiewów lub zasadzeń.


Art. 44. 1. Wojewoda, na wniosek zainteresowanego i po zasięgnięciu opinii właściwych rad gmin, może, w drodze rozporządzenia: 1) tworzyć i znosić rejony zamknięte wytwarzania kwalifikowanego materiału siewnego odmian ziemniaka, 2) ustalać podmioty gospodarcze organizujące na zasadzie wyłączności wytwarzanie ziemniaka i skup kwalifikowanego materiału siewnego odmian ziemniaka w tych rejonach. 2. Podmioty gospodarcze wymienione w ust. 1 pkt 2 są obowiązane do: 1) lustracji upraw ziemniaka, 2) doradztwa oraz szkolenia osób uprawiających ziemniaka, 3) sprzedaży posiadaczom gruntów rolnych kwalifikowanego materiału siewnego odmian ziemniaka w ilościach niezbędnych do zasadzenia całej powierzchni upraw ziemniaka. 3. Posiadacze gruntów rolnych w rejonie zamkniętym są obowiązani: 1) stosować wyłącznie materiał siewny ziemniaka o zdrowotności odpowiadającej materiałowi kwalifikowanemu, 2) umożliwiać przeprowadzanie lustracji upraw ziemniaka przez podmioty gospodarcze wymienione w ust. 1 pkt 2.


Art. 45. 1. Wytwarzanie materiału szkółkarskiego drzew owocowych i krzewów jagodowych wymaga zezwolenia. 2. Zezwolenie wymienione w ust. 1 wydaje dyrektor właściwego terytorialnie okręgowego inspektoratu Inspekcji Nasiennej na wniosek zainteresowanego producenta po sprawdzeniu, czy spełnia on warunki właściwego wytwarzania materiału szkółkarskiego, a szczególnie czy jest posiadaczem gruntu do prowadzenia tej produkcji oraz czy posiada znajomość jej technologii i przepisów dotyczących wytwarzania i zbywania materiału szkółkarskiego. 3. Zezwolenia mogą dotyczyć wytwarzania materiału szkółkarskiego bez ograniczeń lub mogą ograniczać jego zakres do określonych roślin uprawnych lub kategorii materiału szkółkarskiego (drzewek, krzewów, podkładek, zrazów, nasion). 4. Dyrektor okręgowego inspektoratu Inspekcji Nasiennej może cofnąć zezwolenie w całości lub w części, jeśli producent nie przestrzega przepisów i wymagań obowiązujących w wytwarzaniu bądź zbywaniu materiału szkółkarskiego albo nie uiszcza obowiązujących opłat hodowlanych.


Art. 46. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze zarządzenia: 1) wymagania dotyczące wytwarzania kwalifikowanego i standardowego materiału siewnego, 2) wykaz norm materiału siewnego, których stosowanie w ocenie i obrocie jest obligatoryjne, 3) wymagania jakościowe materiału siewnego nie objęte normami. Rozdział 5 Ocena i kontrola materiału siewnego


Art. 47. 1. Ocena materiału siewnego polega na sprawdzeniu, czy uprawy nasienne odpowiadają wymaganiom obowiązującym w wytwarzaniu materiału siewnego oraz czy materiał siewny odpowiada wymaganiom jakościowym. 2. Ocena materiału siewnego obejmuje sprawdzenie: 1) upraw nasiennych, zwane dalej "oceną polową", 2) jakości siewnej nasion, zwanej dalej "oceną laboratoryjną", 3) zdrowotności sadzeniaków ziemniaka lub innego materiału siewnego, zwane dalej "oceną weryfikacyjną", 4) tożsamości i czystości odmianowej materiału siewnego, zwane dalej "oceną tożsamości", 5) cech zewnętrznych materiału siewnego, zwane dalej "oceną cech zewnętrznych". 3. Oceny materiału siewnego dokonuje się na wniosek zainteresowanego.


Art. 48. 1. Na podstawie wyników oceny materiału siewnego wydaje się świadectwo o uznaniu lub nieuznaniu go za materiał siewny kwalifikowany, warunkowo kwalifikowany, standardowy, handlowy lub za mieszankę materiału siewnego, zwane dalej "świadectwem". 2. Za kwalifikowany lub standardowy można uznać materiał siewny odpowiadający normom i innym wymaganiom jakościowym: 1) odmian wpisanych do rejestru, 2) odmian skreślonych z rejestru przez okres dwóch lat po roku, w którym skreślono odmianę, 3) dopuszczony do obrotu, zgodnie z art. 66 ust. 2 pkt 1 i 2, na okres dłuższy niż rok, 4) wytwarzany z przeznaczeniem wyłącznie na eksport. 3. Za warunkowo kwalifikowany można uznawać materiał siewny odmian zgłoszonych do rejestru w okresie od przyjęcia ich do urzędowych badań do podjęcia decyzji o wpisaniu lub odmowie wpisania odmiany do rejestru. Za warunkowo kwalifikowany można uznać również materiał siewny, którego wytwarzanie rozpoczęto przed podjęciem decyzji o odmowie wpisania odmiany do rejestru. 4. Po wpisaniu odmiany do rejestru warunkowo kwalifikowany materiał siewny tej odmiany uznaje się, na wniosek zainteresowanego, za kwalifikowany materiał siewny. 5. W razie odmowy wpisania odmiany do rejestru, warunkowo kwalifikowany materiał siewny tej odmiany uznaje się, na wniosek zainteresowanego, za materiał siewny kwalifikowany w najniższym stopniu kwalifikacji. 6. Warunkowo kwalifikowanego materiału siewnego nie uznaje się za kwalifikowany materiał siewny, jeżeli przyczyną odmowy wpisania odmiany do rejestru był brak odrębności odmiany zgłoszonej jako oryginalna lub jeżeli jej wartość gospodarcza jest mniejsza od wartości gospodarczej wszystkich odmian wpisanych do rejestru. 7. Za handlowy materiał siewny można uznać materiał siewny znanej lub nieznanej odmiany odpowiadający normom i innym wymaganiom jakościowym. 8. Za kwalifikowaną lub standardową mieszankę materiału siewnego można uznać mieszankę sporządzoną z dopuszczonego do obrotu kwalifikowanego lub standardowego materiału siewnego o określonym udziale poszczególnych składników tej mieszanki. 9. Za handlową mieszankę materiału siewnego można uznać mieszankę sporządzoną ze składników dopuszczonych do obrotu o określonym ich udziale, w której przynajmniej jeden składnik stanowi handlowy materiał siewny.


Art. 49. 1. Materiał siewny zgłoszony do uznania za materiał siewny kwalifikowany, warunkowo kwalifikowany lub standardowy podlega ocenie polowej oraz ocenie laboratoryjnej lub ocenie cech zewnętrznych i może podlegać ocenie tożsamości lub ocenie weryfikacyjnej. 2. Materiał siewny zgłoszony do uznania za handlowy podlega ocenie laboratoryjnej lub ocenie cech zewnętrznych. 3. Materiał siewny zgłoszony do uznania za mieszankę materiału siewnego podlega ocenie laboratoryjnej w celu sprawdzenia udziału poszczególnych składników tej mieszanki. 4. Świadectwo uznające mieszankę materiału siewnego za kwalifikowaną lub handlową można wydać na podstawie świadectw oceny laboratoryjnej poszczególnych składników mieszanki oraz ich udziału w mieszance.


Art. 5. Rejestr odmian roślin uprawnych, zwany dalej "rejestrem", jest urzędowym wykazem oryginalnych i selekcjonowanych odmian tych roślin uprawnych, które mają znaczenie w gospodarce narodowej.


Art. 50. Do zgłoszenia materiału siewnego mieszańca w celu uznania go za materiał siewny kwalifikowany lub warunkowo kwalifikowany należy dołączyć opis składników rodzicielskich mieszańca do wyłącznego wykorzystania w ocenie polowej.


Art. 51. Ocenę materiału siewnego, z zastrzeżeniem art. 55 ust. 1, 2 i 4, oraz jego kontrolę wykonuje Inspekcja Nasienna.


Art. 52. 1. Inspekcja Nasienna jest organem administracji państwowej podległym Ministrowi Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej i ma prawo używania pieczęci okrągłej z godłem państwa. 2. Inspekcja Nasienna prowadzi gospodarkę finansową na zasadach określonych przepisami prawa budżetowego dla państwowej jednostki budżetowej. 3. Organami Inspekcji Nasiennej są: Dyrektor Centralnego Inspektoratu Inspekcji Nasiennej, zwany dalej "Dyrektorem Centralnego Inspektoratu", oraz dyrektorzy okręgowych inspektoratów Inspekcji Nasiennej, zwani dalej "dyrektorami okręgowych inspektoratów". 4. W postępowaniu administracyjnym organem pierwszej instancji jest dyrektor okręgowego inspektoratu, a organem drugiej instancji Dyrektor Centralnego Inspektoratu.


Art. 53. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, w drodze rozporządzenia, nada Inspekcji Nasiennej statut, w którym określi jej organizację i szczegółowe zadania oraz tryb działania.


Art. 54. Dyrektor Centralnego Inspektoratu kieruje działalnością Inspekcji Nasiennej, w tym: 1) ustala metody oceny i kontroli materiału siewnego, 2) określa stopnie kwalifikacji materiału siewnego, 3) określa wykaz roślin uprawnych, których materiał siewny może być uznawany za standardowy, 4) ustala wykaz odmian, których materiał siewny może być uznany za kwalifikowany, warunkowo kwalifikowany lub standardowy, 5) określa materiał siewny podlegający ocenie tożsamości lub weryfikacyjnej, 6) ustala, które dokumenty oceny materiału siewnego wystawione za granicą obowiązują w kraju, 7) ustala rodzaje i wzory świadectw, 8) ustala tryb i szczegółowe warunki wydawania zezwoleń: a) na wytwarzanie materiału szkółkarskiego drzew owocowych i krzewów jagodowych, b) na obrót materiałem siewnym.


Art. 55. 1. Oceny polowej i laboratoryjnej materiału siewnego, w celu uznania go za standardowy, dokonują upoważnieni hodowcy w odniesieniu do materiału siewnego hodowanych przez nich odmian. 2. Oceny laboratoryjnej własnego materiału siewnego, w celu uznania go za materiał handlowy lub za handlową mieszankę materiału siewnego, mogą dokonywać upoważnione podmioty gospodarcze prowadzące obrót tym materiałem. 3. Dokonujący ocen wymienionych w ust. 1 i 2 wydają świadectwa. 4. Ocena cech zewnętrznych materiału siewnego należy do podmiotów gospodarczych prowadzących obrót tym materiałem siewnym. 5. Oceny cech zewnętrznych materiału siewnego przeznaczonego na eksport dokonuje Inspekcja Nasienna. Oceny tej mogą także dokonywać podmioty gospodarcze prowadzące obrót materiałem siewnym, jeżeli pozwalają na to przepisy międzynarodowe lub kraju importera.


Art. 56. 1. Oceny polowej materiału siewnego, zgłoszonego do uznania za materiał kwalifikowany lub warunkowo kwalifikowany, oraz urzędowej oceny cech zewnętrznych materiału siewnego przeznaczonego na eksport dokonują, na zlecenie dyrektora okręgowego inspektoratu, upoważnione osoby fizyczne, zwane dalej "kwalifikatorami". 2. Próbki materiału siewnego do oceny na zlecenie zainteresowanego pobierają upoważnione osoby fizyczne, zwane dalej "próbobiorcami". 3. Kwalifikatorom i próbobiorcom przysługuje za dokonanie zleconych czynności wynagrodzenie według stawek ustalonych przez Dyrektora Centralnego Inspektoratu, na podstawie szczegółowych zasad określonych przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. 4. Przepis ust. 3 nie dotyczy próbobiorców zatrudnionych w podmiotach gospodarczych upoważnionych do oceny materiału siewnego, jeżeli pobierają próbki na zlecenie tych podmiotów.


Art. 57. 1. Upoważnienia, wymienione w art. 55 ust. 1 i 2 oraz w art. 56 ust. 1 i 2, wydaje dyrektor okręgowego inspektoratu, jeżeli ubiegający się o upoważnienie zapewnia należyte wykonywanie czynności związanych z oceną materiału siewnego, a także posiada odpowiednie kwalifikacje, pomieszczenia i urządzenia do wykonywania tych czynności. 2. Dyrektor okręgowego inspektoratu może cofnąć upoważnienie wymienione w ust. 1, jeżeli upoważniony nie spełnia warunków wymaganych do udzielenia tego upoważnienia lub nie przestrzega obowiązujących przepisów.


Art. 58. Ocena materiału siewnego dokonana przez organy Inspekcji Nasiennej podlega opłacie według stawek ustalonych przez Dyrektora Centralnego Inspektoratu na podstawie szczegółowych zasad określonych przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.


Art. 59. 1. Jeżeli zainteresowany nie zgadza się z ustaleniami świadectwa wydanego przez kwalifikatora, który dokonał oceny polowej lub oceny cech zewnętrznych materiału siewnego, albo z ustaleniami świadectwa wystawionego na podstawie oceny laboratoryjnej wymienionej w art. 55 ust. 2, może zwrócić się do dyrektora okręgowego inspektoratu z wnioskiem o powtórne dokonanie oceny i wydanie nowego świadectwa. 2. Jeżeli zainteresowany nie zgadza się z ustaleniami świadectwa oceny materiału siewnego, wydanego przez dyrektora okręgowego inspektoratu, może zwrócić się do jednostki organizacyjnej, wskazanej przez Dyrektora Centralnego Inspektoratu, z wnioskiem o powtórne dokonanie oceny i wydanie nowego świadectwa. 3. Ustalenia powtórnego świadectwa są ostateczne. 4. Wniosek wymieniony w ust. 1 lub 2 należy złożyć w terminie trzech dni, jeżeli dotyczy świadectwa oceny polowej lub cech zewnętrznych, a w terminie siedmiu dni, jeżeli dotyczy oceny laboratoryjnej lub weryfikacyjnej. Termin złożenia wniosku biegnie od dnia otrzymania świadectwa. 5. Składający wniosek uiszcza opłatę za ocenę, którą zwraca się w przypadku zmiany świadectwa na korzyść wnioskodawcy.


Art. 6. 1. Odmianę wpisuje się do rejestru po sprawdzeniu, czy odmiana oryginalna jest odrębna, wyrównana i trwała, a odmiana selekcjonowana nie różni się istotnie od odmiany macierzystej, z której ją wywiedziono, jest wyrównana i trwała oraz jeżeli: 1) odmiana rośliny wymienionej w wykazie, o którym mowa w art. 23 pkt 2, ma zadowalającą wartość gospodarczą, 2) hodowca odmiany: a) prowadzi jej hodowlę zachowawczą lub zachowuje ją w inny sposób i posiada jej materiał siewny w ilości co najmniej wystarczającej do urzędowych badań, b) nadał jej nazwę. 2. Przepis ust. 1 pkt 1 nie dotyczy: 1) odmian selekcjonowanych wytworzonych z odmian macierzystych wpisanych do rejestru, 2) odmian drzew owocowych i krzewów jagodowych, 3) odmian przeznaczonych wyłącznie na eksport, 4) jeżeli wymagają tego porozumienia międzynarodowe, których stroną jest Rzeczpospolita Polska. 3. Wartość gospodarczą odmian roślin wieloletnich określonych w ust. 2 pkt 2 ocenia się po ich wpisaniu do rejestru.


Art. 60. 1. Kontrola materiału siewnego polega na sprawdzeniu przestrzegania wymagań obowiązujących w wytwarzaniu, przechowaniu, a także w przygotowaniu do obrotu i w obrocie materiałem siewnym. 2. Kontrolę materiału siewnego przeprowadza się z urzędu.


Art. 61. 1. Pracownicy Inspekcji Nasiennej, przeprowadzający kontrolę materiału siewnego lub kontrolę dokonywania jego oceny, są uprawnieni do: 1) wstępu na grunty, na których wytwarza się materiał siewny, oraz do pomieszczeń, w których znajduje się ten materiał lub dokonuje się jego oceny, 2) kontroli dokumentów i żądania wyjaśnień związanych z wytworzeniem, przechowaniem, oceną, przygotowaniem do obrotu i obrotem materiałem siewnym, 3) zabezpieczenia niezbędnych dokumentów i kontrolowanego materiału siewnego, 4) pobierania nieodpłatnie próbek materiału siewnego. 2. Organy Inspekcji Nasiennej mogą: 1) zakazać wprowadzenia do obrotu albo nakazać wyłączenie z obrotu materiału siewnego nie odpowiadającego normom i wymaganiom jakościowym oraz warunkom obrotu materiałem siewnym wymienionym w art. 63, 66 i 67, 2) nakazać poddanie materiału siewnego wymienionego w pkt 1 zabiegom uniemożliwiającym użycie go do siewu, sadzenia, szczepienia, okulizacji lub tylko do rozmnażania roślin. 3. Decyzje wymienione w ust. 2 pkt 1 podlegają natychmiastowemu wykonaniu.


Art. 62. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia: 1) sposób i tryb przeprowadzania kontroli materiału siewnego, 2) siedziby i zasięg działania okręgowych inspektoratów Inspekcji Nasiennej, zwanych dalej "okręgowymi inspektoratami", 3) szczegółowe zasady ustalania stawek wynagrodzeń kwalifikatorów i próbobiorców oraz stawek opłat za ocenę materiału siewnego - w porozumieniu z Ministrem Finansów. Rozdział 6 Obrót materiałem siewnym


Art. 63. 1. Obrót materiałem siewnym mogą prowadzić podmioty gospodarcze posiadające zezwolenie na prowadzenie tego obrotu, wydane przez dyrektora okręgowego inspektoratu właściwego terytorialnie dla siedziby tego podmiotu. 2. Dyrektor okręgowego inspektoratu wydaje zezwolenie na wniosek zainteresowanego podmiotu gospodarczego po stwierdzeniu, czy spełnia on warunki właściwego prowadzenia obrotu, a w szczególności czy zapewnia przestrzeganie obowiązujących przepisów oraz czy posiada pomieszczenia i urządzenia zapewniające prawidłowe przygotowanie, przechowywanie i sprzedaż materiału siewnego. 3. Zezwolenia mogą dotyczyć prowadzenia obrotu materiałem siewnym bez ograniczeń lub mogą go ograniczyć ze względu na grupy roślin uprawnych, rodzaje materiału siewnego, rodzaje opakowań, obszar i okres czasu.


Art. 64. 1. Podmioty gospodarcze prowadzące obrót materiałem siewnym, są obowiązane: 1) składać właściwemu terytorialnie okręgowemu inspektoratowi półroczne informacje dotyczące obrotu materiałem siewnym do końca miesiąca po upływie półrocza, w zakresie określonym przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w drodze rozporządzenia, 2) udzielać zainteresowanemu hodowcy odmiany, na jego żądanie, informacji i umożliwiać wgląd do dokumentów dotyczących: a) obrotu materiałem siewnym jego odmiany, b) wartości sprzedanego materiału siewnego odmiany. 2. Przepis ust. 1 pkt 2 lit. b) stosuje się odpowiednio do podmiotów gospodarczych sprzedających wytworzony przez nie materiał siewny.


Art. 65. Dyrektor okręgowego inspektoratu może cofnąć zezwolenie na prowadzenie obrotu materiałem siewnym w całości lub w części podmiotowi gospodarczemu naruszającemu zasady i przepisy obowiązujące w obrocie albo nie uiszczającemu obowiązujących opłat hodowlanych.