họ hà thấy nói ủ ê , <
> rằng : xin gắn vó trọn bề thủy chung . <
> gượng đi tìm khắp các cung , <
> vậy sau mới biết đạo tùng mà theo . <
> chuông kia chẳng đánh sao kêu , <
> đèn kia muốn tỏ , không khêu cũng lờ . <
> dương từ nghe phải , làm ngơ , <
> gắng đi theo dõi trọn giờ cùng nhau . <
> 850 . xiết bao mặt ủ mày châu , <
> nghĩ trong phận sãi ruột sầu xót xa . <
> <
> đi vừa một đỗi xa xa , <
> phút đâu bãi cát hoàng sa gần kề . <
> " hoàng sa " hai chữ bảng đề , <
> mắt nhìn cảnh vật não nề , thở than ! <
> dàu dàu cỏ héo , hoa tàn , <
> xơ rơ trên bãi cát vàng , buồn thay ! <
> gió âm hiu hắt lá cây , <
> mưa tuôn bạc bạc , bóng mây mờ mờ . <
> 855 . khắp xem bốn phía bụi bờ , <
> éo le cảnh vật , dật dờ ở đây . <
> nào hay làng xóm đông dầy , <
> có nơi chợ búa , có bầy người ta . <
> kêu tên rằng chợ âm la , <
> người buôn , kẻ bán , cửa nhà rất đông . <
> họ hà chưa hẳn tấm lòng , <
> hỏi : sao âm phủ thói đồng dương gian ? <
> tạo y tỏ vẻ mọi đàng , <
> dương gian âm phủ , cơ quan cũng đồng . <
> 860 . khác là khác việc hóa công , <
> cõi bờ chữ " hạ " , chữ " trung " rõ ràng . <
> sanh , thời ở cảnh dương gian , <
> thác , về âm phủ là đàng xưa nay . <
> họ hà nghe nói rõ bày , <
> hỏi thăm dòng họ chốn nầy chưa ra , <
> <
> đi vừa khỏi bãi hoàng sa , <
> tới nơi cửa ải thấy đà nên kinh . <
> cho hay dưới cõi u minh , <
> rất nhiều âm tướng , âm binh , nhộn nhàng . <
> 865 . bài đề rằng " quỷ môn quan " , <
> vô ra biết mấy mươi đàn tội nhân . <
> người thời mắc tội vô luân , <
> kẻ thời vô đạo , rần rần dẫn ra . <
> lũ kia con gái đàn bà , <
> đàn nầy trai tráng , ông già , xiết bao . <
> chẳng hay dẫn tới ngục nào ? <
> nghe quân quỷ tốt miệng rao thẻ rằng : <
> dương gian nhiều kẻ tham nhăng , <
> trong nhà giàu có lòng hằng bất nhân . <
> 870 . cho vay đặt nợ muôn phần , <
> lợi trung gia lợi , khổ thân nhà nghèo . <
> không tiền lại bắt về treo , <
> khiến làm đầy tớ , ở theo việc nhà . <
> gông cùm , trăng trói , dẫn ra , <
> lăng xăng lũ bảy , đàn ba chật đàng . <
> kia là thơ lại nhà quan , <
> chuộng bề xảo trá , khoe khoang hơn người . <
> trau giồi đao bút cho tươi , <
> án sanh làm tử , cất mươi xàng xàng <
> 875 . dắt người vào tội thác ngang , <
> ham ăn của cải cho sang cửa nhà . <
> nầy là công , cổ , chư gia , <
> đều tham chữ " lợi " , lại hòa chữ " gian " . <
> lợi , gian , hai chữ dấy loàn , <
> nhà buôn , nhà bán , mắc nàn đã ưng . <
> thấy vầy nên dửng dừng dưng , <
> ở đừng vô đạo , cũng đừ vô luân . <
> đã làm vào tội bất nhân , <
> dầu cho muôn kiếp , cái thân ra gì ? <
> <
> 880 . tạo y cầm cái thẻ đi , <
> qua rồi cửa quỷ , kịp khi đến thành . <
> bài đề rằng " uổng tử thành " , <
> ở trong rực rỡ cung đình nghiêm trang . <
> đền son , gác tía lầu vàng , <
> hẳn hòi để chốn diêm quan trị vì . <
> các nơi chúa ngục , âm trì , <
> đến nơi chầu chực , án từ phán ra . <
> tội nào đoán quyết , cho ra hành hình . <
> 885 . biết bao nhiêu phạm tội tình , <
> thác oan uổng tử , vong linh dật dờ . <
> hồn thời mượn chúng đại thơ <
> hồn thời đội trạng , đội tờ giấy không . <
> đàn bà cho tới đàn ông , <
> đem nhau quì chốn sân rồng thiếu chi . <
> trâu , dê , heo chó đều đi , <
> mồm thời cắn trạng vào quì diêm quan . <
> mới hay vật cũng chịu oan , <
> thác không đáng thác , xương tan thịt lìa . <
> 890 . hai người quỷ sứ đứng kề , <
> kẻ thâu đơn trạng , người thì kêu rao . <
> hai người chưa rõ lẽ nào , <
> đem nhau tới chốn án tào coi chơi . <
> <
> thấy quân quỷ sứ ba người , <
> dẫn tới một người chưa biết tội chi . <
> ở đời làm nghiệp thế y <
> chú ruột châu kỳ , tên gọi châu phan . <
> họ hà nhìn thấy rõ ràng , <
> hỏi rằng sao chú lầm đàng nơi đây ? <
> 895 . đáp rằng : mang tội làm thầy , <
> hốt lầm thang thuốc , hại lây mạng người . <
> đạo ta đây có ba người , <
> hãy còn ở cửa thứ mười xin ăn . <
> một người tên gọi hà năng , <
> thật người hà mậu kêu bằng ngôi ông , <
> châu phan lời nói chưa xong , <
> quỷ đà kéo cổ vào trong án tào <
> <
> lại nghe quỷ sứ lao xao , <
> dẫn một người nào , đầu trọc mang gông , <
> 900 . dương từ xem thấy nghi lòng , <
> lại gần vốn thật thầy trong chùa mình . <
> hỏi rằng hòa thượng tu hành , <
> cớ sao mà mắc tội tình chi đây ? <
> đáp rằng : từ thuở chơi mây , <
> am vân hôm sớm hằng vầy kệ kinh . <
> chẳng may lâm bệnh xá sanh , <
> chưa hay buổi ấy âm linh tội gì ! <
> nói rồi quỷ sứ dẫn đi , <
> vào án tào ấy một khi tra tường . <
> 905 . án tào quỷ sứ phụng chương , <
> đặng dâng bệ ngọc , diêm vương ngự rằng : <
> châu phan là đứa vô ân , <
> đành lòng chẳng tưởng mồ phần tổ tiên . <
> mình sanh trong cõi trung nguyên , <
> nở theo đạo mọi , bỏ duyên cương thường . <
> lý ưng về nước tây dương , <
> cho con thiên cẩu ăn gan , xé hồn . <
> hiềm vì nghề nghiệp y môn , <
> chẳng coi sách vở , làm khôn hại người . <
> 910 . phó cho cầm cửa thứ mười , <
> dẫn đi hành tội , cho người thấy ghê , <
> hành rồi hóa kiếp làm dê , <
> đủ năm mươi kiếp , đuổi về nước tây . <
> về tây cho chó ăn mầy , <
> hết đời thằng dại , làm thầy thuốc nhăng . <
> dạ xoa vâng lịnh phăng phăng . <
> ngục mười dẫn lại giao thằng châu phan . <
> <
> diêm vương phán trước ngai vàng : <
> rằng : người trần kỷ sao chàng đi tu ? <
> 915 . tiếng xưa cững biết chữ nhu ( nho ) , <
> há không coi sách xuân thu dạy đời ? <
> ngoại di trung quốc khác trời , <
> phụ nho , theo phật , chuộng lời nam mô , <
> mấy năm ở chốn phù đồ , <
> xưng rằng hòa thượng , nói phô hoang đàng , <
> của thời tam bảo ăn thường , <
> ruộng thời sẵn có thập phương cúng dường . <
> vả xưa phật ở tây phương . <
> sống không biết lẽ cang thường là chi . <
> 920 . luyện lòng hai chữ " từ bi " , <
> việc nhà việc nước , biết gì tới ai . <
> làm người sao chẳng theo loài ? <
> thảo cha ngay chúa , đoái hoài chi đâu ! <
> đành lòng cắt hẳn tóc râu , <
> đã toan bất tử , lại âu bất thần . <
> tội kia đã đến muôn phần , <
> khó dung cho đó làm thân con người . <
> trước cho bầy rắn cắn tươi , <
> rồi sau cho hóa kiếp người làm trâu . <
> 925 . hành cho chín kiếp rất lâu , <
> để ăn rơm cỏ , dãi dầu tấm thân . <
> dạ xoa lãnh nạp họ trần , <
> đem giao chúa ngục ở phần sông diêm . <
> có quân quỷ tốt liền đam , <
> dẫn qua tào án còn giam nửa giờ . <
> dương từ theo khóc bơ vơ , <
> rằng nay hòa thượng biết nhờ cậy ai ! <
> kỷ rằng : ta hỏi thiện trai : <
> cớ sao xuống chốn âm đài , chuyện chi ? <
> 930 . thưa rằng : tầm dấu mu ni <
> ngỏ xin khỏi tiếng thị phi trên đời . <
> kỷ rằng : trốn lánh việc đời , <
> đã đành lỗi đạo cùng trời đất kia . <
> ngàn năm trong cõi thiền kia , <
> lấy ta làm một tấm bia để đời . <
> người về xin gởi vài lời , <
> nói cùng tăng sãi các nơi chùa chiền . <
> trở về theo đạo thánh hiền , <
> lo bề nhà cửa , chớ nguyền đi tu . <
> 935 . tu chi mắc kiếp làm trâu , <
> lại xô xuống cầu , cho rắn phân thây . <
> nói rồi quỷ sứ dẫn đi , <
> dương từ chi xiết sầu bi nỗi thầy . <
> châu phan nói : " họ hà nầy , <
> thấy vầy nên lại giã từ giu di . <
> ngươi về nhắn với châu kỳ , <
> đem kinh tả đạo đốt đi cho rồi . <
> ba đời công uổng thời thôi , <
> thuận theo đường chánh , trau giồi đạo nho . <
> 940 . đạo nho là đạo trời cho , <
> sử hiền , kinh thánh , mấy pho dạy đời . <
> chớ tin theo đạo chúa trời , <
> ngày sau lại hóa kiếp người làm dê . <
> làm dê chẳng trọn một bề , <
> hành rồi hết kiếp , cho về nước tây . <
> về tây cho chó ăn thây , <
> dứt trong căn số cái bầy gia tô . <
> gởi cho hai chữ " cải đồ " <
> để đời con cháu khỏi vô lạc đàng " . <
> 945 . đương phô quỷ sứ đánh ngang , <
> dẫn tới ngục đàng , chịu phép khảo tra . <
> châu phan sùi sụt bước ra , <
> họ hà thấy vậy xót xa phận mình . <
> tạo y quỷ sứ có tình , <
> đem qua các chốn ngục hình xem coi . <
> bài đề hai chữ " phong lôi " <
> ngục nầy để trị bầy tôi gian tà . <
> hung thay quỷ tốt dạ xoa . <
> bắt bầy tôi nịnh đem ra hành hình . <
> 950 . tay chân đều có đóng đinh , <
> nằm trên tấm thớt lõa hình trần phơi . <
> người giăng nằm giữa ngó trời , <
> người thời nằm sấp khắp nơi rẽ ròi . <
> phút đâu một tiếng âm lôi , <
> nổ ra sấm sét đánh bồi trên thây . <
> trước sân lai láng máu đầy , <
> tan xương nát thịt , cái bầy quân gian . <
> coi tên : đề thuở hán đàng ( đường ) . <
> thập thường thị ấy với đoàn hoạn quan . <
> 955 . hành rồi sái phép linh đan , <
> thân hoàn hồn phách , lại hoàn ngục giam . <
> cũng vì một tấm lòng tham , <
> sâu dân mọt nước , đều làm chẳng công . <
> làm tôi mang chữ bất trung , <
> phép trong trời đất chẳng dung đứa nào . <
> <
> coi rồi cửa ấy tù lao , <
> coi qua cửa khác những nào tội nhân . <
> bài đề hai chữ " hỏa quân " <
> ngục này trị kẻ vô luân , loạn thần . <
> 960 . cột đồng cắm đứng trước sân , <
> chế dầu lửa đốt rần rần như giông . <
> lửa xe chói đỏ cột đồng , <
> dạ xoa dắt tới đàn ông một đàn . <
> tay cầm roi sắt đánh , phang , <
> khiến xông vào đó ôm ngang cột đồng . <
> thịt xương chói đỏ theo đồng , <
> khói bay tanh khét , như xông a nguỳ . <
> coi vào trong thẻ án ghi , <
> họ tên lũ ấy một khi mới tường , <
> 965 . thảy đều mắc tội hòa gian , <
> vợ người đã lấy , còn toan giết chồng . <
> <
> coi rồi phía tả đàn ông , <
> ngó qua phía hữu , rất đông đàn bà . <
> trước sân đem vạc dầu ra , <
> dầu sôi sục sục , lửa ra dần dần . <
> một bầy phụ nữ truồng trần , <
> buộc vào để đứng lõa thân chịu hình . <
> dạ xoa cưa , kéo nên kinh , <
> cưa đầu tới đít , rã mình làm hai . <
> 970 . lòng hai người cũng chia hai , <
> bỏ vô dầu nấu , nấu hoài cho tiêu . <
> coi vào trong thẻ án nêu , <
> họ tên lũ ấy thảy đều dâm bôn . <
> thông gian mình nghĩ rằng khôn , <
> ở đời chẳng sợ tiếng đồn ô danh . <
> coi chồng như đứa vô tình , <
> ngày đêm những mảng rập rình cùng trai , <
> chê cười cũng trối thây ai , <
> kiếm lời che mắt , lắp tai thằng chồng . <
> 975 . dầu cho dại cũng là chồng , <
> lỏng sao giám nói nó không biết gì ? <
> rõ ràng chứng có tứ tri , <
> việc trong buồng kín , âm trì lại biên . <
> giết chồng có phép nước chuyên , <
> âm thầm có phép cửu tuyền cưa hai , <
> cho hay những tội lấy trai , <
> thiên tru , địa lục , ai ai nên chừa . <
> <
> tạo y thấy vậy chẳng ưa , <
> xem qua ngục khác , phép ngừa đứa gian , <
> 980 . bài đề hai chữ " kim cang " . <
> ngục này để trị những đàn bất nhân , <
> mấy thằmg trộm cướp sát nhân . <
> cối đồng xay giã , tấm thân nát nghiền . <
> làm con chẳng thảo , chẳng hiền , <
> mình treo cần sắt , cung liền bắn lên . <
> bắn cho văng thịt nhiều tên , <
> hỏi ơn cha mẹ đã đền đặng chưa ? <
> mấy người ăn nói thiếu thừa , <
> bắt kềm kéo lưỡi đưa ra khỏi hàm . <
> 985 . kể sao xiết nỗi gian tham , <
> dạ xoa cứ phép đều đam hành hình . <
> <
> " kim cang " đến cửa đã đành , <
> cửa mười cũng nối sẵn dành theo đây . <
> bài đề " minh lịnh " ngục nầy , <
> để trị các bầy bại lễ , loạn luân . <
> loài người ăn ở bất phân , <
> anh em lấy bậy , bất phân làm người . <
> trẻ già nào trọn mấy đời , <
> âm thầm chẳng biết hổ ngươi cùng trời . <
> 990 . mây mưa quen thói nhớp đời , <
> bà con nào kể , lẽ trời nào kiêng , <
> dạ xoa theo án xử liền , <
> bắt đoàn con gái ghe phen hành hình . <
> kẻ thời đội chảo máu tanh , <
> ngồi bàn chông sắt , nhóm đoanh ruồi lằng . <
> kẻ thì bưng mẻ dòi ăn , <
> người bưng máu uống , chưn trăng , cổ xiềng , <
> giường đồng lạnh lẽo để liền , <
> bao nhiêu tội ấy thay phiên bắt nằm . <
> 995 . trên đầu dội nước ướt dầm , <
> sương sa lạnh lẽo , ruột tằm héo don . <
> lạnh lùng xương thịt hao mòn , <
> để chi nhơ nhuốc nước non trên đời . <
> <
> trải qua xem thấy khắp nơi , <
> dương từ , hà mậu buông lời hỏi han . <
> hỏi rằng : các tội ngục đàng , <
> hành rồi một thứ , lại hoàn nguyên thây . <
> chẳng hay hoàn lại làm chi ? <
> hoặc là hết tội , đợi kỳ tha chăng ? <
> 1000 . tạo y quỷ sứ đáp rằng : <
> âm hình há dễ một lần mà xong ! <
> giết đi hoàn lại , lòng dòng , <
> ngục này hết phép , còn vòng ngục kia . <
> hành cho khắp hết cửa bia , <
> đem về tòa án , mới chia kiếp đầy . <
> đứa lên làm kiếp ăn mày , <
> thằng kia kiếp chó , con này kiếp heo . <
> dầu muôn kiếp cũng noi theo , <
> mãn thân súc vật ; máu đeo dao người , <
> <
> 1005 . tạo y chưa nói dứt lời , <
> thấy quân quỷ tốt tới nơi nhộn nhàng . <
> dẫn đi một lũ bóng chàng , <
> áo quân rách nát , đều mang gông xiềng . <
> họ hà buông tiếng hỏi liền ; <
> chẳng hay lũ ấy sổ biên tội gì ? <
> đáp rằng : tội chẳng nhẹ chi , <
> ở trên dương thế hay khi thánh thần . <
> miếu đường là chốn thanh tân , <
> trống xây , giọng lý , tiếng rân cầu mời . <
> 1010 . bà tiên , bà chúa , đặt lời , <
> chàng năm chàng bảy , lên chơi giới hiền . <
> rập rình đàn , địch , cổ , chiêng , <
> cơm tiền đã tốn , dầu đèn lại hao . <
> ai lên khấn vái , phước trao , <
> ai quên cúng quảy , họa vào khi không . <
> quạt chơi , ợ , ngáp , lên đồng . <
> dối người giàu có rằng ông quở chàng . <
> chè xôi gà vịt , đặt bàn , <
> cho ta dâng lễ , mới an cửa nhà . <
> 1015 . tội kia khi hoặc người ta , <
> phong lôi ngục nọ đem ra hành hình , <
> họ dương lại hỏi đinh ninh <
> bóng chàng dường ấy đã đành tội kia . <
> chẳng hay thầy thuốc tội chi , <
> kìa quân quỷ tốt dẫn đi đông dầy ? <
> đáp rằng : thầy thuốc chẳng hay , <
> bịnh không biết mạch đặt tay coi chừng . <
> lòng quen cưu thói bất nhân , <
> 1020 . nhà giàu thời hốt " bát trân " , " thập toàn " . <
> nhà nghèo thời hốt thuốc ngang , <
> tử tô , kinh giới , ma hoàng , quế chi . <
> mười hai kinh lạc kể gì , <
> bốn mùa vận khí xây đi , mặt trời ! <
> đau trong tạng phủ thây người ! <
> thấy tiền đem tới , miệng cười , lòng vui . <
> chín trăm phương thuốc xa xui , <
> hai ba mươi vị phanh phui đủ làm . <
> một pho thọ thế lam nham . <
> nhìn đâu hốt đó , chẳng ham sách nào . <
> 1025 . làm hoàn , làm tễ , hỗn hào , <
> thuốc sâu , thuốc mọt , trộn vào mật ong . <
> mạng người coi rẻ bằng lông , <
> uống may : thời khá ; rủi : không chi thầy . <
> khoe mình dao thuốc liền ngày , <
> oan hồn theo khóc dầy dầy sau chơn . <
> tưởng là trộm cướp bất nhơn , <
> ai hay thầy thuốc dữ hơn cọp nhiều . <
> tội kia đã đáng đem treo , <
> kim cang ngục nọ , xử theo án đồ . <
> <
> 1030 . họ dương lại thấy dẫn tù , <
> mụ bà một lũ u đồ đi ra . <
> lặng nghe kể tội mụ bà , <
> quỷ cầm thẻ án , trước đà rao rân . <
> rao rằng : làm mụ bất nhân , <
> khiến người sanh đẻ tấm thân mắc nàn . <
> vả trời phú tánh đã an , <
> có cho ai ngược , ai ngang , bao giờ ? <
> bào thai đã định ngày giờ , <
> mười trăng chưa đủ , phải chờ mới nên . <
> 1035 . vợ người chuyển bụng đau rên , <
> mụ bà chẳng hỏi nhớ , quên , tháng ngày . <
> lên giường vội vã ra tay , <
> rằng : ta sửa bụng cho quày đầu ra . <
> vài giờ chưa thấy sổ ra , <
> thọc tay lỗ đẻ , sờ mà thăm coi . <
> coi rồi chẳng thấy lỗ mòi , <
> khiến xui hốt thuốc giục đòi cho mau , <
> dối rằng : gần lố mào cau , <
> bảo người rán rặn làm nao đẻ đùa . <
> 1040 . hai tay bóp bụng đẩy xua , <
> <
> thấy lâu rồi lại thăm vô cửa mình . <
> chúc nguyền bà chúa thai sanh , <
> đức thầy , đức mụ , thần linh giúp cùng , <
> làm tuồng chộn rộn sợ lung , <
> chủ nhà van vái tứ tung binh tàng , <
> khiến con trong bụng chẳng an , <
> ngặt mình nên phải tìm đàng chun ra . <
> chõi , quày , chưa kịp hạ sa , <
> mụ bà tay chận , kéo ra vội vàng , <
> 1045 . những đồ đi ngược đi ngang , <
> cũng vì tay mụ , lòng toan sanh cầm . <
> dân ngu chẳng biết lỗi lầm , <
> vì ai khuấy rối lẽ trời <
> khiến nên èo uột , ra vời chẳng lâu ? <
> người khôn cũng mắc rầm rầm nhiều nơi . <
> lẽ thời tội đáng chém đầu , <
> thứ dung cho nó xuống cầu một cây . <
> <
> mậu rằng : nhờ cớ sự nầy , <
> đẻ đừng kêu mụ , rước thầy được chăng ? <
> 1050 . tạo y quỉ sứ đáp rằng : <
> coi trong sách thuốc có bằng luận minh . <
> tiếp sanh lại với thâu sanh , <
> tiếp , thâu , hai chữ , là danh mụ bà . <
> chờ con trong bụng sổ ra , <
> ãm bồng , lau rửa , ấy là phận ta . <
> xưa nay làm phận đàn bà , <
> tới ngày sanh đẻ , như hoa trên cành . <
> hoa kia nở nhụy có chừng , <
> đàn bà chửa nghén thời đừng sợ chi , <
> 1055 . thú cầm là loại vô tri , <
> tới chừng chuyển bụng , mụ gì sửa cho ? <
> làm người chẳng biết so đo , <
> cứ toan theo mụ , rủi ro cho mình , <
> gẫm vật hóa hóa sinh sinh , <
> máy trời có sẵn trong mình người ta . <
> no ngày , khảm tháng đẻ ra , <
> mẹ con mạnh khỏe , thầy bà làm chi ? <
> miễn cho giữ nết đứng đi , <
> theo bề ăn ở , đừng khi thánh thần , <
> 1060 . dầu cho đẻ mấy mươi lần , <
> dễ hơn súc vật muôn phần , nào lo ? <
> <
> đây đà dứt việc hỏi phô , <
> đem nhau tới chốn phong đô tách vời . <
> ra đi tới cửa thứ mười , <
> lại gặp ba người quân dẫn đi xin . <
> họ hà dừng bước đứng nhìn , <
> một người hình dạng thật in ông mình . <
> hà năng chợt thấy hãi kinh , <
> vừa mừng vừa khóc thình linh nói ra : <
> 1065 . hỏi rằng : hà mậu cháu ta , <
> hỏi rằng : " hà mậu cháu ta , <
> ngày nay xuống chốn diêm la việc gì " <
> thưa rằng : " tìm đạo giu di , <
> xin cho rõ việc thị phi làm người " . <
> năng rằng : " chớ nói hổ ngươi , <
> một dòng kể đã năm đời tha bang . <
> tin lầm hai chữ thiên đàng , <
> bơ vơ đất mọi , lỡ làng công phu . <
> cho hay sự dĩ đáo đầu ; <
> chưa về cõi thọ ai hầu biết khôn . <
> 1070 . cao tằng tổ khảo các hồn , <
> bị con thiên cẩu đều chôn vào lòng . <
> nói ra , nước mắt ròng ròng , <
> nay còn thân cháu hãy mong tìm gì ? <
> nước tây ông đã trốn đi , <
> về đây lại mắc âm ty giam mình . <
> bấy lâu cầm ở ngục hình , <
> một mình chịu khổ , sự tình xiết bao , <
> đã không tiền bạc theo tao , <
> cũng không dòng họ người nào ở đây , <
> <
> 1075 . gặp nhau chưa hết tình bày , <
> tạo y quỉ sứ kéo ngay ra về . <
> rằng : mười giờ hết phải về , <
> dùng dằng đây nữa khó bề hồi dương , <
> nói thôi trở gót vội vàng , <
> họ hà , ông , cháu , hai đàng phân ly , <
> năng rằng : cháu hãy về đi ! <
> nói cùng các họ một khi cho tường . <
> thôi thôi bỏ đạo hòa lan , <
> sau dầu khỏi chó tây dương ăn hồn . <
> 1080 . khá mua vàng bạc đốt dồn , <
> cho ông ra khỏi cái phồn ăn xin " . <
> nói thôi hối cháu trở lên , <
> cám thương hà mậu chẳng quên mọi lời . <
> <
> thứ nầy đến chuyện trên đời , <
> dương từ , hà mậu , về nơi tiên đài . <
> lão nhan ở núi thiên thai , <
> ngồi chùa linh diệu , hôm mai đợi chờ . <
> đánh tay đã đủ mười giờ , <
> đốt phù làm phép , như xưa hoàn hồn , <
> 1085 . dương từ , hà mâu hai hồn , <
> thinh không tỉnh dậy , lạy tôn sư rồi , <
> họ hà thưa việc luân hồi , <
> rằng : " nay mới rõ đạo tôi tây tà , <
> ngàn năm trong cõi người ta , <
> đã đành một nỗi ông cha lầm đàng " <
> <
> thầy rằng : đã thấy rõ ràng . <
> ta phân gốc ngọn hai chàng đặng hay , <
> dương di ở nước phía tây , <
> ham đàng giàu có , chuộng bày khéo khôn . <
> dùng câu " cơ trí đa môn " <
> dầu muôn việc cũng máy khôn đua làm . <
> 1090 . lòng trời ghét thói gian tham , <
> sai con thiên cẩu xuống phàm làm ương . <
> liền năm theo nước tây dương , <
> ăn hồn cái lũ bội thường nghịch thiên . <
> lòng vua lo sợ khấn nguyền , <
> chiêm bao nằm thấy linh thiêng điềm thần . <
> rõ ràng một kẻ phụ nhân , <
> một người nam tử khỏa thân chịu hình . <
> nói ra mới biết tính danh , <
> " chúa trời , đức mẹ " tỏ tình khắp nơi . <
> 1095 . nói rằng chúa ở trên trời , <
> vì dân chịu tội , muôn đời nhờ an . <
> nương theo điểm ấy bày đàng , <
> mới kêu rằng đạo hòa lan phụng thờ . <
> từ theo đạo ấy đến giờ , <
> họa con thiên cẩu cũng nhờ ít ăn . <
> một năm cho nạp một lần , <
> trăm năm hồn hóa , làm phần nhương tai . <
> vua tây lo việc lâu dài , <
> hồn đâu cho đủ nạp hoài liền năm . <
> 1100 . cùng nhau toan chước lo thầm , <
> khiến người các nước đều lầm nghe va . <
> đặt lên các chức nhà cha , <
> cho đi dạy đạo gần xa phỉnh người . <
> bùa mê thuốc lú đổi đời , <
> lòng người đều mắc vào nơi tây tà . <
> sống thời kêu nó bằng cha , <
> thác thời lại bắt hồn ma đem về . <
> có hồn thuế nạp rất xuê , <
> nước tây mới đặng khỏi bề tai ương . <
> 1105 . chước khôn chẳng những một phương , <
> muốn gồm muôn nước theo đường làm tôi . <
> dân người về đạo tây rồi , <
> nước người tây lấy mấy hồi nhọc lo ! <
> khôn dầu tránh khỏi bẫy dò , <
> lại đem nha phiến bán cho hút ghiền . <
> nằm co , ôm ống nồi liền , <
> nào rồi toan chước đánh phiên , dẹp loàn " <
> họ hà nghe nói rõ ràng , <
> chạnh thương đời trước , hai hàng lụy rơi . <
> 1110 . họ dương quì lạy buông lời , <
> hỏi rằng : đạo phật ở đời tin chăng ? <
> tôn sư chúm chím cười rằng thói đời những mắc đạo xằng đua bơi , <
> từ xưa trời tách ra đời , <
> ba vua , năm đế , nối đời rất lâu . <
> từ ngày có phật đến sau , <
> đến đời ngũ quí hại nhau bời bời , <
> nên hư , gương ở các đời , <
> coi vào thời thấy , phải lời bàn chi ? <
> <
> 1115 . dương , hà , hai gã liền quì , <
> hỏi rằng : nho đạo dám bì tiên chăng ? <
> tôn sư thong thả đáp rằng : <
> đạo tiên cũng ở trong hằng đạo nho . <
> đạo tiên theo việc nhàn du , <
> dạo chơi non nước , chẳng cầu công danh . <
> đạo nho lo việc kinh dinh , <
> giúp trong nhà nước cho minh cương thường <
> tiên xưa ở chốn thơ đường , <
> một câu nho giáo , lòng càng chẳng quên , <
> 1120 . muốn theo tiên đạo cho bền , <
> phải tòng nho đạo mới nên phận mình , <
> hai người đều khá hồi trinh , <
> đạo nào làm phải mặc tình ráp theo , <
> <
> thưa rằng chút phận cheo leo , <
> non xanh , nước biếc , xin theo đạo thầy , <
> thầy rằng một cõi tiên nầy , <
> tiền duyên chưa dứt ở đây khó bề . <
> sao sao cũng phải trở về , <
> sửa sang nhà cửa trọn bề sẽ hay . <
> 1125 . hai người đồng tiếng thưa thầy , <
> rằng : xin ở lại vài ngày cõi tiên . <
> tôn sư hối lý tri niên , <
> dạy đem hai gã dạo miền thiên thai , <
> trải qua mấy chốn lâu đài , <
> coi thơ tiên cảnh tám bài , thú xưa . <
> <
> i . vịnh sĩ thú <
> long gồm kinh sử mấy mươi pho , <
> vàng ngọc nào hơn báu học trò ? <
> cây trái rừng nho ra sức hái , <
> lố gành biển thánh ráng công mò , <
> cẩm văn thêu dệt đời đời chuộng , <
> đạo vị trau giồi bữa bữa no , <
> gặp thuở mày xanh ngồi đọc sách <
> một nhà đều hưởng lộc trời cho . <
> <
> ii . vịnh nông thú <
> trải khi nắng hạ , lúc mưa thu , <
> cày cấy ghe phen sức dãi dầu , <
> cúi ngửa nương theo vài đám ruộng , <
> làm ăn giữ vốn mấy con trâu . <
> theo nghề hậu tắc nhà không đói , <
> chuyên việc mân phong nước chẳng sầu , <
> nhờ gặp mùa màng trời đất thuận , <
> năm trăm giống thóc một tay thâu . <
> <
> iii . vịnh y thú <
> một túi linh đan chẳng ráo hơi , <
> trong tay thường cứu mạng người đời . <
> năm mùi tánh dược ngày xem xét , <
> trăm trứng thang danh bữa đổi dời . <
> bịnh tới , chẳng câu người khó đói , <
> mạch coi , liền ngán kẻ ăn chơi <
> xưa lời quốc thủ khen rằng phải , <
> giúp sống dân ta trọn lẽ trời . <
> <
> iv . vịnh bốc thú <
> trải đời thường chuộng báu thi quy , <
> phưởng phất mùi hương chúa phục hy , <
> tám quẻ khai ra đường bí yếu , <
> sáu hào xây để máy u vi . <
> cát , hung , muôn việc vài lời đoán , <
> thời vận ngàn năm một lẽ suy . <
> bày vẽ tháp trời , hang đất đó , <
> những con mắt tục mấy người tri , <
> <
> v . vịnh công thú <
> hóa công máy móc ở đâu nà , <
> trăm thợ nhân gian mọc nảy ra , <
> sáu phủ đua làm nghề khéo léo , <
> năm hành sắm đủ của xây xa . <
> màu tuồng đơn kép theo hình vật , <
> mọi việc lâu mau mặc ý ta . <
> máy tạo trong tay nào có vụng , <
> chí lăm nên giống nước cùng nhà . <
> <
> vi . vịnh thương phú <
> một câu thế lợi mở muôn nguồn , <
> giàu khó theo người việc bán buôn <
> các chợ sanh tài trăm họ nhóm , <
> mấy ghe hóa trị bốn phương ruồng . <
> trái cân yến tử còn roi dấu , <
> quyển sổ đào công chẳng mất tuồng , <
> chờ giá một mai may gập vận , <
> ra vào biết mấy của ngàn muôn . <
> <
> vii . vịnh ngư thú <
> ai nói rằng nghề hạ bạc hư ? <
> chớ chê chài lưới thói bần xừ , <
> biếng theo ông lữ câu danh lợi , <
> sánh với thầy viên bói thủy ngư , <
> gánh cá giang hồ trăm chợ đủ , <
> chiếc thuyền phong nguyệt bốn mùa dư . <
> trọn nhờ lọc nước vui ngày tháng , <
> giềng mối trong tay giữ chặt khư . <
> <
> viii . vịnh tiều thú <
> thánh nhân còn gọi kẻ sô nghiêu , <
> người chớ nên khinh thói lão tiều , <
> ngày tháng nghinh ngang vài gánh củi , <
> núi non dọn vén một tay rìu , <
> lộc rừng cũng đủ bề hôm sớm , <
> nghề cũ nào lo vốn ít nhiều . <
> theo vận vui trời , nhờ cán búa , <
> mặc đời kiệt , trụ , mặc đời nghiêu . <
> <
> coi rồi tám thú thơ hay , <
> họ hà ngẫm nghĩ bèn day hỏi liền , <
> hỏi rằng : đây vốn cảnh tiên , <
> cớ sao chuộng thói theo miền phàm dân ? <
> 1130 . niên rằng : một gốc thiên dân , <
> người tiên sánh với phàm trần đâu xa . <
> từ trong tám thú trở ra , <
> việc đời rồi rảnh ấy là thần tiên , <
> <
> hai người theo lý tri niên <
> ở trong vân động kết nguyền đồng tâm , <
> ngày ngày thong thả ca ngâm , <
> cùng nhau vui thú quỳnh lâm , dao trì , <
> <
> lối nầy tới lối châu kỳ , <
> chạnh lòng nhớ bạn cố tri họ hà , <
> 1135 . liền năm liền tháng tới nhà , <
> hỏi thăm tin tức , lâu đà thon von . <
> liễu nương ở với hai con , <
> mượn người tìm khắp nước non mọi đàng . <
> long môn từ vắng mặt chàng , <
> tình nhà man mác , lòng nàng héo don . <
> lìa nhau đã tám năm tròn , <
> trông chồng đã mỏi , thấy con thêm sầu , <
> tuổi già mà lại hay đau , <
> tắt hơi khó nỗi ngồi lâu chờ chồng , <
> 1140 . châu kỳ thang thuốc giúp công , <
> số trời khôn cải , hết lòng thời thôi . <
> <
> liễu nương từ thuở thác rồi , <
> hai con tám tuổi , mồ côi nhà nghèo . <
> cậu , cô , ép uổng khiến theo , <
> đọc kinh xem lễ giữ lèo lái xưa . <
> tuyết , băng , lòng vốn chẳng ưa , <
> chị em giữ phận đẩy đưa tiếng người , <
> nói rằng : theo đạo năm đời , <
> trong khi nào thấy có lời chi hay , <
> 1145 . cha già đi mất lâu nay <
> đức bà , đức chúa thấy bày vẽ chi . <
> đọc kinh xem lễ làm gì ? <
> ơn cha chẳng đoái , còn ghi đạo nào ? <
> <
> cậu , cô , ghét tiếng cầu cao , <
> bỏ điều đói rách , lẽ nào trối thây ! <
> chị em hẩm hút qua ngày , <
> trời sanh trời dưỡng , xày xày cũng xong . <
> châu kỳ thấy cũng động lòng , <
> liền cho tiền gạo để phòng nuôi nhau . <
> 1150 . chị em bàn luận cùng nhau , <
> việc cha thuở trước họ châu nói liền . <
> rằng : cha theo lý tri niên , <
> đem đi tìm đạo cảnh tiên non bồng . <
> vả đây lên chốn non tùng , <
> đường đi hiểm trở , hầu mong cũng gần , <
> muốn cho đặng chữ " hiến thân " , <
> phải đi lên đó một lần cho hay . <
> tìm cha thời phải hỏi thầy , <
> mất còn cho hẳn , lòng nầy mới an , <
> <
> 1155 . chị em cơm nước sửa sang , <
> nhằm chừng tùng lãnh băng ngàn phăng phăng . <
> cám thương xuân tuyết , thu băng , <
> tuổi còn thơ ấu , nhọc nhằn xiết bao ! <
> tìm cha nên chốn non cao , <
> kể nào thú dữ , màng nào thảnh thơi . <
> chị em đi quá nửa ngày , <
> hỏi thăm chẳng thấy , trở quày lộn ra , <
> hai bên cây đá giao hòa , <
> trong non nào thấy cửa nhà chi đâu , <
> 1160 . đường chim dấu thỏ , luôn nhau , <
> chị em ngơ ngẩn khôn cầu đường ra , <
> non đoài bóng ác hầu tà , <
> cùng nhau lần bước đi qua thạch bàn . <
> thạch bàn lại có khe ngang , <
> mở cơm ăn uống , rồi toan hỏi người . <
> dưới chân đau mỏi khôn dời , <
> cùng nhau lẩn thẩn , phút trời hoàng hôn . <
> khóc than tiếng dậy như cồn , <
> kêu rằng : cha hỡi ! linh hồn ở đâu ? <
> 1165 . chứa chan muôn thảm ngàn sầu , <
> hai con sống thác , ai hầu biết cho ? <
> dắt nhau lên đá nằm co , <
> khóc rồi lại ngủ , biết lo phương gì . <
> <
> non cao cây cối rậm rì , <
> nằm queo lại ngủ , gặp kỳ đêm đông . <
> thương thay ! sương tuyết lạnh lùng , <
> năm canh đá gối , sương mùng , xiết bao ! <
> bóng trăng vừa thấy lên cao , <
> một bầy thỏ bạch nhảy vào mừng vui . <
> 1170 . nằm khoanh trên đá nối đuôi , <
> bao nhiêu sương tuyết , lông chùi sạch trơn . <
> đêm đông hơi ngáy tợ đờn , <
> chị em giấc ngủ nhờ ơn đăng bền , <
> vầng ô vừa lố bóng lên , <
> giựt mình trực thấy , thỏ bên nhảy liền , <
> ngày sau việc ấy sách biên : <
> tướng tinh mộng nguyệt ; kết duyên dương hà . <
> mặt trời vừa lố sáng ra , <
> chị em lòng đói , xót xa phận mình . <
> 1175 . chim đâu bay tới thình lình , <
> xanh lông , đỏ mỏ như hình sơn son . <
> đậu trên đầu đá hai con , <
> trái đào , mỏ gắp quăng lòn xuống cho . <
> chị em cầm ngửi thơm tho , <
> nhờ ăn đào ấy , đặng no tấm lòng . <
> chưa hay đi đặng cùng không , <
> đoạn sau mới biết cùng , thông , mọi đàng . <
> <
> thứ này tới chuyện tấn vương , <
> sửa sang nhà nước , bốn phương vững vàng . <
> 1180 . buổi chầu đông mặt bá quan , <
> hai bên văn võ đều bàn việc dân . <
> có quan bảo giá họ tần , <
> quì dâng lời sớ ở phần dự châu . <
> tấn vương xem thấy lòng sầu , <
> mới hay một trấn dự châu mất mùa . <
> phán rằng : nghiêu , thuấn , làm vua , <
> chín năm nước lụt mà mùa chẳng hư ; <
> vì lòng lo sợ có dư , <
> phải toan chữ " đức " đặng trừ chữ " tai " . <
> 1185 . ngày nay châu dự cõi ngoài , <
> muôn dân đói khó , nào ai đỡ đần ! <
> tần khanh trước bệ liền tâu : <
> xin đi kinh lược dự châu một lần . <
> trước là chẩn thải muôn dân , <
> sau răn quan lại , khỏi phần gian tham . <
> tấn vương y tấu cho làm , <
> phê rằng : " thay trẫm , đông nam tuần hành " . <
> <
> tần khanh phụng chỉ triều đình , <
> thối triều sắm sửa , giàn binh mã rồi , <
> 1190 . về dinh tạm nghỉ một hồi , <
> phu nhân liền đặt lễ bồi xin đưa . <
> thưa rằng : cám nỗi dây dưa , <
> đoái câu " lân chỉ " , nhà chưa phỉ nguyền <
> nay ông vâng lịnh tuần biên , <
> ra ơn , làm phước , cầu duyên phận mình . <
> hoặc là trời chút thương tình , <
> sớm cho đặng chữ minh linh nối dòng . <
> miễn là nối nghiệp cho ông , <
> tôi , phần liễu yếu dám trông lẽ gì ! <
> <
> 1195 . tần khanh từ giã ra đi , <
> rần rần xe ngựa một khi đăng trình . <
> ngưỡng chiêm kỳ , cổ , nghiêm minh : <
> trải qua các trấn , sanh linh đều mừng . <
> đua nhau rượu thịt đem dâng , <
> đốt hương , đội trạng , tưng bừng xã thôn . <
> <
> mười ngày tới huyện long môn , <
> xảy vừa gặp lúc hoàng hôn bóng vầy . <
> huyện đường xin rước vào đây , <
> truyền quân tạm nghỉ rạng ngày sẽ đi . <
> 1200 . đêm đông tiếng trống trì tri <
> bóng trăng thấp thoáng trúc ly lối vào <
> tần khanh nằm thấy chiêm bao , <
> hai con thỏ bạch nhảy vào trong tay , <
> giựt mình bèn thức dậy ngay , <
> ngồi bàn chưa rõ điềm nầy cát , hung . <
> phút đâu trời đã hừng đông , <
> đòi quan tri huyện , hỏi trong dân tình , <
> chỗ nào oan khúc cho minh , <
> chỗ nào non nước anh linh cho tường , <
> 1205 . huyện quan bày vẽ mọi đường , <
> rằng : non tùng có nhiều phương , thú cầm . <
> nghĩ trong điều ấy nghi thầm , <
> truyền ra một lịnh : sơn lâm liệp điền . <
> huyện quan sắm việc săn liền , <
> đem đi lên chốn sơn xuyên giải buồn . <
> truyền quân vác lưới , chiêu muông , <
> nhắm chừng tùng lãnh , đi ruồng vào săn . <
> non xanh cây mọc giăng giăng , <
> hươu nai , dấu đá lấy ngăn chật đàng . <
> 1210 . trải qua vừa tới thạch bàn , <
> hai con thỏ bạch bên đàng nhảy đi , <
> tần khanh xem thấy lòng nghi , <
> truyền quân bốn dấu , lưới vây tư bề . <
> tìm theo tới chốn hoàng khê , <
> thấy hai gái trẻ nằm kề ngủ trưa . <
> quân hầu chưa kịp lời thưa , <
> tần khanh bước tới thấy vừa lòng thương . <
> nói rằng : điềm mộng mơ màng , <
> thật trời cho lão gặp đàng minh linh . <
> 1215 . giã ơn non nước thần linh , <
> đi săn không thú , đã đành gặp con . <
> bèn kêu thức dậy hỏi đon , <
> việc chi dám tới núi non chốn này ? <
> tuyết , băng thức dậy mới hay , <
> cúi đầu bèn lạy , tỏ bày đầu đuôi . <
> thưa rằng lỡ bước tới , lui , <
> đói lòng nhờ có chim nuôi ba ngày , <
> tần khanh nghe rất mừng thay , <
> con ai khéo đẻ , mặt mày tốt tươi . <
> 1220 . lịnh truyền bãi việc săn chơi , <
> đem hai gái ấy về nơi huyện đường . <
> <
> tần khanh ngồi giữa huyện đường , <
> đòi ra han hỏi họ đương việc nhà . <
> hỏi rằng hai trẻ tìm cha , <
> rằng ai vẽ ngõ chỉ nhà cho đi ? <
> mới thưa rằng : có danh y , <
> bạn cùng thân phụ , châu kỳ là tên . <
> tần khanh đòi họ châu liền , <
> cùng là cô bác ở bên họ hà . <
> 1225 . tần khanh hỏi việc họ hà , <
> châu kỳ gốc ngọn thưa qua rõ ràng . <
> tần khanh mới rõ lòng vàng , <
> khen rằng : bỏ đạo hòa lan phải rồi . <
> cho hay gà , hạc , khác ngôi , <
> cây hiền , trái báu , biết mùi , mấy ai ? <
> bà con nội ngoại vừa hai , <
> chớ rằng ai dại , trách tay các người ! <
> tuyết , băng là gái thờ trời , <
> ta xin nuôi lấy , cải đời theo ta , <
> 1230 . châu kỳ quỳ lạy trở ra , <
> họ hàng nghe nói , trẻ già đều ưng . <
> <
> tuyết , băng , thay áo , đổi quần . <
> phận làm dưỡng tử , lễ dâng lạy rồi . <
> tần khanh sai kẻ tống hồi , <
> phu nhân mừng đặng con nuôi trong nhà , <
> ấp yêu như ngọc , như ngà , <
> dạy bề đức hạnh , nết na thêm nhuần , <
> xuê xang cốt cách mười phần , <
> họ hà cải lại họ tần , rất vinh .
Hồi 04