năm mậu tuất truyền đi các lộ ( 1418 ) <
> rằng lam sơn lê lợi dấy binh <
> muôn người nhất loạt tôn vinh <
> đưa làm chủ tướng " diệt minh " báo thù <
> <
> ơ dưới cờ , anh hùng hào kiệt <
> cùng một lòng thề quyết đánh tan <
> lũ quân xâm lược hung tàn <
> giành nền độc lập giang sơn của mình <
> <
> kể từ đó dồn binh tích thảo <
> gởi truyền đơn bá cáo khắp nơi <
> anh hùng hội tại lũng nhai ( 1419 ) <
> chung lòng giết lũ giặc trời cứu dân <
> <
> trận đầu tiên dàn quân lạc thủy <
> đánh mã kỳ như thể chẻ tre <
> quân lương khí giới thu về <
> ba ngàn xác giặc đầu lìa khỏi thân <
> <
> tên lý bân đem quân lùng sục ( 1418 ) <
> bị vương cho mai phục dọc đường <
> bắn tên , giặc chết , vô vàn <
> hoảng hồn vội rút binh lương chạy về <
> <
> giặc kiệt quệ khó bề chống đỡ <
> dân thừa cơ từ đó nổi lên <
> cùng nhau tiến đánh ngày đêm <
> thượng thư hoàng phúc phải xin hồi triều ( 1420 ) <
> <
> giặc đóng đâu , dân theo ở đấy <
> như tàng hình , lúc thấy lúc không <
> hở ra , giặc bị tấn công <
> tham mưu trần trí buộc lòng rút lui ( 1421 ) <
> <
> người ai lao , quân vài ba vạn ( 1421 ) <
> cùng trăm voi giả dạng theo ta <
> vào trong doanh trại chung nhà <
> nửa đêm bất ý nổ ra phá thành <
> <
> vua đích thân chỉ huy cự chiến <
> giữa trận tiền vung kiếm dẹp tan <
> ai lao sợ quá chạy luôn <
> quân ta đuổi đến lưu sơn mới về <
> <
> năm nhâm dần ( 1422 ) nhằm khi tháng chạp <
> người ai lao hẹn gặp quân minh <
> hợp tung làm thế liên minh <
> đông tây giáp lại quyết tình diệt ta <
> <
> vua xuống lệnh xông ra đánh mạnh <
> cho tiến quân một cánh mở đường <
> hậu quân rút khỏi chiến trường <
> rồi quay bọc hậu tìm phương đánh vào <
> <
> quân ai lao không ngờ phản kích <
> viện binh giặc nằm tít ngoài xa <
> mã kỳ , trần trí xin ta <
> tạm thời đình chiến vờ qua lúc này <
> <
> núi chí linh đồn xây lán dựng <
> hai tháng trời gần cạn quân lương <
> giết voi và ngựa đỡ lòng ( 1422 ) <
> mà quân kháng chiến vẫn không nản lòng <
> <
> rồi dùng voi tấn công đột ngột <
> đánh đa căng , nhữ hốt thoát thân ( 1424 ) <
> nhà minh sai trả lê trăn <
> xin ta ngừng chiến rút quân , trá hàng <
> <
> tướng lam sơn : lê hào , lê lĩnh <
> với đội hình quân lính ngàn tên <
> nhằm khi lê thạch xông lên <
> chẳng may lọt hố chông ghim vào người <
> <
> bảo lê ngân , vua sai lê liệt <
> đường tắt đi vây xiết đỗ gia <
> phục binh bồ ải quân ta ( 1424 ) <
> dưới quyền lê sát đánh ba hôm liền <
> <
> lấy thêm quân vua truyền vây hãm ( 1425 ) <
> thành nghệ an cùng quẫn lâu nay <
> tướng giặc trần trí khoanh tay <
> bèn cho đóng kín đợi ngày viện binh <
> <
> vây tân bình giao cho lê nỗ ( 1425 ) <
> cùng trần nảo đánh tới hóa châu <
> vùng đất thuận hóa đã lâu <
> dưới ách thống trị , nay vào tay ta <
> <
> cho chia quân làm ba mũi nhọn ( 1426 ) <
> hai đạo dùng giữ chốn biên cương <
> chặn binh lưỡng quảng tiến sang <
> khởi đầu bắc tiến quyết dành lại dân <
> <
> giặc ở thành đông quan nao núng <
> tướng lý an , phương chính chạy về <
> bàn cùng trần trí rút đi <
> tây đô khốn đốn coi bề nguy nan <
> <
> để giải vây mấy làng phụ cận <
> quanh đông quan giặc vẫn cầm chân <
> nghĩa quân vây xiết lại dần <
> giết sâm và đại ở gần cầu nhân <
> <
> quân viện binh của vương an lão <
> bị lê khả áp đảo tơi bời <
> giết đi hơn một nghìn người <
> tàn quân còn lại chạy dài qua sông <
> <
> vào mùa đông trong năm bính ngọ ( 1426 ) <
> vua nhà minh cho cử vương thông <
> ngã vân nam , thẳng đến sông <
> thêm quân ba vạn đi cùng mã anh <
> <
> sông yên nguyệt vây quanh quân giặc <
> giết trần hiệp đón bắt vương thông <
> giặc minh chết đuối đầy dòng <
> chém tên lý lượng bắt chừng vạn tên <
> <
> cho tiến lên đuổi theo phương chính <
> bọn mã kỳ cố tránh thoát đi <
> ta thu quân khí bộn bề <
> vương thông thoát dược chạy về đông quan <
> <
> bình dịnh vương chọn nơi phù liệt <
> đặt bản doanh trực tiếp chỉ huy <
> đông đô bốn đạo phân đi <
> đặt quan văn võ dễ bề điều quân <
> <
> vương tìm được họ trần tên cảo <
> lập làm vua bố cáo trong dân <
> triện ghi danh tính rõ ràng <
> hiệu là thiên khánh ngang hàng đế vương <
> <
> giặc bị vây lâm đường khốn quẩn <
> ơ nhiều nơi chúng dẫn ra hàng <
> vương thông mong được bảo toàn <
> sai đưa thư đến tính toan nghị hòa <
> <
> vua bằng lòng ban ra quân lệnh <
> cho từng đoàn binh lính người minh <
> mau mau tập hợp về dinh <
> giải trừ vũ khí yên kinh cho về <
> <
> vương thông nghe lời tên phản quốc ( 1426 ) <
> nên đem lòng ngờ vực quân ta <
> đắp thêm thành lũy để mà <
> đợi binh tiếp viện sẽ qua cứu mình <
> <
> giận giặc minh đã không thành thật <
> lại sai người bí mật mang thư <
> xin binh cứu viện bây giờ <
> nên vua quyết định đánh cho tan hàng <
> <
> bản doanh nơi đông quan đối mặt <
> địch và ta chỉ cách sông lô <
> truyền cho nguyễn trãi đại phu <
> dự bàn việc thảo một tờ chiêu an <
> <
> giặc nhiều nơi ra hàng đồng loạt <
> tướng nhà minh hoảng hốt vô cùng <
> lấy thị cầu , chiếm tam giang <
> diễn châu cùng với nghệ an quy hàng <
> <
> an viễn hầu liễu thăng xuất trận ( 1427 ) <
> đem theo cùng mười vạn quân binh <
> tham tướng bảo định , lương minh <
> đô đốc thôi tụ cùng mình kéo sang <
> <
> tướng chinh nam quốc công mộc thạnh <
> năm vạn quân một cánh tiến qua <
> đánh vào cửa ải lê hoa <
> dừng chân nghe ngóng lấy đà tấn công <
> <
> còn liễu thăng vượt vòng pha lũy <
> quân lê lựu lùi giữ ải lưu <
> kế sách ta đã lập mưu <
> chỉ vài ba trận giả đò thua to <
> <
> liễu thăng cho đại quân đánh thốc <
> lọt vào vòng mai phục của ta <
> bốn bên pháo lệnh nổ ra <
> quân minh tháo chạy kêu la rần trời <
> <
> chém liễu thăng ở đồi yên ngựa ( 1427 ) <
> đem bêu đầu trước giữa ba quân <
> lương minh , lý khánh lùi dần <
> cuối cùng tử trận ở gần chí linh <
> <
> ngày mười lăm , quân minh đại bại ( 1427 ) <
> trói hoàng phúc , thôi tụ dẫn đi <
> ta thu ấn bạc , châu phê <
> hổ phù chiến khí đem về đông quan <
> <
> ở vân nam , tướng già mộc thạnh <
> thấy rùng mình trước cảnh liễu thăng <
> vội vàng bỏ cả ba quân <
> một mình một ngựa chạy băng trốn về <
> <
> ở đông quan giặc nghe đại bại <
> vội vàng đem dâng sớ xin hòa <
> tức tốc sai sứ mang qua <
> xin vua mở lượng hải hà tha cho <
> <
> vua xuống lệnh trả tù về trước <
> cấp bạc tiền , gạo nước , quân lương <
> cho thuyền , cấp ngựa sẵn sàng <
> lấy điều nhân nghĩa dạy quân giặc tàu <
> <
> cho phương chính bắt đầu về trước ( 1427 ) <
> còn mã kỳ thì được theo sau <
> hoàng phúc , sơn thọ lao xao <
> xốc xếch quần áo dắt nhau trở về <
> <
> trước khi đi , đến nơi lạy tạ <
> bình định vương trước cửa hành dinh <
> vua ta khuyên nhủ giặc minh <
> từ đây , đừng dại chiến tranh với nguời <
> <
> bậc quân tử ở đời hiếm có <
> vua và thông luận cổ suy kim <
> trước thù , nay lại hàn huyên <
> cùng nhau giải mối thù hiềm từ lâu <
> <
> uống cạn bầu , chuyện trò tới sáng <
> nghĩa hiếu hòa chuyện vãn với nhau <
> vua sai đem rượu , đưa trâu <
> khôn ngoan đáng bậc ngoại giao tuyệt vời <
> <
> năm mậu thân , lên ngôi hoàng đế ( 1428 ) <
> dời đô về ở phía đông kinh <
> thuận thiên niên hiệu chính danh <
> đặt tên đại việt , sử xanh muôn đời <
> <
> vua cùng người nghị bàn việc nước <
> luận tội công cho được phân minh ( 1429 ) <
> lại sai nguyễn trãi dâng lên <
> " bình ngô đại cáo " để truyền trong dân ( 1428 ) <
> <
> bản tuyên ngôn được rao khắp nước <
> cho thần dân biết được ý vua <
> nước nhà độc lập bấy giờ <
> thái bình thịnh trị cơ đồ phục hưng <
> <
> trong tận cùng trái tim vua nói : <
> ( lược dẫn bình ngô đại cáo ) <
> <
> xuống chiếu sai biểu dương sĩ tử <
> khuyến khích dân tiến cử nhân tài ( 1429 ) <
> lắng nghe can gián của người <
> lúc bàn việc nước dẫn lời thánh nhân <
> <
> với thuộc cấp định công phong tước <
> chia ba bậc , phẩm trật rõ ràng <
> kê khai tài sản cá nhân <
> sổ điền , sổ bộ , chia ban mà làm ( 1430 ) <
> <
> vua xuống chiếu truyền quan văn võ <
> họp bàn về quy củ bạc tiền ( 1431 ) <
> không vì ưa thích ý riêng <
> mà đem áp đặt lấy quyền bắt dân <
> <
> sai giết hết những quân phản nghịch <
> giúp giặc làm những việc ác ôn <
> đã không sửa lại lỗi lầm <
> tụ bè kết đảng ngấm ngầm âm mưu <
> <
> sai tịch thu gia tư những kẻ <
> làm lắm điều quốc tệ gia vong <
> như là nhữ hốt , văn phong <
> như tên sùng , lễ , tên trung , tên tồn <
> <
> vua giết oan quan phạm văn xảo ( 1430 ) <
> cũng như là trần cảo trước đây ( 1428 ) <
> cũng như nguyên hãn sau này <
> vì nghi bội phản giết ngay mấy người <
> <
> giết tư mã lê lai vì cậy ( 1427 ) <
> có chiến công nói bậy khinh nhờn <
> tịch thu tiền của gia trang <
> chém ngay những kẻ bán buôn trữ hàng <
> <
> vua làm sách " lam sơn thực lục " <
> chép lịch triều từ lúc khởi binh <
> viết lên sự nghiệp kháng minh <
> ghi công chiến sĩ vô danh muôn đời <
> <
> vua lại sai xây cung vạn thọ ( 1428 ) <
> chế tạo thêm chiến cụ , thuyền bè <
> đúc tiền , biểu chế phục nghi <
> định ra ấn tín , quốc huy rõ ràng <
> <
> năm quý sửu thượng tuần tháng tám ( 1433 ) <
> vua băng hà chính tẩm đông kinh <
> là người áo vải xuất chinh <
> mười năm ròng rã kháng minh phục thù <
> <
> khi cõi bờ không còn bóng giặc <
> ngài chăm lo việc nước việc dân <
> chỉnh tu luật pháp dần dần <
> mở mang trường học gương chân thánh hiền ( 1428 ) <
> <
> ngoài chống giặc , trong yên vận nước <
> chuyện áo cơm lo trước cho dân <
> lam sơn thực lục tự thân <
> viết lên quan điểm trị dân rõ ràng
Lê Thái Tổ hoàng đế (1428-1433)