1 . trải xem mấy truyện chư gia , <
> chuyên vì đạo học , soạn ra để đời . <
> dị đoan xưa đã bời bời , <
> lại thêm đạo phật , đạo trời , lăng nhăng , <
> thói đời nhiều việc băng xăng , <
> đố ai biết đặng đạo hằng người ta . <
> đua nhau kỉnh chuộng đạo tà , <
> một câu " quả báo " , muôn nhà đều tin . <
> 5 . nói rằng : trời , phật , sách in , <
> tội về địa ngục , phước lên thiên đàng . <
> có người về đạo hòa lan , <
> năm đời truyền thói khoe khoang cầu hồn . <
> họ hà , tên mậu , người khôn , <
> ở đời hậu tấn , long môn quê nhà . <
> sáu mươi tuổi tác hầu già , <
> tuy là giàu có , trong nhà không con . <
> rạng giồi một tấm lòng son , <
> của tiền bố thí , không còn so đo . <
> 10 . vợ chồng giữ đạo bo bo , <
> ơn trời ngỏ đặng chút cho phước lành . <
> hôm mai luống những đọc kinh , <
> amen ! đức chúa có linh chăng là . <
> liễu thơ là vợ họ hà , <
> chiêm bao nằm thấy nguyệt sa trên mình . <
> tự nhiên có nghén thình lình , <
> khiến ngươi hà mậu thấy tình sanh nghi . <
> nói rằng : khí huyết già suy , <
> hay đâu chửa nghén , e khi bịnh gì ? <
> 15 . sai người tìm rước danh y , <
> anh em đồng đạo , tên kỳ họ châu . <
> châu kỳ coi mạch hồi lâu , <
> nói rằng : chị mắc quỷ đầu thai đây . <
> mậu rằng : nhờ lượng ơn thầy , <
> mạch kia đã hẳn , thuốc nầy ắt hay . <
> kỳ rằng : để hốt thang này , <
> quỷ thai bịnh ấy từ đây trừ rồi . <
> <
> thuốc thang mấy tháng uống bồi , <
> càng thêm lớn bụng , gần hồi sanh thai . <
> 20 . họ hà thấy vậy than dài : <
> tuổi già còn hãy mang tai thế nầy ? <
> kỳ rằng : đó chẳng biết đây , <
> trải ba đời cũng làm thầy vừa ba . <
> châu phan xưa thật chú ta , <
> trị thai có phép truyền gia rất mầu . <
> liễu nương quỷ bịnh đã lâu , <
> xin cầu thầy khác , ngõ hầu thay tay . <
> ta nghe đồn phía sơn tây , <
> rằng non tùng lãnh có thầy địa tiên . <
> 25 . tên người là lý tri niên , <
> thường ngày luyện thuốc thần tiên đan kỳ . <
> ta xin ra sức đem đi , <
> tới nơi cầu thuốc diệu y rõ ràng . <
> mậu rằng : ta đạo hòa lan , <
> tiên là đạo khác , có màng chi nhau . <
> kỳ rằng : sách đặt có câu : <
> " tế sanh hoạt mạng " sách đầu đạo y . <
> làm thầy đâu có hẹp suy , <
> bịnh đau thời cứu , đạo gì tại sao ? <
> 30 . ai ai cũng vốn đồng bào , <
> sanh trong trời đất lẽ nào ghét nhau ? <
> họ hà thấy vậy cũng sầu , <
> gượng đi cùng bạn , lên cầu thầy tiên . <
> trải qua mấy dặm sơn xuyên , <
> phút đâu lố thấy gần miền tùng san . <
> đường đi đá mọc nghinh ngang , <
> bụi cây rậm rạp , thạch bàn nhiều nơi . <
> ngó lên trên đỉnh rạng ngời , <
> mặt nhìn cảnh vật khác nơi phàm trần . <
> 35 . mây bay , nước chảy , mấy từng , <
> bóng tùng che núi , như vừng lọng xây . <
> chim kêu , vượn hú , vang dầy , <
> hiu hiu gió thổi , lá cây reo mừng . <
> hai người đứng lại trông chừng , <
> thấy tên đồng tử trong rừng bước ra . <
> chào rằng : hai gã đường xa , <
> ai là tên mậu , họ hà , nói minh ? <
> họ hà nghe nói thất kinh , <
> ràng : sao sớm biết tánh danh ta rày ? <
> 40 . đồng rằng : có khách ngày nay đến nhà . <
> ta vâng lời dạy thầy ta , <
> ra đây đón rước , đem qua thạch bàn . <
> hôm nay là bữa thanh nhàn , <
> thầy ta lên chốn thạch bàn chầu tiên . <
> hai người nghe nói đi liền , <
> theo ngươi đồng tử vào miền tùng san . <
> ngó lên đỉnh núi thạch bàn , <
> thấy hai ông lão dựa ngang đánh cờ . <
> 45 . tóc râu đều bạc phơ phơ , <
> hình dung , cốt cách nhởn nhơ ai bì . <
> có hai quyển sách chi chi , <
> cùng hai chim hạc tương tùy một bên . <
> tri niên hầu , đứng trên nền , <
> thấy hai người khách dạo lên ngọc hồ . <
> hỏi rằng hai gã gia tô , <
> đến đây lòng muốn hỏi , phô , việc gì ? <
> họ hà đặt gối liền quì , <
> thưa rằng : cầu thuốc cứu nguy bịnh nhà . <
> <
> 50 . tri niên chẳng kịp nói ra , <
> hai ông trên đỉnh liền xoa cuộc cờ . <
> cười rằng : hà mậu rất khờ . <
> khéo nghe thầy tục tầm phơ nói quàng ! <
> liễu nương nghén đủ mười trăng , <
> song sanh hai gái , tuyết , băng , trên đời . <
> vinh hoa có số ở trời , <
> số ngươi sau cũng đổi dời mới nên . <
> mấy lời ta nói chớ quên , <
> đừng mong sau thác đặng lên thiên đàng . <
> 55 . ông cha trước đã lầm đàng , <
> thời sau con cháu tính toan lẽ gì ? <
> nói rồi cỡi hạc bay đi , <
> họ hà chưa hỏi việc chi đành rành . <
> hai người là khách hữu tình , <
> tri niên mời lại gia đình cùng nhau . <
> mậu rằng : cầu thuốc vợ đau , <
> tiên ông lại nói việc sau cũng kỳ ! <
> chẳng hay người học phép chi , <
> cho nên mà biết thạnh suy việc người ? <
> 60 . niên rằng chẳng dấu chi ngươi , <
> hai ông lão ấy thật người thiên công . <
> phép hay biến hóa , thần thông , <
> một ông bắc đẩu , một ông nam tào . <
> hai ông giữ sổ thiên tào , <
> mạng dân sanh tử đều vào trong tay . <
> hai người về kíp ngày nay , <
> tới nhà mới thấy lời hai ông truyền . <
> họ hà nghe nói về liền , <
> tới nhà thấy vợ đến miền khai hoa , <
> 65 . đẻ ra hai gái nõn nà , <
> mùi hương thơm ngát , trong nhà đều kinh . <
> mậu rằng : tiên đạo chí linh , <
> thinh không mà biết sự tình khắp nơi . <
> kỳ rằng : ta học đạo trời , <
> xưa nay linh nghiệm có lời phương nao ? <
> muốn cho rõ việc âm hao , <
> ngày sau ta phải trở vào tùng san . <
> <
> thứ nầy đến thứ họ dương , <
> làm người chút biết văn chương gọi là . <
> 70 . nam khang vốn thật quê nhà , <
> sánh cùng họ đỗ , ở trà thạch khê . <
> nương theo dân dã thú quê , <
> lập vườn , làm ruộng , chuyên nghề làm ăn . <
> họ dương cùng vợ nguyện rằng : <
> trăm năm xin giữ đạo hằng cùng nhau . <
> đã năm mươi mấy tuổi đầu , <
> không con nối nghiệp , nhữ sầu thon von . <
> bao nhiêu chùa miễu cung son , <
> ngõ nguyền cầu đặng chút con nối đời , <
> 75 . liền ngày vái phật , vái trời , <
> tấm lòng tin , cúng khắp nơi miễu chùa . <
> của nhà có việc bán mua , <
> ra ơn làm phước , hơn thua chẳng nài . <
> phút đâu họ đỗ thọ thai , <
> tới kỳ sanh đặng hai trai một lần . <
> phước đà liền nối gót lân , <
> phận mình : giàu có , thanh bần , cũng ưng . <
> người trong làng xóm đều mừng , <
> ai hay lão bạng , có chừng sanh châu . <
> 80 . nhớ " câu thiện ác đáo đầu " <
> làm lành gặp phước , thế đâu có lầm . <
> dương từ lòng hỡi mừng thầm , <
> hai trai tướng mạo khác tầm thường nhân . <
> vẻ vang cốt cách tinh thần , <
> so trong trẻ nhỏ phàm dân ít bằng , <
> họ dương mới đặt tên rằng : <
> dương trân , dương bửu , hai thằng anh em . <
> hai con đều đẹp mắt xem , <
> việc trong gia đạo lại thêm bần hàn . <
> 85 . dương từ khi ấy liệu toan , <
> xuất gia đầu phật , giữ an phận mình . <
> đã đành một tấm lòng thành , <
> còn con nối nghiệp , mới đành quy y . <
> nay đà sinh đặng nam nhi , <
> nam mô hai chữ " từ bi " thân già . <
> bao nhiêu thế tục gần xa , <
> nhân tình ấm lạnh , trải qua đã rồi . <
> trong vòng danh lợi ... thôi thôi ! <
> hoàng lương nửa gối , mấy hồi chiêm bao . <
> 90 . sang giàu lòng chẳng ước ao , <
> hoa tàn , mây nổi , nước xao , trăng lờ . <
> hai con tuổi hãy còn thơ , <
> hôm , mai , ấm , lạnh , cậy nhờ hiền thê . <
> trong tay một chuỗi bồ đề , <
> trăm năm xin cổi lời thề nước non . <
> trả rồi nợ vợ nợ con , <
> từ đây giữ vẹn lòng son tu hành . <
> nói thôi quày quả đăng trình , <
> nhắm nơi am tự một mình ra đi . <
> 95 . thương thay hai gã hài nhi , <
> cùng nàng đỗ thị sầu bi muôn phần . <
> than rằng : chàng hỡi ! lương nhân ! <
> am vân đường cách cõi trần xa xa . <
> hai con tuổi mới lên ba , <
> có cha giống đứa không cha cũng kỳ ! <
> bao đành bỏ vợ con đi ? <
> cửa nhà bần bạc , cậy gì ngày sau ? <
> may nhờ tấc cỏ ngọn rau , <
> mẹ con lần lựa nuôi nhau tháng ngày . <
> 100 . dương từ ở chốn am mây , <
> cải tên , đặt hiệu : danh thầy thiện trai . <
> dốc lòng tầm dấu như lai , <
> đã đành trốn cõi trần ai , không về . <
> thị , phi , mặc thế khen chê , <
> tương rau cũng đã an bề đi tu . <
> sớm hôm chuông mõ , công phu , <
> tụng kinh niệm kệ ở phù đồ sa . <
> <
> bây giờ đến lúc họ hà , <
> vợ là liễu thị đẻ ra con lành . <
> 105 . quả nhiên hai gái song sanh , <
> tiên ông có dạy đành rằng chẳng ngoa , <
> nay đà giáp tháng bồng ra , <
> mời anh em đến nhóm , mà đặt tên . <
> bà con nội ngoại hai bên , <
> một ông trưởng tộc : ngồi trên , dạy rằng : <
> hài nhi gương mặt như trăng , <
> đặt tên xuân tuyết , thu băng , cho lành . <
> họ hà nghe nói giật mình , <
> nhớ lời tiên dạy sự tình khăng khăng : <
> 110 . bảo rằng : nghén đủ mười trăng , <
> song sanh hai gái tuyết , băng , trên đời . <
> tiên ông nói chẳng sai lời , <
> lại rằng : thói tục đổi dời , lẽ chi ? <
> xui nên tấc dạ hồ nghi , <
> gẫm trong mình lại muốn đi non tùng . <
> hỏi cho biết lẽ cát hung , <
> trăm năm đặng rõ thủy chung việc mình . <
> xảy vừa tối buổi du minh , <
> châu kỳ , bạn cũ , có tình viếng thăm . <
> 115 . hỏi rằng : hai trẻ giáp năm , <
> gẫm lời tiên dạy có nhằm cùng chăng ? <
> mậu rằng : xuân tuyết , thu băng , <
> tiên dạy hai chữ , khăng khăng nhớ lời . <
> kỳ rằng : ta trọn ba đời , <
> trong nhà thờ đức chúa trời lâu nay . <
> mấy đường họa , phước , rủi , may , <
> may nhờ , rủi chịu , thấy bày chi đâu . <
> mậu rằng : ta cũng thêm sầu , <
> ông cha thưở trước tha cầu vụng toan . <
> 120 . sách ghi chữ đạo là đàng , <
> đàng đi nào phải một phang hẹp hòi . <
> người đời há dễ không coi , <
> đàng nào đi dễ , mà noi cho nhằm . <
> ví dầu lỡ bước lỗi lầm , <
> một đời cũng biết , huống năm ba đời ? <
> kỳ rằng : đàng ở dưới trời , <
> có nơi chánh bộ có nơi tha kỳ . <
> đã đành hai chữ " tiền phi " , <
> chẳng đi đàng chánh , lại đi đàng tà . <
> 125 . phải đời con cháu vinh hoa , <
> ai còn dám nói ông cha lầm đàng . <
> muốn cho rõ máy hành tàng , <
> phải tìm dấu trước , hỏi han sự tình . <
> thị phi chẳng những việc mình , <
> việc mình còn hãy bất bình nhiều nơi . <
> bao nhiêu đạo ở dưới trời , <
> thảy đều xưng thánh , khoe lời rằng hay . <
> ví dầu một lũ chim bay , <
> con nào trống mái , mấy tay biết rành . <
> 130 . đạo ta dầu có hiển linh , <
> trải xưa nay cũng một mình gia tô . <
> đạo tiên , đạo phật , đạo nho , <
> cớ sao chẳng mộ , bo bo đạo trời , <
> trời đâu nỡ để các nơi chê đành ? <
> cây cao biết mấy mươi ngành , <
> còn noi một gốc , huống sanh làm người . <
> mậu rằng : tiên đạo tốt tươi , <
> phen này ta nguyện theo ngươi đi tìm . <
> 135 . làm người há chẳng bằng chim , <
> chim còn biết chọn cây êm gởi mình . <
> vén mây mới thấy trời xanh , <
> tìm đàng phải dọn ngọn ngành gai chông . <
> kỳ rằng ta muốn thẳng xông , <
> e đi rồi lại thẹn thùng nước non . <
> học y đã mấy năm tròn , <
> quỷ thai một bịnh , mạch còn nói sai . <
> tiên ông mấy nắm tay ai ? <
> thinh không mà biết song thai mới kỳ <
> 140 . trách chi mang tiếng tục y , <
> khoe tài coi mạch , thật khi người đời , <
> ta đi thời mắc tiên cười , <
> chi bằng ở lại khỏi người chê khen . <
> anh nên tìm lý tri niên , <
> theo người ắt đặng gặp tiên non bồng . <
> sau dầu rõ nỗi đục trong , <
> đó sao đây vậy , một lòng mà thôi . <
> dặn rồi vội vã chơn lui , <
> nhắm chừng tử lý về xuôi một bề . <
> 145 . họ hà trở lại hương quê , <
> đay cơm , bầu nước , đề huề ra đi . <
> đi vừa gặp lúc xuân kỳ , <
> đoái nhìn cảnh vật một khi vui lòng . <
> hữu tình thay ngọn gió đông , <
> cành mai nở nhụy , lá tùng reo vang . <
> cỏ thơm hớn hở bên đàng , <
> như tuồng mừng khách đông hoàng đến đây . <
> líu lo chim nói trên cây , <
> như tuồng chào hỏi khách này về đâu ? <
> 150 . hai bên cây mọc giao đầu , <
> như tuồng đón rước , giàn hầu người sang . <
> dưới khe nước chảy tợ đàn , <
> như tuồng mừng bạn hương quan tách vời . <
> trăm hoa đua nở , miệng cười , <
> như tuồng mừng rỡ gặp người cố tri . <
> mảng xem phong cảnh dị kỳ <
> hay đâu lỡ bước , lại đi lầm đàng . <
> xa xem hình dạng khác thường , <
> cỡi lừa chầm chậm bỗng dường ngâm thơ . <
> 155 . họ hà dừng bước đứng chờ , <
> lắng nghe người ấy lời thơ ngâm rằng : <
> <
> thơ rằng : <
> tam hoàng , ngũ đế , dấu vừa qua , <
> mối đạo , trời trao đức thánh ta . <
> hai chữ " tín , thành " an các nước , <
> một câu " trung hiếu " dựng muôn nhà , <
> chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm , <
> đâm mấy thằng gian , bút chẳng tà . <
> căm bấy ! loài ngu theo thói mọi ! <
> trời gần chẳng kính , kính trời xa . <
> <
> họ hà nghe tiếng ngâm rồi , <
> trong dạ bồi hồi , bước tới hỏi thăm . <
> vó lừa đi tới xăm xăm , <
> may đâu lại nhằm ông lý tri niên . <
> mậu rằng : tôi thật hữu duyên , <
> tìm tiên , mà lại gặp tiên giữa đàng , <
> niên rằng : chẳng ở nhân gian , <
> việc chi lên chốn thâm san một mình ? <
> 160 . độc trùng , ác thú , không kinh , <
> đàng chim , dấu thỏ , lộ trình xiết bao ! <
> mậu rằng : xưa nhớ lời trao , <
> phải lên nói lại âm hao cho tường . <
> xin thầy chỉ vẽ mọi đàng , <
> đem tôi lên chốn thạch bàn ngày xưa . <
> niên rằng : trong cõi mây mưa , <
> khôn mời bắc đẩu , khó thưa nam tào , <
> hai ông vốn thật vì sao , <
> người con mắt tục thấy sao đặng hoài ? <
> 165 . gần đây có núi thiên thai , <
> có chùa linh diệu , có đài âm dương <
> trong chùa lại có hai hang , <
> một đàng bích lạc , một đàng diêm la . <
> có ông tiên trưởng , thầy ta , <
> hiệu là tứ thất , tên là lão nhan . <
> thường ngày luyện thuốc kim đan , <
> một mình gồm đủ ba ngàn xuân thu . <
> đảng nhàn một cõi thanh u , <
> nay chơi sông thánh , mai du non thần . <
> 170 . phép hay : trời đất thâu gần , <
> sai đồng , đánh thiếp , có phần linh thông , <
> theo ta lên đó thời xong , <
> hỏi điều căn số , rõ trong sự tình . <
> bao nhiêu những việc tiền trình . <
> lòng tiên , một tấm , gương minh soi rồi . <
> họ hà nghe nói lòng vui , <
> mang gói lần hồi , lên núi thiên thai . <
> <
> họ hà chuyện vãn còn dài , <
> để nối đầu bài , nói chuyện họ dương . <
> 175 . từ chàng cách biệt gia hương , <
> đã ba năm trường , ở chốn am mây . <
> hôm mai chuông mõ vang dầy , <
> chúng tăng đều gọi có thầy thiện trai . <
> bao nhiêu thế tục gác ngoài , <
> một xâu chuỗi hột mang vai , gìn lòng . <
> quy hương ba thứ đã xong , <
> mười lời giới cấm , cũng không phạm gì . <
> ban sơ làm phận tu trì , <
> năm nay lên chức thái sư một chùa . <
> 180 . vô ra trong cõi phù đồ , <
> thấy người tài , sắc : nam mô di đà ! <
> ngày ngày kinh kệ ngâm nga , <
> lăng nghiêm , viên giác , cùng là kim cang <
> phút lòng buồn bực chẳng an , <
> dạo chơi ra chốn tam quan một hồi . <
> am vân cảnh vắng nào vui , <
> coi bao nhiêu lại ngậm ngùi bấy nhiêu . <
> vội vàng trở lại hậu liêu , <
> bạch cùng hòa thượng xin điều vân du . <
> 185 . hòa thượng cũng người học nhu , <
> tên là trần kỷ , ở phù đồ sa . <
> lắm phen ứng cử , đăng khoa , <
> thi văn chẳng đỗ , lòn ra cửa thiền . <
> giận đời nhiều việc đảo điên , <
> làm thi khuyến thế , ngày liền ngâm chơi . <
> <
> thơ rằng : <
> người xưa cầm đuốc dạo đêm chơi , <
> nào có cưu chi cái việc đời , <
> phụng thuấn , lân nghiêu , tuồng trước nát , <
> hươu tần , rắn hán , thói sau dời . <
> thánh hiền để dấu vài pho sách , <
> tạo hóa theo mình mấy tấc hơi ? <
> trong cuộc phù sanh ai cũng thế , <
> dầu hay , dầu dở , chẳng qua trời . <
> <
> họ dương sắm sửa hành trang , <
> lạy thày hòa thượng , lên đàng vân du . <
> kìa non , nọ nước , mặc dầu , <
> non nhân nước trí , nhiệm mầu thảnh thơi . <
> 190 . người sanh ra ở trong trời , <
> xưa qua , nay lại , nghĩ đời : " luận sau " . <
> trong vòng danh lợi như nhau , <
> hết vinh , đến nhục , sang giàu chi ai ? <
> có câu " xuân bất tái lai " , <
> bóng già theo gót , biết nài chi đây . <
> đã đành thiền trượng một cây , <
> giới đao một lưỡi , từ rày thế gian . <
> xưa nay trong cuộc gian nan . <
> vật đều có chủ , ai toan chia giành ? <
> 195 . kìa kìa gió mát trăng thanh , <
> tai nghe , mắt thấy , mới đành của ta . <
> nguồn đào , cụm liễu , trải qua , <
> tin xuân đưa : bướm , ong , hoa , dầy dầy . <
> <
> đi vừa xa chốn am mây , <
> tới nơi hà lãnh trời tây hầu chiều . <
> ven gành một nhắm hắt hiu , <
> tiếng ngư trong núi , bóng chiều ngoài khơi . <
> bên non hầu khuất mặt trời , <
> dương từ thơ thẩn tìm nơi gởi mình . <
> 200 . may đâu gặp một tiểu sanh , <
> cho trâu uống nước dưới gành hà tây . <
> ngồi cầm ống quyển trong tay , <
> thổi rồi lại hát , hát hay lại cười . <
> dương từ bước tới xem chơi , <
> gẫm ba câu hát , thật lời thạch kim . <
> <
> hát rằng : <
> buổi trời nghiêu , bóng chiều ngao ngán , <
> ngày tối rồi chờ sáng cũng lâu . <
> tiếng chim oanh đổ canh mái bắc , <
> ai đi đồng kéo tắt trời tây . <
> cõi nhân gian nhiều đàng lầm lỗi , <
> gặp trời chiều , khó nỗi đi xa . <
> <
> hát rồi lại thổi ống chơi , <
> gẫm trong thú vị , thảng thơi hơn thiền . <
> dương từ bước tới hỏi liền : <
> ba câu hát ấy , ai truyền cho ngươi ? <
> 205 . tiểu sanh nghe hỏi nực cười , <
> đáp rằng : vốn thật có người dạy ta . <
> gần đây vài dặm chẳng xa , <
> có thầy đạo sĩ tu đà nhiều năm , <
> lập am ở chốn tây lâm , <
> tháng ngày thong thả , đờn cầm , ca thi . <
> thuốc thang , phù chú , ai bì , <
> người đau tới đó , bịnh chi cũng lành . <
> <
> dương từ nghe nói đành rành , <
> xăm xăm bước tới đầu gành tây lâm . <
> 210 . đến nơi trời đã tối dầm , <
> đứng xa ngoài cửa , nghe ngâm thi rằng : <
> <
> thi rằng : <
> biết ân phụ tử , nghĩa quân thần , <
> nhờ có trời sanh đức thánh nhân . <
> nét mực tu kinh ngăn đứa loạn , <
> dấu xe hành đạo rạch trong trần . <
> trăm đời còn cám lời than phụng , <
> muôn thuở đều thương tiếng khóc lân . <
> phải đặng bút châu biên sách hán , <
> mọi nào dám tới cạo đầu dân ! <
> <
> thơ rồi lại khảy đàn cầm , <
> như tuồng mừng bạn tri âm tới nhà , <
> tử kỳ xưa gặp bá nha , <
> ngón đờn " lưu thủy " nay mà còn đây . <
> dương từ gõ cửa kêu thầy , <
> rằng : ta lỡ tối , xin thầy độ ta . <
> đạo nhân nghe gọi bước ra , <
> chào rằng : thiền khách đâu mà đến đây ? <
> 215 . lều tranh , giường đá , chiếu mây , <
> khô nai , cơm bắp , rượu chay , tạm dùng ! <
> từ rằng : lời dám hỏi ông : <
> ở trong am tự sao không phật thờ ? <
> sĩ rằng : lòng chẳng ước mơ , <
> bởi vì chữ phật sánh vừa chữ nhân , <
> đường qua tây vực chẳng gần , <
> cõi di , cõi hạ trời phân rõ ràng . <
> ta từng coi sách nhà đàng ( đường ) , <
> thấy lời " phật biểu " họ hàn biết tin . <
> 220 . phật nhân , sống cũng chẳng nhìn , <
> huống chi hình vẽ , tượng in thờ gì ? <
> từ rằng : phật vốn từ bi ! ... <
> sĩ rằng : nào có ích gì dân phong . <
> thấy câu ngôn ngữ bất thông <
> dầu cho linh nghiệm cũng dòng man di <
> từ rằng : thầy học đạo chi ? <
> sĩ rằng : thiên hạ thiếu gì đàng xưa . <
> lẽ đời như chiếc thuyền đưa , <
> mặc ai đi sớm về trưa , chẳng màng ! <
> 225 . kìa là họ lão , họ trang , <
> họ dương , họ mặc , họ hàn , họ thân . <
> các nhà xưa cũng cổ nhân , <
> khai đường mở ngõ , trong trần nhiều nơi . <
> có nghe các họ đua bơi , <
> không nghe họ phật ở đời trung nguyên . <
> từ rằng : biết đạo nào chuyên ? <
> sĩ rằng : xưa có sách hiền soạn câu : <
> một bầu trời đất như châu <
> mặt người kim cổ , chèo đâu thì chèo . <
> 230 . từ rằng khó biết phương theo , <
> sĩ rằng : lựa phải xuống đèo , lên non . <
> vua tôi , chồng vợ , cha con , <
> anh em , bầu bạn , vuông tròn mới xong . <
> chẳng tin , coi một ngày ròng : <
> đi đâu cho khỏi đạo trong cương thường ? <
> ta xưa cũng khách thơ đường , <
> mày xanh có chí hiển dương trên đời , <
> ghét đời thúc quí đua bơi , <
> sợ trời nên phải tìm nơi ẩn mình , <
> 235 . vốn không học thói lan đình , <
> xúm nhau thầm thĩ phẩm bình cổ câm . <
> cũng không học thói trúc lâm , <
> rủ nhau uống rượu hôn trầm ngày đêm . <
> gió , trăng , bầu bạn anh em , <
> sớm nghe tiếng dế , tối xem bóng thiềm . <
> mộ riêng một cảnh thanh điềm , <
> sẵn hoa dưới hố , sẵn chim trên cành . <
> hươu , nai , khỉ , dộc đua tranh , <
> vật trong trời đất mặc tình xem chơi . <
> 240 . an , nguy có phận ở trời , <
> người đời đừng mắc nhơ đời thì thôi . <
> dương từ nghe nói rẽ ròi , <
> một đêm chẳng ngủ , luống ngồi lo âu . <
> nghĩ rằng mình đã đi tu , <
> hẵng như lời ấy : công phu lỡ làng ! <
> cương thường để mặt ai toan , <
> đạo ta giữ vẹn , nào can phạm gì ? <
> xảy vừa trời sáng , hầu đi , <
> hỏi rằng : húy tự , tên gì dạy tôi ? <
> 245 . sĩ rằng : trọn đạo thời thôi , <
> người đời lựa phải trau dồi tánh danh ? <
> trời cao đất rộng , thinh thinh , <
> non xanh , nước biếc , đã đành phui phai . <
> hỏi thời ta phải nói ra : <
> ba ngàn thế giới , ta là vô danh . <
> từ rằng : đâu thật có danh ? <
> sĩ rằng : linh diệu đã đành chùa tiên . <
> dương từ vội vã đi liền , <
> ngồi lâu lại sợ cửa thiền mắc chê . <
> 250 . trải qua mấy dặm lâm , khê , <
> hiu hiu gió thổi , phê phê nhành tùng . <
> đào hoa , liễu yếu , song song , <
> một vầng mây bạc bóng lồng phau tuôn . <
> giận đời đại sĩ dể duồng phật gia . <
> đi vừa đến suối kim ba , <
> thấy một ông già xuống tắm mà chơi . <
> tắm rồi mát mẻ thảnh thơi , <
> hát một vài lời , nghe rất êm tai . <
> <
> hát rằng : <
> tắm nước trong , rửa lòng đã sạch , <
> cám thương người làm khách trần ai ! <
> gió xuân qua , mình ta đã mát , <
> cám thương người phiêu lạc tha hương ! <
> gẫm rừng nhu , công phu ngơ ngáo , <
> tuổi già rồi , thế đạo còn xa !
Hồi 01