tháng chạp năm ất mùi ( 1415 ) <
> dòng sông chu lạnh ngắt <
> vài chiếc thuyền khum mui <
> lửa bếp tàn leo lét . <
> <
> hai bên bờ xao xác <
> lau ngập trùm bãi ngô <
> một vài con chó đói <
> giành nhau mẩu xương khô <
> dưới sông mái chèo khua <
> một chàng trai đóng khố <
> gió tím mảng ngực trần <
> vung chài vèo xé gió <
> <
> một người ngồi đầu mũi <
> nhìn trời hát nghêu ngao : <
> " a ha , thời loạn lạc <
> " trời đất quay lộn nhào <
> " dân đen đem nướng chả <
> " rượu huyết chúng mời nhau <
> " quân ngô chê nem phượng <
> " ta vét con tép dầu <
> " chài kéo lên lại kéo <
> " giũ nước , cóc gì đâu ! " <
> <
> người ngồi đầu mũi kia <
> lại quăng liền mẻ nữa <
> rồi lại kéo chài không <
> sông tiệt mất nguồn cá <
> <
> vừa lúc trên bãi rậm <
> có tiếng người khóc rầm <
> lê khảm bảo nhữ lâm : <
> - ta neo thuyền vào xem <
> <
> một nấm đất đắp cao <
> khói hương còn nghi ngút <
> chàng trai chừng đôi mươi <
> đang lăn trên mộ khóc <
> <
> nhữ lâm đến bên cạnh <
> đặt bàn tay lên vai . <
> chàng thanh niên ngơ ngác <
> hỏi : - các người là ai ? <
> <
> - ta là kẻ dân chài <
> của sông chu nghèo khổ <
> nghe tiếng khóc xé lòng <
> ta muốn cùng chia sẻ <
> nếu có thể tin nhau <
> ta xin nghe người kể ! <
> <
> chàng trai giọng sang sảng : <
> - người hỏi , ta càng đau <
> nỗi hờn cao như núi <
> cháy như lửa trong đầu . <
> trịnh khả là tên ta <
> quê kim bôi , vĩnh lộc <
> một hôm đi chăn trâu <
> bị quân minh vây bắt . <
> chúng giải về tây đô <
> thích dấu " nô " lên mặt <
> ta không thèm chịu nhục <
> đã phá cũi sổ lồng . <
> cha ta bị chúng bắt <
> tra tấn rồi cùm gông . <
> chúng bắt gọi ta về <
> người biết đâu mà gọi ? <
> chúng nó liền đốt nhà <
> rồi đòn roi tra hỏi <
> người chết đi sốmg lại <
> nhưng chẳng hề hé răng <
> quân dã man đem giết <
> rồi vứt xác xuống sông ! <
> ta đã di khắp nơi <
> chỉ thấy sông cau mặt <
> ta đắp mộ giả này <
> nhớ thù sâu quân giặc ! <
> <
> trịnh khả xé toạc áo <
> phơi ra tấm lưng trần <
> những làn roi giặc quất <
> chưa kịp lên da non . <
> nhữ lãm ôm lấy bạn <
> nước mắt chảy vòng quanh <
> cái mùi mồ hôi quen <
> cứ nồng nồng ấm ấm <
> <
> - thế là ta thêm bạn <
> như là cá thêm vây <
> thắp nén hương bên mộ <
> cho nghĩa kết càng dày ! <
> <
> đêm ấy bên sông chu <
> ba người trong lều cỏ <
> nướng khoai giun mà ăn <
> bốn bề hiu hắt gió . <
> <
> chuyện nước non thời thế <
> gan bầm lòng quặn đau <
> khắp nơi đồn lũy giặc <
> như đai thít ngang đầu <
> nhà giặc đốt thành tro <
> cây trong vườn chúng đẵn <
> cướp cả chum khoai ngô <
> dồn bắt bò bắt lợn ... <
> chúng ốp dân xuống biển <
> lặn lội mò ngọc trai <
> lên rừng tìm chim trả <
> kiếm xương hổ ngà voi . <
> bao nhiêu cảnh thảm thương <
> nói làm sao cho hết <
> người chết vì thuồng luồng <
> người thì cá mập nuốt <
> kẻ luống cuống hổ vồ <
> kẻ liều thân voi quật ... <
> ngày đinh tai trống thúc <
> huyên náo lệnh bắt người <
> sách cũng thu cũng khám <
> đem về tàu đốt đi ! <
> cấm dân nhuộm răng đen <
> cấm để tóc búi tó <
> áo bắt mặc như ngô <
> chữ nôm có lệnh bỏ ! <
> tượng chùa bị búa đập <
> đình chúng phá tan hoang <
> chỉ một con nghê đá <
> chúng cũng ghè cho tan <
> kèo có chạm thân rồng <
> xà có hình cánh phượng <
> như chọc vào con ngươi <
> lôi cổ ngay chúng xuống ! <
> chúng mày là nô lệ <
> hãy cuốc bẫm cày sâu <
> biết hằng năm cống nạp <
> lễ vật dâng thiên triều <
> lệ : bao nhiêu bạc vàng <
> bao nhiêu con gái đẹp <
> bao thợ mộc , thợ nề <
> bao nhung hươu da cọp ... <
> nhữ lãm kể cho bạn <
> về xóm chài khổ nghèo <
> manh lưới rách chẳng vá <
> bãi đìu hiu vắng teo . <
> quân giặc đến đòi lương <
> dân nghèo lấy chi nộp ? <
> chúng nó lôi hết thuyền <
> phun dầu châm lửa đốt . <
> mẹ nhảy xuống sông chết <
> em gái giặc lôi đi <
> gia đình tan nát hết <
> tiếng kêu khóc như ri . <
> <
> lê khảm giọng xót xa <
> nhắc những ngày đi ở <
> tên quan minh bạo tàn <
> coi như trâu như ngựa <
> ngủ cạnh chuồng nhốt chó <
> nuốt nghẹn miếng cơm thừa <
> không thể nào chịu nữa <
> giấu gươm vượt tường đi ! <
> <
> ba người mắt long lanh <
> tay bứt tóc đấm ngực <
> - phải đuổi hết quân minh ! <
> thà chết không chịu nhục ! <
> <
> lửa vẫn cháy âm ỉ <
> bao câu hỏi nóng ran <
> ôi , nước mất nhà tan <
> làm sao mà lấy lại ? <
> <
> ba người bàn bạc mãi <
> tìm đường về lam sơn <
> nghe nói ông lê lợi <
> đang tuyển tướng mộ quân
Phần 1