đó là ngày , giữa năm mồng sáu <
> lên ngai vàng lễ hậu phát tang <
> cho anh và mẹ đàng hoàng <
> rước vào thế miếu lập đàn cầu siêu <
> <
> vua có nhiều thiên tư đặc biệt <
> là một người cương quyết thực tài <
> lại còn võ giỏi văn hay <
> làu thông kinh sử thuở nay mấy người <
> <
> ngự trên ngai tuổi đời muời tám <
> sửa nhân luân , quyết đoán mối giềng <
> đào biểu truy nghĩa tuyên dương <
> đắc ninh giết bỏ làm gương cho đời <
> <
> nay cho đổi là thời quang thuận <
> xuống chiếu truyền tha án tù nhân <
> xét xem chức tước bá quan <
> cấp cho ruộng đất để làm của riêng <
> <
> năm canh thìn sai quan lê liệt <
> đem quân đi tiễu triệt bồn man ( 1460 ) <
> dựng văn bia ở mục lăng <
> bắt làm hộ tịch , đe răn phản thần <
> <
> lệnh cho khắp các quan huyện phủ <
> phải ưu tiên khuyến nhủ nhân tâm <
> chăm lo cày cấy siêng năng <
> bỏ gốc theo ngọn khuyên dân không làm <
> <
> lệ thi hương vua ban định rõ ( 1462 ) <
> danh sách thi gạt bỏ những người <
> dù cho học giỏi , có tài <
> mà vô đạo đức cũng hoài bỏ đi <
> <
> lại định kỳ thi hương , thi hội <
> đệ nhất thời phải hỏi tứ thư <
> thứ hai : chiếu , chế , biểu từ <
> thứ ba : thơ , phú ; thứ tư : sách , bài <
> <
> về hành chánh , hỏi tay hiểu việc <
> chốn nha môn phải biết ký tên <
> hưu quan sáu chục trở lên <
> được về trí sĩ giữ nguyên tước hàm <
> <
> đổi sáu bộ ra làm sáu viện <
> mỗi viện đều riêng tuyển thượng thư <
> truyền cho làm việc đúng giờ ( 1462 ) <
> nhưng sau lại đổi y như xưa làm <
> <
> tháng hai năm quý mùi , thi hội <
> vua thân hành vấn hỏi thí sinh ( 1463 ) <
> tiến sĩ chọn được thế vinh <
> bắt loa truyền gọi xướng danh từng người <
> <
> trăm kẻ thi một người được đỗ <
> treo bảng vàng ngoài cửa đông hoa <
> ban ân ủy dụ thật là <
> vô cùng trân trọng vang xa dội gần <
> <
> năm giáp thân ( 1464 ) vua về cúng tế <
> ở sơn lăng theo lệ hằng năm <
> giải oan nguyễn trãi , chiếu rằng : <
> " bổ cho con nguyễn trãi chức đồng tri châu " <
> <
> vua nhớ đến công lao nguyễn trãi ( 1467 ) <
> cho phục hồi hết thảy thơ văn <
> đề cao giá trị tinh thần <
> phần nào chuộc lại lỗi lầm tiên vương <
> <
> sai người đi dò đường , dò bể ( 1490 ) <
> vẽ bản đồ hình thể quốc gia <
> định ra biên giới nước ta <
> ai lao , chiêm quốc thật là phân minh <
> <
> việc quân ngũ định thành quy chế ( 1467 ) <
> chia ra làm mỗi vệ như sau : <
> vệ thì : năm sở làm đầu <
> sở : hai chục đội được giao tuyển người <
> <
> quân số đội là hai mươi chẵn <
> luyện côn quyền , thương giản cho tinh <
> lúc nào đất nước thanh bình <
> cho về một nửa dân đinh cấy cày <
> <
> sai khuất đã ra tay đánh giặc ( 1467 ) <
> đến mã giang vây bắt đạo đồng <
> tiễu trừ ở sách man nhung <
> dẹp tan giặc cỏ yên lòng nhân dân <
> <
> với quần thần , vua ban sắc dụ <
> thường hay dùng điển cũ , ý xưa <
> răn người bất nghĩa a dua <
> lời trong sắc dụ nghe như văn tài <
> <
> nguyễn bá ký là tay học sĩ <
> chê vua không chú ý sử kinh <
> không theo lối học thực hành <
> phù hoa sáo điển thiếu phần cách tân <
> <
> vua tự xưng tao đàn nguyên soái <
> hăm tám người lập hội làm thơ <
> đa phần bài xướng của vua <
> các quan họa lại ngợi ca hết lời <
> <
> vua lại sai sĩ liên phụng chỉ <
> viết " đại việt sử ký toàn thư " <
> phu tiên năm hợi bấy giờ <
> hơn hai niên kỷ đến chừ mới xong ( 1479 ) <
> <
> truyền lễ , cử , nhuận , trung , đình bảo <
> biên tập xong chính sự quốc triều <
> viết từ thái tổ tiếp theo <
> soạn thành trăm quyển chia nhiều bộ môn <
> <
> các sử quan vâng theo chiếu chỉ <
> cố cho xong bất kể đêm ngày <
> " thiên nam dư hạ tập " này <
> công trình biên soạn đến nay hoàn thành ( 1483 ) <
> <
> lại sai chép " thân chinh ký sự " <
> ghi rõ ràng lịch sử đánh chiêm <
> ai lao cũng đã dẹp yên <
> viết thành một quyển để riêng bấy giờ <
> <
> luật hồng đức trong " dư hạ tập " <
> là biểu trưng luật pháp quốc gia <
> hình quan theo đó mà tra <
> những điều luật định thật là phân minh <
> <
> vua ví mình ngang danh đỗ phủ ( 1496 ) <
> thường huênh hoang giữa chỗ triều đình <
> tao đàn nguyên soái xưng danh <
> thơ văn khẩu khí chỉ dành hạng trung <
> <
> lê thánh tông có chừng vài quyển <
> đại khái là " quỳnh uyển cửu ca " <
> " cổ kim bách vịnh " thi ca <
> " xuân vân " , " kim cổ " , " anh hoa " thơ đường <
> <
> về ngoại giao lựa phương khôn khéo <
> nước chiêm thành chọn mẹo cầu phong <
> nhã lan không dám hai lòng <
> bồn , sơn man cũng phục tùng nước ta <
> <
> với nhà minh thì ta giữ đúng <
> cứ ba năm triều cống một lần <
> chọn đi những vị sứ thần <
> có tài ứng đối ngoại nhân phải gờm <
> <
> viết cảo thơm " bình chiêm sách lược " ( 1471 ) <
> mười mấy điều phát trước trong doanh <
> tháng năm tân mão đánh thành ( 1471 ) <
> chà bàn bắt sống tù binh mấy ngàn <
> <
> băm tám năm tư thành nối nghiệp <
> được tôn xưng hoàng đế thánh tông <
> một người nổi tiếng hiếu trung <
> có tài văn học , tinh thông lắm điều <
> <
> trong đời vua có nhiều trước tác <
> định luật hình cùng các việc binh <
> xây thêm đền điện , cung đình <
> sửa sang chính sự cho thành nếp hơn <
> <
> đạo làm con , một lòng hiếu thảo ( 1496 ) <
> khi mẹ đau dâng cháo , hầu cơm <
> ngày đêm bên cạnh chăm nom <
> đến khi mẹ chết tự làm ma chay <
> <
> viết bút thỏ một bài tự thuật : <
> " ngũ thập niên hoa thất xích khu <
> cương trường như thiết khước thành nhu <
> phong xuy song ngoại hoàng hoa tạ <
> lộ ấp đình tiền lục liễu tồ <
> bích hán vọng tùng vân diểu diểu <
> hoàng lương mộng tỉnh dạ du du <
> bồng lai sơn thượng âm dung đoạn <
> băng ngọc u hồn nhập mộng vô ? " <
> ngoài trời rắc mấy hạt mưa <
> giấc thiên thu đã vỗ ru đêm dài <
> <
> " năm chục hoa niên bảy thước thân <
> lòng như sắc cứng bỗng mềm dần <
> gió lay khô héo hoa bên cửa <
> sương dãi gầy mòn liễu trước sân <
> trời biển xa trông mây thăm thẳm <
> kê vàng tỉnh giấc dạ bâng khuâng <
> khuất lời cách mặt non bồng vắng <
> băng ngọc du hồn nhập mộng chăng ? " <
> <
> vua đứng ra , tự mình tẩm liệm <
> thay áo quần cho đến rửa chân <
> bỏ vào miệng mẹ kim ngân <
> cầu xin cho mẹ siêu thần cõi tiên <
> <
> lê thánh tông người hiền hiếm có <
> lúc làm vua uy vũ anh minh <
> giữ yên trăm họ thái bình <
> xiển dương văn hóa , luật hình sửa sang
Lê Thánh Tông hoàng đế (1460-1497)