1155 . bốn người họa xướng thơ rồi , <
> thứ này đạo dẫn phản hồi đông thanh . <
> dẫn rằng : bên quán đông thanh , <
> ngày mai đã đến giờ lành luyện đan . <
> ta xin về chốn luyện đan , <
> 1160 . ngư , tiều ngươi phải theo đường nhập môn . <
> hai ngươi nay gập nhập môn , <
> theo nhau cho trọn một phồn nho y , <
> phần ta theo việc tiên y , <
> ngày sau cũng tới đan kỳ hợp nhau . <
> 1165 . ngư , tiều nghe nói dàu dàu , <
> muốn theo đạo dẫn trước sau vuông tròn . <
> riêng hiềm một nỗi vợ con , <
> trần duyên chưa mãn , khó lòn động tiên , <
> trót đà chịu phép chân truyền , <
> 1170 . ở am bảo dưỡng hỏi biên năm ngày . <
> tuy chưa đủ thấy nghề hay , <
> song nhờ dạy vẽ , công dày , ơn sâu . <
> nửa đường đây lại chia nhau , <
> khiến lòng bịn rịn , mặt sầu chẳng vui . <
> 1175 . rót ba chén rượu phụng bồi , <
> lễ đưa đạo dẫn , một hồi tạm ly . <
> tiều rằng : chưa đến đan kỳ , <
> mười phần đường thuốc , mới đi năm phần . <
> mấy ngày nghe đạo truân truân , <
> 1180 . như mình ngồi giữa gió xuân hơi hòa . <
> xưa rằng : “ ích hữu có ba ” , <
> giúp ta lành ấy cũng là ngô sư . <
> môn rằng : đạo dẫn đã đi , <
> bữa nay cũng vắng đan kỳ thầy ta . <
> 1185 . nhân khi gặp tiết thưởng hoa , <
> bạn hiền mời nhóm chơi tòa thiên thai . <
> mỗi phen chơi cảnh thiên thai , <
> cầm , kỳ , thi , tửu , tiệc dai quên về , <
> thầy đi chưa hẹn ngày về , <
> 1190 . xin hai người hãy đề huề theo ta . <
> theo ta tới chỗ riêng nhà , <
> ở chờ vài bữa rồi qua đan kỳ . <
> ngư , tiều theo nhập môn đi , <
> tách am bảo dưỡng đến y quán rồi . <
> 1195 . từ nay y quán lần hồi , <
> đến nhà thong thả tiệc bồi vui say . <
> họ bào , họ mộng lối này , <
> ở nơi đường thị lâu ngày học riêng . <
> sẵn sàng nghề nghiệp thầy truyền , <
> 1200 . vầy nhau bàn luận , hỏi biên phép mầu , <
> lại đem vấn đáp chuyện đầu , <
> tra vào sách thuốc , câu câu chẳng lầm . <
> môn rằng : bạn cũ thanh khâm , <
> mừng nay đặng chữ đồng tâm giúp đời , <
> 1205 . chi lan thơm cũng một hơi , <
> chớ chê bỉ thử , mờ lời keo sơn . <
> nhớ câu “ thủ thiện phụ nhân ” , <
> nhờ người biết trước mở lần biết sau . <
> mấy lời đạo dẫn vẽ đâu . <
> 1210 . chỗ nào sót ý , phải âu xét bàn , <
> miễn cho thấy đạo rõ ràng , <
> chớ e hỏi dưới ngỡ ngàng hổ ngươi . <
> tiều rằng : muốn học làm người , <
> đã đi cầu đạo , sợ cười chê chi . <
> 1215 . chưa hay trước cõi rừng y , <
> có truông âm chất , việc gì kể ra ? <
> môn rằng : thứ nhất y khoa , <
> chữ kêu “ âm chất ” , thật là âm công . <
> xưa rằng : thầy thuốc học thông , <
> 1220 . thể theo trời đất một lòng hiếu sinh . <
> giúp đời chẳng vụ tiếng danh , <
> chẳng màng của lợi , chẳng ganh ghẻ tài , <
> biết không , không biết mặc ai , <
> chuyên nghề làm phải , chẳng mài thiệt hơn . <
> 1225 . trọn mình noi nghĩa ở nhơn ( nhân ) . <
> bo bo giữ việc ra ơn , làm lành . <
> bệnh nào cho thuốc chẳng lành , <
> nhỏ lòng lo sợ , xét mình phải chăng . <
> vốn không theo thói tham nhăng , <
> 1230 . nhân khi bệnh ngặt , đòi ăn của nhiều . <
> cũng không ghé mắt coi dèo , <
> chỗ giàu trân trọng , chỗ nghèo đảo điên . <
> đời nhiều thầy thuốc bất thiên , <
> đủ tiền đủ vị , thiếu tiền hốt vơ . <
> 1235 . mở coi trong sách y thư , <
> nêu thiên âm chấtchỗ nhờ sinh linh . <
> phong , lao , các chứng thiên hình , <
> gặp thời thương xót , bệnh tình khôn toan . <
> chẳng nên láu táu khoe khoang , <
> 1240 . lấy tiền ăn trước , cuốn đàng chạy sau . <
> thấy người đau , giống mình đau , <
> phương nào cứu đặng , mau mau trị lành . <
> ăn mày cũng đứa trời sinh , <
> bệnh còn cứu đặng , thuốc đành cho không . <
> 1245 . tổ xưa thuốc điểm mắt rồng , <
> thuốc châm môi cọp , khổ công dường nào , <
> chữ kinh “ ngô dữ ngô bào ” . <
> nghĩ dân cùng vật lẽ sao cũng đồng . <
> nhớ câu “ y tích âm công ” , <
> 1250 . ta nên chứa phúc để dùng lâu thay ! <
> hỡi ai có bụng như vầy , <
> đạo y ngày sáng , tiếng thầy nào hư . <
> ngư rằng : nhà đạo chẳng hư . <
> bởi thầy trước để phúc dư đã đành . <
> 1255 . đến như người tục làm lành , <
> chưa hay âm chất có thành cùng chăng ? <
> môn rằng : âm chất không ngần , <
> việc làm lành ấy , há ngăn người nào ? <
> giàu thời bắt chước xưa hào , <
> 1260 . nợ lâu đốt khế , lúa vào đong ra , <
> con ai cô quạnh mẹ cha , <
> lớn khôn chọn gả , bé nhà gìn nuôi . <
> thấy người đói khó chớ nguôi , <
> chỗ cho cơm áo , chỗ giồi tiền lương , <
> 1265 . chỗ thời thí dược , thí quan , <
> chỗ thời giúp táng , trợ tang vuông tròn . <
> bạn nghèo chôn bạn giùm con , <
> nhà con vợ sẵn hầu non cho về . <
> vàng quên , của gửi trả về , <
> 1270 . thế thường , thay nạp , người bia nhờ mình . <
> sang thời bắt chước xưa minh , <
> án từ rửa sạch tình hình dân oan . <
> noi câu “ xuất tội hoạt hàng ” , <
> cứu tai muôn họ , dấy đàng lợi sinh , <
> 1275 . nghèo thời bắt chước xưa thanh , <
> gặp nàn trút đãy , cứu sinh mạng người . <
> tập theo nghề thuốc cứu người , <
> cứu đui , cứu ngọng , ai cười trối thây . <
> phóng hư , phóng hạc theo bầy , <
> 1280 . bắc cầu đưa kiến , làm thầy quạ đau . <
> hèn thời bắt chước xưa tu , <
> vá giày , vá dép , công phu lợp nhà . <
> hoặc khi khâm liệm , khiêng ma , <
> việc người khó nhọc , thảy ra sức giùm . <
> 1285 . ấy là âm chất cả dùng , <
> lấy câu “ vi thiện ” kể chung phẩm người . <
> đến như âm chất gốc trời , <
> ở câu hiếu thuận , đời đời bia son . <
> người xưa giữ vẹn đạo con , <
> 1290 . thảo nhờ cha mẹ , thuận tròn nghĩa thân . <
> sống thời bắt chước thầy tăng , <
> hôm mai nuôi miệng lại phăn nuôi lòng . <
> thác thời bắt chước chu công , <
> “ lành noi lành nối ” , dấu ông chú rằng . <
> 1295 . thường thời bắt chước vua văn , <
> sớm khuya thăm hỏi , bữa ăn kính hầu . <
> biến thời bắt chước họ ngu , <
> lần lần dỗ dắt , khỏi câu gian tà . <
> chuyện khôn xiết kể trăm nhà , <
> 1300 . kia làm con thảo , sinh ra cháu lành . <
> hễ như mấy kẻ có danh , <
> hai mươi bốn thảo , tiếng lành đồn xa , <
> bằng ai bắt chước nhà va , <
> hết lòng thảo thuận , ấy là âm công . <
> 1305 . cho hay gốc lớn vững trồng , <
> vậy sau dòng lớn mới không mối dường . <
> coi pho vĩnh loại kiềm phương , <
> thể nhân vị lục , thời tường các danh . <
> tiều rằng : hỏi việc bất bình , <
> 1310 . xưa nay nhiều kẻ làm lành làm duyên . <
> những người cùng phật , cùng tiên , <
> cất chùa , cất miễu , bạc tiền đua nhau . <
> những người đắp sửa đường cầu , <
> làm chay hát bội , của giàu thí ra , <
> 1315 . ta nghe làm phúc nhiều nhà , <
> cớ sao mắc họa lại ra bần xừ ? <
> môn rằng : đời lắm danh hư , <
> so câu “ tích thiện hữu dư ” sao nhằm ? <
> kẻ giàu muốn đặng nghìn trăm , <
> 1320 . cho vay một vốn , bốn năm mười lời , <
> kẻ sang cậy thế lấn hơi , <
> tham lam của quấy , ăn chơi mấy ngày <
> lấy câu hãn huyết chi tài , <
> cúng cho chùa miễu , nào ai chứng lòng . <
> 1325 . trong mình thảo thuận vốn không , <
> gọi là làm phước , phước trồng vào đâu ? <
> coi câu “ thiện ác đáo đầu .. ” , <
> lành đâu có trả , dữ đâu có đền . <
> người tua xét lại hai bên , <
> 1330 . ít lành , nhiều dữ , chẳng nên trách trời . <
> tiều rằng : trước đạo dẫn mời , <
> đến am bảo dưỡng kề nơi truông này . <
> chưa hay âm chất truông này , <
> có am bảo dưỡng ở vầy theo chi ? <
> 1335 . môn rằng : chỗ dạy nhà y , <
> đã tu âm chất phải vì tấm thân . <
> tiếc yêu hai chữ “ tinh thần ” , <
> nhảy vòng thực sắc , theo phần đắm lung . <
> dù không biết chước gìn long , <
> 1340 . theo bề lục tặc hại trong lẽ trời . <
> ở mình đã tối lẽ trời , <
> làm thầy cứu mạng giúp đời sao xong , <
> muốn cho thần sáng , tinh ròng , <
> giữ nuôi khí huyết , ngăn lòng dục sâu , <
> 1345 . thử coi tố vấn thiên đầu , <
> kỳ hoàng tôi chúa hỏi nhau rõ ràng , <
> kỳ hoàng xưa đẵ mở đàng , <
> sách y nay có lời bàn thiên chân . <
> thiên chân tiết giải rõ phân , <
> 1350 . coi vào thấy gốc , giữ thân nuôi lòng . <
> muốn bề ăn ở đặng xong . <
> rượu trà có bữa , việc phòng chớ dâm . <
> người nào đàm hỏa hư âm , <
> lời bàn nhự đạm phải tầm ( tìm ) chín coi , <
> 1355 . người nào tình dục không soi , <
> lời bàn âm hỏa phải coi cho ròng . <
> cho hay thực sắc đắm lòng , <
> người nhiều thèm muốn , khá phòng khá răn . <
> ta nghe thánh trước bảo răn : <
> 1360 . “ đau hay cầu thuốc , chi bằng ngừa đau ” . <
> biết người trước khỏi bệnh đau , <
> máu hơi đầy đủ , tuổi đầu sống dai . <
> tiều rằng : xưa ấy sống dai , <
> nay nhiều chết trẻ , cũng loài vi nhân . <
> 1365 . cớ sao thọ yểu khác phần , <
> hoặc là thiên quý độ lần sai chăng ? <
> nhập môn giây phút than rằng : <
> “ xưa nay một lẽ ” , thầy hằng dạy ta . <
> người xưa ăn ở thật thà , <
> 1370 . ít ai đắm rượu tham hoa quên mình . <
> vốn không làm quấy nhọc hình , <
> nào lo mắc bệnh thất tình , lục dâm . <
> “ thiên niên ” hai chữ trọn cầm , <
> vừa chừng trăm tuổi mới trầm về quê . <
> 1375 . người nay ăn ở khác bề , <
> rượu dầm trong bụng , sắc kề bên thân . <
> no say rồi lửa dục hừng , <
> đốt trong khí huyết , tinh thần còn chi ? <
> chịu đau lấy chứng nan y , <
> 1380 . bốn năm mươi tuổi chết đi uổng đời , <
> coi thiên bảo dưỡng mấy lời , <
> biết người thọ , yểu , số trời nào riêng , <
> thường nghe thiên quý số biên , <
> con trai , con gái , xưa truyền như nay , <
> 1385 . gái sinh , bảy tuổi răng thay , <
> tóc lần lần rậm , phần đầy hơi âm . <
> hai bảy thông mạch xung nhâm , <
> gọi “ thiên quý chí ” , mở trầm nguyệt kinh . <
> ba bảy hơi thận quân bình , <
> 1390 . răng cùng mọc đủ , trong mình mới sung , <
> bốn bảy gân cốt đều sung , <
> tóc đen dài tóc , hình dung tráng phì . <
> năm bảy dương minh mạch suy , <
> tóc dài hầu rụng , diện bì hết non . <
> 1395 . sáu bảy hơi dương trên mòn , <
> tóc râm mặt ngấn , ít còn như xưa . <
> bảy bảy xung nhâm mạch hư , <
> gọi “ thiên quý kiệt ” mới từ đường kinh . <
> hỡi ôi ! phận gái chữ trinh , <
> 140 . bốn mươi chín tuổi , hết sinh đẻ rồi . <
> con trai tám tuổi thận bồi , <
> răng thay , tóc rậm , vừa ngôi tiểu đồng , <
> hai tám hơi thận mới sung , <
> rằng “ thiên quý chí ” mạch thông , tinh đầy . <
> 1405 . ba tám răng cứng , tóc mây , <
> bốn tám xương đá , gân dây , mạnh kỳ . <
> năm tám hơi thận mới suy , <
> tóc răng hầu mỏi , diện bì hầu tiêu . <
> sáu tám tóc rụng răng xiêu , <
> 1410 . bảy tám xương mỏi , gân teo , da dùn . <
> tám tám tạng phủ đều thun , <
> rằng “ thiên quý kiệt ” lạnh lùng hơi dương . <
> cho hay thiên quý số thường , <
> con trai , con gái , một đường xưa nay , <
> 1415 . bằng ai bảo dưỡng thời may , <
> ngoài tuần thiên quý còn bày gót lân . <
> bằng ai tửu sắc quá chừng , <
> dầu còn thiên quý trong tuần , cũng hư . <
> tiều rằng : rõ lẽ nên hư , <
> 1420 . “ dưỡng sinh ” hai chữ tinh như lời này , <
> cớ sao còn kẻ chơi mây , <
> lìa đời , dứt thói , gọi thầy tu tiên ? <
> môn rằng : một việc tu tiên , <
> xưa vua hoàng đế phép truyền gây ra . <
> 1425 . sau rồi phép ấy sai ngoa , <
> đời sau phương sĩ lấy tà hoặc nhân . <
> vậy thà theo lẽ an phần , <
> trăm năm nhờ mạng trong thân có trời . <
> coi vương bao tụng mấy lời , <
> 1430 . sáng giơ đường chính , dạy đời báu to , <
> làm chi nghiêng ngửa duỗi co , <
> như ông bành tổ riêng lò hóa công . <
> làm chi như họ kiều , tùng . <
> thổ hà , xì hít hơi hung luyện hình . <
> 1435 . xin lòng nhân dục cho thanh , <
> trau mình nào phải đọc kinh hoàng đình . <
> xin lòng luân lý cho minh , <
> nuôi lòng nào phải đọc kinh âm phù . <
> cho hay tiên , phật rằng tu , <
> 1440 . cũng trong bảo dưỡng đương đầu trổ ra . <
> cả than đạo dẫn bạn ta , <
> học y một cửa , nay đà tách thân . <
> lòng va muốn chữ xuất trần , <
> để câu phụ tử quân thần mặc ai . <
> 1445 . tiếc đời ôm đức cưu tài , <
> sĩ đều có khí khôn nài đó sao . <
> ngư rằng : thời vậy nài sao . <
> dù tiên , dù phật , bề nào cũng xong . <
> nay ta còn chỗ nghi lòng , <
> 1450 . nghề y , nghề bốc , khác dòng nhau xa . <
> cờ sao ba tượng trong tòa , <
> tiên thiên đồ ấy treo ra làm gì ? <
> môn rằng : tám quẻ bào hy , <
> kiền , khảm , cấn , chấn , tốn , ly , khôn , đoài . <
> 1455 . tiên thiên , một bức đồ khai , <
> để coi phương hướng muôn loài hóa sinh . <
> kiền , tây bắc , tuất , hợi đình , <
> khảm phương chính bắc , ngôi đành tý cung , <
> cấn , đông bắc , sửu , dần thông , <
> 1460 . chấn ngôi đương mão , chính đông phương trời . <
> tốn , đông nam , thìn , tỵ vời , <
> ly cung đương ngọ , hướng trời chính nam . <
> khôn : mùi , thân , phía tây nam , <
> đoài đương ngôi dậu , chính nhằm tây phương . <
> 1465 . xét trong tám hướng âm , dương , <
> máy trời xây bủa , bốn phương năm hành . <
> hậu thiên ly , khảm vẽ hình . <
> cho hay khí huyết trong mình chủ trương . <
> ly là hơi , lửa , thuộc dương , <
> 1470 . khảm là nước , máu , lẽ thường thuộc âm . <
> song mà ly trống vốn âm , <
> khảm cung đầy giữa , thật cầm chân dương . <
> ấy chia hư thực âm dương , <
> nước đầy , lửa trống , khôn lường máy sâu . <
> 1475 . mạnh thời nước lửa , hòa nhau , <
> yếu thời nước lửa chia đau trong mình . <
> đạo y nửa ở dịch kinh , <
> chưa thông lẽ dịch , sao rành chước y . <
> tổ rằng “ muốn học hiên kỳ , <
> 1480 . trước tua đọc quẻ bào hy mới tường ” . <
> tiều rằng : một tượng minh đường , <
> một đồ khí hậu chủ trương việc gì ? <
> môn rằng : trên dưới hai nghì , <
> giữa thì người vật , tóm ghi một đồ . <
> 1485 . vẽ mười vòng nhóm một đồ , <
> để coi khí hậu xây bồ ứng nhau . <
> năm ngày một hậu đến xâu , <
> ba hậu một khí , cứ đầu toán ra . <
> hai khí một tháng kể ra , <
> 1490 . giáp mười hai tháng , ấy là một niên . <
> một niên chia bốn mùa riêng , <
> hai mươi bốn tiết , theo liền dựng giao . <
> đoanh xây hai chục tám sao , <
> trải ba mươi sáu cung nào chẳng xuân . <
> 1495 . mỗi năm khí hậu xây vần , <
> mười vòng lớn nhỏ , có chừng thủy chung . <
> việc nguời , lẽ vật ở trong , <
> một hồ trời đất , mười vòng tóm giơ . <
> lặng lòng coi bức đồ thơ ( thư ) , <
> 1500 . ba ngàn thế giới , thấy bờ cõi xinh . <
> sách châm lại vẽ ba hình , <
> ba hình người ấy gọi minh đường đồ . <
> một hình nằm sấp để đo , <
> thái dương kinh túc , huyệt dò sau lưng . <
> 1505 . một hình nằm ngửa làm chừng , <
> dương minh kinh túc , huyệt ngưng trước mình , <
> một hình ngồi mé hông trinh , <
> thiếu dương kinh túc , huyệt hành hai bên . <
> ba hình tóm lại một nền , <
> 1515 . ba trăm sáu chục năm tên huyệt rời . <
> rộng coi kinh lạc nơi nơi , <
> minh người đủ ứng độ trời một niên , <
> dón coi thủ túc đôi bên , <
> trong ba âm , với ngoài liền ba dương . <
> 1515 . mười hai kinh huyệt chia đường , <
> sáu du , sáu hợp , chỗ thường phép châm . <
> bệnh nào đau ở kinh âm , <
> huyệt du cấp cứu , khỏi lầm tai ương . <
> bệnh nào đau ở kinh dương , <
> 1520 . cứu theo huyệt hợp ngăn đường tà đi . <
> cứ theo du hợp phép ghi , <
> chân trời kíp tỉnh , bệnh gì còn lo . <
> kinh dương sáu phủ đếm cho , <
> bảy mươi hai huyệt , đủ dò tay chân , <
> 1525 . kinh âm , năm tạng có chừng , <
> sáu mươi chỗ huyệt , tay chân chia đều . <
> kể mười hai huyệt tóm nêu , <
> có lời toát yếu , đặt điều thơ ca . <
> sáu âm , sáu dương đã ca , <
> lại thêm khí huyết theo ra sáu bài , <
> kể thơ , mười có tám bài , <
> âm dương khí huyết theo loài quán thông . <
> muốn cho châm cứu phép ròng , <
> huyệt kinh phải đọc thuộc lòng thi ca .
Hồi 19