tiều rằng : phép trị trước thai , <
> bao nhiêu chứng nhiệt , dùng bài thuốc lương . <
> đến như chứng lạnh không thường , <
> 2270 . cấm dùng thuốc nóng , còn phương pháp gì ? <
> môn rằng : muốn rộng chước y , <
> bệnh thường , bệnh biến , phải suy cho tường . <
> thai tiền hợp dụng thuốc lương , <
> ấy là chỗ luận bệnh thường phép y . <
> 2275 . đến như bệnh biến chứng kỳ , <
> quen theo thường trị , lấy gì làm công ? <
> như đau lạnh thấu tử cung , <
> can khương , quế , phụ chẳng dùng sao an ? <
> như đau máu chứa bàng quang , <
> 2280 . phương nào khỏi hốt đại hoàng , đào nhân ? <
> bệnh thời bệnh chịu đã ưng , <
> chỗ đau có cớ , nào từng phạm thai ? <
> xưa rằng y biến thật tài , <
> ứng theo máy trị , nhiều loài , nhiều phương . <
> 2285 . coi thiên “ thai dựng biến thường ” <
> việc người chữa nghén lắm đường bất kinh . <
> có người gọi chứng “ ám kinh ” , <
> tháng không nhơ uế mà mình nên thai . <
> có người gọi chứng “ cấu thai ” , <
> 2290 . nghén rồi , kinh nguyệt xầy xầy máu ra . <
> máu ra mà nghén chẳng sa , <
> gọi rằng “ thai lậu ” , thật là huyết dư . <
> có người nghén một năm dư , <
> hoặc mười bảy tám tháng chừ mới sinh . <
> 2295 . gọi “ thai bất trưởng ” là danh , <
> bởi người khí huyết trong mình chẳng sung . <
> gặp thai mấy chứng lạ lùng , <
> khuyên người chẩn mạch cho ròng , khỏi sai . <
> lại còn chứng gọi “ quỷ thai ” , <
> 2300 . “ trưng hà ” , “ bĩ khối ” , cũng loài bụng to , <
> nhớt nhau hơi hết , giả đò giống thai . <
> máu hư chứa đọng ngày dài , <
> gọi rằng “ súc huyết ” , giống thai một dường . <
> 2305 . hỡi ôi bệnh biến khôn lường , <
> dị thường trong lại dị thường biết bao , <
> kinh rằng bảy bảy tuổi cao , <
> dứt đường thiên quý , lẽ nào có thai . <
> vợ người tịnh phổ là ai , <
> 2310 . mình đà sáu chục tuổi ngoài , còn mang . <
> kinh rằng hai bảy tuổi nàng , <
> thông thường thiên quý mới toan gả chồng . <
> tô khanh có gái má hồng , <
> mới mười hai tuổi lấy chồng liền thai . <
> 2315 . coi hai dấu sử biên ngoài , <
> nghiệm vào sách thuốc , khá nài sao ôi ! <
> học thời thông biến mà thôi , <
> biến không chừng hiện , nào rồi liệu lương . <
> luận người gặp biến cứ thường , <
> 2320 . bệnh người gặp biến cứ thường sao xong . <
> muốn cho lớn mật , nhỏ lòng , <
> gặp cơn y biến nên công mới tài . <
> tiều rằng : chẩn mạch trước thai , <
> chia tay hữu gái , tả trai đã đành . <
> 2325 . tả di hoạt tật trai sinh , <
> hữu di hoạt tật gái sinh phải rồi . <
> còn e người nghén thai đôi , <
> hai tay sáu bộ , chủ coi mạch gì ? <
> môn rằng : ba bộ mạch đi , <
> 2330 . âm dương hai chữ , thịnh suy khác hình . <
> gốc trong tạng phủ , năm hành , <
> sánh duyên chồng vợ , tỏ tình mẹ con . <
> an ngôi chồng vợ , mẹ con , <
> “ tung , hoành , thuận , nghịch ” xây còn trong tay . <
> 2335 . bộ âm mà mạch dương vầy , <
> chồng thừa ngôi vợ , lẽ này rằng “ tung ” <
> lại như vợ đến ngôi chồng , <
> bộ dương mà mạch âm thông , rằng “ hoành ” . <
> con thừa ngôi mẹ nghịch danh , <
> 2340 . mẹ thừa con ấy thuận tình ở nhau . <
> lặng lòng theo mạch xét cầu , <
> máy âm dương nhóm , biết đầu gái trai . <
> ba dương mạch thịnh , con trai , <
> ba âm mạch thịnh , gái thai hẳn hòi . <
> 2345 . tả đới tung , ấy trai đôi , <
> hữu đới hoành ấy gái đôi hơi hòa . <
> tả dương mạch nghịch , trai ba , <
> hữu âm mạch thuận , gái ba nên hình . <
> muốn coi tạo hóa máy linh , <
> 2350 . đọc lời bí quyết mạch kinh truyền lòng . <
> <
> chẩn nhâm thần mạch quyết <
> ( bí quyết xem mạch người có thai ) <
> dịch nghĩa : <
> can chủ huyết chừ , phế chủ khí . <
> huyết là vinh chừ , khí là vệ , <
> âm dương đôi lứa chẳng so le , <
> hai tạng thông hòa cùng một lệ , <
> huyết suy , khí vượng quyết không thai . <
> huyết vượng , khí suy chắc có thai , <
> thốn vi , quan hoạt , xích hơi sác , <
> đi lại trơn tru , hoặc tước trác : <
> ấy mạch con trẻ hiện hình rồi , <
> mới vài tháng nên chưa biết thôi ! <
> tả mau là trai , hữu là gái , <
> trơn tru thông nhau , mau đi , lại <
> quan bộ hai tay hoạt cùng đại , <
> có thai nhưng có cũng là mới . <
> thấy hình con trẻ , hai là phải ... <
> tay tả thấy tung hai đứa trai : <
> tay hữu thấy hoành gái một đôi ; <
> tay trái mạch thuận , ba gái rồi ... <
> thốn , quan , xích , hai bên đều nhau : <
> một trai , một gái , có sai đâu . <
> tay trái trầm thực , trai chắc hẳn ... <
> tay phải phù thực , gái rõ màu . <
> dương mạch là trai , âm mạch gái , <
> rõ ràng dưới ngón nhớ kỹ lấy , <
> ba bộ trầm đều chẳng còn ngờ , <
> xích bộ không dứt , có thai đấy ! <
> mạch thê thừa phu gọi là hoành , <
> mạch phu thừa thê tung đã rành , <
> mạch tử thừa mẫu thực nghịch khí , <
> mạch mẫu thừa tử mới thuận tình . <
> huyền , khẩn , lao , hoạt , cường yên ổn , <
> trầm , tế và vi , chết đã rành .
Hồi 31