khi cuốn sách được viết đến dòng cuối sau bao nhiêu cố gắng , kẻ viết bỗng cảm thấy tự thâm tâm dâng lên niềm vui thú vì không hiểu có sự kỳ diệu nào đã đẩy kẻ viết “ kinh qua ” những trở ngại thực tế thường khó vượt nổi . <
> <
> trong những giờ , những ngày tận của một năm sắp tàn , trong cái không khí khuấy động của đồng tiền gieo mạnh vào canh bạc đời , trong nỗi lo lắng chạy dài theo mỗi hình thể “ lô-xô-bào-ảnh ” , trong niềm băn khoăn giày vò tâm cảm do ngoại cảnh đưa tới , trong cái bâng khuâng không biết ngày mai việc gì sẽ đến , trong sự nghi hoặc làm rã rời ý nghĩ , trong miếng cơm manh áo với thân phận con người chẳng khác gì một sinh vật phải lệ thuộc vào một khung cảnh nhàm chán mà không có quyền chối bỏ . <
> <
> tập bản thảo nằm tênh hênh trên mặt bàn viết như một tội tình . nó đấy . nó là kết quả của những đêm mất ngủ , của những ngày đánh lạc thời gian bằng suy nghĩ . nhưng nó có đây để làm gì , câu hỏi đó không thành vấn đề . <
> <
> " em yêu ? hôm nay mùa xuân đã về rồi đây ư ? mùa xuân , mùa xuân , những ngày của trời cao và xanh thẳm , với những ân tình bay đi như từng cánh chim di thê trở về rừng cũ , với màu hoa sắc lá dạt dào thêm nhịp luân hành vũ trụ , với môi cười khoe ngọc lưu ly , và còn gì nữa , em yêu ? " <
> <
> còn chứ , còn tiếng chim kêu đầu cành , còn cơn gió nhẹ thổi rơi dăm chiếc lá vàng , còn mùi hương thoảng nhẹ giữa không gian , còn ánh trăng suông lọt qua khuôn cửa lúc nửa đêm về sáng , còn cái nhìn đắm đuối , còn môi cười e ngại , bấy nhiêu xảy ra một cách tự nhiên và bình thản nhưng , đối với nghệ sĩ đó là những dấu hiệu , những chứng cớ để buộc họ vào một khung cảnh , một vị trí đích thực mà họ phải suy nghĩ về sự giao thoa giữa con người và sự mầu nhiệm của tạo hóa . <
> <
> sự mầu nhiệm của tạo hóa chẳng những làm đổi thay từng giá trị mà còn làm cho vạn vật chuyển mới luôn luôn , con người không thoát khỏi sự “ hóa kiếp ” từ từ và tàn nhẫn đó . mới hôm nào , anh em quây quần cười cợt coi đời bằng “ nửa khóe mắt ” , tự vỗ ngực “ tương lai là của chúng ta ” mà nay nhìn lại , mái tóc đã bạc phơ , vóc dáng xô lệch đường năm tháng , ngó nhau với những tia mắt não nề để cười lên tiếng cười ngắt đoạn . lần lượt rồi lần lượt tiếp nối kẻ trước người sau mãi mãi . do đó , những câu nói đầu môi bao giờ cũng là : ngày trước ... chúng mình ... <
> <
> phải rồi , ngày trước , những ngày xa xưa của tuổi trẻ khi chợt bắt gặp qua-người-khác , làm cho gợn lên trong lòng một thoáng buồn , cái buồn tuy không đau nhưng man mác như mặt đại dương một sáng êm trời có những đợt sóng mơn man bờ cát . nhưng cuộc sống đâu có giản dị như vậy , nó hiện diện với những ước lệ bắt con người phải chấp nhận từng nỗi vui buồn , nỗi vui buồn đó , nghệ sĩ không giữ lại làm của riêng tư mà phải đem trình bày để hình thành nghệ thuật . <
> <
> nghệ thuật chẳng là gì cả nếu nó không chứng minh được sự huyên náo trong lãnh vực chuyên môn để vượt thoát luật đào thải của tiến hóa . bởi vậy , nói đến nghệ thuật là nói đến cái gì vĩnh viễn xuyên qua mọi ý thức , mọi không gian và thời gian . <
> <
> kẻ viết tự vỗ về bằng ảo giác cho no đầy hy vọng .
Khép