thái tử thuyên lên ngôi hoàng đế ( 1293 ) <
> vào tháng ba , quý tỵ cuối xuân <
> hưng long niên hiệu tân quân <
> bắt ngay vào việc điều quân biên phòng <
> <
> giặc động binh ở vùng biên giới <
> sứ lương tằng đã tới thăng long <
> đem thư cùng chiếu sắc phong <
> dụ rằng cho gọi anh tông sang chầu <
> <
> vua ta giao tử kỳ đi sứ <
> qua trung nguyên giữ mối bang giao <
> nói rằng lấy cớ bị đau <
> nên không đi được sang chầu vua nguyên <
> <
> hốt tất liệt , tháng giêng tạ thế ( 1294 ) <
> nên mưu đồ về việc xâm lăng <
> phải đành bỏ cuộc giữa chừng <
> tử kỳ lại được thành tông trả về <
> <
> luật nhà trần mỗi khi đánh bạc <
> kẻ bất tuân bị phạt tới cùng <
> có quan thượng phẩm nguyễn hưng <
> bị vua đánh chết để răn mọi người <
> <
> quân ai lao thường hay quấy nhiễu <
> đã bốn lần thanh tảo man di <
> phạm ngũ lão : hai lần đi <
> một lần trương hiển chết vì khi quân <
> <
> trương hiển vốn tướng quân mông cổ <
> đã đầu hàng , xin ở nước ta <
> vua ban tước phẫm lụa là <
> tuyển vào quân đội , điều ra biên phòng <
> <
> hiển tử trận được phong minh tự <
> đưa cho vào thờ ở thái thường <
> tỏ lòng với kẻ hiền lương <
> ban cấp chu đáo khói hương từ đường <
> <
> xuống chiếu cho sĩ nhân được biết ( 1299 ) <
> ôn luyện bài để kịp kỳ thi <
> định ra mũ áo nhung y <
> cho quan văn võ phân chia tỏ tường ( 1300 ) <
> <
> lệnh vua ban soát tù các trại ( 1301 ) <
> thả ngay ra kẻ tội hàm oan <
> và cho thông báo rõ ràng <
> về cách thi cử , biểu chương thế nào <
> <
> về phép thi khởi đầu ám tả <
> kế đến là kinh nghĩa , kinh thi <
> đề thơ , theo luật , phú ghi <
> thứ ba : chế chiếu , biểu quy thư đồ <
> <
> kỳ thứ tư là thi đối sách <
> hỏi luận đề về bảy khoa riêng <
> mạc đĩnh chi đậu trạng nguyên <
> bùi mộ bảng nhãn ghi danh từng người <
> <
> nguyễn trung ngạn đỗ ngay hoàng giáp ( 1304 ) <
> đỗ khoa này hơn khoảng ba trăm <
> đương thời gọi ngạn thần đồng <
> cũng tay xuất chúng nằm chung bảng vàng <
> <
> rước về làng , vinh quy bái tổ <
> cho ba người ra cửa long môn <
> để cho dân chúng được dòm <
> những người giỏi nhất nước nam bấy giờ <
> <
> nguyễn sĩ cố làm thơ quốc ngữ <
> khởi đầu cho thơ phú sau này <
> là người có óc khôi hài <
> được vời vào giảng những bài ngũ kinh <
> <
> còn người nữa nức danh kim cổ <
> là đĩnh chi tướng mạo khó xem <
> có lần đi sứ sang nguyên <
> vì tài ứng đối vua nguyên muốn dùng <
> <
> năm kỷ hợi , thượng hoàng lên núi ( 1299 ) <
> chốn thiền môn một cõi am mây <
> pho kinh tràng hạt trên tay <
> đầu đà khổ hạnh ngày ngày tịnh tâm <
> <
> núi yên tử , lan rừng mấy đóa <
> chim hót mừng bên ngọa vân am <
> phù sinh ảo ảnh ngàn năm <
> phất phơ khóm trúc , thì thầm suối reo <
> <
> bỏ việc đời , men theo hành đạo <
> đất chiêm thành một dạo dừng chân ( 1301 ) <
> thượng hoàng gặp gỡ chế mân <
> trong lòng muốn gả huyền trân cho chàng <
> <
> năm bính ngọ , vừa tròn tháng sáu <
> phái đoàn chiêm làm lễ rước dâu <
> thớt voi , kiệu rước quân hầu <
> cung nhân , cờ quạt trước sau đàng hoàng <
> <
> vua chế mân dâng châu ô lý <
> làm lễ vật dẫn cưới huyền trân <
> nhữ hài cử đến coi dân <
> đổi thành thuận , hóa thuộc phần đất ta <
> <
> chế đa đa là con công chúa <
> sai sứ thần báo tử về kinh <
> tháng năm vua của chiêm thành <
> trong cơn bạo bệnh thình lình tử vong <
> <
> vua sai ông đặng vân cùng với <
> trần khắc chung qua tới nước chiêm <
> lựa lời biện bạch đưa linh <
> để đem công chúa xuống thuyền hồi loan ( 1306 ) <
> <
> một mưu toan nhắm vào triều đại <
> rằng công chúa cùng với khắc chung <
> trên thuyền họ đã tư thông <
> lênh đênh cả mấy tháng ròng trước khi ... <
> <
> nếu tính kỷ chi li mới thấy <
> thì huyền trân lúc ấy mới sinh <
> thời gian hậu sản đang hành <
> đớn đau , bầm dập gập gềnh sóng xô .... <
> <
> vào mùa thu , thượng hoàng thánh hóa ( 1308 ) <
> ngài đã băng ở ngọa vân am <
> đem về táng ở long hưng <
> phải dùng đến khúc " long ngâm " dẫn đường <
> <
> mười năm sau chế mân tạ thế <
> huệ võ vương đánh chiếm chiêm thành <
> lao vào một cuộc viễn chinh <
> trên đường nam tiến quên tình thông gia <
> <
> đoàn nhữ hài vượt qua tới trước <
> dùng quỷ kế dụ bắt chiêm vương ( 1312 ) <
> đem về giam ở gia lâm <
> nam sau vương chết lễ tang trà tỳ ( 1313 ) <
> <
> dân chiêm thành trong khi chạy loạn <
> chế đà a trốn đến qua oa <
> người thì mất mẹ chết cha <
> lạc luôn thế tử con bà huyền trân <
> <
> vua anh tông cầm cương trị nước <
> người thông minh mực thước nhân hòa <
> việc triều luôn duyệt xem qua <
> truyền ngôi vào giữa tháng ba giáp dần ( 1314 ) <
> <
> thơ để lại " thủy vân tùy bút " <
> lúc băng hà sai đốt hết đi <
> đến khi long thể lâm nguy <
> nhà sư phổ huệ nằn nì xin vua <
> <
> ngài gạt phăng vì sư nói đến <
> chuyện tử sinh ảnh hưởng tới ngài <
> sư chưa chết , tại sao hay ? <
> không nên nói đến chuyện này với ta
Trần Anh Tông hoàng đế (1293-1314)