580 . nào là những kẻ học trò , <
> nghe lời thầy dậy phải lo sửa mình . <
> nghĩa cha sinh cùng công mẹ dưỡng , <
> thời đêm ngày tư tưởng chớ khuây , <
> hai công đức ấy nặng thay , <
> 585 . xem bằng bể rộng , coi tày trời cao ! <
> trình vâng từ tốn ngọt ngào , <
> đi về thưa thốt , ra vào thăm lênh . <
> bánh quà , cá thịt , cơm canh , <
> sớm trưa thay đổi để dành hẳn hoi . <
> 590 . bữa thường dâng ngọt dâng bùi , <
> nâng niu chào hỏi chẳng sai đâu là . <
> nghĩ công khó nhọc nuôi ta , <
> đến ngày cả lớn mong cho vuông tròn , <
> kể từ lúc hãy còn thai dựng , <
> 595 . đến những khi nuôi nấng giữ giàn <
> nặng nề chín tháng cưu mang , <
> công sinh bằng vượt bể sang nước người . <
> đoạn thôi lúc ấy vừa rồi , <
> ấp ôm bú mớm chẳng rời trên tay . <
> 600 . mong cho biết ngửa biết ngây , <
> biết chuyện biết hóng chẳng khuây bao giờ , <
> ngày trứng nước , thủa ngây thơ . <
> bao giờ sài ghẻ bấy giờ lại lo . <
> lo cho biết lẫy , biết bò , <
> 605 . mong cho biết đứng , mong cho biết ngồi . <
> đoạn rồi lại lo khi xảy đậu , <
> công , dại , ngây , thơ ấu , u ơ . <
> ba năm nhũ bộ còn thơ , <
> kể công cha mẹ biết cơ ngần nào ? <
> 610 . chữ rằng " sinh ngã cù lao " , <
> bể sâu khôn ví , trời cao khôn bì . <
> nhưng mà gặp buổi bình thì , <
> tiền trăm , bạc chục việc gì mà lo ! <
> hay là gặp cửa nhà giàu , <
> 615 . của chìm của nổi dễ hầu lo chi ! <
> song ta vốn đã hàn vi , <
> lại sinh ra gặp phải thì can qua . <
> đòi khi kém đói thiết tha , <
> bán buôn tần tảo cho qua lúc này . <
> 620 . việc nhà việc cửa chuyên tay , <
> khi đêm quên ngủ , khi ngày quên ăn . <
> ngược xuôi gánh vác nhọc nhằn , <
> chân le , chân vịt nào phần khoan thai . <
> hình dung ăn mặc lôi thôi , <
> 625 . áo thời xốc xếch , khố thời đuôi nheo . <
> gian nan đòi đoạn ngặt nghèo , <
> mà cho con học có chiều bao dong . <
> thế gian mấy kẻ có lòng , <
> có công trời hẳn dành công để chờ . <
> 630 . bây giờ loạn lạc bơ vơ , <
> cơ trời bĩ thái nắng mưa là thường . <
> khuyên con học lấy văn chương , <
> có bên nghĩa lý , có đường hiển vinh . <
> loạn rồi lại có khi bình , <
> 635 . khi bình ta hãy cá kình giương vây . <
> say sưa kinh sử chớ khuây , <
> sắt mài ắt hẳn có ngày nên kim . <
> mãi thần kia mới là gan , <
> trèo non kiếm củi , đốt than dãi dầu . <
> 640 . bể thánh sâu , cố gia công lội , <
> rừng nho gai , thẳng lối xông pha , <
> ba năm chợt đổi khôi khoa , <
> sân rồng ruổi ngựa , đường hoa giong cờ . <
> trần bình nhà bạc cửa thưa , <
> 645 . đói no chẳng quản , muối dưa chẳng nề . <
> đọc sách là chí nam nhi , <
> giúp lưu trót đã lục kỳ nên công . <
> lọng giương , ngựa cưỡi , xe giong , <
> bể sâu cá nhảy vẫy vùng bõ khi . <
> 650 . ấy là thủa trước nam nhi , <
> bây giờ đèn sách sớm khuya thế nào ? <
> chữ rằng : " loạn độc thư cao " , <
> khi nên cũng thế , khác nào người xưa . <
> nắng lâu cũng có khi mưa , <
> 655 . trồng dưa thì lại được dưa nệ gì . <
> mai ngày treo biển tên đề , <
> khôi khoa lại được gặp kỳ thánh minh . <
> lộc trời , tước nước hiển vinh , <
> báo đền đôi đức dưỡng sinh bấy chầy . <
> 660 . bõ khi nghèo khổ chua cay , <
> bõ khi đèn sách , bõ ngày gian truân . <
> bệ rồng gang tấc chín lần , <
> trong triều mực thước , ngoài dân quyền hành . <
> một triều là một thanh danh , <
> 665 . bởi chưng có chí học hành thì nên . <
> bao nhiêu là gái thuyền quyên , <
> lưng ong má phấn cũng chen chân vào . <
> đã má đỏ , lại má đào , <
> thơm tho mùi xạ ngạt ngào mùi hương . <
> 670 . đủ mùi những thức cao lương , <
> sơn hào hải vị bữa thường đổi trao . <
> lợn quay , xôi gấc , chè tàu , <
> ai ai là chẳng đến hầu làm tôi . <
> quạt lông , gối xếp , thảnh thơi , <
> 675 . một lời dạy đến , trăm người dạ vâng . <
> tiếng đàn , tiếng địch , tưng bừng , <
> câu thơ , câu phú lại dâng chén quỳnh . <
> trong ngoài quan khách linh đình , <
> treo chông nội thất , truyền sênh công đường . <
> 680 . phấn trần , tranh cánh , giá gương . <
> khi buông màn vóc , khi giường chiếu hoa . <
> người hầu , người hạ , nhởn nhơ , <
> thắm chen vẻ tía , vàng pha màu hồng . <
> nhà ngang dãy dọc trùng trùng , <
> 685 . hầu non : con mới , tiểu đông : thằng tranh . <
> trai khoe lịch , gái khoe thanh , <
> ra vào hài hán , chung quanh dập dìu ! <
> giàu sang khác vẻ trăm chiều , <
> vì ơn cha mẹ lắm điều vì ta . <
> 690 . nghĩa thứ ba là trong thầy tớ , <
> dạy mấy lời phải nhớ đinh ninh . <
> nghĩa dưỡng sinh hiếu trung là thế <
> đường công danh có chí thì nên .
Dạy học trò ở cho phải đạo