( trích ) <
> <
> chốn sơn xá ngồi chơi hóng mát , <
> gió đưa mai thơm ngát ngoài hiên ; <
> bên mình mấy quyển thanh biên . <
> suy trong cuộc thế , ngẫm trên cơ trời . <
> trước hiên bỗng có người lên tiếng , <
> chân bước vô mà miệng thở than : <
> rằng : “ nay thế biến đa đoan . <
> khó khăn riêng một giang sơn nước mình . <
> khắp nam bắc xem hình trăm họ , <
> ai là không nhăn nhó kém tươi ? ... <
> khách than chủ lại buồn cười . <
> đã đành sự thế kêu ai buổi này ! <
> hãy bớt giận ngồi đây chốc lát , <
> thử nghe ta bàn bạc ít lời : <
> tứ dân ai cũng lạc loài , <
> đã hay cái kiếp con người đời nay . <
> nhưng hãy hỏi trước đây mấy độ , <
> nước nam ta vẫn khó hay giàu ? <
> khách rằng : “ khéo nói những câu , <
> “ xưa nay chữ “ phú ” đến đâu nước mình ! ” . <
> rằng “ chết nỗi sao anh chưa tỏ . <
> nước nam ta nào có kém ai ? <
> bốn nghìn dặm đất giăng dài . <
> bức tranh riêng một phía trời treo lên . <
> dưới cao miên , trên liền trung quốc , <
> sau tiêm la , mặt trước đông dương ; <
> thổ nghi vật sản sẵn sàng <
> trên non dưới bể mọi đường thiếu chi . <
> kể lợi lớn : bể thì cá muối <
> lại san hô , đại mại , trân châu ; <
> núi thời trầm , quế thiếu đâu , <
> sến , lim , tranh , nứa , dang , nâu , vang , luồng . <
> rừng một dải , chim muông chen chúc . <
> đủ lông công , nhung lộc ngà voi ; <
> sừng tê chân gấu mọi loài , <
> có nơi hương xạ , có nơi yến sào . <
> các thứ mỏ kể sao cho xiết : <
> vàng , bạc , đồng , kẽm , thiết , sắt , chì <
> dầu trong , than chắc thiếu chi <
> chu sa , bạch thạch nữa thì thủy ngân . <
> lại trông xuống dưới dân trồng trọt , <
> khắp bốn phương xanh tốt rườm rà ; <
> đồng bằng như chiếu giải ra <
> nào là lúa thóc , nào là bông gai . <
> đất ta rộng mà người không mấy , <
> cửa ăn tiêu vẫn thấy dồi dào ; <
> cho nên trong cõi nam giao <
> xưa nay nào thấy người nào đi xa . <
> chẳng phải bước đi ra một bước <
> mà dân ta vẫn đươc phong lưu ; <
> kể hơn các nước toàn cầu , <
> non xa bể thẳm đâu đâu cũng tìm . <
> bởi đất chật người thêm ra mãi , <
> nên phải đi tìm lối doanh sinh . <
> ...
Hợp quần doanh sinh thuyết