445 . ba ngày thu xếp vừa xong , <
> ngũ nương sắm sửa cho chồng đi thi . <
> tiểu đồng một đứa thuê đi , <
> áo tơ đủ bộ ngựa kỳ một đôi <
> bút nghiên lều chiếu hẳn hoi <
> 450 . bạc thoi chẳng thiếu tiền rời có dư <
> quá quan xin đủ giấy tờ <
> chọn ngày tháng tốt đợi giờ lên yên . <
> nàng còn sửa lễ gia tiên <
> cầu cho chàng được bình yên dọc đường . <
> 455 . lại làm một lễ tứ phương <
> cầu cho chàng được vào trường hanh thông . <
> cho chàng tên chiếm bảng rồng , <
> xem hoa trẩy ngựa , thỏa lòng nam nhi . <
> <
> đến giờ lên ngựa phân ly <
> 460 . cả nhà tiễn thái sinh đi bàn hoàn . <
> ông nhà khuyên nhủ bảo ban , <
> đưa con ba bốn dặm đàng mới lui . <
> thái sinh lòng trẻ bồi hồi <
> cầm tay vợ chẳng nỡ lời mà than : <
> 465 . “ từ đây cách trở quan san , <
> còn đâu người ngọc trăng vàng đêm đêm . <
> buồn đơn , bóng chiếc mình em , <
> mẹ cha tóc bạc càng thêm chạnh lòng . ” <
> ngũ nương chua xót não nùng <
> 470 . gượng lau nước mắt cho chồng yên tâm , <
> “ thưa rằng vàng đá một thân , <
> em xin thề có quỷ thần hai vai <
> thần hôn chẳng dám đơn sai , <
> buồng trong há để dặm ngoài băn khoăn . <
> 475 . thiếp tôi rau tảo rau tần , <
> màn the chẳng để gió xuân lọt vào <
> chàng đi dặm ngút đèo cao , <
> thân ngàn vàng phải giữ sao cho toàn . <
> mong chàng hai chữ bình an , <
> 480 . chúc chàng hai chữ bảng vàng đầu danh . <
> cha già mẹ yếu vợ lành <
> chàng ơi chóng chóng khoa danh mà về . <
> xin đừng ong bướm si mê , <
> kẻo mà bóng liễu bên đê nó dài <
> 485 . kinh đô cát bụi mù trời , <
> người đi chớ để lạc loài vó câu . ” <
> <
> nhìn nhau rồi lại nhìn nhau , <
> gió bay tà áo loạn màu thiên thanh . <
> khôn ngăn vó ngựa lâm hành <
> 490 . dù muôn tơ liễu buông mành lê thê . <
> người đi không bỏ người về , <
> thương ơi ! gỗ đá biệt ly cũng buồn . <
> nữa là hai vợ chồng son , <
> mới hai tháng chẵn chung giường hợp toan , <
> 495 . bỗng mà rẽ phượng chia loan , <
> buồng sâu vò võ dặm ngàn lẻ loi . <
> rừng thưa bóng ngựa khuất rồi , <
> từ nay hẳn có hai người nhớ nhau . <
> <
> tớ thầy rong ruổi vó câu , <
> 500 . hai bên dặm khách một màu xuân tươi . <
> núi xa nổi bật da trời , <
> sông gần uốn khúc nằm phơi lụa vàng . <
> gieo thoi cánh én bên ngàn , <
> nương dâu thấp thoáng đôi nàng gái tơ . <
> 505 . đoản trường đình dựng mau thưa <
> liễu nghiêng cành yến như chờ tay vin . <
> hoa rơi nước chảy theo miền , <
> buồn chăng hỡi kẻ ngang thuyền với hoa . <
> ngày đi đêm nghỉ dần dà . <
> 510 . sương mai lác đác nắng tà chênh vênh . <
> ngậm ngùi lòng kẻ thư sinh , <
> nhớ cha , nhớ mẹ , nhớ tình gối chăn . <
> vắt ngang mây trắng non tần , <
> ngẩn ngơ đầu ngựa mây lần ải quan , <
> 515 . cỏ bồng như tóc chàng phan ( ý nói vất vả ) <
> canh khuya quán trọ trăng vàng lẻ loi . <
> đâu còn lược kép gương đôi , <
> đâu còn canh cánh tay người vợ ngoan ? <
> và đâu còn nữa tiếng đàn , <
> 520 . vì đâu con phượng con hoàng xa nhau ? <
> sáu mươi ngày đã bao lâu . <
> sáu mươi ngày đã vơi đâu ái tình ? <
> vì đâu cho bóng lạc hình , <
> cái khoa danh khéo cợt mình lắm thay , <
> 525 . thiều quang chầm chậm vơi đầy , <
> ngày thâu như tháng , ngày chày như năm , <
> tiếng đàn để vắng tri âm , <
> buồng hương để lạnh chiếu nằm cho ai , <
> áo hoa chẳng nở sân lai , <
> 530 . cửa thưa đậm bóng hai người tóc sương . <
> một lòng chín nhớ mười thương , <
> cầu cao đón gió dặm trường mưa theo , <
> vợ son con một nhà nghèo , <
> ra đi ai chẳng ít nhiều xót xa . <
> 535 . mai rồi trẩy ngựa xem hoa , <
> lộc vua lộc nước ấy là duyên may . <
> bằng không tên chiếm bảng ngoài . <
> uổng công học vấn thẹn đời bút nghiên . <
> mười năm tốn sách hao đèn , <
> 540 . mỉa mai chúng bạn ưu phiền vợ con . <
> nghĩ càng bối rối lòng đơn , <
> một thầy một tớ lối sờn tịch liêu . <
> này đây quán chợ về chiều , <
> trai nghiêng giành khói thành xiêu bóng cờ . <
> 545 . này đây bến đợi sông chờ , <
> lao đao trong gió mấy bờ hoa lau . <
> này đây truông dậm đèo cao , <
> o o vượn khóc rảo rào chim bay , <
> này đây quán nước làng mây , <
> 550 . ông già hái thuốc rượu say quên về . <
> này đây tửu điếm bên đê , <
> đôi con ngựa ốm dong xe chở hàng <
> này đây rải rác xóm làng , <
> tiếng nhanh dệt lụa , giọng vàng ru con . <
> 555 . này đây phường phố bán buôn , <
> cát bu vó ngựa , bụi dồn bánh xe . <
> hết thành thị đến thôn quê , <
> cứ cho đầu ngựa quay về tràng an <
> tớ thầy vò võ chinh an , <
> 560 . kể chi những nỗi gian nan dọc đường . <
> <
> thương tình nàng triệu ngũ nương , <
> giận không phá được cánh rừng trước kia . <
> cánh rừng đã mọc phân ly , <
> cánh rừng che mất người đi của nàng , <
> 565 . gió xuân như gió khô hàn , <
> chao ôi ! lá liễu cũng vàng tiết thu . <
> gió bay đầu tóc rối bù , <
> nắng phai bóng đá vọng phu nhạt dần , <
> quay về vẫn dạ banag khuâng , <
> 570 . quay về hồn vẫn theo gần dặm xa , <
> phòng hương đêm ấy trăng tà . <
> nàng còn thao thức để mà nhớ nhung . <
> rõ ràng chăn vải gối bông , <
> màn the chiếu cói nhưng chồng đã xa , <
> 575 . nhụy hồng khắc khoải lòng hoa , <
> bỗng dưng hai cánh tay ngà lẻ loi , <
> mộng về bươm bướm bay đôi , <
> mộng đi bươm bướm bay rồi còn đâu ? <
> há xui chàng mịch phong hầu , <
> 580 . tài trai ai thoát khỏi cầu công danh . <
> nhớ thương cho mấy cũng đành , <
> nặng vai khoa giáp nhẹ tình phu thê , <
> cơm gạo hẩm , củi phên che , <
> chuyện xưa còn đó riêng gì mình ta ? <
> 585 . phương chi còn có mẹ cha , <
> con chưa danh phận , lòng già khó nguôi . <
> giờ đây đã vắng chàng rồi , <
> dám chăm thương nhớ để lười thần hôn . <
> một mình chiều sớm ban hôm , <
> 590 . ra tay gánh vác giang sơn nhà chồng . <
> khi ấp lạnh , khi quạt nồng , <
> một thân hiếu thảo , vui lòng hai thân . <
> thắt lưng buộc bụng chuyên cần , <
> trưa còn trèo núi , sáng ăn cơm đèn . <
> 595 . hạt mưa bao quản phận hèn , <
> lòng son chẳng bận khen chê miệng đời . <
> lời oanh nhẹ nét xuân tươi , <
> rách lành xiêm áo ngọt bùi cơm canh <
> chong đèn dệt lụa cho nhanh , <
> 600 . một con thoi suốt ba canh đi về . <
> kể từ một biệt trên đê , <
> bốn bên hàng xóm thôi nghe tiếng đàn . <
> tri âm đã vắng tai chàng <
> nhện giăng dây đứt bụi hàn phím long . <
> 605 . gái trinh chỉ biết một chồng , <
> vắng chàng trang điểm phấn hồng với ai ? <
> điểm trang cho lắm cũng hoài , <
> tổ cho ong bướm ngõ ngoài vo ve . <
> liễu bồ rập nhớ thương che , <
> 610 . cỏ thơm đã rụng hoa lê trắng ngần . <
> hỡi ơi ! kẻ việt người tần , <
> trông ra chỉ thấy mấy lần non xanh , <
> về chiều mây trắng bay nhanh , <
> chuông chùa triêu mộ , trống thành thu không . <
> 615 . từ đâu giam cấm nỗi lòng , <
> đêm nay cho thiếp nhớ chồng một phen <
> lâm râm rễ cỏ sâu thềm , <
> bóng trăng xanh biếc hoa đèn đỏ tươi . <
> nhớ xưa này ghế chàng ngồi , <
> 620 . chàng về bút thỏ , thiếp mài nghiên trăng . <
> rồng bay , phượng múa nào bằng . <
> tiếng ngâm cao điệu mạch văn xuôi dòng . <
> tay gầy khép mở cánh song , <
> lược thôi hai suối gương lồng một tranh . <
> 625 . cung đàn tiếng trọc tiếng thanh , <
> dây vần dây vũ , điệu bình điệu cao . <
> đêm nay lại nhớ đêm nào <
> chồng tôi xa vắng gió vào chi đây ? <
> đêm nào để đến đêm nay <
> 630 . nằm vơi trăng xế nhớ đầy gối nghiêng . <
> nét xuân còn để y nguyên <
> buồng xuân còn thoảng hương nguyền thanh tân <
> gái xuân đem lại mùa xuân , <
> nõn như hai cánh tay trần thì thôi . <
> 635 . đêm nay mộng cả hai người <
> ngổn ngang hình ngọc lả lơi ý vàng <
> đêm giờ tình thiếp ngổn ngang , <
> cửa thiên thai ngỏ nhưng chàng đã xa . <
> tương tư cho hết canh gà , <
> 640 . nằm gan lại sợ việc nhà ai coi , <
> rào thương lấp nhớ cho rồi , <
> cha giả mẹ yếu dám rời đạo con . <
> nhớ chi xuân hết hay còn <
> ngày hao gió tỉa đêm mòn mưa pha .
Thái sinh lên kinh ứng thí, Ngũ nương ở nhà