khí thế dâng lên ngút trời <
> đại binh ùn ùn ra bắc <
> quân tướng từng đạo chỉnh tề <
> gươm lớn giáo dài sáng quắc . <
> lính bộ mũ nan màu đất <
> áo chẽn , lưng thắt đai xanh <
> bụi cuốn ... từng đoàn lính ngựa <
> lộp cộp ... lộp cộp ... phi nhanh . <
> đàn voi chân như cột đình <
> bước đi ào ào xé gió <
> tay người quản tượng cuộn gân <
> suốt ngày nhăm nhăm chiếc búa <
> <
> lệnh vua truyền trước ba quân : <
> - ta cùng các ngươi ra trận <
> không giết hết giặc , không về <
> trông lá cờ này , thẳng tiến ! <
> cờ đào trên tay nhà vua <
> rực như vừng dương buổi sáng <
> trên bành voi chúa uy nghi <
> ngọn cờ chỉ huy nhằm thẳng . <
> <
> cờ phất , cỏ rụng sương đêm <
> cờ phất , cây ngàn mở lối <
> lau lách rạp dưới chân người <
> nhường bước quân ta ào tới <
> lá cờ nhuộm bằng máu đỏ <
> nên xao xuyến mọi tâm hồn <
> nên máu về tim chảy mạnh <
> nên chân ta đi nhanh hơn <
> voi đi không chờ vó ngựa <
> ngựa phi không đợi chân người <
> người khiêng thuyền nan , bám sát <
> vượt sông , băng núi mà vui <
> nhà vua đi trước đại quân <
> môt lòng đồng cam cộng khổ <
> bữa ăn cơm lam , rau rừng <
> hạt muối cũng chia cho đủ . <
> người truyền lệnh cho quân sỹ <
> thay nhau , một cáng ba người <
> hai người khiêng , người nằm nghỉ <
> đường trường , chân dẻo như chơi <
> lau lách cứa nát bàn chân <
> không đau bằng gươm giáo giặc <
> đói ngủ thâu đêm hành quân <
> chưa bằng dân mong đỏ mắt . <
> người truyền cho đội thân binh <
> trống điểm đều theo nhịp bước <
> tạo thành làn điệu trống quân <
> mấy trăm năm sau còn thuộc . <
> quân đi nghe vang trong gió <
> tiếng hô " sát thát " năm nào <
> trong nắng , cờ bay phần phật <
> băng sông , vượt qua đèo cao <
> tiếng ngựa hí rung trời mây <
> tiếng voi gầm vang chuyển đất <
> làng xóm , quê hương gọi ta <
> tuốt kiếm xông lên giết giặc <
> <
> bốn ngày , đến trấn nghệ an <
> tiền trạm về tâu chủ tướng <
> có một đạo quân rất đông <
> từ mạn thanh chương kéo xuống <
> hai bên cùng đi gần lại <
> gặp nhau giây lát ngỡ ngàng <
> quang trung tay che trán rộng <
> chau mày , trên voi nhìn xa <
> một viên tiểu tướng bước ra <
> giập đầu tung hô " vạn tuế " <
> đứng dậy , tâu trình thiết tha : <
> - chúng thần là dân xứ nghệ <
> tím ruột căm quân xâm lược <
> bầm gan quên ngủ , quên ăn <
> chỉ muốn xông vào trận mạc <
> tuốt gươm , nhằm giặc mà băm <
> đoán quân hoàng đế kéo ra <
> chúng thần lập thành cơ , đội <
> ngày đêm luyện kiếm , múa gươm <
> nửa tháng đỏ mắt chờ đợi ! <
> quang trung hiền hậu mỉm cười <
> mắt lướt qua đoàn quân lạ <
> hiện lên trước người <
> những khuôn mặt đầm nắng gió <
> những đôi mắt nhìn tin cậy <
> cánh trần đẵn gỗ hoàng sơn <
> vua đưa tay lên vẫy vẫy <
> tiếng reo rộn lòng ba quân <
> <
> buổi chiều dừng chân hạ trại <
> khói bếp lên xanh đại ngàn <
> trước mặt , một hòn núi dựng <
> trong sương , mờ ảo mái am <
> đạm bạc cơm chiều dùng xong <
> tấm áo bào chưa kịp cởi . <
> vệ sỹ mang gươm theo vua <
> vó ngựa dập dồn lên núi <
> một vành trăng non đầu tháng <
> nghiêng soi ánh bạc am mây <
> nơi đây la sơn phu tử <
> quên đời , vui với cỏ cây <
> nhà vua xuống ngựa đi vào <
> bóng người in lên bóng núi <
> mùi trầm thơm thoảng trong cây <
> người cởi áo bào trao lại . <
> tiểu đồng bước ra , sụp lạy <
> la sơn phu tử vái chào <
> nhà vua chắp tay đáp lễ <
> đôi mắt người sáng như sao . <
> chùa nến tỏa soi lòng am <
> tiiểu đồng dâng trà bạch cúc <
> mái đầu nguyễn thiếp bạc phau <
> cúi nghe vua bàn việc nước <
> - " huệ này vốn người áo vải <
> tay quen cày cuốc làm ăn <
> gặp lúc nước non loạn lạc <
> vung gươm , múa kiếm , cứu dân <
> từng đánh trịnh , nguyễn , diệt xiêm <
> nay quân mãn thanh xâm lược <
> bữa cơm ăn chẳng biết ngon <
> đêm ngủ chưa hề yên giấc <
> vua thì khom lưng hầu giặc <
> rước voi về xéo mồ cha <
> dân tình xót xa trăm nỗi <
> đau như dao cứa lòng ta . <
> dù chẳng có chí làm vua <
> nể lòng ba quân khẩn khoản <
> tay ta phải đỡ hoàng bào <
> cưỡi voi xông pha tên đạn ! " <
> từng lời sao mà tin cậy <
> lòng thành vằng vặc như sao <
> nguyễn thiếp ngước nhìn ... bối rối <
> mừng vui trong nỗi xót đau . <
> thương mình sôi kinh nấu sử <
> bó tay chí cạn , sức tàn <
> đã từng lấy dân làm gốc <
> mà nay ẩn dật vách am . <
> - " giặc thanh hùng hổ tràn sang <
> vận nước treo trên sợi tóc <
> sỹ phu mưốn tự cứu mình <
> cũng phải cầm gươm đánh giặc ! " <
> máu chảy trong người giần giật <
> nguyễn thiếp ngẩng lên ... bồi hồi <
> am vắng không còn lạnh nữa <
> ngọn nến thắp hồng niềm vui <
> tóc bạc kề bên đầu xanh <
> luận bàn sức dân , thế nước <
> hoài bão của người anh hùng <
> sáng soi muôn nghìn dặm đất . <
> chí lớn : giúp dân dẹp giặc <
> tài cao : dựng nước mạnh giàu <
> tấp nập , thuyền về trăm bến <
> mở mang công nghệ mai sau <
> xóm thôn , lúa nối chân mây <
> sớm trưa , ngoài đồng trẻ hát <
> nước non như gấm hoa thêu <
> nguyễn thiếp thấy lòng rạo rực ... <
> một tiếng chim kêu ngang núi <
> quang trung đứng dậy tạ từ <
> ẩn sỹ vái chào , kính cẩn <
> mặt tươi rạng rỡ nét hoa . <
> nhà vua bước về trung quân <
> bốn bên cờ đào dậy đất <
> pháo lệnh vang một góc trời <
> quân sỹ lên đường giết giặc . <
> ẩn sỹ giã từ am cũ <
> thầy trò lặn lội xông pha <
> tươi thắm lòng son một tấc <
> thư gửi sỹ phu bắc hà . <
> <
> hai mươi tháng chạp <
> đại quân tây sơn <
> đến núi tam điệp <
> có lệnh dừng chân . <
> cưỡi voi đứng trên đèo cao <
> mắt người nhìn xa tám hướng <
> non sông , tầm mắt thu vào <
> sóng bạc , núi xanh uốn lượn <
> chân mây , cánh đồng trải thảm <
> bãi dài , cồn cát trắng phau <
> một dải non sông gấm vóc <
> giặc vào , ngọn cỏ cũng đau <
> <
> nghe tin đại quân ra <
> vùng biện sơn náo động <
> dân chúng lập bàn thờ <
> kết đèn hoa rước đón <
> người mang lương đến góp <
> người xin được đầu quân <
> thợ rèn mang sắt bễ <
> ra đón chực đầu đường . <
> tiếng tăm như sóng cồn <
> nào diệt xiêm , đánh nguyễn <
> một tay lật đổ nhào <
> cả triều lê - trịnh . <
> nay dốc quân đánh giặc <
> sương gió bạc hoàng bào <
> dân mong mình tận mắt , <
> cho thỏa lòng khát khao ... <
> quân nhà vua đến nơi <
> các tướng ra nghênh tiếp <
> ôi phụ tử chi binh <
> nỗi mừng vui khôn xiết <
> tướng lân , tướng sở <
> sụp trước voi vua <
> xin người tha tội <
> để mất kinh đô <
> nhà vua uy nghiêm <
> cất lời sang sảng : <
> - " theo đúng phép quân <
> mất thành đáng chém ! <
> nhưng khen các ông <
> đã biết nín nhục <
> giặc mạnh , ta lui <
> để cùng giữ sức <
> chặn nơi hiểm yếu <
> ấy là kế hay ! <
> ta đánh thật bất ngờ <
> chúng không lên kịp ngựa <
> cho lộ mặt quân thanh <
> miệng hùm mà gan sứa ! " <
> tướng nghe mà hả dạ <
> quân nghe mà nức lòng <
> khí thế mạnh : bạt núi <
> tinh thần cao : lấp sông ! <
> nhà vua nhìn rất lâu <
> mái tóc ngô thì nhậm <
> vừa nhìn các tướng quân : <
> - " tam điệp , địa thế hiểm <
> núi dựng vách thành dài <
> nghe trình , ta đã biết <
> chước thần kia của ai ! <
> tài kém gì trương lương <
> mưu thua gì gia cát <
> quân với tướng một lòng <
> coi khinh trăm vạn giặc ! " <
> quân sỹ reo chuyển núi <
> vua vẫy tay mỉm cười <
> người bước vào trướng gấm <
> áo bào đẫm mồ hôi <
> <
> ngang trời tiếng vạc , canh ba <
> quan tả thị lang vẫn thức <
> ngọn nến soi trên án thư <
> bút lông nhúng trong nghiên mực <
> đồn trại giờ im ắng cả <
> chỉ nghe tiếng trống cầm canh <
> ông ngước nhìn lên đại sảnh <
> vua ngồi trong đêm mông mênh <
> <
> tay đỡ lấy vầng trán rộng <
> quang trung đang nghĩ những gì <
> có phải trong cơn binh lửa <
> người đang vạch đường quân đi . <
> một tay áo vải cờ đào <
> người đã giúp dân mở nước <
> nay cùng quân sỹ xông pha <
> nếm mật , nằm gai giết giặc . <
> này bọn hôn quân , bạo chúa <
> đất sụp dưới chân bay rồi <
> ngọn cờ tây sơn khởi nghĩa <
> đã bay đỏ trời khắp nơi <
> bút lông lia trên lụa đào <
> dòng chữ hiện lên quyết liệt <
> từng câu , từng dòng bài hịch <
> rộn ràng cả tiếng gươm khua <
> nghe hùng khí đất thăng long <
> giặc thát kinh hồn bạt vía <
> sóng reo thuyền chiến bạch đằng <
> quân hán phơi thây cọc gỗ . <
> " nước nam ta , người nam ở " <
> sách trời nghìn thuở còn ghi <
> đánh cho giặc thù bạt vía <
> đánh cho chúng hết đường về ... <
> dòng chữ hòa trong máu đào <
> hịch nói về dân tha thiết <
> dân là cội nguồn của nước <
> dân là gốc vững muôn đời ! <
> quan tả thị lang đặt bút <
> ngoài thềm , một ánh trăng soi <
> <
> rạng ngày , bút hoa nho sỹ <
> thảo ra thành trăm , thành ngàn <
> hịch bay lên rừng , xuống biển <
> thổi về mát rượi lòng dân . <
> <
> khắp nơi tráng sỹ kéo về <
> tình nguyện đầu quân giết giặc <
> trướng hùm ngày một thêm đông <
> tua tủa giáo dài , gươm sắc <
> có những chàng trai miền biển <
> ngực trần gió mặn da nâu <
> tay chèo vào quân thủy chiến <
> bơi như cá lội sông sâu <
> có người ở chốn sơn lâm <
> chân sắt băng rừng đuổi hổ <
> lặn lội đi tìm nghĩa quân <
> vòng lưng giắt vài lưỡi búa <
> có người khổ vì sưu thuế <
> bỏ nhà phiêu bạt tha phương <
> nay nghe non sông có giặc <
> dao sắc , cơm nắm lên đường <
> có người nửa đời ôm mộng <
> đèn khuya mài miệt văn thơ <
> nay nghe rùng rùng trống trận <
> cầm gươm xin đứng dưới cờ . <
> cả những em tóc trái đào <
> hiền như tiên đồng , ngọc nữ <
> cũng đến năn nỉ xin vào <
> đạo quân đi trừ giặc dữ . <
> lòng dân bừng bừng như lửa <
> sức dân cao hơn núi cao <
> lệnh vua truyền ra thu nạp <
> bao nhiêu tráng sỹ anh hào . <
> <
> quang trung họp cùng các tướng <
> mưu cơ , chiến thuật bàn xong <
> truyền lệnh phất cờ , nổi trống <
> thao trường hội họp ba quân . <
> đại binh gươm giáo chỉnh tề <
> năm đạo nghiêm trang nhận lệnh <
> các tương đứng đầu hàng quân <
> hăm hở xông vào trận đánh . <
> đại binh chia làm năm đạo <
> như năm mũi dao căm hờn <
> như năm gọng kìm khép lại <
> như bão đổ về nghìn cơn . <
> đạo quân chủ lực thứ nhất <
> nhanh như sóc , mạnh như hổ <
> nhà vua vung kiếm chỉ huy <
> phó tướng là ngô văn sở . <
> bộ binh , lính voi lính ngựa <
> đánh thẳng vào thành thăng long <
> diệt tan các đồn trại giặc <
> đóng dọc hai bên sông hồng . <
> đại đô đốc bảo chỉ huy <
> đạo hai ra làng đại áng <
> yểm hộ , phối hợp trung quân <
> đạp bằng hiểm nguy mà tiến . <
> đạo quân của đô đốc đông <
> đánh thẳng vào đồn khương thượng <
> cắm dao vào lưng kẻ thù <
> khi chủ lực quân đánh xuống . <
> đạo quân của đô đốc tuyết <
> vượt biển đánh vào hải dương <
> vừa đánh chặn giặc đường thủy <
> vừa diệt các đồn cần vương <
> đại quân của đô đốc lộc <
> rẽ thuyền về lục đầu giang <
> đón giặc ở vùng phượng nhãn <
> quân nhanh , tướng mạnh chặn đường ! <
> <
> truyền lệnh xong , lên đài cao <
> người mang gươm trần , áo chiến : <
> - " hỡi các chiến sỹ anh hùng <
> thời cơ lập công đã đến ! <
> ta đánh cho để dài tóc <
> ta đánh cho để đen răng <
> không cho chiếc xe nào thoát <
> không còn mảnh giáp nào nguyên <
> cho giặc thanh biết nước nam <
> do người nước nam là chủ ! <
> <
> tiếng hò reo như sấm dậy <
> người nhìn bốn mặt hàng quân : <
> - " hôm nay hai mươi tháng chạp <
> vui xuân , đón tết trước dần <
> mồng bảy tháng giêng tan giặc <
> vào thành thăng long khao quân ! " <
> quân tướng các đạo dạ ran <
> các trại mổ bò , giết lợn <
> vua đi thăm hỏi ân cần <
> nhắc nhủ từng người nghĩa lớn .
Phần 3