trí nhớ tôi là ngôi nhà nằm ven sông đáy <
> ngôi nhà có rất nhiều cửa sổ <
> có cánh cửa ngó xuống nỗi lầm than mấy đời chạy giặc <
> những ngôi mộ xới nhanh <
> giấu xác người chết trẻ <
> xác chị , xác anh <
> nho quan mồng ba tết <
> những viên đạn lửa không hận thù <
> những viên đạn lửa rất khoái trá <
> tôi chắc người xạ thủ tây đen , tây trắng nào đấy <
> phải sằng sặc cười <
> lúc thấy viên đạn lửa của họ xuyên suốt thân thể anh tôi <
> lồ lộ bên bờ ruộng . <
> nửa đêm <
> người đem tin <
> đập gấp rút cả đôi cánh cửa gỗ lim <
> tiếng thình thịch nện , dội những bộ ngực thoi thóp vùng tề <
> mẹ tôi xé chiếc áo dài trắng <
> quấn lên đầu chúng tôi <
> chính bà , cũng không quên , chít lấy cho mình <
> mảnh tang mới <
> hay khúc lòng bà đứt đoạn , rói , tươi ? <
> <
> <
> mai tôi chết , ai cười ? ai khóc rống ? <
> ai đêm nay , tắm gội bến sông này ? <
> <
> <
> <
> trí nhớ tôi là ngôi nhà nằm ven sông đáy <
> ngôi nhà có rất nhiều cửa sổ <
> có cánh cửa ngó xuống tám mươi lăm năm làm người u ám <
> tám mươi năm lầm than , nín lặng <
> tám mươi lăm năm họa biếm <
> nửa đêm tỉnh dậy <
> đôi mắt góa bụa mẹ tôi không ngấn lệ <
> <
> <
> trí nhớ tôi có cánh cửa <
> ngó xuống ngôi nhà tôi đã ở <
> ngôi nhà ngày một vắng đi những đứa con <
> ngôi nhà tản cư trở về từ do lễ <
> như miếng thịt trâu thui chỗ đen chỗ xỉn <
> mẹ tôi ngồi xổm , xoa mãi đôi bàn tay gân xanh <
> trên xác những con chó bị bắn chết <
> những con chó hằng vẫy đuôi mừng rỡ mỗi khi bà trở về <
> chẳng rõ tự trời nào ? <
> ( như chúng , tôi cũng chẳng biết ) <
> những con chó có số tuổi lớn hơn tuổi tôi , <
> cách chi không mừng <
> khi nhân số gia đình mỗi ngày mỗi giảm <
> kẻ đi theo thầy tôi <
> về bên kia thế giới <
> đứa đi theo kháng chiến <
> đứa trở lại hà nội <
> đứa đi yên mô , việt trì <
> không ngày về <
> lúc mẹ tôi còn quá trẻ <
> và phép lạ chưa từng xảy ra cho ai . <
> <
> trí nhớ tôi là ngôi nhà nằm ven sông đáy <
> ngôi nhà có rất nhiều cửa sổ <
> có cánh cửa sổ ngó xuống bước chân ngược xuôi của mẹ tôi <
> trên lộ trình hà nội - phủ lý <
> những đoạn đường bị đắp mô <
> những đêm bạn hàng phải ngủ trọ <
> tiếng moọc chê câu vào từng hố mắt đêm đen <
> tiếng nổ cắc bùm bắn đi niềm tang chế <
> mẹ tôi bưng mặt <
> khấn nguyện vong linh thầy tôi <
> phù hộ cho bà sống <
> để trở về <
> nuôi lấy những đứa con côi cút <
> những đứa con không cha <
> những đứa con mất anh , mất chị <
> <
> trí nhớ tôi có nhiều cánh cửa <
> ngó xuống buổi cơm chiều <
> bữa cơm có cút rượu trắng <
> cái cốc sành <
> mẹ tôi vừa uống vừa kể chuyện ngày ... xưa <
> ngày xưa của bà , ngày thầy tôi chưa mất <
> bữa cơm nào cũng chấm dứt bằng nước mắt <
> khi ấy tôi còn quá nhỏ <
> để hiểu mẹ tôi khóc <
> vì : <
> xót thương cảnh côi cút của chúng tôi <
> nhớ thương chồng <
> hay công việc làm ăn lỗ lã ? <
> <
> trí nhớ tôi là căn nhà nằm trên đường phúc kiến <
> căn nhà có rất nhiều cửa sổ <
> có chiếc ngó xuống nỗi bịn rịn của mẹ tôi <
> khi bà buộc phải gửi chị em chúng tôi ở lại . <
> đó là lúc chiến tranh đã quay gót trở lại quê tôi <
> sông đáy mỗi sớm mai <
> đã nhiều thêm xác trôi <
> có xác ta , trôi gần xác tây , <
> có người ta làm gan vớt lên <
> chôn giùm lấy phước . <
> bữa cơm nào của gia đình tôi <
> cũng thoảng mùi thây rữa <
> trước khi gửi chị em chúng tôi lên hà nội <
> ở với người con dâu khăn tang còn quấn quanh đầu mướt trẻ <
> mẹ tôi dẹp bớt bàn thờ <
> bà bảo bầy nhiều bàn thờ mà không khói nhang <
> chỉ thêm tội vong linh người quá cố <
> từ đó chỉ còn mẹ tôi <
> và u già <
> giữa ba bốn dẫy nhà mênh mông , sụp đổ <
> những dẫy nhà chỉ còn sự vào , ra bóng hình <
> kẻ chết . <
> nếu không có chúng tôi <
> chắc mẹ tôi cũng đã trở thành một trong những bóng ma <
> dật dờ đi lại ... <
> <
> trí nhớ tôi là căn nhà đầu phố huế <
> căn nhà có rất nhiều cửa sổ <
> có cánh cửa ngó xuống những giọt lệ tức tưởi , lõng bõng rơi ướt <
> lòng mẹ tôi <
> lúc bà kể một người đàn ông ngỏ ý muốn cưới bà làm vợ <
> mẹ tôi nghĩ <
> dễ chẳng có xỉ nhục nào lớn lao hơn dành cho vong linh thầy tôi <
> nơi chín suối <
> từ đó <
> mẹ tôi cố tình làm cho mình tiều tụy hơn <
> quanh năm quần thâm đen , áo vá <
> vấn tóc , chụp khăn <
> ( chít hình mỏ quạ ) <
> mẹ tôi lụp xụp , đôi mắt lụp xụp ... <
> trước bàn thờ chồng con <
> bà thấy như thể mình thêm có lỗi <
> không chỉ với chúng tôi <
> mà luôn người vắng mặt ! <
> những đêm mùa đông hà nội <
> mẹ tôi đốt lò than <
> gấp đôi tấm chăn bông <
> đắp hết cho tôi <
> bà ru tôi ngủ bằng giọng kể thì thầm <
> ( tiếng ru buồn của một người đàn bà việt nam góa bụa ) <
> nhiều khi <
> sực tỉnh <
> tôi còn nghe bà ru <
> như ru nỗi lầm than của chính đời bà ghẻ , lạnh . <
> <
> trí nhớ tôi là căn nhà ở đường triệu việt vương <
> căn nhà có rất nhiều cửa sổ <
> có cánh cửa ngó xuống những sợi tóc mẹ tôi bạc trắng <
> những sợi tóc rớt trên những quả trứng luộc ( đã bóc ) <
> những quả trứng luộc mang xuống từ các bàn thờ <
> những ngày giỗ chồng <
> những ngày giỗ con <
> những quả trứng luộc lạnh tanh <
> không hiểu vì sao tôi rất thích ăn <
> bao giờ bà cũng để dành cho tôi <
> cùng tàn hương và mùi nhang khói . <
> <
> trí nhớ tôi mở những cánh cửa ngó xuống mâm cơm <
> có miếng giò , miếng chả <
> có miếng thịt heo , có miếng thịt vịt <
> những miếng ngon mẹ tôi dùng đũa cời lên <
> cho con cái gắp trước <
> phần bà , luôn giành lấy miếng xương , miếng xẩu <
> phần bà , luôn giành lấy đĩa dưa , đĩa cà , đĩa rau ... <
> những món ăn không đứa con nào muốn đụng đũa <
> <
> trí nhớ tôi mở những cánh cửa ngó xuống đêm thâu <
> những đêm hà nội , mùa hè , sốt nóng <
> gió lào liếm ngọt những chiếc mùng cản muỗi <
> nhiều khuya tỉnh dậy <
> tôi thấy mẹ tôi vẫn quạt đều <
> chiếc quạt nan không hề ngừng lại <
> tựa điều cần thiết với bà <
> không phải là chợp mắt giây lát <
> mà đứa con út của bà ngủ có ngon không ? <
> <
> trí nhớ tôi có những cánh cửa mở vào căn phòng <
> trên phản gụ mẹ tôi rũ rượi , khóc <
> lúc các anh , chị tôi hỗn xược với bà <
> suốt mấy chục năm có mẹ <
> chưa bao giờ tôi nghe <
> một nhiếc mắng nào từ nơi mẹ dành cho con cái <
> chẳng một lời nào khác hơn <
> sự tủi thân làm chảy những giọt lệ xát muối <
> hình như mẹ tôi chỉ biết khóc <
> và kêu gào thầy tôi trở về <
> chứng giám sự bất mục bất hiếu của chúng tôi <
> tôi nhớ không ít lần mẹ tôi quơ vội chiếc nón lá <
> chụp lên đầu . bưng mặt . tức tưởi bỏ nhà ra đi <
> vì lũ con hư đốn . <
> những lần núp sau cánh cửa <
> tôi nhìn , khóc theo và oán hận mọi người <
> oán hận hết thẩy ! <
> <
> trí nhớ tôi là căn phòng ở đường cát dài , hải phòng <
> căn nhà có rất nhiều cửa sổ <
> có cánh cửa ngó xuống buổi sáng <
> buổi sáng mẹ tôi nhất định không chịu vào nam <
> bà không thể bỏ mặc mồ mả chồng con hoang , lạnh <
> đã xuống tới hải phòng , mẹ tôi còn rẫy rụa đòi về <
> có thể với bà <
> đời sống đã chẳng còn điều gì đáng kể hơn mồ mả <
> phải chăng mồ mả chồng , con <
> đã nối mẹ tôi vào đời sống ? <
> cuối cùng rồi bà cũng phải leo lên chiếc xe jeep nhà binh <
> chạy thốc bến tầu <
> khi bà thấy chúng tôi , đồng loạt , khóc rống . <
> anh tôi hứa nhiều lắm ba năm <
> sau tổng tuyển cử <
> anh sẽ đưa bà trở về <
> với mồ mả . <
> ba năm , chớp mắt đã trở thành hai mươi năm dạt trôi , mất dấu <
> không ai có thì giờ ( luôn cả mẹ tôi ) <
> nhẩm tính xem đã thêm bao nhiêu buổi chiều <
> mẹ tôi ngồi lặng lẽ với cút rượu trắng <
> chiếc cốc sành <
> giọt lệ khô <
> và đôi mắt loà nát , mủn thịt , xương chồng , con cõi khác . <
> <
> trí nhớ tôi là ngôi nhà mặt tiền đường phan bội châu , <
> hội an <
> bước dừng chân di cư thứ nhất <
> mẹ tôi ngồi ca cẩm về người anh thứ hai của tôi <
> đột nhiên mất tích <
> anh bỏ đi không một mảnh giấy <
> chị quỳnh tôi kể có nghe anh nói , hòa bình rồi <
> anh phải trở về phủ lý <
> anh muốn về coi lại phần đất bên dưới miếng gạch chôn nhau của <
> anh <
> đó cũng là nơi cả bầy chúng tôi được sinh ra <
> mà tôi là con út <
> đứa con chưa bước vào tuổi lên ba thì cha đã mất <
> những ngày thơ ấu , tôi sống trong bóng râm khổng lồ <
> của mấy dẫy nhà héo gầy gạch ngói <
> những bức tường đá cắm đầy miểng chai <
> gốc hoa giấy cỗi già . những bông hoa bầm đỏ <
> cây thiên lý bò theo chiều dọc <
> bức tường thành có những khoảng bị bom khoét loét <
> bến sông đáy nêm chật bấp bênh bè mương , bè nứa <
> bạn hàng nào đó , thả xuôi <
> mỗi tuần , đoàn phu lực lưỡng tha lên <
> <
> cứa những gai sắc trên mặt đá xanh <
> trước khi ném vào chiếc sân sau nhà tôi . <
> rất nhiều buổi trưa tôi trèo chơi trên những đống gạch ngói <
> chất cao hơn núi <
> sau này tôi mới hiểu ra <
> từ ngày thầy tôi chết <
> mẹ tôi phát triển nghề buôn bán vật liệu xây cất nhà <
> cho cả tỉnh <
> những buổi sáng ngắm nhìn người làm rửa sạch từng cây bương , <
> cây nứa <
> những cây bương to ba bốn lần hơn cây tre <
> vân bóng những sợi gân nâu , vàng óng ánh <
> những cây bương chỉ soi tỏ một phần mặt tôi <
> nhưng chúng lại là tất cả cuộc đời <
> và kỷ niệm gần gũi nhất <
> vương , sót lại cho mẹ tôi . <
> <
> trí nhớ tôi là ngôi nhà trông ra bến bạch đằng , <
> đà nẵng <
> ngôi nhà có rất nhiều cửa sổ <
> có cánh cửa ngó xuống nỗi buồn thiu , chảy của mẹ tôi <
> bất lực nhìn bầy con lớn lên <
> có phần chậm hơn khoảng cách gia tăng <
> khi cuộc qua phân đất nước biến bà thành kẻ vô dụng <
> những biến chuyển nằm ngoài dự tính của một người đàn bà <
> vốn không quen ngồi yên một chỗ <
> là thảm kịch không tên <
> ( cũng chẳng được ai biết tới ) <
> vậy mà lần lữa thành hai mươi năm <
> hơn hai mươi năm <
> mẹ tôi chỉ còn những chỗ ... ngồi , nhắc nhở chồng con <
> hơn hai mươi năm , bà sống bằng nỗi nhớ mồ mả không người hương <
> khói <
> và chờ những bữa cơm <
> ly rượu thuốc <
> những đứa cháu thêm <
> những đứa con bắt đầu vắng mặt ... <
> <
> hai mươi năm ngựa thồ thôi bương bả <
> hai mươi năm lẫn lộn bóng ma hiện , khuất ? <
> <
> đời phẳng , nhạt giấu niềm vui dưới đáy ? <
> hồn trên cao , xương , thịt vốn ngang tầm ? <
> <
> những ngày cuối cùng trước khi chúng tôi ra đi <
> mẹ tôi ngồi trong căn nhà đường trương minh giảng <
> anh tôi kể , 29 tháng tư <
> nếu tôi về kịp , chắc mẹ tôi đã đồng ý ra đi <
> tôi cho đó chỉ là sự tự đánh lừa <
> cho tâm hồn anh yên ổn <
> trên hai mươi năm đợi chờ <
> mẹ tôi chỉ ước mơ ngày <
> bốc mộ chồng , con . <
> <
> <
> tôi không nghĩ có một bà mẹ việt nam nào <
> muốn chết ngoài tổ quốc <
> <
> mười năm nhang khói đi qua <
> mười năm thêm đè nặng <
> trên đôi vai muốn chai <
> <
> bởi gánh đời tử sinh <
> một ngày tôi nghe tin <
> mẹ tôi loà trí nhớ ! <
> nhưng liệu bà có loà luôn nỗi nhớ thương con ? <
> <
> trí nhớ tôi là ngôi nhà đường ranchero way <
> ngôi nhà có rất nhiều cửa sổ <
> có cánh cửa sổ ngó xuống dấu chân thứ nhất của mẹ tôi <
> từ biển đông bước lại <
> về với cháu , con . <
> những khuya khoắt tỉnh dậy <
> mẹ tôi chỉ băn khoăn một điều : <
> “ cửa giả ” <
> bà sợ chúng tôi quên khóa cửa <
> trộm lẻn vào lấy gạo , lấy cơm ! <
> hơn hai năm ở đấy <
> chưa bao giờ mẹ tôi có thể nghĩ rằng bà đã sống ngoài đất nước <
> hơn hai năm không thật <
> hơn hai năm : vẫn một quê nhà . <
> buổi sáng mưa . <
> buổi sáng lãm nhận là người nuôi nấng mẹ tôi <
> để xin giấy xác nhận được hưởng trợ cấp y tế của chính phủ <
> ( buổi sáng mưa . như mưa buổi sáng liệm xác mẹ tôi ) <
> chúng tôi đưa bà vào bệnh viện dành cho người lớn tuổi <
> lúc bị những cô y tá người mỹ chạm đụng thân thể <
> lần đầu tiên tôi đọc được nỗi kinh hoàng <
> trong đôi mắt mẹ tôi đã tựa những cùi nhãn đục <
> con gái tôi bật khóc <
> lúc buộc phải lui ra ! <
> ( tôi mong con tôi giữ được xúc động này <
> lâu chừng tuần lễ ! ) <
> buổi tối trở lại <
> người ta mặc cho mẹ tôi chiếc áo bệnh nhân , xám <
> mưa tối con đường cụt <
> mấy cụm hoa multiple colors ngoài hiên nhà thương dập nát <
> như ai đó vừa đang tâm vò nát <
> và da mặt mẹ tôi <
> dường cũng mới bị ai vò nát , như thế . <
> <
> trí nhớ tôi là ngôi nhà trên đường imperial highway <
> ngôi nhà có rất nhiều cửa sổ <
> có cánh cửa sổ ngó xuống những ống nylon chằng chịt , lồm cồm <
> bò khắp thân thể mẹ tôi <
> cái thân thể có tới tám mươi lăm năm ở cùng đất nước . <
> tám mươi lăm năm làm người việt nam chiu chắt . <
> tám mươi lăm bất biến một mầu da . <
> tám mươi lăm năm một xác thân <
> nếu cắt chia thành từng phần rất nhỏ <
> thì mỗi phần sẽ là một cảnh tượng đất nước thân yêu <
> từ nam ra bắc . <
> cảnh tượng nào cũng ắp đầy xác chết ! <
> cảnh tượng nào cũng vẫn một tên chung ! <
> <
> bây giờ mẹ tôi nằm đây <
> nắp quan tài mở rộng <
> những ống dây nylon đã được rút khỏi mũi , mồm <
> khỏi cánh tay <
> khỏi bụng <
> khỏi ngực <
> những vết bầm , tím vì băng keo cột giữ những mũi kim truyền <
> nước biển . <
> vẫn còn <
> vẫn còn vết máu ứa hai bên mép <
> kết quả của những vùng vẫy <
> đập mặt vào thành giường <
> vẫn còn tám mươi lăm năm buồn bã một con người <
> vẫn còn xác lạnh <
> một xác lạnh căm đang đổi mầu từ vàng sang xám ngoét . <
> tiếng tụng kinh <
> trên những khăn tang , mái đầu <
> cúi xuống . cúi xuống . cúi xuống <
> hồi kinh siêu độ đứt ngang <
> như tiếng còi xe bên kia lộ hắt lên rồi ngúm tắt <
> anh tôi chống gậy đi giật lùi <
> chiếc xe lăn cỗ quan tài lách ra khỏi cửa <
> buổi sáng tươi mởn . nắng hát trên những vòm phong úa đỏ <
> ngôi nhà thờ đối diện nổi hồi chuông vui <
> lễ cưới bắt đầu <
> ( ngày giờ tốt ? ) <
> những tiếng khóc âm âm lăn theo bánh xe cao su <
> <
> lăn chị tôi ngã xuống <
> mảnh khăn tang rớt trên nền xi măng soi bóng buổi sáng đẹp <
> tôi mím môi <
> me ơi ! <
> <
> những chiếc xe nối đuôi nhau <
> tựa về thế giới khác <
> tôi mím môi <
> me . me . me . me . me ... <
> và tự nhắc : <
> <
> cố mà đừng khóc . <
> <
> <
> buổi sáng trên lầu hai của căn nhà sơn trắng <
> ngôi nhà có rất nhiều cửa sổ <
> có cánh cửa quên không mở ra <
> ( cánh cửa khép kín <
> từ hôm qua <
> sau khi nắp hòm đóng lại ! ) <
> xác mẹ tôi trên chiếc xe lăn có bánh cao su <
> <
> xe máu xương việt nam chờ ngày tàn rữa <
> xe việt nam , biển có đưa về ?
Khúc thứ hai: Những cánh cửa sổ, hồi chuông và buổi sáng