khí huyết quán chú thập nhị kinh , trú dạ chu nhi phục thủy ca <
> ( bài ca về vòng tuần hoàn trong một ngày đêm của khí huyết vận hành qua mười hai kinh mạch ) <
> dịch nghĩa : <
> hiểu trình trung phủ mã đề mang , <
> hoài bảo tư lương xuất thiếu thương . <
> cực mục thương dương tòng thử khứ , <
> gia tiên nhất trực thượng nghênh hương . <
> <
> tự thừa khấp biệt lưỡng vi mang , <
> ức tích phân huề lệ đoái hương , <
> quy ẩn bạch vân chuyên mại túc , <
> đại bao lường tận , tiểu bao lường . <
> <
> tâm xuất cực tuyền tự thủy thanh , <
> thân như bình diệp thiếu xung linh . <
> tự tòng thiếu trạch thừa tra khứ , <
> hốt thính cung nga hữu tiếu thanh . <
> <
> tình minh lưỡng mục phán phù dung , <
> vũ chí âm trầm nguyệt sắc mông . <
> tịch mịch dũng tuyền nhân bất kiến , <
> không văn du phủ báo thời chung . <
> <
> kỷ niên hạp kiếm dược thiên trì , <
> vân quyển trung xung nhập tử vi . <
> tam vũ quan xung vô trú trở , <
> trúc ty liêm ngoại bá lao phi . <
> <
> đồng tử hiểu tư tự diểu nhiên , <
> thời thời lưu luyến khiếu âm biên , <
> đại đôn nhật nguyệt thường lai vãng <
> phục nhập kỳ môn hựu nhất thiên . <
> <
> 1535 . tiều rằng : tạng phủ trong ngoài , <
> mười hai kinh nguyệt gẫm bài thơ hay . <
> hơi đi máu chạy dần quay , <
> sáu bài khí huyết nghe nay mặt mờ . <
> <
> môn rằng : khí huyết sáu thơ , <
> 1540 . mỗi câu mỗi huyệt luôn bờ lại qua . <
> lần nghe thứ lớp kể ra : <
> bài đầu từ phế chạy qua đại trường . <
> xung phủ đến huyệt thiếu thương , <
> mối theo hung ức , ra đường ngón tay . <
> 1545 . thương dương cũng ngón cái tay , <
> chạy lên trước mũi , tên bày nghênh hương , <
> bài nhì , vị với tỳ hương , <
> thừa khấp tủa xuống dưới đường ngón chân . <
> lệ đoài lên ngón cái chân , <
> 1550 . ẩn bạch xuống ngón thẳng chừng đại bao <
> đại bao vú tả làm rào , <
> bài ba tâm chủ , cùng ao tiểu trường . <
> cực tuyền chỗ tột da xương , <
> hữu ra ngón út , đầu đường thiếu xung . <
> 1555 . thiếu trạch ngón út tả thông , <
> thính cung tai tả ở lồng bên tai . <
> bài tư bàng quanh , thân cai , <
> tình minh gốc mũi xuống dài chí âm . <
> ngón chân út tả chi âm . <
> 1560 . giữa bàn chân hữu lại xâm dũng tuyền . <
> dũng tuyền ấy chạy lên liền , <
> đến du phủ huyệt tả biên hữu điều . <
> bài năm tâm bào , tam tiêu , <
> thiên trì giữa bụng ra chiều trung xung . <
> 1565 . tay hữu ngón giữa : trung xung , <
> tay tả ngón cái : quan xung trổ màu , <
> quan xung tả chạy lên đầu , <
> trúc ty huyệt ấy ở sau chặng này . <
> bài sáu đảm với can vầy , <
> 1570 . ra từ đồng tử , xuống đầy khiếu âm . <
> đồng tử gò má tả cầm , <
> ngón chân út tả , khiếu âm chỗ phòng . <
> ngón chân út hữu đại đôn , <
> thẳng bên vú hữu , kỳ môn đóng đồn . <
> 1575 . ngày đêm khí huyết xây vòng , <
> m ười hai kinh lạc , ngoài trong khắp hòa . <
> khí như mã , huyết như xa , <
> xa nhờ mã kéo , mã hòa xa đi , <
> thử xem bộ sách lý y <
> 1580 . vẻ hình gương giá dùng thì khá tra . <
> ngư rằng : như gấm thêm hoa , <
> nhớ lời đạo hữu dạy ta đành ( rành ? ) rành . <
> <
> dạy rằng : “ muốn thấy phép linh , <
> coi chừng trời đất trong hình người ta ” . <
> 1585 . đường huynh nay lại vẻ ra , <
> máy trời đất nhắm trong ba hình người . <
> môn rằng : coi tấm thân người , <
> mười hai chi hóa , cùng mười can sinh <
> nội kinh câu chữ luận rành : <
> 1590 . “ thân tứ đại hóa hữu sinh ” , phải lời . <
> dung y mấy biết thời trời , <
> nỡ đem thuốc độc thử chơi mạng người , <
> ta thường lo sợ mạng người , <
> gắng công đọc sách hơn mười năm nay , <
> 1595 . nhiệm màu mới thấy chỗ hay , <
> minh đường thơ cổ , ngâm rày người nghe : <
> <
> minh đường thi <
> ( bài thơ về minh đường ) <
> dịch nghĩa : <
> giáp thuộc mật , ất thuộc gan , bính thuộc ruột non , <
> đinh thuộc tim , mậu thuộc dạ dày , kỷ thuộc lá lách , <
> canh thuộc ruột già , tân thuộc phổi , <
> nhâm thuộc bọng đái , quý do thận giữ , <
> tam tiêu cũng gởi về ở cung nhâm , <
> màng tim cùng tụ về ở cung quý . <
> <
> lại có thơ rằng <
> ( bài thơ về minh đường ) <
> dịch nghĩa : <
> phổi ứng với dần , ruột già ứng với mão , dạ dày ứng với thìn , <
> lá lách ứng với tỵ , tim ứng với ngọ , ruột non ứng với mùi , <
> thân ứng với bọng đái , dậu ứng với thận , màng tim ứng với tuất , <
> hợi ứng với tam tiêu , tý ứng với mật , sửu ứng với gan .
Hồi 22