thái tử thì lên ngôi hoàng đế <
> tên hồng nhậm hậu duệ gia long <
> được phong là phước tuy công <
> niên hiệu tự đức nối dòng nguyễn vương <
> <
> hưởng ngai vàng tuổi đương mười chín <
> dáng mảnh người bản tính thư sinh <
> hiền lành nhân hậu chí tình <
> khiêm cung hiếu thuận thông minh hơn người <
> <
> đối với mẹ , là người hiếu thảo <
> việc nước nhà thường báo cho hay <
> chép riêng lời mẹ hằng ngày <
> quyển " từ huấn lục " trong tay xem dần <
> <
> các đại thần như phan thanh giản <
> nguyễn tri phương còn vẳng tiếng thơm <
> triều thần một dạ sắt son <
> hoàng diệu tuẫn tiết một lòng trung quân <
> <
> vua là người văn hay chữ tốt <
> để lại đời ngót một ngàn trang <
> khi vui xướng họa thơ văn <
> thức khuya dậy sớm siêng năng việc triều <
> <
> sức thì yếu việc nhiều không xuể <
> nên nhà vua chẳng thể đi xa <
> dân tình chỉ được nghe qua <
> còn như kinh lý quả là hiếm hoi <
> <
> sức khỏe ngài là điều bí ẩn <
> vợ thì nhiều mà vẫn không con <
> tuổi cao lực đã cạn mòn <
> lựa người nối nghiệp nuôi con em mình <
> <
> triều tự đức thịnh hành nho học <
> kẻ đương thời thích đọc từ chương <
> văn thơ câu nệ khoa trường <
> bế quan tỏa cảng ngày càng thoái lui <
> <
> xuống chiếu sai định thêm các ngạch <
> với văn bằng thì đặt như sau <
> thủ khoa , bảng nhãn đỗ đầu <
> thám hoa , hoàng giáp đứng sau loại này <
> <
> gọi tiến sĩ liền ngay sau đó <
> thêm cử nhân , chót đỗ tú tài ( 1847 , 1851 ) <
> đích thân vua chọn người hay <
> tấn phong quan trạng trong ngoài xướng danh <
> <
> vừa hoàn thành " đại nam hội điển " ( 1856 ) <
> ghi các điều chế , chiếu , biểu , nghi <
> các điều lệ định trường quy <
> chính danh mọi việc dễ bề an dân <
> <
> lập nhà thờ hiền thần , trung nghĩa ( 1857 ) <
> lại cho tìm hậu duệ các quan <
> thành , chất , văn duyệt hàm oan <
> nay cho con cháu chức hàm , tước quan <
> <
> hồi tây sơn có võ trường toản ( 1852 ) <
> một danh sư ở ẩn giữa đời <
> học trò lắm kẻ nên người <
> vua phong tố đức lập nơi để thờ <
> <
> mấy năm đầu triều vua tự đức <
> một vài nơi cướp giựt nổi lên <
> cao bằng thổ phỉ phía trên <
> nông dân làm loạn dưới miền hải dương <
> <
> ở mỹ lương có lê duy cự <
> được tôn làm soái chủ vùng này <
> quân sư bá quát dưới tay <
> chiêu quân chiếm lấy sơn tây bấy giờ <
> <
> cao bá quát nhà thơ lỗi lạc <
> người gia lâm , kinh bắc ngoại thành <
> " chu thần thi tập " nổi danh <
> nói lên được cái nhân sinh bấy giờ <
> <
> là quân sư cho lê duy cự <
> bị tuyên án xử tử chém treo <
> ghép vào tội phản hoàng triều <
> giúp quân phiến loạn làm điều tác oai <
> <
> sau biến cố dưới thời thiệu trị <
> vua tự đức nghiêm trị nhiều hơn <
> luật ra cấm đạo trong dân <
> với điều phân sáp giam cầm biết tay <
> <
> ba giám mục là dân nước pháp <
> bị triều đình xử phạt tận tình <
> bắt giam riêng biệt một nơi <
> rồi đem xử giảo từng người răn đe <
> <
> tin thảm sát bay về pháp quốc <
> nã phá luân lập tức ra quân <
> binh thuyền sửa soạn đưa sang <
> dọn đường xâm lược dần dần nước ta <
> <
> montigny cử qua thương thuyết <
> đến đại nam xin để bang giao <
> cửa hàn thuyền chiến theo vào <
> sứ thần của pháp dâng thư lên ngài <
> <
> vua từ chối truyền sai chuẩn bị <
> lập đồn lũy bố trí tuần tra <
> thần công đặt vịnh sơn trà <
> cửa hàn cửa thuận quân ta canh phòng <
> <
> tàu của pháp vào trong cửa thuận <
> đi lòng vòng do thám nước ta <
> có khi đến bải sơn trà <
> thường xuyên lảng vảng xa xa bên ngoài <
> <
> ở biên hòa cho người lên bộ <
> đến quảng bình neo lại điều nghiên <
> rồi qua nam định , thái bình <
> lên bờ khảo sát địa hình ra sao
Tự Đức hoàng đế (1847-1885)