1 . nước nam thường có thánh tài <
> sơn hà vững đặt mấy ai rõ ràng <
> kia nhị thủy nọ đảo sơn <
> bãi ngọc đất nổi âu vàng trời cho <
> 5 . học cách vật mới dò tới chốn <
> chép ghi làm một bản xem chơi <
> muôn việc cũng bởi tại trời <
> suy thông mới biết sự đời nhường bao <
> khéo chẳng sai tơ hào cũng vậy <
> 10 . truyền hậu thế ai nấy xem cho <
> <
> những lời nghiêm ngặt khôn lo <
> ai mà biết được trượng phu nên người . <
> nay xem chữ một nghĩa mười <
> nói xuôi cũng được ngược thời cũng nên <
> 15 . kể từ lạc long quân dựng nước <
> sang hùng vương được mười tám đời <
> tiên hoàng ngày trước mở ngôi <
> cờ lau lập trận thay trời trị dân <
> mão được mười hai dư xuân <
> 20 . lê hành kế vị xa gần âu ca . <
> truyền đã được mười ba năm lẻ <
> đến ngọa triều nào kể tài năng <
> ngôi trời truyền đến lý nay <
> long thành bát diệp đến ngày dực phân <
> 25 . chiều hoàng là ả nữ quân <
> mê về nhan sắc trao trần thái tôn <
> mười hai đời một lòng nhân hậu . <
> trăm bảy mươi in dấu thất niên <
> đông a chốn ấy còn bền <
> 30 . quý ly tiếm thiết thay quyền đã cam . <
> thái ngu được mười bốn năm <
> hậu thập nhị để lại trăm đố hồi <
> suy ra mới biết sự trời <
> lam sơn khởi nghĩa là đời lê gia <
> 35 . mười đời ngồi ngự ngai vàng <
> lại phải mạc thị thiêu tàn kinh sư . <
> xưa làm lực sỹ đô du <
> trời cho nên trị làm vua một đời . <
> sáu mươi năm bất tái hồi <
> 40 . tống sơn chốn ấy có đời thạch công <
> định mưu phù lập trang tôn <
> phù lê diệt mạc anh hùng ai đương <
> lại bàn bỉnh chính sóc sơn <
> trịnh vương toan chiếm ngai vàng lê gia <
> tây sơn sùng sục kéo ra <
> 46 . nghiệm xem thế tục gọi là phương ngôn <
> <
> i . thơ rằng : <
> lê tồn trịnh tại , lê bại trịnh vong . <
> đầu cha chắp lấy đầu con <
> mười bốn năm tròn hết số thì thôi . <
> kẻ sau này ngu trịnh được lâu <
> <
> ii . lại có thơ rằng : <
> cha nhỏ đầu con lại nhỏ chân <
> nào ai có biết ngụy quân cầm quyền <
> phụ nguyên chính thống hẳn hoi <
> yêu dê lại phải theo đòi đàn dê <
> nọ nào ngang dọc trong huê <
> mà cho thiên hạ khôn bề làm ăn <
> chó mừng chủ , gà cũng cục tác <
> lợn ăn no tha rác , chuột chơi . <
> <
> iii . ngạn lại có câu rằng : <
> gà bỏ con kêu cục tác <
> chó vẩy đuôi mừng thánh chúa <
> lợn ăn no ủn ỉn nằm <
> mới kể là đời thịnh thế <
> mà thiên hạ sao nỡ sẻ làm hai <
> bởi tần vương u mê chẳng biết <
> rồi phen này dê lại giết dê <
> tới khi thực tận binh bì <
> âm binh ở giữa ai thì biết sao ! <
> trời cho ta giơ dao giết quỷ <
> khắp dưới trời bằng quỷ khư khư <
> ai từng cứu con thơ sa giếng <
> giốc một lòng chinh chiến đua nhau <
> muôn dân chịu thuở âu sầu <
> kể dư dôi ngũ mới hầu khoan cho <
> chốn đông nam là nơi khổ ải <
> lánh cho xa kẻo phải đao binh <
> bắc kinh mới thực đế kinh , <
> giấu thân chưa dễ dấu danh được nào <
> vả mình là đấng anh hào <
> đánh làm sao được ước ao đêm ngày <
> bò men lên núi vu sơn <
> thừa cơ mới nổi một cơn phục thù <
> ấy những quân phụ thù thui thủi <
> lòng trời xui ai lại biết đâu ... <
> <
> iv . có thơ rằng : <
> dần mão chư dương giai vị cập <
> lai chiêu lục thất xuất minh quân <
> hồng lam ngũ bách niên thiên hạ <
> hưng tộ diện trường ức vạn xuân . <
> <
> v . có thơ rằng : <
> hầu đáo kê lai khởi chiến qua <
> thùy tri thiên hạ chuyển như sa <
> anh hùng mai thảo mã <
> tướng súy tận tiêu ma <
> phá điền thiên tử xuất <
> tràng vỹ tảo sơn hà <
> gà kia bên tường khuya sớm gáy <
> chẳng yêu ra áy náy bất bình . <
> <
> vi . có thơ rằng : <
> một đám mây xanh đứng giữa trời <
> ba thằng nho nhỏ đánh nhau chơi <
> thiên hạ mười phần còn có một <
> bây giờ bạch sỷ mới ra đời <
> thầy tăng mở nước trời không bảo . <
> thấy vĩ tinh thì tháo cho mau <
> chớ có tham của tham giàu <
> tìm nơi tam hiểm mới hầu an thân <
> đằng giang chốn ấy cũng gần <
> kim ngưu chốn ấy cũng lần tới nơi . <
> <
> vii . thơ rằng : <
> ba thục riêng một góc trời <
> thái nguyên một giải là nơi trú đình <
> bốn bề núi đá mọc xanh <
> có đường tiểu mạch nương mình ai hay <
> bốn mùa chim núi đá cây <
> trời xanh cỏ biếc hoa bay ngạt ngào <
> khuyên ai là đấng anh hào <
> đợi chờ nghiêu , thuấn ngày nào sẽ hay <
> bốn bụt xuất thế đã chầy <
> chưa chọn được ngày ra cứu muôn dân . <
> <
> viii . thơ rằng : <
> ấy là điềm xuất thánh quân <
> hễ ai tìm thấy thì thân mới tường <
> chữ rằng “ hữu xạ tự nhiên hương ” <
> có dễ tầm thường thuốc dấu bán rao <
> nắng lâu ắt có mưa rào <
> vội chi tát nước xôn xao cày bừa <
> nắng rồi thì phải có mưa <
> buồm đang đợi gió cày bừa đợi cơn <
> tuần này thánh xuất khảm phương <
> sự thật đã tường chẳng lọ phải say <
> tuần này thiên địa chuyển hồi <
> thiên sầu địa thảm lòng người chẳng yên <
> trời sai quỷ sứ dọn đường <
> để cho thánh xuất khảm phương sau này <
> vội chi đua sức ra tay <
> người vội cày bừa ta sẻ cấy chơi <
> suy cho thấu biết sự đời <
> sấm ký mấy lời sự thực chẳng ngoa . <
> <
> ix . thơ rằng : <
> 1 - tích nhất đương lang khởi bộ thuyền <
> 2 - ưng tri hoàng thước tại thân biên <
> 3 - tước bị lạm nhân cung đạn đả <
> 4 - lạp nhân cách tự hổ lang huyên <
> 5 - tuệ tinh xuất long xà <
> 6 - thần xuất cửu cửu gia <
> 7 - ngưu mã thiên hạ động <
> 8 - đinh hạ nãi đông a <
> <
> rồi ra mới biết thánh minh <
> mừng rằng gặp hội hiển vinh kêu hò <
> nhị hà một giải quanh co <
> chính thức chốn ấy cố đô hoàng bào <
> khắp hòa thiên hạ nghêu ngao <
> có bến mưa rào có thứ cùng chăng <
> nói đến độ thầy tăng mở nước <
> đánh quỷ sứ xuôi ngược đi đâu <
> bấy lâu những cậy phép mầu <
> bây giờ phép ấy để đâu không hào ? <
> cũng có kẻ non trèo biển lội <
> lánh mình chơi vào quận ngô tề . <
> <
> x . thơ rằng : <
> 1 - di lặc giáng sinh <
> 2 - sa phù dĩ chỉ <
> 3 - lục thất dĩ thành <
> 4 - kiến long sào kinh <
> 5 - nhật xuất điện thượng <
> 6 - thiên hạ thái bình <
> <
> xi . thơ rằng : <
> giang nam nổi trận mạt thù <
> bảy mươi hai tướng phò vua ngất trời <
> phùng trời nay gặp thái lai <
> can qua chiến trận để người phong công <
> trẻ già được hết sự lòng <
> ghi làm một bản nội phòng mở xem <
> rước vua về đến tràng an <
> bao nhiêu ngụy đảng loài gian diệt tàn <
> đời ấy cùng thánh , cùng tiên <
> sinh những người hiền giúp nước yên dân . <
> này những lúc thánh nhân chưa ra đời <
> chó còn nằm đầu khỉ cuối thu <
> lợn nằm cũng thấy lợn lo <
> thái bình mới động thập thò liền sang <
> ngang cung văn vũ khác thường <
> chẳng yêu thì cũng bất tường chẳng không <
> thủy binh cờ xí vừng hồng <
> bộ binh rầm rập như ong kéo đàn <
> đứng hiên ngang nào ai biết trước <
> bắc kinh sang có việc gì chăng ? <
> ai còn khoe trí khoe năng <
> cấm kia bắt nọ tưng bừng đòi nơi <
> chưa từng thấy nay đời sự lạ <
> bỗng khiến người vu vạ cho dân <
> muốn bình sao chẳng lấy nhân <
> muốn yên sao chẳng giục dân cày bừa <
> đã ngu dại hoàn linh đời hán <
> đúc tiền ra bán tước cho dân <
> xun xoe những cậy thánh thần <
> ai ngờ thiên địa xoay vần đã công <
> ngẫm hóa công sẵn tay khôn ví <
> xưa phục thù ai sửa ngôi cho <
> mạc kia cũng muốn nên trò <
> dấy binh hai quảng cơ đồ ghê thay ! <
> kẻ thì tự xưng lê nay <
> tam phân rồi chẳng được gì cả ba . <
> bốn phương cũng có can qua <
> mạc thì chẳng được đã ra lại về <
> quân hùng binh dấy giang khê <
> kẻ khoe cứu nước , người khoe trị vì ... <
> <
> xii . thơ rằng : <
> 1 - hầu đáo kê lai vị chính kỳ <
> 2 - quốc dân hãm nịch quốc dân di <
> 3 - nhàn giãn dục dĩ chu nhi tống <
> 4 - phong nghỉ tung hoàng thị mạc vi <
> <
> xiii . thơ rằng : <
> hạ huyền thượng đảo nhân vô thủ <
> tài tận dân hao thế lực suy <
> huyết chiến dê đầu nhân huyết chiến <
> kham tiếu không huyền tiệm thất ky <
> xem thấy những sương sam tuyết lạnh <
> loài bất bình tranh cạnh hung hăng <
> thành ao cá nước tưng bừng <
> kẻ xiêu đông hải người tàn bắc lâm <
> chiến trường chốn chốn cát lầm <
> kẻ nằm đầy đất người nằm đầy sông . <
> sang thu chín huyết vừng hồng <
> kẻ mong ngày hạ người mong mưa nhuần <
> trẻ con mang lệnh tướng quân <
> ngỡ uy đã sợ ngỡ nhân đã nhường <
> dùng uy bát là đường ngũ bá <
> cũng tưởng rằng đế tá dân hoan <
> cỏ cây lá rụng đầy ngàn <
> một làng còn mấy chim đàn bay ra <
> bốn phương cùng có can qua <
> làm sao còn biết có nhà đà giang <
> tả bạch hạc , hữu thủy trường <
> kiều môn án trước cao bành tựa sau <
> thái nguyên cận bắc đường sau <
> hễ mà tìm thấy mới hầu thần cơ <
> cùng nhau gặp mặt bây giờ <
> trúc mong kỳ úc thung chờ non đông <
> vui mừng gặp mặt tam công <
> cá được hóa rồng trăm trắm ngôi cao <
> mai kia cùng đấng anh hào <
> ba người làm bạn ngôi cao lộc lành <
> vậy nên một áng phong tình <
> mới hay phú quý hiển vinh lạ lùng <
> bõ khi chém lợn vẽ rồng <
> bõ khi vay mượn điều cùng trượng phu <
> bõ khi kẻ việt người hồ <
> bõ khi kẻ sở người ngô xa đường <
> ngày thường trông thấy quyển vàng <
> của riêng quốc bảo xé mang xem chơi . <
> tinh thái ất giờ đời là thực <
> sấm trời xem vô giá muôn phần <
> kể từ đời lạc long quân <
> đắp đổi xoay vần đến lục thất gian <
> một đời có một tôi ngoan <
> giúp chưng nhà nước dân an thái bình <
> thấy đâu bò đái thất thanh <
> ấy điềm sinh thánh rành rành chẳng nghi <
> phá điền than đến đàn dê <
> hễ mà chuột rúc thì dê về chuồng <
> dê đi dê lại tuôn buồn <
> đàn ghi nó cũng một môn phù trì . <
> <
> xiv . thơ rằng : <
> ghê thay thau lẫn với vàng , <
> vàng kia thử lửa càng cao giá vàng <
> thánh ra tuyết tán mây tan <
> bây giờ đuốc sáng rõ ràng mọi nơi <
> can qua việc nước bời bời . <
> trên thuận lòng trời dưới đẹp lòng dân <
> lục thất dư ngũ bách xuân <
> bây giờ trời mới xoay vẫn nơi nao <
> thấy sấm tự đấy chép vào <
> một chút tơ hào chẳng dám sai ngoa .
Bản nôm Nguyễn Văn Sâm