một đêm của nhà thơ cao bá quát <
> <
> những con cá vàng ngủ mê trong điện thái hòa <
> cặp mắt giấu sau bóng tối <
> tiếng thở dài <
> bàn tay nơi không thấy bàn tay <
> phút chốc đốm lửa lóe sáng <
> người lính canh bên con nghê <
> bao giờ <
> ta không định ra đi hay ở lại <
> hoa gạo trong sương sớm <
> nung nấu lòng kẻ xa <
> ta đứng phía mặt trời lên chậm <
> nửa đường đời cơn gió thoảng qua <
> đừng nói đừng nhắc <
> ta thèm nghe tiếng giã gạo <
> vợ hiền tấm mẳn làm thuê <
> và dòng sông chảy ta nghe <
> mùa đông bãi quạnh lạnh tê gió lùa <
> ta như thể cành bàng khô <
> cắn răng chịu rét mà chờ lộc non <
> bao giờ <
> câu hát thời bé dại <
> “ ếch cắn cổ rắn tha ra ngoài đồng ” ... <
> sẽ tới lúc chăng <
> con nghê đá người lính canh hóa đá <
> đêm cứng khô như một bức tường <
> ai thả rơi từng bước chân <
> hoang vắng ... <
> áo phong trần tả tơi <
> ta đã giải trọn kiếp người <
> với dòng sông dựng ngang trời thanh gươm <
> với bài ca thuở khốn cùng <
> hát bên người đói ngập ngừng xin cơm <
> với tàn nhẫn lời roi song <
> cháy trên da thịt hãy còn biết đau <
> đừng nói đừng nhắc <
> ta đã gượng dậy thế nào <
> để ném những câu thơ <
> như khạc từng búng máu <
> có lúc vào canh ba sợi dây đêm chùng lại <
> ta lấy chiếu đắp thêm cho chú nhỏ <
> khêu bấc đèn ngóng đợi <
> ngỡ vừa nghe tiếng kẹt cửa của hư vô <
> giận mình chưa học được phép ngủ <
> mắt trừng trừng mở trước vực sâu <
> những con chuột nhắt <
> gặm nhấm tấm vải hy vọng <
> mà ta canh cửi suốt đời <
> những con chuột nhắt <
> bò qua khoảng không chóng mặt <
> lên tận chín tầng trời <
> khoảnh khắc ta hụt hẫng <
> mây dưới chân tan loãng rã rời <
> hố thẳm <
> bao năm ròng chới với <
> lòng mê man vin một chút danh hờ <
> trên đất nước trận bão đen tàn hại <
> bầy châu chấu từ đâu về che kín mặt trời <
> lúa te tướp mặt người xanh xám <
> dài làm sao những buổi chiều trống rỗng <
> bụng quắt queo kiến bò <
> cái đói thật tình xuống hai hàng nước mắt <
> nào phải chuyện văn thơ <
> nào phải lối đãi bôi thù tạc <
> trăng trong chén anh <
> là giọt rượu cặn cuối cùng <
> của sông trà một đêm khói sóng <
> nhìn mắt bạn thấy bóng mình lẳng lặng <
> mối hận bỗng trào lên cuộn xoáy con thuyền <
> dù đi hay ở <
> chẳng bao giờ ta quên <
> bàn tay bạn giơ ngang như níu kéo <
> như buông bắt cái gì tận xa vời <
> ta chỉ là gã nhà thơ cùng đường quay trở lại <
> lòng ước ao thoáng hạnh phúc mơ hồ <
> tóc xõa đầu ngọn gió <
> rối bời bao tâm sự <
> ta già rồi chăng <
> trước mặt bức tường cao thêm mãi <
> gánh nặng lưng còng trèo non lội suối <
> xòe bàn tay còn lại đất bùn <
> mong tài năng nở rộ dưới vầng dương <
> buồn cười thay <
> nghe trong miệng vị sương mù nhạt thếch <
> con chim quyên lỡ vận <
> lang thang trên mặt đất <
> tiếng kêu sao nghẹn ngào <
> ta đã phí hoài quá nhiều sức lực <
> gót chân mòn những bước không đâu <
> ở nơi đó dường như tình yêu <
> lần thứ nhất hoa xoan rơi lấm tấm <
> mưa giêng hai thấm áo người ơi <
> ở nơi đó ta nhỡ một nụ cười <
> ba mươi năm sau nhớ lại còn muốn khóc <
> nỗi nhớ của người đi trên cát <
> mỗi bước mỗi lùi về tuổi thơ <
> những khao khát bỗng thành chõ vỡ <
> mắt đăm đăm cát trải mịt mờ <
> thì cứ đi cứ đi và đi mãi <
> như nước kia chảy không bến không bờ <
> ta đã ném thơ mình vào thác xiết <
> một sợi chỉ mành mỏng mảnh treo chuông <
> một tiếng thét khi đầm lầy dâng ngập cổ <
> trước mõm chó trước vó ngựa <
> lần đầu thơ biết đến hiểm nguy <
> hãy đứng lên ngọn lửa <
> giữa màn đêm kinh sợ <
> hãy thắp sáng lời nguyền rủa <
> trước ngọ môn <
> hãy uống cạn con đường <
> đầy chông gai cạm bẫy <
> hãy xuyên thủng bức tường <
> bằng ngôn ngữ <
> hãy chế ngự thời gian <
> bằng lặng lẽ <
> ta đã vãi tung những hạt giống của mình <
> vào đất đai tăm tối <
> bao giờ cho đến tháng ba <
> trẻ gọi trâu lanh lảnh ngoài đồng lúa đang thì con gái <
> lũy tre ngà lơ mơ <
> cái áo khoác thanh bình <
> tiếng tu hú trôi trong màu đỏ <
> tháng năm về thức tỉnh những mầm sen <
> có gì khiến ta bứt rứt <
> có gì không thực <
> qua vẻ hiền lành khép nép kia <
> ta thích hoa phượng <
> cháy tận cùng ngọn lửa <
> dù phải thiêu đốt cả mùa hạ <
> ai thảnh thơi ăn măng trúc mùa thu <
> gió heo may ta cúi đầu từ biệt <
> dăm bảy học trò mang rượu tiễn đưa <
> các con đừng khóc <
> ta đi đâu <
> lênh đênh theo đàn chim di trú <
> ai cắn răng qua cầu mùa đông <
> cầm cố áo bông đổi vài đấu cám <
> chợt ấm lòng nghĩ tới người thân <
> nếu chỉ sống cho riêng mình <
> cảm sao nổi phút tấm lòng kỳ lạ ấy <
> đã trộn trong ta hàng ngàn số phận <
> như bột nhào như vôi vữa <
> mong một ngày hiện rõ <
> chất thật mỗi con người <
> lặng yên trên bề mặt <
> gào thét dưới chiều sâu <
> hiểu những giới hạn <
> và khoảnh khắc <
> một thành hai thành ba thành vô số <
> mãi mãi dò tìm <
> mãi mãi không thể nào chạm đáy <
> những quả táo non chua chát <
> ngọt ngay dưới mắt trẻ thơ <
> cha lẩn thẩn đi học nghề mổ rồng <
> đâu ngờ các con đói gầy đến thế <
> như thiếu lăng thuở xưa về nhà <
> ôm mặt khóc đất trời sầm tối <
> những giọt nước mắt <
> tắt nhanh trên cát <
> những giọt nước mắt <
> chẳng cần hóa ngọc <
> ném gông dài làm chiếc thang mây <
> cười dội tới những tầng cao chất ngất <
> ta sống lại nhờ tiếng cười <
> lần thứ hai chào đời từ ngục thất <
> xin bạn đừng kinh ngạc <
> vì sao chiếc mầm cây nhỏ nhất <
> bị cả mùa đông nhào vô trấn lột <
> bị bóng đêm lường gạt <
> vẫn trần trụi lớn lên <
> trên cánh đồng ngập ngụa <
> trên màu lam lũ những ao bèo <
> ta biết mình sẽ trở lại <
> với bạn nghèo ăn bữa cơm rau dưa <
> uống chén rượu thơm nồng không pha phách <
> cất bằng thứ men truyền giữ đã bao đời <
> ta sẽ trở lại <
> dù phải húc đầu vào đá <
> để mở cửa <
> sau mùa đông là mùa xuân <
> sau cái chết một bắt đầu khác nữa <
> rêu nhuộm thời gian quanh gốc gạo <
> đàn quạ kêu trên đỉnh tháng tư <
> chuông chiều buông dòng sông chảy chậm <
> sao vụt xanh dải ráng chưa mờ <
> có tiếng gì chừng quen thuộc <
> đến từ sắc trời phút giây thay đổi <
> chừng gọi ta từ yên tĩnh không cùng <
> hỡi người bạn đường mệt mỏi <
> đâu là nơi dừng tạm bàn chân <
> đâu con sóng dịu dàng <
> đưa đẩy vành trăng <
> đâu lời ru lúc quên lúc nhớ <
> như mây mù mây tan <
> gió <
> cát <
> quay cuồng <
> chiếc lá <
> xốc áo đứng lên <
> lưu đày <
> bầy cá nược đua theo thuyền <
> trăng bầm đỏ <
> mặt biển bùng cơn ác mộng <
> con quái vật lừ lừ phun khói <
> đang bò về phương đông <
> ta thét gọi <
> chỉ mình ta tỉnh thức <
> tiếng ta chìm như hòn sỏi giữa mênh mông <
> lặng ngồi cho cạn đêm sương <
> nâng chén rượu với hư không chuyện trò <
> một đời trải bấy âu lo <
> cái vui thiên hạ bao giờ vui chung <
> bình sinh khoác mảnh chăn đơn <
> đói no ấm lạnh thói thường khác nhau <
> nỗi niềm lo trước vui sau <
> hai con mắt mở chiêm bao mấy lần <
> bước đi bước ở tần ngần <
> trống hoang quán trọ trần gian gió lùa <
> ta sẽ trở lại <
> con người <
> dài hơn mọi con đường <
> giữa hai hàm răng là bóng tối <
> những người trốn thuế trốn sưu <
> bóng tối trùm lên cái nhìn hốt hoảng <
> những người không muốn chết trước lăng vua <
> như sỏi đá <
> những người vốn rụt rè ai gọi cũng dạ <
> suốt đời quẩn quanh chật chội lũy tre làng <
> vì lẽ chi <
> họ bỗng đặt vào ta bàn tay lửa <
> ta có thể đưa tặng họ món ăn gì <
> ngoài hy vọng ? <
> ta có thể trao cho họ của cải gì <
> ngoài gánh nặng ? <
> khi ta giương ngọn cờ cay đắng <
> vì lẽ chi họ hăm hở tụ về ? <
> không ban phát những lời hứa hẹn <
> ta chỉ vung sự thật như cái vồ bằng đá <
> giáng xuống những cơn mê <
> hãy tỉnh dậy <
> từ giấc ngủ <
> nhằm đánh lừa <
> cái bụng đói <
> nhằm an ủi <
> vết thương sâu <
> hãy tỉnh dậy <
> bóc lá cao <
> lời đường mật <
> vứt toa thuốc <
> bọn lang băm <
> chuyện mánh mung <
> trò bố láo <
> hãy tỉnh dậy <
> chớ mộng du <
> đừng khiếp sợ <
> sống trên đời <
> sông có khúc <
> người có thời <
> hết buồn khổ <
> tới mừng vui <
> hãy tỉnh dậy <
> nào bạn ơi ! <
> ánh sáng của cây xanh <
> bóng mát của đất lành <
> ta nhận ra ngọn suối nơi dòng sông mình ngụp lội <
> mà tiếng nói <
> đột nhiên , lấp lánh <
> ta nghe những cánh rừng quẫy mạnh <
> trong hoang vu <
> cây vươn vai ầm ào như bão <
> có nhẽ ta chưa từng đến đó <
> chưa dò xuống những bậc thang kỳ lạ <
> để thám hiểm chính mình <
> để vớt lên <
> những cánh hoa cho mùa xuân khác <
> gương mặt nào quá ư thân thiết <
> và niềm vui hiếm hoi <
> như rượu quý nhiều năm chôn dưới đất <
> giọng hát sau đền đài đổ nát <
> cứ lay giật hoài cánh cửa riêng ta <
> không phải bàn tay cẩm thạch <
> chuyển đến cái vuốt ve bằng đá <
> những rú gào xé rách màng tai <
> khô khốc <
> một tiếng kêu ngắn <
> khô khốc <
> khoảng lặng im đầy âm nhạc <
> chờ đợi những bước chân <
> của màu nâu trầm ấm <
> gió như điên qua mái nhà cũ nát <
> ta cứ ngồi và trôi trong đêm lễnh loãng <
> này , bác gió <
> sao không tung hê bọn ăn trên ngồi trốc <
> lại đi giật tấm tranh anh em nghèo <
> này , bác gió <
> hãy thổi xuyên thân hình ta như ống sáo <
> khúc nhạc dành cho những chồi non <
> tính ta ưa chọc cười <
> với bạn bè hay vui chén rượu <
> những giấc mơ nào xa lắc <
> thỉnh thoảng cập về bến cũ ghé thăm <
> ánh sáng với mù sương <
> ùa vào cùng một lúc <
> con đường lầm lội <
> gió hong khô lớp bùn váng bên ngoài <
> lẽ “ hành tàng ” nhiều khi nói mãi <
> sợ con chào mào trên cây khế rình nghe <
> ta đứng đây <
> nương tựa vào chính mình vào mặt đất <
> nơi đặt bàn chân <
> những chiếc lá run run bỗng xích lại gần <
> với cái nhìn dịu dàng <
> ta sẽ thở <
> bằng lồng ngực chật căng sau manh áo vá <
> tiếng nói âm u từ vô vàn mạch máu <
> chảy nóng rực bầu trời <
> ta sẽ đẩy tiếp sá cày <
> trên khoảng đời còn hoang hóa <
> nếu con người không biết đau khổ <
> nếu con người đánh đổi <
> cả cuộc sống cho sự bình yên giả tạo <
> nếu con người tránh né <
> những câu hỏi của riêng mình <
> ra sẽ rung lên hồi chuông <
> từng tiếng chuông sẽ vỗ vào vai họ <
> như bàn tay một người bạn chân tình <
> qua thời gian sấp ngửa <
> rắn lại , óng ánh <
> như hổ phách ngân nga trong thầm lặng <
> những vòm cửa hình cánh cung <
> đứng sững <
> những hạt bụi đã bao lần quay đảo <
> hoa cúc vàng lên ngôi <
> những mái nhà xám hơn mây xám <
> trôi chầm chậm qua sông <
> những cây bàng chợt rùng mình cảm thấy <
> một khung trời gãy gập của mùa đông <
> như người thức giấc sau mộng mị <
> mùa xuân dụi mắt cười ngơ ngác <
> dòng sông mở mát xanh mời mọc <
> vươn khỏi cô đơn <
> hoa bừng tỉnh đón niềm vui ngây ngất <
> hoa thanh thản chết đi từng khoảnh khắc <
> hoa nhẹ nhàng báo trước những lo âu <
> họ dẫn ta về đâu <
> bị trói chặt giữa vòng dây và bóng tối <
> giữa thói quen hàng ngày và nỗi sợ <
> những chữ lạ viết mãi vào không khí <
> thẩm vấn tra tấn ngục tù <
> không duyên cớ không tuyên án <
> tóc bạc trắng chờ lưỡi-dao-chưa-biết-bao-giờ-đến<
>tại ta không muốn bỏ rơi những gì tốt đẹp <
> ta mỏng manh như một con người <
> với tình thương <
> lấy lưng mình che đỡ những câu thơ non nớt <
> lấy những câu thơ làm tấm áo che người đang rét <
> trước ngọn roi gió bấc phũ phàng <
> dù tất cả sẽ trôi qua <
> nắm chặt bàn tay <
> những ngôi sao mọc giữa bùn lầy <
> sáng trong nước mắt <
> con đường xuyên đám mây giông bão <
> chiếc lá xoáy <
> mưa hút vào thung lũng <
> nghe giá lạnh tàn phá cơ thể <
> ta đứng bên bờ sông bông cỏ nở hoa <
> một giọng nói rất khẽ <
> những chấm xanh nhỏ nhoi này là tín hiệu của mặt đất <
> của mặt đất lớn lao thường xuyên bị đẫm đạp <
> đến với ta như dòng nước mát <
> như mắt con ta sau chuỗi ngày xa cách <
> như hàng xoan non rưng rưng tháng giêng <
> cỏ bồng bềnh câu thơ hoang dại <
> cánh đu tiên mùa xuân <
> ta đã bay quá lằn mức đời mình <
> trên cả dao động và yên tĩnh <
> bỗng tiếng gà như sóng <
> vỗ tràn qua không gian <
> khi người ta thức đến canh tư <
> con mắt nhìn bóng đêm sẽ khác <
> bạn ơi , vì sao quyến luyến <
> trăng gác non đoài trăng chẳng nỡ quay lưng <
> đời mấy lần gặp gỡ <
> muốn vươn tay kéo núi về gần <
> ban mai rồi sẽ tới <
> như dòng sông lao xuống từ trời <
> ta vục đầu vào khoảng xanh ngợp ấy <
> tóc ướt đầm ánh sáng <
> cơn sấm rền chớp xé tầng mây <
> lúa phất cờ đứng dậy <
> những hàng cây bùng cháy <
> ta chờ đợi <
> băng ngang trời đàn ngựa trắng <
> rền vang móng gõ <
> xanh đỏ tím vàng <
> lúc hiện lúc tan <
> tiếng trong tiếng đục <
> những người chân đất <
> những người thở dài <
> những người cúi mặt <
> chưa biết về đâu <
> băng ngang trời đàn ngựa trắng <
> ta vung thanh gươm <
> theo chiều lá lúa <
> bạn ơi đừng hỏi <
> những người chân đất <
> những người thở dài <
> những người cúi mặt <
> rằng họ là ai <
> băng ngang trời đàn ngựa trắng <
> những con cá vàng <
> những con nghê đá <
> một đốm lửa nhỏ <
> một giọng nói người <
> bàn tay bầm dập <
> tìm nắm bàn tay <
> bạn ơi đừng hỏi <
> rằng ta là ai <
> băng ngang trời đàn ngựa trắng <
> cấy xuống đồng sâu <
> đời người - dảnh mạ <
> phải mùa nắng nỏ <
> gặp bấc tháng ba <
> héo quắt xương da <
> sâu rầy phá hại <
> tai ương chướng họa <
> châu chấu tủa về <
> cắn phăng gié lúa <
> kêu trời không thấu <
> lũ tràn vỡ đê <
> nước mắt dầm dề <
> nhòa trong mưa xối <
> bạn ơi đừng hỏi <
> ăn mày là ai <
> băng ngang trời đàn ngựa trắng <
> ta đã thấy những con tàu đồ sộ của một thế giới khác <
> như hiện từ giấc mơ ma quỷ <
> nhưng cái gì sẽ đổi thay ? <
> vẫn những người da đen còng lưng kéo xe cho người da trắng <
> trên sân khấu cuộc đời vẫn bôi mặt vẽ mày nhí nhố gươm đao <
> mục nát lại chồng lên mục nát <
> những chiếc ngai sơn son thiếp vàng những võng lọng <
> đình đám những tiệc tùng thừa mứa <
> hệt như thời nguyễn du đã thấy <
> và mặt trời cứ lẩn tránh <
> không rõ vì xót thương hay xấu hổ hay hèn nhát <
> bỏ mặc dân đen cho lũ sói diều <
> muốn hỏi cây gạo làng phú thị mà hoa đỏ bao lần <
> ám ảnh tuổi thơ <
> muốn hỏi chiếc gông dài nặng hơn cả ngàn trang sách <
> mùa xuân mang rượu lên núi cao <
> muốn hỏi ức trai người anh hùng muôn thuở <
> cái gì sẽ đổi thay ? <
> kêu một tiếng giữa rỗng không lạnh giá <
> mù sương <
> mắt ráo khô <
> con đường cát lún <
> vài ánh lửa chập chờn <
> có lẽ xóm giềng đà trở dậy <
> thơm thơm mùi khói nùn rơm <
> hạt móc rơi trên tàu lá chuối <
> ta đi và tất cả dâng lên <
> gương mặt tiều tụy của đứa con <
> mái nhà cũ phên tàn dậu đổ <
> ta đi và tất cả dâng lên <
> quê hương <
> nếu cần phải làm lại <
> nếu phải làm ngay không trễ nải <
> ta xin hiến nốt đời mình <
> chỉ để gióng lên hồi chuông <
> lớp người sau sẽ đến <
> những ngọn sóng trong đêm <
> khởi từ giờ tý <
> nơi bản lề cánh cửa mở vào ngày mới <
> ta xin đứng lại <
> chiến đấu như một người <
> chặn đường nỗi sợ <
> và chết như một người <
> đã vượt lên nỗi sợ <
> ở những ranh giới mơ hồ <
> đây là điều sáng rõ <
> phải trả giá cho mỗi phẩm chất người <
> dù rất nhỏ <
> khi quả cây chín được trên cành <
> nó không lo bao giờ rụng xuống
Trường ca “Đêm trên cát”