thơ rồi ngư mới hỏi tiều : <
> việc nhà con vợ ít nhiều đặng hay ? <
> tiều rằng : triền rất chẳng may , <
> 60 . năm lần cưới vợ , còn nay một người . <
> nằm hoài biếng nói , biếng cười , <
> rề rề đau máu , da tươi bàu nhàu . <
> bốn người trước thác theo nhau , <
> người đau sản hậu , người đau thai tiền , <
> 65 . khiến thêm nghèo khổ cho triền , <
> bán bao nhiêu củi về tiền thuốc thang , <
> thầy hay thời ở xa đường , <
> tin theo thầy tục , giúp phương hại người . <
> ngư rằng : phược cũng như người , <
> 70 . hôm mai lận đận về mười đứa con . <
> chí lăm nuôi đặng vuông tròn , <
> chung tư trập trập , nhà còn phúc ghi . <
> nào hay tạo hóa tiểu nhi , <
> rủ bầy con nít đều đi bỏ mình . <
> 75 . đứa thời đau chứng cấp kinh , <
> đứa thời cam tích , bụng bình rĩnh ra , <
> đứa thời hai mắt quáng gà , <
> đứa thời túm miệng , khóc la rốn lồi , <
> đứa thời đau bụng lãi chòi , <
> 80 . đứa thời ỉa kiết , rặn lòi trôn trê , <
> đứa thời sài ghẻ , nóng mê , <
> đứa thời hoa trái , độc về hông , vai . <
> rủ nhau thỉnh thoảng chết hoài , <
> đứa đôi ba tháng , đứa vài ba năm . <
> 85 . trời đà hao tốn tiền trăm , <
> thương con chạy bậy , lầm nhằm thuốc nhăng . <
> đến nay còn sót hai thằng , <
> nhờ trời khỏe mạnh , đặng ăn chơi thường . <
> cảm ơn kẻ sĩ du phương , <
> 90 . dắt ta , điềm chỉ vào đường y lâm . <
> thê triền nghe nói mừng thầm , <
> hỏi rằng : thầy ở y lâm tên gì ? <
> ngư rằng : chưa biết tên chi , <
> nghe người nói đó là kỳ nhân sư . <
> 95 . tiều rằng : chữ gọi nhân sư , <
> tiên hay là phật , bậc gì công phu ? <
> ngư rằng : vốn thật thầy nhu ( nho ) , <
> lòng cưu gấm nhiễu , lại giàu lược thao . <
> nói ra vàng đá chẳng xao , <
> 100 . văn ra dấy phụng , rời giao tưng bừng . <
> trong mình đủ chước kinh luân , <
> thêm trau đạo đức , mười phân rõ ràng , <
> chẳng may gặp thuở nước loàn , <
> thương câu “ dân mạc ” về đàng y lâm . <
> 105 . ẩn mình chôn ngọc , vùi câm ( kim ) , <
> người con mắt tục coi lầm biết đâu . <
> ta nhân bệnh trẻ đi cầu , <
> có nghe du sĩ đọc câu thơ rằng : <
> <
> du sĩ độc nhân sư thi : <
> xe ngựa lao xao giữa cõi trần , <
> biết ai thiên tử , biết ai thần ? <
> nhạc thiều tiếng dứt khôn trông phụng , <
> sử lỗ biên rồi khó thấy lân ! <
> khỏe mắt hi di trời ngũ quý , <
> mỏi lòng gia cát đất tam phân <
> công danh chi nữa , ăn rồi ngủ , <
> mặc lượng cao dày xử với dân . <
> <
> tiều rằng : mừng gặp hiền nhân , <
> 110 . nghe bài thơ ấy , thật trân bảo đời ! <
> bấy lâu những tưởng không người , <
> nào hay hang trống còn dời tiếng rân . <
> thi danh trước có đường thần . <
> tài như lý , đỗ muôn phần khá thương . <
> 115 . thấy nay cũng nhóm văn chương , <
> vóc dê , da cọp khôn lường thực hư , <
> tiếc thay đời có nhân sư , <
> lại theo bốn chữ “ vô như chi hà ” . <
> nhớ xưa tiếng đại hiền ra , <
> 120 . “ rằng trời muốn trị , bỏ ta , ai dùng ? ” <
> thôi thôi ngươi hãy gắng công , <
> đem ta tới chỗ , học cùng nhân sư . <
> ngư rằng : nhắm chốn đan kỳ , <
> éo le khúc nẻo , đường đi chẳng gần . <
> 125 . nhiều non , nhiều núi , nhiều rừng , <
> nhiều đèo , nhiều ải , nhiều chừng động hang . <
> chút công khó nhọc chẳng màng , <
> phần lo hóc hiểm một đàng nhân khu . <
> nhân khu ải ấy ở đầu , <
> 130 . nẻo lành , nẻo dữ , cạn sâu khôn lường . <
> tiều rằng : ta dốc tìm phương , <
> xin phân cho rõ cái đường nhân khu . <
> ngư rằng : một ải nhân khu , <
> lấy da bao thịt , làm bầu hồ lô . <
> 135 . trở thông chín nẻo ra vào , <
> mười hai kinh lạc chia đào dọc ngang . <
> ngoài thời sáu phủ dương quan , <
> trong thời năm tạng , xây bàn âm đô . <
> hai bên tả hữu vách tô , <
> 140 . có non nguyên khí , có hồ huyết quan . <
> có nơi hồn phách ở an , <
> có ngôi thần chủ , sửa sang việc mình . <
> rước đưa có đám thất tình , <
> có vườn ngũ vị nuôi hình tốt tươi . <
> 145 . lại nghe du sĩ trao lời , <
> rằng trong ải ấy lắm nơi hiểm nghèo , <
> có làng lục tặc nhóm theo , <
> chia phần đón ngách , giữ đèo tam thi . <
> hôm mai rũ quến nhau đi , <
> 150 . xui lòng nhân dục , nhiều khi lang loàn , <
> hoặc theo bên động bì nang , <
> thắm trêu hoa mẫu mơ màng gió xuân . <
> hoặc theo bên động tôn cân , <
> nhem thèm cho sãi về dân , bỏ chùa , <
> 155 . thêm bầy quỉ quái theo lùa , <
> nhóm non thập ác , tranh đua khuấy đời , <
> ngửa xem ngoài cửa sáng giăng , <
> 190 . thấy trên biển ngạch chữ rằng “ tam công ” . <
> bước vô trong miếu lạnh lùng , <
> thấy treo ba bức song song họa đồ . <
> nhân sư ngồi giữa xem đồ , <
> thấy ta han hỏi , dở hồ linh đan . <
> 195 . lấy ra thuốc đỏ hai hoàn , <
> cho về cứu trẻ khỏi cơn tai nàn . <
> ta nhân một thuở vội vàng , <
> gặp thầy chưa kịp hỏi han việc gì . <
> tiếc thay đã đến đan kỳ , <
> 200 . mùi thơm chưa dính chút chi vào mình . <
> tiều rằng : xin hỏi nhân huynh , <
> trước quen du sĩ , tính danh cũng tường ? <
> ngư rằng : kẻ sĩ du phương , <
> tên châu đạo dẫn , đem đường cho ta . <
> 205 . đang khi bối rối việc nhà , <
> nào rồi hỏi việc trải qua cùng chàng . <
> chỉ nghe đạo dẫn thở than , <
> rằng bầy lục tặc , biết toan lẽ nào ! <
> tiều rằng : lục tặc làm sao ? <
> 210 . xin phân sáu ấy , âm hao cho rành , <
> ngư rằng : tai mắt nhiều tinh , <
> tai tham tiếng nhạc , mắt giành sắc xinh . <
> mũi thời tham vị hương hinh , <
> miệng thời tham béo , ngọt , thanh , rượu , trà , <
> 215 . vóc thời muốn bận sô sa , <
> bụng thời muốn ở cửa nhà thếp son . <
> cho hay lục tặc ấy còn , <
> khiến con người tục lần mòn hư thân . <
> tiều rằng : nghe tiếng ngọc phân , <
> 220 . chạnh lòng muốn tách cõi trần chơi mây . <
> phải chi gặp đạo dẫn đây , <
> ta xin theo dấu , tìm thầy nhân sư . <
> ngư rằng : phược nguyện đem đi , <
> anh về sắm sửa lễ nghi sẵn sàng . <
> 225 . vả nay vừa tiết xuân quang , <
> hẹn năm ngày nhóm hành trang cho rồi <
> thê triền từ tạ , chân lui , <
> về nhà thấy vợ ngùi ngùi đau rên , <
> nhờ ơn nhạc mẫu ở bên , <
> 230 . dặn dò gửi vợ , lại lên họ bào . <
> thứ này hai họ nghĩa giao , <
> sắm đồ hành lý những bao , những hồ . <
> bao thời đựng cá tôm khô , <
> hồ thời đựng rượu , trường đồ thẳng xông , <
> 235 . trải qua bờ liễu , non tùng , <
> trời hiu hiu thổi gió đông đưa mình , <
> mặt nhìn trong tiết thanh minh , <
> u yên đất cũ , cảnh tình trêu ngươi , <
> trăm hoa nửa khóc nửa cười , <
> 240 . như tuồng xiêu lạc gặp người cố hương . <
> cỏ cây gie nhánh đón đường , <
> như tuồng níu hỏi đông hoàng ở đâu ? <
> bên non đá cụm cúi đầu , <
> như tuồng oan khúc , lạy cầu cứu sinh . <
> 245 . líu lo chim nói trên cành , <
> như tuồng kể mách tình hình dân đau . <
> gió tre hiu hắt theo sau , <
> như tuồng xúi dục đi mau tìm thầy . <
> dưới non suối chảy kêu ngầy , <
> 250 . như tuồng nhắn hỏi sự này bởi ai ? <
> hai người nhìn thấy than dài , <
> cho hay non nước nhiều loài trông xuân , <
> mưa sầu gió thảm biết chừng nào thanh ! <
> 255 . mảng xem cảnh cũ thương tình , <
> nào hay lạc nẻo lộ trình ải xưa . <
> cùng nhau ngơ ngẩn ngày trưa , <
> lại may gặp bạn cỡi lừa ngâm thơ . <
> hai người dừng gót đứng chờ , <
> <
> 260 . lắng nghe du sĩ lời thơ ngâm rằng : <
> trời đông sùi sụt gió mưa tây , <
> đau ốm lòng dân cậy có thầy , <
> phương cũ vua tôi gìn trước mắt , <
> mạng nay già trẽ gửi trong tay . <
> trận đồ tám quẻ còn non nước , <
> binh pháp năm mùi sẵn cỏ cây . <
> hỡi bạn y lâm ai muốn hỏi , <
> đò xưa bến cũ có ta đây .
Hồi 02