text: Ibiddi Qilinxoo, barbadaa of keessatti ukkaamse deebisee natti bobeesse: Dhaamsa kiyya maatii hidhamtootaaf
text: #000001
text: Aanga’oonni biyyattii namni 23 galaafatamuu hogguu karaa dubbi-himaa isaaniin yeroo ibsan maddeen biroo ammoo lakkoofsi kuni 60 akka ga’u gabaasan. Manni hidhaa Qilinxoo hidhamtoota hamma 3,000 ga’an keessummeessa, kan hooggantoonni mormitootaa bebbeekkamoon akka Baqqalaa Garbaa fi jaallan isaa faati keessatti argaman. Lubbuun namaa haala sukanneessaa akkanaatin du’a hin oolle mudachuun qalbii nama cabsa. Akkaataan mootummaan waan mudate kana itti qabaa jiru ammo caalattuu kan aariin nama haqqisiisu. Erga balaan kuni galee torbaan tokkoon booddes, eenyu akka lubbuun ibiddarraa baraaramtee fi kan hin dandamatin haala maaliin akka du’an wanni beekkame gonkuma hin jiru. Haadhotiin hidhamtootaa aantota isaanii barbaacha manneen hidhaa federaalaa tokkorraa kanatti irra erga marmaaranii/cehanii hoonga’aniin booda dadhabnaan, Roobii kan battalumatti, akka malee dhiphachuu irraa, gadda isaanii hiriiratti jijjiiruun: Reeffa firoota keenna kan du’anii nuuf laadhaa, ykn ammoo akka qunnamnee ijaan isaan agarru nu hayyamaa jechuun gaafatan. Qonyayyaa madaa irratti akka sooqidda dibuutti, deebiin isaan argatan isaanima keessaayyuu gariin hidhatti darbamuudha.
text: #000003
text: Hidhamtoonni Qilinxotti karri itti cufame hedduun sababa diddaa ummata Oromoo kan ji’oota kurnan lakkoofsiseen walqabate. Shakkii hin qabu, akka hidhamtoonni kunniin yeroo hedduu hidhaa kanarraa bilisa ba’uu fi maatii isaanitti deebi’anii makamuu dheebochaa turan. Shakkii hin qabu, akka roorroon gateettii ummata isaanii irratti fe’ame irraa hiikkamu abjoochaa turan. Garuu, hidhamtoota garii isaaniif, abdii fi abjuun isaanii sun ibidda haala shakkisiisaa ta’een qabate kanaan mana hidhaa dukkanaa, bakka isaan humna isaaniitiin humaa ofiif ta’uu hin dandeenyee fi ofis dandamuu hin dandeenyetti daaraa fi cilee ta’ee hafe.
text: #000004
text: Anis akkuma Boontuu fi maatiilee hidhamtoota hafanii naasuu dhaga’uu oduu gaddaa (mardoo) eeggachuu kan isaan keessa lufaa jiran san qoodadha. Hiree fi nagummaa nama heddu jaalatanii tokkoo beekuu dhabuun nama ajjeessa—kutaa fi kukkutaan. Baroota hedduuf, hubama qalbii kan waan biraa kamuu kan jireenya keessatti nama mudatu, heddutu anas mudate, irraayyuu ulfaataa ta’uu jaboo arge. Fageenni lafaa, miidhamni sun natti dhaga’amuu irraa na hin ittisu—abbaan kiyya yeroo ani hedduu isa barbaadutti narraa hatamuu isaa of keessatti dhukkubsisaa waan guddadheef.
text: #000008
text: Dukkanaa fi barbaacha waggaa 25 kanaan boodas, abdii qal’oo tan abbaan kiyya manoota hidhaa Itoophiyaa heddu kan lakkaa’amanii hin dhumne tokko keessatti argaminnaa laata jettu ammallee of keessatti kunuunsa. Kanaaf yeroo manni hidhaa gubatu, gidduu kana heddutu gubachaa jira, abdiin kiyyas waliin xooliga (kunturraawa). Akka waan abbaan kiyyaa fi hidhamtoonni isa wajjiin jiran bakka namni isaan quba hin qabnetti ibiddaan waddamaa jirantti natti dhagayama. Aara ibiddaa kan mana hidhaa gubatee, gara samitti ol kaatu yoon argu anis akka waan aaraan ukkaamfamee natti dhagayamee hargana. Mootummaan Itoophiyaa akkuma abbaa kiyya najalaa butee dhabamsiise fi ijoollummaa kiyya narraa dukkaneessee/balleesse, lubbuu isas dhaabataan ibiddaan waxalee ajjeessinnaa jechaa sodaadha; yaadda’as. Kanuma wajjiinis, gaafatamummaa safuu kan aanga’oota mootummaa madaala akkasumas gara-jabina wardiyoota mana hidhaa kan hidhamtoota ibidda qabate dhaamsuuf carraaqan rasaasaan akaa’an herrega sammuu keessa naannessuun ajaa’ibfadha. Kanas godhee, galaana yaadaa ka keessaa-baha hin qabne keessatti of-arga; humna kana oolchu dhabuun natti dhagayamee, yaaddoon na injifata.
text: #000009
text: Halkan waari’ee jira, kophaa kiyya siree keessa gangaladha, gaggalgala, garas dabaa garana deebi’a. Imimmaan narraa roobu goggoysuuf waldhaansoo wajjiin qabaa, abbaan kiyya yoo Qilinxoo jiraate hoo jedhee yaadaan of gaafadha. Jiraatus dhabus beekuu hin danda’u. Kanneen rasaasaan ajjeefaman ykn dhaabatatti osoo harka duwwaa ibidda itti qabate dhaamsuuf wixxifatanii isaan waxalamanii du’an keessaa innis tokko ta’uu dandaya. Nan yaada, erga dhabamee waggaan 25 waan dabreef, osoo Qilinxotti ibiddaan gubatee ykn akka dhawwaataan du’a isaatiin walitti dhufuuf achitti gatameeyyuu, akkamitti eennummaa isaa beekuun danda’ama jechuun of gaaf’a. Yaada kana hunda sammuu keessa tamsaasee, akka nama hirribaa ka’uu ta’a—akka nama musuussuu wayii keesaa baaragee akka bayyanatuu ta’ee anis maalif nama carraa gaarii qabu ta’ee reeffa isaa argadhee gaddaa fi miidhama waggaa 25 waliin awaaluu akka ta’u hawwa. Abdii faallaa abdii ta’e kana hiccittiin jireennaa kan ba’aa gadadoo fi yaaddoo kana narraa salphisee akka baadhadhee waliin jiraadhu na dandeessise.
text: #000010
text: Kana, gorsi ani Boontuu fi maatiilee hidhamootnni Qilinxoo fi saniin alattis jalaa du’anii fi achi-buuteen isaanii dhabamee maraan ga’uu barbaadu. Gadadoo fi gadda sammuu nama naannessu kana keessatti, kan yoomillee ija keenya duraa nu baduu hin qabne wareegama keenyaan—kan maatiilee balaan hacuucaa fi dhiitama mirga namoomaa isaan mudatee maraan—qabsoon bilisummaa akka injifannoo gonfatuu fi waanjoon gabrummaa gateettii ummata keenyarraa bu’ee akka unkutaa’u sirritti hubachuudha.. Wareegamni hidhamtoota siyaasaa kuni gucaa fi hamilee dhaloota har’aa fi borullee ta’uun cunqursaa fi roorroo bifa hundaa akka hiddaan buqqisu dagachuu hin qabnu.
text: #000016
text: Guyya yeroon isaa ga’e, ekeraan namoota mirga Oromootif jecha lubbuu isaanii aarsaa taasisanii deebi’ee lubbuu horata—xiqqaatee xiqqaatee qalbii keenya kan gamtaa keessattis bara-baraan jiraatu. Ni deebi’u ilmaan tiyaaf, kan ar’a hin dhalfatin, fi ilmaan ilmaan isaaniif akka jagnoota akka fakeenyatti isaan faanaa hordoffiin isaanin maletti. Kanaafi kan qabsoo saba keenyatti daran cichuu fi xumura itti gochuu qabnuuf: micireen abbaa-irrummaa fi roorroon bifa kamuu qabnuu deebitee nu keessatti akka hin biqille hiddaan gogsuuf. Kana qofa gochuuni kan yaadannoo jagnoota keenyaa kabajinuu fi wareegama isaanii faaruun faaynuuf.
text: #000017
text: This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.
text: #000024