mười một ngày sau : 12 tháng 9 <
> tám nghìn nông dân hưng nguyên biểu tình <
> thực dân pháp trút bom tàn sát <
> hơn hai trăm người bị giết dã man ! <
> <
> chúng đặt đồn binh , thêm lính tráng <
> phát súng tận tay bang tá , tuần đinh <
> không kể đêm ngày đi bắt bớ <
> ai bị tình nghi , tra tấn nhục hình . <
> <
> tám tháng trời thay bốn tên tri huyện <
> " hữu nghệ tĩnh bất phú , vô nghệ tĩnh bất bần " <
> đặt thanh chương ngoài vòng pháp luật <
> diệt cộng sản tận gốc , dù có giết nhầm ! <
> mật thám , lính tây về cát ngạn <
> chúng bắt ông cháu xiển khảo tra <
> - trần hữu doánh đi mô ? trốn mô , trần hữu quán ? <
> - cái việc ni , răng bay lại hỏi choa ? <
> - chúng tao hỏi vì mi là cộng sản ! <
> - ở cát ngạn choa , cộng sản cả làng ! <
> từ anh chăn bò đến người đi nhủi <
> chỉ mấy thằng tay sai pháp là không ! <
> <
> thằng tây chột tức sùi bọt mép : <
> - tên này ngông nghênh , tra tấn cho ta ! <
> lũ khốn kiếp xâu tay ông bằng dây thép <
> rồi buộc dây kéo ông lên xà nhà ! <
> <
> ông cắn lưỡi phun . mặt tây đầy máu <
> nó sai đốt cái mâm thau đỏ rực trong lò <
> - nào , tên xiển có khai không thì bảo <
> ấn tay mày vào , tay cháy ra tro ! <
> ông nhận lời khai . chúng dòng ông xuống <
> rút dây thép ở tay rồi mời thuốc , mời trầu <
> bất đồ ông đứng lên , tụt quần lá tọa <
> ngồi xếp bằng tròn lên cái mâm thau <
> thịt da cháy xèo xèo khét lẹt <
> ông như người hiển thánh biết gì đau ! <
> <
> chúng kinh hoàng bỏ đi <
> dân tìm cách cứu chữa <
> thuốc men chi : nhai một nắm lá rừng <
> dịt vết thương , mười hôm liền da thịt <
> cây và người cùng nhóm máu thanh chương ! <
> <
> chúng lùng sục cơ quan huyện ủy <
> những đảng viên cộng sản lại luồn rừng <
> lèn đá canh khuya nhức xương buốt tủy <
> ôm lưng nhau làm lửa ấm đêm đông . <
> <
> ôi củ mài đã giúp người chống đói <
> giữ - như giữ niềm tin - từng hạt muối trong người <
> đêm hát thầm quốc tế ca , lòng khấp khởi <
> nước việt trở mình trong từng giọt máu tươi <
> <
> chi bộ cát ngạn có bảy người <
> bí thư - huyện ủy viên - đặng đình chấn <
> phân công cho nguyễn bùi đản , giản viết tời <
> nguyễn thế vịa đón tây cướp súng <
> ba người rình ở cánh đồng cây sanh <
> <
> mật thám , tay sai vừa đi đến <
> nguyễn bùi đản lao lên giật khẩu súng trường <
> giải viết tời đập ngay một gậy <
> rồi co chân , phóng cẳng chạy vô rừng <
> giặc bắn theo . cả ba chạy thoát <
> áo và tóc , mùi thuốc súng còn vương <
> giặc điên cuồng khủng bố trắng thanh chương <
> hòng đè bẹp tinh thần kháng cự <
> vừ chém giết vừa giở trò phủ dụ <
> cho khởi công đắp đê sông lam <
> cho cát ngạn được mở trường thổ sơn [ 1 ] <
> cho sửa lại chùa , cho xây thêm miếu <
> chúng bày ra hội đồng tộc biểu <
> răn đe dân từ họ mạc , xóm làng <
> chúng thưởng công cho những kẻ đầu hàng <
> <
> đưa các đảng viên về quê xử bắn ... <
> hòng huy hiếp tinh thần dân chúng <
> nhưng những người cộng sản vẫn trung kiên <
> lê cảnh nhượng hô vang <
> - đả đảo đế quốc thực dân ! <
> - đảng cộng sản vinh quang nhất định thắng ! <
> nguyễn công huy hiên ngang ra trường bắn <
> anh nói với đồng chí đồng bào : <
> - cách mạng nhất định thành công ! <
> - thanh chương ta sẽ hết đói nghèo ! <
> mấy tên lính ngắm đầu ruồi run rẩy <
> <
> tổng ủy xuân lâm có cô phan thị bảy <
> bị bạo lực cực hình , cùm kẹp , khảo tra : <
> - tài liệu bay tìm giấu giữa tim ta ! <
> chị không khai , bị quân thù đâm chết ! <
> bí thư huyện hủy nguyễn văn đồng bị tây phục kích <
> đem chặt đầu bêu ở huyện lỵ thanh chương <
> mặc ngày đêm chúng ráo riết canh phòng <
> dân bí mật đem anh đi mai táng <
> trong khổ đau , tình thương càng sâu nặng <
> càng hun đúc tình đồng chí , nghĩa đồng bào . <
> các đảng viên tôn thị quế , nguyễn như cầu <
> bắt liên lạc với tổ chức tỉnh ủy <
> phong trào thanh chương ngấm ngầm âm ỉ <
> mà trong lòng là một hỏa diệm sơn <
> <
> ngày 23 tháng 8 năm bốn lăm <
> nhân dân cướp chính quyền trong tay giặc nhật <
> binh lính địch đầu hàng , <
> tổng lý cường hào bị bắt <
> ôi ! một ngày mong đợi mấy mươi năm ! <
> ngày mồng hai tháng chín năm bốn lăm <
> chủ tịch hồ chí minh đọc tuyên ngôn độc lập <
> dân reo hò : - ta thắng tây , thắng nhật <
> nước việt nam dân chủ cộng hòa ! <
> <
> cờ đỏ sao vàng trên nóc trụ sở <
> phấp phới trong lòng , trong cả giấc mơ <
> bà con đến thăm nhau <
> cứ hể hả , nôn nao trong dạ <
> - cụ nguyễn ái quốc răng không chộ nữa ? <
> - nguyễn ái quốc là cụ hồ chí minh <
> ông già cười ( đã rụng hết răng ) : <
> - nước độc lập , đói no chi cũng sướng ! <
> nước độc lập . người lên nương , ra ruộng <
> trẻ bên già chăm sản xuất tăng gia <
> nhắc nhau làm theo lời dạy của già hồ : <
> - chống giặc đói , giặc ngoại xâm , giặc dốt ! <
> có mảnh đất hoang nào ta vỡ nốt <
> không trồng ngô thì trồng đậu , trồng khoai <
> lo cho nhà rồi còn lo cho nước <
> thằng giặc tây còn phải đánh lâu dài ! <
> những cuộc mít tinh nhân dân toàn xã <
> trai gái trẻ già cùng kéo nhau đi <
> cổng ngõ mở , việc chi mà phải khóa <
> trộm cắp mô : thời dân chủ cộng hòa ! <
> <
> tám mươi năm giặc cai trị dân ta <
> chúng xây nhà tù nhiều hơn trường học <
> nay toàn dân đồng tâm trừ giặc dốt <
> lớp i tờ ta mở khắp nơi <
> dạy ngày , dạy đêm , dạy từng người <
> người biết chữ dạy người chưa biết . <
> <
> chưa có bảng ta viết lên lá cót <
> thiếu vở học trò , ta viết ra sân <
> thiếu phấn trắng ư ? viết bằng than <
> bằng gạch non , miễn là nhìn rõ chữ <
> sau ba tháng , các nơi qua lại <
> thanh niên chăng dây hỏi chữ dọc đường <
> có mẹ cười : - hỏi chi hỏi mãi <
> tao thuộc lòng cả bảng cửu chương ! <
> chẳng phải chui dây cho xấu mặt <
> mình là dân nước độc lập đàng hoàng ! <
> <
> cán bộ gặp nhau giơ tay " chào đồng chí ! " <
> nhân dân gặp nhau giơ tay " chào đồng bào ! " <
> ôi tổ quốc cho con cười , con khóc <
> niềm vui òa không kịp nhớ cơn đau ! <
> <
> ông trị mục thấy đời vui quá <
> quần áo xênh xang ông chạy khắp làng <
> có người trêu : - sao ông không đóng khố ? <
> - nhắc chi thời nô lệ lầm than ! <
> <
> ông chạy đi xem thanh niên tập võ <
> các chị các bà đang tập dân quân . <
> ông đi coi lớp bình dân học vụ <
> nheo nheo mắt nghe các mẹ đánh vần <
> sung sướng quá . mấy đêm không ngủ được <
> ông chạy ra đường , ông hát dưới trăng <
> ông nhảy lên hô : việt nam độc lập ! <
> - chúc hồ chủ tịch sống muôn năm ! <
> <
> ông mua rượu về . một trăng một bóng <
> tỉnh rồi say , say rồi tỉnh . một mình ... <
> ông thấy mình bay giữa trời cao rộng <
> đêm tối tàn rồi . đất nước bình minh ... <
> <
> hội nông dân đứng ra làm tang lễ <
> bà con đi đưa , au cũng bảo ông khôn <
> chết như hóa . chết nhẹ nhàng như thể <
> xong buồi cày , nằm đánh một giấc ngon !
Phần 6