nơi la đến : ngã ba đồng lộc <
> nơi tuổi thơ cắt cỏ chăn trâu <
> những buổi chiều sim tím sim nâu <
> ăn không hết , đựng đầy túi áo <
> nơi mỏm đá mùa thường ngồi thổi sáo <
> đàn trâu đen rong ruổi hoàng hôn <
> những đám mây ngũ sắc lang thang <
> nhập vào đá sỏi <
> nhập vào khói bếp cuối làng <
> nơi con suối nước trong nho nhỏ <
> mỗi lần rửa cỏ <
> la gọi thầm : suối út ơi ! <
> suối út là con út của đất và trời <
> la , con út của cha và mẹ <
> suối út chảy qua đồi đồng lộc <
> la như con suối sinh ra từ tình yêu của mẹ cha nghèo <
> nhưng suối út ơi , suối út chẳng biết đâu <
> nơi ngã ba đường hiểm trở <
> những quả bom của kẻ thù xám úa <
> như răng thú dữ <
> cắn vào suối út , cắn vào ngã ba này <
> răng chúng dính đất đai <
> dính máu sông máu suối <
> <
> kẻ thù <
> những cái mồm đen tối <
> sống lật bàn tay <
> như khi đang bay trên trời <
> nó lật cánh cắt bom đột ngột <
> kẻ thù <
> những tổng thống kếch sù buôn máu <
> những nghị viện luôn sờ tay túi quần túi áo <
> dáng nghĩ suy đếm nhẩm tiền vàng <
> và tính nhẩm đạn bom <
> sẽ ném xuống dòng sông ngọn núi <
> sẽ ném xuống con đường nơi hiểm yếu <
> nơi những người diệt chúng sẽ đi qua ... <
> <
> la đến đây <
> nơi ngã ba trụi trần đất đỏ <
> ngã ba nắng , ngã ba gió <
> ngã ba đất , ngã ba trời <
> ngã ba xe , ngã ba người <
> ngã ba bom đạn <
> cây muỗm chạc ba ngã xuống <
> nhập vào ngã ba tro than <
> gốc bám phía nam <
> cành vươn phía bắc <
> lá cháy nhập vào màu áo đoàn quân <
> dưới ánh sáng mặt trời <
> ánh sáng trái tim người <
> cuộc quang hợp màu xanh ... <
> <
> ngã ba <
> mọc những căn hầm chữ a <
> cửa mở phía mặt đường <
> cửa mở phía chiến trường <
> những cô gái lòng hướng về phía đó <
> những cô gái mở đường , rất trẻ <
> với la , là đồng chí , <
> với la , là em , là chị <
> là tần , là cúc , là xanh ... <
> những cái tên hiền lành <
> hôm qua còn đuổi nhau quanh ngã ba xóm nhỏ <
> nụ cười tuổi trẻ <
> rung rinh mấy cánh bèo vương . <
> <
> ....... <
> <
> rồi một sớm - bình minh <
> la cùng tần , xanh , cúc ... <
> đứng như tạc vào nền trời đồng lộc <
> nhìn xuống ngã ba đường <
> xanh bỗng reo lên , giọng vang như chuông : <
> “ - ngã ba xòe bình minh rẻ quạt <
> mỗi ngả đường một tia hồng sáng rực <
> những tia hồng dừng lại ở nơi đâu ? ” <
> <
> cúc đẫy đà , cắm xẻng xuống đất nâu : <
> “ - những tia nắng bắt đầu từ xẻng cuốc <
> chỉ dừng lại nơi con người bất lực <
> nơi con người chồn gối trước tương lai ! ” <
> <
> tần trầm tư , ý tứ mỉm cười : <
> “ - nhìn ngã ba mình nhớ bài hình học <
> bài toán ấy như một niềm thúc giục <
> về những cách giải gọn gàng khi đứng trước ngã ba ! ” <
> rồi họ đi dưới tán bạch đàn che <
> dưới tiếng lá lao xao trò chuyện <
> ôi tiếng lá khi gần như tiếng đất <
> khi xa vời như tiếng các vì sao ... <
> <
> rồi họ đào , họ gánh <
> trong rát bỏng gió lào <
> trong nắng cháy chân trần , tay áo xắn <
> đất và đá <
> yếu mềm và cứng rắn <
> cán xẻng với tay người <
> đòn gánh với vai người <
> con đường và trái núi <
> phá và xây ngày tháng đỡ đần nhau ... <
> <
> và đêm <
> đêm bị xắn ra bằng lưỡi xẻng <
> đêm bị xắn ra bằng choòng bằng cuốc <
> đêm chuyển dời <
> theo tiếng bước chân <
> đêm bồng lên khi tiếng hát trong ngần <
> bay từ vồng ngực con gái <
> đêm giãn ra <
> đêm nén lại <
> đêm vỡ tan trong đột ngột tiếng cười . <
> <
> cũng có khi <
> đêm ướt đẫm mồ hôi <
> họ bỗng thấy sao trời đậu trên má , trên cánh tay <
> sao di động nhanh và uyển chuyển <
> theo ba hướng con đường <
> rồi trở về nơi ngã ba hội tụ <
> có một lần nào đó <
> la gọi thầm : ôi , ngã-ba-sao ! <
> <
> ý nghĩ của la chẳng ngây thơ đâu <
> ý nghĩ ấy cũng chẳng hề già cỗi <
> ngã-ba-sao ! mấy lời cô thầm gọi <
> thật hồn nhiên và chín chắn dường nào <
> ấy là la đã nghĩ về bè bạn <
> những con người giản dị , lớn lao ! ... <
> <
> cho đến lúc những vì sao trên trời <
> tan vào mây xanh mây trắng <
> cho đến lúc con đường chan chứa nắng <
> dưới hàng cây chưa lặn những mặt người <
> cho đến lúc xe qua <
> vang vọng tiếng còi <
> bao cô gái mới về căn hầm chật <
> qua cửa hầm , mắt những người lái xe gặp <
> bao nụ cười lấp lánh dưới đất sâu .... <
> <
> - có gì lạ ? <
> “ thật là giản đơn ” , la nghĩ <
> nếu không có cuộc hành quân đánh mỹ <
> thì ngã ba này như mọi ngã ba thôi <
> đồi đồng lộc vẫn như con rùa ngủ <
> <
> đầu cúi trước đại dương <
> lưng tựa vào rú bụt <
> rồi thỉnh thoảng rùa giật mình thức giấc <
> nhìn đoàn xe chở gỗ đi qua <
> màu bụi trên thùng xe thay cho giấy nhật trình <
> xe từ khe giao , thông linh , hương sơn , linh cảm ? <
> ra vinh hay về đò điệm <
> xe đi rồi , rùa lại cúi thiu thiu <
> lắng tiếng động dập dìu <
> quanh ruộng đồng xóm mạc <
> những âm thanh quen thuộc <
> như điệu hát ru thanh bình ... <
> và , <
> những đứa trẻ chăn trâu lớn lên <
> sẽ đi xa quê hương bỗng nhớ <
> vệt bánh xe ngã ba chiều mưa <
> nhắc kỷ niệm ấu thơ <
> trên mỗi trang thư <
> bỗng muốn làm con sẻ đồng bay về tuổi nhỏ ... <
> <
> - có gì lạ ? <
> “ thật là đơn giản <
> mẹ ơi , <
> hôm mẹ tiễn con đi đến vùng bom đạn <
> mẹ chỉ dặn <
> sống cho xứng với chị em , bầu bạn <
> sống cho xứng ... <
> ôi , đời mẹ đã về chiều <
> vẫn dành con tia nắng nồng đượm nhất <
> <
> sống cho xứng ... <
> khi dân tộc đang đứng trước một ngã ba thử thách <
> chiến thắng hay đầu hàng <
> ngày hay là đêm <
> mình làm chủ đời mình hay sống đời nô lệ <
> sống cho xứng ... giản đơn lời mẹ <
> đưa con cùng đồng đội đến ngã ba này <
> như một câu trả lời , như một ý thơ hay . <
> <
> - có gì lạ ? <
> - thật là đơn giản <
> bom đạn giặc bay tung đất đá <
> bay tung con đường <
> rồi đất đá lại trở về đất đá <
> rồi con đường vẫn là con đường ấy <
> với ngã ba vẫn ngã ba này <
> bởi con vẫn là con của mẹ <
> bởi đoàn xe không thể nào dừng lại <
> người vẫn gọi người <
> máu thịt vẫn gọi về máu thịt <
> nửa nước vẫn gọi về nửa nước <
> tiếng vọng xuyên con đường <
> xoáy lại mỗi ngã ba <
> <
> ngã ba ! <
> mỗi ngã ba trên cơ thể đất đai <
> những ngày cứu nước <
> hướng đi của đoàn quân không thể nào đổi khác <
> ngã ba như mũi tên <
> chỉ về phía chiến trường ác liệt .
Chương hai - Ngã ba