text: Lola kaabaa Akkuma lola isa waggaa lama duraa ammas humni waraanaa PP ‘Ajaja Bahaa’ jedhamu daangaa cehee Eertiraa akka seenu godhameera. Lola darbe keessatti bifa kanaan Eertiraa cehanii achirraa waraana Eertiraa daboo waammatanii Tigraay weeraran. Ammas toftaa wal fakkaataadhaan deemaa akka jiran maddeen Tigraay gabaasaa jiru. Lola kanaan gareen lachuu (abbaa fi ilmi ykn PP ...
text: #000000
text: Akkuma lola isa waggaa lama duraa ammas humni waraanaa PP ‘Ajaja Bahaa’ jedhamu daangaa cehee Eertiraa akka seenu godhameera. Lola darbe keessatti bifa kanaan Eertiraa cehanii achirraa waraana Eertiraa daboo waammatanii Tigraay weeraran. Ammas toftaa wal fakkaataadhaan deemaa akka jiran maddeen Tigraay gabaasaa jiru. Lola kanaan gareen lachuu (abbaa fi ilmi ykn PP fi TPLF) marsaa isa xumuraati jechuun walitti dhaadataa jiru.
text: #000001
text: Ilmaan Hiyyeessaa akkatti itti taphatan
text: #000002
text: Garee kamuu amantee waliin dhaabbattee wareegama bilaasha hin kafalin. Lola isa qehee keetii wal tahii irree tokkummaa hanga guddina Oromoo gahuun qehee keerratti loladhu. Kan masaraatti dhufes tahee kan deebi’ee dhufuuf hawwu kamuu dhiiga keerra ejjetee lafatti si haqatee aangootti ol baha. Kan ammatti fagoo jirus gaafa daangaa keetti siqu si tuffachuu eegala. ”Humni samii gadii kamuu Shaggar seenuu nan dhorku” jedhee dhaadata. Dhaada akkasiif deebii gahaa deebisuuf kan dandeessu yoo ammumarraa saba guddaa kana jaartee akka of kabajsiiftutti warraaqxe likkii kee garsiifte qofa. Gaafas daangaa kee seenuu fi dhiisuu irratti hayyama kee gaafachuuf dirqama. Yoo kan humna gahaa hin qabnee fi afaan wal garagaltee wal nyaattu tahe garuu dhaadachuu bira darbee haaloo isa ati aangoorraa isa kaaftee san si bahata. Lola diinni kee waggaa 30 guutuu si qorqe har’a bakka lamatti wal baasee wal lolu keessaan hiree laalladhu waan kee jabeeffachuuf oolfadhu malee garee kamiifuu hin booji’amin!
text: #000003
text: (VOICESFORVOICELESS.BLOGPOST.SE.COM) Yaa Oromoo, qabsoo bilisummaa biyya tokkoo keessatti gargaarsi biyyoota alaa ni barbaachisaadha yoo jennee of gaafannee, deebiin jiruu eetii (eeyyee) ta’a; garuu eenyurraa, akkamiin, yoom, fi ani maali biyya sanirraa barbaadaa, biyyi sun ammoo maal anarraa barbaaddi waan jedhaa dagachuu hin qabnu. Ani akka nama lafaa dhufaa tokkotti waan tajjabe qaba. Nuuti, biyyi faranjii ...
text: #000004
text: Yaa Oromoo, qabsoo bilisummaa biyya tokkoo keessatti gargaarsi biyyoota alaa ni barbaachisaadha yoo jennee of gaafannee, deebiin jiruu eetii (eeyyee) ta’a; garuu eenyurraa, akkamiin, yoom, fi ani maali biyya sanirraa barbaadaa, biyyi sun ammoo maal anarraa barbaaddi waan jedhaa dagachuu hin qabnu. Ani akka nama lafaa dhufaa tokkotti waan tajjabe qaba. Nuuti, biyyi faranjii dimookitaawa waan taateef akkuma biyya isaanii dimookiraasii dhugaa waan nuuf hawwituufi waan nu badhaastu natti fakkaata ture. Garuu, sana booda faranjoonni faayidaa isaaniitiif yoo hojjaan (dhaabbii) isaanii gabaabaa ta’ee, nuuti duunee isaan reeffaa keenna gubbatti bahanii hojjaa dheereffatanii faayidaa isaanii fagotti argan ta’e, akka nuuti ajjeefamnee tuulamnuuf feeti.
text: #000005
text: Namni uumamaan ofittoodha-of jaalata. Daa’ini xiqqaan afaan hin beeknelle, waan itti calalaqeefi itti bareedee hundumaa ofitti harkisa, namni biraa akka irraa tuqu hin fedhu ni booha. Gama biraatiin, biyyi kamiiyyuu faayidaa biyya isii dursiti. Biyyi faranjiille akkasuma. Yoo nuuti of hin bilisoomsin, faranjiin nu hin bilisoomsitu. Faranjiin nama humnaafi tokkummaa hin qabne hin feetu yookiin hin jaalattu. Faranjiin nama humna qabu, kan isaan walii galuun faayidaa isaanii eeksisuuf barbaaddi. Diinni keenna nurra humna kan qabuufi faranjiin michoomeera yoo ta’e, faranjiin dantaa isii eegachuufi, akkasuma faayidaa dabalataa tarii boru nurraa feetuuf jecha, yookiin akka maqaan isaanii hin badneef yookiin nulle isaanirratti beekkannee akka isaan hin jibbineef, afaaniin diina keenna san nu wajjiin abaaraa, garuu faayidaa isii eegsifachuuf jecha harka lafa jalaatiin diina keenna cimsiti.
text: #000006
text: Kanumaan wal-qabatee, dimookiraasii sobaa biyya Itoophiyaa keessa akka jiruufi dimookiraasiin dhugaa akka hin jirre fanjiin ni beekti. Gaafa Dargiin kufelle, Tigiroonni Tigirayiifi Erteraalle, akkuma Oromoo qabsoo godhaa turan bilisoomane, bilisummaan Oromoo ammoo gufatte duubatti deebite. Oromoon silaa bilisoomuu kan irra ture, faranjoonni lixaa gaafa (ganfa) Afrikaa, keessumattuu Itoophiyaa irratti Raashiyaa jalaa bilisoomte...biyya faranjiitti, mootummaan karaa sirrii ta’een uummataan filaatamulle, yeroo tokkoo tokko mootummaanis fedhii uummataatiin ala bahee ifaa ifatti hojjachuu ni sodaata, harka lafa jalaatiin male. Maaliif jennaan, maddi galii diinaagdeefi aangoo mootummaa kanneen uummata waan ta’eef. Kanaafuu, yeroo hedduu mootummaan faranjiille, ifaa ifatti waan hedduu hojjata osoo hin taane, dhaaba basaasaa hedduu dhaabuudhaan waan uummanni isaanii hin beekne, mootummoonni silaa nuuti akka fakkeennaatti fudhannulle sadarkaa waan uummanni isaanii hinfeeneefi hinbeeknee hojjatanirralle genyeerra.
text: #000007
text: Akka fakkeennaatti, biyya Itoophiyaa keessa dimookiraasiin akka hin jirre mootummoonni lixaa dhiibaafi dhibbatti, ykn guutumaa guututti beekan. Garuu mootummoonni alaa kunneen dantaa isaanii biyya Itoophiyaa keessattifi naannoo gaafa Afrikaa sanitti eegachuuf, Itoophiyaa qabachuu waan barbaadaniif, yeroo garaa garaatti maallaqa guddaa Itoophiyaaf kennaniifii gargaaraa jiran. Filannoon sirriin akka Itoophiyaa keessatti gaggeeffamee hin beekin, faranjoonni numa beeku. Garuu warri lixaa dantaa isaanii dhabuurraa, akkasuma uummanni biyya isaaniille, “maallaqa nuuti kiisaa keenyaa gibira baasnee kenninuun abbootiin irree maaliif gargaartaanii?” akka hin jenneen filannoon fakkeessii kun akka adeemamuuf barbaadan...
text: #000008
text: Oromoon hedduun filannoofi woyyaanuma wajjiin hojjachuun akka hin danda’amne duraanuu barane. Garuu namoonni itti fakkaatee marsa shaniif ykn waggootaan 25f jaannan (curruuqan)ille, barumsa waan fudhatan natti fakkaata. Shan Oromoo biratti hiikaaf kabaja addaa qaba. Baalliin Gadaa Oromoolle shan...marsa shaniin oli maqaa filannoo sobaatiin sobamuun gahee, falliifi malli biraa itti soqamuu qaba. Filannoo Itoophiyaa keessatti bara 2015 keessa filatame akka fakkeenyaatti yoo ilaalle, dargaggeessi dhalataan qubee cunqursaa woyyaanee keessatti dhalatee abbaa malee guddate, yeroo kamiiyyuu caalaa hadheeffate irra caalatti woyyaanee kuffisuuf paartii KFO (Kongireensii Federaalawa Oromoo) duukaa hiriiruudhaan guutuu Oromiyaa keessatti Woyyaanee rifachiisan. Woyyaaneen, filannoo sobaa fakkeessiif gootu, tarii osoo fakkeessuu saree of hin nyaachisu jechuudhaan, miseensota, kaadhimamtoota, dorgomtootaafi taajabdoota paartii KFO ajjeesuu, hidhuufi doorsiisurraa darbanii sagalee uummataa loltuufi milishoota itti bobbaasuu akka saamaa turan ragaan uummata bal’aadha.
text: #000009
text: Sada duraayyuu, gaafa duulaa nu filadhaatiif uummanni, keessumattuu dargaggeessi iddoo garaa garaatti bahee paartii Koongireensi Federaalawa Oromootiif deegarsa kenne, uummata raajechiisee, woyyaanee rifachiise. Uummanni deegarsa paartii kanaatiif, Amboo, Shashamanneefi Bulee Horaatti bahee riikeerdii ykn sadarkaa guddaan galmaa’e. Akka ragaa uummata biraa aragannetti, kallattii Oromiyaa hunda keessatti saamichi sagalee uummataa, hidhaan, doorsifniifi kkf guutuu biyyaa keessatti Oromootaafi mormitootarratti raawwatamaa ture. Guyyaa jalabultiifi gaafa filannoon adeemsifametti garuu, waan faallattu mul’achuu eegale. diraamaa Woyyaaneen maqaa filannootii hojjatte tokko akka fakkeenyatti kaasuu fedha: naannoon sun Godinaan Boorana jedhama; uummanni garuu Gujii Lixaati. Magaalaan Bulee Horaa jedhama.
text: #000010
text: Akka ragaan qabataamaan keessa beektotarraa argame mul’isutti, msagaalaa Bulee Horaa kana keessaa Buufata filannoo saddeetti ture; achi keessaatti, qaamoleen mootummaa osoo filanoon hin gayin duratti, buufata filannoo hundumaratti sagalee kuma tokko tokko (1,000×8=8,000) qopheessan. Sagalee uummanni kenne soogidda bishaan ergan taa’e, sagaleen qophoofte kunneen laakka’amte. Bifuma wal-fakkaatuun, Aanaa Bulee horaa keessatti kan argaman gadoota baadiyyaa 38 keessatti, bifuma wal-fakkaatuun sagaleen kumni tokko tokko (1,000×38=38,000) hiramee filannootti seename. Gandoota Filannoo sadi keessatti uummanni opdo dura dhaabbachuun sagalee sirriin keennatanii, booda immoo jalaa baleessan malee, gandoota 35 keessatti hannii opdo gufuun tokko osoo isaan hin mudatiin hojiirra oole.
text: #000011
text: Gandoota aanaa Bulee Horaa 38 keessaa, ganda Dibbisaa Oggoo jedhamurratti uummanni ija jabaatee opdo dura dhaabbachuudhaan sagalee isaanii eegatane keessatti, namoonni opdo file, namoota 73 qofa ture. ganda biraa aanaa Bulee Horaa jalatti, uummanni gandoota Toomaa Meexxii fi Maaxee Boosoo keessatti opdo dura dhaabachuudhaan sagalee isaanii to’annoon eegatanii,ganda Meexxii Toomaa keessatti opdo’n sagalee 37 qofa argatte. Ganda Dibbisaa Oggoo keessatti immoo, opdo-woyyaaneen sagalee 73 qofaa argatte. Ganda Maaxee Boosoo irratti sagalee 110 qofa aragatte opdo’n. Aanuma Bulee Horaa jalatti kan argamu, ganda Cabbii Magaadaa keessatti, sagalee kuma tokkoo kan opdo qopheeffatteen alatti, paartiin Madirek-kongireensiin Federaalawa Oromoo sagalee 321 caalmaa argamsiisee waan tureef, qodaalli opdo filannoo hachisiisuuf gubbaarraa dhufe, opdo ganda san bulchaniin, “isin hiina, sagalee madirekii kana dabalaa milikita itti godhaatii hojiin alaa taasisaa...” jechuudhaan ajaja itti kenne.
text: #000012
text: Kaadiroonni opdo gandaas ajaja fudhachuudhaan sagalee KFO-madireke aragate 873 dabalanii milikita itti godhuudhaan hojii ala godhan. Saamicha sagalee, uummataatiin alattille, aanuma kana, ganda Roophii Magaadaa keessatti, kaabiineen mootummaa tokko dargaggeessa tokko rasaasa shuggixiitiin dhahee madeesse. Haalli, yunivarsiitoota Itoophiyaa keessattis raawwatamelle, kanuma fakkaata; yunivarsiitii Bulee Horaatiifi Jigjigaa keessatti barattoonni Oromoo filannoo fakkeessii san dura dhaabachuu yaalanii turan, garuu dumarratti barattootumatti miidhame. Fakkeenni kun, guutuu biyya Itoophiyaa bakka bu’uu dande’a. Osoo filannoon hin jalqabinuu, woyyaaneen gandoota hunda keessatti dhibeentaa 85 (%85) oliin, hannaanis ta’e moo, waliin dhahuun akka injifachuun irra jiraatu, durattu akka karoorfatanii turan keessa beektonni baasanii saaxilan.
text: #000013
text: Guyyaa filannoolle sanu agarre. Anille, bara 2010tti yeroo gaazexeessaa ta’ee gabaasa dhibee natti uumee gabaasuuf dirree filannootti bobba’elle kanuma arge. Finalloon bara 2015 kunille, akkasuma ta’e. kan nama gaddisuu garuu, filannoo hatuu qofa osoo hin taane, hidhaafi ajjeechaan filannoon dura turelle, mootummaan erga filannoo saamee injifachuusaa labsateen duuba, iddoo baay’etti deeggartoota, miseesotaa, taajjabdootaafi dorgomtootaa paartii Kongireensii Federaalawa Oromoo-Madirek adamsuudhaan doorsisuu irra darbee, hidhuufi ajjeesutti jira. Abbootii qabeenyaa paartiile mormituu deeggaraa turan addamsuudhaan achi buuteen isaanii dhabamaa jira.
text: #000014
text: Akka fakkenyaatti, loltoonni mootummaa gaafaa 6.6.2015 godina Shawaa Lixaa naannoo Incinniitti, dargagoo Baatiruu Sorraa yoo ajjeessan, dargaggoo hedduu ammoo ukkaamsuudhaan achi buuteen isaanii dhabamaa jira. Uummanni ammoo, “namni nuuti filannee nu haa bulchuu; dargagoon keenna nuuf haa deebi’anii...” jechuudhaa iddoo garaa garaatti dheekmasiifi mufiin uummataa akka dabale himameera. Wallagaa Bahaatti namni Magaalaa Naqqamteetti paartii Kongireensii Federaalistii Oromoo bakka bu’uun dorgomee ture, Obboo Taarikuu Dassalenyi Dabaalaa, doorsiniifi mana kireeffatee keessa jiraatu keessaa, mootummaan namoota isaaf mana kireessaniif doorsisuun hanga dhiibame baafamuuttifi hedduu doorsifamaan sodaachaa akka jiru, yaada inni gaafa 7.6.2015 Oromiyaa Miidiyaa Neetiworkiif kennerraa hubachuun danda’ameera. Achuma godina Wallaga Bahaa keessatti, magaalaa Siree keessatti paartii Kongireensii Federaalistii Oromoo bakka bu’ee kan dorgome, barsiisaa Qanaasaa Ragaasaa manaa isaa irratti diiguudhaan baqatee iddoo biraa akka jiru, bakka bu’aan paartii Kongireensii Federaalistii Oromoo Wallagaa bahaafi dorgomaan Magaalaa Naqqamtee Obboo Taarikuu Dassalenyi Dabaalaa dubbateera.
text: #000015
text: Keessumattuu, erga dubbii maaster pilaanii kaatee Oromoon ka’uun qeeramsaa woyyaane’ee eegee qabee gadi dhiisee asi, woyyaaneen Oromoo kan durii caalaa rifattee woreerte. Amma duuba, woyyaaneen namootaa isaan rifaachiiseefi itti aarte hundumaa tokko tokkoon guurtee dhabamsiisuuf deemti. Keessummattuu namoonni isaan quba itti qabanii turan, amma tokko tokkoon adamsan. Oromoon isaan mormeen alaayyuu, warruma dantaa wayyaanee keessatti hojjatu opdo Abbay Tsahaayyeen itti dhaadatelle dhumni isaanii amma waan ta’eef waliin Oromoo waliin qabsoof ka’uu qaban. Nama dammaqe jalaa fuudhanii fuudhanee qalan waan ta’eef, Oromoon dammaqe dalla woyyaaneen itti ijaartee keessaa fuutee ayyaana ayyaanaan qalattu keessaa bahuu qaba. Woyyaaneen balleessaa isiin balleessitee hamaa ta’uu waan beektuuf, akkasuma qabeenyaa ijaaratte saniifille akka sareen dhalte ilmaan isheerratti nama nyaattuufi, akkasuma aangoon isi’ii haarkaa baanaan wabii waan hin qabneef, woyaaneen gonkumaa (Abadan, ijjimaa) aangoo qawwee malee gadi hin dhiistu; dimookiraasiifi wal-qixxummaatti hin amantuu.
text: #000016
text: Kanaafuu, yaada qofaan afaanfaajja’uun tunkinee gara itti goran wallaalanii taa’uu hin haada ofiin rarraasan lubbutti of dhahuudha. Wareegama bilaashaa kafaaluufi taa’anii qalamuun hin ta’u. Uummannille ka’uu qaba, dudduubeen uummatalle of sirreessee ka’uu qabu. Uummanni baay’innaan miliyoona 45, uummata miliyoona 6 tiin akkamiin gagroomaa? Kun akka addunyaattuu qaanii guddaadha. Uummataa Itoophiyaa sabaafi sab-lammootaa 80 olii keessaa nuuti wal’akkaan ol yoo jennu, akkuma keessi Oromoo boonu, uummanni baay’inaan miliyoonaa 45, akkamiin miliyoona jahaan gabroomaa, jechuun ormi yoo gaaffii gaafatu, keessi Oromoo xiiqeffatee aaruu qaba.
text: #000017
text: Tokko ergee namarraa eeguu hin qabu. Namni hundinuu kallattii adda addaatiin qabsoof lafaa ka’uu qaba. Teenyee nama eeguu hin qabnu. Mirga keenyalle namarraa eeguun nurra hin jiraatu. Lafa qonnaa roobaa gannaa keessa, dura abbaa maasitu (fichaattuu) maxarisee bahee qotatee, birraa yeroo aduu taa’ee asheeta nyaata. Garuu gaafuma qonna gannaa, yoo abbaan qotee bulaa cimaa ta’eefi namoota wajjiin walitti dhufeennaafi jaalala gaarii horate, ormille daboo ykn goottalee itti bobba’uun ni gargaara. Abbaan maasii (fichaa) garuu, yoo mana taa’ee afaan qofaan daboo yoo gaafate, eenyutti itti dhufaa? Qotee bulaa masiluufa (baaldhabaa)fi dadhabaa eenyutti jaalataa?
text: #000018
text: Haleelaallaa shororkeessitoonni fulbaana 2011, Ameerikaa irraatti raawwatan Saa’ud Arabiyaan harka keessaa qabdi jedhame. Haleellaa raawwatame san Saa’ud Arabiyaan maallaqaan deeggaruu ishii gabaasa waraqaa qorannoo icciittii bulchiinsii Obaamaa ifaa akka godhuuf dhiibbaan itti dhihaachaa akka jiru himame.
text: #000020
text: Ji’a Fulbaanaa bara 2011 akka laakkosfa faranjootaatti, haleellaa shororkeessitoonni ganama Kibxataa gamoowwaan wiirtuu daldala Addunyaafi Ameerikaarratti raawwaataniin qabeenyi guddaan maallaqaa doolarri biliyoona kudhanii barbadaa’ee, lubbuun namoota 2,996 galafatameera.
text: #000021
text: Haleellaa garee shorkeessitootaa Alqaa’idaa Osaamaa Billaadiniitiin qindeeffamee raawwatame jedhame sanirratti, shorkeessitoonni xiyyaarota (rophiloota) imalaa hedduu danqanii butanii gamoon (fooqiin) walitti buusuun guggubuun xiyyaarota akka meeshaa waraanaatti itti gargaaraman. Xiyyaaronni butamanii gamoo ykn fooqiin walitti busuun akka boombiitti namaafi qabeenya itti gubuun fixan sunille, Xiyyaarota[1] Ameerikaati. Haleellaa shororkeessitootaa raawwatame saniif hoogganaan Alqaa’idaa yeroo sanii Osaamaa Billaadiin itti gaafatamummaa fudhaachuun akka labsee turelle ni yaadatama.
text: #000022
text: Gaazeexaan beekaamaan biyya Ingilizii ‘the telegraph’ jedhamu maxxansaa isaa kaleessaatiin, shororkeessitoonni xiyyaarota Ameerikaa danqanii butuudhaan akka boombiitti itti gargaaramanii namoota kumaatamootaafi qabeenna biliyoonota galaafatan 19, biyya Saa’uud Arabiyaa irraa akka dhufanii turan gabaaseera.
text: #000023
text: Ameerikaanille bara 2012 irraa eegaltee qorannoo iccittii taasisaa turte kan fuula 28 qabu akka of harkaa qabduufi, ifa akka hin taasisin gabaasni kun himeera. Saa’ud Arabiyaan haleellaa Shororkeessitoota san keessaa akka harka qabduufi, bulchiinsii Buushiifi Obaamaa ille dantaa walitti dhufeenna mootummoota Saa’ud Arabiyaafi Ameerikaa qofa eeguuf jecha iccittii kana dhoksaa akka turan gareen haleellaa shorkeessitootaa kanaan miidhaan irra gahe hedduun amantii qaban jechuun ‘the telegraph’ addeesseera.
text: #000024
text: Akka gabaasaa ‘the telegraph’ kanaatti, haleelaallaa shororkeessitoonni fulbaana 2011, Ameerikaa irraatti raawwatan Saa’ud Arabiyaan Haleellaa kana maallaqaan deegaruun akka harka keessaa qabduufi gabaasa waraqaa qorannoo icciittii fuula 28 qabu, bulchiinsii Obaamaa ifaa akka godhuuf dhiibbaan itti dhihaachaa akka jiru gazeexaan kun gabaaseera.
text: #000025
text: Maatii haleellaa shorkeessitoota Fulbaana 2011 miidhaan irra gaheef gorsaa kan ta’aniifi, akkasuma dura bu’aa dhaabaa Gamtaa Haqaafi Farra Shorkeessummaa jedhamu, Terry Stranda akka jedhanitti, “Saa’uud Arabiyaan haleellaa shorkeessummaa Ameerikaarratti raawwatame kana maallaqaan gargaaruu isiiti miti kan nama dinqisiisu” jedhan. Akka yaada Terry Stranda tti, kan isaan ajaa’ibsiisee, “deeggarsa maallaqaa Saa’uud Arabiyaan Shorokeessitoota Ameerikaa haleelaaniif goote adoo hin ta’in, maallaqni hidda dhiigaa shororkeessitooti” jedhan. Osoo maallaqa guddaan deeggaramuu dhabaatanee, shorkeessitoonni haleellaa Fulbaana 2011 ykn 9/11 jedhamu kana Ameerikaarratti danda’anii hin raawwatan turan” jedhaneeran.
text: #000026
text: Yaa Oromoo, ani duraan ilaalcha dogongoraa qaba ture; amma garuu of sirreesseera. Yaadni dogongoraa ani duraan qabu ture sunille: akkuma gaafaa nuuti ijoollummatti namni humnaan nu caalu yoo nu miidhe dhufnee abbaa, haadhaa, bobboleessaafi obboleettii angafatti himannutti, waan woyyaaneen uummata Oromoo goote, yoo faranjitti himanne, faranjiin waan woyyaanee adabdu natti fakkaata ture. Akkasuma, dhaabbonni mirgoota ilmaan namaatiif dhaabbataniifi, miidiyaan biyya alaa yeroo rakkina Oromoo dabarsanu, faranjiin ganamasaa Woyyaaneerratti waan tarkaanfii fudhattu natti fakkaaka ture. Garuu akkasii moti.
text: #000027
text: Faranjiin namni dantaa isii eegeefii jennaan, sirumaayyuu dantaa isii saniif jecha irree nama sanii ni cimsiti. Garuu nuuti, cimnee of ijaarree osoo nama isiin qabatte san raasne, faranjiin dantaa isii eegsiisuuf jecha gara keenya deebi’uudhaan, “maal isinii goonaa? Maal isin gargaaraa?” jechuudhaan kan haala nuuf mijeessuu isheedha. Nama laafaa ormaa dhiisaatii haati deettee (deesse) iyyuu hin jaalattu. Iddoo baay’etti, yaada yeroo hedduu Dr. Mararaa Guddinaa jedhan sammuu koo keessa deddeema: “Faranjiifi waaqni nama jajjabaa ofiisaa gargaare qofa gargaaran...” kan jedhuudha. “yoo abbaan hin iyyatin ormi namaaf hin birmatu” jedha Oromoon.
text: #000028
text: Yaa Oromoo dhaga’i, fiixinsaa sanyii Oromoorratti qiyyaate kan Abisiniyaanotaa (Habashootaa), Minilikiin duraafi duubaalle dandamanne; kan Woyyaane hardhaa immoo san caalaa beeka! kan Woyyaanee hardhaa, akka vaayirasii eedsii (HIV-AIDS) dhaabbitti nu fixaa jiraa beeka. Woyyaaneen, bifa ammayyawaatiin nu fixaa jirti. Nama ijaan arginu nurraa ijeessanee hin dhiisne, habashoonni eenyummaafi afaan keenya nurraa ajjeessaa jira. Gaafa Awuroppaanonni, keessumattu abuurtichi lammii Xaaliyaanii Kiristoofer Kolomboos (Christopher Columbus) jaarraa shan dura biyya Ameerikaa dhaqee argee koloneeffattoota Awuroppaa itti hin yaaminiin dura, lammiin durii dulloo lafa biyya Ameerikaa hardhaa irra jiraachaa turan, Hindoota Diimaa (Red Indians) jedhaman miliyootaan jiraataa turan, amma akka bosana ciramee badee, baduun dhabamuutti jiran.
text: #000029
text: Hanga gadaan keenya qawwee Awuroppaatiin cabee asitti, baay’inni keenna diina nuuf bite malee takka nu hin fayyadne. Ormi baay’ina keenna kana akka sa’a boroochuu leencaa dhaga’ee dhaabbitti fincaan keessaa yaa’utti, habashoonni baay’ina Oromoo kana akkasitti ilaalanii nu fixaa turan; hardhalle ittuma jiran. Yoo nuu hin jabaanne ta’e, borulle ittuma fufan. Tigireen dhufaatiin isii duraan qabeennuma saamtee, “hanga waggaa 30 tti yoo saamne nu gahaati, sana booda of dandeennaa, dhagaan keennalle warshatti jijjiirama...” ilaalcha jedhan san amma hanga hamma keenya arganii jijjiiranii, eenyummaa keenna lafarraa balleessuun, higa bara baraatti nu bituuf akka karoorfatan, karoora maaster pilaanii isaan Oromiyaa iddoo adda addaatti ciciruuf baasaaniifi indaastiriifi kampaanota daldalaa isaan duraan Maqaleefi Tigraay qofa keessatti ijaaraa turanii, amma ammoo gara jidduu gala biyyaa keessaatti babal’ifachaa jiranirraa hubachuun ni danda’ama.
text: #000031
text: Gama biraatiin, filannoo woyyaaneen fakkeessite dhiheessitu kun dhugaa nutti fakkaatee, yoo uummanni girrisee ka’u, “dhugaa isinitti hin fakkaatin. Nuuti aangoo kana dhiigaan fidne waan ta’eef, dhiiga malee hin kenninu. Yoo dhiira taatan akka nuuti lollee dhiigaan arganne lolaa dhiigaan argadha...” jedhaa jiran. Maaliif jennaan, woyyaaneen nu’uun walii walii keenna walirratti ijaartee jirti. Loltuulle taanaan, kan miilaan lole fanjirraa ijjatee kaasee du’uufi, kan Tigireef jecha qoma yookiin laphee isaa rasaasaaf kennu irra jireessi loltuun Oromoodha. Yoo itti malachuu dabaanne, kan du’ulle Oromoo ta’a, kan ajjeesulle Oromoo ta’a...
text: #000032
text: Ana kan na gaddisiisu, waan isaan jedhaa jiran dhaga’anii, Oromoonni karaa opdo tiin Tigiree wajjiin hiriree, dhaaduma Woyyaaneen dhaadattu san uummata Oromootti gara galanii dhaadatan. Waan nama gaddisiisa garuu, Woyyaaneen dhaaba opdo kan mataa ofiitiifuu uumte ni sodaatti; opdo sodaatti osoo hin taane, maquma Oromoo jedhu san, duuba opdo tti sodaatti. Woyyaaneen, opdo daandii isaanitti muldhisee saamsisu malee, opdo mirga Oromootiif dubbatuufi, opdo aantummaa Oromoo qabu hin fedhanu. Woyyaaneen, opdo akkuma farda gaariitti itti fayyadamtee, gaafaa inni humna fixate of keessaa baastee darbiti. Yaa Opdo, iddoo olaanurra iddoo bulanutti caala, akkuma general Taaddasaa Birruu galgala keessan miidhakfadha.
text: #000033
text: Yaa Oromoo warri opdo taatan, Juuneeddii Saaddoo ammaa irraa baradha; seena Goobana Daacee yaadadha, akka inni itti du’e ammoo qoradha... Yaa opdo, woyyaaneen fixeensa qofaan si buufatti; akka kondomiitti dhibeen Oromoo akka isaan hin ajjeesneef isinitti gargaaramtee, booddee boolla kositti isin darbiti. Faayidaa isaan yeroof isinitti darbatan sani hin ilaalila. Asi irratti, waa yaadadhe. Duri haati tiyya yeroo harkuu elmattu beeka. Harkuu jechuun saanni dhalee yoo waatiin jalaa duute, haati sa’aa hanga saanni deebi’e korma argate dhalutti, aanaan hin dhabu jechuudhaan, waatii san qaltee foon keessaa baastee gogaa san marga goggogaa itti naquudhaan waatii fakkeessitee sa’a dura keetti.
text: #000034
text: Gogaan jabbii haraan yookiin margi itti seekkame naqame sun tolee jedhama. Saanni harkuu elmamu sun, akka tolee waatii fakkaatuu san hin shakkineef, tolee san boolee (amoolee), ashaboo ykn soogidaa irratti firfirsan. Toleen jabbii sun, tokkeessoo waatii fakkaatti. Lammeessoo, saanni amoolee tolee waatii fakkaattu iirraa arraabaa jira. Sadeessoo, haati sa’aa aannan elmachaa jirti. Garuu haqiifi dhugaan jirtu, saannille yeroodhaafi waan arraabu saniin gowwoomeera; toleen sun dhala taateef sanyii sa’aaf hin dabarsituuf. Bifuma walfakkaatuu, yaa opdo, woyyaaneen karaa keessaniin faayidaan isiin Oromoof buustu tokko natti hin mul’atu. Faayidaa adda addaa kan yeroo qofa isiniin dura qabuun, isinuma mataa keessanu nama cimina qabu, akka horii tokko tokkoon isin qalti; gaafa isin sodaatteefi gaafa sin shakkitu. Namoonni hedduun ammoo, faayidaa yeroo san jibbeeti miti, kan woyyaanee irraa baqatee falmuun; hidhamuun, ajjeefaamuufi kan biyyaa baqataniif; jarri kun hegeree boruu tan Oromootiif farra waan ta’aniif, hardha irra dhaabachuun balaa boru sabarratti raawwatamaa jiruufi aggaamamee jiru waan arganiif.
text: #000035
text: Filannoo soballe argine, nama afaan qawweetiin namatti haasawu, afaan qubaatiin itti haasawanii hin danda’anu. Yaa Oromoo, mana barumsa qawwee galuun barbaachisaadha. Namni mana barumsa qawwee galee, afaan qawweetiin nu doorsisuufi nu gurguratti jiru, kan nurraa dhaabatu yoo nuuti ilmaan keenna mana barumsa qawwee galfanne qofaadha. Kan iyyannoofi xalayaan keenna nurraa fudhatamee dubbifamuun rakkinni keenna furmaata hataattamaa argatu, afaan hojii saniin xalayaa yoo barreessine qofaadha. San malee, yeroo gubuufi qabeenya qisaasuu ta’a; akkasuma, “ana nyaataa cal’isi...” mammaaksa gowwaa mammaakuun osoo arginuu dhaabbitti nyaatamuudha.
text: #000037
text: Afaan hojii Woyyaanee, afaan qawweeti. Kanaafu dhimmi keenna akka nuuf raawwatamu yoo barbaanne, dirqama afaan qawwee barree, afaan qawweetiin itti haasawuufi xalayaa itti barreessuu qabna. Nama afaan qawwee malee, afaan Abbaa Gadaa hin beekne, afaan Oromootiin itti haasawuun hin taatu, afaan qawwee male. Faranjiille ‘simaabaloo’f woyyaaneetti ergannaalle, woyyaaneen afaan qawwee malee afaan ‘simaabaloo’ faranjiille hin beeknu jette. Kanaafuu, xabaqaa afaan qawwee beekulle, itti bituudhaan guddaafi xiqqaan keennalle jalaafi irraan afaan qawwee barsiisuudhaan dhimmi keenna hataattamaan akka nuuf raawwatamuuf afaan qawweetiin, namoota afaan qawweetiin hojii hojjatutti wacuu qabna; sani malee wayyaaneen afaan Oromoo hin beektu hin dhageettulle, dhage’uufille ta’ee barachuuf fedha hin qabdu...
text: #000038
text:  ምርጫ 2007ን ከሌሎች ምርጫዎች ሁሉ ልዩ የሚደርገው ምርጫ ቦርድ ከምርጫው በፊት ፓርቲዎችን (ተፎካካሪ) በማፍረስ ጀምሮ የሰማያዊ ፓርቲ እጩ ተወዳዳሪዎችን (ከ200 በላይ) አልመዘግብም ማለቱ እና በአዲስ አበባ ምርጫ ክልል ደግሞ ወደ ምርጫው ለመግባት ተወዳዳሪው በዕጣ መለየት አለበት ማለቱ ነው፡፡ ዕጣው ደግሞ ለሁሉም ፓርቲዎች ሳይሆን ሰማያዊን ጨምሮ ጥቂቶች ላይ የተደረገ ነው፡፡ ይኸውም በማፍረስ እና በመከልከል ተጀምሮ ...
text: #000041
text: በዓለም ላይ በታሪክ ዴሞክራሲ በዕጣ ይረጋገጣል ሲባል ኢትዮጵያ ብቸኛ እና የመጀመርያ አገር ስትሆን በኢትዮጵያም ለመጀመርያ ጊዜ ሰማያዊ ፓርቲ በመወዳደሩ እና እንደሚያሸንፍ ስለታመነ እንጅ በ2002 በአንድ የምርጫ ክልል ከ18 በላይ ፓርቲዎች መወዳደራቸው አይካድም፡፡ እርግጥ ነው ህግ ከተባለ አዋ/ቁ 532/99 አንቀጽ 49 እንደ ተደነገገው ፡-
text: #000042
text: (1) “በአንድ የምርጫ ክልል ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ለመመረጥ የሚወዳደሩ እጩዎች ከ12 መብለጥ የለባቸውም፡፡”
text: #000043
text: (2) “የእጩ ብዛት ከ12 ከበለጠ የፖለቲካ ድርጅቶች በቅድሚያ በእጩነት እንዲመዘገቡ ይደረጋል::”
text: #000044
text: (3) “በፖለቲካ ድርጅቶች የቀረቡት እጪዎች ከ12 በላይ ከሆኑ ባለፈው ምርጫ ከፍተኛ ድምጽ ላገኙ ከ6 ለማይበልጡ ድርጅቶች ቅድሚያ ይሰጣል፡፡ ቀሪዎች የፖለቲካ ድርጅቶች በእጣ ይለያሉ፡”
text: #000045
text: እንግዲህ ጉዱ ያለው እዚህ ላይ ነው፡፡ ሲጀመር ይህን ህግ ኢህ-አዴግ በምርጫ አምባገነናዊነት ስልቱ የህዝብ ተወካዮችን ም/ቤት በትልቁ የኢህአዴግ ም/ቤት ከመሰለ በኋላ ከአብዮታዊ ዲሞክራሲ የተቀዳውን የአፈና እና የስልጣን ማራዘሚያ ህግ ያወጣል፡፡ በህግ ቋንቋ የህዝቦች ህግ (justice law) እና የአምባ ገነኖች የአፈና ህግ (unjust law) የሚባሉ ህጎች አሉ፡፡ ኢህአዴግ የሚጠቀምበት በህግ መያዝ (rule by law) ስርዓት ሲሆን የህዝቦች ህግ ግን ሁሉን አቀፍ እኩል ፍትሀዊ... (Rule of law) የህግ የበላይነት ስርዓት ነው፡፡
text: #000046
text: ስለዚህ የአዋጅ አንቀጽ 49 የፓርቲዎች ለምርጫ እንዳይወዳደሩ እና ህዝቡን መሪውን በድምጽ እንዳይመርጥ መገደብ እና የዕጣ ስርዓት ከዴሞክራሲያዊ መርህ እና ከመድበለ ፓርቲ ስርዓት ያፈነገጠ ገደብ (rule by law) ማለትም ምርጫን በዜጎች ፍላጎት ሳይሆን በጭቆና ህግ መገደብ እና ሳንሱር ማድረጊያ በመሆኑ ተቀባይነት የለውም፡፡
text: #000047
text: ፓርቲዎች ለምን በምርጫ ቦርድ ፈቃድ ይሰጣቸዋል?
text: #000048
text: በመጀመርያ ደረጃ ፓርቲዎች ተደራጅተው በምርጫ ቦርድ ተመዝግበው የሚታገሉት ስልጣን በህዝብ ድምጽ ለመያዝ እና በምርጫ ተወዳድረው ለማሸነፍ ነው፡፡ ይህ ከሆነ ደግሞ ከዚህ በፊት የተወዳደሩ ቅድሚያ ...ምናምን የሚለው ገዳቢ እና እኩልነትን የተጻረረ የአፈና እና የምርጫ ሳንሱር ህግ ነው፡፡ አዲስ ፓርቲዎች በዕጣ እየተለዩ የሚቀሩ ከሆነ መደራጀታቸው ለምን ያስፈልጋል? ስለዚህ ይህ ህግ ከወጣ በኋላ የተመዘገቡ ፓርቲዎች በሳንሱር ውድቅ ይደረጋሉ፡፡ ይገደባሉ፡፡ ሜዳውም እኩል አይደለም፡፡ ህጉም የምርጫ አምባ ገነናዊ ስርአት ለመመስረት የሚያስችል አፋኝ ህግ ነው፡፡
  ተወዳደዳሪ ፓርቲዎችን በምርጫ እንዳይወዳሩ እና መራጮችም የፈለጉትን መሪ በድምጽ እንዳይመርጡ መገደብ ህጋዊ ስላለመሆኑ ፓርቲዎች ለምርጫ ውድድር ሥልጣን ለመያዝ ከተመዘገቡ በኋላ በአገሪቱ እንደ አሽን የፈላ ፓርቲ አላት እየተባለ 6 ፓርቲ 12 ምና ምን መገደብ ለምን አመጣው? ተመዝገቡ ግን በምርጫ አትወዳደሩም ማለት ነው፡፡ ይህም ከአለም አቀፍ የምርጫ ህግና ከህገ-መንግስቱ ጋር የተቃረነ ነው፡፡
text: #000049
text: ህጉ የአሰራር ደንብና መመሪያ የሌለው ስለመሆኑ
text: #000050
text: የህጉ ኢ ህጋዊነት እንደተጠበቀ ሆኖ ሥራ ላይ ይዋል ቢባል እንኳ የዕጣ አመጣጥ ሥርአቱ ምን መምሰል እንዳለበት ደንብ የለውም፡፡ የፊልም ወይም ድራማ ተዋናይ እንኳ ለመሸለም ተወዳዳሪዎችን (አሸናፊውን) ለመለየት የድራማው ተከታታዮች አሸናፊዎችን እንዲለዩ የተለያዩ ዘዴዎችን ማለትም በስልክ መልክት፣ በፖስታ፣ በሳጥን ድምጽ በደጋፊዎች እንደሚሰጥ ከመታወቁም በላይ 8100A የተባለው ስልትም በራሱ አንድ ማሳያ ይሆናል፡፡
text: #000051
text: ለመሆኑ የምርጫ ክልሉ ህዝብ በተለይም ለመምረጥ ካርድ ያወጣው ህዝብ ማን ለምርጫ ውድድር በእጩነት መቅረብ እንዳለበት የመራጩን የህዝብ መብት እንጅ የምርጫ ቦርድ መብት መሆኑ ፈር የለቀቀ አፈና ነው፡፡ ምክንያቱም የሚፈለገውን መሪ የመለየት እና የመምረጥ ስልጣን የመራጩ ህዝብ እንጅ የምርጫ ቦርድ ስልጣን ሊሆን አይችልም፡፡ ማለትም ምርጫ ቦርድ አስፈጻሚ እንጅ መራጭ ሊሆን አይችልምና፡፡ አሁን ግን የተደገረው በመጀመርያ እጩዎችን መርጦ የለየው ምርጫ ቦርድ እንጅ ሉአላዊ ስልጣን ያለው ህዝቡ አይደለም፡፡ የምርጫ ቦርድ የምርጫ ክልሉን መራጮች መሪያቸውን በቀጥታ የመምረጥ እና መመረጥ መብት ለማክበር ቢሳነው እንኳ የምርጫ ክልሉ መራጭ ዜጎች በዕጣው ላይ የሚሳተፉበትን ስልት አለመዘርጋቱ እና አለማሳተፉ መሪዎችን ለመምረጥ ካርድ ባወጣው ህዝብ ላይ ድራማ እንደመስራት ይቆጠራል፡፡ ይህም ምርጫ ቦርድ በህዝብ ሉአላዊነት እና የስልጣን ባለቤትነት ላይ ከባድ ጫና መፍጠሩ የሚያሳይ ምርጫም በሎተሪና በቅድመ ሳንሱር መኖኑን ያረጋግጣል፡፡
text: #000052
text: ኢህአዴግ እንደለመደው ምርጫውን አፍኖ ሥልጣኑን ለማራዘም የአፈና ስትራቴጅ የቀየሰ ሲሆን አዲስ ራዕይ በተባለው ልሳኑ በሆነው ቅጽ 4 ቁ 7 ከጥር -የካቲት 2007 ዓ.ም እትሙ በገጽ 57 እና ተከታዮቹ እንዳስነበበው ምርጫን በህዝብ ፍላጎት ሳይሆን በአገዛዙ የአፈና ስልት አቀናብሮ ተወዳዳሪ ፓርቲዎችን እና መራጩን ህዝብ ለማፈን የተለየ ስልት ነድፏል፡፡ ይኸውም የስነ-ምግባር ደንቡን ከፈረሙት ታማኝ ተቀዋሚዎች፣ የፍትህ አካላት፣ ምርጫ ቦርድ እና የጸጥታ አካላት ጋር በመተባበር በተዋቀረው የምርጫ ሰራዊቱ ህዝቡን አፍኖ ለመግዛት በምርጫው ተመርጫለሁ ለማለት እና የይስሙላ ምርጫ በማካሄድ የምርጫ አምባገነን ስርአት ለመመስረት ብቃት ባለው ስልት ብሎ ካስቀመጠው የአሸንፊያለሁ ልማዱ ውስጥ አንዱ ምርጫ በሎተሪ የመሆኑ ነገር ነው፡፡ ይኸውም በጥብቅ የአፈና መመሪያ እየተከናወነ ለመሆኑ የዘንድሮውን ምርጫ ለየት የሚያደርገው የተፎካካሪ ፓርቲ እጩዎችን እንዳይመዘገቡ መክልከል፣ ከተመዘገቡ በኋላ መሰረዝ፣ ማዋከብ እና ምርጦችን ያለ እጣ ተፎካካሪዎችን ደግሞ በእጣ ሳንሱር ማድረግ እና አልፎም ፓርቲዎችን በማፍረስ፣ ፕሮፖጋንጋ በማሰራጨት የፓርቲ እጩዎችን አልመዘግብም በማለት እና በመከልከል ከመጠመዱም በላይ በምርጫ ቦርዱ ድህረ ገጽ ላይ ለሰማያዊ ፓርቲ ሊቀመንበር ኢንጅነር ይልቃል ጌትነት ላይ የከፈተው ዘመቻ የስልቱ ፈጻሚ መሆኑን በልሳኑ አረጋግጧል፡፡ ስለሆነም ቦርዱ ገለልተኛ ይሆናል ብሎ መጠበቅ ሞኝነት ከመሆኑም በላይ ድንጋይ ላይ ውሀ እንደማፍሰስ ነው፡፡
text: #000054
text: ህጉ ከህገ መንግስቱ ጋር ተቃራኒ ስለመሆኑ
text: #000055
text: የኢፌድሪ ህገ መንግስት አንቀጽ 9 ስለህገ-መንግስቱ የበላይነት በደነገገበት ክፍል ህገ-መንግስቱ የሁሉም ህጎች የበላይ ስለመሆናቸው ማንኛውም ህግ ልማዳዊ አሰራር... ከዚህ ህገ-መንግስት ጋር ከተቃረነ ተቀባይነት የሌለው መሆኑን እና በአንቀጽ 13 ደግሞ አለም አቀፍ ድንጋጌዎች የህገ መንግስቱ አካል እንደሆኑ ይደነግጋል፡፡ እንግዲህ ኢትዮጵያ ተቀብላ ያጸደቀቻቸውን (UDHR) አለም አቀፍ የሰባዊ መብት ድንጋጌዎችን ጨምሮ በህገ መንግስቱ የተደነገገውን የመምረጥና የመመረጥ መብት፣የመደራጀት መብት፣የህዝብ ሉአላዊነት መብት የጣሰ እና ህገ-መንግስታዊ ስለመሆኑ አንድ ባንድ ማየት እንችላለን ፡፡ይኸውም፡-
text: #000056
text: (1) የኢፌዲሪ ህገ መንግስት አንቀጽ 8 የህዝብ ሉአላዊነት
  8 (1) የኢትዮጵያ ብሔሮች ብሔረሰቦች ህዝቦች የኢትዮጵያ ሉአላዊ ስልጣን ባለቤቶች ናቸው፡፡
  (2) ይህ ህገ መንግስት የሉአላዊነት መገለጫ ነው፡፡
  (3) ሉአላዊነታቸው የሚገለጸው በዚህ ህገ መንግስት መሠረት በሚመርጧቸው ተወካዮቻውና በቀጥታ በሚያደርጉት ዴሞክራሲያዊ ተሳትፎ አማካኝነት ነው ይላል፡፡
text: #000057
text: እንግዲህ እዚህ ላይ በግልጽ የምንረዳው የስልጣን ባለቤት የህዝቡ ሉአላዊ መብት መሆኑን እና ይህም የሚረጋገጠው በቀጥታ በመረጧቸው ተወካዮቻቸው እና በተሳትፎ መሆኑን እንጅ ፓርቲዎች አትወዳሩም ብሎ መገደብም ሆነ በእጣው ምርጫ ይገባል ይወድቃል ማለት ይህን ሕገ-መንግስታዊ ድንጋጌ በጠራራ ፀሀይ የተላለፈ ኢህገ-መንግስታዊ ህግ እና አሰራር ነው፡፡ ውድቅ መደረግ እንዳለበትም የምርጫ ቦርድም ሆኑ የዜጎችና የመንግስት አካት ህገ-መንግስታዊ ግዴታም ነው፡፡ ስለዚህ ምርጫ ቦርድ ህገ መንግስቱን በመጣስ የህዝቡን ስልጣን በኢ-ህገመንግስታዊ ህግ አፍኗል፡፡
text: #000058
text: የኢፌድሪ ህገ መንግስት አንቀጽ 25
  “ሁሉም ሰዎች በህግ ፊት እኩል ናቸው፡፡ በመካከላቸውም ማናኛውም አይነት ልዩነት ቢደረግ በህግ እኩል ጥበቃ ይሰጣቸዋል በዚህ ረገድ በብሔር ብሔረሰብ ፣በቀለም፣ በፆታ፣ በቋንቋ፣ በሀይማት፣ በፖለቲካ፣ በማህበራዊ አመጣጥ በሀብት —-ወይም በሌላ አቋም ምክንያት ልዩነት ሳይደረግ ሰዎች ሁሉ እኩል እና ተጨባጭ የህግ ዋስትና መብት አላቸው፡፡”
text: #000059
text: እንግዲህ እዚህ ላይ ‹‹ሰው›› ማለት በሰዎች ህግ የተፈጥሮ ሰው እና ድርጅቶችን ሲሆን ያለምንም ገደብ በእኩልነት ሊወዳደሩ ሲገባ ከዚህ በፊት ተወዳድሮ ድምጽ ያገኘ፣ ዕጣ የወጣለት፣ ከ6 ያልበለጠ፣ 12፣ምናምን የሚለው የሚገድብ እና እኩል የመወዳደር መብትን የጣሰ ነው፡፡
text: #000060
text: የመደራጀት እና የዜግነት መብት ህገ-መንግስትዊ ሲሆን የተደራሽ ኢትዮጵያዊ ዜጋ ደግሞ በኢፌድሪ ህገ-መንግስት አንቀጽ 38 መሠረት የመምረጥና የመመረጥ መብት አለው፡፡ በግልጽ የህገ መንግስቱን ድንጋጌ ማየት ይቻላል፡፡
text: #000061
text: (1)ማናኛውም ኢትዮጵያ ዜጋ በቀለም፣በዘር፣በብሕር፣በብሔረሰብ በጾታ ፣በቋንቋ ፣በሀይማኖት፣ በፖለቲካ ወይም በሌላ አመለካክት ወይም በሌላ አቋም ላይ የተመሰረተ ልዩነት ሳይደረግበት የሚከለሉት መብቶት አሉት፡፡
text: #000063
text: ሀ. በቀጥታ እና በነጻነት በመረጣቸው ተወካዮች አማካኝነት በህዝብ ጉዳይ አስተዳድር የመሳተፍ፣
  ለ. ዕድሜ 18 አመት ሲሞላ በህግ መሰረት የመምረጠጥ፣
  ሐ. በማናቸውን የመንግስት ደረጃ በየዜው በሚካሂድ ምርጫ የመምረጥና የመመረጥ ምርጫው ሁሉ አቀፍ፣ በሁሉም እኩልነት ላይ የተመሰረተ በሚስጥር ድምጽ አሰጣጥ መራጩ ፈቃዱን በነጻነት የሚገልጽበት ዋስትና የሚሰጥ መሆን አለበት፡፡
text: #000064
text: (2) በፖለቲካ ድርጅቶች፣ በሠራተኞች፣ በንግድ፣ በአሰሪዎችና በሙያ ማህበራ ለተሳትፎ ድርጅቱ የሚጠይቀውን ጠቅላላና ልዩ የአባልነት መስፈርት የሚያሟላማናኛውም ሰው በፍላጎ አባል የመሆን መብቱ የተከበረ መሆን አለበት፡፡
text: #000065
text: (3) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ 2 በተመለከተ ድርጅቶች ውስጥ ለኃላፊነት ቦታዎች የሚካሄዱ ምርጫዎች ነጻና ዴሞክራሲያዊ በሆነ መንገድ ይፈጸማል፡፡
text: #000066
text: (4) የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ 2 እና 3 ድንጋጌዎች የህዝብን ጥቅም ሰፋ ባለሁኔታ የሚለኩ እስከሆነ ድረስ በህዝባዊ ድርጅትቶች ላይ ተፈጻሚ ይሆናሉ፡፡
text: #000067
text: በመሆኑም የሎተሪ ምርጫ ስርዓቱም ሆነ ህጉ ህገ መንግስቱን ያላከበረ የህዝቡን ሉአላዊ የስልጣን ባለቤትነት፣ መብት የመደራጀት፣ የእኩልነት መብት፣ የዜጎች መብት በቀጥታ የደረመሰ ስለሆነ ውሳኔውን የማረም የምርጫ ቦርዱ ህገመንግስታዊ ግዴታ ሲሆን ህጉም ተቀባይነት የሌለው ስለሆነ ሊተገበር የማይገባው ነው፡፡
text: #000068
text: በሳሙኤል አወቀ (የግል አስተያየት) ከነገረ ኢትዮጵያ ፌስቡክ ገጽ የተገኘ
text: #000069
text: TPLF eega aangoo qabatttee kaaftee, ilmaan Oromoo kumaatamatti lakka’aman alduree seeraa tokko malee ajjeesuun, hidhuun, dhabamsiisuun, shororkeessuun amala bulchiisa Wayyaanee dha. Gochaan Fashitummaa Wayyaanee kun gaaffi bilisummaa fi dimokraasii Oromoon falmaafii jiruu fi biyya abbaa isaa keessatti abbaa biyyummaa isaa dhugoomsuuf taasisaa jiru, tarii duubatti deebisuu mala jedhamee, mala Oromoo sodaachisuu fi shorkeessuu ti. Mirgi ...
text: #000070
text: TPLF eega aangoo qabatttee kaaftee, ilmaan Oromoo kumaatamatti lakka’aman alduree seeraa tokko malee ajjeesuun, hidhuun, dhabamsiisuun, shororkeessuun amala bulchiisa Wayyaanee dha. Gochaan Fashitummaa Wayyaanee kun gaaffi bilisummaa fi dimokraasii Oromoon falmaafii jiruu fi biyya abbaa isaa keessatti abbaa biyyummaa isaa dhugoomsuuf taasisaa jiru, tarii duubatti deebisuu mala jedhamee, mala Oromoo sodaachisuu fi shorkeessuu ti. Mirgi dimokraasii fi bilisummaa sadarkaa addunyaati kabajaan kennamuuf maqaafis ta’u seera fakkeessii Wayyaanee keessatti waraqaarra ni jira. Haata’u malee Wayyaaneen guyyaa tokkoof illee sirna dimokraasii tarkaanfachiisuu fi isaan masakamuuf fedha muldhistee hin beektu. Bu’uura mirga dhala namaa fi Wayyaaneen faallaa walii ti. Hojiitti hiikuuf TPLF dandeettis ta’ee amilee itti hin qabu. Huumama TPLF irraa kan madde bara aangoo Wayyaanee ilmaan Oromoo kumaatamaan lakkawaman baruma baraan , dachee isaanii samamuu, mana hidhaatti guuramuu, ajjeefamuu, biyyaa godaansifamuun herbaata qurxummii ta’uu, mana barumsaa keessa ari’amuu fi akka sabaatti tuffatamanii qabeenya isaanii samamuun aadeffatamee jira.
text: #000071
text: Ittuma fufiinsa gochaa suukanneessaa TPLF kan ta’e, baatii kana keessa ilmaan Oromoo gochaa Wayyaanee biyya isaanii keessatti salphatanii jiraachuu mormanii fi mirgaa fi bilisummaa isaaniif falman, dachee Oromiyaa Zoonii Salaalee aanaa Darraa magaalaa Gonda Masqaal keessatti eega ajjeeftee booda bifa suukanneessaan reenfa gootota Oromoo gabaa keessatti fanniftee jirti.
text: #000072
text: Addi Bilisummaa Oromoo gochaa faashistummaa Wayyaanee kana gadi jabeessee kan balaaleffatu duwwaa otoo hin taane, gumaa gootota keenyaa kaffaluuf yeroo kamuu caala kan qabsooti jabaatuu dha.
text: #000073
text: Bara jaarraa 21ffaa kana keessa gochaa sanyii bineessummaa akkanaa arguun mooraa Wayyaanee keessatti aja’iba miti. Huumama ilma namaa keessatti, reenfi ilma namaa kabajaa fi ulfina qaba. Mooraa TPLF keessatti ilmaan Oromoo jiraatti duwwaa otoo hin taane, reenfi ilmaa fi intala Oromoo kabajaa hin qabu. Kun amala gorboonfatootaa ti. Gootota ilmaan Oromoo gootummaan bilisummaa fi mirga isaaniif falmaa otoo jiranii dirree falmiitti wareegaman seenaa keessatti bakka guddaa qabu. Gochaan TPLF ilmaan Oromoo gabaa keessatti reenfa isaanii fannise kun yoo faashistummaa TPLF muldhise malee, akka Wayyaaneen erreegde, kan ilmaan Oromoo honnee falmii bilisummaa qabbaneessu miti. Gochaan Wayyaanee kun dhalootaa dhalootatti kan seenaan darbaa deemuu fi kan yeroo kamuu seenaa Oromoo keessatti hin dagatamnee dha. Seenaa Oromoo keessatti ilmaan Oromoo gabaa fi daandii gubbaatti fannisanii allaatii nyaachisuun kan Wayyaaneen jalqabame otoo hin taane, sirnoota garboonfattuu Wayyaaneen duran turan keessa kan shakalamee dha. Bara Mootummaa Hayila Silaaseen gootota mirgaa fi bilisummaa Oromoof falmatan kan akka Hagarii Tulluu fi Maammoo Mazammiri reenfa isaanii fannisuun Oromoo jiilchuun yaalameera. Faallaa kanaa garuu lafee fi dhiigdi gootota kanaa sirnoota isaan fannise yeroo dhumaaf kan dhabamsiisee fi gootota akka isaanii kumaatamootaan kan lakka’aman Oromiyaan akka goonfatu taasisee jira. Seenaan kana irraa barachuu dhabuun TPLF ammas akkuma abbootii ishee yeroo mayiif kan dachee Oromiyaa keessaa haqaman ta’a.
text: #000074
text: Sirnooti abbaa irree fi qubattuun garboonfataa kamuu gochaa rawatu, sirni bittaa TPLF Oromoo irratti raawwatee jira. Goototi ilmaan Oromoo reenfi isaanii Zoonii Salaalee Aaanaa Darraa Magaalaa Gonda Masqaal keessatti fannifamee Oromoon akka jiiluuf yaadame faallaa isaa gootota kumaatama Salaale keessaa dhalcha. Kan amma argaa jirrus kanuma. Ilmaan Oromoo mirgaa fi bilisummaa isaanii goonfachuuf gochaa fi shorkaan TPLF kamuu kan duubatti isaani hin deebifne ta’uu hubachuu qaban. TPLF seenaa irraa barachuu dadhabuu isaa ta’ee malee, abbootin isaa iyyuu miliyoonaan kan ilmaan Oromoo lafa irraa fixan falmaa bilisummaa irraa Oromoo dhaabuu hin dandeenye. Dhiigdi gooticha ilamaan Oromoo Katamaa Wubatuu gootota falmaa bilisummaaf dhaabbatan kumaatama horata. Seenaan isaanii galmee seenaa Oromoo keessatti yeroo hunda yaadatama.
text: #000075
text: Gochaan TPLF ilmaan Oromoo irratti raawwate kun mirga dhala namaa fi bilisummaatti kan amanu qaama kamiinuu balaaleffatamuu qaba. Balaaleffachuu duwwaa otoo hin taane, tokkummaan sirna dhala namaaf kabajaa fi ulfina hin qabne kana dhabamsiisuu qaba. Sirna bittaa TPLF jalatti sabootii fi sab-lammiin Itiyoophiyaa rakkachaa jiran tokkummaan dhaabbatanii diina dhala namoomaa kan ta’e TPLF dhabamsiisuu qabu.
text: #000076
text: Dhuma irratti gootummaa ilmaan Oromoo Salaalee falmii bilisummaaf jecha raawwatan dinqisiifachaa kaayyoo fi galii isaan wareegamaniif galmaan gahuuf Addi Bilisummaa Oromoo (ABO) yeroo kamuu caala akka duree qabsootti kan ilaalu ta’uu ibsuudhaan ilmaan Oromoo, sirna TPLF keessa jirtan Oromoo ta’uu keenyaan, sirni Wayyaanee kan nujibbu duwwaa otooo hin taane, reenfa keenyaaf illee kabajaa kan hin qabne ta’uu isaa hubachuudhaan diina waloo ofirraa kaasuuf akka falmii bilisummaa Oromiyaatti makamtan waamicha goona. Walumaa galan farra dhala namaa kan ta’e TPLF dhabamsiisuuf sabaa fi sab lammiin garbummaa Wayyaaneen rakkachaa jirtan akka tokkummaan mirgaa fi bilisummaaf falmatan waamicha goona.
text: #000077