1235 . tuyết , băng nay đã yên mình , <
> ở nơi công phủ , theo tình phu nhân . <
> tần khanh xe ngựa rần rần , <
> từ nơi huyện ấy , trông chừng dự châu . <
> các quan lại , tới bữa hầu , <
> tờ chương , tờ biểu , bày tâu nhộn nhàng . <
> tần khanh khiến mở cho tường , <
> đặng cho lúa gạo , cứu hoang muôn nhà . <
> nhớ ơn chẩn thải chư gia , <
> một châu trăm họ , trẻ , già , đều vui . <
> <
> 1240 . sửa sang sáu tháng yên rồi , <
> giã từ châu dự , phản hồi tấn kinh . <
> tần khanh bái yết triều đình , <
> tấn vương phán hỏi dân tình khắp nơi . <
> phán rằng : ta nối ngôi trời , <
> gẫm mình ít đức , trị đời chẳng an . <
> dự châu trời xuống tai nàn . <
> cứu dân một cõi , nhờ chàng tần khanh . <
> công cao quyền trọng , đã đành . <
> chức quan tổng trấn sẵn đành phong ngươi . <
> 1245 . hà đông là cõi tốt tươi , <
> bảy châu , chín quận , nhiều người ăn chơi . <
> nấy ngươi thay mặt đổi lời , <
> ra ngồi trấn ấy , trị đời chăn dân . <
> <
> tấn vương lòng rất ân cần , <
> yến diên thết đãi , quân thần đưa nhau , <
> tần khanh xuống bệ khấn đầu , <
> tạ vua , lãnh chỉ , thối chầu sửa sang . <
> về dinh sắm sửa hành trang , <
> đều đem nha lệ lên đàng hà đông . <
> <
> 1250 . mười ngày tới huyện hà đông , <
> các quan , xa giá , hội đồng tiếp nghinh . <
> rước ông tổng trấn vào thành , <
> muôn dân nườm nượp đều tranh tới mừng . <
> long môn huyện ấy ở gần , <
> nam khang huyện ấy ở gần hà đông . <
> tần khanh trấn thủ ải đồng , <
> chánh ra bủa khắp , ngoài trong vững vàng . <
> mấy câu gia huấn rõ rằng , <
> nuôi con gái ngọc , dung nhan khác thường . <
> 1255 . phu nhân lòng rất yêu đương , <
> lại cho học chữ cho tường xưa nay . <
> tuyết , băng hai gái xinh thay ! <
> đã thông kinh sử liền ngày ngâm nga . <
> tiếng thơm ngày một đồn xa , <
> chúng đều khen ngợi họ hà phước to , <
> tuy là hoa có thơm tho , <
> vườn xuân còn đóng , chưa lò gió đông . <
> <
> nói rồi việc ở cửa công , <
> đây bèn kể chuyện vợ chồng họ dương . <
> 1260 . dương từ , từ thuở ly hương , <
> một mình đỗ thị náu nương quê nhà . <
> nuôi hai con thuở lên ba , <
> đến nay năm tuổi , trong nhà nghèo thêm . <
> đỗ nương canh cửi nghề , êm . <
> bữa đi gặt mướn còn hềm thiếu ăn . <
> dương trân , dương bửu hai thằng , <
> tuổi còn thơ ấu , nhọc nhằn xiết bao . <
> bà con bên nội lãng xao , <
> đồng tiền bát gạo , thấy nào giúp đâu . <
> 1265 . anh em nay vũng , mai bàu , <
> hái rau bắt ốc , nuôi nhau năm dài . <
> đỗ nương có một em trai , <
> tên là đỗ khoái , tuổi ngoài năm mươi . <
> cũng trang tiểu phú trong đời , <
> nhà nuôi lục súc chuộng lời , bán buôn , <
> ngày nay rảnh việc ngồi buồn , <
> chạnh lòng nhớ chị , bỗng tuôn lệ dầm <
> nhớ thôi nghĩ lại tủi thầm , <
> chị ta nào khác đàn cầm đứt dây . <
> 1270 . cám thương hai cháu thơ ngây , <
> trong nhà bần bạc buổi nầy nhờ ai ? <
> anh đà theo phật như lai , <
> gia đinh ấm , lạnh , đoái hoài chi đâu . <
> nói thôi chẳng xiết dạ sầu , <
> đi qua nhà chị ngõ hầu viếng thăm . <
> đỗ nương mừng thấy em thăm . <
> mừng rồi lại khóc đầm đầm lệ sa . <
> em dầu đoái tấm thân ta , <
> ruộng hoang vườn rậm , cửa nhà quạnh hiu . <
> 1275 . ruột gan khô héo mấy chiều , <
> nỗi duyên , nỗi phận , nghĩ nhiều bề đau , <
> vợ chồng kết tóc cùng nhau , <
> trăm năm một hội , nghèo giàu cùng theo . <
> hay đây tuổi phận bọt bèo , <
> lại mang lấy tiếng ở lều vọng phu . <
> quản bao một chiếc bách châu , <
> linh đinh trong vực , mặc dầu gió mưa . <
> cám thương hai trẻ dây dưa , <
> tuổi còn thơ ấu , vóc chưa nên người . <
> 1280 . cứ quen theo thói ăn chơi , <
> những điều khôn dại ở đời cậy ai . <
> <
> nghe thôi đỗ khoái than dài , <
> nói rằng : chị chớ trông hoài uổng công . <
> chị thời mang tiếng có chồng , <
> gặp khi mưa nắng cậy cùng người ta . <
> cháu thời mang tiếng có cha , <
> hôm mai lo liệu như gà mồ côi . <
> oan gia anh trốn nợ rồi , <
> chị già , cháu dại , còn ngồi trông chi ? <
> 1285 . ở đây ít kẻ yêu vì , <
> hãy theo bên ngoại đỡ khi nghiêng nghèo . <
> <
> đỗ nương lo việc nghiêng nghèo , <
> mẹ con sửa soạn ngỏ theo đặng nhờ . <
> hai thằng trân , bửu còn khờ , <
> ăn rồi tìm chốn bụi bờ đi chơi . <
> ở vừa đặng nửa năm trời , <
> đỗ nương thấy vậy , buông lời nói ra : <
> heo , dê , gà , vịt , trong nhà , <
> coi dùm cho cậu , hơn là chơi không . <
> 1290 . khoái rằng : chị đã có lòng , <
> dạy con biết việc để phòng đỡ thân . <
> xưa nay người ở trong trần , <
> nhỏ phần việc nhỏ , lớn phần việc to . <
> làm ăn lớn nhỏ đều lo , <
> trước ra sức nhọc , sau lo bụng mình , <
> <
> đỗ nương phận khó đã đành , <
> hai con no đói rách lành có em , <
> một bề ăn ở đặng êm , <
> trong nhà dê , ngỗng , càng thêm đẻ lời . <
> 1295 . anh em trân , bửu hết chơi , <
> em thời chăn ngỗng , anh thời chăn dê , <
> sớm đi thời tối lại về , <
> bầy nào theo nấy , chớ hề lộn nhau , <
> đỗ nương ngó thấy thêm sầu , <
> chạnh lòng nhớ bạn , giòng châu đượm nhuần . <
> than rằng : chàng hỡi dương quân ! <
> muốn tu còn nối gót lân làm gì ? <
> dầu cho nên phật từ bi , <
> nỡ nào ngồi ngó hài nhi nỗi nầy ! <
> 1300 . phải chi con có cha đây , <
> sắm cho ăn học , theo thầy văn chương . <
> <
> người nhà nghe nói liền thương , <
> thưa cùng đỗ khoái đặng tường cơ quan . <
> khoái rằng : chị chớ thở than , <
> lòng em cũng đã thầm toan việc đời . <
> ngỗng , dê , đặng mấy mươi lời ? <
> một cây hoa bút dưới trời , vinh hơn . <
> chí nguyền nuôi cháu làm ơn , <
> giúp nên cho chị , chẳng sờn lòng đâu , <
> 1305 . cháu nay mới sáu tuổi đầu , <
> chờ nên tám tuổi sẽ âu học hành . <
> từ đây hai gã tiều sanh , <
> theo bề dê , ngỗng , phận đành nuôi chăn , <
> sớm trưa tìm chỗ cho ăn , <
> rủ con nít lại nhiều thằng , xúm chơi . <
> châu khê là cảnh tốt tươi , <
> ở vùng non nước nhiều nơi linh thần , <
> thuở xưa lập miễu hà phần , <
> thờ ông giáo thọ ở gần châu khê . <
> 1310 . trời chiều hai gã đi về , <
> nghe ai đọc sách , tiếng kề miếu môn , <
> hai thằng tuy nhỏ mà khôn . <
> tìm vào trong miễu thấy tôn sư ngồi . <
> vội vàng quì gối lạy rồi , <
> thưa rằng : xin dạy hai tôi học hành , <
> tôn sư khi ấy hiện hình , <
> trao cho quyển sách văn minh vỡ lòng <
> dạy rằng hai gã coi chung , <
> việc trong kim cổ sẵn dùng nhiều nơi , <
> 1315 . thánh xưa hiền trước để lời , <
> phò vua , giúp nước , sửa đời , dạy dân . <
> học cho biết lẽ quân thần , <
> biết phần phụ tử , biết phần hiếu trung . <
> dặn dò tua khá thìn lòng , <
> chớ tham của hoạnh , đừng mong thói tà . <
> nhiều người theo đạo nho ta , <
> tiếng đồn hay chữ , vậy mà làm nhăng . <
> bởi vì không xét lòng hằng , <
> bỏ quên gốc cội , theo phăn ngọn ngành , <
> 1320 . giàu nghèo có số trời sanh , <
> trau mình giữ thẳng làm lành mới nên . <
> hai con chử dạ cho bền , <
> một câu " minh đức " chớ quên thơ nầy . <
> <
> minh đức thi : <
> trên là quan trưởng dưới là dân , <
> giữ tấm lòng lành , rảnh thấm thân . <
> đi học phải toan tìm cội đức , <
> đặng thời chớ khá dứt nguồn ân , <
> bốn mùa đông rạng đều theo số , <
> trăm họ giàu nghèo cũng có phần . <
> xin giữ lòng hằng , dè việc quấy , <
> một câu phúc họa , để trời cân . <
> <
> 1322 . dương trân , dương bửu từ đây , <
> chịu thầy cho sách , liền xây trở về . <
> bữa đi chăn ngỗng chăn dê , <
> sách đem theo học , chẳng hề chơi hoang . <
> thường ra sơn cốc bên đường , <
> bẻ cây tập viết bốn dường chữ xưa , <
> 1325 . ngày liền vào miễu hỏi thưa , <
> mấy câu chữ mắc , lý chưa đặng rành . <
> học hành mình biết cho mình , <
> mẹ già cùng cậu sự tình nào hay . <
> <
> phút đâu hơn một năm chầy , <
> tôn sư điển ấy hết bày vẽ chi , <
> lần hồi ngày tháng qua đi , <
> vừa nên tám tuổi , gặp kỳ trùng dương , <
> người xưa gặp tiết trùng dương , <
> đều lên kiếm núi , lánh đường họa tai . <
> 1330 . có thày dạy học cao tài , <
> tên là trình kiệt ở ngoài hạc lâu . <
> làm người ở ẩn khôn cầu , <
> gió trăng vui thú , công hầu mặc ai . <
> thường đi non nước chơi hoài , <
> đôi ba chén rượu , một vài câu thi . <
> <
> thơ rằng : <
> cảnh xuân cho mát mấy mươi đều . <
> gấm nhiễu văn người phải gắng theo . <
> luôn tháng ngày châu tin phụng gáy , <
> buồn non nước tống tiếng quyên kêu , <
> nhà nho leo lét công đèn lửa , <
> biển thánh linh đinh phận bọt bèo . <
> ôm đạo một lòng trời đất thấy , <
> luống vì bầy trẻ dựng làm nêu . <
> <
> than rằng : sanh chẳng gặp thì , <
> phải cam ở dưới cán kỳ tư văn . <
> một lòng giữ mối đạo hằng . <
> trau lời thế giáo , cằm dằn nhân luân . <
> <
> 1335 . phút đâu gặp bữa thanh thần , <
> thật ngày trùng cửu , là phần cuối thu . <
> đem bầy trò nhỏ ngao du , <
> tới non cẩm thạch , ở dầu châu khê . <
> nghỉ xem phong cảnh ra đề , <
> thấy hai ông lão ngồi kề trên non . <
> lại xem bên bến suối son , <
> thấy bầy hươu chạy như tuồng binh đi . <
> ra hai câu đối nên kỳ , <
> các trò ngơ ngáo , đáp chi xong lời . <
> 1340 . xúm nhau đương nghĩ đối chơi , <
> phút đâu trân , bửu , đến nơi xem tường . <
> trân rằng : câu đối cũng thường , <
> tôi xin đáp lại coi dường sức nao . <
> <
> tôn sư xuất đối đề : <
> chữ " mao " , chữ " điệt " . <
> hai ông lão tử ngồi trên . <
> dương trân đáp đối đề : <
> đàn sắt , đàn cầm . <
> bốn kẻ vương tôn đứng trước , <
> dương trân đối một câu rồi , <
> lại thêm dương bửu đối bồi một câu , <
> <
> tôn sư xuất đối đề : <
> hùng hổ tỳ hưu , <
> nhà tướng rằng muôn đội . <
> dương bửu đáp đối đề : <
> long lân quy phụng , <
> nước vua gọi là bốn linh . <
> <
> 1342 . thầy trình thấy đối nên kinh , <
> khen cho hai gã tiểu sinh thần đồng . <
> thầy bèn gạn hỏi thủy chung , <
> liền theo hai gã thẳng xông về nhà . <
> <
> anh em trân , bửu về nhà , <
> thưa cùng cậu , mẹ , đều ra mừng thầy , <
> 1345 . cùng nhau chuyện vãn tỏ bày , <
> rượu cơm thiết đãi , trọn ngày vầy vui . <
> người trong làng xóm tới lui , <
> mới hay họ đỗ có nuôi thần đồng , <
> thầy rằng : nay dám bày lòng , <
> xin nuôi hai trẻ theo dòng nho gia , <
> hạc lầu về ở cùng ta , <
> học cho biết đạo ngỏ ra giúp đời <
> đỗ nương , đỗ khoái vâng lời , <
> đành cho hai trẻ theo nơi hạc lầu . <
> <
> 1350 . hạc lầu là chốn nho lưu , <
> ra công mài ngọc lưu cầu vẽ văn , <
> anh em trân , bửu hai thằng , <
> nay đà khỏi việc nhọc nhằn ngỗng , dê . <
> theo thầy trình kiệt ra về , <
> đua nhau gắng sức học nghề văn chương , <
> hôm mai ở chốn thơ đường , <
> bao nhiêu sĩ tử đều nhường ngôi trên . <
> nói ra thơ phú liền nên , <
> sách coi qua mắt , chẳng quên câu nào . <
> 1355 . cho hay tuổi nhỏ tài cao , <
> thông minh hẳn có trời trao tánh tình , <
> đến khi đọc sách thi kinh , <
> " lục nga " thơ ấy động tình xiết bao . <
> nhớ câu chín chữ cù lao , <
> công ơn cha mẹ no nao đặng đền . <
> chạnh lòng buông tiếng khóc lên . <
> giòng châu lai láng thấm trên đất dày . <
> <
> anh em bái tạ ơn thầy , <
> trở về viếng mẹ chầy ngày cách xa . <
> 1360 . nàng rằng : mừng thấy con ta , <
> bấy lâu thương nhớ mình già thêm suy , <
> kể từ hai trẻ ra đi , <
> ba năm học đạo , biết gì cùng không ? <
> mẹ già mòn mỏi lòng trông , <
> nương lều , dựa cửa , bỏ công tháng ngày . <
> thơ rằng : đạo thánh kể bày : <
> làm con thảo thuận tiếng hay xa đồn . <
> thường xem trong sách thánh môn , <
> hai mươi bốn thảo mới tròn người hay . <
> 1365 . ngưỡng trông trời rộng đất dày , <
> ơn cha , nghĩa mẹ , sánh tày lưỡng nghi . <
> ấu thơ còn chửa biết gì , <
> lớn khôn lòng rất yêu vì hai thân , <
> ngày xưa trong miễu hà phần , <
> hai con hỏi việc phụ thân đã rồi . <
> hiềm vì non nước xa xôi , <
> phận nhà khó đói ngùi ngùi khôn đi . <
> bây giờ nhờ có cậu đây , <
> con xin lên chốn am mây hỏi tìm . <
> 1370 . đỗ nương nghe mấy lời êm , <
> mày châu , mặt ủ , lại thêm buồn lòng . <
> than rằng mình những luống trông , <
> thấy con mà lại thấy chồng ở đâu ! <
> am mây dấu tích đã lâu , <
> mất còn hai lẽ ai hầu thông tin ! <
> hai con dạ đã lâm đền , <
> biết bao giờ đặng mặt nhìn thấy cha . <
> nói thôi nước mắt nhỏ sa , <
> anh em trân , bửu , đều hòa khóc than ! <
> 1375 . thưa rằng : mẹ hãy tạm an , <
> hai con mai sẽ lên đàng am mây . <
> đỗ nương lòng cũng ưng vầy , <
> sắm ăn cho trẻ phen nầy tầm cha . <
> <
> am vân đường sá cách xa , <
> cảnh chùa thầy lộc , tên va sãi mầm . <
> anh em trân , bửu tới tầm , <
> hỏi thăm tên họ , sãi mầm chỉ ngay : <
> nói rằng : là tám năm nay , <
> thiện trai thầy ấy chơi mây quên về . <
> 1380 . thuở đi có chuỗi bồ đề <
> lâu nay chẳng biết cầm về tay ai . <
> hỏi rằng : hòa thượng là ai ? <
> đáp rằng : cũng đã theo ngoài phương tây . <
> hỏi : ai thầy cả ở đây ? <
> đáp rằng : vốn thật mầm nầy chớ ai <
> bây là con nít nhà ai ? <
> khéo đem chuyện cũ hỏi hoài chẳng thôi . <
> chùa nầy không chuối không xôi , <
> không mang dầu cúng , còn rồi nói chi ! <
> 1385 . anh em khôn xiết sầu bi , <
> dạo coi bàn phật một khi khuây lòng . <
> thấy chùa thờ bức tượng ông , <
> nhện giăng , bụi đóng , kệ không hương đèn . <
> anh em thấy tượng liền khen , <
> khen rồi lại cảm , hiệp bèn làm thơ , <
> cùng nhau xướng họa một giờ , <
> tặng ông quan đế bài thơ khen rằng : <
> <
> tặng quan đế : <
> tấm lòng ngay chúa thấu trời cao , <
> năm ải khôn ngừa một lưỡi đao . <
> núi đất ba lời gìn nghĩa hán , <
> sông vàng hai trận trả ơn tào . <
> quyển kinh bát loạn tay nào mỏi , <
> ngọ đuốc phò nguy gió chẳng xao . <
> phải thuở kinh châu ngồi giữ chặt , <
> ngụy , ngô hai nước biết nài sao ? <
> <
> ngâm rồi bèn lấy cục than , <
> viết vào tấm vách rõ ràng tám câu <
> 1390 . anh em trước án khấu đầu , <
> lạy ông quan hầu , lui gót trở ra . <
> đem nhau vội vã về nhà , <
> thưa với mẹ già , đặng rõ nguồn cơn <
> nàng rằng : tấc dạ keo sơn , <
> thấy con lại nhớ công ơn của chồng . <
> tưởng là tách dặm non sông , <
> am vân hôm sớm ra công tu hành , <
> hay đâu còn nỗi lưu linh . <
> trời dài đất rộng , một mình bơ vơ . <
> 1395 . xiết bao khe suối , bụi bờ , <
> nắm xương già rụi , biết nhờ ai hang ? <
> khóc thôi dùng lễ để tang , <
> mẹ con chịu phục cho chàng họ dương . <
> <
> lần hồi ở chốn quê hương , <
> anh em trân , bửu theo phương học hành . <
> tiếng hay đâu cũng biết danh , <
> tuổi vừa hai tám , tài anh khác thường . <
> xảy nghe trên huyện nam khương , <
> tờ đòi sĩ tử tựu trường phú thi . <
> 1400 . bao nhiêu chúng bạn đều đi , <
> anh em giành thứ nhất nhì đậu cao . <
> về nhà sắm sửa níp , bao , <
> lên hà đông trấn đặng vào thu vi , <
> hai chàng cất gánh ra đi , <
> nửa đường xảy gặp trò thi trở về . <
> nói rằng có bản treo đề , <
> rao cho sĩ tử trở về khoa sau <
> ngày nay có giặc tây châu , <
> lịnh sai quân trấn , lo âu giẹp loàn , <
> 1405 . học trò ai nấy đều than : <
> ba năm một hội , lỡ làng công phu , <
> <
> xảy về đương lúc sơ thu , <
> đi đường thấy cảnh dạ sầu nào nguôi ! <
> khắp nơi bờ cõi ngậm ngùi , <
> gió tây dìu dặt mấy mùi kỳ hoa . <
> lá cây vàng rụng giơ chà , <
> chim kêu déo dắt người xa thêm sầu , <
> hai chàng nghĩ việc trước sau , <
> về đường phân nói cùng nhau mấy lời , <
> 1410 . trân rằng : hổ đứng dưới trời , <
> phận làm nhân tử ở đời chẳng may , <
> cha thời sống thác nào hay , <
> mẹ thời già yếu , liền ngày ngồi trông . <
> tưởng là đèn sách nên công , <
> sớm cho gặp hội mây rồng hiển vang . <
> hay đâu gặp buổi ly loàn , <
> lỡ bề báo hiếu , lỡ đàng lập thân , <
> luận theo trong cõi phàm trần , <
> ngọc lành chờ giá , biết phần ai mua ? <
> 1415 . sau dầu đặng lộc nhà vua , <
> xuân huyên chếch mác , se sua ai nhờ ? <
> bửu rằng : danh lợi phỉnh phờ , <
> ví như hình vẽ khó đo lòng trời , <
> trời tây khó nỗi vị lòng <
> ngày xuân nhặt thúc như vòng én mau , <
> thương thay mẹ đã bạc đầu ! <
> chưa hay bóng xế nhành dâu buổi nào ! <
> không nhà , không cửa , nài sao ? <
> chịu ơn nghĩa cậu biết bao giờ rồi . <
> 1420 . tình người ở bạc như vôi , <
> mấy ai biết đạo tài bồi lấy nhau , <
> ta dầu tốt báu như châu , <
> về nơi đáy biển , ai hầu biết cho ! <
> <
> anh em tỏ tấm lòng lo , <
> xảy đà gần đến bến đò sông tương , <
> thấy tòa cổ miếu bên đường , <
> cây cao , bóng mát , vách tường phấn tô , <
> cùng nhau tránh nắng bước vô , <
> trước sân thấy có một hồ hoa sen , <
> 1425 . một hồ sen nở lõa bè , <
> đóa đua nở nhụy , đóa chen ngậm cười . <
> trân rằng : cảnh khéo trêu ngươi , <
> gẫm hoa sen nọ giống người tài hoa , <
> ta nghe sen nở bông ra , <
> sớm : là mùa hạ ; muộn : là mùa thu , <
> hỡi ôi ! sen chẳng gặp chầu <
> muộn , dầu trổ tốt , ai hầu khen chi ? <
> hai chàng làm một bài thi , <
> vịnh hoa sen muộn , ngụ suy việc mình , <
> <
> vịnh thu liên : <
> sen hỡi là sen ! tiếng chẳng hèn <
> thấy sen lỡ vận tiếc cho sen <
> ngậm cười trước hạ : hèn cũng thưởng , <
> đua nở mùa thu : tốt mấy khen ? <
> gương mặt bất phàm đâu biết đặng , <
> bèo tai vô dụng gọi rằng quen . <
> phải mà sanh gặp nơi tiên cảnh , <
> lá rộng cao che khắp các bèn . <
> <
> 1430 . anh em họa sướng thơ rồi , <
> viết vô trong vách tô vôi rõ ràng . <
> sau thơ , lạc khoản hai hàng , <
> một hàng quê quán , một hàng tánh danh . <
> đem nhau trở lại gia đình , <
> nhờ cậu nuôi mình , chờ đợi khoa sau , <
> <
> lối nầy tới chuyện tây châu , <
> có người vương phục lòng âu phản thần . <
> riêng cầu bên nước nữ chân , <
> đem quân mọi rợ đánh phần hà đông . <
> 1435 . tần khanh làm chức nguyên nhung . <
> ra ngăn vương phục , đánh cùng nữ chân . <
> giặc hung , oai thế lẫy lừng , <
> nguyên nhung đánh giẹp đã gần hai đông , <
> đánh rồi lũ kiến , chòm ong , <
> tây châu một cõi lặng trong như tờ , <
> ải lang vắng khói như xưa , <
> nguyên nhung binh mã về bờ cõi châu . <
> quân đi tới rừng tương châu , <
> tới tòa cổ miếu gặp chầu mưa đông . <
> 1440 . đóng quân vào nghỉ miếu trung , <
> chờ trời tạnh ráo sẽ mong kéo về . <
> <
> tần khanh ngồi ngó tư bề , <
> thấy trên vách phấn có đề " thơ sen " . <
> xem qua thơ ấy liền khen , <
> khiến đem bút mực , đọc bèn sao qua . <
> nói rằng : trời đất khiến ta , <
> gặp trang tài sĩ sớm hòa nghĩa thân , <
> nhớ nay xuân tuyết , thu băng , <
> tuổi vừa hai bảy , vừa chừng đào yêu , <
> 1445 . đà nên lập lớp thước kiều , <
> giàn binh xạ tước , ngỏ chiêu anh tài . <
> sao cho xứng gái , xứng trai , <
> chữ tài , chữ sắc , sánh hai đôi lành . <
> <
> nói rồi , lịnh dạy kéo binh , <
> xếp thơ bỏ hộp , về thành hà đông . <
> đãi đằng tướng sĩ đã xong , <
> về dinh ngồi nghĩ lại trong việc nhà . <
> tây châu từ thuở kéo ra , <
> phu nhân có nghén đặng ba tháng rồi . <
> 1450 . nay về con đã biết ngồi , <
> thật trời thên phước còn roi họ tần , <
> bèn đem chuyện ở miếu thần , <
> cùng " thơ sen " ấy tố trần phu nhân , <
> nói rằng : hai gái tuyết , băng ; <
> đã thông chữ nghĩa , lại nhuần nết na , <
> người xưa muốn tính việc nhà , <
> thấy người văn học , mới là xứng đôi , <
> bấy lâu giặc giã chưa rồi , <
> những lo sĩ tử bỏ nơi học trường <
> 1455 . ai dè bên huyện nam khương , <
> có hai sĩ tử họ dương tài tình . <
> muốn cho nên việc con mình , <
> phải đòi phủ huyện , hỏi minh việc chàng , <
> <
> may đâu có huyện nam khương , <
> tên trần đoan , tới dân chương mừng hầu , <
> mừng cho chín huyện , bảy châu , <
> ở an lạc nghiệp đọc câu thăng bình , <
> tần khanh ngồi chốn hậu dinh , <
> đòi vào han hỏi sự tình họ dương . <
> 1460 . trần đoan thưa chuyện họ dương , <
> mẹ con , nhà cửa , tỏ tường đầu đuôi , <
> tần khanh nghe rất mừng vui , <
> cười rằng : máy tạo khéo xui hiệp hòa . <
> họ dương sánh với họ hà , <
> song sanh điềm ấy , đôi đà xứng hai , <
> nấy cho quan huyện làm mai , <
> xe dây nguyệt lão đặng hài lương duyên , <
> <
> trần đoàn vâng linh về liền , <
> trở về tống bảng , tờ truyền theo sau , <
> 1465 . rằng : nay yên giặc tây châu , <
> tấn vương bệ ngọc mở chầu ân khoa . <
> huyện quan viết bảng treo ra , <
> rao cho sĩ tử gần xa đặng tường . <
> anh em trân bửu hai chàng , <
> đem nhau tới chốn huyện đàng ứng thi . <
> anh em cùng đậu nhất nhì , <
> trở về sắm sửa cùng đi tựu trường . <
> trần đoàn ngồi chốn hậu đường , <
> đòi lại hai chàng , nói chuyện cầu hôn . <
> 1470 . dạy về thưa với gia tôn , <
> đều dùng sáu lễ nghinh hôn một lần , <
> trước lo kết nghĩa châu trần , <
> sau là một nỗi lập thân khoa này , <
> hai chàng ngẫm nghĩ một giây , <
> thưa rằng : công học bấy chầy ra chi ! <
> ân vua đã mở khoa thi , <
> để cho thử sức một kỳ sẽ hay , <
> may mà cánh nhạn cao bay , <
> trấn quan khỏi tiếng bằng nay tư tình . <
> 1475 . chẳng may bảng hổ vô danh , <
> huyện quan cũng khỏi nho sanh chê cười , <
> trần đoàn nghe thấm mấy lời , <
> dạy về lo liệu tới nơi khoa trường .
Hồi 05