lược bầy đời vua thái tông <
> trị vì thiên hạ tây đông thuận hòa <
> có người ở huyện phù hoa <
> gần nơi cửa luộc đó là kinh nông <
> <
> nhà giàu cự phú hào phong <
> điềm hung chưa ứng còn mong phước trời <
> tháng ngày cầu khẩn khắp nơi <
> đúc chuông tô tượng đều thời cúng luôn <
> <
> khó nghèo chẳng quản thiệt hơn <
> của đem làm phúc mới doan sạch lầu <
> thiên tào thấu chuyện đã lâu <
> sai văn xương xuống đầu thai nhà người <
> <
> vợ thì tuổi đã sáu mươi <
> trai già may lại gặp hồi nảy châu <
> thoi đưa thấm thoắt chẳng lâu <
> đến kỳ mãn nguyệt gập cầu thai sinh <
> <
> một trai tuấn tú định hình <
> khôi ngô vẻ rạng văn tinh khác đời <
> vợ chồng mừng rỡ khôn nguôi <
> nâng niu bú mớm chẳng rời tấc gang <
> <
> đặt tên là tống trân lang <
> mai sau hương hỏa từ đường dài lâu <
> ai hay tạo hóa cơ cầu <
> có con hết của thêm đau tấm lòng <
> <
> tống trân số phận long đong <
> lên ba cha bỗng nhà thông chầu trời <
> mẹ già con bé thương ôi <
> kém bề no ấm ngậm ngùi sót thay <
> <
> mưu sinh đắp đổi qua ngày <
> độ thân rau cháo tháng ngày nuôi nhau <
> gặp cơn gió thảm mưa sầu <
> bốn phương đói kém đâu đâu mất mùa <
> <
> lão bà nước mắt như mưa <
> con thơ mẹ yếu bây giờ cậy ai <
> tống trân khi ấy thở dài <
> kìa như chim quạ miệt mài nuôi con <
> <
> đến khi con được lớn khôn <
> mẹ già con lại nhớ ơn đền bồi <
> huống chi ta lại là người <
> khi nay chẳng được vậy thời khi nao <
> <
> nghĩ thôi nước mắt tuôn trào <
> tháng ngày dắt mẹ rêu rao ăn mày <
> đường trường cách trở nước mây <
> mẹ con dắt díu xin rày dặm xa <
> <
> một ngày giã huyện phù hoa <
> tới nơi an phủ đó là sơn tây <
> nghe tin trưởng giả gần đây <
> cửa nhà phong phú đông tây tiếng đồn <
> <
> thẫn thờ một mẹ một con <
> cùng nhau tới đó nỉ non ân cần <
> nỗi thương kể lể xa gần <
> lậy người mở lượng từ nhân ơn nghì <
> <
> dám xin bố thí một khi <
> gọi là cứu kẻ lạc thì đường xa <
> nhà tôi ở huyện phù hoa <
> mồ côi từ thuở lên ba đến rày <
> <
> cơ hàn đã tám năm nay <
> tôi phải dắt mẹ ăn mày khắp nơi <
> cúc hoa nghe thoảng vài lời <
> dời chân sẽ ngó song mai thử nhìn <
> <
> thấy người nét mặt lành hiền <
> động lòng mới trở gót sen vào nhà <
> lấy một đấu gạo mang ra <
> gọi là cứu giúp con nhà mồ côi <
> <
> qua song gạn hỏi mấy lời <
> chẳng hay quê quán nhà người ở đâu <
> hãy xin kể hết tình đầu <
> thấy chàng tôi cũng xót đau vì chàng <
> <
> tống trân nước mắt hai hàng <
> xin người chớ hỏi tôi càng xót xa <
> nhà tôi ở huyện phù hoa <
> mồ côi từ thuở lên ba đến rày <
> <
> phong trần đã tám năm nay <
> tôi phải dắt mẹ ăn mày độ thân <
> sự tình kể hết phân vân <
> vừa khi trưởng giả dạo chân về nhà <
> <
> thấy người thất nghiệp phương xa <
> cùng con trò chuyện lân la giãi lòng <
> cơn đâu nổi giận đùng đùng <
> đòi ba con gái vào trong dậy nhời <
> <
> sinh con mong sánh đáng nơi <
> trao tơ phải lứa chọn người kết hôn <
> thiếu gì chức trọng quyền môn <
> hay đâu chẳng đẹp lòng son sánh tầy <
> <
> con nay mộ đứa ăn mày <
> thì tao cũng gả cho rày tiếc chi <
> mới đòi đôi đứa tùy nhi <
> bay ra gọi nó tức thì vào đây <
> <
> đôi hầu vâng lệnh dám chầy <
> gọi chàng nam tử vào ngay ông đòi <
> lão bà kinh hãi bồi hồi <
> ôm con mà khóc rụng rời chân tay <
> <
> tống trân nghe nói kinh hồn <
> ôm mẹ mà khóc ồn ồn thương thay <
> con còn bé dại thơ ngây <
> đói thì con chịu dám thay tấm lòng <
> <
> mẹ ngồi đây hãy thong dong <
> con vào xem thử vân mòng ra sao <
> nói thôi dạo gót theo vào <
> nhác trông ba ả má đào ngồi trong <
> <
> giường ngà chiếu ngọc bóng lồng <
> trên thì trưởng giả thị hùng ghê thay <
> roi song một cái cầm tay <
> hỏi rằng quê quán nhà mày nơi nao <
> <
> cửa nhà điền địa làm sao <
> thì mày phải nói tiêu hao gót đầu <
> anh em thân thích nơi đâu <
> mẹ cha nghề nghiệp trước sau làm gì <
> <
> tống trân nét mặt sầu bi <
> chắp tay miệng gửi chân quỳ thưa qua <
> nhà tôi ở huyện phù hoa <
> mồ côi từ thuở lên ba đến rày <
> <
> cơ hàn đã tám năm nay <
> tôi phải dắt mẹ ăn mày khắp nơi <
> anh em chẳng có một ai <
> một mình lần lữa kiếm nuôi mẹ già <
> <
> phú ông nghe nói xót xa <
> bảo con này thực đuốc hoa chồng này <
> chị hằng khen khéo se dây <
> dao cầu cắt chỉ sự này tự con <
> <
> nhân duyên thôi đã vẹn tròn <
> tơ hồng sớm liệu nghênh hôn trọn ngày <
> trăm năm kết tóc từ đây <
> thôi thì sính lễ liệu ngày sửa sang <
> <
> liền cân cho hai lạng vàng <
> trâu bò làm cỗ xóm làng no say <
> ăn cưới vừa được ba ngày <
> đòi con trưởng giả giãi bày gần xa <
> <
> áo quần con gửi lại cha <
> thôi thì chịu khó về nhà làm dâu <
> cũng toan cha gả chồng giầu <
> lòng con đã đẹp trước sau chớ nề <
> <
> cúc hoa nước mắt rầm rề <
> lạy cha lạy mẹ con đi theo chồng <
> ba người dắt díu bưởi bòng <
> trở về quê cũ long đong tháng ngày <
> <
> vàng dòng hai lạng cầm tay <
> cúc hoa đem bán mướn thầy về nuôi <
> dạy chồng kinh sử ở đời <
> những mong phước lớn ở nơi chồng này <
> <
> khen chàng họ tống giỏi thay <
> ngũ kinh chư sử qua tay thuộc lòng <
> học vừa được nửa năm ròng <
> đức vua có chiếu cửu trùng ban ra <
> <
> chiếu truyền khắp cả gần xa <
> đâu đâu chuẩn thí mở khoa kén tài <
> chàng nghe thi cử nay mai <
> hỏi vàng nàng bán mấy nai có còn <
> <
> cúc hoa mới nhủ cùng chồng <
> trình chàng quân tử xét cùng cho nao <
> bán vàng nào có là bao <
> ăn không núi cũng ngày hao mỗi ngày <
> <
> tiền thì tiêu hết trắng tay <
> gạo còn vài đấu để nay nuôi chồng <
> thiếp còn một tấm yếm hồng <
> bán làm hành lý giúp công ăn đường <
> <
> thiếp thì dạ điểm núi sương <
> quản chi những nỗi đoạn trường thâu canh <
> tống trân nghe nói chảng đành <
> cầm tay lệ ứa giãi tình khi nay <
> <
> xót thay họ tống lên đàng <
> túi thơ một gánh vai mang chân trời <
> đường trường cách trở xa khơi <
> đến thành vua kiệt là nơi kinh kỳ <
> <
> năm nghìn cống sĩ vào thi <
> đua nhau chạm bút ai thì nhường ai <
> hai quan giữ cửa đô đài <
> lẩy tiền nộp quyển tranh tài nặng thay <
> <
> ai có tiền nộp vào đây <
> thì cho qua cửa trường này hành văn <
> ai mà chẳng có kim ngân <
> người đánh người đuổi không phân nhẽ nào <
> <
> tống trân nước măt tuôn trào <
> tôi nay đói khát xin vào hành văn <
> đói lòng chẳng có miếng ăn <
> lấy đâu nộp quyển lòng thành xin thưa <
> <
> tống trân từ thuở rời chân <
> cúc hoa hương đốt khấn gần nghìn đôi <
> lạy trời phù hộ chồng tôi <
> vào thi tranh được tam khôi bảng rồng <
> <
> trước là đẹp mặt vợ chồng <
> sau là phận gái có công nuôi thầy <
> bừng bừng vừa mới rạng ngày <
> bảng vàng chói lọi treo ngay cửa đền <
> <
> năm nghìn cống sĩ xem tên <
> kề vai thích cánh cửa đền chen nhau <
> tống trân ngồi ở bên lầu <
> hai hàng nước mắt nhuốm thâu dòng dòng <
> <
> đang cơn rét cật đói lòng <
> tài non sức yếu vẫy vùng sao đây <
> biết rằng có đậu khoa này <
> ta mà chen nó nó rầy xô ta <
> <
> đợi sau xem bảng những là <
> cầm bằng chẳng đậu thì ta trở về <
> tốt thay dòng chữ son phê <
> bảng vàng đệ nhất tên đề tống trân <
> <
> năm nghìn cống sĩ tần ngần <
> cổng trường hội thị xa gần hồi quy <
> tống trân xem được tên đề <
> tỏ tài cống sĩ nam nhi tiếng đồn <
> <
> vua cho sứ triệu trạng nguyên <
> cho trẫm biết mặt biết tên bằng lòng <
> trạng nguyên quỳ tấu đền rồng <
> mình trần trùng trục hãi hùng vội thưa <
> <
> trình lên ba tiếng tung hô <
> chúc vua vạn tuế thiên thu thọ tràng <
> vua đang ngự trị đền vàng <
> trông thấy mặt trạng lòng càng thương thay <
> <
> trạng nguyên mới đậu khoa này <
> gấm ban cho trạng để may bây giờ <
> vua bèn lấy áo ban cho <
> rõ ràng một bức gấm hoa vinh hồi <
> <
> đầu hoa mạo gót hán hài <
> vua bèn hỏi trạng muốn bài trao dây <
> trẫm có công chúa tốt thay <
> tuổi vừa lên tám cũng tày trạng nguyên <
> <
> trẫm mong kết chỉ se duyên <
> danh nhân cầm sắc sánh liền từ đây <
> nghe như chớp giật trên mây <
> vợ đà nàng cúc việc này tính sao <
> <
> đội ơn ân đức thánh trao <
> tâu rằng có vợ lẽ nào phụ nhau <
> mẹ già kém mắt từ lâu <
> dám xin thánh chỉ cho nhau trùng phùng <
> <
> nói đoạn công chúa chương đài <
> chẳng lấy được trạng sánh vai làm chồng <
> bước vào tâu vua cửu trùng <
> trạng nguyên tình phụ mình rồng tóc mây <
> <
> trạng về bái tạ chớ chầy <
> đã đậu thì bắt đi đầy cho xa <
> đường đi ba tháng sơn hà <
> được mười năm trọn hãy tha cho về <
> <
> vua nghe công chúa nhiều bề <
> sai hai sứ giả tức thì đòi ngay <
> vợ chồng thấy sứ mừng thay <
> nghĩ đã lâu ngày vua nhớ triệu ta <
> <
> làm yến thết sứ trong nhà <
> sứ ăn chẳng được nói ra lời này <
> ông ơi tôi thương ông thay <
> chiếu vua thượng vị cho nay về đòi <
> <
> thương ông chẳng nói ra lời <
> thử xem chiếu chỉ ông coi dữ lành <
> trạng nguyên lĩnh chiếu triều đình <
> dở ra mà đọc tâm tình xót thay <
> <
> ôm lấy mẹ già khi nay <
> mẹ ơi có biết sự này thương ôi <
> ngỡ là khi đậu tam khôi <
> để mẹ được cậy vợ thời được trông <
> <
> ai ngờ chiếu vua cửu trùng <
> bắt đi xứ sự mười đông sẽ về <
> mẹ ơi thương mẹ nhiều bề <
> lấy ai phụng dưỡng sớm khuya gia đình <
> <
> ở nhà cậy có vợ lành <
> kể sao cho xiết tâm tình khúc nhôi <
> bước đi để mẹ ai nuôi <
> thân già bóng chếch bẩy mươi tuổi tròn <
> <
> vợ thì còn trẻ chưa khôn <
> thất trinh thất hiếu tiếng đồn không hay <
> cúc hoa nghe nói lời này <
> than rằng gặp sự tai bay bất kỳ <
> <
> chàng ơi lên ngựa ra đi <
> để thiếp dắt mẹ ở thì nơi nao <
> xưa nay xum họp có nhau <
> bây giờ mưa nắng biết hầu cậy ai <
> <
> một mình vò võ trang đài <
> chàng đi khuya sớm lấy ai hầu chàng <
> vợ chồng đồng tịch đồng sàng <
> anh giã ơn nàng nuôi mẹ anh đi <
> <
> làm trai anh chẳng quản chi <
> sống thác vậy thì phải trả ơn vua <
> mới là nam tử trượng phu <
> mặc dầu số phận em lo làm gì <
> <
> khuyên em ở cho có nghì <
> mẹ già nuôi trọn đến kỳ mười đông <
> sống thì anh sẽ về cùng <
> dù khi thác xuống vợ chồng gặp nhau <
> <
> mẹ già dù có về chầu <
> thì nàng táng ở đằng sau mộ phần <
> một mai về chốn hương lân <
> trông thấy mồ mẹ nhớ ân nghĩa nàng <
> <
> than ôi dong ngựa lên đường <
> mấy ngày trải những dặm trường núi khe <
> tiếng quyên như dục đêm hè <
> vì ai nên nỗi biệt ly cửa nhà <
> <
> tháng ngày vó ngựa xông pha <
> sang đến tần quốc thanh hà nghênh ngang <
> vua tần nghe thấy trạng sang <
> cùng mười tám nước viễn ban hội đồng <
> <
> chiếu hoa giải khắp sân rồng <
> cờ bay bươm bướm cắm dong ba ngày <
> đồn rằng có trạng sang đây <
> cùng mười tám nước đi rày cho vua <
> <
> kể từ trạng sang tới nơi <
> tình cờ lại gặp hai người xứ kia <
> hai ông nước tống nước tề <
> nước nam tiểu quốc đều thì cùng sang <
> <
> tần vương chỉ phán đền vàng <
> bay đào một hố giữa đường sâu thay <
> sâu hơn một trượng chớ chầy <
> chiếu hoa giải khắp đặt bầy lên trên <
> <
> bay ra rước trạng vào đền <
> trạng nguyên nam việt đi bên đường hè <
> giữa đường để chánh sứ đi <
> nam việt tiểu quốc đi thì một bên <
> <
> hai ông chánh sứ bước lên <
> đều sa xuống hố nhãn tiền cả hai <
> trạng nguyên bước qua chẳng rơi <
> tần vương nhác thấy khen ngươi anh hào <
> <
> tần vương chỉ phán thấp cao <
> gạo giã làm bột cho tao chớ chầy <
> đắp làm ba tượng khi nay <
> làm ba ông bụt bánh dầy chè lam <
> <
> bay ra rước trạng vào đền <
> băt trạng vào hãm ở trên chùa này <
> đừng cho ăn uống khi nay <
> sống được mười ngày trẫm gả con cho <
> <
> sứ ngô rước trạng vào chùa <
> liền đóng cửa lại sứ ngô ra về <
> lính hầu lăn khóc ngã kề <
> ông định ăn gì sống được giờ đây <
> <
> chùa thì quét sạch đông tây <
> dễ mà uống được nước này cho no <
> trạng nguyên rằng chớ có lo <
> ơn vua ta được ấm no vui vầy <
> <
> nửa đêm giờ tý làm xong <
> đói thì ta ngả tượng ông ta xời <
> quân lính lăn khóc tả tơi <
> ai ăn bụt đất lạ đời nhà ông <
> <
> trạng nguyên cười nhạt nhủ thầm <
> đỡ cơn đói lòng cho mạnh con trai <
> thầy tớ ngả bụt nằm dài <
> họa phúc mặc trời bụt về thượng thiên <
> <
> đầy tớ khi ấy mới yên <
> thấy rõ nhãn tiền những bánh chè lam <
> trạng nguyên cười nói bảo rằng <
> đang khi đói lòng cho khỏe dạ ta <
> <
> mười ngày mạnh khỏe cũng là <
> bụt lam ăn hết cả ba lầu lầu <
> uống ba hũ nước cạn sâu <
> sứ ngô mở cửa để hầu dò xem <
> <
> sứ ngô rời bước khỏi đền <
> có ngay chiếu chỉ đòi lên hầu tòa <
> thầy trò vướng mắc không ra <
> tứ bề cửa khóa thì ra thế nào <
> <
> thầy trò chơi kiểu đánh đu <
> ô cầm tay nhảy cái vù xuống sân <
> chẳng ai đau chẳng bong gân <
> thầy trò nguyên vẹn mười phân vẹn mười <
> <
> sứ ngô tả lại về đền <
> tâu vua khi ấy trạng nguyên người trời <
> đức vua mới phán một lời <
> nào ba ông bụt đâu rồi mang ra <
> <
> trạng nguyên đặt gối tâu qua <
> tâu vua muôn tuổi sót sa lòng này <
> vua tôi lòng chẳng thương thay <
> bắt đi sứ sự bên này mười đông <
> <
> ai ngờ vua bắt đói lòng <
> tâu vua cửu trùng bụt đã nhập tâm <
> tần vương bịt miệng cười thầm <
> an nam tiểu quốc mưu thần giỏi giang <
> <
> tần vương chỉ phán đền vàng <
> trẫm có công chúa thanh nhàn đẹp thay <
> có lòng trẫm muốn se dây <
> cũng tầy tuổi trạng trẫm rày gả cho <
> <
> trạng nguyên nước mắt như mưa <
> tâu rằng muôn đội ơn vua cửu trùng <
> con vua nhật nguyệt thiên cung <
> con vua ngọc chuốt gương trong họa đồ <
> <
> tôi là hàn sĩ học trò <
> đâu tôi dám sánh con vua ngọc lành <
> thấy lời vua chẳng ép tình <
> làm nhà cho ở nội thành một bên <
> <
> ngày thì chầu trực bên đền <
> đêm thì xem sách bút nghiên ai tầy <
> giãn lòng vua lui tới đây <
> bình thơ luận sự giải khuây đánh cờ <
> <
> tớ thầy ở được mươi ngày <
> nhiều khi xuống tắm bên này cầu sông <
> thấy một cô gái giết chồng <
> mua trăm kim sắt để dùng cầm tay <
> <
> nửa đêm chồng uống rượu say <
> kim sáo nó giết chết ngay trong nhà <
> sáng ngày gái ấy làm ma <
> hành tang gái ấy đưa ra ngoài đồng <
> <
> gái ấy quì xuống khóc chồng <
> khóc ra trăm tiếng như lòng thương ai <
> tiếng khóc như bông hoa nhài <
> chỉ thấy khóc dài chẳng thấy có thương <
> <
> ra đòi gái ấy tỏ tường <
> khóc chồng nghe thấy như thương ai vầy <
> gái ấy quỳ xuống chắp tay <
> lậy ông quả thực tôi nay thương chồng <
> <
> trạng nguyên bịt miệng cười thầm <
> gái này giết chồng bắt lấy cho tao <
> quan tài sai lính đem vào <
> vội vàng làm sớ đưa trao thánh hoàng <
> <
> tâu vua muôn sự tỏ tường <
> từ tôi lên tám đi sang sứ rày <
> lẽ đâu tôi nói chẳng ngay <
> có trời có đất chứng rày cho tôi <
> <
> sai người ra khám tức thời <
> dấu gì chẳng có ở nơi trong mình <
> đủ mặt văn võ triều đình <
> trạng nguyên cầm kéo phân minh xét rày <
> <
> khám đầu thấy dấu tích ngay <
> cắt phăng mái tóc thấy cây kim sào <
> trạng nguyên làm sớ tâu vào <
> kim sào ấy thực là dao giết chồng <
> <
> ngày ngày đèn sách thảnh thơi <
> tình cờ lại có một người lái buôn <
> ba năm xa vắng bán buôn <
> ở nhà vợ đã bồn chồn cùng trai <
> <
> bạc buôn vừa được trăm hai <
> đi đêm chẳng có một ai gặp rầy <
> bạc này ta gửi cành cây <
> cành kia chú giữ bạc này cho tôi <
> <
> sau khi gửi bạc cành rồi <
> lái buôn sắm sửa tìm nơi trở về <
> vợ mừng chồng đã gần kề <
> hỏi rằng buôn bán xa quê đến rầy <
> <
> buôn tần bán sở bấy chầy <
> ba năm anh lại về rầy tay không <
> lái buôn nghe nói giận lòng <
> bực mình chàng mới phô sòng nói ra <
> <
> bạc anh đã gửi cành đa <
> trong nhà kín vách ngỡ là không ai <
> nào hay xã trưởng đứng ngoài <
> căn nguyên nghe biết tới nơi lấy liền <
> <
> bừng bừng trời mới rạng đông <
> vợ chồng ra đấy ngẩng trông chẳng còn <
> lái buôn nước mắt nỉ non <
> thực thà than vãn nguồn cơn thế này <
> <
> hôm qua anh gửi cành cây <
> ai ngờ oa trữ ra đầy đọa thân <
> bạc ta gửi một trăm cân <
> ấy ai gian giảo nó lần ta đây <
> <
> nàng về lấy dao ra đây <
> anh đẳn cành này để kiện chẳng tha <
> lái buôn chặt lấy cành đa <
> đem ngay sang kiện bên nhà trạng nguyên <
> <
> lái buôn hầu tạ bên đền <
> xin ngài tra hỏi căn nguyên việc này <
> của tôi buôn bán bấy chầy <
> được ba trăm bạc gửi rầy cành đa <
> <
> chẳng chịu thì nói cho ra <
> đêm hôm tuần đã giao hòa chia nhau <
> trạng nguyên nghe nói trước sau <
> tức thì mở cuộc gót đầu hỏi tra <
> <
> mấy con chó ở trong nhà <
> con lành nhốt lại dữ thì thả ra <
> xã trưởng đến hỏi lân la <
> chó dữ không cắn thế là bắt ngay <
> <
> chính danh thủ phạm tên này <
> đã quen chó dữ đêm ngày làm chi <
> xã trưởng biết tội thú quỳ <
> lạy ông tôi thấy đêm khuya vắng người <
> <
> bạc thì còn một trăm hai <
> hãy còn vẻn vẹn chẳng sai đồng nào <
> thật tôi chưa dám tơ hào <
> nói xong liền nộp bạc vào chẳng sai <
> <
> mới hay quan trạng anh tài <
> tra cành ra của còn ai sánh tầy <
> người kiện mà tra cành cây <
> làm cho đạo tặc sợ hay quá chừng <
> <
> nọ mười tám nước chúc mừng <
> sân rồng cổ vũ tưng bừng hân hoan <
> tần vương truyền suống sứ quan <
> lấy đem thưởng trạng bạc vàng nhiều thay <
> <
> bút phê chiếu chỉ liền tay <
> sứng danh xếp hạng xứ này trạng nguyên <
> sổ ghi công đức lưu truyền <
> tống trân quan trạng an nam lưỡng hà <
> <
> đăng quan công chúa bước qua <
> cùng vua tần quốc chiếu ra phán truyền <
> nơi đây đủ mặt trạng nguyên <
> nay nghe công chúa phán truyền gia ân <
> <
> túc cầu một trái ra sân <
> vô tình ai trúng người dành cho ta <
> được tâu lên với vua cha <
> trọn làm phò mã chồng ta suốt đời <
> <
> hỡi ôi có phải duyên trời <
> túc cầu lại rớt đúng người tống trân <
> công chúa quá đỗi ân cần <
> tống trân lo sợ bày phân thế nào <
> <
> ở tần được bảy năm chầy <
> ở nhà bố vợ lòng đầy bất nhân <
> nửa đêm tới chốn phòng vân <
> gọi vợ thức dậy việc gần phải lo <
> <
> con mình gả chồng học trò <
> hàn vi cơ khổ đã lo mấy hồi <
> tưởng rằng thi đậu tam khôi <
> ở nhà vợ được hôm mai cậy cùng <
> <
> bây giờ đi sứ mười đông <
> âu là tìm kẻ tin dùng cúc hoa <
> bắt cúc hoa trở lại nhà <
> còn đem cụ bà nhốt ở chuồng trâu <
> <
> cúc hoa thủ tiết trước sau <
> không đi bước nữa gót đầu xin tha <
> roi song liền để trong nhà <
> cơm ăn chẳng được ngày ba trận đòn <
> <
> cúc hoa mặt võ xương mòn <
> phần đau cha đánh phần thương mẹ chồng <
> cũng toan tự tử cho xong <
> chết đi sợ để mẹ chồng ai nuôi <
> <
> chịu đòn ngậm đắng cho nguôi <
> dù sống dù chết đợi người mười niên <
> nào hay giờ tý nửa đêm <
> cúc hoa thức dậy mình liền ra đi <
> <
> một mình lên núi ba vì <
> chim kêu vượn hú kể chi đường rừng <
> dưới khe nước réo vang lừng <
> đầu non thăm thẳm khơi chừng ghê thay <
> <
> hồn chàng thác ở đâu đây <
> có thương đến thiếp đi rầy với nao <
> sơn tinh nghe tỏ tiêu hao <
> biến ra mãnh hổ hỏa bào năm mươi <
> <
> ầm ầm lừng lẫy trong ngoài <
> hào quang biến hiện mười người hóa ra <
> tới nơi ngọn hỏi ngành tra <
> sơn tinh mới bảo cúc hoa lời này <
> <
> chị là con gái đâu đây <
> cớ sao đem thịt cho rày hổ ăn <
> cúc hoa nước mắt thấm khăn <
> chắp tay quỳ lạy sơn thần hai bên <
> <
> lạy ông tôi kể sự duyên <
> xin ông xơi thịt tôi liền tiếc chi <
> cha tôi trưởng giả nhà quê <
> giàu sang sớm đã sinh thì ba tôi <
> <
> hai chị lấy chồng hai nơi <
> còn tôi là bé ép tôi duyên này <
> gả tôi chồng khó ăn mày <
> chàng thì lên tám mẹ rày bảy mươi <
> <
> tôi mười ba tuổi nữ hài <
> nuôi chồng thi đậu tam khôi bảng rồng <
> vua sai xứ sự mười đông <
> dặn tôi nuôi mẹ đợi chồng đến khi <
> <
> cha tôi ra dạ chẳng nghì <
> được bảy năm trọn bắt thì rẽ duyên <
> chẳng nghe đòn đánh ngày đêm <
> tôi chịu chẳng được tôi bèn ra đi <
> <
> thân này sống chẳng làm chi <
> xin ông ăn thịt tôi đi theo chồng <
> sơn tinh nước mắt dòng dòng <
> con ở có đức sao ông nỡ hoài <
> <
> kíp sai mãnh hổ mười người <
> vàng cân tám lạng đưa thời cúc hoa <
> sai hai mãnh hổ đưa ra <
> chờ cho bạch nhật đưa qua nàng về <
> <
> đứa nào phạm vợ ông nghè <
> ắt là thượng đế chu di tồi tàn <
> cúc hoa viết thư vội vàng <
> trao cho mãnh hổ đem sang nước tần <
> <
> tạ từ mãnh hổ rời chân <
> tự nhiên biến hóa vô vàn sơn tinh <
> tang tảng trời mới bình minh <
> sơn tinh hiện hình sang đất tần vương <
> <
> biến ra mười người khác thường <
> áo xiêm khăn mũ đủ đường một khi <
> hỏi thăm nhà trạng cùng đi <
> tới nơi đầu ngõ uy nghi bước vào <
> <
> trạng nguyên khi ấy ra chào <
> chẳng hay các tướng hỏi trao việc gì <
> mười tướng chắp tay liền quỳ <
> trạng nguyên đỡ dậy vân vi mời ngồi <
> <
> sơn tinh kể lể khúc nhôi <
> lại sa nước mắt tả tơi dòng dòng <
> ông đi xứ sự mười đông <
> nào ông có biết vợ ông ở nhà <
> <
> tôi kể chẳng xiết đâu mà <
> mặc trong thư ấy xem ra dữ lành <
> trạng nguyên ôm thư vào mình <
> rõ ràng chữ vợ tâm tình xót đau <
> <
> lại có tên mẹ viết sau <
> đọc lên chẳng được thêm đau lòng này <
> sơn tinh xin hãy ngồi đây <
> tôi đem thư này tâu với tần vương <
> <
> họa là vua có lòng thương <
> giảm năm giảm tháng mở đường cho ta <
> trạng nguyên đem thư vào tòa <
> bấy giờ hoàng đế xem ra thế này <
> <
> vua tần cầm thư xem ngay <
> khen rằng thực gái thảo nay hết lòng <
> lại truyền khắp cả nội cung <
> đàn bà ngôn hạnh công dung thế này <
> <
> nước nam sao lắm người hay <
> mới mười mấy tuổi biết nay chờ chồng <
> thật là tận hiếu tận trung <
> trẻ thơ biết đạo tam tòng mấy ai <
> <
> ước gì nàng ấy sang đây <
> trẫm nuôi tức khắc để rày làm con <
> tiền thì trẫm thưởng mười muôn <
> phong cho công chúa sánh đường công khanh
TỐNG TRÂN CÚC HOA