vua băng hà , con lên bảy tuổi ( 1072 ) <
> húy càn đức , miếu hiệu nhân tông <
> <
> lý đạo thành được sắc phong <
> thái sự phụ chính để trông triều đình <
> đổi niên hiệu thái ninh năm tý ( 1072 ) <
> bà buông rèm chính sự cùng nghe <
> <
> tranh quyền bức tử hoàng phi <
> là hoàng thái hậu đương thì họ dương <
> lý đạo thành lên đường biên trấn ( 1073 ) <
> cũng chỉ vì can gián linh nhân <
> <
> giết người nào có ăn năn <
> một rừng , hai hổ thiệt rằng khó thay <
> việc triều chính trong tay thái hậu ( 1072 ) <
> nhân tiết xuân xuống chiếu tuyển sinh ( 1075 ) <
> <
> lựa người bác học minh kinh <
> tam trường lều chỏng cho lưu danh với đời <
> lê văn thịnh tên ngời bảng hổ <
> được vời vào dạy dỗ cho vua <
> <
> thăng dần lên chức thái sư ( 1085 ) <
> về sau tạo phản mưu đồ thí quân ( 1096 ) <
> gia nô thịnh là dân đại lý <
> có thuật riêng kỳ bí quái chiêu <
> <
> tưởng rằng áp đảo làm liều <
> nên chi suýt chết vì theo lũ này <
> lý nhân tông một tay thư pháp ( 1118 ) <
> nét rồng bay chữ khắc trên bia <
> <
> minh văn mấy vận đường thi <
> " lãm sơn dạ yến " vườn khuya gảy đàn ( 1120 ) <
> nước thanh bình thắt bông kết tụi <
> khắp kinh thành mở hội hoa đăng <
> <
> đàm thi , giữa buổi xuân quang <
> trong trời trắng xóa một màn tuyết rơi ( 1102 ) <
> để có người xiển dương văn hiến <
> lựa nhân tài hội tuyển chiêu sinh ( 1086 ) <
> <
> học theo khổng mạnh thánh hiền <
> chuyên văn , luyện võ rạng danh nước nhà <
> quốc tử giám mở ra luật mới <
> cho những người biết chữ vào thêm <
> <
> so tài giỏi , kém phân minh <
> môn thi : tính toán , luật hình học riêng ( 1086 ) <
> mạc hiễn tích đề tên bảng yết <
> bổ làm quan học sĩ hàn lâm ( 1086 ) <
> <
> về sau đi sứ mấy lần ( 1094 ) <
> thay vua yên vổ quan quân chiêm thành <
> cho lão thần được quyền ngồi tấu <
> trời vào thu , ban áo các quan <
> <
> mùa xuân lập yến đãi đằng ( 1123 ) <
> vua quan cùng sống thân bằng với nhau <
> vua ra lệnh : giết trâu phạt trượng <
> đến mùa xuân không đốn chặt cây ( 1126 ) <
> <
> cấm dùng gậy nhọn cầm tay <
> cùng đồ sắt thép kết bầy đánh nhau <
> để giao thông xây cầu , đắp lộ <
> sửa kinh thành những chỗ hư hao ( 1078 ) <
> <
> đắp đê cơ xá thêm cao <
> để ngăn nước lụt tràn vào kinh đô <
> trong xây cất truyền cho nung ngói <
> để lợp nhà tránh khỏi thiên tai <
> <
> hội đàm với sứ nước ngoài <
> định xong cương giới đất đai rõ ràng ( 1084 ) <
> vương an thạch nghĩ rằng đại việt ( 1075 ) <
> bị chiêm thành đánh giết hết quân <
> <
> bây giờ công phá một lần <
> chắc rằng chiến thắng sẽ nằm trong tay <
> vua tống sai lưu di - thẫm khởi <
> ngầm dấy binh yễm tại quế châu <
> <
> thuyền bè , quân dụng đưa vào <
> cấm dân buôn bán ra vào nước ta <
> biết ý đồ của nhà bắc tống <
> thường kiệt cho làm tướng điều quân ( 1075 ) <
> <
> tiến sang đánh trước châu khâm <
> châu liêm cô thế đầu hàng quân ta <
> tướng ung châu tên là tô giám <
> cố thủ thành , không dám động quân <
> <
> bốn mươi ngày cố cầm chân <
> cuối cùng lương cạn phải dâng nộp thành <
> ta bắt sống dân binh mười vạn <
> phá chiến hào san phẳng môn quan <
> <
> làm cho dân tống bàng hoàng <
> trước sức công phá dễ dàng của ta <
> vào tháng ba ( 1076 ) , tống cho phủ sứ <
> đến chiêm thành phủ dụ nam man <
> <
> tống quân , chân lạp họp bàn <
> bao vây đại việt dọn đường tiến quân <
> chúng liên minh tạo xong thế trận ( 1076 ) <
> hai gọng kìm , dưới tấn đánh ngang <
> <
> quách quỳ chiêu thảo sứ quân <
> đem theo chín tướng , vài trăm chiến thuyền <
> lại cho thêm viên quan triệu tiết <
> làm phó tướng dồn hết quân sang <
> <
> khí tài , lương thực sẵn sàng <
> lựa ngày xuất phát lên đường tấn công <
> lý thường kiệt chận sông như nguyệt ( 1076 ) <
> rải phục binh thề quyết tới cùng <
> <
> đánh tan lũ giặc tàn hung <
> tả tơi vó ngựa , cong lưng chạy dài <
> tương truyền rằng lúc xây rào chắn <
> dọc theo sông để chống đại binh <
> <
> thì nghe có tiếng trong đền <
> thần nhân khiếu - hát lời truyền như sau : <
> " nam quốc sơn hà nam đế cư <
> tiệt nhiên định phận tại thiên thư <
> <
> như hà nghịch lỗ lai xâm phạm <
> nhữ đẳng hành khan thủ bại hư " <
> quả nhiên ứng nhiệm thiên cơ <
> dân ta đã đuổi kẻ thù bắc phương <
> <
> lý thường kiệt giám quan trong nội <
> lại là người danh nổi ngoài biên ( 1076 ) <
> nức tài người phá tống bình chiêm <
> chính người viết bản văn tuyên để đời <
> <
> năm giáp thân ở nơi biên trấn ( 1104 ) <
> quân chiêm thành xâm lấn nước ta <
> vua chiêm là chế ma na <
> đem quân đòi lại đất nhà trước đây <
> <
> vua vội sai tướng quân thường kiệt <
> trổ oai thần đuổi hết giặc man <
> thu hồi toàn vẹn giang sơn <
> bắt chiêm phải cống mấy năm một lần <
> <
> lý nhân tông không con nối nghiệp <
> nuôi dương hoán để thế ngôi mình ( 1117 ) <
> hoán người đĩnh ngộ thông minh <
> phong làm thái tử thay mình mai sau <
> <
> trong tiết thu vào năm đinh dậu ( 1117 ) <
> ngày qua đời thái hậu ỷ lan <
> tổ chức hỏa táng quốc tang <
> chôn theo hầu gái , hỏa đàn thiêu thân <
> <
> nghe biên giới phỉ quân quấy nhiễu <
> vua vội vàng xuống chiếu viễn chinh <
> rợp trời cờ xí tinh binh <
> thảo ra kế hoạch tự mình điều quân <
> <
> bến thiên thu lừng vang tiếng trống <
> đoàn chiến thuyền rẽ sóng vạch sương <
> đánh tan , bắt sống ngụy bàng <
> dẹp yên các động dọc đường quan sơn <
> <
> cho tịch thu bạc vàng , tơ lụa <
> cùng trâu dê , thóc lúa , bò heo <
> tù binh bắt được đem theo <
> vua tha không giết làm điều hiếu sinh <
> <
> ngày cuối cùng biết mình sắp chết ( 1127 ) <
> vua nói rằng : " bỏ việc xây lăng <
> lễ tang giản dị khiêm cần <
> giảm phần nghi lễ cho dân khỏi phiền <
> <
> ta : nhiều năm đã lên nối nghiệp <
> nhiệm vụ thì chưa kịp làm xong <
> nay thời đến phút lâm chung <
> ta lo thái tử chưa thông việc triều <
> <
> nhờ thái úy phải theo phò tá <
> coi ấu vương , trẫm đã giao cho <
> vì dân giữ vững cơ đồ <
> còn ta , lăng mộ đơn sơ nhẹ nhàng " <
> <
> ngày vua băng sao sa sấm hiện <
> năm đinh mùi ở điện vĩnh quang ( 1127 ) <
> thái tử thọ lễ đăng quang <
> quỳ bên linh cữu đang quàng nơi đây <
> <
> bỏ cõi đời nghìn thu vĩnh việt <
> gió lạnh lùng khi tiết đông sang <
> ngậm ngùi đi , ở lẽ thường <
> sáu ba năm ấy đoạn trường một phen ( thọ 63 tuổi )
Lý Nhân Tông hoàng đế (1072-1127)