bức thứ mười một : <
> ( hồ tôn hiến thanh tra đất cũ , nhớ tiếng đàn thúy kiều . <
> trong tiệc thơ , có nhà văn kể lại đời nàng . <
> hồ ban tặng kim trọng cây đàn ) <
> <
> <
> <
> kim về tựa án đăm chiêu <
> chập chờn lửa múa , tiêu điều gió đưa <
> vào đông tiết giá mưa thưa <
> cành trơ vàng rụng , đào vừa hồng khai <
> * * * <
> huyện đường kể buổi sáng nay <
> có hồ tổng đốc nhân ngày thanh tra <
> đất bằng nhớ trận phong ba <
> thác là ngựa cuốn , gió là cờ reo <
> hồ cùng từ hải - một keo <
> nắng ngời kiếm kích , mây neo lọng tàn ( 860 ) <
> vài năm giặc giã tan hàng <
> mưu cơ đôi kế , ngọc vàng dăm rương <
> họ từ - đối thủ phi thường <
> nam bang trí dũng chẳng nhường một ai <
> võ văn thao lược là tài <
> đức dung hào kiệt , trí ngoài thần cơ <
> nêu chính nghĩa , dựng màu cờ <
> danh vang trung thổ , khí mờ đẩu tinh <
> giá là rường cột triều đình <
> bốn phương mở cõi , thái bình cậy tay ( 870 ) <
> cứ xem người đó ta đây <
> trời cao hơn hẳn đất dầy - chẳng sai <
> xưa nay những bậc kỳ tài <
> tử sanh là chuyện bên ngoài , luận chi <
> tấn trò dâu biển qua đi <
> nghĩa nhân mới để chút gì làm duyên <
> mượn danh đãi sĩ chiêu hiền <
> che quân mai phục giáo khiên sáng loà <
> họ từ thừa biết mưu ta <
> vẫn vào đất chết như là rong chơi ( 880 ) <
> vả chăng tuốt mũi gươm ngời <
> hai bên kéo một cuộc chơi đến cùng <
> dù cho trời đất chẳng dung <
> hùm thiêng trong rọ vẫy vùng chưa thôi <
> lại thêm thây chất nên đồi <
> nát nhầu cỏ nội , tả tơi lá ngàn <
> hẳn từ chẳng vị giàu sang <
> lồng son sao đáng phượng hoàng khép thân <
> mà e gió dập mây vần <
> thêm hồn vô tội dưới chân ngựa giày ( 890 ) <
> một khi nát cỏ tàn cây <
> đời kiều ắt hẳn thêm đày đọa mưa <
> anh hùng nhi nữ nghìn xưa <
> vướng nhau vì một đường tơ diệu vời <
> * * * <
> những đêm tàn rượu chơi vơi <
> trong ta chợt hiện bóng người hiên ngang <
> mắt từ - kiếm ảnh chưa tan <
> khiến thân co lạnh trong làn khí thiêng <
> nghĩ mình muôn trận cung tên <
> việc quân trá thuật là quyền xưa nay ( 900 ) <
> ngại gì máu nhuộm hồng tay <
> thây oan chừng đã chất đầy đồng hoang <
> tử sanh - là luật sa tràng <
> giáo gươm là tín , trá gian là tài <
> chiến tranh - chẳng khác canh bài <
> mua vui trong cuộc trần ai nhọc nhằn <
> chỉ vì chút lợi chút danh <
> được thua đắp đỗi - tan tành tiếp nhau <
> đã thành cái lệ biển dâu <
> yếu thua , mạnh được - cao sâu đặt bày ( 910 ) <
> trừ khi thánh chúa vần xoay <
> yêu thương sự sống ngừng tay hận thù <
> lòng không biển thẳm non mù <
> hợp hòa cuộc thế thiên thu cậy nhờ <
> còn như trí thuật nghìn xưa <
> bày ra thêm những vực bờ tâm gian <
> * * * <
> núi sông trải mãi xương tàn <
> đổi thành mấy đấu lương quan triều đình <
> cúi đầu lấy nhục làm vinh <
> mắt mờ tai điếc , dân tình mặc ai ( 920 ) <
> vật vờ áo mão cân đai <
> vào trong khúm núm , ra ngoài vây vo <
> tiếc cho thân cũng trong lò <
> tỉnh thôi tóc đã màu tro ngả chiều <
> hồn oan nào biết bao nhiêu <
> lẫn hơi gió lạnh ít nhiều oán pha <
> mắt từ như lưỡi gươm loà <
> đêm đêm vào mộng nhìn ta lạnh lùng <
> trải qua muôn trận thư hùng <
> khơi sông máu hận đổi chung rượu đầy ( 930 ) <
> đã từng xé xác phanh thây <
> xem như phạt cỏ chém cây là thường <
> kể chi thiện ác thói thường <
> chiến tranh là đến yêu thương nhiệm mầu <
> mặc cho lũ quỷ không đầu <
> dắt nhau lủi thủi qua cầu tử sinh <
> từ hôm cái chết oanh linh <
> trong tâm ám ảnh , bên tình không yên <
> khiến ta u uất não phiền <
> đêm đêm thao thức ngó viền trăng phai ( 940 ) <
> bao giờ hòa hợp muôn loài <
> bên trong thịnh đức , bên ngoài điều phương <
> làm sao mở hết biên cương <
> trần gian dựng một thiên đường chung vui <
> cho hoa tươi góp ngàn tươi <
> cho ta dâng nốt cuộc đời góp công <
> * * * <
> qua đây nhớ tiếng tơ đồng <
> ngày tàn binh lửa núi sông nhuộm cờ <
> tay kiều lướt mấy dòng tơ <
> năm cung còn đến bây giờ vọng vang ( 950 ) <
> sông thương nào sóng mang mang <
> tấm lòng nghĩa nước tình chàng chia đôi <
> an tiêm nào nỗi bồi hồi <
> hồn quê theo cánh diều trôi mây về <
> bốn dây như điếng như tê <
> nỉ non oán đọng , não nề sầu câm <
> bây giờ vẫn thoảng dư âm <
> tiếng đàn thanh lặng khóc thầm bấy nay <
> tơ xưa rụng ở đất này <
> ngọc xưa trầm dưới sông vầy lênh đênh ( 960 ) <
> đoạn trường sóng dọi trăng thanh <
> tưởng xiêm y đó còn xanh đến giờ <
> bãi chiều hoa trắng đong đưa <
> ngỡ tay người cũ phím tơ lạnh lùng <
> giờ nhìn kỹ nữ so cung <
> hồ ngồi tựa gối nhắp chung trà buồn <
> sân mưa sùi sụt dòng tuôn <
> dương như lệ tủi kiếp hường long đong <
> cùng tân khách ngỏ hận lòng <
> hồ tơ nay chạnh tiếng đồng tiệc quân ( 970 ) <
> ngày xưa , của một giai nhân <
> giết chồng , cứu nước muôn phần vẻ vang <
> rồi thân giao xuống tiền đàng <
> trăm năm vẹn nghĩa đá vàng sâu xa <
> * * * <
> bấy giờ có một văn gia <
> thưa rằng chuyện ấy tôi đà rõ hay <
> giở trang tài mệnh xưa nay <
> cùng hoen nước mắt , càng dày túc duyên <
> dòng đời khi xuống khi lên <
> cũng là thử thách cánh thuyền thiên hương ( 980 ) <
> kể từ đất cũ họ vương <
> kiều , vân phận gái riêng vườn ẩn hoa <
> vương quan , trai nối dòng nhà <
> soi trăng đọc sách đậm đà kinh luân <
> thúy kiều vì hiếu quên thân <
> duyên trời vừa hé nụ xuân vội tàn <
> tưởng cùng kim dệt phím loan <
> trăm năm hòa một bản đàn rồng mây <
> ai ngờ một sớm chia tay <
> mảnh trăng , đất nọ đất này nhớ nhau ( 990 ) <
> * * * <
> kẻ đi buồn trắng ngàn lau <
> người về tay nhặt hoa cau lệ tràn <
> vận nhà gặp chuyện trái oan <
> vàng ba trăm lạng lễ quan mới thành <
> chuộc cha , nàng phải bán thân <
> dầu sôi lửa bỏng dám lần lữa đâu <
> cậy em trả mối tình đầu <
> hạt mưa liều phận , chôn câu nguyệt thề <
> rơi vào tay họ mã kia <
> dầm sương dãi gió một xe bụi hồng ( 1000 ) <
> cánh bèo ngơ ngác trên sông <
> lầm nơi buôn hạnh , bán hồng mà trao <
> phận kiều chưa ngọt tay dao <
> then sương đóng chặt hoa vào lầu xanh <
> lại lầm thêm mẹo sở khanh <
> miệng kêu chẳng thấu thôi đành phận câm <
> đứt lòng nức tiếng ca ngâm <
> rượu cười cợt khách lệ tầm tã riêng <
> nàng cùng chàng thúc vầy duyên <
> tưởng qua dầu dãi lại thêm đọa đày ( 1010 ) <
> chước ghen vợ thúc mới hay <
> khiến mày mặt tủi - ngó mày mặt đau <
> trái oan đành phận tôi hầu <
> cá nằm đáy lưới lo rầu sớm hôm <
> vượt tường ẩn chốn thiền môn <
> nhưng e thêm trận sóng cồn phong ba <
> lần thêm bạc hạnh , bạc bà <
> tưởng đâu mái ấm lại là lầu xanh <
> thôi thì sen lấm bùn tanh <
> gió mưa thêm nữa vầy cành thu mưa ( 1020 ) <
> não nùng nguyệt đón sương đưa <
> tình riêng còn ánh sao thưa cuối trời <
> * * * <
> một hôm đất việt có người <
> nghênh ngang đàn kiếm tìm nơi chuộc nàng <
> nửa năm duyên bén đá vàng <
> họ từ nổi máu hồ giang quen ngày <
> đưa chồng ngựa nhạt yên mây <
> phòng thu khép kín đêm ngày mênh mông <
> người đi mù mịt non sông <
> cho hoa quỳ võ một bông hướng chờ ( 1030 ) <
> ngó sao , sao cũng hoen mờ <
> hỏi trăng , trăng cũng lặng lờ tuyết băng <
> nhện buồn thì giở tơ giăng <
> người buồn khâu áo , biết rằng gửi ai <
> gió phai màu lá hiên ngoài <
> lệ phai sắc gối đêm dài bóng câm <
> * * * <
> một hôm binh giáp ầm ầm <
> từ về tráng khí hùng tâm chói loà <
> trai hào kiệt , gái anh hoa <
> một lời đã hẹn dẫu là trăm năm ( 1040 ) <
> bao phen ngậm lệ kêu thầm <
> nhục phơi mặt tái , sầu bầm dạ tương <
> kiều đem - ân oán tỏ tường <
> trả vay cho rõ lẽ thường quả nhân <
> những phường buôn liễu vùi xuân <
> đầu bêu cửa chợ xa gần hãi kinh <
> * * * <
> thế rồi binh mã triều đình <
> cọp beo là dũng , ngạc kình là oai <
> tướng trời nổi trận gió bay <
> rạng ơn thánh thượng , một ngày giặc tan ( 1050 ) <
> thưởng công nàng với thổ quan <
> lênh đênh chèo quế , sóng lam dặt dìu <
> lòng ai tan tác muôn chiều <
> tiền đường nước bạc gieo liều phù dung <
> chìm vào con nước - năm cung <
> cho đàn hóa sóng não nùng lòng ai <
> tiền căn chưa dứt thiên tài <
> cành vàng lại vướng mẻ chài thiện duyên <
> từ đây khoác áo hương thiền <
> nước dương tẩy oán tan phiền từ đây ( 1060 ) <
> mệnh đàn tưởng cuốn tơ dây <
> cửa không chôn chặt những ngày xa xưa <
> * * * <
> cuộc đời lắm nỗi tình cờ <
> khi trông không lại , chẳng chờ thì qua <
> từ kim quẩy sách về nhà <
> chịu tang đất cũ , nhớ hoa đất người <
> nửa năm của lệch gió cười <
> hong đèn - sợ bóng , trông vời - tiếc trăng <
> đoạn tang vội vã vân đằng <
> lòng thu dặm bụi , ngựa băng nội dài ( 1070 ) <
> liễu xa những tưởng sầu ai <
> áo bay ráng đỏ , tóc gài mây xanh <
> đàn còn đợi ngẩn ngơ thanh <
> hiên văn sẽ lại nguyên vành trăng hương <
> một chiều giậu cũ dừng cương <
> bưởi phơi nụ lệ bên đường lất lây <
> hỏi nhà vương - đã rời đây <
> hỏi nàng , đã đáp xe mây vân trình <
> hỏi tình , tình đã quên tình <
> vườn đào xanh cũ tưởng hình trâm rơi ( 1080 ) <
> tường xưa , mòn lệ trông vời <
> hoa xưa dột não lời thề hoa <
> buồng trầm xưa vẳng âm ba <
> còn rau sam , ấy nắng tà , vàng trơ <
> tỉ tê dế gọi trăng mờ <
> mấy tàu lá chuối xạc xờ gió lay <
> chàng kim dõi đó tìm đây <
> sào phơi còn giải lụa dày dạn mưa <
> quẩn quanh nhặt chút hương thừa <
> chiếc hồn ma dại vật vờ thềm hoang ( 1090 ) <
> hỏi người tìm đến cuối làng <
> nhà vương ẩn mái tranh tàn cột xiêu <
> hàn huyên nhắc lại chuyện kiều <
> chứa chan khóe lệ , tiêu điều mày chau <
> tưởng nàng xa biệt ngàn dâu <
> bâng khuâng tóc biếc , giãi dầu mặt hương <
> tưởng hoa ngậm lệ canh trường <
> hồn theo cánh đóm tha phương lập lòe <
> chừng đâu trong mảnh trăng kia <
> cùng soi hai mặt , cùng nghe lạnh lùng ( 1100 ) <
> trăng chung mà gối chẳng chung <
> lệ rơi lấp lánh một vùng ánh trăng <
> ước gì hóa được mây giăng <
> tìm nhau khắp chốn dẫu rằng tàn hơi <
> ước chi hóa hạt sương ngời <
> thiết tha đậu xuống tóc nguời miên man <
> * * * <
> cứ theo ước nguyện của nàng <
> thúy vân sẽ kết cùng chàng mối duyên <
> vương , kim khuya sớm bút nghiên <
> bảng treo nhành quế tên điền rõ hai ( 1110 ) <
> bõ công kinh sách miệt mài <
> việc quan gánh vác , trong ngoài hiển vinh <
> lòng càng khơi ngọn lửa tình <
> trơ vơ trăng dõi , lung linh đèn sầu <
> * * * <
> chàng kim dong ngựa tìm châu <
> bâng khuâng nắng giãi , âu sầu sương in <
> vẫn là mù mịt bóng chim <
> nhạn bay núi bắc đi tìm biển đông <
> kể gì đèn phố khói sông <
> mắt soi tám hướng , lòng mong mười chiều ( 1120 ) <
> cỏ hoa cũng tưởng thúy kiều <
> bâng khuâng suối bổng , đăm chiêu núi trầm <
> trời xanh thương kẻ có tâm <
> trong nơi tuyết giá hé mầm tin xuân <
> bao năm xuôi ngược đường trần <
> lang thang vó ngựa một thân võ vàng <
> được tin nàng - đã mất nàng <
> mạch sầu cắt nhỏ đôi hàng lệ xanh <
> kim nghe mới thấu ngọn ngành <
> kiếp hoa từ thuở lìa cành đớn đau ( 1130 ) <
> hết đày đọa chốn thanh lâu <
> lại sa vào phận tôi hầu trớ trêu <
> kiếp người chừng được bấy nhiêu <
> mà bao hàng lệ tiêu điều thấm hoen <
> trách trời nỡ nặng lòng ghen <
> hết vùi tài trí , lại lèn giai nhân <
> cõi hồng đã rạc dấu chân <
> lòng mong dầu chỉ một lần thoáng qua <
> dẫu tình dang dở đôi ta <
> một lần thấy mặt âu là trăm năm ( 1140 ) <
> sông dài vừa gặp cá tăm <
> thì người xưa đã yên nằm đáy sông <
> ối thôi ! vỡ ngọc tàn hồng <
> thương nhau xin cảm nỗi lòng cho nhau <
> đàn tràng lập bến sông sâu <
> lệ tình rửa ngọc tươi màu băng nguyên <
> trả nhau vẹn nửa trăng nguyền <
> nước dương xin giải ưu phiền hờn oan <
> lênh đênh mặt sóng hoa tang <
> bó hoa nổi giữa mây vàng lô xô ( 1150 ) <
> * * * <
> bỗng dưng hiện đến sư cô <
> nón gồi lá thẫm , dép bồ cỏ thơm <
> áo đà vạt đậm hoàng hôn <
> quẩy kinh đầu gậy rẽ cồn lau vương <
> ảnh kiều , vừa nhác bàn hương <
> mắt trầm tươi nét , dáng sương ngại ngần <
> nhà sư bỏ nón dừng chân <
> hai bên thi lễ thưa gần thưa xa <
> cửa thiền còn ẩn tố nga <
> vừa nghe những tưởng đâu là chiêm bao ( 1160 ) <
> chàng kim mắt lệ tuôn trào <
> kẻ sau người trước xôn xao lạy mừng <
> kéo nhau lên đỉnh cồn rừng <
> cây xao nhã điệu , chim bừng nhã thanh <
> * * * <
> hương chiều ngan ngát am tranh <
> ngoài sân man mác mấy nhành lan rơi <
> dưới hoa thấp thoáng bóng người <
> quét hoa tay cũng lả ngời chùm hoa <
> nhìn nhau suối lệ tuôn òa <
> nỗi riêng tủi thẹn , nỗi nhà đoàn viên ( 1170 ) <
> phận bèo trôi dạt sông thiêng <
> ngờ đâu hai mảnh trăng nguyền chưa phai <
> một nhà sum họp trúc mai <
> thêm chim tấu nhạc , thêm đài bông dâng <
> bõ rài rạc ngựa bâng khuâng <
> bõ hiu hắt gió theo vầng mây xanh <
> cõi lòng cũng rộn yến oanh <
> viền trăng duới lại gặp vành trăng trên <
> dòng hương quyện sóng đàn lên <
> đổi tình cầm sắt thành duyên cầm kỳ ( 1180 ) <
> người kiệt nữ ấy là chi <
> đương kim quan huyện , chính vì phu nhân <
> * * * <
> hồ nghe vẻ mặt tần ngần <
> bờ sương ngạn liễu giang tân nhạt nhòa <
> tiểu đình trầm mặc hiên hoa <
> trà sen đọng nguyệt , tỳ bà dừng loan <
> sượng sùng khóe mắt thượng quan <
> nửa chi cay đắng , nửa san ngậm ngùi <
> sáng nay , hồ mới sai người <
> đem cây đàn quý ban nơi huyện đường ( 1190 ) <
> thiên tình lại dệt đôi chương <
> thưởng công trị loạn , tuyên dương hiền tài <
> kim về tựa án thở dài <
> nến trong lệ đọng , mưa ngoài hiên thưa <
> tặng đàn hẳn nhắc tiếng xưa <
> trị dân - thầm nhủ như vừa so dây <
> ra vào , tư lự riêng tây <
> nghĩ mai thiết yến , đặt bày lo toan <
> ngoài hiên có tiếng a hoàn <
> dâng thơ đã nhác tên nàng đề phong ( 1200 ) <
> nến rơi lã chã giọt hồng <
> xem qua nhẹ nỗi bận lòng tối nay <
> chữ kiều , lãng đãng hương bay <
> lủa pha sắc giấy ửng mây chiều mờ <
> đàn này , thiếp đã so tơ <
> quả là báu vật , bây giờ , tạ ơn <
> ấm thì mạch suối nào hơn <
> ngân thì tiếng hạc như vờn cồn trăng <
> trục đàn sáng ngọc tươi băng <
> xuân phơi khói núi , thu giăng tơ trời ( 1210 ) <
> cảm riêng khó tả nên lời <
> xin cho tiện thiếp dự nơi tao đàn <
> * * * <
> trước là đáp lễ thượng quan <
> sau cùng bằng hữu dâng làn cung tơ <
> tri âm tạ mối duyên thơ <
> chút lân tài đã đợi chờ mấy đông <
> thiếp xin ghi tạc ơn lòng <
> đêm nay thảo vội đôi dòng bút trao <
> * * * <
> đồi xa nai vọng tiếng gào <
> ngoài hiên nhòa nhạt cội đào đơm sương ( 1220 ) <
> bóng ai quạnh quẽ trên tường <
> gió đông lùa mấy dòng hương nhạt màu
XI. Những đêm tàn rượu