tiều rằng : người mới đẻ rồi , <
> trong mình khí huyết hư đồi biết bao . <
> 2465 . phép y điều lý dường nào , <
> chứng cùng mạch lý xin trao cho nhờ . <
> môn rằng : sản hậu một khoa , <
> chứng nào thuốc nấy sách đà luận riêng . <
> ta nghe tâm pháp thầy truyền , <
> 2470 . bệnh người sản hậu có nguyên ba điều . <
> một là máu trống lửa diêu ( dao ) <
> gây trong nóng táo , chứng nhiều cuồng kinh , <
> một là bại huyết vọng hành , <
> bụng đau đầu nhức , rêm mình tay chân . <
> 2475 . một là ăn uống quá chừng , <
> gây nên mửa ỉa , trên ngưng , giữa đầy . <
> lại nghe sản hậu bệnh gay , <
> ba xung , ba cáp , chứng này nguy hung . <
> xung là bại huyết làm hung , <
> 2480 . xung tâm , xung phế với xung vị tào . <
> cấp là mới đẻ hơi hao , <
> hoặc thổ , hoặc tả , hoặc trào buồn hôi . <
> tổ xưa dùng thuốc đẻ rồi , <
> có ba lời cấm , người ôi ghi lòng . <
> 2485 . cấm thang phật thủ chớ dùng , <
> bởi vì trong có vị xuyên khung chẳng lành . <
> xuyên khung tán khí đã đành , <
> lại hay phát hãn , trong mình hư thêm . <
> cấm thang tứ vật phương kèm , <
> 2490 . địa hoàng , thược dược chẳng hiềm dụng sinh . <
> địa hoàng sống lạnh máu kinh , <
> ngặt thời phải dụng , chín mình chế đi , <
> đẻ sau khí huyết đang suy , <
> thược dược chua lạnh , dùng thì tửu sao . <
> 2495 . cấm dùng thang tiểu sài hồ , <
> hoàng cầm tính mát , ngăn hồ huyết đi . <
> cho hay bệnh sản nhiều nguy , <
> mấy lời kinh huấn chủ trì chớ quên . <
> đẻ rồi phát hãn chẳng nên , <
> 2500 . chẳng nên làm hạ , chẳng nên lợi tiền ( tiện ) , <
> mấy mùi tính dược chẳng hiền , <
> chớ cho phạm vị , phạm miền tam tiêu . <
> ví dù biểu chứng thấy nhiều , <
> đều làm giả tượng , rất nhiều trong hư . <
> 2505 . xưa nay biết mấy tiên sư , <
> trị khoa sản hậu rõ từ đan khê . <
> đan khê chu tử ròng nghề , <
> đẻ sau khá bổ , chủ về máu hơi . <
> gốc làm khá bổ máu hơi , <
> 2510 . dù nhiều chứng tạp , đều nơi ngon ngành . <
> gốc bền thời ngọn cũng xanh <
> so cùng bá thuật khác tình thiên uyên , <
> có lời mạch quyết xưa truyền , <
> coi người sản hậu thấy duyên mất còn : <
> <
> chẩn sản hậu mạch quyết <
> ( phép xem mạch đàn bà sau khi sinh ) <
> dịch nghĩa : <
> mới sinh , mạch hoạt , hoãn là tốt , <
> thực , đại , huyền , cấp chết tới nơi , <
> nếu được trầm , tiểu thì cũng tốt , <
> còn như lao , khẩn , mạng thôi rồi . <
> thốn khẩu : sáu nhanh không đều , chết , <
> trầm , tế sát xương thì sống thôi . <
> xét các mạch ấy , ghi cho rõ , <
> khắc cốt ghi tâm nhớ suốt đời .
Hồi 34