trăng lặn <
> để lộ chòm sao khuya <
> thời khắc cứ trôi <
> và em vẫn chỏng chơ một mình ... <
> <
> sapho sapho <
> chỉ nhớ tên người nữ sĩ tài hoa đảo lesbos là người ta có thể nhìn thấy một thời , <
> <
> dường người đưa tin đã rời khỏi crete để nói cho loài người trên mặt đất biết sự hủy diệt là nằm trong nguồn cảm hứng của tồn tại <
> cơn mưa đổ giữa sáng mùa xuân làm rơi vỡ lá rừng mới nhú trong đêm <
> và lũ phù du lăn ra chết trong khi vui đón cơn gió mới <
> nhưng ở crete không phải gió mưa <
> mà là những ý nghĩ man rợ kết tụ lại thành sức tàn phá , <
> <
> crete vẫn hằng trong trí nhớ nghìn năm <
> dường người đưa tin đã rời khỏi crete để nói cho loài người trên mặt đất biết <
> trong trí nhớ của crete vẫn còn nguyên những vườn nho <
> những cô gái hái nho <
> những con thuyền mang dáng vóc hòn đảo xinh đẹp đến tận miền viễn tây của biển giữa <
> trong trí nhớ crete <
> vẫn còn nguyên những lời ngợi ca của các vị thần về những người con của crete đã làm nên những kỳ tích <
> vẫn còn nguyên gương mặt vua minoan rạng ngời giữa thứ ánh sáng có tên văn minh minoan , <
> <
> dường người đưa tin đã rời khỏi crete để nói cho hết thảy loài người trên mặt đất biết con quái vật mitauno là sinh ra từ văn minh minoan , chỉ trong chốc lát con qúai vật mitauno đã phá nát minoan . <
> <
> * * * <
> <
> chàng vẫn đến và vẫn làm như thế <
> còn em vẫn đang đợi <
> mong dịu đi khát vọng <
> từng nung nấu trái tim em <
> <
> sapho ... sapho <
> chỉ nhớ đến tên sapho của đảo lesbos là người ta đã có thể nhìn thấy một thời , <
> <
> dường người đưa tin đã rời khỏi athens để nói cho loài người trên mặt đất biết nền dân chủ đã được thiết lập ở đó , những người tự do của xứ sở athens đã tụ tập ở acropolis , mười hôm lại tụ tập một lần , acropolis những ngàn năm qua vẫn như dấu vết của niềm mơ ước lớn lao nhất của con người , hỡi những công dân thành athens , đây là thời các bạn làm chủ đất nước , là thời demokratia , thời dân chủ , niềm mơ ước dường như lần đầu tiên được nói ra thành lời , những lời kỳ diệu dường như là lần đầu tiên được nói ra từ cửa miệng của cleisthenes , nhà trị nước tài hoa của đất nước athens , <
> <
> nhưng chúng em là nữ công dân , không phải là nam công dân của athens , nên chúng em chẳng thể hội họp ở acropolis , nhưng chúng em là nữ nô lệ được mang về athens từ cuộc chiến ấy , là nữ nô lệ nên chúng em chẳng thể hội họp , ở athenes nô lệ thì nhiều hơn tự do , và nữ công dân cũng đông bằng nam công dân , cho nên ở athens dân chủ chỉ mới có một nửa , <
> <
> dường người đưa tin đã ra khỏi athens để nói cho cả loài người trên mặt đất biết , cả thời cleisthenes , lẫn thời pericles , đều là những thời demokratia , nhưng sau đó , những kẻ kế vị các vị đó , có khi là một ông vua , có khi là cùng lúc ba bốn ông vua , chính những kẻ kế vị các vị đó đã phá bỏ nền dân chủ một nửa ở athens , <
> <
> và những ngàn năm sau đó , hết thảy những kẻ trị nước của hết thảy những đất nước trên mặt đất đều hết lời ngợi ca cleisthene , ngợi ca pericles , các bạn là chủ chính mình và chủ đất nước mình , những lời ấy là luôn nằm trên môi những kẻ trị nước , và quyền làm chủ của người dân đất nước là cũng nằm trên môi bọn họ , những ngàn năm qua , và có lẽ mãi mãi những ngàn năm sau , dân chủ chỉ là giấc mộng nửa chừng của loài giống con người , <
> <
> * * * <
> <
> và hối hả đắm say tiếng em cười <
> điều đó làm nhức nhối ngực em , rộn rã trái tim em <
> nếu liều lĩnh đưa mắt nhìn <
> em chẳng thể thốt nên lời <
> <
> sapho sapho <
> chỉ nhớ đến những vần thơ của sapho là người ta có thể nhìn thấy một thời , <
> <
> dường người đưa tin đã ra khỏi sparta để nói cho toàn thể loài người trên mặt đất biết ở sparta hết thảy lũ con trai lên tám phải vào lính , ở sparta , một phần đất nhỏ của hy lạp cổ xưa , cuộc đời chiến binh của một người con trai bắt đầu từ tuổi lên tám và chấm dứt vào tuổi sáu mươi , có nghĩa , đàn ông ở sparta đồng nghĩa với lính chiến , bỡi các ông chủ ở sparta luôn phải có lính chiến để đi đánh chiếm nước người và đàn áp lũ người bị trị , <
> <
> ở sparta , các ông chủ của đất nước luôn muốn cho đám dân của mình chỉ lẩn quẩn nơi đất nước có núi non bao bọc , và chỉ nhìn thấy những đồng tiền bằng sắt lưu hành giữa thứ chủ nghĩa biệt lập , <
> <
> dường người đưa tin đã ra khỏi sparta để nói cho loài người trên mặt đất biết một thứ chủ nghĩa toàn trị , một thứ cách thức cai trị khát máu là đã có mặt nơi mặt đất này từ những ngàn năm trước , <
> <
> * * * <
> <
> lưỡi em dính chặt trong miệng khô khốc <
> làn lửa mỏng lan tỏa dưới da em <
> đôi mắt em không thể thấy , và đôi tai nhức nhối <
> gào thét trong các mê cung <
> <
> sapho sapho <
> chỉ thốt lên mấy tiếng sapho là người ta có thể nhớ đến một thời , <
> <
> dường người đưa tin đã rời khỏi đất nước hy lạp để nói cho loài người trên mặt đất biết đoàn quân viễn chinh của darius , vua của đại đế chế ba tư , đã bị đánh bại ở atica , một ngôi làng phía bắc athens của nước hy lạp cổ đại , vào năm 490 trước công nguyên , chỉ chín mươi hai chiến binh athens ngã xuống đã làm tổn thất hơn sáu nghìn quân hiếu chiến ba tư , một chiến binh athens , có tên eucles , đã chạy suốt ngày đêm về athens , anh em ơi , chúng ta vui rồi ... , anh gào lên , và gục xuống chết , anh đã gục xuống để cho ngôi làng ven biển ấy và cuộc chơi điền kinh của người hy lạp cổ đại có tên là marathon , <
> <
> và mười năm sau , xerxes , con trai darius , đem sáu chục ngàn quân ba tư đánh bại quân hy lạp ở đèo thermopylae , bằng những dòng mộ bia khắc trên đá , một thi sĩ hy lạp đã làm cho ba trăm quân sparta trở nên bất tử , hỡi người khách lạ , hãy cho dân sparta biết rằng chúng tôi đã yên nghỉ ở nơi này ... , lời thơ bi tráng hay là ngọn gió đã làm nảy sinh nơi mặt đất thứ vật thể có tên chủ nghĩa anh hùng , chủ nghĩa dân tộc , <
> <
> mồ hôi lạnh trườn xuống châu thân <
> em run rẩy , em xanh xao hơn lá cỏ <
> em không sống cũng không chết mà thét gào <
> giữa khoảng mênh mông của hai ta ... <
> <
> sapho là cuộc hòa trộn giữa crete và mycenae <
> giữa aegean và anatolia <
> là tiếng nói của đất đai <
> là nỗi cô độc ngự trên biển cả , <
> <
> nhưng cuộc tương tàn giữa athens và sparta , cuộc nội chiến peloponnesia đã làm mất đi những vẻ vang của một đất nước từng chiến thắng đại đế chế ba tư , để cho alexandre , con trai vua philip của nước láng giềng macedonia , làm nên cuộc lấn chiếm , hy lạp không còn là của người hellene , hy lạp sau nội chiến peloponnesia là của alexandre của nước macedonia , nhưng kỳ diệu thay , cuộc tương tàn đẫm máu của người hy lạp lại làm nảy sinh những ngọn gió hy lạp kỳ diệu , mà trước đó , và mãi mãi mãi sau đó , có lẽ là thế , chẳng bao giờ có nữa , <
> <
> và aeschylus người đã khám phá công lý trong những cuộc giết người đẫm máu , và sophocles thao thức về việc con người trần gian là tuân theo luật lệ các vị thần hay là luật lệ con người , và euripide cố nhìn ra những cách thức tồn tại trước những nỗi khủng khiếp của thế giới , và tiếng cười của aristophanes vẫn không làm giảm chút nào những bi kịch của loài giống con người , và herodotus cố chứng minh rằng một cuộc chiến lớn có thể là sự đụng độ giữa hai nền văn hóa khác nhau , nhà chép sử tài hoa luôn tự hỏi vì sao các biến cố lịch sử lại cứ xảy ra , và thucydides cả đời đi tìm câu trả lời cho câu hỏi vì sao lại xảy ra các cuộc chiến , và thales , và anaximander , anaximender của miletus là cố nhìn cho ra gương mặt ban đầu của trời đất , và heraclitus với con đường đi lên cũng là con đường đi xuống , và parmenide với lời nói suốt đời không đổi , tất cả là một , và socrate phải đem cái chết để đổi lấy công lý , và platon , kẻ mang con người trần gian lên thượng giới , và aristote , kẻ đem con người trở lại trần gian , <
> <
> những cuộc thẩm tra thế giới , những thăm dò các giai đoạn hiện hữu của con người , những thể nghiệm của trí tuệ ... tựa những ngọn gió kỳ diệu nổi lên từ biển aegean , <
> <
> là nửa đảo , là đảo , hay là quần đảo , ai bước đi trên những đất đai kỳ diệu ấy nếu không phải những vị thần của trí tuệ , những ngọn gió trí tuệ nổi lên từ những nơi chốn có tên là minoan của crete , là mycenae của athens , là miletus của anatolia ... , những ngàn năm qua vẫn cứ thổi vào chốn trần gian thống khổ , khiến cho những kẻ trần gian khốn khổ luôn biết mình là đương đi tới chỗ ánh sáng hay là đương đi tới bóng tối , luôn biết mình là đang hạnh phúc hay đang khổ đau .
Sapho… Sapho