núi ba tầng thiết đàn làm lễ <
> cáo đất trời xin để lên ngôi <
> quang trung hiệu triệu mấy lời <
> lập tức hạ lệnh đi ngay lên đường <
> <
> đến nghệ an lấy quân tinh nhuệ <
> mười ngàn người chưa kể dân binh <
> vài trăm voi chiến theo mình <
> chia quân tả , hữu năm doanh rõ ràng <
> <
> vua quang trung đường đường trước trận <
> áo hoàng bào lẫm liệt oai phong <
> gươm thiêng nạm ngọc đeo cùng <
> trên đầu voi chiến hào hùng ruổi rong <
> <
> sau năm ngày bụi hồng lấm áo <
> tới ngang đèo dựng giáo nghỉ chân <
> vua cho mở tiệc khao quân <
> định ngày mùng bảy đầu xuân sẽ vào <
> <
> thăng long thành ngày đầu năm mới <
> từng nụ đào chớm thẹn gió đông <
> búp non lấm tâm cành hồng <
> mai vàng núp bóng thẹn thùng nắng mai <
> <
> vua quang trung đến ngay giáng khẩu <
> hành quân qua đánh đạo sơn nam <
> hà hồi ở cách trung tâm <
> thăng long nhắm hướng phía nam nửa ngày <
> <
> quân tây sơn bao vây kín mít <
> mà giặc thanh chẳng biết chút gì <
> đầu hôm cho đến nửa khuya <
> ẩn vào đồn giặc đợi thì tấn công <
> <
> sáng mùng năm quang trung vừa đến <
> đồn ngọc hồi giặc chẳng dám ra <
> cửa thành đóng kín chằn qua <
> trên thành lố nhố hằng hà chông tre <
> <
> vua sai lấy ván che rơm ướt <
> cho trăm voi lên trước tấn công <
> vượt qua hỏa pháo gai chông <
> dập dồn súng trận xung phong đánh vào <
> <
> xáp lá cà vượt hào chiến lũy <
> quân mãn thanh khiếp vía chạy dài <
> cúp đầu chúng chẳng vểnh tai <
> xác quân giặc chết chất đầy thảm thay <
> <
> hứa thế hanh chết ngay tại trận <
> trương sĩ long cũng chẳng hơn gì <
> quân thanh đại bại ê chề <
> theo đê yên phụ chạy về đông quan <
> <
> giặc mãn thanh đầu hàng tan tác <
> một cánh quân chạy lạc vào đầm <
> chết vì ngựa đá voi dầm <
> chết vì đói khát cạn dần binh lương <
> <
> đô đốc long chặn đường lũ giặc <
> dùng kỵ binh đánh gắt đống đa <
> thâu đồn khương thượng về ta <
> giặc thanh khốn đốn phải ra đầu hàng <
> <
> sầm nghi đống cùng đường nhỏ lệ <
> thắt cổ mình ở lũy nam đông <
> lính thì tên trúng trận vong <
> chết hơn quá nửa , nửa làm tù binh <
> <
> nghe được tin ở thành khương thượng <
> đã đầu hàng , binh tướng bị giam <
> khiến tôn sĩ nghị kinh hoàng <
> kéo quân chạy trốn qua đường cầu phao <
> <
> cánh vân nam vừa vào cửa ải <
> nhận được tin thất bại bàng hoàng <
> tổng đốc lưỡng quảng vội vàng <
> thu quân tháo chạy theo đường nam quan <
> <
> lê chiêu thống theo chân tổng đốc <
> cùng tàn quân xâm lược mãn thanh <
> chạy về đến được yên kinh <
> lưu vong đến thác giận mình ngu si <
> <
> từ trang tông đến lê chiêu thống <
> mười tám đời tổng cộng hai trăm ( 1533 - 1789 ) <
> sáu lăm năm ( 265 ) cũng đủ làm <
> triều lê hưng thịnh nước nam một thời <
> <
> ngày mùng bảy tháng giêng kỷ dậu ( 1789 ) <
> giữa kinh thành còn dấu chiến tranh <
> gò đồi đầy xác quân thanh <
> đường in vó ngựa , trên thành cờ bay <
> <
> tiết khai hạ , vua bày trước trận <
> lễ ăn mừng chiến thắng quân thanh <
> áo bào khói súng bám quanh <
> trên mình bạch mã long lanh giáp vàng <
> <
> thăng long thành pháo vang , hội mở <
> một nụ đào mới nở đêm qua <
> nhà vua ngắt một cành hoa <
> gởi về công chúa nơi xa đang chờ <
> <
> trời phú xuân đưa thơ đại thắng <
> thêm cành đào chút nắng tình yêu <
> ngọc hân có biết bao điều <
> mừng vui cho bõ nhưng chiều đợi mong <
> <
> vua yết bảng an dân , tha chết <
> tha quân thanh thực bụng đầu hàng <
> kinh thành , đền miếu sửa sang <
> giao cho lân , sở liệu toan mọi điều <
> <
> ngô thời nhiệm đứng đầu chính trị <
> phan huy ích phụng chỉ ngoại giao <
> sứ thanh thù tiếp ra vào <
> bình thường quan hệ với tàu cho yên <
> <
> vua càn long muốn xem nguyễn huệ <
> tiếp phái đoàn trọng thể sứ nam <
> nhưng vua cho trị giả làm <
> thay mình đến lễ vấn an vua tàu <
> <
> vũ văn dũng lần sau đi sứ <
> sang thanh triều giả ngộ cầu thân <
> xin miền lưỡng quảng hồi môn <
> hai bên thương thuyết đang còn chưa xong <
> <
> sau chiến thắng vô cùng vĩ đại <
> vua quang trung trở lại phú xuân <
> khẩn hoang ban chiếu khuyến dân <
> mở trường dạy học , đưa dân về làng <
> <
> mở khoa thi , thiếp làm chủ khảo ( 1789 ) <
> dùng chữ nôm từ dạo bấy giờ <
> bỏ sưu , giảm thuế hầu cho <
> nhân dân bớt khổ , bớt lo phần nào <
> <
> thẻ bài cho thiên hạ đại tín ( 1790 ) <
> cho công dân tuổi đến trưởng thành <
> thu mua đồng tốt vào doanh <
> đúc ra vũ khí , giáp binh , chiến thuyền <
> <
> sai đúc tiền " quang trung thông bảo " ( 1791 ) <
> lại lập kho chứa gạo khi dư <
> lục tìm sách cổ tàng thư <
> khắc in sử ký , tứ thư lưu hành ( 1789 ) <
> <
> viện sùng chính thuộc ngành giáo dục ( 1791 ) <
> cho nhân tài dịch sách hán nôm <
> di tích văn hóa bảo tồn <
> vua truyền nguyễn thiếp kiêm luôn viện này <
> <
> ông nguyễn thiếp nhân tài hiếm có <
> việc dịch thuật đã bỏ nhiều năm <
> chuyển từ hán ngữ ra nôm <
> tứ thư , tiểu học còn gồm ngũ kinh <
> <
> triều quang trung tinh anh chẳng ít <
> ngô thời nhiệm , huy ích , la sơn <
> đến nay trước tác vẫn còn <
> góp phần di sản nét son sau này <
> <
> nguyễn thế lịch là thầy thuốc giỏi <
> thuốc làm ra chữa khỏi cho dân <
> đẩy lui dịch bệnh lan tràn <
> trong năm đinh dậu ( 1777 ) dịch đang hoành hành <
> <
> ở đàng ngoài nghề y thịnh vượng <
> nhờ người tên hải thượng lãn ông <
> thuốc nam y nghiệp làu thông <
> đặt ra nền tảng y tông lâu dài <
> <
> nguyễn gia thiều biệt tài thơ phú <
> sáng tác thơ bằng chữ hán nôm <
> sách này nay vẫn hãy còn <
> khúc ngâm " cung oán " nỗi buồn tần phi <
> <
> ơ đàng trong từ khi quay lại <
> nguyễn ánh cho canh cải cơ binh ( 1789 ) <
> chia quân còn lại năm doanh ( 1790 ) <
> đặt quan điền trấn , bốn dinh từ rày <
> <
> thành gia định khởi xây kiểu khác <
> một vành đai bát giác xung quanh <
> kiến phương , kim ấn , gác mành <
> đất xưa gia định đổi thành kinh sư <
> <
> khu định cư trở nên trù phú <
> cấp cho dân dụng cụ làm nông <
> chọn tay thợ giỏi thủ công <
> những người tinh xảo được phong tước hàm <
> <
> cho thuyền buôn ngoại bang giảm thuế <
> thóc giống ban là để nông dân <
> khuyến thương giúp các lái buôn <
> tự do mua bán tăng phần thuế quan <
> <
> giặc nhiễu nhương địa phần phương bắc <
> miến điện riêng muốn đặt bang giao <
> trịnh cao , quy hợp hợp nhau <
> cùng quân vạn tượng đánh vào nghệ an <
> <
> trần quang diệu đem quân vào trước <
> tiến sâu vào đất nước ngàn voi <
> đuổi quân vạn tượng chạy dài <
> tận cùng biên giới mới lui trở về <
> <
> thuở bấy giờ phân chia ranh giới <
> triều tây sơn mãi tới quy nhơn <
> phương nam nguyễn ánh hãy còn <
> xây thành gia định để làm kinh đô <
> <
> năm canh tuất ( 1790 ) tướng hồ văn tự <
> dẫn chín nghìn thủy bộ quân binh <
> nha phân mở trận giao tranh <
> nguyễn vương thất thế long thành rút lui <
> <
> trước tình trạng dầu sôi lửa bỏng <
> quân nguyễn vương bất động chờ thời <
> lựa khi dịp tốt tới nơi <
> tung trăm thuyền chiến đánh rồi rút ngay <
> <
> vua quang trung đem hai vạn lính ( 1792 ) <
> chuẩn bị vào gia định tảo thanh <
> hịch truyền đến các trấn doanh <
> quy nhơn , quãng ngãi các thành đàng trong <
> <
> đặt kế hoạch trong ngoài liên kết <
> đối với tàu lễ yết cầu hôn <
> miền nam , nguyễn sẽ không còn <
> đất đai đại việt nước non lẫy lừng <
> <
> nhưng tiếc thay nửa đường vắn số <
> vua quang trung đành bỏ ra đi ( 1792 ) <
> lìa trần một giấc biệt ly <
> trăm năm còn lại những gì nữa đây <
> <
> mình ngọc hân đắng cay thắm thiết <
> ôm mối sầu tử biệt nào nguôi <
> khóc chồng ướt đẫm tóc mai <
> mực mài giọt lệ viết lời bi thương <
> <
> " ai tư vãn " một chương tuyệt tác <
> viết cho chồng quặn thắt niềm đau <
> ái ân sao vội qua mau <
> hương yêu còn đọng cành đào nhật tân <
> <
> ( lược dẫn ai tư vãn ) <
> <
> vua quang trung mãn phần quá trẻ <
> việc triều đình không kẻ đảm đương <
> tham lam một lũ gian thần <
> thái sư giám quốc lấn dần phép vua
Quang Trung hoàng đế (1788-1792)