1395 . lần lần đàn hát đó đây , <
> mùa xuân hết chín mươi ngày như chơi . <
> nắng lên đã chói quê người , <
> tiền sen đã đúc xanh tươi mặt hồ , <
> nghe đồn sắp đến kinh đô , <
> 1400 . ngũ nương lòng những nửa lo nửa mừng . <
> phần lo duyên phận nửa chừng , <
> tay nâng chén muối , đĩa gừng nhớ quên ? <
> phần mừng mai mốt trạng nguyên <
> tha hương gặp gỡ vợ hiền thủy chung , <
> 1405 . bấy lâu cách mặt xa lòng , <
> mẹ cha đã khuất mà chồng chẳng hay . <
> chàng nên danh phận dường này , <
> mồ hai thân đã mọc đầy cỏ xanh . <
> biết bao công đức sanh thành , <
> 1410 . làm con phải nhớ lấy tình mẹ cha . <
> trống chiêng rộn rã nẻo xa , <
> dường như ở đó người ta hội chùa . <
> ngũ nương thân thể mỏi rừ , <
> lòng sương từ sáng đến giờ chưa ăn . <
> 1415 . tìm đường cố gắng dừng chân , <
> rẽ vào đàn hát qua lần lấy no , <
> đến nơi quã thực hội chùa , <
> thiện nam tín nữ đông như kiến đàn . <
> ngũ nương cất nhẹ tiếng vàng , <
> 1420 . dạo lên một khúc đoạn tràng quen tay . <
> tiếng đàn đậm nhạt mây bay , <
> nhặt thưa gió quyện vơi đầy triều âm . <
> bỗng không vò võ cung hằng , <
> bỗng không nổi sóng đất bằng cung ngô . <
> 1425 . bỗng không cát trắng đất hồ , <
> bỗng không nước đục đôi bờ sông ngân , <
> như xa thôi lại như gần , <
> cao dần lại thấp , thấp dần lại cao . <
> <
> hát rằng : “ chín chữ cù lao , <
> 1430 . làm con phải trả thế nào hỡi ai ! <
> con nuôi cha mẹ kể ngày , <
> mà công cha mẹ xem tày bể non . <
> thiếp tôi mười sáu tuổi son , <
> vợ chồng sum họp mới tròn hai trăng . <
> 1435 . chồng tôi ứng thí tràng an , <
> sớm trông chiều ngóng đã tàn thu đông , <
> phận nuôi cha mẹ thay chồng , <
> dám đâu quỳ hoắc héo lòng hôm mai . <
> đỗ xanh mọc kín bãi rồi , <
> 1440 . một năm đằng đẵng chồng tôi không về . <
> một mình cày mướn may thuê , <
> gặp năm kém đói giữa khi thanh bần . <
> lấy gì phụng dưỡng hai thân , <
> mẹ cha lại bỏ cõi trần mà đi . <
> 1445 . đem lòng tử biệt sinh ly , <
> mồ công cố đắp quản gì một thân . <
> một tờ tranh một cây đàn . <
> đi hành khất tới tràng an tìm chồng . <
> biết rằng có gặp nhau không . <
> 1450 . biết rằng gặp có một lòng như xưa . <
> thôi thì thân gái hạt mưa <
> vũng lầy giống ngọt cũng chừ người ta . <
> nửa năm bỏ cửa bỏ nhà , <
> nằm gai nếm mật đường xa dặm dài . <
> 1455 . lòng này than thở cùng ai , <
> chàng ơi ! sao chẳng đoái hoài quê hương ? <
> hay gì lưu lại bốn phương , <
> nhớ câu “ phụ mẫu tại đường ” hay quên ? <
> hay là bầu rượu lắm men , <
> 1460 . mảng vui quên hết lời em dặn dò . <
> dù chàng phú quí kinh đô , <
> mà hai thân đã yên mồ từ lâu . <
> vậy thì chín chữ cù lao , <
> chàng ơi ! trả đến kiếp nào cho xong ? ” <
> <
> 1465 . tay run giọng yếu não nùng . <
> người nghe ai cũng chạnh lòng rơi châu . <
> còn đương giọng ướt tỏ sầu , <
> trống cờ rộn rã từ đâu tiến vào , <
> mọi người nhốn nhác xôn xao , <
> 1470 . giạt ra nhường lối võng đào kiệu hoa . <
> vợ chồng quan trạng tân khoa . <
> hiệu còi dồn bước , tiếng loa dọn đường . <
> ngũ nương đứng nép bên đường , <
> trông lên thật đã rõ ràng , than ôi ! <
> 1475 . xa nhau mới một năm trời , <
> người ngồi trên kiệu phải người đâu xa . <
> người ngồi trên kiệu trông ra , <
> giật mình nhận thấy để mà quay đi . <
> vòng sau quay kín nữ tì , <
> 1480 . san hô cẩn bánh , lưu ly buông mành . <
> ngũ nương ngờ cả mắt mình , <
> hỏi người bên cạnh xem tình thực hư . <
> người rằng : “ con rễ thái sư , <
> vợ chồng ý hẳn vào chùa hành hương . ” <
> 1485 . nàng rằng : “ tôi kẻ viễn phương . <
> xin cho được biết tỏ tường họ tên . ” <
> người rằng : “ đệ nhất uy quyền , <
> ông này vừa đỗ trạng nguyên năm rồi , <
> chính tên là thái bá giai , <
> 1490 . rể quan thừa tướng ai mà không hay ! ” <
> ngũ nương nghe hết lời này . <
> ruột gan thắt quặn , mặt mày tối tăm . <
> thôi , thôi , thôi chẳng còn nhầm , <
> đứng đây nào có phải nằm chiêm bao ? <
> <
> 1495 . bây giờ chức trọng quyền cao , <
> vợ con thừa tướng ai nào nhớ ai ? <
> hỡi ơi ! được cá quên chài <
> được cây quên búa , được người quên ta , <
> được rày quên mẹ , quên cha , <
> 1500 . đến như phụ mẫu nữa là phu thê . <
> khi xưa nói nói , thề thề , <
> bây giờ bẻ khóa trao chìa cho ai . <
> duyên mình đến thế thì thôi , <
> cam thân nghèo khổ mặc người giàu sang . <
> 1505 . nhất tâm bỏ ngãi quên vàng , <
> công hầu khanh tướng cũng bằng vất đi . <
> đã lầm một chữ vu quy , <
> thân này thôi dám bận gì đến ai ? <
> uổng đời quần vải thoa gai ? <
> 1510 . qua đường hờ hững con người ăn xin . <
> nàng bèn cắn ngón tay tiên , <
> giở tranh cha mẹ viết lên vài dòng . <
> “ tôi ngũ nương họ triệu , <
> quê ở quận trần lưu . <
> 1515 . vợ chồng hai tháng mới cùng nhau <
> nam bắc đôi nơi đã cách rẽ , <
> phận là gái vì chồng nuôi bố mẹ , <
> nhà thì nghèo nhiều nỗi đáng thương tâm , <
> khi dưỡng sinh ăn cám để nhường cơm , <
> 1520 . lúc tống tử lo ma mà cắt tóc , <
> lòng thiếu phụ tơ vò chín khúc , <
> mồ công cô tay đắp hai ngôi . <
> tỳ bà ai oán vì ai . <
> nước non lặn lội xa khơi tìm chồng . ” <
> 1525 . nàng tìm đến chốn trai phòng , <
> đưa tranh quỳ lạy sư ông cậy lời . <
> từ bi người hãy vì tôi , <
> dâng tranh này tới mặt người trạng nguyên . <
> dù ngài có hỏi căn duyên , <
> 1530 . xin sư đừng có nói thêm lời nào . <
> <
> trường an xe ngựa xôn xao , <
> phơi đầy gấm vóc , chất cao bạc vàng . <
> vui rực rỡ , sướng huy hoàng , <
> cái giàu vô tận , cái sang vô cùng . <
> 1535 . bỏ quên đây cái thủy chung , <
> bỏ quên đây một tấm lòng bơ vơ . <
> <
> nàng đi trong bóng chiều mờ , <
> nàng đi trong tiếng chuông chùa ngân nga . <
> nàng đi với chiếc tỳ bà , <
> 1540 . nước non thôi hết ai là tri âm . <
> nàng đi từng bước âm thầm , <
> đầu xanh tóc ngắn áo chàm màu tang . <
> nàng đi hạc nội mây ngàn , <
> bóng đêm vùi lấp bóng nàng rồi thôi . <
> <
> 1545 . chập chờn ánh lửa ma trơi , <
> từ nay thực có một người bị quên . <
> sang sông trót lỡ chuyến thuyền , <
> tiếng tỳ bà có nổi lên lần nào ! <
> hay là huyền tuyệt diệu cao , <
> 1550 . nghìn thu chẳng để lọt vào giai nhân . <
> từ khi lạc với cây đàn , <
> 1552 . chẳng ai còn thấy bóng nàng ngũ nương .
Ngũ nương gặp Thái sinh rồi bỏ đi