đêm ba mươi tết <
> tối bưng mắt người <
> con sông gián thủy <
> buồn lặng lờ trôi . <
> tướng phan văn lân <
> dẫn vài trăm lính <
> người giắt đoản đao <
> vượt qua sông lạnh . <
> cái đồn gián khẩu <
> đứng đó im lìm <
> bỗng nhiên lửa cháy <
> ba bề bốn bên . <
> bọn lính cần vương <
> nhìn nhau ngơ ngác <
> quân xuống từ trời <
> hay chui từ đất ? <
> đoản đao sáng quắc <
> lửa lòe trong đêm <
> bọn giặc ríu chân <
> xô nhau mà chạy <
> quân ta bọc lại <
> giết sạch cả đồn . <
> cả toán quân thanh do thám <
> bị bắt không sót một tên <
> bịt tai mắt tôn sỹ nghị <
> y vẫn nhởn nhơ ngày đêm . <
> rượu nồng say tít cung mây <
> tiệc tùng mấy tuần chưa vãn <
> đêm trống đổi canh trễ tràng <
> ngày đi chơi xuân bình thản . <
> tôn tặc bên đèn thuốc phiện <
> đùa cùng mấy đứa hầu non <
> đôi mắt ánh lên tàn bạo : <
> " an nam ngọn cỏ không còn ! " <
> <
> thám tử xanh mắt về trình : <
> " tây sơn dừng đất tam điệp ! " <
> nghị cười : " cái bọn chó dê <
> ta trói lúc nào chẳng được ! " <
> lính tráng kéo đàn ra phố <
> được lời như cởi tấm lòng <
> cướp giật , bắt người , chém giết <
> tiếng khóc dậy trời thăng long . <
> tướng soái tiệc tùng thâu đêm <
> bò , dê nhốt đầy doanh trại <
> rượu nồng đã ngấm , càng say <
> đã say , say rồi , say mãi ... <
> nhân dân bắc hà đói khổ <
> ngày húp cháo loãng cầm hơi <
> nhưng lòng phập phồng trông ngóng <
> chờ cơn bão lớn đổi đời . <
> <
> mồng ba tháng giêng <
> mưa xuân rắc bụi <
> ta vây hạ hồi <
> kín bưng mọi lối . <
> giặc vẫn ngủ say như chết <
> bỗng nhiên choàng dậy kinh hoàng <
> thấy lửa sáng trưng doanh trại <
> nghe tiếng hịch truyền ran ran . <
> tướng ngô văn sở đốc quân <
> vòng vây bốn bề khép chặt <
> mấy nghìn tráng sỹ oai phong <
> gươm sáng tuốt trần lẫm liệt <
> trông như thiên binh , thần tướng <
> lũ giặc rụng rời tay chân <
> hồn vía bay về tàu cả <
> tướng chạy vòng quanh vấp quân ! <
> tiếng loa vẫn thét vào tai <
> " đầu hàng ta tha tội chết ! " <
> tướng giặc tự mình trói tay <
> đồn giặc vỡ trong chốc lát . <
> tin mừng thắng trận , bốn phương <
> cây cỏ , dòng sông ca hát <
> nhân dân hởi dạ , hởi lòng <
> niềm vui tràn trên khóe mắt . <
> trai tài múa kiếm đêm trăng <
> gái giỏi sớm trưa luyện võ <
> đầu bạc thu góp quân lương <
> thế lên như diều gặp gió . <
> lửa rực hạ hồi mờ sáng <
> rầm rập ngựa lên ngọc hồi <
> đất rung , quân về nhân mục <
> đại bác cười trên lưng voi . <
> quân đi , bỗng bị nghẽn đường <
> dân bày cỗ bàn , bánh trái <
> trướng vàng rung trước lư hương : <
> " vua đến thì dân sống lại ! " <
> hơn một trăm bô lão <
> râu tóc bạc trắng như sương <
> mặc áo thụng xanh phủ phục <
> nâng quà dâng vua quang trung . <
> nhà vua ngồi trên mình voi <
> mắt phượng , mày rồng rạng rỡ <
> tươi cười giơ tay vẫy chào <
> nhảy xuống chân voi , vua đỡ . <
> tim vua , tim các bô lão <
> qua hai lần áo phập phồng <
> giây lát hòa chung một nhịp <
> trong dòng máu lớn non sông <
> người phán : <
> - " cảm ơn nhân dân <
> những tấm lòng sáng như gương <
> trong như ngọc <
> thương quân sỹ , cho bánh quà <
> úy lạo chút công khó nhọc . <
> nhưng quân tướng đông ức vạn <
> mà dân chưa khỏi cơ hàn <
> lòng thành trẫm nay xin nhận <
> quà xuân : cặp bánh chưng xanh ! " <
> quân sỹ nổi trống hò reo <
> dân nghe , bụng mừng phấn chấn <
> chia tay , lính ngựa lính voi <
> hăm hở rùng rùng ra trận . <
> <
> mờ sáng mồng năm tết <
> quang trung vây ngọc hồi <
> đồn ba lần thành lũy <
> xung quanh dày địa lôi . <
> hứa thế hanh chỉ huy <
> ba vạn quân tinh nhuệ <
> đã cắt máu ăn thề <
> - quyết tử ! <
> buộc khăn vàng vào cổ <
> nhà vua kiếm tuốt trần : <
> - " trận này , ta tử chiến <
> nào chư tướng xông lên ! " <
> bên vua , ngô văn sở <
> kỵ binh dàn hàng ngang <
> đàn ngựa chiến hăm hở <
> đứng chờ lệnh , hí vang <
> <
> trong đồn , địch nã hỏa pháo <
> quân ta ba đợt xông lên <
> khói đạn mịt mù cản lại <
> đạn nổ rầm trời bốn bên <
> lửa cháy bỏng rát chân voi <
> lửa nóng đốt chùn vó ngựa <
> còn có ngọn lửa nào <
> cháy rực trong hồn ta nữa . <
> lửa giận ngút mắt mẹ ta <
> nhìn ngọn roi thằng nha lại <
> lửa mắt em gái căm hờn <
> khi thằng giặc thanh chồm tới . <
> ngọn lửa giặc đốt nhà ta <
> suốt một đời người vẫn rát <
> " ba quân ! tuốt kiếm xông ra ! " <
> ta lại ào lên như thác ! <
> chiến trân trùm trong biển lửa <
> bốn bề rộn tiếng quân reo <
> nhân dân thăng long kéo đến <
> bàn , tủ , ghế , giường ... mang theo . <
> lệnh vua đã gặp lòng dân <
> lấy gỗ ghép thành mộc lớn <
> bên ngoài bện rơm trát bùn <
> quân sĩ nấp sau , tránh đạn . <
> hàng trăm , hàng nghìn chiếc mộc <
> ùn lên ép chặt ngọc hồi <
> binh lính trong đồn hoảng loạn <
> tướng giặc uất trào máu tươi . <
> quang trung thúc voi vào trận <
> áo bào thuốc đạn sạm đen <
> trống nổi , người lên như nước <
> quân ngựa , quân voi tràn sang . <
> kỵ binh của giặc lồng lên <
> vó tung , ngựa sùi bọt mép <
> bọn giặc lao vào như diên <
> đại đao huơ lên , chúng hét . <
> voi ta ngầu mắt quấn vòi <
> gầm lên giẫm chân rung đất <
> ngựa toát mồ hôi , quay chân <
> hí một hơi dài , chạy mất . <
> đạn vẫn bắn ra như xối <
> lửa cháy bốn bề quân ta <
> vua tuốt kiếm trần , chỉ thẳng <
> tức thì tượng binh dàn ra . <
> hai đoàn xông vào hai cánh <
> bộ binh bám sát đằng sau <
> lối giữa một đoàn tráng sĩ <
> tiến theo mộc gỗ , huơ đao . <
> trong đồn , giặc hét , giặc la <
> cửa trước , cửa sau bối rối . <
> tướng giặc sai bắn hỏa mù <
> hòng làm quân ta lạc lối <
> quang trung phất cao cờ lệnh <
> hỏa hổ bắn lên rực trời <
> soi rõ cả lông bờm ngựa <
> nhìn thấy từng chiếc tai voi . <
> giặc núng . quân ta xông lên <
> đao kiếm hai bễn xô xát <
> những đôi mắt lóe căm hờn <
> nghĩa binh hô vang " giết ! giết ! " <
> những đường gươm lòe ánh chớp <
> những chiếc đầu rơi ... rơi ... rơi <
> giặc thấy trước mặt chúng nó <
> bao nhiêu mắt người , mắt người . <
> mắt những cụ già chúng trói <
> đóng cọc phơi bên bờ sông <
> mắt những em thơ sáng chói <
> chúng đem chôn sống giữa đồng . <
> mắt những bà mẹ mất con <
> nhìn chúng long lên xòng xọc <
> toát mồ hôi trán , chúng run <
> gươm đao chém vào tới tấp . <
> chúng chạy tán loạn <
> thằng vấp địa lôi <
> thằng sa cạm bẫy <
> chết đứng , chết ngồi . <
> một bọn tìm dường <
> chạy ra đầm mực <
> hòng về thăng long <
> đón quân tiếp sức . <
> bỗng vang pháo lệnh <
> một đàn voi xông <
> kỵ binh vây bủa <
> bộ binh chẹn đường . <
> đại đô đốc bảo <
> ha hả cười vang : <
> " bớ quân giặc mãn <
> ta chờ mỏi chân ! " <
> giặc lao xuống đầm <
> ngựa giày , voi quật <
> hành vạn tàn binh <
> một thằng chẳng sót ! <
> đứa chết vì kiến <
> đứa ngoẻo vì dao <
> đữa xơi tên đạn <
> thằng no nước ao ! <
> <
> đại quân đang đánh ngọc hồi <
> đạo ba vây đồn khương thượng <
> canh tư chưa rõ mặt người <
> tưởng quân nhà trời kéo xuống . <
> đại đô đốc đông xông trận <
> tung hoành một ngọn long đao <
> ngựa chiến xé bờm phần phật <
> bốn bề quân lính hò reo ... <
> lửa thè lưỡi dài đỏ rực <
> đốt thiêu các trại , các đồn <
> vòng vây trùng trùng xiết chặt <
> gió bốc ngọn lửa cao hơn . <
> tướng sầm nghi đống run chân <
> lên đài loa sơn bối rối <
> truyền cho kỵ binh xông ra <
> ngựa quay dây cương chạy lại . <
> đầu giặc rơi như sung rụng <
> y truyền liều chết phá vây <
> quân ta reo hò dậy đất <
> y run , xanh xám mặt mày <
> bọn giặc cố thủ trong đồn <
> bỗng nhiên kêu la , hoảng sợ <
> nhìn ra chín xã chung quanh <
> rừng rực một vùng biển lửa . <
> mặt đô đốc đông rạng rỡ : <
> - " kìa đàn rồng lửa của dân <
> đã giơ nanh vàng , vuốt đỏ <
> giúp sức quân sĩ đánh đồn ! " <
> gió bốc . rồng bay lên cao <
> giặc thấy bốn bề lửa ... lửa <
> lên trời , không có cánh bay <
> xuống đất , đất không chỗ chứa . <
> chúng như những thằng mất trí <
> chạy , lăn , nhoài , đạp lên nhau <
> đứa gục trong vòng tên đạn <
> thằng thì cụt chân , mất đầu , <
> phó tướng lên đài chỉ huy <
> nhận lệnh quan sầm nghi đống <
> ù tai , trèo lên đến nơi <
> chỉ thấy xác treo thòng lọng . <
> khương thượng phút chốc bị hạ <
> quân ta tiến đánh nam đồng <
> đạn pháo rầm trời từng đợt <
> bốn bên đất chuyển , trời rung . <
> đạn nổ . rầm trời đạn nổ <
> rực một góc trời thăng long <
> đạn ù tai tôn sĩ nghị <
> ydậy : quần đùi chân không ! <
> quân hầu mặt như đổ chàm <
> tướng soái mặt như chàm đổ <
> y lập cập , lập cập run <
> hai lần trượt chân kiềng ngựa . <
> mấy tên kỵ binh hầu cận <
> trống ngực to hơn trống làng <
> tướng liếc trộm quân , câm miệng <
> lén vượt cầu phao mò sang . <
> binh lính như rắn mất đầu <
> quăng cả giáo gươm mà chạy <
> qua cầu xô đẩy tranh nhau <
> cầu giận dữ , rung đổ gãy . <
> một bầy nào quân nào tướng <
> kêu khóc chới với trên sông <
> bọt nước sôi lên ùng ục <
> xác nêm tưởng nghẹn mất dòng <
> <
> trong khi đại binh tây sơn <
> đánh vào thăng long dữ dội <
> những chiếc thuyền chiến căng buồm <
> theo hướng hành binh xốc tới . <
> đô đốc lộc , đô đốc tuyết <
> chỉ huy hai đoàn thủy quân <
> từ biển biện sơn , thuận gió <
> thẳng đường ra lục đầu giang <
> thuyền trận xuôi dòng đến đâu <
> trăm thuyền vạn chài đón rước <
> dân góp khí giới quân lương <
> tình nguyện đi theo đánh giặc . <
> thuyền chở những người trai trẻ <
> ngực xăm con sấu , con rồng <
> vác mái chèo đi đánh giặc <
> quân đi dài như dòng sông <
> đoàn thuyền đến cửa lục đầu <
> hai đạo đi về hai ngả <
> tướng lộc đi lên lạng giang <
> bố trí phục binh chờ đó <
> đạo quân của đô đốc tuyết <
> đánh diệt các đồn cần vương <
> nhổ hết tay chân của địch <
> suốt cả một vùng hải dương <
> mờ sáng mồng năm tháng giêng <
> các đồn thăng long vỡ hết <
> tôn sĩ nghị cùng tàn quân <
> chạy tháo thân , mong thoát chết . <
> không dám chạy theo đường lớn <
> " tướng quân " chui núi luồn rừng <
> đá cứa gai cào rách mặt <
> chồn chân , mỏi gối , đau lưng <
> mấy ngày tớ thầy mệt đói <
> lương khô nuốt nghẹn cổ hầu <
> nảy đom đóm mắt , thót bụng <
> chạy , chạy chạy , mệt phờ râu ! <
> chạy mấy dặm đường ù tai <
> y nghe cây rừng nổi gió <
> tưởng có nghìn người đuổi theo <
> " ba quân , mau bắt lấy nó ! " <
> vừa chạy đến vùng phượng nhãn <
> quân đô đốc lộc đón đầu <
> nghị chạy tạt sang lối khác <
> nhắm mắt lao vào rừng sâu <
> hồn vía bay hết lên mây <
> thình lình dân binh ập tới <
> người dao rựa , kẻ câu liêm <
> bốn bề xông ra xua đuổi <
> " bắt thằng đội mũ giát bạc ! " <
> nghị ném luôn mũ ra đường <
> " chém thằng râu dê ba chém ! " <
> rút dao , nghị xẻo râu luôn <
> cái đầu như nặng nghìn cân <
> níu cái thân tàn rũ xuống <
> này quân ấn , này kỳ bài <
> y cởi , ném bừa xuống ruộng . <
> chạy ... chạy , thân trần như nhộng <
> " tướng quân " ngửa mặt nhìn trời <
> lẩm nhẩm y cầu y khấn <
> lời run bần bật trên môi . <
> thầy trò tên vua việt gian <
> bỏ cả vợ con chạy trốn <
> xanh mắt đến ải nam quan <
> mướp đắng , mạt cưa nhập bọn <
> thầy không dám nhìn mặt tớ <
> tớ le lé mắt nhìn thầy <
> phường cướp nước , lũ bán nước <
> tiu nghỉu như mèo cắt tai . <
> <
> buổi chiều mùng năm tháng giêng <
> cả thành thăng long mở hội <
> dân chúng kết hoa treo đèn <
> nô nức ăn mừng thắng lợi . <
> đường phố , phướn cờ lộng gió <
> kinh đô cuồn cuộn sóng người <
> quang trung đi vào thành nội <
> uy nghi ngồi trên bành voi <
> voi trận dẫn vua vào thành <
> lọng rủ ngù xanh , hoa đỏ <
> khăn vàng thuốc đạn sạm đen <
> mắt phượng , mặt rồng rạng rỡ . <
> sau vua , các vị tướng quân <
> đã từng đánh nam , dẹp bắc <
> ung dung tay khấu lỏng buông <
> niềm vui hồng trên nét mặt . <
> kìa tư mã ngô văn sở <
> ngô thì nhậm , phan văn lân <
> đô đốc lộc , đô đốc bảo <
> đô đốc tuyết , đô đốc đông ... <
> tượng binh theo sau hăm hở <
> tráng sỹ cười rung bành voi <
> nhịp chân rộn theo quân nhạc <
> mặt vàng thuốc đạn vẫn tươi <
> sau voi là đội kỵ binh <
> ngựa hồng chen chân ngựa trắng <
> tráng sỹ ngù mũ rung rinh <
> oai vệ tay cương buông lỏng . <
> bộ binh chít toàn khăn đỏ <
> áo chẽn , đai xanh quấn ngang <
> gươm đao chém vào đầu giặc <
> như mài , bây giờ sáng choang . <
> đoàn quân chiến thắng kéo qua <
> giữa lớp sóng người vô tận <
> nghìn vạn bàn tay tung hoa <
> cờ đào reo trong nắng ấm <
> tiếng pháo mừng công , mừng xuân <
> non sông nở xanh chồi biếc <
> rộn ràng là nhịp trống quân <
> mỗi lúc một thêm dồn dập . <
> voi đi qua phường , qua chợ <
> tiếng hô chuyển đất rung trời <
> " vạn tuế ! vạn tuế ! vạn tuế ! " <
> vị anh hùng của nhân dân ! <
> người mẹ hôm nào giấu lương <
> hôm nay sướng vui , mẹ khóc <
> mẹ nhìn đăm đắm đoàn quân <
> lửa đạn xông pha khó nhọc <
> nhìn người anh hùng áo vải <
> uy nghi như một thiên thần <
> bàn tay nay phất cờ lệnh <
> đã từng cày cuốc làm ăn . <
> đoàn quân rầm rộ kéo qua <
> giữa lớp cờ hoa tung vẫy <
> mắt vua say nhìn nhân dân <
> con voi bỗng đi chậm lại ... <
> một em bé ngồi cổ mẹ <
> rướn người , nhún nhảy đôi chân <
> bé cười mắt xanh như ngọc <
> voi vâng lệnh vua , đến gần <
> quang trung cúi ôm lấy bé <
> bé cười , múa cả hai tay <
> tiếng hò , tiếng reo dậy đất <
> - nước non hùng mạnh từ đây !
Phần 4