ngày xưa có đền thùy dương <
> ven sông , sớm tối khói hương phụng thờ , <
> bốn mùa chim tụ mây đưa , <
> hoa dâng nắng sớm , lau thưa khói chiều . <
> lại , qua , xe ngựa dập dìu , <
> ai không hiến lễ ít nhiều hoa hương . <
> một hôm có khách thập phương , <
> là quan tể tướng thành vương ghé vào . <
> khấn rằng “ muôn dặm âm hao , <
> nghe thần từng giúp biết bao nhiêu người . <
> nay xin quý tử ra đời , <
> được như , tôi hiến vàng mười điểm tô . <
> bằng không sẽ lấy than tro , <
> trát lên thần tượng , miếu thờ đập tan . ” <
> khấn xong lại trở lên đàng , <
> về thành lấp lánh đôi hàng giáo gươm . <
> địa thần lên điện thiên vương , <
> quì ngoài sân ngọc tỏ tường trình thưa . <
> vương truyền : “ ta sẽ tâu vua <
> lên cung đế-thích cho vừa ngày trao . ” <
> chúa tôi vẫy đám mây đào , <
> cõi trời đao-lợi , thẳng vào quì tâu . <
> mây sa rồng cuộn trước lầu , <
> rằng “ thần có một tôi hầu trước kia . <
> quan tể tướng nước duyệt-kỳ , <
> đến xin quý tử sinh về năm nay , <
> bằng không , san miếu thẳng tay , <
> giờ cầu thiên đế , việc này quyết xong . ” <
> nhân khi có một tiên ông <
> đến ngày nghiệp tận , bệ rồng vời qua . <
> “ trẫm nghe nơi cõi trần sa <
> có quan thừa tướng là nhà hiền lương . <
> thác sinh khanh sớm lên đường , <
> đầu thai xuống chốn thành vương dõi truyền . ” <
> thực lòng ông mới trình lên : <
> “ vinh hoa là cửa ưu phiền ngục sâu . <
> ý tôi chẳng muốn sang giàu , <
> nguyện sanh chốn khổ , dễ cầu đạo tu . <
> dù nơi dân dã bần ngu , <
> còn hơn lầu các giam tù một mai . ” <
> đế rằng “ khanh cứ đầu thai , <
> rồi sau ta giúp cho ai toại lòng . ” <
> cúi đầu lạy ta thềm rồng , <
> đôi con hạc đón tiên ông lên đàng . <
> một đêm trong giấc mơ màng , <
> quan tể tướng thấy hào quang chói loà . <
> sáng sau lại được tin nhà , <
> 1.250 . phu nhân mãn nguyệt khai hoa đêm rồi . <
> một trai tướng đức tuyệt vời , <
> lâng lâng vẻ ngọc , sáng ngời vóc hoa . <
> tin vui truyền khắp gần xa , <
> ông đem vàng ngọc dựng tòa miếu thiêng . <
> một vị đạo sĩ quanh miền , <
> cũng rời trang trại chống thiền trượng qua . <
> xem tướng xong , đặt hằng-gia<
>dạy rằng trẻ nối dòng nhà vẻ vang . <
> lần hồi thu lại đông sang , <
> hằng-gia cốt cách phi phàm biết bao . <
> tánh ưng nghe thuyết đạo mầu , <
> sớm xin cha mẹ cho đầu phật gia . <
> thưa rằng “ thấm thoát ngày qua , <
> tấm thân ai có biết là khói sương . <
> làm người đã khó khôn lường , <
> lại còn gặp phật dẫn đường , vinh thay ! <
> ngàn năm đâu dễ hội này , <
> mở khai chính đạo độ đời tham mê . <
> cho con tầm đạo tu trì , <
> thoát ra ngoài cõi so bì giả danh . ” <
> phụ thân nói “ muốn tu hành , <
> dù nơi lầu các , rừng xanh cũng là . <
> cần chi bỏ cửa bỏ nhà , <
> đày thân nắng dãi sương pha lần hồi . <
> mẹ cha có một con thôi , <
> sẵn đầy tài sản , hơn người quyền danh . <
> nếu con quyết chí tu hành , <
> ra đi cha mẹ cũng đành nhớ thương . <
> kể chi đến chuyện tông đường , <
> dòng nhà thôi cũng hết phương dõi truyền . <
> chi bằng mở rộng đạo duyên , <
> con dùng phương tiện chở chuyên giúp đời . ” <
> lòng cha nào thể đổi dời , <
> nói chi , đôi mắt lệ ngời rưng rưng . <
> một hôm cưỡi ngựa vào rừng , <
> thấy đôi hạc tía trên từng mây trôi . <
> hạc bay thăm thẳm chân trời , <
> lánh xa mây trắng rạc rời dưới non . <
> còn ta danh lợi quay tròn , <
> quẩn quanh trăm mối , hao mòn hai vai . <
> tốt hơn trút bỏ thân này , <
> đành như cởi áo , đổi thay thế tình . <
> quyết lòng đỉnh núi gieo mình , <
> xuống khe mây ngút như hình lá rơi . <
> lạ thay ! một dải sương trời <
> biến thành võng lụa đỡ người vàng châu . <
> hằng-gia mặt héo mày sầu , <
> lại tìm ngọn nước dưới cầu gầm reo . <
> trông mây man mác qua đèo , <
> 1.300 . nguyện như mây nọ , lìa gieo giữa dòng . <
> lạ thay , bọt nước trên sông , <
> kết thành một đóa sen hồng đỡ thân . <
> làm sao thoát kiếp phù trần , <
> mượn liều thuốc độc , thêm lần đổi thay . <
> uống vào năm sáu chén đầy , <
> mà sao trí vẫn hiện bày như trăng ! <
> tìm phương tính kế cho bằng , <
> xô tan nghiệp lụy xích thằng mà ra . <
> một hôm giữa nội cỏ hoa , <
> bên dòng suối mát , đàn ca vang ngần . <
> bao nhiêu mỹ nữ cung tần <
> xuống dòng suối biếc ngâm thân vui vầy . <
> áo hồng tía vắt trên cây , <
> tóc ai đem xỏa bóng mây giữa dòng . <
> ngựa chàng đỉnh núi xa trông , <
> tự nhiên nảy kế thoát vòng trần ai . <
> nghĩ rồi , quyết thực hành ngay , <
> xuống đầu suối mát nằm dài hát ca . <
> tiếng nào vọng giữa rừng xa , <
> lơ thơ hoa rụng , la đà sóng vang . <
> sương thu quyện tiếng ca chàng , <
> dòng thu cuộn cánh hoa vàng đến vua . <
> gió buồn não trận sầu mưa , <
> nói cười im bặt bên bờ cỏ êm . <
> đùng đùng vua nổi bão ghen , <
> kẻ nào dám tắm trên ghềnh suối ta . <
> thét quân gươm giáo sáng loà , <
> lên non tìm bắt để mà khai đao . <
> trăm hoa ủ dột má đào , <
> lại như dầu nọ thêm vào lửa sân . <
> đã nghe ngựa hí vang rần , <
> rẽ sương đầu núi ba quân kéo về . <
> dẫn theo một gã cuồng kia , <
> hoa chen gót tía , mây chia tóc bồng . <
> truyền đem trói trước kiệu rồng <
> chặt đầu , chuộc tội nghìn hồng mất vui . <
> lệnh ban hoa cỏ bùi ngùi , <
> gã kia mắt biếc tươi cười tự nhiên . <
> gươm vừa chạm đến mình tiên , <
> bỗng dưng đao phủ thét lên rụng rời . <
> vì gươm báu chợt gãy đôi , <
> vua truyền cởi trói run lời hỏi han : <
> “ hẳn thiên tiên xuống trần gian , <
> có điều chi muốn bảo ban lão thần ? ” <
> hằng-gia quì dưới trình lên : <
> “ phận hèn muôn đội ơn trên cao dày . <
> là con tể tướng nước này , <
> vì không toại nguyện nên đày đọa thân . <
> tính nhờ gươm pháp minh quân , <
> 1.350 . xóa đi một kiếp hồng trần cho xong . <
> giờ xin vua thỏa nguyện lòng , <
> khuyên can nghiêm phụ , dám mong gì nhiều . <
> cho thần tìm đạo cao siêu , <
> thoát đường danh lợi , là điều thiết tha . <
> về nương dưới bóng phật-đà , <
> bước chân quyết vượt ái hà mê tân . ” <
> lòng vua cảm mến muôn phần , <
> truyền sai đón bậc lão thần bảo ban . <
> rồi vua lại tự đưa chàng <
> đến nơi tịnh xá dưới hàng hoa rơi . <
> phật đang dạo ngó mây trời , <
> bước chân tuyết rụng xanh ngời cỏ xuân . <
> hằng-gia chợt thoát mê tân , <
> như chim vượt khỏi lưới trần phiêu bay . <
> vua a-xà-thế tỏ bày : <
> “ nhân chi mà hưởng quả này phúc duyên ? <
> dù cho gươm giáo cung tên , <
> ai kia chạm đến bực hiền được sao . <
> lại còn tám vạn trần lao , <
> thoát lìa một chớp , ra vào ngại chi ? ” <
> phật rằng “ tiền kiếp xưa kia <
> có vua nước lớn trị vì muôn dân . <
> một hôm cùng các phi tần <
> dong xe lên đỉnh non thần đàn ca . <
> bỗng nghe vẳng tiếng tiêu hòa , <
> khiến bao giọng ngọc khóc hoa lặng chìm . <
> thét quân vua bắt đi tìm <
> tiếng tiêu thoắt hiện , thoắt im dặt dìu . <
> lưng non , gặp một gã tiều <
> đang ru mình giữa tiếng tiêu nhịp nhàng . <
> lệnh vua tức khắc đem giam , <
> chỉ vì một khúc tơ oan tội tình . <
> đường về gặp quan giám binh , <
> hàng hàng gươm giáo lạnh mình oai nghi . <
> động lòng thương xót gã kia , <
> chút say nghệ sĩ , can gì đầu rơi ! <
> đến vua quì gối tâu lời : <
> ” chấp chi một khúc nhạc rời rã hoa . <
> cúi xin ơn rộng hải hà , <
> hiếu sinh dung kẻ tài ba một lần . ” <
> nhà vua nể nghĩa quân thần , <
> cũng nguôi nộ khí truyền quân thả người . <
> vị quan cứu tử mừng vui , <
> cho làm nghĩa tử theo đòi sớm hôm . <
> lần hồi xuân hạ thu đông , <
> suối xanh rồi cũng nhớ sông cát vàng . <
> gã tiều thấm lẽ vô thường , <
> tưởng lều cỏ cũ , chán chường phố mây . <
> chàng thưa “ nguyện có cao dày , <
> 1.400 . công ơn nghĩa phụ lòng này tạc ghi . <
> muốn đền đáp , biết lấy chi , <
> con xin về núi tu trì thiện căn . ” <
> ông rằng “ việc chẳng nên ngăn , <
> nhớ khi đắc đạo về thành độ cha . ” <
> tạ từ lui bước chân ra , <
> như voi nhớ chốn rừng già kịp đi . <
> như sông nhớ biển lần về , <
> như ai ngàn dặm nhớ quê võ vàng . <
> rừng xưa nơi bãi cỏ hoang , <
> dựng lều lau sậy ẩn tàng chí cao . <
> sớm hôm suy gẫm tìm cầu , <
> phá tan huyễn vọng , nhiệm mầu tâm khai . <
> dùng thần thông đạp mây bay <
> về thăm nghĩa phụ , hiện bày tâm quang . <
> chiếu ra núi biếc trời vàng <
> thành hơi gió thoảng chiên đàn lâng lâng . <
> thấy con , nghĩa phụ vui mừng , <
> nguyện lòng , ngưỡng vọng lên từng mây đưa . <
> duyên may được cứu ngài xưa , <
> từ lên tu núi khắc giờ thầm trông . <
> bây giờ phúc tuệ thần thông , <
> xin ngài cứu độ , qua sông mê này . <
> rồi nương chính pháp sâu dày , <
> sớm hôm tu dưỡng hầu thầy độ sinh . <
> hậu thân của vị giám binh , <
> là hằng-gia đó liều mình cầu tu . <
> thân này trong cõi phù du , <
> mà luôn thức tỉnh cho dù bến mê . <
> cũng nhờ hạnh nghiệp xưa kia , <
> kiếp này khai ngộ bồ-đề tâm không . <
> từ đây cởi áo trần hồng , <
> như con sáo sậu qua sông trở về . ” <
> nghe rồi , vua bước lên xe , <
> cờ reo dậy đất , tàn che rợp nhà . <
> phật kêu bồ-tát hằng-gia , <
> dạo bên suối lạnh ngó hoa xuôi dòng . <
> cát vàng óng ánh đáy trong , <
> hoa man mác nổi trên dòng suối lơi . <
> hằng-gia hiểu ý phật rồi , <
> chắp tay lễ tạ , kịp dời gót chân . <
> một nhà mai trúc đầy sân , <
> giúp vua , trị nước , cứu dân thỏa lòng . <
> như trăng sáng tỏa hư không , <
> ngại chi hiện giữa giọt hồng sương hoa .
Tìm duyên giải thoát