nhớ xưa , ngày đức như lai <
> bước vân du tới vườn mai trổ hồng . <
> có hồ sen nước búp trong , <
> đáy in xanh thẳm hàng thông vươn mình . <
> đôi gian nhà đất mái tranh , <
> bên cầu tre uốn qua ghềnh suối thơ . <
> tin lành mới được nghe qua , <
> quốc vương xá-vệ liền ra đạo trường . <
> vừa khi đệ tử trong vùng <
> rủ nhau lớp lớp tới mừng như lai . <
> một vườn hoa trải trầm bay , <
> đài sen tỏa biếc , tàn mây pha hồng . <
> người người vui mối vui chung , <
> chờ nghe chánh pháp , nguyện lòng tuyết băng . <
> a-nan khi đó bạch rằng : <
> “ chúng sinh mừng gặp đạo hằng mở khai . <
> kính thành xin đức như lai <
> dạy cho hay kiếp trước ngài duyên chi <
> phát nguyền độ kẻ tham si , <
> phá vô minh tỏ bồ-đề tự tâm . ” <
> trong vườn hoa cỏ lặng im , <
> cành cao thoảng rụng tiếng chim cuối mùa . <
> thế tôn dạy : “ cõi diêm-phù<
>cách nay vô lượng xuân thu đã nhiều . <
> có vua trí tuệ cao siêu , <
> quang minh đế hiệu bao nhiêu đức dày . <
> bốn phương thịnh trị nhờ tay , <
> lòng từ thấm khắp cỏ cây thú trùng . <
> một hôm vua nước láng giềng , <
> 4.050 . dâng con bạch tượng trắng ngần tuyết lê . <
> vua truyền giao cho nhà kia , <
> chuyên nghề quản tượng đem về dạy nuôi . <
> thu đông ngày đổi tháng dời , <
> voi kia tròn một năm trời vườn riêng . <
> đã quen theo đúng lệnh trên , <
> quản tượng viết sớ dâng lên triều đường . <
> voi thần đẹp ý quân vương , <
> ngài truyền dẫn đến đấu trường diễn coi . <
> sớm mai vừa dựng mặt trời , <
> cửa đông xe ngựa nơi nơi bốn bề <
> đến xem bạch tượng lạ kỳ , <
> như điềm chính đạo hiện về nhân gian . <
> kiệu son giữa bốn lọng vàng , <
> trống thôi vó ngựa loa vang thét đường . <
> oai nghi đủ vẻ triều cương , <
> đức vua ngự tới đấu trường sáng nay . <
> bành voi nhung gấm bọc dày , <
> để ngài thử một buổi này dạo chơi . <
> khi voi được dắt tới nơi , <
> trước đài quì xuống như mời vua lên . <
> tiếng hoan hô dội bốn bên , <
> khen mừng bạch tượng oai nghiêm khác thường . <
> chợt voi thấy cuối đấu trường <
> có voi xám nọ , chạnh thương mẹ già . <
> bao ngày cách biệt rừng xa , <
> nghĩ rồi bạch tượng vượt ra ngoài vòng . <
> quan quân vội rẽ đám đông , <
> ngựa tung bụi đỏ hãi hùng rượt theo . <
> nhà vua lâm thế hiểm nghèo , <
> trên voi phách lạc hồn xiêu sững sờ . <
> mà voi kia vẫn trơ trơ , <
> một niềm dõi hướng rừng xưa băng mình . <
> phía sau , quân tướng triều đình <
> lo tìm cách giữ an lành quốc vương . <
> làm sao cứu được vẹn toàn , <
> khi voi vượt suối băng ngàn như bay . <
> mặc cho quản tượng luôn tay <
> nện búa xuống gáy đau trầy sứt da . <
> đến khi một tướng tài ba , <
> ngựa đeo bên tượng , kêu vua vững lòng . <
> rồi dang tay đón mình rồng , <
> vua lao thân xuống giữa lòng tôi trung . <
> võ quan xiết nỗi vui mừng , <
> cứu được minh chúa thoát vòng nguy nan . <
> nhưng vua lòng giận muôn vàn , <
> nhìn theo bạch tượng không buồn nói chi . <
> quan quân tiếp tục tới kề , <
> một đoàn hộ giá thẳng về hoàng cung . <
> còn voi nọ thoát về rừng , <
> 4.100 . đem theo quản tượng trên lưng phóng dài . <
> ngang đường có một thân cây , <
> quản tượng vội níu lên ngay thoát mình . <
> vượt rừng trở lại đế kinh , <
> hôm sau vừa kịp bình minh buổi chầu . <
> một thân quì dưới sân đào , <
> đình thần , nội thị ai nào đoái trông . <
> chỉ mong trên chín bệ rồng , <
> lượng cao trông xuống , mở lòng thứ tha . <
> nhưng rồi sương sớm chiều tà , <
> ba ngày không thấy vua ra thiết triều . <
> nghĩ thân mình đã tội nhiều , <
> thôi đành tự xử dám kêu xin nào . <
> cắt tay để lấy máu đào , <
> viết sớ tạ tội tìm trao cận thần . <
> nhờ dâng lên đấng minh quân , <
> rồi về , dải lụa hủy thân trong ngày . <
> nghe tin , vua mới đưa tay <
> cầm trang sớ nọ xem lời tấu van . <
> rằng “ thần tội lỗi vô vàn , <
> hủy thân để tạ điện vàng mới xong . <
> ân vua xin giữ trong lòng , <
> dù bao nhiêu kiếp trần hồng đâu phai <
> vì thần bạc đức non tài , <
> khiến voi chỉ khuất bề ngoài mà thôi . <
> nên thừa cơ lúc diễn coi , <
> băng về rừng cũ tìm nơi ẩn mình . <
> nhưng vua là đấng cao minh , <
> hẳn sau voi sẽ về kinh hầu ngài . <
> như xưa các bậc hiền tài <
> được bao ác thú các loài quy theo . <
> thân tâm thuần phục đôi chiều , <
> thiện căn hóa độ là điều dài lâu . <
> phận tôi dưới bệ khấu đầu , <
> kiếp này gây tội , thân sau nguyện đền . <
> trăm nghìn lạy trước điện tiền , <
> trước giờ vĩnh biệt cầu trên thứ lòng . ” <
> máu đào một lá coi xong , <
> nhà vua nghĩ lại vô cùng xót xa . <
> chuyện buồn cũng bởi vì ta , <
> quá theo lòng giận mà ra nỗi này . <
> truyền đem mực thắm tờ mây , <
> sắc ban truy thưởng nghĩa người tôi trung . <
> ba ngày cửa đóng hoàng cung , <
> hiền vương suy nghĩ mông lung nhiều bề . <
> phật xưa khai ngộ chuyển mê , <
> làm sao trùng thú tự về nương theo . <
> còn ta đủ sự nuông chiều : <
> cỏ tươi , nước mát , chuồng điều sướng thân , <
> mà không khuất được voi rừng , <
> 4.150 . đức người hồ dễ có chừng ấy thôi . <
> lòng sầu , mãi nghĩ khôn nguôi , <
> chợt đêm mộng thấy một người tới thăm . <
> ung dung bước tỏa hào quang , <
> đó đây man mác sen vàng gió hương . <
> trao cho vua tập kim cương <
> rằng “ đây cửa đạo chân thường như lai . <
> từ bi trí huệ cao dày , <
> đó là phật tánh xưa nay tỏ tường . <
> thuyền lan sáu cánh qua sông , <
> tịnh , ô thì cũng một vòng khởi duyên . ” <
> tỉnh ra vua sạch ưu phiền , <
> phát tâm sám hối , khởi nguyền thanh cao . <
> nguyện đem công đức hướng vào <
> cõi trần mở oán giải sầu chúng sinh . <
> đoạn trừ nguồn cội vô minh , <
> mở khai chính đạo yên bình muôn phương . <
> trần gian hóa hiện thiên đường , <
> tràn đầy trí huệ tình thương diệu vời . <
> đức hiền rờ rỡ mặt trời , <
> khiến cho cây cỏ muôn loài nở vui . <
> quốc vương thệ nguyện dứt lời , <
> suối thần hòa điệu , hoa tươi nở đầy . <
> nhạc vàng thoảng gió đâu đây , <
> trên không chợt hiện vừng mây tuyệt vời . <
> giữa mây chư vị thần trời <
> khen vua nguyện lớn cứu người tham mê . <
> mai sau ngộ nhập bồ-đề , <
> đạo trường thanh tịnh bốn bề hòa duyên . <
> mở khai muôn tạng kinh hiền , <
> kết thành hoa báu hương thiền diệu âm . <
> quang minh đúng bậc nhân vương , <
> bấy giờ khắp nước dựng trường đạo khai . <
> từ tâm thấm khắp muôn loài , <
> nên ngày kia có một người thợ săn <
> đến khi bệ kiến vua hiền <
> tâu chuyện săn bắn nơi miền đất xa . <
> hôm kia gã ở rừng già , <
> gặp con voi trắng như là tuyết rơi . <
> mang bành khảm ngọc sáng ngời , <
> lên non hái trái lại rời khe mây . <
> rình theo lâu mới được hay <
> voi thường nuôi mẹ ngày ngày động hoang . <
> cuối khe trên nắm cỏ vàng , <
> voi già nằm đó thân tàn trơ xương . <
> vội vàng gã đến trào cương <
> trình lên thánh thượng tỏ tường việc kia . <
> ví bằng cho bắt voi về , <
> thì xin dẫn đến động khe cuối rừng . <
> vua trầm ngâm giữa ngai rồng , <
> 4.200 . truyền đem vàng bạc thưởng công chu toàn . <
> phán rằng “ tình mẹ nghĩa con , <
> dù cho trăm biển nghìn non nào bằng . <
> từ bi là tính thường hằng , <
> xem trong muôn loại cũng chung đạo trời . <
> dù cho vật đổi sao dời , <
> từ tâm trí huệ đời đời truyền lưu . <
> giá gương phủ lấy nhiễu điều , <
> tình như biển rộng bao nhiêu nước vừa . <
> để voi ở lại rừng xưa , <
> sớm hôm nuôi mẹ cho vừa hiếu tâm . ” <
> thợ săn bái tạ hoàng ân , <
> lĩnh vàng bạc thưởng lui chân quay về . ” <
> kể xong , phật bảo “ voi kia <
> đã chăm nom mẹ sớm khuya một lòng . <
> nên sau nhẹ nợ cõi hồng , <
> lại nương chính pháp thoát vòng trần lao . <
> như chim thần vút cánh cao , <
> đại phương cõi phật ra vào nghiêm trang . <
> đó là hiền giả a-nan<
>hiện thân giữa chốn đạo tràng tịnh tu . <
> còn người quản tượng cho vua , <
> mượn vòng lụa bạch kiếp xưa hủy mình . <
> kiếp này cũng dứt vô minh , <
> như đêm thu nguyệt hương quỳnh thoảng bay . <
> là ông xá-lợi-phất đây , <
> kiếp xưa điều tượng , kiếp này điều tâm . <
> khởi giác tính , bạt mê lầm , <
> như sen thường trụ trong đầm tanh hôi . <
> dù cho muôn kiếp luân hồi , <
> cũng theo đại nguyện cứu người tham mê . <
> trong sinh tử hiện bồ-đề , <
> trí bi tự tánh hiện về nơi nơi . <
> còn vua , nguyện cảm đất trời , <
> phát tâm độ khắp muôn loài khổ đau . <
> kiếp trần trôi nổi đã lâu , <
> ra vào nguyện giải oán sầu lầm than . <
> ngục sâu chuyển hóa niết-bàn , <
> ra tay tế độ vô vàn chúng sinh . <
> từ tâm vua đại quang minh , <
> kiếp xưa khai sáng đạo lành là đây . <
> giờ thân hiện xuống cõi này , <
> trần gian dẫn lối , chỉ bày phật tâm . ” <
> <
> đài cao tỏa ánh hương trầm , <
> suối xa thoảng tiếng thủy cầm líu lô . <
> người nghe thoát khỏi mê đồ , <
> lâng lâng bước nhẹ dưới bờ liễu dương .
Đức vua và con voi