năm nhâm ngọ , bình than đại hội ( 1280 ) <
> vua bàn kế phòng thủ , phản công <
> khánh dư , phó tướng được phong ( 1282 ) <
> quốc toản còn nhỏ nên không được bàn <
> <
> lòng hổ thẹn , sôi gan tuổi trẻ <
> tay anh hùng bóp vỡ quả cam <
> trở về chiêu mộ ngàn quân <
> " phá cường địch , báo hoàng ân " quyết thề <
> <
> thuyền tiểu tướng xông lên mũi sóng <
> bóng cờ vàng lồng lộng gió bay <
> quân nguyên trông thấy chạy dài <
> nam quân thắng lợi kể ngay phút đầu <
> <
> lễ tấn phong đại vương quốc tuấn ( 1283 ) <
> làm tiết chế thống lĩnh toàn quân <
> duyệt binh ở tại bến đông <
> truyền nơi xung yếu phải cần chỉnh trang <
> <
> điện diên hồng bốn phương về họp ( 1284 ) <
> để toàn dân cùng góp một lời <
> ý dân biểu hiện ý trời <
> là hòa hay chiến muôn người cùng hô <
> <
> một tiếng hô ta thề quyết chiến : <
> với kẻ thù quyết đánh một phen <
> toàn dân cùng một lời nguyền <
> thề rằng phải đuổi quân nguyên ra ngoài <
> <
> trần di ái được sai đi sứ ( 1281 ) <
> đến nước người thì lại phản vua <
> đem theo quân giặc trở về <
> sài thung nguyên sứ coi bề hung hăng <
> <
> lại nghe rằng toa đô sửa soạn <
> năm mươi vạn tiến thẳng phương nam ( 1282 ) <
> giả vờ hỏi tội nam man <
> thực ra là để mượn đường xâm lăng <
> <
> trần hưng đạo điều quân các lộ ( 1284 ) <
> ở hải đông , cửa ngõ vân trà <
> theo thuyền vượt biển ngang qua <
> vào nơi ba điễm sơn trà cực nam <
> <
> tướng mông cổ vào năm nhâm ngọ ( 1282 ) <
> là toa đô đổ bộ chiêm thành <
> chiến thuyền cùng với thủy binh <
> tấn công thành gỗ vây quanh đồ bàn ( 1283 ) <
> <
> pháo ba cần cản đường quân giặc <
> dựa thế rừng vây chặt nguyên mông <
> giằng dai đã mấy tháng ròng <
> giặc nguyên đang ở thế cùng cạn lương <
> <
> vờ giả hàng , chúa chiêm sai sứ <
> bảo rằng thưa : quốc chủ đến sau <
> nay sai bảo thoát sang chầu <
> chế mân thế tử sẽ hầu vào sau <
> <
> một mặt khác , vua cầu cứu viện ( 1282 ) <
> cử sứ sang đại việt , bồ đà <
> lân bang chân lạp cũng qua <
> liên minh hợp lại để mà chống nguyên <
> <
> cứu nước chiêm trong cơn nguy biến <
> vua nhà trần gởi viện binh sang ( 1284 ) <
> hai mươi vạn lẻ mấy ngàn <
> năm trăm thuyền chiến lên đàng cứu nguy <
> <
> giặc nguyên mông đang lo nơm nớp <
> đợi viện binh trong lúc thế cùng <
> quân chiêm , đại việt phản công <
> toa đô bí thể buộc lòng lui quân ( 1284 ) <
> <
> hốt tất liệt điều quân để đánh <
> bảo toa đô phải lánh dưỡng binh <
> vào đất ô lý , chiêm thành ( 1284 ) <
> tạm thời ẩn nấp sẽ truyền lệnh sau <
> <
> xuống chiếu giao lấy người phụ tá <
> cho con mình thế tử thoát hoan <
> lên đường tiến chiếm phương nam <
> lập ra kế hoạch ăn loang vết chàm <
> <
> quân xâm lược chia làm ba cánh ( 1285 ) <
> mũi tiến công là cánh tư minh <
> vân nam là cánh viện binh <
> toa đô từ hướng chiêm thành đánh lên <
> <
> theo kế hoạch truyền liền mật lệnh <
> cùng một lúc ba mũi tiến công <
> vạn kiếp nhanh chóng chiếm xong ( 1285 ) <
> vượt sông qua đánh thăng long tức thời <
> <
> giặc chiếm ngay kinh thành bỏ trống <
> đốc đại quân tổng tấn công ta <
> đà mạc giặc đã tràn qua <
> bắt trần bình trọng đưa ra dụ hàng <
> <
> " nếu thuận theo : làm vương đất bắc <
> bằng không thì , sẽ giết làm gương " <
> " ta thà là quỷ nước nam <
> còn hơn phản quốc làm vương xứ người " <
> <
> giặc tức quá giết người khí tiết <
> sai quân về đem tiếp viện thêm <
> toa đô từ dưới đánh lên <
> kẹp quân ta giữa ba bên bốn bề <
> <
> vua sai dương ra đi xin hoãn ( 1285 ) <
> xin cầu hòa , cốt được bãi binh <
> để làm dịu bớt tình hình <
> an tư công chúa hiến mình dâng cho ( 1285 ) <
> <
> trước thế nước nguy cơ bại trận <
> trần nhân tông hỏi vặn đại vương : <
> " thế nào ! " - hưng đạo tâu rằng : <
> " chặt đầu thần trước , sẽ hàng giặc sau " <
> <
> chương hiến hầu ra hàng quân giặc <
> chiêu quốc vương bắt chước theo sau <
> ích tắc , lê diểu cùng nhau <
> đem theo gia thuộc ra đầu toa đô <
> <
> trần nhật duật , thái sư quang khải <
> cùng lên đường quay ngược về kinh <
> tây kết , quốc tuấn dàn binh <
> cắt đức liên lạc vây quanh kẻ thù <
> <
> cửa hàm tử thừa cơ tập kích <
> cùng triệu tung đánh địch chạy dài <
> trần thông , quốc toản dương oai <
> chương dương thừa thắng đuổi ngay khỏi thành <
> <
> quân thoát hoan bỏ thành trốn chạy <
> để lại gần hết thảy binh lương <
> bị quân hưng đạo chắn ngang <
> gặp ngay quốc toản cắt đường rút lui <
> <
> đến vạn kiếp tìm nơi xoay trở <
> bắc cầu phao tạm đỡ qua sông <
> cầu phao lại gãy nửa chừng <
> giặc nguyên chết đuối vô cùng thảm thương <
> <
> ta phục kích dọc đường giặc chạy <
> quân chúng còn chỉ mấy ngàn binh <
> rút về theo hướng tư minh <
> thoát hoan chạy đến vĩnh bình gặp ngay <
> <
> hưng vũ vương con trai hưng đạo <
> chận trên đường cầm giáo chắn ngang <
> ống đồng giặc giấu thoát hoan <
> tìm phương tẩu thoát chạy sang bên tàu <
> <
> ùn ùn sau quân nguyên tán loạn <
> tướng lý hằng trúng phải mũi tên <
> tên đâm mà chẳng chết liền <
> cõng về đến ải , lý bèn tắt hơi <
> <
> một cánh khác rút lui theo hướng <
> về phù ninh tạm đóng giữa đường <
> bị quân hà đặc đánh luôn <
> tàn quân mông cổ tìm đường thoát thân <
> <
> ở tây kết quân trần vây hãm <
> tổng quản nguyên thế cạn đầu hàng <
> toa đô chi xiết bàng hoàng <
> cánh quân thủy bộ lại càng rối ren <
> <
> ô mã nhi leo thuyền chạy lẹ <
> còn toa đô lại bị chém đầu <
> tiểu lý cố gắng theo sau <
> biết rằng khó thoát , kéo nhau ra hàng <
> <
> cuộc xâm lăng thế là thất bại <
> hai vua trần trở lại thăng long <
> quan dân , binh lính một lòng <
> cùng chung ý chí chung lưng diệt thù <
> <
> khúc khải hoàn thiên thu còn đó <
> thái bình tu nỗ lực nước non <
> chương dương cướp giáo hãy còn <
> nghe trong vạn cổ dậy hồn núi sông <
> <
> tự đáy lòng tướng trần quang khải <
> làm bài thơ để lại như sau : <
> " đoạt sáo chương dương độ <
> cầm hồ hàm tử quan <
> thái bình tu trí lực <
> vạn cổ thử giang san " <
> bốn câu mà đến ngàn năm <
> vẫn còn phản phất chiến công vang lừng
Cuộc chiến đấu chống Nguyên Mông lần thứ hai (1285)