text: Dhalli namaa jireenya keessatti gammachuu guutuu argachuuf halkanii guyyaa battisa. Namni gammachuu barbaadu kana argachuuf gaafilee sadii of gaafachuun deebii argachuuf ni carraaqa. Takkaa gaafiwwan kanniin deebii gahaa argachuun gammachuu fi tasgabbiin jiraata, takkaa gaafiwwan kanniin guutumaan guututti sammuu keessaa darbuun haaluma jireenyi isaaf taatetti jiraata. Takkaa immoo gaafilee kanniin deddeebise of gaafachun dhiphinnaa fi dhama’iinsaan jiraata. Gaafileen kunniin:
text: #000002
text: 1ffaa-Ani duraan dachii tanarra hin turre. Kanaafu, eenyutu dhabamarraa na argamsiisee ykn na uumee? 2ffaa- Kaayyoon itti uumameef maalii? (Maaliif uumamee?) 3ffaa- Erga du’ee gahuumsi kiyya eessaa?
text: #000003
text: Gaafi kana deebisuuf wanta irraa uumamne tokkoon tokkoo fi tarkaanfi tarkaanfin ilaalu qabna. Qur’aanni eenyu akka nu uumee jechoota muraasan akkana jechuun deebii nuuf deebisa. Ergasii wantoota irraa uumamne tokko tokkoon nuuf ibsa.
text: #000006
text: “Dhugumatti, Nuti nama cuunfaa dhoqqee irraa ta’e irraa uumne. Sana booda iddoo tasgabbaa’aa fi eeggamaa (gadaamessa) keessatti copha bishaan saalaa isa taasifne. Sana booda bishaan saalaa alaqah (dhiiga ititaa) taasifne; ergasii dhiiga ititaa mudghah (wanta alanfame yookiin muraa foonii) taasifne; ergasii mudghah lafee taasifne; ergasii lafees foon itti uwwisne. Sana booda uumama biraa [daa’ima] isa goone. Rabbii uumtota hunda caale tolti Isaa baay’atte.” Suuratu Al-Mu’iminuun 23:12-14
text: #000009
text: Kanaafu, marsaa uumama namaa bakka jahatti qoodun ni danda’ama: makaa biyyaa fi bishaanii (dhoqqee) irraa nama jalqabaa uumu, ergasii sanyii isaa copha bishaan saalaa irraa uumuu. Ergasii copha kana irraa alaqah (dhiiga ititaa) uumuu, ergasii mudghaa (wanta alanfame) uumuu, ergasii lafee uumuu fi foon uwwisuu. Dhumarratti uumama biraa haarawa taasisu.
text: #000010
text: Makaa biyyee fi bishaanii irraa
  nama jalqabaa Aadamiin (aleeyh salaam) uumuu yeroo darbee ilaalle turre.
  Kanaafu, beekkamaa waan ta’eef lamuu irra hin deebinu. Amma qorannoo fi
  qo’annoon keenya marsaalee namni haadhaa fi abbaa irraa itti uumamu ilaalla.
text: #000011
text: Mata duree kanatti seenun dura, seeli, Kiroomozomi, DNA, Ispermatozowwaa, ovam (ovum), zaygooti fi kkf maal akka ta’an haa ilaallu.
text: #000012
text: Seeli jechuun wanta garmalee xiqqaa qaamni lubbu-qabeenyi irraa ijaarramuudha. Kana hubachuuf mana bolookettin ijaarrame haa fudhannu. Manni tokko bolooketti baay’ee irraa ijaarrama. Qaama namaa akka manaatti ilaalu dandeenya. Seeli immoo akka bolooketitti ilaalu dandeenya. Akkuma bolookettin bishaanii fi wantoota adda addaa irraa hojjatamu, seelinis bishaanii fi wantoota adda addaa of keessaa qaba. Seelonni nama keessatti argaman lakkoofsi isaanii biliyoonitti lakkaawama. Seelonni garmalee xixiqoo waan ta’aniif maaykiroskooppiin malee ija qullaan arguun hin danda’amu. Seelonni hunduu hojii mataa isaanii danda’e fi hamma (size) gargaraa qabu. Seelonni of keessa kutaalee adda addaa qabu.
text: #000013
text: Kiroomozom (Chromosome)– jechuun wanta akka jirbii fakkaatu seeli keessatti argamuu fi odeefannoo dhaalaa (genetic information) haala DNA tin kan of keessatti qabateedha.
text: #000014
text: DNA (Deoxyribonucleic Acid) jechuun- meeshaa dhaalaa (Genetic Material) kan odeefannoo of keessaa qabuu fi kiroomozomi keessatti akka masalaalitti kan wal qabateedha. Fakkii armaan gadi irraa ilaalun ni danda’ama.
text: #000015
text: Kiroomozomi fi DNA hubachuuf sansalata ujumoo pilaastiki keessa kaa’ame fudhachuun ni danda’ama. Sansalata yommuu ujumoo keessa keennu akka meeshaa tokkotti ilaalla. Kanaafu, ujumoo fi sansalata wal keessa seenu akka Kiroomozomitti ilaalun ni danda’ama. Sansalata ujumoo keessa jiru immoo akka DNA tti ilaalun ni danda’ama.
text: #000016
text: Ilmi namaa kiroomozomi 46 qaba. 23 abbaa irraa yommuu dhufan, 23 immoo haadha irraa dhufu. Kiroomozomonni 44 amala fi boca qaamaa murteessuf gahee ol’aanaa taphatu. Sababa kanarraa kan ka’e, ilmi abbaa ykn haadha fakkaata. Kiromoozomonni kunniin odeefannoo dhaalaa (genetic information) abbaa fi haadha waan qabaniif. Kiroomozomonni lamaan hafan saala namaa murteessuf gahee taphatu.
text: #000017
text: Ispermatozowaa (Spermatozoa)– jechuun seeli wal-hormaataa dhiiraati. Dhiirri umrii saalfannaa yommuu gahuu maniyyii (dhangala’oo saalaa) ni dhangalaasa. Dhangala’oo adii san keessa seeliwwan Ispermatozowaa jedhamantu jiru. Seeliiwwan kunniin maaykiroskooppin malee ija qullaan hin mul’atan. Mataan ispermaatozowaa kiroomozomii of keessaa qaba. Dhangala’oo saalaa dhiirri dhangalaasu keessa ispermatozowaa miliyoonatti lakkaawamtu jiru. Garuu kanniin keessaa tokkicha qofatu killee dubartii bilcheessu (fartilaayzeshinii raawwachuu) danda’a. Fakkii armaan gadii ilaalun ni danda’ama.
text: #000018
text: Seeli hormaata dhiiraa (Ispermaatozowaa). Seelin kuni hanga kana guddata jechuu osoo hin ta’in akka namni hubatuuf maaykiroskoppiin kan guddifameedha. Fakkiin gara mirgaatti argamu ispermaatozowaa baay’ee agarsiisa.
text: #000019
text: Ovam (Ovum)- seeli wal hormaata dubartiiti. Afaan keenyaan puppaa (killee) jechuuni dandeenya. Dubartoonni yommuu umrii saalfannaa gahan seelii hormaataa bilchaate (ovam) lakkoofsan muraasa ta’an ni dhangalaasu.
text: #000020
text: waa’ee seeli erga hubanne amma gara mata duree keenyaa haa deebinu.
text: #000021
text: Arabiffaatti nuxfaa jechuun bishaan baay’ee xiqqaa ta’e cophaan wal qixa
  ta’eedha. Bishaan yommuu birillee (birciqqoo) keessaa dhangala’u, cophni
  xixiqaan birciqqoo irratti ni hafa. Copha saniin nuxfaa jennaan[1].
text: #000022
text: Qur’aanni seelota wal hormaataa dhiiraa fi dubartiif nuxfaa jedhee fayyadamuun wanta nama ajaa’ibuudha. Dhangala’oon saalaa dhangala’uu hundi wal hormaataaf hin ta’u. Kana keessaa wal hormaataaf muraasatu ta’a. Fakkeenyaf, dhiirri yommuu umrii saalfannaa gahuu dhangala’oo adii fi furdaa ta’e ni dhangalaasa. Dhangala’oo kanaan maniyyii (semen) jennaan. Maniyyii kana irraa filatamuun dhangala’oon baay’ee xiqqaan (cophni) hormaataaf ta’uu nuxfaa jennaan. Qur’aanni dhugaa kana haala kanaan ifa godha.
text: #000023
text: Saayinsiin yeroo ammaa nuxfaa kanaan “gamete” jedhaan.[2] Gamete jechuun seeli wal hormaataa dhiiraa fi dubartiiti. Dhiira keessatti “sperm” yommuu jedhamu dubartii keessatti immoo “egg cell” jedhama. Kanaafu, nuxfaa “copha bishaan saalaa seelota wal hormaata of keessaa qabu” jechuuni dandeenya.
text: #000025
text: Dhangala’oo saalaa kana keessa seeliwwan ijaan hin mul’anne ni jiru. Dhiira keessatti isparmatozowaa, dubartii keessatti immoo ovum ykn oocyte jedhamu. Qur’aana keessatti:
text: #000026
text: Guduunfaa ☛Gaafiwwan ilmi namaa deebii gahaa barbaadu keessaa tokko “Eenyutu na argamsiisedha.” ☛Namni gaafi kana deebisuuf nama jalqaba uumamee fi wanta irraa uumame ilaalu qaba.☛Namni dachii tana keessatti mataa ofiitiin argamuu hin danda’u. Kanaafu, Kan isa argamsiise jiraachu qaba. ☛Ammas, adeemsa wal hormaataa yommuu adeemsiisu, daa’imni dhalatu gonkumaa ofiin of uumu hin danda’u. Sababni isaas, dhangala’oon saalaa mataa ofiitiin qajeelun nama ta’uu hin danda’u. Kan dhangala’oo kana qajeelchu fi bakka isaaf maluu kan qubsiisu jiraachu qaba.☛Kanaafu, Khaaliqni (Uumaan) kana hunda hojjatu jiraachu qaba.☛Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ilma namaa haala nama ajaa’ibsisuun copha irraa isaan uuma. ☛Dhangala’oon dhiira keessaa bahuu fi dubartii keessaa burqu hundii walitti makamuun nama hin ta’an. Kana irra, dhangala’oo muraasatu wal qunnama. Kanaafu, dhangala’oo kanaan copha jechuuni dandeenya ☛Copha saalaa kanaan nuxfaa jennaan. ☛Nuxfaan dhiiraa fi dubartii yommuu walitti makaman zaygooti jedhamu. Kutaa itti aanutti ni ilaalla.
text: #000028