Art. 123. W ustawie z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz.U. z 1992 r. Nr 5, poz. 18, z 1995 r. Nr 4, poz. 17 i Nr 34, poz. 163, z 1996 r. Nr 7, poz. 44 i Nr 139, poz. 647 oraz z 1997 r. Nr 80, poz. 496, Nr 106, poz. 678 i Nr 141, poz. 943) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 13 w ust. 3 pkt 3 otrzymuje brzmienie: "3) na podstawie prawomocnego orzeczenia o ukaraniu karą dyscyplinarną wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym,"; 2) w art. 17 w ust. 5 oraz w art. 18 w ust. 2 po wyrazie "wskutek" dodaje się wyraz "prawomocnego"; 3) w art. 37: a) w ust. 1 skreśla się wyrazy "lub postępowaniem przed sądem honorowym", b) w ust. 3 pkt 1 otrzymuje brzmienie: "1) postępowanie dyscyplinarne zostało zakończone, a żołnierzowi nie została wymierzona kara dyscyplinarna usunięcia z zawodowej służby wojskowej,"; 4) w art. 38 w ust. 2 po wyrazie "aresztu" dodaje się wyrazy "koszarowego lub izolacyjnego"; 5) w art. 40 w ust. 1 po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu: "1a) prawomocnych orzeczeń o wymierzeniu kary pieniężnej oraz o ustaleniu kosztów postępowania, wydanych w postępowaniu dyscyplinarnym,"; 6) w art. 42: a) w ust. 1 w pkt 2 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się pkt 3 w brzmieniu: "3) na zapłatę kary pieniężnej wymierzonej w postępowaniu dyscyplinarnym - na podstawie prawomocnego orzeczenia o ukaraniu.", b) po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu: "1a. Z uposażenia żołnierzy odbywających nadterminową zasadniczą służbę wojskową mogą być dokonywane również potrącenia na zaspokojenie roszczeń z tytułu kosztów postępowania dyscyplinarnego - na podstawie prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie dyscyplinarne.", c) w ust. 2 w zdaniu pierwszym skreśla się kropkę oraz dodaje się wyrazy "oraz kary pieniężnej wymierzonej w postępowaniu dyscyplinarnym.", d) w ust. 3 wyrazy "w ust. 1 i 2" zastępuje się wyrazami "w ust. 1, 1a i 2".


Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o dyscyplinie wojskowej Dział I Przepisy ogólne

Art. 124. W ustawie z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz.U. z 1994 r. Nr 19, poz. 70 i Nr 105, poz. 509, z 1995 r. Nr 34, poz. 163, z 1996 r. Nr 77, poz. 367 oraz z 1997 r. Nr 90, poz. 557, Nr 98, poz. 604, Nr 106, poz. 679, Nr 117, poz. 752 i 753 i Nr 124, poz. 782) w art. 64 wyrazy "53-56" zastępuje się wyrazami "53, 56".


Art. 125. W ustawie z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 1994 r. Nr 10, poz. 36, z 1995 r. Nr 4, poz. 17, z 1996 r. Nr 1, poz. 1 i z 1997 r. Nr 28, poz. 153) w art. 16 w ust. 2 na końcu kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się wyrazy "a także okresy, w czasie których żołnierz nie pełnił służby wskutek wymierzonej mu kary dyscyplinarnej usunięcia z zawodowej służby wojskowej - jeżeli następnie została ona uchylona.".


Art. 126. W ustawie z dnia 14 grudnia 1995 r. o urzędzie Ministra Obrony Narodowej (Dz.U. z 1996 r. Nr 10, poz. 56 i Nr 102, poz. 474 oraz z 1997 r. Nr 121, poz. 770) w art. 9 skreśla się ust. 1.


Art. 127. Jeżeli przewinienie dyscyplinarne zostało popełnione przed dniem wejścia w życie ustawy: 1) żołnierz ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną na zasadach określonych ustawą, chyba że przepisy dotychczasowe są względniejsze, 2) postępowanie dyscyplinarne prowadzi się według przepisów ustawy również do uchylania prawomocnych orzeczeń dyscyplinarnych oraz orzeczeń sądów honorowych; jeżeli jednak zostało wydane orzeczenie w pierwszej instancji, postępowanie dyscyplinarne prowadzi się do jego zakończenia według przepisów dotychczasowych.


Art. 128. 1. Kary dyscyplinarne nie wykonane przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają wykonaniu według przepisów ustawy. 2. Po wejściu w życie ustawy nie wykonuje się kar dyscyplinarnych nie przewidzianych w ustawie. 3. Kary dyscyplinarne, których wykonanie odroczono lub przerwano na podstawie dotychczasowych przepisów, podlegają wykonaniu według przepisów ustawy. 4. Przepis art. 125 ma zastosowanie do kar dyscyplinarnych prawomocnie wykonanych, a następnie uchylonych po dniu wejścia w życie ustawy.


Art. 129. Przepisy wykonawcze wydane na podstawie ustawy z dnia 21 maja 1963 r. o dyscyplinie wojskowej oraz o odpowiedzialności żołnierzy za przewinienia dyscyplinarne i za naruszenia honoru i godności żołnierskiej (Dz.U. z 1992 r. Nr 5, poz. 17 i z 1997 r. Nr 117, poz. 753) pozostają w mocy do czasu zastąpienia ich przepisami wydanymi na podstawie niniejszej ustawy, o ile nie są sprzeczne z jej przepisami, nie dłużej jednak niż przez trzy miesiące od dnia jej wejścia w życie.


Art. 13. Pododdziały i oddziały wojskowe mogą być wyróżniane za szczególne osiągnięcia: w wykonywaniu zadań służbowych, w czasie udziału w akcjach humanitarnych lub ratowniczych albo w misjach pokojowych organizacji międzynarodowych.


Art. 130. Tracą moc przepisy ustawy z dnia 21 maja 1963 r. o dyscyplinie wojskowej oraz o odpowiedzialności żołnierzy za przewinienia dyscyplinarne i za naruszenia honoru i godności żołnierskiej (Dz.U. z 1992 r. Nr 5, poz. 17 i z 1997 r. Nr 117, poz. 753), z wyjątkiem przepisów rozdziału 6 oraz art. 44, 45 i 47.


Art. 131. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1998 r.


Art. 14. 1. Pododdziały i oddziały wojskowe wyróżnia się dyplomem uznania. 2. Dyplom uznania przyznaje przełożony dowódcy pododdziału lub oddziału wojskowego.


Art. 15. 1. Pododdziałom i oddziałom wojskowym wyraża się uznanie w formie tytułu honorowego. 2. Tytuł honorowy przyznaje Minister Obrony Narodowej lub dowódca rodzaju sił zbrojnych. 3. Żołnierze pełniący służbę w pododdziale lub oddziale, któremu nadano tytuł honorowy, noszą odznakę tego tytułu.


Art. 16. Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje tytułów honorowych nadawanych pododdziałom i oddziałom wojskowym oraz warunki i tryb ich nadawania, a także wzory odznak tytułów honorowych. Dział III Odpowiedzialność dyscyplinarna Rozdział 1 Zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej i wymierzania kar dyscyplinarnych


Art. 17. 1. Odpowiedzialność dyscyplinarną ponosi żołnierz, który popełnia przewinienie dyscyplinarne. 2. Żołnierz nie popełnia przewinienia dyscyplinarnego, jeżeli nie można mu przypisać winy.


Art. 18. 1. Żołnierz ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną również za: 1) czyny, za które, w myśl odrębnych przepisów, właściwe organy są uprawnione do nakładania kar porządkowych lub wymierzania kar pieniężnych albo orzekania w sprawach o naruszenie dyscypliny budżetowej, 2) czyny o znamionach przestępstwa ściganego na wniosek dowódcy jednostki wojskowej, jeżeli uprawniony dowódca odstąpił od złożenia wniosku, 3) czyny o znamionach przestępstwa lub wykroczenia, jeżeli sąd, prokurator albo inny organ uprawniony do orzekania w tych sprawach wystąpił do dowódcy jednostki wojskowej z wnioskiem o ukaranie dyscyplinarne w związku z odmową wszczęcia postępowania karnego albo postępowania w sprawie o wykroczenie, umorzeniem albo warunkowym umorzeniem takiego postępowania, odstąpieniem od wymierzenia kary, jak również odstąpieniem od zastosowania środków wychowawczych lub poprawczych. 2. Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa ogólnie o przewinieniu dyscyplinarnym, to przepisy te stosuje się również do czynów, o których mowa w ust. 1.


Art. 19. 1. Żołnierz ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną, jeżeli popełnia przewinienie dyscyplinarne sam albo wspólnie lub w porozumieniu z inną osobą, a także wtedy, gdy kieruje popełnieniem przewinienia przez innego żołnierza. 2. Żołnierz ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną także wtedy, gdy nakłania innego żołnierza do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego lub ułatwia jego popełnienie.


Art. 2. 1. Każdy żołnierz obowiązany jest do przestrzegania dyscypliny wojskowej. 2. Dyscyplina wojskowa zobowiązuje żołnierza do przestrzegania przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ustaw i innych normatywnych aktów prawnych oraz do wykonywania rozkazów i decyzji wydanych w sprawach służbowych. 3. Przełożony obowiązany jest tworzyć warunki zapewniające przestrzeganie dyscypliny wojskowej przez podporządkowanych mu żołnierzy oraz warunki do ich wyróżniania. 4. Przełożony obowiązany jest reagować na zachowania żołnierzy naruszające dyscyplinę wojskową. 5. W sprawach nie cierpiących zwłoki żołnierz starszy stopniem obowiązany jest reagować na zachowanie żołnierza młodszego stopniem naruszające dyscyplinę wojskową.


Art. 20. 1. Przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy żołnierz: 1) ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo, przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi, 2) nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł przewidzieć. 2. Jeżeli karalność czynu, o którym mowa w art. 18 ust. 1, ustawa uzależnia od umyślności jego popełnienia, odpowiedzialność dyscyplinarna jest wyłączona, gdy zachodzi wypadek, o którym mowa w ust. 1 pkt 2.


Art. 21. Każdy z żołnierzy, o których mowa w art. 19, odpowiada w granicach swojej winy, niezależnie od odpowiedzialności pozostałych osób.


Art. 22. 1. Karami dyscyplinarnymi są: 1) upomnienie, 2) nagana, 3) kara pieniężna, 4) zakaz opuszczania wyznaczonego miejsca przebywania, 5) areszt koszarowy, 6) areszt izolacyjny, 7) ostrzeżenie o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku służbowym, 8) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe, 9) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do nadterminowej zasadniczej służby wojskowej lub do czynnej służby wojskowej pełnionej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego albo do zawodowej służby wojskowej, 10) usunięcie z nadterminowej zasadniczej służby wojskowej lub z czynnej służby wojskowej pełnionej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego albo z zawodowej służby wojskowej. 2. Kar dyscyplinarnych, o których mowa w ust. 1 pkt 4-6, nie wymierza się żołnierzom zawodowym.


Art. 23. Karę pieniężną wymierza się w stawkach dziennych, określając liczbę stawek. Najniższa liczba stawek wynosi jeden, a najwyższa pięć. Stawka dzienna stanowi jedną trzydziestą miesięcznego uposażenia zasadniczego otrzymanego przez żołnierza w miesiącu, w którym popełnił on przewinienie dyscyplinarne.


Art. 24. 1. Karę zakazu opuszczania wyznaczonego miejsca przebywania wymierza się na okres od trzech do czternastu dni. 2. W czasie odbywania kary, o której mowa w ust. 1, ukarany nie może w czasie wolnym od zajęć służbowych opuszczać jednostki wojskowej lub innego wyznaczonego miejsca przebywania oraz ma obowiązek zgłaszania się do przełożonego lub innego wskazanego żołnierza w określonych odstępach czasu, nie częściej jednak niż cztery razy na dobę.


Art. 25. 1. Karę aresztu koszarowego wymierza się na okres od trzech do czternastu dni. 2. Karę aresztu koszarowego można wymierzyć za czyny, o których mowa w art. 18 ust. 1, oraz za przewinienie dyscyplinarne popełnione w czasie odbywania kary zakazu opuszczania wyznaczonego miejsca przebywania lub w ciągu trzech miesięcy od dnia jej odbycia. 3. W czasie odbywania kary, o której mowa w ust. 1, ukarany nie może w czasie wolnym od zajęć służbowych opuszczać jednostki wojskowej lub innego wyznaczonego miejsca przebywania oraz ma obowiązek zgłaszania się do przełożonego lub innego wskazanego żołnierza w określonych odstępach czasu, nie częściej jednak niż cztery razy na dobę, a ponadto w czasie wolnym od zajęć służbowych ma obowiązek pozostawać w określonym przez przełożonego rejonie jednostki wojskowej oraz wykonywać pod kontrolą dodatkowe zadania na rzecz jednostki wojskowej określone przez przełożonego dyscyplinarnego, w wymiarze do 4 godzin dziennie.


Art. 26. 1. Karę aresztu izolacyjnego wymierza się na okres od trzech do czternastu dni. 2. Karę aresztu izolacyjnego można wymierzyć za czyny, o których mowa w art. 18 ust. 1, oraz za przewinienie dyscyplinarne popełnione w czasie odbywania kary zakazu opuszczania wyznaczonego miejsca przebywania lub odbywania aresztu koszarowego albo w ciągu trzech miesięcy od dnia odbycia jednej z tych kar. 3. W czasie odbywania kary, o której mowa w ust. 1, ukarany ma obowiązek przebywać w specjalnie przystosowanym do tego pomieszczeniu, pod strażą, a ponadto wykonywać pod kontrolą dodatkowe zadania na rzecz jednostki wojskowej określone przez przełożonego, w wymiarze do 6 godzin dziennie.


Art. 27. 1. Kara wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe oznacza zwolnienie z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego oraz utratę uprawnień z nim związanych. 2. Karę, o której mowa w ust. 1, można wymierzyć za czyny wymienione w art. 18 ust. 1 albo za przewinienie dyscyplinarne polegające na rażącym zaniedbaniu obowiązków służbowych lub rażącym przekroczeniu uprawnień służbowych, jeżeli żołnierz był ukarany karą, o której mowa w art. 22 ust. 1 pkt 7. 3. Żołnierza, któremu wymierzono karę, o której mowa w ust. 1, wyznacza się na niższe stanowisko służbowe w: 1) innej jednostce organizacyjnej, jeżeli jest oficerem, 2) innej jednostce organizacyjnej albo innym pododdziale, jeżeli jest chorążym lub podoficerem.


Art. 28. 1. Kara usunięcia z nadterminowej zasadniczej służby wojskowej lub z czynnej służby wojskowej pełnionej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego albo z zawodowej służby wojskowej oznacza zwolnienie z tej służby. 2. Karę, o której mowa w ust. 1, można wymierzyć za czyny wymienione w art. 18 ust. 1 albo za przewinienie dyscyplinarne polegające na rażącym zaniedbaniu obowiązków służbowych lub rażącym przekroczeniu uprawnień służbowych, jeżeli żołnierz był ukarany karą, o której mowa w art. 22 ust. 1 pkt 9.


Art. 29. 1. Środkami dyscyplinarnymi są: 1) zobowiązanie do przeproszenia pokrzywdzonego, 2) zobowiązanie do naprawienia wyrządzonej szkody, 3) podanie informacji o wymierzonej karze dyscyplinarnej do wiadomości innych osób. 2. Środek dyscyplinarny można zastosować samoistnie albo obok kary dyscyplinarnej.


Art. 3. Określenia użyte w ustawie oznaczają: 1) żołnierz - osobę pełniącą czynną służbę wojskową, 2) przełożony - osobę, której na mocy przepisu prawa, rozkazu lub decyzji podporządkowano żołnierza, 3) przełożony dyscyplinarny - przełożonego, którego przepisy ustawy upoważniają do wszczynania postępowania dyscyplinarnego, 4) wyróżnianie - udzielanie wyróżnień i wyrażanie uznania w innych formach, 5) ukaranie - wymierzenie kary dyscyplinarnej i zastosowanie środków dyscyplinarnych, a także odstąpienie od wymierzenia kary dyscyplinarnej oraz warunkowe odstąpienie od wymierzenia kary dyscyplinarnej, 6) przewinienie dyscyplinarne - naruszenie obowiązków wynikających z dyscypliny wojskowej, które nie jest przestępstwem lub wykroczeniem, 7) obwiniony - żołnierza, w stosunku do którego złożono wniosek o ukaranie dyscyplinarne, 8) rzecznik dyscyplinarny - żołnierza, którego przepisy ustawy upoważniają do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i innych czynności w postępowaniu dyscyplinarnym, 9) organ orzekający - przełożonego dyscyplinarnego lub sąd wojskowy, 10) organ odwoławczy - przełożonego dyscyplinarnego lub sąd wojskowy uprawnionych do rozpatrzenia odwołania od orzeczenia lub decyzji przełożonego dyscyplinarnego albo orzeczenia sądu wojskowego.


Art. 30. 1. Organ orzekający wymierza karę dyscyplinarną według swego uznania, w granicach przewidzianych ustawą, uwzględniając stopień winy, stopień społecznej szkodliwości przewinienia dyscyplinarnego oraz cele zapobiegawcze i wychowawcze, które kara ma osiągnąć w stosunku do żołnierza. 2. Wymierzając karę dyscyplinarną, organ orzekający uwzględnia w szczególności sposób popełnienia przewinienia dyscyplinarnego przez żołnierza, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na żołnierzu obowiązków oraz właściwości i warunki osobiste żołnierza, rodzaj i rozmiar następstw przewinienia dyscyplinarnego, przebieg służby żołnierza przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i zachowanie się żołnierza po popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. 3. Organ orzekający uwzględnia okoliczności, o których mowa w ust. 1 i 2, wyłącznie w stosunku do żołnierza, którego one dotyczą. 4. Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio do orzekania o środku dyscyplinarnym.


Art. 31. 1. Za popełnione przewinienie dyscyplinarne można wymierzyć tylko jedną karę dyscyplinarną. 2. Za popełnienie kilku przewinień dyscyplinarnych można wymierzyć jedną karę dyscyplinarną odpowiednio surowszą. 3. Niezależnie od liczby przewinień dyscyplinarnych można zastosować jeden lub więcej środków dyscyplinarnych.


Art. 32. 1. Jeżeli okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości i wystarczające jest zwrócenie żołnierzowi uwagi lub przeprowadzenie z nim rozmowy ostrzegawczej, można nie wszczynać postępowania dyscyplinarnego. 2. Jeżeli wystarczające jest zwrócenie uwagi lub przeprowadzenie rozmowy ostrzegawczej albo zastosowanie środków dyscyplinarnych, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 lub 2, można odstąpić od wymierzenia kary dyscyplinarnej.


Art. 33. Organ orzekający może warunkowo odstąpić od wymierzenia kary dyscyplinarnej, jeżeli stopień winy lub stopień społecznej szkodliwości przewinienia dyscyplinarnego nie jest znaczny, a właściwości i warunki osobiste żołnierza oraz dotychczasowy przebieg jego służby wojskowej uzasadniają przypuszczenie, że pomimo odstąpienia od wymierzenia kary dyscyplinarnej będzie on przestrzegał dyscypliny wojskowej.


Art. 34. Organ orzekający może warunkowo zawiesić wykonanie wymierzonej kary dyscyplinarnej, o której mowa w art. 22 ust. 1 pkt 3-6, jeżeli zachodzą warunki, o których mowa w art. 33, a stosunek żołnierza do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego świadczy o osiągnięciu celów kary dyscyplinarnej.


Art. 35. Warunkowe odstąpienie od wymierzenia kary dyscyplinarnej lub warunkowe zawieszenie wykonania kary dyscyplinarnej następuje na okres próby, który wynosi od miesiąca do trzech i biegnie od dnia, w którym orzeczenie stało się prawomocne.


Art. 36. Jeżeli żołnierz w okresie próby uchyla się od spełnienia obowiązku wynikającego z zastosowanego środka dyscyplinarnego, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 lub 2, albo popełnia przewinienie dyscyplinarne, organ orzekający może: 1) gdy warunkowo odstąpił od wymierzenia kary dyscyplinarnej - wymierzyć karę dyscyplinarną, 2) gdy warunkowo zawiesił wykonanie wymierzonej kary dyscyplinarnej - zarządzić jej wykonanie.


Art. 37. 1. Nie można ukarać dyscyplinarnie po upływie sześciu miesięcy od dnia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. 2. Termin określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli przełożony dyscyplinarny wszczął postępowanie dyscyplinarne na jeden z wniosków, o których mowa w art. 54 ust. 2 pkt 2-4. 3. W wypadkach, o których mowa w ust. 2, nie można ukarać dyscyplinarnie po upływie jednego roku od dnia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. 4. Nie można ukarać dyscyplinarnie żołnierza po zwolnieniu go ze służby wojskowej. 5. Orzeczenie wydane w postępowaniu dyscyplinarnym pociąga za sobą tylko skutki przewidziane ustawą. Rozdział 2 Zatrzymanie i zawieszenie w czynnościach służbowych


Art. 38. 1. Przełożony dyscyplinarny może podjąć decyzję o zatrzymaniu żołnierza, który rażąco narusza dyscyplinę wojskową, jeżeli zachodzi obawa jego ucieczki, zatarcia śladów czynu lub nie można ustalić jego tożsamości albo gdy zatrzymanie jest niezbędne do niezwłocznego przywrócenia porządku wojskowego. 2. Żołnierza zatrzymanego na podstawie ust. 1 osadza się w izbie zatrzymań. 3. Zatrzymanego zwalnia się niezwłocznie, gdy ustanie przyczyna zatrzymania, nie później jednak niż z upływem czterdziestu ośmiu godzin od chwili zatrzymania. 4. Uprawnienie do zatrzymania, o którym mowa w ust. 1, przysługuje również Żandarmerii Wojskowej i innym wojskowym organom porządkowym, a także innym organom określonym w odrębnych przepisach. 5. Żołnierzowi zatrzymanemu na podstawie ust. 1 przysługują uprawnienia przewidziane dla zatrzymanego w Kodeksie postępowania karnego, a na organie dokonującym zatrzymania ciążą obowiązki wynikające z tego Kodeksu. 6. Ponowne zatrzymanie żołnierza na podstawie tych samych faktów i dowodów jest niedopuszczalne. 7. Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministrem Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb zatrzymania żołnierza oraz sposób postępowania z zatrzymanym, a także zasady tworzenia izb zatrzymań i warunki, jakim powinny odpowiadać ich pomieszczenia.


Art. 39. 1. Przełożony dyscyplinarny może podjąć decyzję o zawieszeniu w czynnościach służbowych żołnierza, który rażąco narusza dyscyplinę wojskową, a charakter przewinienia dyscyplinarnego lub okoliczności jego popełnienia wskazują na potrzebę niezwłocznego odsunięcia żołnierza od wykonywania czynności na zajmowanym stanowisku służbowym. 2. Żołnierz zawieszony w czynnościach służbowych wykonuje zadania określone przez przełożonego dyscyplinarnego. 3. Zawieszenie w czynnościach służbowych uchyla się niezwłocznie, gdy ustaną przyczyny je uzasadniające, nie później jednak niż z upływem jednego miesiąca, z zastrzeżeniem ust. 4. 4. Minister Obrony Narodowej w szczególnie uzasadnionych wypadkach może podjąć decyzję o przedłużeniu okresu zawieszenia w czynnościach służbowych do trzech miesięcy. 5. Przed upływem terminów, o których mowa w ust. 3 i 4, zawieszenie w czynnościach służbowych ustaje z dniem uprawomocnienia się orzeczenia wydanego w sprawie o przewinienie dyscyplinarne, które było przyczyną zawieszenia. 6. Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy tryb postępowania w sprawach dotyczących zawieszania żołnierzy w czynnościach służbowych.


Art. 4. 1. Minister Obrony Narodowej jest przełożonym wszystkich żołnierzy, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. 2. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji jest przełożonym żołnierzy pełniących służbę w podporządkowanych mu jednostkach organizacyjnych. 3. Ministrowie, kierownicy urzędów i instytucji, każdy w sprawach należących do jego zakresu działania, są przełożonymi żołnierzy pełniących służbę w podporządkowanych im jednostkach organizacyjnych. 4. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, uprawnienia w sprawach dyscyplinarnych osób, o których mowa w ust. 3.


Art. 40. Decyzje, o których mowa w art. 38 ust. 1 i 4 oraz art. 39 ust. 1 i 4, doręcza się niezwłocznie żołnierzowi na piśmie wraz z uzasadnieniem oraz poucza się go o prawie, terminie i trybie wniesienia odwołania.


Art. 41. 1. Od decyzji o zatrzymaniu oraz o zawieszeniu w czynnościach służbowych i przedłużeniu zawieszenia w czynnościach służbowych żołnierzowi przysługuje odwołanie. 2. Wniesienie odwołania nie wstrzymuje wykonania decyzji, o których mowa w art. 38 ust. 1 i 4 oraz art. 39 ust. 1 i 4.


Art. 42. 1. Odwołanie od decyzji, o której mowa w art. 38 ust. 1 i 4, rozpoznaje wojskowy sąd garnizonowy. 2. Odwołanie od decyzji, o której mowa w art. 39 ust. 1, rozpoznaje wyższy przełożony dyscyplinarny, z zastrzeżeniem ust. 3. 3. Odwołanie od decyzji Ministra Obrony Narodowej w sprawie zawieszenia w czynnościach służbowych oraz przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych rozpoznaje wojskowy sąd garnizonowy. 4. Organ odwoławczy rozpoznaje odwołanie niezwłocznie.


Art. 43. 1. W sprawach, o których mowa w art. 42 ust. 1, bez względu na stopień wojskowy żołnierza, orzeka wojskowy sąd garnizonowy obejmujący swoją właściwością miejsce zatrzymania żołnierza. 2. W sprawach, o których mowa w art. 42 ust. 3, bez względu na stopień wojskowy żołnierza, orzeka wojskowy sąd garnizonowy obejmujący swoją właściwością jednostkę wojskową, w której żołnierz pełnił służbę w chwili wydania decyzji przez Ministra Obrony Narodowej.


Art. 44. W wypadku stwierdzenia bezzasadności lub nielegalności decyzji, o których mowa w art. 38 ust. 1 i 4 lub art. 39 ust. 1 i 4, organ rozpoznający odwołanie uchyla ją oraz zawiadamia o tym prokuratora i organ przełożony wobec organu, który podjął tę decyzję.


Art. 45. W sprawach odwołania od decyzji, o których mowa w art. 38 ust. 1 i 4 oraz art. 39 ust. 1 i 4, stosuje się odpowiednio art. 56 oraz art. 78-86. Rozdział 3 Zasady ogólne postępowania dyscyplinarnego


Art. 46. 1. Postępowanie dyscyplinarne obejmuje postępowanie wyjaśniające oraz postępowanie przed organem orzekającym w pierwszej instancji i przed organem odwoławczym. 2. Postępowanie dyscyplinarne jest niejawne, chyba że przepis ustawy stanowi inaczej.


Art. 47. 1. Postępowanie wyjaśniające prowadzi rzecznik dyscyplinarny. 2. Rzecznika dyscyplinarnego wyznacza, na okres dwóch lat, spośród żołnierzy zawodowych, przełożony dyscyplinarny zajmujący stanowisko służbowe co najmniej dowódcy jednostki wojskowej. 3. Przełożony dyscyplinarny, o którym mowa w ust. 2, może wyznaczyć żołnierza zawodowego, za jego pisemną zgodą, na rzecznika dyscyplinarnego tylko na kolejne dwa lata. 4. Przełożony dyscyplinarny, o którym mowa w ust. 2, odwołuje rzecznika dyscyplinarnego wskutek: 1) zaistnienia okoliczności, które stanowią podstawę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, 2) prawomocnego ukarania karą dyscyplinarną inną niż kara usunięcia z zawodowej służby wojskowej, 3) upływu terminu i niewyrażenia zgody przez żołnierza zawodowego, o którym mowa w ust. 2 i 3, 4) przeniesienia go do innej jednostki wojskowej.


Art. 48. Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji określi, w drodze rozporządzenia, uprawnienia przełożonych dyscyplinarnych do wyznaczania rzeczników dyscyplinarnych oraz wymagania, jakie powinien spełniać rzecznik dyscyplinarny.


Art. 49. 1. Przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny podlega wyłączeniu z urzędu, jeżeli: 1) jest małżonkiem żołnierza objętego postępowaniem dyscyplinarnym albo pozostaje we wspólnym z nim pożyciu, 2) jest małżonkiem pokrzywdzonego albo pozostaje we wspólnym z nim pożyciu, 3) jest krewnym lub powinowatym w linii prostej żołnierza objętego postępowaniem dyscyplinarnym lub pokrzywdzonego, 4) był świadkiem czynu, którego dotyczy postępowanie dyscyplinarne. 2. Przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny podlega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. 3. Wyłączenie, o którym mowa w ust. 2, następuje na żądanie przełożonego dyscyplinarnego lub rzecznika dyscyplinarnego albo na wniosek żołnierza objętego postępowaniem dyscyplinarnym lub jego obrońcy, jeżeli został ustanowiony. 4. O wyłączeniu przełożonego dyscyplinarnego rozstrzyga organ odwoławczy. 5. Przepisów ust. 1-4 nie stosuje się w wypadku podejmowania decyzji, o których mowa w art. 38 ust. 1 i 4 oraz art. 39 ust. 1 i 4.


Art. 5. 1. Przełożonymi dyscyplinarnymi są: 1) Minister Obrony Narodowej - w stosunku do wszystkich żołnierzy, z zastrzeżeniem ust. 2, 2) sekretarz stanu i podsekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej - w stosunku do podporządkowanych im żołnierzy, 3) Szef Sztabu Generalnego - w stosunku do żołnierzy zawodowych zajmujących stanowiska służbowe w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego, 4) żołnierz zajmujący stanowisko służbowe dowódcy kompanii lub wyższe albo im równorzędne - w stosunku do podporządkowanych mu żołnierzy, 5) żołnierz, który jest oficerem, zajmujący stanowisko służbowe dowódcy plutonu - w stosunku do podporządkowanych mu żołnierzy, 6) inna osoba nie będąca żołnierzem, zajmująca stanowisko równorzędne do stanowisk, o których mowa w pkt 4 - w stosunku do podporządkowanych jej żołnierzy. 2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz innych upoważnionych przez niego osób w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji, którym podporządkowano żołnierzy. 3. Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, równorzędne stanowiska służbowe, o których mowa w ust. 1 pkt 4 i 6. Dział II Wyróżnianie Rozdział 1 Wyróżnianie żołnierzy


Art. 50. 1. W razie wyłączenia, na podstawie przepisów art. 49 ust. 1 i 2, przełożonego dyscyplinarnego, postępowanie dyscyplinarne wszczyna, a wszczęte przejmuje, wyższy przełożony dyscyplinarny, z zastrzeżeniem ust. 2. 2. W razie wyłączenia, na podstawie przepisów art. 49 ust. 1 i 2, Ministra Obrony Narodowej, postępowanie dyscyplinarne wszczyna, a wszczęte przejmuje, sekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej. 3. W razie wyłączenia, na podstawie przepisów art. 49 ust. 1 i 2, rzecznika dyscyplinarnego, postępowanie wyjaśniające prowadzi, a prowadzone przejmuje, inny rzecznik dyscyplinarny.


Art. 51. 1. W razie wyłączenia, na podstawie przepisów art. 49 ust. 1 i 2, Ministra Obrony Narodowej i sekretarza stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej, postępowanie dyscyplinarne wszczyna, a wszczęte przejmuje, prokurator wojskowy. 2. Prokurator wojskowy, który wszczął lub przejął postępowanie dyscyplinarne na podstawie przepisu ust. 1, może przedstawić wojskowemu sądowi garnizonowemu wniosek o ukaranie albo wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 74 pkt 1 lub 2. 3. Wojskowy sąd garnizonowy rozpoznając wniosek prokuratora wojskowego, o którym mowa w ust. 2, może wydać orzeczenie, o którym mowa w art. 74 pkt 1 lub 2, albo ukarać, z zastrzeżeniem art. 22 ust. 2. 4. W wypadku, o którym mowa w ust. 1, właściwy jest prokurator wojskowej prokuratury garnizonowej obejmującej swoją właściwością jednostkę wojskową, w której żołnierz pełnił służbę w chwili popełnienia przewinienia dyscyplinarnego.


Art. 52. 1. Przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny jest obowiązany badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść żołnierza objętego postępowaniem dyscyplinarnym. 2. Żołnierza objętego postępowaniem dyscyplinarnym uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym orzeczeniem organu orzekającego. 3. Nie dające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść żołnierza objętego postępowaniem dyscyplinarnym.


Art. 53. 1. Żołnierzowi objętemu postępowaniem dyscyplinarnym przysługuje prawo do obrony, w tym prawo do korzystania z pomocy obrońcy, o czym należy go pouczyć. 2. W ramach prawa do obrony żołnierz objęty postępowaniem dyscyplinarnym lub jego obrońca może w szczególności składać wyjaśnienia i wnioski o przeprowadzenie dowodów, zapoznawać się z zebranymi materiałami sprawy, a także - w wypadkach przewidzianych ustawą - wnosić odwołania. 3. Obrońcą może być żołnierz, który nie jest przełożonym rzecznika dyscyplinarnego lub przełożonego dyscyplinarnego. 4. W postępowaniu w sprawach o przewinienia dyscyplinarne przed sądem wojskowym obrońcą może być żołnierz, o którym mowa w ust. 3, lub adwokat.


Art. 54. 1. Przełożony dyscyplinarny wszczyna postępowanie dyscyplinarne, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że żołnierz popełnił przewinienie dyscyplinarne, z zastrzeżeniem art. 32 ust. 1. 2. Przełożony dyscyplinarny wszczyna postępowanie dyscyplinarne również: 1) na polecenie przełożonego, 2) na wniosek organu kontroli, 3) na wniosek wojskowego organu porządkowego, 4) na wniosek sądu, prokuratora lub innego uprawnionego organu. 3. Przełożony dyscyplinarny może wszcząć postępowanie dyscyplinarne także: 1) na wniosek podwładnego, 2) na wniosek pokrzywdzonego.


Art. 55. 1. Minister Obrony Narodowej może wszcząć postępowanie dyscyplinarne w stosunku do każdego żołnierza. 2. Postępowanie dyscyplinarne może wszcząć w stosunku do żołnierza wyznaczonego na stanowisko służbowe nie wyższe niż: 1) dowódcy brygady (pułku) - dowódca rodzaju sił zbrojnych (okręgu wojskowego), 2) dowódcy batalionu - dowódca dywizji, 3) dowódcy kompanii - dowódca brygady (pułku), 4) dowódcy plutonu - dowódca batalionu, 5) dowódcy drużyny - dowódca kompanii. 3. Postępowanie dyscyplinarne w stosunku do szeregowego może wszcząć dowódca plutonu, który jest oficerem, o ile postępowanie wyjaśniające - w tym postępowaniu dyscyplinarnym - można ograniczyć do wyjaśnień żołnierza albo można go nie przeprowadzać. 4. Postępowanie dyscyplinarne w stosunku do żołnierza wyznaczonego na stanowisko służbowe dowódcy dywizji i wyższe wszczyna Minister Obrony Narodowej. 5. W razie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przez Ministra Obrony Narodowej, właściwy przełożony dyscyplinarny nie wszczyna postępowania, a wszczęte postępowanie umarza. 6. Sekretarz stanu i podsekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej mogą wszcząć postępowanie dyscyplinarne w stosunku do podporządkowanych im żołnierzy, z wyjątkiem żołnierzy wyznaczonych na stanowiska służbowe równorzędne dowódcy dywizji i wyższe. 7. Szef Sztabu Generalnego może wszcząć postępowanie dyscyplinarne w stosunku do żołnierzy, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem żołnierzy wyznaczonych na stanowisko służbowe równorzędne dowódcy dywizji i wyższe. 8. Postępowanie dyscyplinarne, w związku z czynem określonym w art. 18 ust. 1, wszczyna dowódca jednostki wojskowej. 9. O wszczęciu postępowania dyscyplinarnego przełożony dyscyplinarny zawiadamia żołnierza, który jest nim objęty, oraz zainteresowane organy lub osoby, o których mowa w art. 54 ust. 2 i 3. 10. Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, stanowiska służbowe równorzędne lub wyższe od stanowisk zajmowanych przez żołnierzy, o których mowa w ust. 2, 4 i 7.


Art. 56. 1. W kwestiach nie uregulowanych w ustawie w postępowaniu w sprawach o przewinienia dyscyplinarne stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. 2. Ilekroć w ustawie jest mowa o: 1) orzeczeniu sądu wojskowego - należy przez to rozumieć postanowienie, 2) odwołaniu do sądu wojskowego - należy przez to rozumieć zażalenie.


Art. 57. Przełożony dyscyplinarny orzeka podczas raportu dyscyplinarnego.


Art. 58. 1. W sprawach o przewinienia dyscyplinarne orzeka wojskowy sąd garnizonowy obejmujący swoją właściwością jednostkę wojskową, w której żołnierz pełnił służbę w chwili złożenia wniosku o jego ukaranie lub w chwili złożenia odwołania, chyba że ustawa stanowi inaczej. 2. W wypadku określonym w ust. 1 wojskowy sąd garnizonowy orzeka jednoosobowo na posiedzeniu, chyba że ustawa stanowi inaczej.


Art. 59. 1. Przełożony dyscyplinarny, który wszczął postępowanie dyscyplinarne, orzeka w pierwszej instancji we wszystkich sprawach dyscyplinarnych, z zastrzeżeniem ust. 2-5. 2. Karę dyscyplinarną, o której mowa w art. 22 ust. 1 pkt 5, może wymierzyć w pierwszej instancji tylko dowódca jednostki wojskowej. 3. Karę dyscyplinarną, o której mowa w art. 22 ust. 1 pkt 10, może wymierzyć w pierwszej instancji tylko dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni nadterminową zasadniczą służbę wojskową, lub przełożony dyscyplinarny, który ma prawo zwalniania ze służby wojskowej pełnionej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego albo z zawodowej służby wojskowej. 4. Karę dyscyplinarną, o której mowa w art. 22 ust. 1 pkt 6, może orzec w pierwszej instancji tylko wojskowy sąd garnizonowy, na wniosek dowódcy jednostki wojskowej. 5. Jeżeli sąd wojskowy, stwierdzając winę, nie znajduje podstaw do wymierzenia kary dyscyplinarnej, o której mowa w art. 22 ust. 1 pkt 6, może orzec inną karę dyscyplinarną, o której mowa w art. 22 ust. 1 pkt 1-5, lub odstąpić albo warunkowo odstąpić od wymierzenia kary dyscyplinarnej.


Art. 6. 1. Żołnierzowi może być udzielone wyróżnienie lub wyrażone uznanie za szczególne osiągnięcia w wykonywaniu zadań służbowych lub za czyn świadczący o męstwie albo o odwadze. 2. Udzielenie wyróżnienia i wyrażenie uznania może być łączone.


Art. 60. Oprócz dokumentów wymaganych innymi przepisami ustawy z przebiegu czynności podejmowanych w postępowaniu dyscyplinarnym sporządza się protokół lub notatkę służbową.


Art. 61. 1. Spisania protokołu wymaga: 1) przesłuchanie obwinionego, świadka oraz biegłego, 2) zapoznanie obwinionego z całością materiałów sprawy, 3) przebieg raportu dyscyplinarnego. 2. Notatkę służbową sporządza się w związku z przyjęciem ustnego zawiadomienia o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego oraz w każdym innym wypadku, jeżeli rzecznik dyscyplinarny lub przełożony dyscyplinarny uzna to za konieczne. 3. Wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, polecenie rzecznikowi dyscyplinarnemu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz wyznaczenie terminu i miejsca raportu dyscyplinarnego stwierdza się w rozkazie dziennym lub innym rozkazie.


Art. 62. Protokół powinien zawierać: 1) oznaczenie czynności, jej czasu i miejsca oraz osób w niej uczestniczących, 2) opis przebiegu czynności oraz oświadczenia i wnioski jej uczestników.


Art. 63. 1. Protokół spisuje przeprowadzający czynność lub żołnierz wyznaczony przez przełożonego dyscyplinarnego, a podpisują go uczestnicy czynności. 2. Notatkę służbową sporządza i podpisuje osoba przeprowadzająca czynność.


Art. 64. Protokoły i notatki przechowuje przełożony dyscyplinarny. Rozdział 4 Postępowanie wyjaśniające


Art. 65. Rzecznik dyscyplinarny prowadzi postępowanie wyjaśniające w stosunku do: 1) żołnierzy zasadniczej służby wojskowej, absolwentów szkół wyższych odbywających przeszkolenie wojskowe i żołnierzy rezerwy odbywających ćwiczenia wojskowe oraz żołnierzy nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, a także kandydatów na żołnierzy zawodowych oraz podoficerów zawodowych i chorążych zawodowych - chorąży zawodowy lub oficer zawodowy, 2) oficerów młodszych - żołnierz zawodowy w stopniu wojskowym oficera młodszego lub oficera starszego, 3) oficerów starszych - oficer starszy, 4) generałów (admirałów) - generał (admirał).


Art. 66. Rzecznik dyscyplinarny przeprowadza postępowanie wyjaśniające na polecenie lub na wniosek przełożonego dyscyplinarnego, który wszczyna postępowanie dyscyplinarne.


Art. 67. Postępowanie wyjaśniające można ograniczyć do wyjaśnień żołnierza, jeżeli okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego oraz wina żołnierza nie budzą wątpliwości.


Art. 68. 1. Postępowanie wyjaśniające nie może trwać dłużej niż czternaście dni. 2. W szczególnie uzasadnionym wypadku termin, o którym mowa w ust. 1, może być przedłużony przez przełożonego dyscyplinarnego, który wszczął postępowanie dyscyplinarne, do dwudziestu jeden dni.


Art. 69. 1. Rzecznik dyscyplinarny po zakończeniu postępowania wyjaśniającego przedstawia przełożonemu dyscyplinarnemu, który wszczął postępowanie dyscyplinarne, sprawozdanie oraz wniosek. 2. Sprawozdanie powinno zawierać: 1) imię i nazwisko obwinionego, 2) dane dotyczące przebiegu służby obwinionego oraz jego wyróżnień i kar dyscyplinarnych, 3) określenie przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu, ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu i okoliczności jego popełnienia oraz skutków, 4) wskazanie dowodów popełnienia przewinienia. 3. We wniosku zamieszcza się propozycję orzeczenia wraz z uzasadnieniem. 4. Przełożony dyscyplinarny może zwrócić rzecznikowi dyscyplinarnemu sprawozdanie i wniosek celem ich uzupełnienia lub przeprowadzenia dodatkowych czynności w postępowaniu wyjaśniającym.


Art. 7. 1. Wyróżnieniami są: 1) pochwała, 2) urlop krótkoterminowy, 3) nagroda rzeczowa, 4) nagroda pieniężna, 5) biała broń, 6) wcześniejsze mianowanie na kolejny stopień wojskowy. 2. Wyróżnień, o których mowa w ust. 1, mogą udzielać: 1) wymienionego w pkt 1 - każdy przełożony, 2) wymienionego w pkt 2 - przełożony zajmujący stanowisko służbowe nie niższe niż stanowisko dowódcy plutonu, 3) wymienionych w pkt 3 i 4 - przełożony, który ma prawo dysponowania funduszem na nagrody, 4) wymienionego w pkt 5 - Minister Obrony Narodowej lub organ wojskowy przez niego upoważniony, 5) wymienionego w pkt 6 - przełożony, który ma prawo mianowania na ten stopień wojskowy. 3. Przełożony może wystąpić do wyższego przełożonego o udzielenie żołnierzowi wyróżnienia, jeżeli sam nie jest uprawniony do udzielenia danego wyróżnienia.


Art. 70. Postępowania wyjaśniającego można nie przeprowadzać, jeżeli postępowanie dyscyplinarne wszczęto na jeden z wniosków, o których mowa w art. 54 ust. 2 pkt 2-4. Rozdział 5 Postępowanie przed organem orzekającym w pierwszej instancji


Art. 71. Organ orzekający umożliwia obwinionemu oraz jego obrońcy, jeżeli został ustanowiony, zapoznanie się z całością materiałów sprawy.


Art. 72. 1. Przełożony dyscyplinarny wyznacza czas i miejsce raportu dyscyplinarnego. 2. Przełożony dyscyplinarny w czasie raportu dyscyplinarnego: 1) wysłuchuje rzecznika dyscyplinarnego lub odczytuje wniosek, o którym mowa w art. 54 ust. 2 pkt 2-4, w obecności obwinionego i jego obrońcy, jeżeli został ustanowiony, 2) wysłuchuje obwinionego i jego obrońcy, jeżeli został ustanowiony i wniósł o takie wysłuchanie, 3) rozpatruje sprawę i wydaje orzeczenie. 3. W wypadku gdy przełożony dyscyplinarny nie jest uprawniony do wymierzenia danej kary dyscyplinarnej, przedstawia właściwemu przełożonemu dyscyplinarnemu wniosek o wymierzenie tej kary dyscyplinarnej albo wojskowemu sądowi garnizonowemu wniosek o wymierzenie kary aresztu izolacyjnego albo składa do prokuratora wojskowego zawiadomienie o przestępstwie lub wykroczeniu bądź może złożyć wniosek o ściganie karne.


Art. 73. W wypadku przewidzianym w art. 18 ust. 1 pkt 3 ustalenia co do faktów oraz ocena prawna czynu zawarta w orzeczeniu sądu wojskowego są wiążące dla przełożonego dyscyplinarnego.


Art. 74. Orzeczenie organu orzekającego może stanowić o: 1) uniewinnieniu, 2) umorzeniu postępowania dyscyplinarnego, 3) odstąpieniu od wymierzenia kary dyscyplinarnej, 4) warunkowym odstąpieniu od wymierzenia kary dyscyplinarnej, 5) wymierzeniu kary dyscyplinarnej.


Art. 75. 1. Orzeczenie wraz z uzasadnieniem sporządza się na piśmie. 2. Obwinionemu i rzecznikowi dyscyplinarnemu doręcza się odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem oraz poucza się ich o prawie, terminie i trybie wniesienia odwołania. Rozdział 6 Postępowanie odwoławcze


Art. 76. 1. Od orzeczenia organu orzekającego w pierwszej instancji obwinionemu lub jego obrońcy przysługuje odwołanie. 2. Od orzeczenia przełożonego dyscyplinarnego wydanego w pierwszej instancji rzecznikowi dyscyplinarnemu przysługuje odwołanie na korzyść i na niekorzyść obwinionego. 3. Od orzeczenia wojskowego sądu garnizonowego, o którym mowa w art. 59 ust. 4 lub 5, oprócz osób wymienionych w ust. 1, dowódcy jednostki wojskowej przysługuje odwołanie na korzyść i niekorzyść obwinionego. 4. Od orzeczenia, o którym mowa w art. 36, przysługuje odwołanie na zasadach określonych w ust. 1-3, które stosuje się odpowiednio.


Art. 77. 1. Odwołanie od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji przez przełożonego dyscyplinarnego rozpoznaje wyższy przełożony dyscyplinarny, z zastrzeżeniem ust. 2-4. 2. Odwołanie od orzeczenia dotyczącego kary dyscyplinarnej, o której mowa w art. 22 ust. 1 pkt 8, rozpoznaje przełożony dyscyplinarny, który ma prawo wyznaczania na to stanowisko. 3. Odwołanie od orzeczenia dotyczącego kary dyscyplinarnej, o której mowa w art. 22 ust. 1 pkt 10, bez względu na stopień wojskowy obwinionego, oraz od orzeczenia wydanego przez Ministra Obrony Narodowej w sprawach dyscyplinarnych rozpoznaje wojskowy sąd garnizonowy. 4. Odwołanie od orzeczenia wydanego przez sekretarza stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej, który wszczął lub przejął postępowanie dyscyplinarne na podstawie przepisu art. 50 ust. 2, rozpoznaje wojskowy sąd garnizonowy. 5. Odwołania od orzeczeń wojskowego sądu garnizonowego, o których mowa w art. 51 ust. 3 oraz art. 59 ust. 4 i 5, rozpoznaje wojskowy sąd okręgowy.


Art. 78. Wojskowy sąd okręgowy rozpoznaje odwołania jednoosobowo.


Art. 79. Obwiniony lub jego obrońca mogą zaskarżyć samo uzasadnienie orzeczenia.


Art. 8. 1. Pochwały udziela się ustnie lub pisemnie. 2. Urlopu krótkoterminowego udziela się na czas od trzech do siedmiu dni. Łączny wymiar urlopów krótkoterminowych w ciągu roku służby nie może przekroczyć dziesięciu dni. 3. Nagrody rzeczowej udziela się w postaci przedmiotu, którego wartość nie powinna być wyższa od dwukrotnego najniższego uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego, obowiązującego w dniu udzielenia tej nagrody. 4. Nagrody pieniężnej udziela się w wysokości, która nie powinna być wyższa od wysokości dwukrotnego uposażenia zasadniczego ostatnio otrzymanego przez wyróżnionego żołnierza. 5. Białą broń wręcza się wraz z dedykacją. 6. Wcześniejszym mianowaniem na kolejny stopień wojskowy można wyróżnić żołnierza nawet wtedy, gdy nie spełnia on warunków wymaganych w odrębnych przepisach do mianowania na ten stopień wojskowy.


Art. 80. 1. Odwołanie wnosi się na piśmie, za pośrednictwem organu, który orzekał w sprawie. 2. Wnoszący odwołanie powinien podać, czego się domaga.


Art. 81. Termin do wniesienia odwołania wynosi siedem dni od dnia doręczenia orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Termin ten jest nieprzekraczalny i nie podlega przywróceniu.


Art. 82. 1. Przy rozpoznawaniu odwołania przez wyższego przełożonego dyscyplinarnego art. 72 stosuje się odpowiednio. 2. Obwiniony jest obowiązany stawić się przed wyższym przełożonym dyscyplinarnym na jego wezwanie.


Art. 83. 1. Po rozpatrzeniu odwołania wyższy przełożony dyscyplinarny orzeka o utrzymaniu w mocy lub zmianie orzeczenia albo o uchyleniu orzeczenia i umorzeniu postępowania dyscyplinarnego. 2. Po uzupełnieniu materiału dowodowego wyższy przełożony dyscyplinarny może także zmienić zaskarżone orzeczenie, orzekając odmiennie co do istoty lub uchylić je i umorzyć postępowanie dyscyplinarne.


Art. 84. Wyższy przełożony dyscyplinarny może rozstrzygnąć na niekorzyść obwinionego tylko wtedy, gdy odwołanie wniesiono na niekorzyść obwinionego.


Art. 85. 1. Orzeczenie wyższego przełożonego dyscyplinarnego wraz z uzasadnieniem doręcza się obwinionemu, rzecznikowi dyscyplinarnemu i przełożonemu dyscyplinarnemu, który orzekał w sprawie w pierwszej instancji. 2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio w postępowaniu odwoławczym przed sądem wojskowym.


Art. 86. Od orzeczeń organu odwoławczego odwołanie nie przysługuje.


Art. 87. Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy tryb postępowania dyscyplinarnego. Dział IV Wykonywanie kar dyscyplinarnych


Art. 88. 1. Orzeczenie staje się prawomocne: 1) z upływem terminu wniesienia odwołania, jeżeli go nie wniesiono, 2) z chwilą wydania orzeczenia przez organ odwoławczy. 2. Do wykonania kary dyscyplinarnej należy przystąpić: 1) w wypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 - nie wcześniej niż po upływie pięciu dni od dnia, w którym upłynął termin wniesienia odwołania, 2) w wypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 - niezwłocznie po doręczeniu orzeczenia organu odwoławczego.


Art. 89. 1. Wykonanie kary dyscyplinarnej zarządza i nadzoruje organ, który wydał orzeczenie o ukaraniu w pierwszej instancji. 2. Uprawnienie do nadzoru nad wykonaniem kary dyscyplinarnej przysługuje również wyższemu przełożonemu dyscyplinarnemu oraz prokuratorowi wojskowemu. 3. Karę dyscyplinarną wykonuje dowódca jednostki wojskowej, przełożony dyscyplinarny, który wymierzył karę w pierwszej instancji, lub inny organ uprawniony na podstawie odrębnych przepisów. 4. Prawomocne orzeczenie o wymierzeniu kary pieniężnej stanowi podstawę do jej potrącenia z uposażenia żołnierza w trybie określonym w przepisach o uposażeniu żołnierzy.


Art. 9. 1. Formami wyrażania uznania są: 1) list gratulacyjny, 2) pismo pochwalne ze zdjęciem żołnierza na tle sztandaru jednostki wojskowej lub znaku rodzaju sił zbrojnych, 3) wpisanie imienia i nazwiska żołnierza oraz jego zasług do kroniki jednostki wojskowej, 4) tytuł honorowy, 5) wpisanie imienia i nazwiska żołnierza oraz jego zasług do księgi honorowej Ministra Obrony Narodowej. 2. Minister Obrony Narodowej może ustanowić, w drodze rozporządzenia, inne formy wyrażania uznania.


Art. 90. 1. Wykonanie kar dyscyplinarnych, o których mowa w art. 22 ust. 1 pkt 4-6, można odroczyć albo przerwać. 2. Wykonanie kary dyscyplinarnej, o której mowa w art. 22 ust. 1 pkt 3, można odroczyć w całości albo w części lub rozłożyć na raty. 3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się tylko w razie zaistnienia ważnych powodów i tylko na czas niezbędny. 4. W sprawach, o których mowa w ust. 1 i 2, orzeka organ, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji.


Art. 91. 1. Nie wykonuje się kary dyscyplinarnej po upływie sześciu miesięcy od dnia, w którym orzeczenie stało się prawomocne. 2. Z dniem zwolnienia z czynnej służby wojskowej nie podlegają wykonaniu kary dyscyplinarne nie wykonane w całości lub w części przed tym dniem, z wyłączeniem kary, o której mowa w art. 22 ust. 1 pkt 10.


Art. 92. Przepisy tego rozdziału stosuje się odpowiednio do wykonywania środków dyscyplinarnych.


Art. 93. Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministrem Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia: 1) organy uprawnione do wykonywania kar i środków dyscyplinarnych, 2) regulamin wykonywania i odbywania kar i środków dyscyplinarnych, 3) warunki tworzenia aresztów oraz warunki, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia, w których żołnierze odbywają karę. Dział V Postępowanie po uprawomocnieniu się orzeczenia Rozdział 1 Wzruszanie orzeczeń prawomocnych w trybie nadzoru


Art. 94. 1. Prawomocne orzeczenie organu orzekającego uchyla się lub zmienia, jeżeli: 1) ujawniono nowe okoliczności, które wskazują, że brak było faktycznych podstaw do ukarania albo umorzenia postępowania dyscyplinarnego, 2) orzeczenie wydano z naruszeniem przepisów prawa, które mogło mieć wpływ na jego treść. 2. Uchylenie lub zmiana orzeczenia z powodu określonego w ust. 1 pkt 1 może nastąpić tylko na korzyść obwinionego, a z powodu określonego w ust. 1 pkt 2, nie później niż po upływie trzydziestu dni od dnia, w którym orzeczenie stało się prawomocne - także na niekorzyść. 3. W razie uchylenia orzeczenia postępowanie dyscyplinarne umarza się albo przekazuje się sprawę do ponownego rozpatrzenia.


Art. 95. 1. Do uchylenia lub zmiany prawomocnego orzeczenia na podstawie art. 94 ust. 1 uprawniony jest wyższy przełożony dyscyplinarny, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. 2. Do uchylenia lub zmiany prawomocnego orzeczenia wydanego przez Ministra Obrony Narodowej, orzeczenia sekretarza stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej wydanego w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 50 ust. 2 oraz orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej, o której mowa w art. 22 ust. 1 pkt 10, uprawniony jest wojskowy sąd garnizonowy; jeżeli jednak orzeczenie uprawomocniło się w wyniku rozpoznania odwołania przez wojskowy sąd garnizonowy - uprawnienie przysługuje wojskowemu sądowi okręgowemu orzekającemu jednoosobowo. 3. Do uchylenia lub zmiany prawomocnego orzeczenia wydanego w pierwszej instancji przez wojskowy sąd garnizonowy uprawniony jest wojskowy sąd okręgowy orzekający jednoosobowo; jeżeli jednak orzeczenie uprawomocniło się w wyniku rozpoznania odwołania przez wojskowy sąd okręgowy - sąd ten orzeka w składzie trzech sędziów. 4. Uchylenie lub zmiana prawomocnego orzeczenia w trybie nadzoru następuje z urzędu.


Art. 96. 1. W sprawach nie uregulowanych w tym rozdziale stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące postępowania odwoławczego. 2. Właściwość sądu wojskowego ustala się według zasady określonej w art. 58 ust. 1; jeżeli w postępowaniu odwoławczym orzekał wojskowy sąd garnizonowy, właściwość wojskowego sądu okręgowego ustala się na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania karnego.


Art. 97. Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy tryb wzruszania w drodze nadzoru prawomocnych orzeczeń przełożonych dyscyplinarnych przez wyższych przełożonych dyscyplinarnych. Rozdział 2 Likwidacja skutków uchylonych lub zmienionych orzeczeń prawomocnych


Art. 98. Jeżeli orzeczenie, o którym mowa w art. 74 pkt 5, zostało: 1) uchylone - skutki, jakie to orzeczenie wywołało, ulegają uchyleniu w całości, 2) zmienione - skutki, jakie to orzeczenie wywołało, ulegają uchyleniu w części niezgodnej z dokonaną zmianą.


Art. 99. 1. W razie uchylenia orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej, o której mowa: 1) w art. 22 ust. 1 pkt 10 - ukaranemu przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciomiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, według stawek obowiązujących na stanowisku służbowym zajmowanym w dniu uprawomocnienia się orzeczenia wraz z odsetkami ustawowymi; przywrócenie do czynnej służby wojskowej następuje na wniosek ukaranego, jeżeli spełnia on wymagania w zakresie wieku oraz zdolności fizycznej i psychicznej do tej służby, 2) w art. 22 ust. 1 pkt 8 - ukaranego przywraca się na dotychczas zajmowane stanowisko służbowe, a w razie braku takiej możliwości - na równorzędne stanowisko służbowe, oraz wypłaca się utraconą wskutek kary dyscyplinarnej część uposażenia należnego na tym stanowisku, według stawek obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia wraz z odsetkami ustawowymi, 3) w art. 22 ust. 1 pkt 3 - ukaranemu wypłaca się kwotę odpowiadającą kwocie kary pieniężnej wraz z odsetkami ustawowymi. 2. Przepis ust. 1 pkt 3 stosuje się odpowiednio w razie złagodzenia kary pieniężnej lub zastąpienia jej inną, łagodniejszego rodzaju - w części, w której obwiniony nie powinien był jej ponieść. 3. W sprawach, o których mowa w ust. 1 i 2, przepisy art. 417-419 Kodeksu cywilnego nie mają zastosowania.


Ustawa z dnia 2 marca 2001 r. o wyrobie spirytusu, wyrobie i rozlewie wyrobów spirytusowych oraz wytwarzaniu wyrobów tytoniowych

Art. 1. Ustawa określa zasady i warunki podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie wyrobu spirytusu i jego skażania, wyrobu i rozlewu wyrobów spirytusowych oraz wytwarzania wyrobów tytoniowych.


Art. 10. 1. Czynności związane ze skażaniem spirytusu dokonuje się przy udziale co najmniej dwóch pracowników przedsiębiorcy wykonującego skażanie. 2. Środki skażające przed ich zastosowaniem muszą być zbadane w celu ich identyfikacji. 3. Z każdej partii skażonego spirytusu pobiera się w miejscu skażenia próbkę w ilości 0,5 litra, która po zabezpieczeniu musi być przechowywana przez okres trzech miesięcy, z tym że przy skażaniu spirytusu na cele perfumeryjnokosmetyczne próbkę pobiera się w ilości nie mniejszej niż 0,05 litra. 4. Po trzymiesięcznym okresie przechowywania próbki skażonego spirytusu muszą być zagospodarowane lub komisyjnie zlikwidowane. 5. Pomieszczenia lub wydzielone miejsca, gdzie przechowywane są próbki skażonego spirytusu, muszą być zabezpieczone w sposób uniemożliwiający dostęp do nich osób nieuprawnionych.


Art. 11. Z czynności skażania spirytusu przedsiębiorca sporządza protokół, który zawiera: 1) nazwę przedsiębiorcy skażającego, jego siedzibę oraz numer zezwolenia, 2) nazwę przedsiębiorcy, dla którego dokonano skażenia spirytusu, 3) datę i miejsce skażenia spirytusu, 4) ilość spirytusu przeznaczonego do skażenia, 5) ilość spirytusu skażonego oraz jego moc pozorną (pogrążenie alkoholomierza) przy określonej temperaturze, 6) nazwę środka skażającego i jego ilość użytą do skażenia w przeliczeniu na 100 litrów spirytusu 100%, 7) imiona i nazwiska oraz podpisy osób uczestniczących w czynności skażenia spirytusu.


Art. 12. 1. Kto bez wymaganego zezwolenia wyrabia, skaża, oczyszcza lub odwadnia spirytus albo wyrabia lub rozlewa wyroby spirytusowe lub wyrabia wyroby tytoniowe, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. 2. Kto dopuszcza się czynu określonego w ust. 1, jeżeli czyn ten dotyczy spirytusu, wyrobów spirytusowych lub wyrobów tytoniowych znacznej wartości, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.


Art. 13. Kto odkaża spirytus skażony lub w jakikolwiek sposób osłabia działanie środka skażającego, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.


Art. 14. Jeżeli z popełniania przestępstw określonych w art. 12 lub art. 13 sprawca uczynił sobie stałe źródło dochodu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.


Art. 15. W dekrecie z dnia 24 czerwca 1953 r. o uprawie tytoniu i wytwarzaniu wyrobów tytoniowych (Dz.U. Nr 34, poz. 144, z 1988 r. Nr 41, poz. 324, z 1989 r. Nr 35, poz. 192, z 1993 r. Nr 47, poz. 211, z 1996 r. Nr 10, poz. 55 oraz z 1997 r. Nr 88, poz. 554) w art. 4 ust. 2 otrzymuje brzmienie: "2. Tej samej karze podlega, kto zataja tytoń uzyskany przez siebie z uprawy rośliny tytoniowej.".


Art. 16. Traci moc ustawa z dnia 22 kwietnia 1959 r. o zwalczaniu niedozwolonego wyrobu spirytusu (Dz.U. Nr 27, poz. 169, z 1988 r. Nr 41, poz. 324, z 1991 r. Nr 107, poz. 460, z 1997 r. Nr 43, poz. 272 i Nr 88, poz. 554, z 1999 r. Nr 101, poz. 1178 oraz z 2000 r. Nr 120, poz. 1268).


Art. 17. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.


Art. 2. W rozumieniu niniejszej ustawy: 1) spirytus oznacza płyn alkoholowy uzyskany w wyniku destylacji po fermentacji alkoholowej produktów pochodzenia rolniczego albo alkohol etylowy syntetyczny, 2) wyrób spirytusowy oznacza napój zawierający alkohol etylowy pochodzenia rolniczego w ilości nie mniejszej niż 18% objętościowych alkoholu przeznaczony do spożycia przez ludzi, 3) wyrób tytoniowy oznacza wyrób wyprodukowany z tytoniu przeznaczony do palenia oraz tabakę.


Art. 3. 1. Wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie: 1) wyrobu, oczyszczania, skażania lub odwadniania spirytusu, 2) wyrobu lub rozlewu wyrobów spirytusowych, 3) wytwarzania wyrobów tytoniowych wymaga uzyskania zezwolenia. 2. Zezwolenie na wyrób wyrobów spirytusowych dotyczy również rozlewu wytworzonych we własnym zakresie wyrobów.


Art. 4. Organem właściwym w sprawach wydania, odmowy wydania i cofnięcia zezwolenia jest minister właściwy do spraw rynków rolnych, zwany dalej "organem zezwalającym".


Art. 5. 1. Wniosek o udzielenie zezwolenia, poza wymaganiami określonymi przepisami o działalności gospodarczej, zawiera ponadto: 1) określenie zdolności produkcyjnej posiadanych przez wnioskodawcę urządzeń technicznych w skali roku, 2) informacje dotyczące rodzaju przerabianego surowca. 2. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się: 1) dokument potwierdzający tytuł prawny wnioskodawcy do obiektów budowlanych, w których ma być wykonywana działalność gospodarcza objęta wnioskiem, 2) zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdzające, że wnioskodawca nie zalega z wpłatami należności na rzecz tych instytucji, 3) zaświadczenie o niekaralności przedsiębiorcy ubiegającego się o zezwolenie lub członków zarządu osoby prawnej za przestępstwa przeciwko mieniu i wiarygodności dokumentów, 4) zaświadczenia komendanta powiatowego Państwowej Straży Pożarnej, powiatowego inspektora sanitarnego oraz wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska stwierdzające, że obiekty budowlane i urządzenia techniczne przeznaczone do wykonywania działalności gospodarczej objętej wnioskiem spełniają wymagania określone w przepisach o ochronie przeciwpożarowej, sanitarnych i o ochronie środowiska.


Art. 6. 1. Zezwolenie wydaje się, jeżeli: 1) wniosek spełnia warunki określone w art. 5 ust. 1, 2) do wniosku dołączono dokumenty, o których mowa w art. 5 ust. 2. 2. Zezwolenie określa również: 1) rodzaj działalności gospodarczej objętej zezwoleniem oraz wielkość produkcji w skali roku, która nie może przekraczać zdolności produkcyjnych posiadanych przez przedsiębiorcę urządzeń technicznych, 2) miejsce wykonywania działalności gospodarczej.


Art. 7. 1. W razie powzięcia przez organ zezwalający informacji lub stwierdzenia okoliczności uzasadniających cofnięcie zezwolenia organ ten wszczyna z urzędu postępowanie w tej sprawie. 2. Organ zezwalający cofa zezwolenie w przypadkach określonych przepisami o działalności gospodarczej.


Art. 8. 1. Przedsiębiorca, który uzyskał zezwolenie, oprócz wymagań określonych odrębnymi przepisami jest obowiązany do: 1) wdrożenia systemu wewnętrznej kontroli, obejmującego w szczególności określenie : a) częstotliwości i sposobu pobierania próbek do badań jakościowych, b) metody badań, c) sposobu postępowania z produktami nieodpowiadającymi wymaganiom jakościowym, 2) dysponowania planem zakładu obejmującym w szczególności pomieszczenia produkcyjne, magazynowe, socjalne i sanitarne, z zaznaczeniem: a) linii technologicznych, b) dróg przemieszczania surowców i produktów gotowych, c) stanowisk pracy, 3) wyznaczenia osoby odpowiedzialnej za kontrolę jakości, 4) zagospodarowania wywaru powstałego przy produkcji spirytusu na cele paszowe lub inne cele rolnicze albo jego utylizacji, w przypadku przedsiębiorców prowadzących wyrób spirytusu. 2. W przypadku zakończenia działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu przedsiębiorca jest obowiązany zawiadomić o tym, w terminie 14 dni, organ zezwalający.


Art. 9. 1. Spirytus skaża się jednym ze środków skażających, który zmienia smak, zapach albo zabarwienie spirytusu w taki sposób, że bez zmiany istotnych właściwości spirytus ten staje się niezdatny do spożycia. 2. Minister właściwy do spraw rynków rolnych określi, w drodze rozporządzenia, środki dopuszczone do skażania spirytusu oraz minimalną ilość ich zastosowania w tym celu, mając na względzie, że środki te nie mogą zagrażać zdrowiu lub życiu ludzi, a jednocześnie muszą uniemożliwiać spożycie spirytusu nimi skażonego.


Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. o ratyfikacji Konwencji o ocenach oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym

Art. 1. Upoważnia się Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej do ratyfikowania Konwencji o ocenach oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym, sporządzonej w Espoo dnia 25 lutego 1991 r.


Art. 2. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.


Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. o ratyfikacji Protokołu Nr 11 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, dotyczącego przekształcenia mechanizmu kontrolnego ustanowionego przez Konwencję

Art. 1. Upoważnia się Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej do ratyfikowania Protokołu Nr 11 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, dotyczącego przekształcenia mechanizmu kontrolnego ustanowionego przez Konwencję, sporządzonego w Strasburgu dnia 11 maja 1994 r.


Ustawa z dnia 10 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o działalności ubezpieczeniowej

Art. 1. W ustawie z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U. z 1996 r. Nr 11, poz. 62 oraz z 1997 r. Nr 43, poz. 272, Nr 88, poz. 554, Nr 107, poz. 685, Nr 121, poz. 769 i 770 i Nr 139, poz. 934) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 5 w ust. 3 dodaje się zdanie drugie w brzmieniu: "Zakład ubezpieczeń nie może ustalać stawek ubezpieczeniowych poniżej kosztów świadczenia ochrony ubezpieczeniowej w celu eliminacji konkurencji."; 2) tytuł rozdziału 4 otrzymuje brzmienie: "Rozdział 4. Warunki podejmowania i prowadzenia działalności ubezpieczeniowej przez zagraniczne zakłady ubezpieczeń"; 3) skreśla się art. 38-39a; 4) art. 40 i 41 otrzymują brzmienie: "Art. 40. Przepisy ustawy, z wyjątkiem przepisów rozdziału 10, stosuje się do głównych oddziałów zagranicznych zakładów ubezpieczeń, o ile przepisy art. 41-42r nie stanowią inaczej.


Art. 2. W ustawie z dnia 8 czerwca 1995 r. o zmianie ustawy o działalności ubezpieczeniowej, o zmianie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Kodeks handlowy oraz o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 96, poz. 478) w art. 1 skreśla się pkt 39 i 40.


Art. 3. W ustawie z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. Nr 121, poz. 769) w art. 79 w pkt 3 skreśla się wyrazy " , w art. 39a w ust. 2 w pkt 1 oraz w art. 41 w ust. 2".


Art. 4. Dotychczasowe przepisy wykonawcze zachowują moc do czasu wydania nowych przepisów wykonawczych, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą, nie dłużej jednak niż przez 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.


Art. 41. Zagraniczne zakłady ubezpieczeń mogą podejmować i prowadzić działalność ubezpieczeniową na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na zasadzie wzajemności."; 5) dodaje się art. 41a w brzmieniu: "Art. 41a. 1. Zagraniczne zakłady ubezpieczeń mogą podejmować i prowadzić działalność ubezpieczeniową na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jedynie przez główny oddział zagranicznego zakładu ubezpieczeń, zwany dalej "głównym oddziałem". 2. Główny oddział działa na podstawie przepisów prawa polskiego i statutu głównego oddziału określanego przez zagraniczny zakład ubezpieczeń, sporządzanego w formie aktu notarialnego. 3. Statut głównego oddziału i jego zmiany podlegają zatwierdzeniu przez ministra właściwego do spraw instytucji finansowych. 4. Statut głównego oddziału określa w szczególności: 1) strukturę organizacyjną głównego oddziału, 2) zasady tworzenia jednostek terenowych oraz zasady ich reprezentacji, 3) rodzaje rezerw techniczno-ubezpieczeniowych tworzonych przez główny oddział i metody ich tworzenia, 4) zasady rozliczeń z zagranicznym zakładem ubezpieczeń. 5. Główny oddział może rozpocząć działalność z chwilą dokonania wpisu do rejestru głównych oddziałów. 6. Wpis do rejestru głównych oddziałów może zostać dokonany po uzyskaniu zezwolenia ministra właściwego do spraw instytucji finansowych na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej przez zagraniczny zakład ubezpieczeń na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 7. Rejestr głównych oddziałów prowadzi Sąd Rejonowy dla Miasta Stołecznego Warszawy. 8. Rejestr głównych oddziałów jest jawny. 9. Minister właściwy do spraw sprawiedliwości określa, w drodze rozporządzenia, zasady i tryb postępowania w sprawach rejestru głównych oddziałów, dane podlegające wpisowi do rejestru, sposób jego prowadzenia oraz szczegółowe zasady udostępniania rejestru do wglądu. Minister właściwy do spraw sprawiedliwości, wydając rozporządzenie, uwzględnia konieczność zapewnienia kompletności danych zawartych w rejestrze. 10. Ogłoszenie o wpisie do rejestru głównych oddziałów zamieszcza się w Monitorze Sądowym i Gospodarczym na koszt głównego oddziału."; 6) art. 42 otrzymuje brzmienie: "Art. 42. 1. Główny oddział może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywany. 2. Głównym oddziałem kieruje dyrektor głównego oddziału, który posiada stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 3. Prawo reprezentacji głównego oddziału przysługuje jedynie samodzielnie dyrektorowi lub dwóm zastępcom dyrektora łącznie. 4. Zagraniczny zakład ubezpieczeń działający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może wyznaczyć osobę uprawnioną do reprezentacji; osoba ta reprezentuje zagraniczny zakład ubezpieczeń działający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od chwili ujawnienia jej danych w rejestrze. 5. Dyrektor głównego oddziału, jego zastępcy oraz osoba, o której mowa w ust. 4, są ujawniani w rejestrze głównych oddziałów. 6. Główny oddział jest obowiązany przechowywać wszelkie dokumenty dotyczące działalności, o której mowa w art. 41a ust. 1, w siedzibie głównego oddziału na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 7. Główny oddział ma swoją siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości, wskazanej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 42a ust. 1. 8. Właściwe do rozpoznawania spraw, w których stroną lub uczestnikiem jest zagraniczny zakład ubezpieczeń działający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez główny oddział, są sądy polskie."; 7) dodaje się art. 42a-42r w brzmieniu: ,,Art. 42a. 1. Minister właściwy do spraw instytucji finansowych, po wyrażeniu opinii przez organ nadzoru, wydaje na wniosek zagranicznego zakładu ubezpieczeń zezwolenie na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej przez zagraniczny zakład ubezpieczeń na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, powinien zawierać: 1) nazwę i siedzibę zagranicznego zakładu ubezpieczeń oraz nazwę państwa, w którym znajduje się jego siedziba, 2) siedzibę oraz rzeczowy zakres działalności głównego oddziału, 3) imiona i nazwiska osób proponowanych na dyrektora głównego oddziału, jego zastępców oraz aktuariusza, jeżeli obowiązek wykonywania przez tę osobę przypisanych jej czynności wynika z ustawy. 3. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się: 1) statut oraz imiona i nazwiska członków organu zarządzającego zagranicznego zakładu ubezpieczeń, 2) informację o wysokości środków własnych zagranicznego zakładu ubezpieczeń, 3) dane o wykształceniu i doświadczeniu zawodowym osób, o których mowa w ust. 2 pkt 3, 4) zaświadczenie organu nadzoru ubezpieczeniowego państwa, w którym zagraniczny zakład ubezpieczeń ma swoją siedzibę, o posiadaniu zezwolenia na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej oraz o posiadaniu środków własnych i informację o sytuacji finansowej, 5) dowód, że zakłady ubezpieczeń działające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z niniejszą ustawą, mogą podjąć działalność ubezpieczeniową na terytorium kraju pochodzenia zagranicznego zakładu ubezpieczeń; wymóg ten nie dotyczy krajów, z którymi Rzeczpospolita Polska podpisała stosowne umowy międzynarodowe, 6) bilans oraz rachunek zysków i strat za okres ostatnich trzech lat działalności zagranicznego zakładu ubezpieczeń wraz z opinią biegłego rewidenta, 7) ogólne warunki ubezpieczeń, które zamierza prowadzić zagraniczny zakład ubezpieczeń na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez główny oddział, 8) plan działalności wraz z rachunkiem symulacyjnym dotyczącym prowadzenia głównego oddziału na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zawierający dane określone w art. 31, 9) projekt statutu głównego oddziału, 10) informacje o wysokości funduszu organizacyjnego przeznaczonego na utworzenie administracji głównego oddziału i zorganizowanie jego jednostek terenowych.


Art. 42b. 1. Zezwolenie, o którym mowa w art. 42a ust. 1, jest wydawane na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej w zakresie jednej lub kilku grup ubezpieczeń albo jednego lub kilku rodzajów ubezpieczeń wymienionych w załączniku do ustawy. 2. Zezwolenie może być wydane, jeżeli w państwie, w którym znajduje się siedziba zagranicznego zakładu ubezpieczeń, posiada on odpowiednie zezwolenie na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej we wnioskowanym zakresie i działa w formie spółki akcyjnej lub towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych.


Art. 42c. 1. Zezwolenie obejmuje dane zawarte w art. 42a ust. 2. 2. Zagraniczny zakład ubezpieczeń jest obowiązany powiadomić ministra właściwego do spraw instytucji finansowych i organ nadzoru o zmianie osób pełniących funkcje dyrektora głównego oddziału, jego zastępców i aktuariusza oraz przedstawić odpowiednie dane o wykształceniu i doświadczeniu zawodowym tych osób, w terminie 30 dni od dnia powstania tych zmian. 3. Zagraniczny zakład ubezpieczeń jest obowiązany rozpocząć działalność w terminie nie dłuższym niż rok od daty wydania zezwolenia; w przypadku nierozpoczęcia działalności w tym terminie zezwolenie wygasa.


Art. 42d. Zmiana rzeczowego zakresu działania zagranicznego zakładu ubezpieczeń wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw instytucji finansowych; do wniosku o wydanie zezwolenia stosuje się przepisy art. 42a.


Art. 42e. 1. Zagraniczny zakład ubezpieczeń, prowadzący działalność ubezpieczeniową na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w grupie 10 i 13 działu II, staje się członkiem Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego i Polskiego Biura Ubezpieczeń Komunikacyjnych. 2. Wysokość składki wnoszonej przez zagraniczny zakład ubezpieczeń na rzecz Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego i Polskiego Biura Ubezpieczeń Komunikacyjnych wyliczana jest od składki przypisanej brutto głównego oddziału.


Art. 42f. 1. Wydanie zezwolenia na prowadzenie lub rozszerzenie działalności ubezpieczeniowej przez zagraniczny zakład ubezpieczeń na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uzależnione od złożenia kaucji w celu zabezpieczenia jego przyszłych zobowiązań z tytułu umów ubezpieczenia zawartych przez główny oddział na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Kaucja wynosi 50% minimalnej wysokości kapitału gwarancyjnego, o którym mowa w art. 46 ust. 1 pkt 3. 3. Kaucja jest utrzymywana przez cały okres działalności głównego oddziału na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 4. Kaucja jest zaliczana na poczet posiadanych środków własnych i podlega zdeponowaniu na wyodrębnionym, oprocentowanym rachunku w banku mającym siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który posiada fundusze własne w wysokości stanowiącej równowartość w złotych co najmniej 100 mln ECU. 5. Kaucja, wraz z oprocentowaniem, podlega zwrotowi zagranicznemu zakładowi ubezpieczeń po zaspokojeniu wszystkich roszczeń wynikających z umów ubezpieczenia zawartych za pośrednictwem głównego oddziału na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 6. Kaucja nie podlega egzekucji; zaspokojenie z kaucji, za zgodą organu nadzoru, może nastąpić jedynie w trakcie likwidacji głównego oddziału.


Art. 42g. Zezwolenie na prowadzenie lub rozszerzenie działalności ubezpieczeniowej przez zagraniczny zakład ubezpieczeń na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie może być wydane, jeżeli zachodzi co najmniej jedna z następujących okoliczności: 1) wniosek oraz dołączone do niego dokumenty nie spełniają wymogów określonych w art. 42a, 2) dyrektor głównego oddziału i co najmniej jeden jego zastępca nie posiadają wykształcenia i doświadczenia zawodowego niezbędnego do zarządzania działalnością ubezpieczeniową, 3) zagraniczny zakład ubezpieczeń nie daje rękojmi prawidłowego prowadzenia działalności ubezpieczeniowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 4) zagraniczny zakład ubezpieczeń nie udowodni posiadania środków finansowych gwarantujących wypłacalność, 5) zagrożone są ważne interesy gospodarcze państwa, 6) plan działalności, o którym mowa w art. 31, wraz z rachunkiem symulacyjnym, obejmującym funkcjonowanie głównego oddziału na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie zapewnia trwałej zdolności zagranicznego zakładu ubezpieczeń do wykonywania zobowiązań z tytułu umów zawieranych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 7) brak dowodu, o którym mowa w art. 42a ust. 3 pkt 5.


Art. 42h. Zagraniczny zakład ubezpieczeń jest obowiązany do tworzenia rezerw techniczno - ubezpieczeniowych, o których mowa w art. 49 i 50, z tytułu zobowiązań, jakie mogą wyniknąć z zawartych przez główny oddział umów ubezpieczenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.


Art. 42i. 1. Zagraniczny zakład ubezpieczeń jest obowiązany do posiadania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków własnych w wysokości nie niższej niż margines wypłacalności, o którym mowa w art. 45, przy czym podstawą do wyliczenia marginesu wypłacalności jest przypis składki lub świadczenia głównego oddziału. 2. Środki własne, o których mowa w ust. 1, ustala się zgodnie z art. 45a, przy czym kaucja, o której mowa w art. 42f zwiększa wartość tych środków.


Art. 42j. Minimalny kapitał gwarancyjny dla głównego oddziału wynosi 50% minimalnego kapitału gwarancyjnego określonego dla zakładów ubezpieczeń.


Art. 42k. 1. Nadzór nad głównym oddziałem zagranicznego zakładu ubezpieczeń sprawuje organ nadzoru. 2. Przepisy określające uprawnienia organu nadzoru w stosunku do organów zakładu ubezpieczeń stosuje się odpowiednio do dyrektora głównego oddziału i jego zastępców lub osoby wyznaczonej przez zagraniczny zakład ubezpieczeń do jego reprezentowania.


Art. 42l. 1. Minister właściwy do spraw instytucji finansowych cofa zezwolenie na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej przez zagraniczny zakład ubezpieczeń na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zakład ten w państwie, gdzie znajduje się jego siedziba: 1) utracił zezwolenie na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej, 2) został postawiony w stan likwidacji lub upadłości. 2. Minister właściwy do spraw instytucji finansowych, na wniosek organu nadzoru, może cofnąć zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie jednej lub kilku grup ubezpieczeń albo jednego lub kilku rodzajów ubezpieczeń przez zagraniczny zakład ubezpieczeń na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli: 1) zagraniczny zakład ubezpieczeń przestał spełniać warunki niezbędne do uzyskania zezwolenia, 2) główny oddział prowadzi działalność ubezpieczeniową z naruszeniem przepisów prawa, 3) zagraniczny zakład ubezpieczeń wystąpił do organu nadzoru z wnioskiem o cofnięcie zezwolenia, przy czym powinno być zagwarantowane zabezpieczenie interesów ubezpieczonych dotyczące w szczególności spełnienia świadczeń i wypłaty odszkodowań.


Art. 42m. 1. Likwidatorzy są obowiązani do składania sprawozdań o przebiegu likwidacji w terminach 3 miesięcznych; organ nadzoru może żądać przedstawiania sprawozdań o przebiegu likwidacji w terminach krótszych oraz przekazywania dodatkowych informacji. 2. W razie ogłoszenia lub zarządzenia likwidacji głównego oddziału, niedopuszczalne jest zawieranie nowych umów ubezpieczenia, przedłużanie umów zawartych lub podwyższanie sum ubezpieczenia. Umowy zawarte nie ulegają przedłużeniu. 3. W razie likwidacji przez zagraniczny zakład ubezpieczeń działalności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub utraty zezwolenia na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej w kraju, likwidatorem głównego oddziału jest jego dyrektor. 4. Dyrektor ma obowiązek powiadomić ministra właściwego do spraw instytucji finansowych i ogłosić trzykrotnie w gazecie ogólnopolskiej o okolicznościach, o których mowa w art. 42l ust. 1, w terminie 14 dni od dnia utraty zezwolenia, otwarcia likwidacji lub ogłoszenia upadłości. 5. Jeżeli środki stanowiące pokrycie funduszu ubezpieczeniowego nie wystarczą na pokrycie wszystkich zobowiązań, za zgodą organu nadzoru zaspokojenie niepokrytej części następuje z kaucji. 6. Do likwidacji głównego oddziału przepisy art. 446 § 2, art. 448450, 452, 453, 457-461 Kodeksu handlowego stosuje się odpowiednio.


Art. 42n. 1. Minister właściwy do spraw instytucji finansowych, na wniosek organu nadzoru, może zarządzić likwidację głównego oddziału w przypadku, gdy: 1) działalność zagranicznego zakładu ubezpieczeń jest prowadzona z naruszeniem przepisów prawa lub jest sprzeczna z planem działalności, 2) zagraniczny zakład ubezpieczeń nie spełnia świadczeń ubezpieczeniowych na terenie Rzeczypospolitej Polskiej albo spełnia je z opóźnieniem lub częściowo. 2. W razie zarządzenia likwidacji, organ nadzoru wyznacza likwidatora. Przepisy art. 42m stosuje się odpowiednio.


Art. 42o. 1. W przypadku ogłoszenia upadłości zagranicznego zakładu ubezpieczeń, pierwszeństwo do zaspokojenia z masy upadłości w kraju mają należności z tytułu umów ubezpieczenia, zawartych przez główny oddział na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 2. W przypadku ogłoszenia upadłości zagranicznego zakładu ubezpieczeń, do likwidacji działalności głównego oddziału stosuje się odpowiednio przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512, z 1994 r. Nr 1, poz. 1, z 1995 r. Nr 85, poz. 426, z 1996 r. Nr 6, poz. 43, Nr 43, poz. 189, Nr 106, poz. 496 i Nr 149, poz. 703, z 1997 r. Nr 28, poz. 153, Nr 54, poz. 349, Nr 117, poz. 751, Nr 121, poz. 770 i Nr 140, poz. 940 oraz z 1998 r. Nr 117, poz. 756).


Art. 42p. Zagraniczny zakład ubezpieczeń odpowiada za zobowiązania głównego oddziału całym swoim majątkiem.


Art. 42r. Dyrektor głównego oddziału, który nie powiadomi ministra właściwego do spraw instytucji finansowych oraz nie ogłosi trzykrotnie w gazecie ogólnopolskiej o okolicznościach, o których mowa w art. 42l ust. 1, odpowiada majątkiem osobistym i solidarnie z zagranicznym zakładem ubezpieczeń za szkodę wyrządzoną z tego tytułu wierzycielom."; 8) skreśla się art. 43 i 44; 9) w art. 45a: a) ust. 1 otrzymuje brzmienie: "1. Środki własne są to aktywa zakładu ubezpieczeń, z wyłączeniem aktywów przeznaczonych na pokrycie wszelkich przewidywalnych zobowiązań i wartości niematerialnych i prawnych. Przy ustalaniu wartości środków własnych uwzględnia się: 1) opłaconą część kapitału akcyjnego (zakładowego) - wielkość dodatnia, 2) kapitał zapasowy - wielkość dodatnia, 3) kapitał rezerwowy z aktualizacji wyceny - wielkość dodatnia lub ujemna, 4) kapitał rezerwowy pozostały - wielkość dodatnia, 5) wartości niematerialne i prawne - wielkość ujemna (z wyłączeniem nabytego użytkowania wieczystego i spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego), 6) nie podzielony wynik finansowy z lat ubiegłych: zysk - wielkość dodatnia, strata - wielkość ujemna, 7) wynik finansowy netto okresu sprawozdawczego: zysk - wielkość dodatnia, strata - wielkość ujemna, 8) połowę należnych wpłat na poczet kapitału akcyjnego w przypadku spółek akcyjnych - wartość dodatnia, 9) połowę należnych wpłat na poczet kapitału zakładowego, jeżeli co najmniej 25% kapitału zostało opłacone, w przypadku towarzystw ubezpieczeń wzajemnych - wartość dodatnia.", b) w ust. 2 w pkt 2 skreśla się wyrazy "oraz 50% środków, o których mowa w ust. 1", c) dodaje się ust. 3 w brzmieniu: "3. Na wniosek zakładu ubezpieczeń i na podstawie przedstawionych przez zakład dowodów organ nadzoru, w drodze decyzji, może wyrazić zgodę na zaliczenie do środków własnych: 1) całości lub części różnicy między wartością bilansową a aktualną ceną sprzedaży aktywów, pod warunkiem, że te różnice nie mają charakteru wyjątkowego, 2) kapitału pożyczek pod warunkiem, że: a) kapitał pożyczek nie stanowi więcej niż 25% środków własnych, b) kapitał pożyczek jest opłacony w pełnej wysokości, c) w umowie pożyczki zawarto warunki, zgodnie z którymi kapitał pożyczek, w przypadku upadłości lub likwidacji zakładu ubezpieczeń, może być spłacony dopiero po zaspokojeniu wszystkich innych wierzycieli zakładu ubezpieczeń, d) w przypadku pożyczek z określonym okresem spłaty, pierwotny okres spłaty nie wynosi mniej niż 5 lat; nie później jednak niż rok przed terminem spłaty, zakład ubezpieczeń obowiązany jest przedstawić do zatwierdzenia przez organ nadzoru plan określający sposób utrzymania lub podniesienia środków własnych do wymaganej wartości przed terminem spłaty, chyba że warunki zaliczenia pożyczki do środków własnych stopniowo ograniczają wartość pożyczki zaliczanej do środków własnych przez okres co najmniej 5 lat przed terminem spłaty. Organ nadzoru może zezwolić na przedterminową spłatę pożyczek na wniosek zakładu ubezpieczeń pod warunkiem, że nie spowoduje to naruszenia przez zakład ubezpieczeń art. 45 ust. 1, e) w przypadku pożyczek, których termin spłaty nie jest ustalony, pożyczki te mogą być spłacane tylko z zachowaniem pięcioletniego okresu wypowiedzenia, chyba że nie są już zaliczane do środków własnych. Dokonanie przedterminowej spłaty może nastąpić tylko i wyłącznie po uzyskaniu uprzedniej zgody organu nadzoru. Zakład ubezpieczeń jest obowiązany zawiadomić organ nadzoru o planowanej spłacie na co najmniej 6 miesięcy przed ustalonym terminem spłaty i przedstawić aktualne dane o wartości środków własnych oraz dane o wartości środków własnych przed i po dokonaniu spłaty. Organ nadzoru może zezwolić na spłatę pożyczek pod warunkiem, że nie spowoduje to naruszenia przez zakład ubezpieczeń art. 45 ust. 1, f) z umowy pożyczki będzie wynikać, że przedterminowa spłata pożyczki będzie możliwa jedynie w przypadkach określonych w lit. b) lub lit. c), g) w umowie pożyczki zawarto warunki, zgodnie z którymi umowa pożyczki może być zmieniona tylko po otrzymaniu od organu nadzoru zgody na planowane zmiany."; 10) w art. 84 ust. 4 otrzymuje brzmienie: "4. Minister właściwy do spraw instytucji finansowych określa, w drodze rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii organu nadzoru i Rzecznika Ubezpieczonych, sposób obliczania wpłat na pokrycie kosztów, o których mowa w ust. 1, proporcjonalnie do składki przypisanej brutto, terminy uiszczenia wpłat oraz wysokość odsetek za ich nieuiszczenie w terminie."; 11) w art. 90e: a) ust. 1 otrzymuje brzmienie: "1. Osoba fizyczna lub prawna, która nie dopełniła obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, o którym mowa w art. 4, zgodnie z ogólnymi warunkami tego ubezpieczenia, jest obowiązana wnieść opłatę. ", b) dodaje się ust. 1a i 1b w brzmieniu: "1a. Opłata na rok kalendarzowy ustalana jest przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w wysokości trzykrotnej średniej podstawowej rocznej składki ubezpieczeniowej w danym ubezpieczeniu, obowiązującej w dniu 30 września roku poprzedzającego rok kontroli, w zakładach ubezpieczeń, których udział w rynku ubezpieczeń obowiązkowych przekracza 5%. 1b. Udział w rynku, o którym mowa w ust. 1a, ustalany jest przez Państwowy Urząd Nadzoru Ubezpieczeń, na podstawie składki przypisanej w pierwszym półroczu roku poprzedzającego rok kontroli.", c) dodaje się ust. 7 - 9 w brzmieniu: "7. Jeżeli osoba kierująca pojazdem mechanicznym, zarejestrowanym poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, przy wjeździe na jej terytorium, nie przedstawi dokumentu zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów, organy uprawnione do kontroli granicznej lub celnej nie dopuszczą tego pojazdu do przekroczenia granicy, chyba że posiadacz pojazdu zawrze umowę ubezpieczenia obowiązkowego. 8. Jeżeli osoba, o której mowa w ust. 7, przy wyjeździe z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie przedstawi dokumentu zawarcia umowy ubezpieczenia, o którym mowa w ust. 7, ważnego do dnia wyjazdu włącznie, organy uprawnione do kontroli granicznej lub celnej nie dopuszczą tego pojazdu do przekroczenia granicy bez uiszczenia opłaty określonej w ust. 1. 9. Jeżeli osoba, o której mowa w ust. 7, w czasie kontroli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie przedstawi organowi obowiązanemu lub uprawnionemu do kontroli dokumentu potwierdzającego zawarcie przed dokonaniem kontroli umowy ubezpieczenia, o którym mowa w ust. 7, warunkiem zwrotu dowodu rejestracyjnego, zatrzymanego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602, Nr 123, poz. 779 i Nr 160, poz. 1086 oraz z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 133, poz. 872), jest wniesienie opłaty, o której mowa w ust. 1."; 12) dodaje się art. 90k w brzmieniu: "Art. 90k. Dyrektor głównego oddziału, który nie powiadamia ministra właściwego do spraw instytucji finansowych oraz nie ogłasza trzykrotnie w gazecie ogólnopolskiej o utracie zezwolenia, likwidacji lub upadłości zagranicznego zakładu ubezpieczeń, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.".


Art. 42ł. Rozwiązanie głównego oddziału następuje po przeprowadzeniu likwidacji.


Art. 5. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1999 r.


Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Art. 1. W ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 i Nr 160, poz. 1082 oraz z 1998 r. Nr 99, poz. 628 i Nr 106, poz. 668) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 12 w ust. 5 użyty dwukrotnie wyraz "pożyczkobiorcy" zastępuje się wyrazem "dłużnika"; 2) w art. 49 ust. 1 otrzymuje brzmienie: "1. Do wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1, art. 23, art. 24 ust. 2 i art. 31 ust. 3 pkt 1, stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 i Nr 160, poz. 1083 oraz z 1998 r. Nr 106, poz. 668), z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu."; 3) po art. 68 dodaje się art. 68a w brzmieniu: "Art. 68a. W 1998 roku: 1) obniżenie wpłat, o którym mowa w art. 22, oraz ulga w podatku dochodowym, o której mowa w art. 24 ust. 1, przysługują zakładowi pracy, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 9 maja 1991 r. o zatrudnianiu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 46, poz. 201, Nr 80, poz. 350 i Nr 110, poz. 472, z 1992 r. Nr 21, poz. 85, z 1993 r. Nr 11, poz. 50, Nr 28, poz. 127, z 1995 r. Nr 1, poz. 1, Nr 5, poz. 25 i Nr 120, poz. 577, z 1996 r. Nr 100, poz. 461 oraz z 1997 r. Nr 123, poz. 776), 2) składka na ubezpieczenie społeczne osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 25 ust. 1 pkt 1, dotyczy osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, zatrudnionych przez pracodawcę zatrudniającego mniej niż 50 pracowników, bez przeliczania na pełny wymiar zatrudnienia, 3) z wpłat, o których mowa w art. 4 ustawy, o której mowa w pkt 1, zwolnione są państwowe i gminne jednostki organizacyjne będące jednostkami, zakładami budżetowymi lub gospodarstwami pomocniczymi, 4) wpłaty, o których mowa w art. 4 ustawy, o której mowa w pkt 1, są przychodami Funduszu i mają do nich zastosowanie przepisy art. 49.".


Art. 2. Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, z tym że art. 1 pkt 1 i 3 wchodzą w życie z mocą od dnia 1 stycznia 1998 r.