bức thứ mười ba : <
> ( kim trọng cứu giải oan nghi án của ngô khôi ) <
> <
> <
> <
> kim đang ngồi trước công đường <
> ngói cong mưa rụng , rêu tường lá bay <
> xạc xào gió cuộn hoa lay <
> cây nghiêng hàng gọi cuối ngày vàng trơ ( 1310 ) <
> núi xa thành dựng mây mờ <
> thôn xa khói tím vẩn vơ nhạt nhòa <
> ngoài sân lích chích bầy gà <
> gọi nhau đến dưới hiên nhà ủ con <
> chim nào buông điệu véo von <
> tưởng như đất cũ tiếng còn giục ta <
> bao năm chưa lại quê nhà <
> trải hồng một giải cỏ hoa dõi chờ <
> chênh vênh vách núi xanh mơ <
> thác cao ghềnh vắt dòng tơ ngang trời ( 1320 ) <
> trại hoa đá trắng thương ơi <
> mỗi tên đất - mỗi dấu đời vọng vang <
> thương từ nương sắn khóm lang <
> nhớ từ mùi đất bên đàng nhớ đi <
> lớn lên giữa núi xanh rì <
> cỏ cây như thể tứ chi thuộc mình <
> một thời chia nhục chia vinh <
> đã làm nên cõi tâm tình - là ta <
> bây giờ sợ khác trước xa <
> chắt chiu ảo ảnh như là thiên thu ( 1330 ) <
> kim còn tựa án ưu tư <
> tình neo cánh gió , ý từ hạt mưa <
> * * * <
> dưới thềm đã vọng tiếng thưa <
> dẫn vào bà lão già nua tuổi trời <
> lưng còng , quần áo tả tơi <
> tay nương gậy trúc vẻ người chốn quê <
> kim truyền : lão ở đâu về <
> có chi oan ức đạt đề của công <
> bẩm quan già ở núi đông <
> suốt đời cặm cụi vun trồng rau khoai ( 1340 ) <
> hiếm hoi được mụn con trai <
> ngô khôi tên gọi , tuổi ngoài ba mươi <
> cảnh già mẹ góa , con côi <
> vào rừng hái nấm , lên đồi bẻ măng <
> nhà nghèo chưa đủ miếng ăn <
> kể chi đau ốm khó khăn khôn lường <
> năm xưa quan trấn địa phương <
> một hôm gặp ở giữa đường , bắt đi <
> giữ giam nào rõ tội chi <
> thân nghèo còn biết lấy gì đảm đang ( 1350 ) <
> hai năm còm cõi lang thang <
> dò la được biết đày sang huyện này <
> vội vàng chống gậy đi ngay <
> tấm thân muôn dặm đọa đày nắng mưa <
> lần xin cơm cặn canh thừa <
> nhìn con lần cuối cho vừa nhớ mong <
> xác này bỏ chợ trôi sông <
> còn hơn tựa cửa ngùi trông lệ tràn <
> đánh liều , già đến cửa quan <
> cậy nhờ phụ mẫu xá oan cởi sầu ( 1360 ) <
> mẹ con cho được nhìn nhau <
> làm thân trâu ngựa kiếp sau nguyện đền <
> vô cùng - cảm tạ ơn trên <
> thân này dầu nát không quên tấc thành <
> * * * <
> mưa ngoài trĩu ngọn cỏ xanh <
> mây vương nắng quái bên thành mưa dây <
> rập đầu lạy trước án mây <
> trên khuôn mặt lão vương đầy lệ rơi <
> kim truyền tra sổ tìm người <
> rõ ràng án buộc những lời vu vơ ( 1370 ) <
> già nghe mừng tủi sững sờ <
> vẻ e quáng mắt , vẻ ngờ chiêm bao <
> lệnh truyền xuống bọn quản lao <
> giỏ khoai vội xách theo vào thăm con <
> trông già chàng những héo hon <
> bước chân từ mẫu trèo non đạp ngàn <
> đời còn lắm chuyện trái oan <
> bất công nhan nhản , lầm than dẫy đầy <
> no nê chi bọn tớ , thầy <
> họp bè kết nhóm đạp giày dân đen ( 1380 ) <
> trời cao chẳng thể với lên <
> tiền tài thế lực bốn bên dập vùi <
> hùa nhau một lũ ăn người <
> tiếng kêu tắc nghẹn , tiếng cười hả hê <
> giận mình một thuở đam mê <
> trị dân thẳng mực ra bề tôi trung <
> nặng nề quỳ gối khom lưng <
> cũng phường bịt mắt tai bưng bấy ngày <
> vá trời khôn một bàn tay <
> đành đem chí gửi chén say giày vò ( 1390 ) <
> thôi thì đủ mặt đủ trò <
> thân tâm nô lệ vào cho đồng tiền <
> tưởng khi theo đuổi bút nghiên <
> mộng làm sáng đức thánh hiền cửa công <
> ngỡ ngàng bọt nước ra sông <
> chốn quê thèm được làm ông đồ già <
> chính chân giữ lấy nếp nhà <
> đã làm không hóa thì hòa thái hư <
> khi ngày cao giọng thi thư <
> khi đêm thưởng nguyệt cùng sư đạo đàm ( 1400 ) <
> khi qua làng nước luận bàn <
> bảo răn như đạo , khuyên can thực lòng <
> còn hơn hoạn lộ long đong <
> giúp dân chẳng được như lòng ước ao <
> ta còn nhớ giấc chiêm bao <
> cầu treo dốc ngược rơi vào phù vân <
> theo kiều lấy phúc làm nhân <
> cuối năm xin được thi ân giảm tù <
> những ai án tích lờ mờ <
> xin cho phóng thích , lượng nhờ quan trên ( 1410 ) <
> bút rồng đạo đạt đôi tên <
> ý tình tha thiết trình lên tỉnh đường <
> * * * <
> bọt mưa nhuộm nắng mây hường <
> cơn mây trên đỉnh phố phường về đâu <
> thì thùng nhịp trống tan hầu <
> ngoài sân ngựa cũng gục đầu hí vang
XIII. Ngỡ ngàng bọt nước