hai chàng về lạy gia nương , <
> cùng nhau bàn luận mọi đường gần xa . <
> nàng rằng : chút phận không nhà , <
> mặc con toan liệu , mẹ già cũng ưng , <
> chớ lo dây đỏ vấn chưn , <
> lo công nghiệp buổi thanh xuân cho tròn . <
> 1480 . sau dầu danh tạc bia son , <
> trời dành trong sách có con gái hiền . <
> hai chàng thâm tạ nhà huyên , <
> mang đồ tứ bửu lên miền hà đông . <
> <
> mười ngày lên tới hà đông , <
> tìm nơi lánh ở , mình không dạo đường , <
> cùng nhau vô đủ ba trường , <
> còn chờ treo bảng , chưa tường đỗ không , <
> trần đoàn lãnh việc mai dong , <
> phải đi lên trấn , theo cùng họ dương . <
> 1485 . mắc di chuyển vẫn dọc đường , <
> tới nơi nghe chúng vào trường mới xong . <
> hỏi tìm khắp hết tây đông , <
> anh em trân bửu , đều không gặp rồi , <
> bảy ngày kiếm ngược , kiếm xuôi , <
> tới lui hai lẽ , thẳng dùi khôn toan , <
> muốn về ra mắt trấn quan , <
> sợ e người hỏi hai chàng huyện ta . <
> may vừa cửa bảng xướng ra : <
> dương trân tên họ , thủ khoa chánh vì . <
> 1490 . cử nhân dương bửu thứ nhì , <
> ba ngàn sĩ tử một khi khen giồi , <
> <
> yến diên , áo mão , ban rồi , <
> trần đoàn đóng cửa rước lui hai chàng , <
> đem ngay vào chốn công đàng , <
> lễ dâng bốn lạy , rỡ ràng nam nhi , <
> trần đoàn bèn lấy quyển thi , <
> dâng lên trước án một khi khen liền <
> - dạy rằng : hai gã thiếu niên , <
> chữ danh đã toại , chữ duyên thêm nồng . <
> 1595 . vàng dòng ta cũng chẳng dùng , <
> muốn cho ngọc nhuận , sánh cùng băng thanh . <
> lứa đôi có số thiên thành , <
> chờ khi tháng tốt , ngày lành sẽ toan , <
> nói rồi vào chốn hậu đàng , <
> khiến đem hai chàng , ra mắt phu nhân . <
> <
> phu nhân xem thấy rất mừng , <
> rằng : ơn trời khéo nhắm chừng định đôi , <
> trai tài , gái sắc , phải rồi , <
> nhà loan cửa phụng sánh ngôi , vui vầy , <
> 1500 . sai người rước mẹ qua đây , <
> chủ hôn cho trẻ kết dây sắt cầm , <
> dương trân , dương bửu đồng tâm , <
> thưa rằng con nợ thanh khâm chưa rồi . <
> trên đà thương cảm hai tôi , <
> xin cho thỏa dạ rạng rồi công danh . <
> tiểu khoa sau lại phỉ tình bách niên . <
> công rằng : lời nói rất miêng <
> chữ quyền cùng với chữ duyên đi liền , <
> 1505 . thi hương sớm đã gặp duyên , <
> chờ cho thi hội phỉ nguyền mới nên . <
> nay đà làm lễ hỏi tên <
> keo sơn chữ dạ cho bền ngày sau . <
> hai con qua chốn thơ lầu , <
> ở chơi vài bữa sẽ âu về làng . <
> trần khanh lại dạy trần đoàn <
> khá tua bậu bạn hai chàng đi chơi . <
> huyện quan trước án vâng lời , <
> phải theo trân , bửu , chơi nơi thơ lầu , <
> <
> 1510 . tuyết , băng hai gái riêng sầu , <
> ngồi nơi hoa viện lo âu việc mình . <
> tuyết , băng cám chữ minh linh , <
> vò vò nuôi nhện công trình biết bao . <
> riêng than chút phận má đào , <
> gặp xuân chưa biết ngày nào đền ân . <
> băng rằng nghe việc hòa thân , <
> gẫm trong mình lại muôn phần xót xa . <
> có cha mẹ mới có ta , <
> có ta , mới có cửa nhà giàu sang . <
> 1515 . mẹ kia đã xuống suối vàng , <
> cha xưa non nước khôn toan mất còn . <
> hai bên nội ngoại bà con , <
> đều người về đạo lại lòn cửa quan . <
> từ ta nương dựa cửa sang , <
> nào ai lui tới hỏi han thăm tình . <
> dầu không gặp nghĩa minh linh , <
> cội cây nguồn nước ở mình còn chi , <
> mai sau đặng chữ vu quy , <
> đã đành phận gái phải đi theo chồng . <
> 1520 . trăm năm sống thác nhờ chồng , <
> một môn dòng họ đều không nhìn rồi . <
> may còn chút tiếng con nuôi , <
> ví như trà dở ướp mùi bông hoa , <
> nay nghe hai gã tân khoa , <
> cha đi tu mất , mẹ già khó khăn . <
> vốn không nhà cửa nghiệp hằng , <
> nhờ theo họ ngoại ở ăn học hành . <
> tiếc rằng trời đất thình lình , <
> khéo xe duyên phận cho mình quá ngang ! <
> 1525 . cha xưa về đạo hòa lan , <
> chẳng ưa đạo phật , không màng đạo nho , <
> cha nuôi nay chuộng đạo nho , <
> gả chồng cũng lựa học trò bậc cao . <
> cho hay duyên nợ buổi nào , <
> con trời , con phật , đều vào theo nhu ( nho ) <
> tuyết rằng : ta học đạo nhu , <
> đến nay mới biết công phu thánh hiền , <
> sửa sang ba mối , năm giềng , <
> dạy người thiên hạ vẹn tuyền tánh xưa , <
> 1530 . đặt làm sáu bản đờn xưa , <
> có thi vận để tiếng đưa tơ đồng , <
> ta nay rảnh việc nữ công , <
> hòa đờn một tiệc giãi lòng buồn ngâm . <
> chị đờn sắt , em đờn cầm , <
> tay đờn , miệng đọc , thâm trầm nghe hay . <
> <
> xuân tuyết đàn ngâm : <
> trời che đất chở đức cao dày , <
> cha mẹ sanh con khó sánh tày . <
> vậy có người hiền lo báo bổ , <
> hai mươi bốn thảo dấu còn nay . <
> <
> thu băng đàn ngâm : <
> cha phải cha , con phải đạo con , <
> rằng lành , rằng thảo , tiếng hay còn . <
> cây kiều , cây tử , đời thường ví , <
> chẳng trái lòng nhau mới đặng tròn , <
> <
> xuân tuyết đàn ngâm : <
> vua phải vua , tôi phải đạo tôi , <
> sửa sang giềng mối mới lên ngôi <
> minh lương hai chữ vầy trên dưới , <
> nước trị nhà an , bốn biển vui , <
> <
> thu băng đàn ngâm : <
> vợ phải vợ , chồng phải đạo chồng , <
> vợ chồng là đạo đất trời thông . <
> khó nghèo đều chịu giàu đều hưởng , <
> kết tóc trăm năm trọn một lòng , <
> <
> xuân tuyết đàn ngâm : <
> anh phải anh , em phải đạo em , <
> huân trì hai ống thổi nghe êm <
> sang đồng một cội , là xương thịt , <
> sống thác nương nhau ở dịu niêm . <
> <
> thu băng đàn ngâm : <
> làm người bậu bạn muốn nên danh , <
> lời thẳng khuyên nhau ở lấy lành , <
> giao mặt xưa rằng vàng ngọc báu , <
> giúp lòng nhân nghĩa , lại thêm xanh , <
> <
> anh em trân , bửu , ngồi buồn , <
> lén qua hoa viện đi luồn xem chơi , <
> anh em vừa bước tới nơi , <
> phút nghe trong viện có lời đờn ngâm , <
> 1535 . mấy dây cầm sắt hòa thâm , <
> đờn ngân tiệp với thơ ngâm ai hoài . <
> hai chàng dừng bước vách ngoài , <
> rõ ràng nghe đặng sáu bài thơ xưa . <
> trời thu đương lúc nắng trưa , <
> chị em ngồi nực , vừa ưa buông đờn . <
> hai chàng ngoài vách mau chơn , <
> bước vào trong viện coi đờn những ai , <
> hay đâu hiệp mặt gái trai , <
> mày qua mắt lại , hòa hai ngỡ ngàng . <
> 1540 . tuyết , băng mắc cỡ vội vàng , <
> cúi đầu che mặt , hậu đàng trở vô . <
> hai con thể nữ hầu cô , <
> cất đờn , bưng hộp , nói phô đều cười . <
> bửu , trân , thấy cũng nực cười , <
> bước vô trong viện kiếm lời hỏi qua . <
> cho hay con tạo khéo ngoa , <
> dạo tầm hoa , lại bỗng ra thấy người , <
> <
> trần đoan bạn với hai người , <
> ở nơi hoa viện đã mươi ngày rồi , <
> 1545 . thưa cùng quan trấn kíp hồi , <
> tần công bèn dựng lễ bồi đưa ra , <
> ban cho năm vóc vân sa . <
> sâm nhung , thanh quế để già dưỡng thân , <
> lại cho vàng bạc hai cân , <
> của đưa chàng rể sắm phần ra đi . <
> <
> mười ngày về tới châu khê , <
> người làng đón rước bộn bề lễ nghi , <
> tiếng hay , đâu cũng yêu vì , <
> hai thầy cử nhỏ đậu thi trở về . <
> 1550 . ai dè chăn ngỗng , chăn dê , <
> vận trời ngó lại ra bề người sang , <
> bà con họ nội xa đàng , <
> võng dù xin rước về làng thuở xưa . <
> đỗ nương , đỗ khoái đãi , đưa , <
> tiệc bồi năm bữa , mới vừa rảng rang . <
> <
> dương trân , dương bửu , hai chàng , <
> thưa cùng cậu , mẹ , hiệp bàn việc hôn . <
> nàng rằng : nhờ của công môn , <
> ban cho vật quí , mình khôn chối từ . <
> 1555 . chưa hay hai gái hoa tươi , <
> đứng trong đào liễu đua cười mấy xuân ? <
> hai chàng đem việc họ tần <
> đờn nơi hoa viện đều phân tỏ tường , <
> nàng rằng : nhờ phước tổ đường . <
> cho con gặp thuở khoa trường nên danh . <
> nhờ trời phước đặng chữ vinh , <
> sau rồi sẽ liệu gia đình mới xong . <
> hai con vào chốn thơ phòng , <
> ôn nhuần kinh sử lo vòng thi xuân . <
> <
> 1560 . lần hồi ngày tháng tới gần , <
> đem nhau cất gánh trông chừng tràng an . <
> hai chàng đi tới tấn bang , <
> vào trường thi hội , bảng vàng đỗ cao . <
> trước đền đứng lặng đầu ngao , <
> dương trân bảng nhãn , bửu vào thám hoa . <
> tuy không dành trạng nguyên khoa , <
> cung thiềm , tháp nhạn cũng là á khôi . <
> hốt hoa , bào gấm ban rồi , <
> quỳnh lâm mở tiệc , chúa tôi phỉ lòng . <
> 1565 . tờ truyền tới trấn hà đông , <
> tần khanh văn tín vợ chồng đều vui . <
> truyền quân lập tức trống hồi , <
> tới nam khang huyện dọn ngôi công đàng . <
> cứ theo trà thạch các làng , <
> cất làm nhà cửa nghiêm trang một tòa , <
> giấy nêu rường cột nguy nga , <
> nam khang một huyện ít nhà dám đang , <
> dọn rồi án kỷ rỡ ràng , <
> xảy vừa tới lúc hai chàng vinh quy , <
> <
> 1570 . bảng vàng tán đỏ , đều đi , <
> ngựa xe võng giá oai nghi chói loà <
> lại thêm áo mão giồi ra , <
> lịnh ban gấm nhiễu ngọc ngà thiếu chi , <
> khắp nơi châu huyện đều vì , <
> thổi kèn , gióng trống , ra đi rước mừng . <
> cho hay đỏ tía sắc xuân , <
> để dành trong sách giồi thân học trò . <
> thật nhờ họ đỗ ơn to , <
> lúc nầy mới đặng trời cho sang giàu . <
> 1575 . châu khê đùm đậu bấy lâu , <
> đền ơn nhờ cậu , trước sau phỉ tình , <
> hạc lầu là chỗ dương danh , <
> anh em trả nghĩa sư sanh cũng tròn . <
> nay đà đẹp mặt mẹ con , <
> ở nơi trà thạch ăn ngon , mặc lành , <
> nhờ vua hai chữ hiển vinh , <
> một môn dòng họ linh đình tới lui , <
> <
> anh em trân , bửu chẳng vui , <
> nhớ cha đi mất , ngùi ngùi thở than . <
> 1580 . dọn ra trước chốn công đàng , <
> đặt làm hương án , một bàn vọng lên , <
> họ tên bài vị rõ biên , <
> ăn chay nằm đất chúc nguyền vong linh , <
> theo nho dùng lễ tam sinh , <
> đọc bài văn tế phỉ tình cha con . <
> <
> văn tế rằng : <
> hỡi ôi ! <
> 1 . trăng xế bóng xuân ; <
> mây giăng lầu hạc . <
> 2 . thấy chữ “ mặc liên ” thơ cũ , <
> chi xiết não nùng ; <
> nghĩ câu “ ” phong mộc ” người xưa , <
> càng thêm bát ngát . <
> nhớ linh xưa : <
> 3 . kinh sử đều thông ; <
> vận thời chẳng đạt , <
> 4 . công , danh , hai chữ , <
> mơ màng bên gối hoàng lương ; <
> sự nghiệp một câu , <
> lấp lửng trong gương bạch phát . <
> 5 . khắp chùa miễu cây hương cầu nòi giống , <
> nghĩa cha con , nghĩa đã đặng tròn ; <
> trùm non sông lời nói để ghi lòng , <
> tình chồng vợ , tình đâu ở bạc ! <
> 6 . thừa ưa cắp một gậy thiền ; <
> bỗng chốc bẻ hai gương nhạc , <
> 7 . xiết bao đường sá xa xôi ; <
> thêm nỗi cửa nhà man mác ! <
> 8 . đau đớn thay ! một cụm tàn huyên ; <
> ủ ê bấy ! hai cành hoa ngạc , <
> 9 . ngoài bảy chục xuân thu , <
> còn thêm nữa : vó câu qua cửa , <
> khôn rõ nỗi xa gần ; <
> trong ba ngàn thế giới , <
> biết bao nhiêu dấu thỏ lên đèo , <
> khó lường nơi sống thác , <
> 10 . tu gặp chùa nghèo ; <
> chơi lầm cảnh khác . <
> 11 . sớm hôm chuông mõ , <
> xưa am mây đã chót nhọc nhằn ; <
> ngày tháng tương dưa , <
> nay rừng bụi ai cùng mặn lạt ? <
> 12 . làng trà thạch , đá buông lời nói khống , <
> biết đâu tìm dấu như lai ; <
> đất châu khê , hoa chảy nước mắt đầm , <
> khó nỗi hỏi tin bồ tát . <
> 13 . phải gặp thuở qua miền đông độ , <
> rước cha trở lại , <
> trong nhà cũng có thích già ; <
> nào ai biết tới cõi tây phương , <
> xin cha lộn về , <
> ở nước há không di lặc ? <
> 14 . hộ ; là cậy , mất cha nào cậy , <
> muốn hỏi han mà cửa phật vắng hiu ; <
> ai ; là thương , thấy mẹ thêm thương , <
> luống trong nhớ , mà tuổi trời nặng vác . <
> hỡi ôi ! <
> 15 . sang giàu một giấc , <
> mây nổi hoa tàn ; <
> sự nghiệp trăm năm , <
> nước xao , bèo dạt ! <
> 16 . đã biết : cha nghề nào , con nghề nấy , <
> mới phải nhân tình ; <
> há ngờ cha đường nọ , con đường nầy , <
> cũng vì thiên các ... <
> 17 . vái phật mở câu giới cấm , <
> hưởng cô nhi mấy tiệc cỗ bàn ; <
> nhờ vua đặng chữ vinh quy ; <
> xin hiển khảo dùng thoi vàng bạc . <
> <
> đọc rồi văn tế linh cha , <
> một môn già trẻ , đều hòa khóc than , <
> vô , ra , dù , võng , nhộn nhàng , <
> đãi đàng trên dưới cỗ bàn , no say . <
> 1585 . tiệc mửng vừa đủ mười ngày , <
> tần khanh sai kẻ lễ bày đính duyên . <
> mừng cho hai rể đặng tiên <
> ngàn năm tiếng rạng , danh biên thẻ ngà . <
> hai chàng bảng nhãn , thám hoa , <
> khiến người lên tạ nhạc gia ơn , rồi . <
> lương duyên hai chữ thêm giồi , <
> trần đoan vừa tới lo bồi nghinh hôn . <
> đỗ nương vâng lịnh công môn , <
> chờ ngày giờ tốt nghinh hôn đem về . <
> 1590 . sửa sang sáu lễ nên xuê , <
> họ hàng mới nhóm , toan về phụng chiêm . <
> <
> hay đâu trăng tỏ mây êm , <
> hằng ga núp bóng cung thiềm bạc sao ! <
> hỏi đôi chén ngọc chờ trao , <
> dương trân nhuốm bịnh liền đau thương hàn , <
> trong nhà lo việc thuốc thang , <
> rước thầy hay trị , ngày càng ốm hư , <
> tần khê có dạ ưu tư , <
> ra tờ khắp chốn cầu sư tới liền . <
> <
> 1595 . lối này tới cảnh người tiên , <
> nơi chùa linh diệu ở miền thiên thai . <
> dương từ , hà mậu hòa hai , <
> bấy lâu ở chốn quỳnh đài dạo chơi , <
> theo tiên hầu nửa tháng trời , <
> tấm lòng rửa sạch , việc đời lãng xao . <
> lão nhan coi số thiên tào , <
> đòi hai người vào , nói chuyện trần duyên . <
> rằng : hai họ có căn duyên , <
> trời đà trước định , kết nguyền thân gia . <
> 1600 . rày nên sum hiệp một nhà , <
> con trai , con gái , thảy đà thành thân . <
> họ hà nghe nói hỏi phăng , <
> rằng tôi đi khỏi mới gần nửa trăng . <
> trong nhà hai gái còn măng , <
> tuổi trời chưa mấy , sao rằng thành thân ? <
> đáp rằng trên dưới có phần , <
> non tiên một bữa , cõi trần một năm , <
> toán theo giáp tý thời lầm , <
> tuyết , băng nay đã mười lăm tuổi rồi . <
> 1605 . đạo trời đã biết thời thôi , <
> hai người khá kíp phản hồi cố hương , <
> lão nhan làm phép thâu đường , <
> cho hai hoàn thuốc cứu chàng duiuơng trân , <
> hai người về cõi hồng trần , <
> sang giàu chung hưởng nhờ phần lộc con , <
> lộc con là lộc trời còn , <
> nhân luân hai chữ vuông tròn mới an . <
> <
> hai người từ biệt lão nhan , <
> ra nơi vân động , theo đàng ngày xưa . <
> 1610 . tri niên họ lý theo đưa , <
> dùng dằng cửa động còn chưa chỉ đường , <
> rót ra hai chén quỳnh tương , <
> rằng xin gượng uống về đường cho an , <
> từ đây xuống chốn dương gian , <
> non tiên xa cách khôn đàng trở lên . <
> gặp nhau biết lấy chi đền , <
> chút duyên bèo nước nào quên tình nầy , <
> ngàn năm bóng gió ở đây , <
> riêng than chim nhạn rẽ bầy kêu xa , <
> 1615 . vội vàng nào kịp hái hoa , <
> dương quan cành liễu gọi là đưa nhau , <
> của đưa nào báu chi đâu , <
> sao bằng mùi đạo tám câu năm vần . <
> ta xin bắt chước cổ nhân , <
> gọi thơ đua bạn dương trần ngày nay . <
> <
> thơ đưa hà mậu : <
> long môn chốn cũ lại bôn ba , <
> non nước bâng khuâng cám họ hà . <
> nước thánh năm đời loà mắt tục , <
> rượu tiên một thuở rửa lòng tà , <
> đào nguyên khó hẹn tin bèo nhóm , <
> vân động riêng buồn tiếng hạc xa , <
> khôn , dại , sự đời ngươi đã thấy , <
> nên mình rồi phải giúp người ta , <
> <
> thơ đưa dương từ : <
> thiên thai xa cách cõi nam khương , <
> hoa cỏ ngùi ngùi cám họ dương , <
> chùa phật khôn cầm cây lão mại , <
> động tiên xin chuốc chén quỳnh tương . <
> chút tình bóng gió riêng cưu bạn , <
> mấy dặm non sông vôi tách đường . <
> đói lạnh dấu xưa ai cũng biết , <
> ngưoi về , nhà , nước , hiếm người thương <
> <
> dương từ , hà mậu nghe thơ , <
> than rằng : nào biết bao giờ gặp nhau ! <
> cuộc đời là cuộc bể dâu , <
> nước về doành thẳm , khôn cầu nguồn xưa . <
> 1620 . nói thôi nước mắt như mưa , <
> tri niên chỉ nẻo quê xưa đành rành , <
> <
> thâu đàng nhờ có phép linh <
> một ngày một ngọ , hồi trình chẳngxa <
> dương từ về đến quê nhà , <
> đoái nhìn cảnh vật thấy ra lạ lùng . <
> ngẩn ngơ đứng trước bình phong , <
> minh nghi chưa dám vào trong công đường . <
> may đâu lại có đỗ nương , <
> dạo chơi ra cửa nhìn tường phu quân . <
> 1625 . hai hàng nước mắt rưng rưng , <
> nửa thương việc trước , nửa mừng ngày nay , <
> dương từ lấy thuốc tiên hay , <
> cho dương trân uống , kịp ngày lành mau . <
> cha con chồng vợ gặp nhau , <
> hỏi , phô , chuyện vãn , trước sau tỏ tình . <
> gần xa đều tới thăm mình , <
> coi đi tu đã nên hình phật chi ? <
> mười lăm năm bỏ nhà đi , <
> nợ oan gia lại khéo ghì vào đây . <
> 1630 . nàng rằng : từ ấy những nay , <
> nghĩ trong phận thiếp liền ngày lụy tuôn . <
> xiết bao gió chớp mưa luồn , <
> chất sầu làm gối , nấu buồn làm cơm . <
> may nhờ hai trẻ danh thơm , <
> so bề nhà cửa đặng nờm nở ra , <
> phải con chơi vụt theo cha , <
> ôi thôi ! thân mẹ cũng ra ăn mày , <
> cho hay một trả một vay , <
> am mây đã trốn còn đày đi xa , <
> 1635 . đói thời phổ khuyến người ta , <
> tương chua , cơm hẩm , gọi là ăn chay , <
> coi chim quành quạch thời hay , <
> theo cây trái chín ăn chay đời đời . <
> bay đâu cho khỏi dưới trời , <
> tiếng kêu quành quạch già đời ra chi ? <
> chỉn rằng vận có thạnh suy , <
> người đời sao khỏi hiệp ly lẽ thường . <
> bằng nay sum hiệp nhất đường , <
> hai con dâng lễ thọ trường cho vui , <
> trong nhà quan khách tới lui bộn bề . <
> <
> đoạn này hà mậu ra về , <
> long môn đất ấy , quán quê xưa rồi . <
> trạc nhìn nhà cửa hỡi ôi ! <
> ngói chài , nóc sập , vách vôi gạch nhào , <
> ổ vò lưới nhện lao xao , <
> trước sân cỏ lán , ngoài rào ngả xiêu . <
> vợ con dấu trước vắng hiu , <
> bếp còn ốc để , thềm nhiều dế ngâm , <
> 1645 . họ hà thấy vậy động tâm . <
> hai hàng nước mắt ra dầm chéo khăn , <
> chưa hay duyên cớ sao rằng , <
> tới nhà em gái hỏi phăng sự tình . <
> mới hay rằng việc bất bình , <
> liễu thơ trước dã bỏ mình về quê , <
> tuyết , băng , hai gái đương xuê , <
> ở cùng quan trấn , bỏ nghề gia tô . <
> mậu rằng : hai trẻ cải đồ , <
> thật trời xui khiến còn mồ mả sau . <
> 1650 . cám thương họ liễu thác mau , <
> vợ chồng chẳng gặp theo nhau buổi nầy , <
> phải chi đặng sống lại đây , <
> theo ta tránh khỏi chó tây ăn hồn . <
> bà con dòng họ một phồn , <
> nghe lời nói lạ , tới dồn hỏi xăng . <
> mậu rằng : nói việc hà năng , <
> cho con cháu biết , kẻo rằng đạo hay <
> đốt nhiều vàng bạc thời may . <
> vái ông khỏi mắc ăn mày âm cung , <
> 1655 . ai ai nghe cũng não nùng , <
> đều lau nước mắt khôn cùng thở than . <
> <
> tiếng đồn ra khắp các làng , <
> châu kỳ tới viếng , hỏi han việc đời , <
> kỳ rằng : muốn thấu đạo trời , <
> mười lăm năm trọn nối hơi đến giờ , <
> đã đành dấu trước bơ vơ , <
> đuốc xao vì gió , trăng lờ bởi mây . <
> vì ai nên cớ sự nầy , <
> còn mang thập ác một cây cầu gì ! <
> 1660 . đội ơn anh có công đi , <
> phải , chăng , đã thấy , còn nghi lẽ nào . <
> ví như một giấc a giao , <
> mấy nguồn nước đục lòng vào đều tyrong . <
> mậu rằng : nói lại đượm lòng , <
> một môn tả đạo cũng dòng dõi nhăng . <
> nay ta cứ gốc mà phăng , <
> theo đường nhân nghĩa , chi bằng đạo nho . <
> trời sanh có một đạo nho , <
> ngàn nghề muôn nghiệp đều lò ấy ra , <
> 1665 . cứ theo đơm quảy ông bà , <
> quỉ thần chẳng giận , mồ ma không hờn . <
> nay đà rõ đặng nguồn cơn , <
> dạy đời con cháu đội ơn thánh hiền , <
> từ đây hai họ đều truyền : <
> bao nhiêu tả đạo đều nguyền đốt kinh . <
> <
> phút đâu quan trấn hay tình , <
> đòi hà mậu tới hỏi minh mọi lời . <
> tuyết , băng , hai gái nhờ trời , <
> cha con vầy hiệp mọi nơi vuông tròn , <
> 1670 . cho hay người cách nước non , <
> thác thời mất dấu , sống còn gặp nhau . <
> tần khanh gạn hỏi đuôi đầu , <
> họ hà thưa việc trước sau tỏ tường , <
> liền sai quan huyện nam khương , <
> dạy trần đoan rước họ dương đem về . <
> yến diên thết đãi phủ phê , <
> cùng nhau bàn luận mọi bề phải chăng . <
> việc trong trời đất , mấy tầng , <
> thấy đâu nói đó , nào từng có quên . <
> 1675 . dương từ , hà mậu hai tên , <
> tần khanh dâng sớ tâu lên cửu trùng . <
> tấn vương xem sớ lạ lùng , <
> chỉ đòi nội vụ thảy cùng lai kinh . <
> tần khanh vâng chỉ lai kinmh , <
> cha con hai họ sửa mình đều đi , <
> tấn vương ngự trước đan trì , <
> cho vào ra mắt một khi xem tường , <
> tả biên quì tấu họ dương , <
> anh em trân , bửu , hai chàng tân khoa <
> 1680 . hữu biên quì tấu họ hà , <
> chị em băng , tuyết , nết na dịu dàng , <
> tấn vương phán trước ngai vàng , <
> dương từ , hà mậu có công , <
> chín trời , mười đất , đi thông , <
> tìm ra mối đạo , trong lòng mới an . <
> bấy lâu chuộng thói dị đoan , <
> đến nay mới biết lầm đường đi xa , <
> có lòng quy chánh , cải tà , <
> trời liền cho phước , sanh ra con hiền . <
> 1685 . thêm giồi hai chữ lương duyên , <
> song sanh đôi tốt , phỉ nguyền giài sang , <
> việc này giao lại trấn quan , <
> chủ hôn hai họ , ch an việc nhà , <
> con hiền là báu nước nhà , <
> đáng biên vào sử để ra khuyên đời . <
> tấn vương dụ xuống khắp nơi , <
> cấm theo đạo phật , đạo trời , chẳng nên . <
> dụ rằng : “ đất dưới , trời trên , <
> “ giữa là kẻ thế , bốn bên mọi , lào , <
> 1690 . “ xưa nay chẳng đặng hỗn hào , <
> “ xứ ai nấy ở , loại nào nấy theo , <
> “ coi công : lưỡng quốc tương triều , <
> “ đường đi cách trở , hãy nhiều non sông . <
> “ cớ sao mình ở nước trung , <
> “ lòng theo nước ngoại , còn mong đợi gì . <
> “ ông bà mồ mả bỏ đi , <
> “ gốc mình chẳng kỉnh , lại vì gốc ai ? <
> “ cửa nhà làng xóm cách ngoài , <
> “ phận gần chẳng đoái , đoái hoài phận xa , <
> 1695 . “ quan dân đều nói tiếng ta , <
> “ chẳng hơn chim , chuột tới nhà líu lo . <
> “ đàn bà giữ tiết thơm tho , <
> “ chẳng hơn dê , chó chung lò tanh hôi . <
> “ người khôn thấy cũng biết rồi , <
> “ có đâu vượt phép , đổi ngôi xô bồ . <
> “ ai còn về đạo gia-tô , <
> “ cùng là đạo phật , tội đồ chẳng tha . <
> “ cứ theo một đạo nho ta , <
> “ giữ câu lễ nghĩa , muôn nhà an vui . ” <
> <
> 1700 . tấn vương dụ xuống cấm rồi , <
> tần khanh dâng sớ xi hồi hà đông . <
> tấn vương ngự đến đền rồng , <
> bạc vàng gấm vóc thưởng công dương , hà , <
> làm thơ ngự chế ban ra , <
> tặng cho hai họ vinh hoa một đời . <
> <
> thơ tặng dương từ : <
> chùa sãi nào hơn gã họ dương , <
> đi tu mà biết lẽ du phương , <
> gậy thiền dầu tránh nơi tiên động , <
> rượu lão đâu say chỗ phật đường . <
> thế tục lắm người con mắt thịt , <
> phong trần mấy kẻ tấm lòng gương , <
> việc trong trời đất : nên , hư , thấy , <
> nào để dân ngu phải lỗi đường . <
> <
> thơ tăng hà mậu : <
> qua bếp nên khen gã họ hà , <
> năm đời còn biết lẽ ngay tà , <
> ra đi chẳng nại đường trời đất , <
> chớ lỗi câu nào việc mẹ cha . <
> dối thói man di vì nỗi trẻ , <
> nghĩ ơn thủy thổ cám cho già , <
> một người tìm đạo , muôn người thấy , <
> bia để ngàn năm tiếng nước nhà , <
> <
> khiến nêu thơ ấy ; hai người , <
> có công giúp nước , để đời xem trông , <
> hai người dưng biểu đền rồng , <
> đem nhau về trấn hà đông rỡ ràng , <
> 1705 . tần khanh về kíp sai quan , <
> ra long môn quận sửa sang cửa nhà , <
> dựng nên lương đống một tòa , <
> ơn vua sửa dựng , nêu ra cột cờ . <
> tần khanh liền luận ngày giờ , <
> dương , hà hai họ viết thơ đính kỳ , <
> phu nhân lòng rất yêu vì , <
> sắm cho hai gái vinh quy về làng . <
> trong mình đã đủ nữ trang , <
> lại thêm của báu lịnh ban thiếu gì , <
> 1710 . cửa nhà rực rỡ ai bì , <
> hai con vầy ở , đợi kỳ tống hôn . <
> xui nên một huyên long môn , <
> bà con nội ngoại khen đồn tiếng xa . <
> ngẫm xem trong cửa họ hà , <
> người sang khách trọng vô ra dập dều , <
> trời trao lộc tốt làm nêu ở đời . <
> tới ngày tháng sáu hai mươi . <
> họ dương sắm lễ , nhóm người nghinh hôn . <
> <
> 1715 . nam khương qua đến long môn , <
> đường đi mười bữa , cầu hôn xa vời . <
> tần khanh trước đã vâng lời , <
> kiệu tân rần rộ đền nơi họ hà , <
> họ dương lễ cưới họ hà , <
> hai trai hai gái một nhà thành thân . <
> sánh đôi : xuân tuyết , dương trân , <
> thu băng , dương bửu , cân phân vợ chồng . <
> đuốc hoa chén ngọc song song , <
> trướng loan gối phụng động phòng thêm xuân . <
> 1720 . ba ngày liền mở tiệc mừng , <
> khắp nơi châu huyện đều dâng liễn đầy , <
> người lui kẻ tới dầy dầy , <
> gia tô , thầy sãi cũng vầy coi chơi , <
> cùng nhau bàn bạc một lời , <
> đã ưng bỏ đạo phật , trời , theo nho . <
> theo nho trên hưởng phước to , <
> phấn vua giồi mặt nào lo phận hèn , <
> 1724 . cho hay công ở sách đèn , <
> trải xưa nay cũng tiếng khen còn đời .
Hồi 06