năm tròn bẩy tuổi đầu <
> theo cha ra hà nội <
> biết con ai bằng cha <
> đang lập lòe lớp một <
> <
> cơ quan ở ngọc hà <
> trường mượn đinh hữu tiệp <
> tan học băng về nhà <
> ôm hơi cha ngủ thiếp <
> <
> lớp một trong làng hoa <
> hương thơm tràn trang vở <
> cạnh sân xanh bóng nước <
> ao làng mây trắng qua <
> <
> cả lớp toàn người bắc <
> riêng mình con nghệ an <
> hay giơ tay thắc mắc <
> mà giọng thì oang oang <
> <
> cô giáo nghe không rõ <
> nhiều khi xuống tận bàn <
> giọng cô trong như gió <
> nói chậm cho rõ ràng <
> <
> ngay buổi học đầu tiên <
> đã bị nhà trường phạt <
> đứng úp mặt vào tường <
> trán bây giờ vẫn rát <
> <
> bữa ấy đến phiên trực <
> của nhóm ngồi bàn đầu <
> con trai trèo lau bảng <
> con gái xếp ghế bàn <
> <
> con chỉ cái giẻ lau <
> nói với hai bạn gái <
> đưa hộ cái nùi trồi <
> bạn lại mang mũ đến <
> <
> chuyện bắt đầu chỉ vậy <
> cả nhóm ra rửa tay <
> đằng ấy người mô rứa <
> nói như chi-ca-gô<
><
>hai bạn cười ngặt nghẽo <
> tóc đuôi gà cười theo <
> lại còn nheo cả mắt <
> lại còn dẩu cả môi <
> <
> đúng là dân cá gỗ <
> giẻ lau gọi nùi trồi <
> đã thế còn hay nói <
> phát biểu nghe không ra <
> tức thì con bốc hỏa <
> không nói cũng không rằng <
> ngồi giữa đứng bật dậy <
> gạt phăng bạn xuống ao <
> <
> con gái không biết bơi <
> suýt nữa thì chết đuối <
> cả lớp nháo nhào nhào <
> như bầy ong vỡ tổ <
> <
> vốn là con rái cá <
> của hai bờ sông lam <
> con nhào ngay xuống nước <
> kéo hai bạn lên bờ <
> <
> trường mời cha đến vội <
> lo lắng con mò theo <
> thầy đón cha trước cổng <
> ngực con trống đổ hồi <
> không biết cha thưa gì <
> thầy bắt tay thật chặt <
> tủm tỉm nhìn con cười <
> còn dắt tay vào lớp <
> <
> lớp một ơi lớp một <
> thật chẳng hiểu làm sao <
> hai bạn gái ngã ao <
> lại chơi thân con nhất <
> trái sấu non xanh mướt <
> que kem giờ ra chơi <
> bạn giấu mang đến lớp <
> dúi vào tay tớ mời <
> <
> mỗi lần qua trường cũ <
> tôi bần thần bờ ao <
> soi tìm trong bóng nước <
> đôi bím tóc đuôi gà <
> <
> về nhà gạn hỏi cha <
> sự tích chuyện cá gỗ <
> cha cười hẹn buổi tối <
> cùng nhau ra vườn hoa <
> <
> dọc đường níu tay cha <
> con luôn mồm lục vấn <
> cặp con toàn sách vở <
> có con cá nào đâu <
> <
> xoa đầu con cha kể <
> tục truyền từ ngày xưa <
> có ông đồ hay chữ <
> người xứ nghệ - quê mình <
> <
> ông đồ ham học lắm <
> chữ của làng hết rồi <
> ông cất đường lên tỉnh <
> tìm thấy toát mồ hôi <
> <
> đói cơm còn chịu được <
> đói chữ thì khổ to <
> trong làng người già bảo <
> phải ra thị thành thôi <
> <
> tìm thuê nơi ở trọ <
> cùng nhà lắm kẻ giàu <
> mình áo nâu tráp vá <
> phận nghèo ăn muối rang <
> <
> học chữ thì ông giỏi <
> cái nghèo giấu vào đâu <
> nằm vắt tay qua trán <
> suốt đêm ông ôm đầu <
> <
> hôm sau ông lẳng lặng <
> mượn trăng khuya làm đèn <
> lấy một khúc củi nhỏ <
> ngồi gọt cả màn đêm <
> <
> thế rồi từ khúc củi <
> một con cá ra đời <
> một con cá bằng gỗ <
> to bằng ba ngón tay <
> <
> ông lật ngang lật dọc <
> trổ thêm vẩy thêm vi <
> con cá trông như thật <
> nhìn qua chẳng biết gì <
> <
> lựa một nơi quạnh vắng <
> xa tít tận ngoài đồng <
> ông cho rơm bén lửa <
> và đem cá lên hơ <
> <
> con cá gỗ được nướng <
> toàn thân đã rộm vàng <
> lưng trông như cá chép <
> bụng lại giống cá tràu <
> <
> nướng xong đem rang muối <
> muối mặn bám đầy vây <
> trông xa tưởng cá ướp <
> nhìn gần hóa cá kho <
> <
> thế rồi từ buổi đó <
> cứ bữa cơm hàng ngày <
> ông cho thêm nước mắm <
> bày cá gỗ ra mâm <
> <
> cơm hết cá vẫn còn <
> ông toàn chan nước mắm <
> bạn bè không ai biết <
> xong rồi cá vẫn nguyên <
> <
> cứ mỗi lần ăn xong <
> nhè lúc không ai thấy <
> ông bọc lá chuối khô <
> giấu cá vào trong tráp <
> <
> ông ngày càng học giỏi <
> không còn ai chê nghèo <
> được ăn cơm với cá <
> nhà trọ khối người ghen <
> <
> như cái kim trong túi <
> lâu ngày cũng lòi ra <
> rồi một bữa vô tình <
> bị mọi người phát hiện <
> <
> hôm ấy ông lơ đãng <
> hết sạch lá chuối khô <
> ông vội chạy ra vườn <
> bỏ cá nằm trên đĩa <
> <
> bà chủ trọ đi dọn <
> vô tình đánh rơi mâm <
> bát đĩa vỡ tung tóe <
> con cá vẫn cứng đơ <
> <
> thấy lạ bà nhặt lên <
> săm soi nhìn kỹ lắm <
> thì ra con cá gỗ <
> của ông đồ miền trung <
> <
> khe khẽ đặt lên bàn <
> bà lặng người vào bếp <
> ông thầy đồ trở lại <
> trong mắt đầy bóng đêm <
> <
> từ đó khắp nhà trọ <
> chuyện cá gỗ loang xa <
> chuyện ông đồ xứ nghệ <
> học giỏi nhưng giấu nghèo <
> rồi khoa thi năm ấy <
> ông giật lèo trạng nguyên <
> sau làm quan to lắm <
> thượng thượng thượng đẳng thần <
> <
> ban đêm ngồi luyện chữ <
> ban ngày giải oan gia <
> làm quan mà liêm khiết <
> bạc đầu vì thiên thư <
> <
> ngày ông về với đất <
> lương dân lập đền thờ <
> cái tráp cũ vẫn cất <
> con cá gỗ gầy xơ <
> <
> sự tích con cá gỗ <
> là giai thoại mà thôi <
> con cố học cho giỏi <
> để mai sau thành người <
> giọng cha tối hôm đó <
> còn đượm ấm đến giờ <
> trời đêm bằn bặt gió <
> mắt con đầy mộng mơ <
> <
> cá gỗ ơi , cá gỗ <
> là người dân đất này <
> trầm mình trong đói khổ <
> vẫn thả hồn gió bay <
> <
> như bát cà trắng muốt <
> mặn mà và giòn tan <
> như nước chè xanh đặc <
> chát môi lại đậm lòng <
> <
> cần cù và học giỏi <
> chịu khó lại chăm làm <
> trọng nghĩa tình khí khái <
> đối đầu cùng gian nan <
> cá gỗ ơi , cá gỗ <
> nghe vừa giận vừa thương <
> giận một thời giông tố <
> bạc mặt vì quê hương <
> <
> thương một thời quá khứ <
> tự mình với mình thôi <
> giấu nghèo như giấu nhục <
> đổi đắp khoảng yên bình <
> <
> vùng đất của địa linh <
> tít tắp chân trời rộng <
> những người dân đất này <
> chưa ngơi tay chèo chống <
> <
> sông đặt tên sông lam <
> mộng trùm xanh biển cả <
> núi thì kêu rú quyết <
> chí vững tựa thạch bàn <
> ôi ! xứ nghệ , xứ nghệ <
> đất vàng của xưa sau <
> giữa mưa bào nắng phế <
> lung linh vẫn giữ màu <
> <
> yêu thì thật là yêu <
> ghét thì rành là ghét <
> những người dân đất này <
> không nhùng nhằng khoảng giữa <
> <
> người xứ nghệ có lửa <
> tự thuở còn sơ sinh <
> muối tẩm vào măng nứa <
> thích rau sống bốn mùa <
> <
> đã chơi chơi hết mình <
> đã làm làm kiệt sức <
> thẳng thắn và đẫm tình <
> nói xong là hết chuyện <
> khi vui nhường bè bạn <
> khi buồn chịu một mình <
> thời chiến là xung lính <
> súng lằm lằm trong tay <
> <
> trung thành mà quyết đoán <
> tỉnh táo đầy đam mê <
> có lỗi thường nhận hết <
> được thưởng ít mang về <
> <
> không nói thì ngồi im <
> đã nói là nói thật <
> dối trá chui xuống đất <
> vẫn lật đá móc lên <
> <
> ghìm đầu vào công việc <
> vẫn lo toan gia đình <
> như người mặc áo gấm <
> đi về lẫn vào đêm <
> xứ nghệ ơi , xứ nghệ <
> cực đoan đến vô cùng <
> có rừng chen với bể <
> buốt lạnh cùng nắng nung <
> <
> ai người đi ra bể <
> ai người ngược lên rừng <
> vẫn đậm chất xứ nghệ <
> nóng nảy đầy bao dung <
> <
> biết ngày mai gạo hết <
> sấp mặt xuống luống cày <
> rít thuốc lào ăn khói <
> trằn mình trả nợ vay <
> <
> xứ nghệ ơi xứ nghệ <
> hiện hình cùng miền trung <
> đã thế và mãi thế <
> giữa tháng năm điệp trùng <
> bây giờ con cá gỗ <
> thong dong giữa đại ngàn <
> nghe nói rồi hóa thạch <
> lặn vào dòng sông lam
Cá gỗ