bức thứ mười bốn : <
> ( ngô khôi tới dâng kim trọng đôi chim đại hồi , <
> nhờ vậy vương quan đã tìm được tung tích hồ ông <
> ( thầy học của kim , quan , kiều ) - dòng dõi hồ quý ly ( việt nam ) - lưu lạc bên tàu , là một học giả chủ truơng " tri hòa hành hóa " ) <
> <
> <
> <
> guồng tơ nhật nguyệt mênh mang <
> cuốn hồng sương núi , phơi vàng xuân hoa <
> lưng trời lác đác chim qua <
> cánh theo gió ấm thiết tha tìm về ( 1420 ) <
> mây bay lả nét thơ đề <
> núi xanh thiên bút ngọn kề nghiên sương <
> lầu cong mái đậm nắng vương <
> tiếng chim trong cụm hải đường xôn xao <
> huyện đường khuất giữa ngàn đào <
> đì đùng pháo nổ , ngạt ngào trầm xông <
> cúc vàng nở ngát hiên đông <
> mây trời cỏ đất mênh mông một màu <
> họ hàng đoàn tụ bên nhau <
> nhìn đàn trẻ nhỏ trước sau một bầy ( 1430 ) <
> ngày xuân mới gặp nhau đây <
> vương , kim ngồi dưới tàng cây thưởng trà <
> chuyện gần rồi đến chuyện xa <
> tấm lòng hồi tưởng quê nhà đinh ninh <
> hai ta như bóng theo hình <
> leo lên cành bưởi luận bình văn thơ <
> nhân khi thầy mải cuộc cờ <
> trốn trường ra tắm bên bờ bảo giang <
> qua nương bẻ trộm mía vàng <
> ăn xong nhặt sỏi bên đàng ném nhau ( 1440 ) <
> trở về nhận bốn roi đau <
> thế rồi lại trốn đi câu như thường <
> trong mình , giấu mấy nén hương <
> ghé vào bãi mộ bên đường phụ ma <
> sườn đồi đuổi bắt reo ca <
> buông diều cánh cốc la đà bay lên <
> trèo cây đa , bắt sáo đen <
> móc nhằm hang rắn một phen hoảng hồn <
> mùa đông rủ chó săn chồn <
> xuống khe đơm cá , lên cồn bẫy chim ( 1450 ) <
> bạn xưa còn nhớ như in <
> bây giờ ai biết bóng chim cuối trời <
> mùa nào chẳng có thú chơi <
> ngày nào chẳng đứng nghe lời rầy la <
> * * * <
> sau lưng có tiếng hầu nha <
> xin đưa một kẻ vào là ngô khôi <
> dâng lên cặp chim đại hồi <
> lông tơ như thể phấn nhồi tuyết vương <
> quả là báu vật lạ thường <
> tên khôi khép nép bên tường trình thưa ( 1460 ) <
> rằng con từ độ ơn nhờ <
> thượng quan minh xét , bao giờ dám quên <
> đoái thương đến phận dân hèn <
> tha về phụng dưỡng mẹ hiền sắt son <
> đức tày vạn biển nghìn non <
> dù cho sông cạn đá mòn không phai <
> quê nhà có ngọn thiên thai <
> đỉnh cao chót vót là đài thông linh <
> có hang thánh hóa , tâm bình <
> bên chùa non nước cảnh tình thanh u ( 1470 ) <
> có thầy ở nước đại ngu <
> là hồ ẩn sĩ dật cư chốn này <
> tổ tiên lưu lạc qua đây <
> cố hương cách mấy trùng mây quan hà <
> sống cùng ái nữ hiền hòa <
> sắc tài đôi vẻ tên là ẩn lan <
> sớm trưa cung cửi tầm tang <
> xuống khe giặt lụa , lên ngàn dạo chơi <
> * * * <
> vương , kim vừa thoáng nghe lời <
> nhìn nhau xúc động bồi hồi - thầy xưa ! ( 1480 ) <
> bao năm đằng đẵng ai ngờ <
> mây còn quyện núi , nước chưa qua cầu <
> vương truyền : người hãy trình mau <
> tiểu thư còn biết hiệu " sầu hoa dung " ? <
> * * * <
> họ ngô xiết đỗi lạ lùng <
> quan đây , thầy đó hẳn chung họ hàng <
> bẩm quan quả đúng hiệu nàng <
> người còn tôn bậc chúa lan tuyệt trần <
> * * * <
> hai chàng nghe nói tần ngần <
> mỗi lời như dẫn xa dần vào mơ ( 1490 ) <
> mái trường cỏ lợp đơn sơ <
> xanh xanh ngõ trúc , ơ hờ then hoa <
> " làm nên hóa , biết nên hòa " <
> chủ trương , riêng phải học gia kinh quyền <
> điều thân , tịnh ý , hoàn nguyên <
> hòa vào xã hội , thiên nhiên đổi dời <
> tình thương , lẽ sáng thông ngời <
> giúp người tự chỉnh giữa đời ngăn che <
> lời thầy khuyên nhủ răn đe <
> khi ngồi luyện tập , khi nghe văn bình ( 1500 ) <
> đạo trương thắm thiết ân tình <
> bao năm tấc dạ in hình chưa phai <
> * * * <
> khôi rằng : như loại chim này <
> tuy là dã điểu - lại hay nghĩa nghì <
> theo nàng - đuổi cũng không đi <
> " lý - trần - lê " hót vân vi núi ngàn <
> * * * <
> lâng lâng như suối reo đàn <
> tưởng lời non nước hòa tan dặm trường <
> từ nghe lan hát trên nương <
> đôi chim từ bỏ non sương theo cùng ( 1510 ) <
> suốt ngày như bạn vui chung <
> tiếng chim hòa vọng một vùng non xanh <
> thế rồi kết tổ trên cành <
> thời gian thoắt đã nở thành một đôi <
> nàng đặt tên chim đại hồi <
> ngày ngày tung cánh trong nôi mây hồng <
> con thường hầu hạ hồ ông <
> lên non hái thuốc , câu sông buông thuyền <
> tập tành chút ít bút nghiên <
> thảnh thơi riêng cõi uyên tuyền qua mau ( 1520 ) <
> đói no bữa cháo bữa rau <
> nửa nuôi thân mẫu , nửa hầu tôn sư <
> từ ngày họa đến chẳng ngờ <
> duyên may gặp cửa quan , nhờ lượng trên <
> cho về phụng dưỡng mẹ hiền <
> ơn cao lòng những mong đền một mai <
> nhân khi kể đến danh ngài <
> ẩn lan gửi tặng chim này lễ xuân <
> gọi là báo đáp đôi phần <
> rạng soi thánh đạo trị dân an hòa ( 1530 ) <
> * * * <
> kim truyền : heo hút non xa <
> dùi mài kinh sử được là quý hơn <
> vị gì lặn lội xuyên sơn <
> qua đây đền đáp chút ơn bình thường <
> mẹ già sớm móc chiều sương <
> lỡ khi nắng gió bất thường , chớ khinh <
> sinh thành ân nghĩa cho mình <
> còn ta chút lượng hiếu sinh đáng gì <
> nghỉ chân dăm bữa - rồi đi <
> cho ta gửi chút quà về núi đông ( 1540 )
XIV. Hoà tan dặm trường