năm kỷ tỵ ( 1329 ) , hiến tông lên thế <
> thay cha mình hoàng đế minh tông <
> hoc rành nảy mực cầm cân <
> xiển dương đất nước cho dân , cho người <
> <
> vua lên ngôi mới vừa mười tuổi <
> và băng hà ở tuổi hăm ba <
> ngự chầu việc nước có cha <
> điều hành chính sự nước nhà giùm con <
> <
> ở dưới đời hiến tông hoàng đế <
> có mấy điều đáng kể như sau : <
> một là đi đánh ai lao <
> hai lần xung trận , và thua một lần ( 1334 ) <
> <
> chỉ huy quân , nhữ hài đốc tướng ( 1335 ) <
> bị phục binh hai hướng giáp công <
> tiết la , giặc ém bên sông <
> nhữ hài bị nhử lọt vòng bao vây <
> <
> khi giao chiến nhữ hài chết đuối <
> đó nhằm năm ất hợi đầu thu ( 1335 ) <
> quân ta trận đó thua to <
> năm sau rút hết trở về kinh sư <
> <
> đỗ thiên hư xin theo đánh địch <
> lâm bệnh nặng bị chết giữa đường <
> thượng hoàng làm lấy tiếc thương <
> sắc cho dùng nhạc thái thường nghi tang ( 1335 ) <
> <
> cho lập kho dùng sàn chứa thóc ( 1337 ) <
> phòng đói nghèo chẩn cấp cho dân <
> lại sai xét xử việc quân <
> thải hồi những kẻ sâu dân , biếng làm ( 1337 ) <
> <
> trần nhật duật thọ gần bảy bảy ( 1330 ) <
> được tin dùng trải bốn đời vua <
> một người nổi tiếng giao du <
> với người ngoại quốc bấy giờ ít ai <
> <
> làm tể tướng vua sai tiếp khách <
> tiếng nước ngoài kiến trác với nhau <
> ngũ cung , biến tấu đôi câu <
> thi , thư , vũ nhạc dạy đào uốn tay <
> <
> ông cũng người hiền tài đức hạnh <
> chưa bao giờ thấy đánh gia nô <
> lại đem đức hiếu nhân từ <
> trước răn kẻ dưới dặn dò quan binh <
> <
> trần khánh dư đã từng phó tướng <
> cũng lìa đời vào khoảng cuối thu ( 1339 ) <
> là năm lịch đổi theo vua <
> lung linh khảo nghiệm định giờ chẳng sai <
> <
> vua khen dư có tài trí lược <
> nhưng là người không có nhân tâm <
> dám cùng công chúa thông dâm ( 1282 ) <
> đầu cơ tích trữ , tham lam quá chừng ( 1287 ) <
> <
> ông từng nói : " chim ưng là tướng <
> vịt là dân chả đáng bận tâm <
> nuôi vịt là để chim ăn <
> có gì lạ lạ mà bàn tới lui ! " <
> <
> vua giận lắm tước ngay chức tước <
> đuổi về nhà làm đứa bán than <
> nhân lúc thuyền ngự đi ngang <
> vua thương cảnh ấy cho làm việc quân ( 1282 )
Trần Hiến Tông hoàng đế (1329-1341)