tay cân lại của ông cha từng nắm đất <
> rồi giữ gìn bằng chính máu xương ta . <
> ( chế lan viên ) <
> <
> 1 <
> <
> tụi lính đi tuần <
> từ bình than lên <
> từ kim bịch xuống <
> chúng chưa kịp gặp nhau <
> bỗng <
> không biết từ đâu <
> tạt chéo đội hình <
> luồng súng đàn trung liên thông thốc lia ngang <
> chát chúa súng trường <
> toang toác <
> nổ <
> đất dưới chân <
> hoác vỡ <
> lưỡi lê vụt tóa lên <
> sáng loáng <
> những rãnh cày <
> có một người đàn bà <
> chém tới tấp hai tay <
> bằng hai cái lưỡi phàng phạt cỏ ... <
> <
> tên sống sót chạy về <
> nói toáng lên rằng người đàn bà đó <
> có thể thình lình <
> bổ phàng ngọt phía sau <
> tay trái chém bất ngờ <
> không ai tránh nổi đâu <
> chính mắt hắn đã từng trông thấy <
> ật một cái <
> một tên xương sống gẫy <
> sụt một cái thôi <
> một tên toác mạng sườn <
> tụi lính hết hồn <
> đến mấy ngày sau còn rợn gáy <
> tiếng dữ đồn xa <
> và niềm sợ hãi <
> ăn mòn chúng ngày đêm như mạch nước ngầm <
> ngủ vã mồ hôi <
> chúng tưởng máu ướt đầm ... <
> <
> sự thật hát rằng : <
> vục đầu vào máu đã say <
> một đòn giáng trả mà bay rã rời <
> phải đâu chân lí một thời <
> hại người thì chớ mong người bao dung ! <
> <
> 2 <
> <
> đồn coóc mặt tím bần <
> ria nhạt màu hung <
> giật lên dữ dội <
> đội mâu đứng nghiêm <
> như một dấu chấm than ( ! ) <
> viết vội <
> cái tai cụt <
> khuất trong góc lệch mũ nồi <
> người đàn bà ấy là ai ? <
> coóc đã biết rồi <
> như một con mèo già , hắn nhẹ nhàng lên gác <
> tiếng can đen quay là âm thanh duy nhất <
> vù vù như ong trong trưa hanh heo <
> ống ngắm hiện lên <
> những mái tranh nghèo <
> đơn độc cây xoan buồn rầu trút lá <
> vài sợi khói mờ thoảng xanh mái rạ <
> đứa trẻ cầm diều chân thõng lưng trâu ... <
> chiến tranh ư ? <
> ờ nhỉ , có sao đâu ... <
> lòng hắn hiu hiu nghĩ về nước pháp <
> mẹ hắn thương con , mái đầu sớm bạc <
> vợ hắn nhớ chồng , mắt biếc nước sông ranh <
> con hắn béo tròn , bi bô xem tranh ... <
> như thói quen <
> hắn quay điện thoại <
> rồi hắn ngả tấm lưng dài khoan khoái <
> nghe bốn phía dập dồn giai điệu moóc-chi-ê<
>những mái đình , cây đa , chòm xóm ven đê <
> lừng lững bốc lên từng lùm nấm trắng <
> lệch mép cười gắn , <
> hắn nâng kính ngắm <
> cái đầu múp rung rung , hắn chép miệng khà khà <
> như kẻ nghiện lâu năm <
> được nhắp chén trà <
> hắn nhắp vị ngọt ngào <
> tội ác <
> lòng hắn lại hiu hiu <
> nghĩ về nước pháp ... <
> <
> sự thật hát rằng : <
> đạn bom gieo xuống đất này <
> thì ngày mày sống vẫn ngày diệt vong <
> làm chi có đoạn đường vòng <
> khi ta còn đứng ở trong cõi đời ... <
> <
> 3 <
> tin vui <
> loang dần từng bếp lửa <
> chiến dịch lớn quân ta sắp mở <
> bộ đội sắp về đây <
> đêm đêm tiếng chày <
> rung động vành trăng mỏng như lá lúa <
> chiến dịch lớn quân ta sắp mở <
> gạo giã kìn kìn gánh đi nuôi quân <
> dân công họp đoàn giữa sân <
> lủng củng xoong nồi , xẻng cuốc <
> những đứa trẻ <
> hát vang bài ca chưa thuộc <
> vừa cãi nhau câu đúng , câu sai <
> vừa nhảy lò cò , vừa vỗ tay ... <
> một cái gì thật là mới mẻ <
> như tháng giêng <
> bừng bừng trong má trẻ <
> như thơm phức đất đai <
> hạt giống mới nhú mầm <
> làng tạm chiếm vui , niềm vui âm thầm ... <
> <
> niềm vui hát rằng : <
> bốt đồn nóng bức xung quanh <
> tôi như ngọn gió trong lành thổi lên <
> và như giọt sữa mẹ hiền <
> lọc từ cay đắng mà nên ngọt ngào ... <
> <
> 4 <
> vầng trăng cao cao <
> nhợt nhạt không còn ánh sáng <
> sương mù lảng vảng <
> mập mờ gò đống , chân đê <
> không trông thấy gì ngoài kia <
> cồn cát giữa sông ồ ồ nước chảy <
> gió thổi rào rào lau sậy <
> con chim xanh biếc bay qua <
> cặp chặt ngón chân đỏ chót <
> bỗng đập cánh bay lên thảng thốt <
> rồi mất hút <
> trong da trời mỏng tanh <
> lặng im <
> lặng im <
> lặng im ... <
> ngoài lũy tre xanh <
> hiện dần <
> hiện dần <
> hiện dần ... <
> nòng <
> súng <
> giặc ! <
> và đại bác <
> chẻ toác không gian <
> những tiếng sét liên hồi <
> ngồi giữa “ tăng-xê ” như đu giữa trời <
> nghiêng cánh “ bà già ” <
> dòm dòm ngó ngó <
> giặc ập vào làng <
> lăng xăng như bọ chó <
> nhâng nhâng lối tắt , đường ngang ... <
> bộ đội đâu ? <
> du kích đâu ? <
> chỉ gặp những người làng <
> điềm đạm và thật thà như hạt thóc ! <
> đội mâu ức tưởng chừng phát khóc <
> xăm xăm chỉ mặt bà chanh ” <
> - cái bưởi đâu ? nói nhanh <
> có muốn cắt tai không hả ? <
> rồi hắn sục bừa gốc cây , đống rạ <
> thuốn cái thuốn dài <
> thuốn cái thuốn dài <
> thuốn cái thuốn dài ... <
> <
> đất hát rằng : <
> đi qua cuộc chiến tranh này <
> lòng tôi như tấm áo dày chở che <
> còn đâu đây những lời thề <
> một vùng gươm giáo . bốn bề núi sông ... <
> <
> 5 <
> toán giặc chạy xô cả lại <
> mặt chúng xám đi . hớt hải <
> - chi đấy ? bay ? <
> tên lính cao gầy <
> cổ ngẳng như cổ cò chết bão <
> dong một cụ già mặt bê bết máu <
> nách áo rách toang <
> dáng lực lưỡng và điềm nhiên như cây đa làng <
> tên lính cổ cò oang oang nói : <
> - lão già này đã “ đánh mìn ” ngài đội <
> ngài ngã vật ra , chẳng biết có sao không ? <
> tụi nó cáng ngài về đồn rất đông ... <
> <
> coóc chống can đen , đi đến <
> cái chân bước nhẹ nhàng , uyển chuyển <
> hắn bỗng nhìn thẳng căng vào mắt cụ già <
> soi mói , cái nhìn như moi ruột gan ra <
> cụ đình bình thản : <
> - lính của quan đồn đã cho tôi lựu đạn <
> giết đội mâu là việc của riêng tôi <
> người việt nam không một ai được phản bội giống nòi <
> thưa quan , quan hiểu chứ ? <
> - tên ông là gì ? <
> coóc vẫn lạnh lùng nhưng mắt đã vằn tia hung dữ <
> - có thể gọi tôi <
> là đình , là chùa , là nhà , là cửa <
> tên tôi là : dân - nước - bị - xâm - lăng <
> từ thượng cổ đến nay <
> chúng tôi <
> không hề biết đầu hàng ! <
> coóc lệch mép cười thật là nham hiểm <
> - nhà ông đâu ? <
> - ngoài thân tôi , tôi chẳng còn gì sất <
> tôi chỉ có hai bàn tay để cày xới đất <
> đầu tôi chứa những câu thơ bất khuất <
> của mạc đĩnh chi từng đọc ở bên tàu <
> cụ nói chửa dứt câu <
> mắt bỗng thoáng cái gì như là làn bụi <
> hai má dần hằn nổi <
> những ngón tay dài và thon <
> vết những ngón tay tụ lại tím bầm <
> hình dạng giống bản đồ nước pháp <
> - ông có giết , tôi cũng không đổi khác ! <
> giọng cụ đình kiên nhẫn đến lạ lùng . <
> cụ ngẩng nhìn không trung <
> mấy tia nắng cuối mùa <
> long lanh trong đám mây rách nát <
> “ mày có giết , tao cũng không đổi khác ! ” <
> cụ nghĩ thầm <
> “ thế là chúng bay <
> không thể thuốn tới hầm <
> mấy anh trinh sát cấp trên và con bưởi ở <
> với tấm bản đồ ngoằn ngoèo đường xanh đỏ <
> chiến dịch lớn , quân ta sắp mở <
> quả lựu đạn mình ném vào mặt đội mâu <
> xoay ngược quân thù về phía sau <
> nếu phải chết , ừ thì mình chết <
> ngoài vòm trời lồng lộng kia <
> mình chẳng có gì để mà từ biệt ” ... <
> một tứ thơ cảm khái xưa của mạc đĩnh chi <
> bỗng làm cụ nôn nao <
> ngực cụ gồ lên như sóng trào . <
> tiếng coóc ngọt ngào <
> vô nghĩa và vo ve như tiếng muỗi <
> - mày nhớ xem , có thể là tên bưởi <
> đã dặn mày <
> và mày biết nó còn ẩn nấp quanh đây ? <
> - vâng , tôi nhớ ... <
> khi các ông dìm dân tộc tôi trong máu lửa <
> những ba đình , bãi sậy , hương khê ... <
> bao lớp người chết đi <
> để lại mối thù cho người còn sống <
> từ núi cao , sông dài , đồng rộng <
> đã mọc lên vô số pháo đài <
> từ bàn tay chai sạn cuốc cày <
> vụt lớn dậy kho quân lương , kho đạn dược <
> ông có thể giết tôi <
> nhưng đất nước <
> vẫn trường sinh <
> ngoài khát vọng mọi quân thù ! <
> lũ lính đờ ra nhìn cụ giây lâu <
> như gặp một cái gì kì lạ <
> nhưng coóc thì hiểu ra tất cả <
> rằng : <
> hắn phải một mình chống lại một nhân dân <
> hắn phải một mình chống lại một dân tộc <
> lần đầu tiên <
> hẵn bỗng thấy mình thật là cô độc <
> nỗi thất vọng sủi tăm <
> chua chua trong óc <
> hắn buông thõng hai tay và mặt cúi gầm <
> một thoáng thôi <
> mặt hắn lại hầm hầm ... <
> - tên bưởi đâu ? - hắn hỏi . <
> tiếng xé rách qua kẽ răng chó sói <
> hắn lồng như con trâu đực bị đòn đau <
> chiếc can đen quay thành khói ngang đầu <
> bỗng đột ngột bổ vào mặt cụ <
> cụ vuốt mặt , lòng bàn tay thấy đỏ <
> giơ hai tay , cháy hai mảnh mặt trời <
> nhìn tên đồn , tưởng nổ cả con ngươi : <
> cụ hét như sấm nổi : <
> - này coóc <
> mày muốn tìm tên bưởi <
> hãy tìm trong cái bụng đói của tao đây ! <
> tay cụ giật phanh vạt áo nâu dày <
> phơi cái bụng phập phồng , phẫn nộ <
> rơi xuống dưới chân , cúc áo to , cúc áo nhỏ <
> đã khâu bởi đường kim vụng về ... <
> da thịt cụ tỏa ra mùi ở đợ , làm thuê <
> tháng hai mưa phùn , tháng mười sương muối <
> mùi bùn ngấu và mùi lúa mới <
> mùi trăng non những đêm ngủ sân đình ... <
> <
> đồn coóc quay tít can đi quanh <
> bỗng dừng lại , nheo mắt cười độc địa : <
> - tao cho nổ trong bụng mày <
> quả lựu đạn mỹ <
> khai không ? <
> ngực cụ cuộn lên đỏ bóng màu đồng <
> rồi cụ đứng lặng im như hóa đá <
> chỉ một chút mơ hồ <
> thoảng rung trong gò má <
> trong đuôi mắt nứt chân chim ... <
> nhà bên bỗng bật lên <
> tiếng khóc nấc như cành khô gẫy <
> coóc sai lính sục tìm ai vừa khóc đấy <
> lôi chém ngay , cắm cọc bêu đầu . <
> - tên bưởi đâu ? <
> chỉ ba phút nữa <
> bụng mày tao sẽ mổ <
> và nhét vào trong quả lựu đạn hoa kì <
> một phút <
> hai phút <
> trôi đi ... <
> thời gian rỏ từng giọt máu ! <
> cụ bỗng kêu to : <
> - xóm làng ơi <
> ai có nghe thì nhắn lại hộ tôi <
> tôi còn nợ bà tròn lưng thúng thóc <
> nợ ông ba yên hai chục bạc <
> còn bác xoan tôi hứa lợp giúp nhà <
> bây giờ tôi đi xa <
> cho tôi xin những gì tôi còn nợ ... <
> <
> nắng hát rằng : <
> gớm cho lựu đạn hoa kỳ <
> nổ trong bụng cụ còn gì là thân <
> tâm hồn của một người dân <
> đã thành ánh sáng trong ngần hôm nay ...
Khúc ba: Khúc đất đỏ