1 <
> từ trên đỉnh núi mây bay <
> xin hãy nhìn đây <
> chiến hào xẻ dọc ngang mặt đất <
> <
> chiến hào <
> như luống cày <
> dưới cánh đồng mới cày <
> như đường chỉ tay <
> trong lòng tay gồ ghề lấm láp <
> <
> chiến hào <
> gợi nhớ nếp hằn sâu <
> những bán cầu đại não <
> gợi nhớ <
> lằn gân xanh <
> bàn tay mẹ lam làm tần tảo <
> gợi nhớ <
> đường động mạch đỏ tươi <
> trên mô hình giải phẫu người <
> <
> chiến hào <
> như <
> và như ... <
> dù ví von cách nào cũng không đúng cả <
> xin cùng nhau xuống đây <
> xuống lòng chiến hào này <
> trần trụi con người với đất đá <
> <
> 2 <
> chiến hào nhăn nheo nếp mặt người già <
> ụ súng cộm chai trong lòng tay thiếu nữ <
> công sự mới trên nền công sự cũ <
> căn hầm vừa lấp xuống lại đào lên <
> <
> hối hả nào <
> hối hả nữa lên <
> đất mềm - xẻng <
> đất cứng - cuốc chim <
> đá - xà beng <
> và choòng <
> và búa ... <
> thép chạm đá bật tung chùm lửa <
> bụi đất bốc cao phủ khói một vùng đồi <
> <
> rồi đêm <
> đêm ướt đẫm mồ hôi cùng sương muối <
> chát chúa lòng hào phát sáng mãi không thôi <
> cuốc thình thịch <
> qua tim thình thịch <
> mặt chạm mặt gặp hơi thở nóng <
> xoa xuống đất bàn tay rát bỏng <
> cho dịu đau <
> và nắm cho chặt hơn <
> <
> rồi sáng <
> sáng bắt đầu từ màu trắng màn sương <
> mặt trời mọc trong lòng tay đỏ rực <
> từ gương mặt hồng hào bụi đất <
> nắng lên lấp ló sau hàng mi <
> những dải tóc dính bết <
> những áo ướt dính bết <
> nếp áo mỏng ngoằn ngoèo - quên sao được <
> lằn chiến hào trên lưng áo ai kia ! <
> <
> 3 <
> và đường hào thoắt hiện lên kia <
> trận địa liên hoàn mắt lưới <
> có phép lạ nào sau đêm thần thoại <
> sức người thôi <
> vẫn chỉ sức người ! <
> <
> một dân tộc đã quen chặn giặc <
> đắp với đào thành phản xạ tự nhiên <
> một bờ cõi đã khẳng định mình <
> chiến lũy có trước cả đường biên giới <
> <
> đất này của những chàng sơn tinh <
> của thần trụ trời <
> của người tát bể <
> để tồn tại - mặc nhiên là phải thế <
> con dao cài dưới mái tranh <
> mác đá , tên đồng mang theo trong mộ cổ <
> con đê xuất hiện cùng cây lúa <
> cùng với làng là lũy tre xanh <
> cùng với nước phải có cung , có nỏ <
> chiến hào xưa còn đó - cổ loa thành <
> <
> có đất nào như đất này không <
> mọi hẻm núi đều là cửa ải <
> mỗi cánh rừng một công sự thiên nhiên <
> người xưa đi qua , quỉ môn quan để lại <
> <
> có đất nào như đất này không <
> chiến hào khổng lồ là những dòng sông <
> các phòng tuyến đời lại đời chuyển tiếp <
> nước chở phù sa - nước chặn kẻ thù <
> nước chảy mãi <
> chiến hào dài thêm mãi <
> một dân tộc sinh ra và lớn dậy <
> dọc những dòng sông và những chiến hào <
> <
> 4 <
> có ai trên đất nước này <
> mà số phận không dính vào chiến trận ? <
> tiếng trẻ chào đời dưới hầm sâu - quen lắm <
> đám cưới , đám tang trong lòng đất - cũng quen rồi <
> <
> có cụ già quen đào bới một đời <
> thanh thản , chuyên cần như học chữ <
> hào chữ chi <
> rổi hầm chữ t <
> chữ a ... <
> một thời kỳ lại đổi " mốt " hầm mới <
> " mốt " áo vá dẫu cả đời không đổi <
> sức sống cứ dẻo dai và dữ dội <
> thương đến không cùng , máu thịt của ta ơi ! <
> <
> rất tự nhiên , đến lượt chúng ta thôi <
> lại trần trụi con người với đất đá <
> ta đào ! <
> hối hả nào <
> hối hả nữa lên <
> đất mềm - xẻng <
> đất cứng - cuốc chim <
> đá - xà beng <
> và choòng <
> và búa ... <
> <
> và ta nói , không phải ví von nữa <
> chiến hào với ta là một phần thân thể <
> đường chỉ tay trong lòng bàn tay <
> nếp nhăn dày trên vỏ não <
> lằn gân xanh <
> và mạch máu đỏ <
> trận đánh mới bắt đầu như vậy đó !
Chiến hào