tiều rằng : thầy thuốc nói thường , <
> thất biểu , bát lý , chín đường mạch chi ? <
> dẫn rằng : ấy thật tục y , <
> 1010 . thấy đâu nói đó , biết gì mạch kinh , <
> ta từng coi sách mạch kinh , <
> chín đường , biểu , lý , không danh mục đề . <
> mạch kinh đã chẳng nêu đề , <
> đến ông trọng cảnh ròng nghề nào biên . <
> 1015 . ngư rằng : gốc bởi ai truyền , <
> cớ sao sách thuốc còn biên làm gì ? <
> dẫn rằng : sách thuốc thiếu chi , <
> “ hãn ngưu sung đống ” câu ghi trước tường . <
> gốc ra từ họ cao dương , <
> 1020 . đặt tên mạch ấy mạo vương thúc hòa . <
> nối sau , họ đới đồng ra , <
> mạch thư san ngộ cứu tra dọn rồi . <
> đan khê chẳng nỡ bỏ trôi <
> để cho hậu học làm dùi chiết trung . <
> 1025 . hỡi ôi mạch lý nhiều ông , <
> ông nào ý nấy , rồng rồng đua nhau . <
> những kiêm nhau với giống nhau , <
> coi vào mạch lý lộn nhầu như tương . <
> nói cho rộng chước y phương , <
> 1030 . rọt đồng hồ , cũng về đường tứ tông . <
> phù , trầm , trì , sác , tứ tông , <
> tóm coi ba bộ cho ròng thời hay . <
> nghìn xưa bốn mạch đón thay ! <
> lời ca tâm pháp ta nay thuộc lòng : <
> <
> tổng khan tam bộ mạch pháp <
> ( tổng quát về phép xem mạch ba bộ ) <
> dịch nghĩa : <
> mạch hội ở kinh thái âm , xem ở đó có thể biết sống chết , <
> thốn , quan , xích đủ cả tình hình âm dương . <
> bằng ba cách ấn nổi , ấn giữa , ấn chìm mà biết mạch đi trì hay sác . <
> thuận hay nghịch , thực hay hư đều ứng với ngũ hành . <
> <
> nào cửu hậu , nào thập biến , rất là phiền phức <
> nhưng đều do tạng phủ hợp lại mà thành ra . <
> mạch ba bộ mà đủ thì dễ biết bệnh , <
> nhưng nếu khi đến , khi không đến thì thật khó có bằng cứ . <
> <
> mạch lên , xuống , đi , lại đều có dấu vết , <
> nên tìm mạch , tay phải cứng và nằm ngang . <
> duy có mạch thiên hòa thì không ứng , <
> nhảy gấp khác thường là thuộc kỳ kinh . <
> <
> một mạch mà biến hai lần chớ lo là lạ , <
> nam hay nữ cũng vậy , nếu thấy nó giữa giờ dần chớ lo sợ hão , <
> năm mươi là số chót của phép thái diễn , <
> theo ngôi chủ tiên thiên mới biết là thiêng liêng . <
> <
> bốn mùa đều lấy khí của vị làm gốc , <
> sáu giáp kế tiếp nhau như anh với em . <
> gọn gàng thay phép tứ mạch để lại cho ngàn đời , <
> lập ra then chốt để xem động tĩnh thật giản dị và rõ ràng . <
> <
> chẳng cần hỏi ở kinh nào hay tạng phủ nào , <
> chỉ cần đinh ninh xét rõ mạch mạnh hay yếu . <
> muốn rõ gốc nguồn , không có sự khéo léo nào khác , <
> chỉ cốt là khi xem mạch thì tâm thần phải trong sạch .
Hồi 16