text: Mudde 2019 ALA qofa keessa liqiin Itoophiyaa hanga doolara Ameerikaa Biliyoona 9 tiin dabalee jira. Dhaabbileen liqii garagaraa, dhaabbanii maallaqa Addunyaa (International Monetary Fund, IMF) fi Baankiin Addunyaa (World Bank) tokkoon tokkoon isaanii hanga doolaara biliyoona sadii akka liqeessan mirkaneessanii jiru. Abba liqaasuuf waada galee maqaa otto hin dhayiin MM Abiyyi Ahmad tiwitariin kan hibssaan wabeefachuun, VOAn liqiin biroo kan doolaara biliyoona sadii ta`u biraa jiraachuu ibseera. Keesuma liqiin karaa Dhaabbata Maallaqa Addunyaatiin kuni, nama bay’ee rifachiiseera; waan aja’ibaa tawu isatuu dubbatama, kara kamiinuu yoo ilaalamee kun tasuma tawu waan danda’uu hin turee jedhama jira.
text: #000003
text: Dhaabbanni Maallaqa Addunyaa hanga liqii biyyoota miseensa ta`aniif kennamu kan
  ittiin murteessuu seera beekama qaba. Kuni Kootaa Sistam (Qota System) jedhamee
  bekkama. Akkaataa kootaa kanaan yoo
  ilaallamu, liqaan doolara biliyoona sadii Itoophiyaaf keenamee kuni, kootaa
  isiif haayyamame arka torba caala (700%).
text: #000005
text: liqii adda addaa Itoophiyaa hiyyeettii idaa alaatiin rakkoo keessa jirtu tanaaf
  akka liqii kennaniif maaltu kakaase? Hundaa olitti, mootummaan Itoophiyaa onnee
  guutuudhaan liqii biyya alaa fudhachuu maaliif itti cichee?
text: #000006
text: koo kana keessatti gaaffileewwan yaadeesoota kanaaf deebii kennuun yaala. Bareeffama kana bakka lamattan hira. Kutaa tokkofaa keessati, ragaalee adda
  addaa qindeesseen dhiyeesa. Kan gochuudhaan dugaa jiruu hibseen achumaan
  kuta itti haanuuf ammo kara mijeesa. Kuta
  lammataa keesatii xiyeeffanna kan ta’uu, ilaalcha mootummaan Itoophiyaa idaa
  alaatiif qabuu fi maaliif rakkoo liqiin fidu osoo gadi fageenyaan otto hin xinxaliin
  liqitti akka galu hibsuun yaala.
text: #000007
text: Akka ragaan Baankii Addunyaa irraa argame ibsutti, Itoophiyaan dhuma bara 2018 ALA liqaa biyyoota garagaraa walumaagalatti doolara biiliyoona 28 ofirraa qabdi. Liqii kana keessaa 97% kan waggaa dheeraa turuu fi Mootummaan Wabiin Qabeegnya Sabaattiin (MWQS) kan liqenfatedha.
text: #000008
text: liqii kennan karaa baankii addunyaatiin qabeenya isaanii kan galmeessisan yommuu
  ta`u, biyyoota galii olaanaa fi giddu-galeessa qabaniif karaa Baankii Ijaarsaa
  fi Misooma Addunyaa (International Bank for Reconstruction and Development, IBRD);
  biyyoota galii gadi aanaa qabaniif immoo karaa Waldaa Misooma Addunyaa
  (International Development Association (IDA) Liqiin 40% wabummaa qabeenya
  ummataatiin Itoophiyaadhaaf kennamu karaa Waldaa Misooma Addunyaa (IDA)
text: #000010
text: Baankiin Addunyaa jedhutti biyyoota hiyyeeyyii ta`aniif liqii karaa Waldaa
  Misooma Addunyaa (IDA) kanaan kennuun faaydaalee akka dhala gadi aanaan kennuu;
  kafaltii irratti haala yeroo mijeessuu fi turtii liqiin itti dhumatu dheeraa
  ta`uu fa`a ni kaa`a. Haalli kun qaamolee imaammata bocanii fi aanga`oota biyyoota
  guddataa jiranii dogongorsuudhaan, Waldaan Misooma Addunyaa kun akka waan
  biyyoota hiyyeeyyii deeggaruudhaaf dhaabbatetti yommuu amanamu ni mul`ata.
text: #000011
text: Ministeerri Muummeen Abiyyi dhiyeenya kana taasisan irratti “Dhaabbata Maallaqa
  Addunyaa irraa liqeeffachuu jechuun, akka waan haadha ofii irrraa
  liqeeffachuuti” jedhanii dubbatan yoon dhagahu baayyee gaddee. Liqiin karaa
  lallaafaa ykn karaa salphaa “soft loans” ta`een biyyoota adda addaa iraa kennamu
  kun dhugumatti liqii salphaa osoo hin taane, hoogantoota siyaasaa kanneen
  biyyoota hiyyeeyyii akka deeggarsaatti ilaalan kan dogongorseedha.
text: #000012
text: akkanaa kun maqaa deeggarsaatiin kan kennamuudha. Kanaafuu qaamni imaammata
  baasuu fi hawaasni bal`aanis deeggarsa tolaan kennamee fi liqii qaama adda
  addaa irraa liqeeffatamu adda baasanii beekuu hin dandeenye. Yommuu liqii doolaara
  biiliyoonotaan laakka`amu Dhaabbata Maallaqa Addunyaa fi Baankii Addunyaatiin
  kennamu, ummatni deeggarsa see`ee ergaa baga gammaddanii fi miira addaatiin
  simatee gammadu dhagayu baayyeen rifadha.
text: #000013
text: lama hubachuun barbaachisaadha. Tokkoffaa, irratti kaayyoon guddaan
  dhaabbilee liqii kanniinii akkuma Baankiiwwan kanneen biroo bu`aa abbootii
  Aksiyoonaa isaaniitiif kan hojjetu ta`uu isaa beekkamuu qaba. Namoonni baayyeen
  dhaabbileen liqii kunniin dureeyyota biyyoota guddataniitiin hundeeffamanii
  karaa Baankii Addunyaa fi kanneen biroo waliin Aksiyoona bitachuun liqii kennaa
  akka jiran amanuu hin dandeenye. Liqiin haala kanaan kennamu mijataa fi bu`a-qabeessa
  yommuu ta`u, liqiin biyyoota lama giddutti gaggeeffamu immoo bulchuuf baayyee
text: #000014
text: liqiin bifa salphaa ta`een kennamuun kun akka liqeeffattoonni idaa liqaaf fi dhalasaa
  waliin kafalamu ta`uun isaa dagatanii haala mijataa, turtii yeroo liqii fi
  kanneen biroo qofa ilaalanii baayyinnaan liqeeffatan kan hawwate ta`uu isaa
  hubatamuu qaba. Fakeenyaaf, liqiin doolara biiliyoona tokko dhala 4% waggaa 30’maaf
  kenname, hamma maallaqaa wal-fakkaataa dhala 6% waggaa 15`niin kennamee caalaa
text: #000015
text: turtii waggaa dheeraa kun liqeeffattoota caalaa liqeessitoota kan fayyaduudha.
  Sababni isaatis liqeessitootni dhalaa fi haadhoos argachuuf wabii qabu. Maallaqni
  bu`aa malee tuulamee akka baankii hin teenne; haammi bittaa maallaqaa
  jijjiiramee rakkoof akka isaan hin saaxillee fi bu`aa caalu argachuudhaaf qaamoleen
  liqeessan kunniin tooftaa liqii kanatti fayyadamu.
text: #000016
text: wabummaa qabeenya ummataatiin biyyootaa fi dhaabbilee liqii dhuunfaa irraa
  liqeeffataman doolara biiliyoona 16 ta`u Chaaynaa irraa akka ta`e ni himama.
  Akka dhaabbanni China Africa Research
  Initiative kan Yuunivarsiitii Ameerikaa Joohns Hopkins
  jedhamu keessatti argamu gabaasetti, Itoophiyaan Chaaynaa irraa bara 2000 hanga
  Bitoteessa 2019 ALA giddutti liqii doolaara
text: #000017
text: Rakkoon liqaa kunii, yero yeroon ammam badaa jira?
text: #000018
text: Itoophiyaa kan bara 2018 maal akka fakkaatu gabatee armaan olii irratti
  ilaallee jirra. Amma immoo haala jijjiirama liqii biyyattii kana bara 2010
  hanga 2018 irratti xiyyeeffannee ilaalla. Bara 2010 ttii idaan Itoophiyaa irra
  jiru doolaara biiliyoona sadii ture. Bara 2018 tti doolaara biiliyoona 28 irra
  gahe. Waggaa saddeet keessatti dacha afuriin dabale jechuudha.
text: #000019
text: immoo idaan biyyattii bara 2010 hanga 2018 giddutti waggaatti 20% dabalaa
  jiraachuu isaa argisiisa. Liqiin Itoophiyaan bara 2018 fi 2019 giddutti maddeen
  garagaraa irraa biiliyoonotaan guuraa turte yommuu timaamamu, idaan biyyattii
  gara doolaara biiliyoona 37 tti akka olka`u gochuun waggaatti 32% dabalaa kan
text: #000020
text: dhiyeenya kana itti dabalaa dhufeen durattiyyuu Itoophiyaan idaa guddaa waliin
  rakkataa turtee jirti. Bara 2010 fi 2018 gidduutti idaan dhalarraa kanfalamu
  qofti harka sagal, kan haadhoo irraa kanfalamu immoo harka kudha lama yommuu
  ta`u, idaan waliigala haadhoo fi dhalarraa kanfalamu harka 11 oliin dabalee
text: #000021
text: alaa kan ittiin sirraa`uu danda`u hamma liqeeffatamuu fi dandeettii al-ergii
  biyyattiin qabdurratti hundaa`uudhaan. Haalli liqii fi al-ergii Itoophiyaa
  wal-simuu hin dandeenye. Liqiin alarraa argamu Investmentiiwwan baasii malee
  bu`aa hin qabne; pirojektiiwwan gurguddoo maallaqni guddaan itti bahuudhaan
  faaydaa malee qisaasa`u kanneen akka Paarkiiwwan Induustirii fi kan biroo
  irratti kan dhumataniidha. Walumaa galatti bara 2010 fi 2018 giddutti al-ergii
  fi alaa-galchiin Itoophiyaa walsimuu dhabuudhaan kufaatiin daldalaa harka lamaa
text: #000022
text: biyyoota Afrikaa biroo waliin yoo madaalamtu
text: #000023
text: Yeroo baayyee rakkoo Itoophiyaan liqaa alaatiin qabdu
  irratii yoon namoota faana hasa’u, deebiin ani argachaa ture “rakkoon
  Itoophiyaa kan biyyoota Afrikaa biroo iraa hagas mara addaa miti” kan
  jedhuudha. Nama akkanatti rakkoo guddaa isa muudataa jiru osoo arguu onneedhaan
  falmu yoon argu nan hinaafa. Dhugaa jiru yommuu ilaallu garuu Itoophiyaan
  biyyoota Afrikaa kanneen biroo caalaa miidhaa keessa kan jirtu ta`uudha.
text: #000024
text: irraa bara 2010tti galii 75% kan argatan yommuu ta`u, turtii waggaa tokkoo fi
  walakkaa irratti immoo 144% argachuu danda`anii jiru. Kan Itoophiyaa yommuu
  ilaallu kanaan addaadha. Bara 2010 tti Itoophiyaan galii Al-ergii irraa argattu
  guutumatti liqii alaa kafaluuf kan oolchiteedha. Liqii ofirraa fixuudhaaf
  Al-ergii waggaa tokkoo fi walakkaa itti fudhata. Galiin Itoophiyaan al-ergii
  irraa argattu, liqii biroo kanfaluun hafee, baasii meeshaalee alaa galchuuf
  bahan kafaluu hin dandeenye (gabatee 2).
text: #000026
text: liqiin deddeebi`ee fudhatamaa jiru garaagarummaa galii al-ergii irraa argamuu
  fi baasii alaa-gachiif bahu hir`isuu qofaaf kan oolaa jiru ta`uu isaati. Kana
  jechuun Itoophiyaan liqii waggoota hedduuf fudhataa kan jirtu yommuu ta`u, yoo
  tarkaanfiin addaa taasifameen alatti biyyattiin idaa hamaa keessa kan galtu
text: #000027
text: giraafii kanarraa ilaaluun danda`amu reeshoo baasii liqiif ooluu fi hamma al-ergii
  kan Itoophiyaa fi Sahaaraa gara gadii yoo wal-madaalchifnu, bara 2010tti
  reeshoon kafaltii liqii fi hammi al-ergii kan Itoophiyaa 4% ta`uun fooyyee kan
  argisiise yommuu ta`u, kan Sahaaraa gadii immoo 5% ture. Sanaan booda garuu kan
  Itoophiyaa gara 6% tii yoodabaluu, kan Sahaaraa gadii immoo gara 4% tti hir`ate.
text: #000028
text: muraasa gidduutti garaagarummaan biyyoota kanneenii bal`achuun bara 2017tti
  reeshoon tajaajila liqii fi galii al-ergii Itoophiyaa 21% tti guddatee , kan
  Sahaaraa gadii immoo 12% qofarra gahee.
text: #000029
text: koo liqii alaa irratti fuulleffate. Kuni ammo rakkina liqii harka walakkaa dhuwwa
  hibsa; mootummaan Itoophiyaa Baankii biyya keessaa irraayis baayyinaan
  liqeeffataa jira waan ta’eef! Akka Dhaabbanni Maallaqa Addunyaa
  gabaasetti, liqaan, kan biyyaa fi kan alaa yoo walitii ida’aamee, gallii diinagdee
  Itoophiyaa (GDP) bara 2018 keessaa 61% ta’aa.
  Kana keessa liqiin biyya alaa 54%, kan hafe immoo baankiiwwan biyya keessaa
  irraa kan liqeeffatameedha. Balaa liqiin alaa qabu ibsinee turre. Liqiin biyya
text: #000030
text: Investimentii irraa yommuu kaanu, Investimentiin qabeenya muraasa qabnu irratti
  kan gaggeeffamuu fi carraa baasii dabaluus ta`ee bu`aa buusuu kan qabuudha. Mootummaan
  Itoophiyaa yommu bay’inaan baankota jiran irra liqeenfatuu, dhaabbilee dhuunfaa
  achii dhidhiibee ykn cara dhorkee saama akka jiruu beekamuu qabaa. Dhaabbileen
  dhuunfaa Itoophiyaa waggoota keessatti miidhamaa deemuudhaan humnaa dhabaa kan
text: #000031
text: dhuunfaa hoja alaa taasifamuun isaanii kunii, dinagdee biyyaa irratti dhiibbaa
  mataa isaa qaba. Rakkinii isa tasumayuu kan manca’ee ammoo, mootuumaan waara dhaabilee
  dhuunfa qoqobuu isa duwa otto hin taanee, isa ofii liqeenfatee sana amoo hoja irra
  oolchee, homisha gabaatii dhiyeesuu dadhabuu saatii. Kanaafuu, investimentiin
  biyyattii bu`aa kan hin buufne ta`uu isaatiin gumaachi inni oomisha al-ergiifis
  ta`ee faaydaa biyya keessaatiif taasise hin dandeenyee.
text: #000032
text: Osoo liqiin kun dhaabbilee dhuunfaatiif kennama ta`ee,
  dhumarratti baankiif deebi`ee abbootiin qabeenyaa biroo liqeeffachuun akka itti
  fayyadaman ta`a tureeyyu. Dhaabbileen dhuunfaa kunniin immoo pirojektoota
  baayyee barbaachisoo ta`an irratti xiyyeeffachuun hojidhabdoota miiliyoonotaan
  laakka`amniif carraa hojii ummuun akkasumas oomisha dabaluudhaan gabaaf
  oolchanii qaala`iinsa hir`isanii humna al-ergii dabaluu danda`u.
text: #000033
text: Itoophiyaa irra jirtu akka gaara Volkaanoo dhooyuuf kan qophaa`eedha. Biyyoonni
  baayyeen kan reeshoon guddina diinagdee (GDP) isaanii fi liqiin qaban kan
  Itoophiyaatii ol ta`an ni jiru. Kan Itoophiyaa kan adda taasisu fi sodaachiisu garuu,
  ammuma liqaa biyaa alaa bara baraan dabalaa deemuu, humni hoomiishaa fi al-ergii
  sanan madaalee guudhachaa deemuun hafee, tasumayyuu xiqaachaa deemuu saatii.
text: #000034
text: kuni as gawutii (kuta tokkofaa), rakkina liqaa Itoophiya ammam akka gawuu gadi
  fageenyaan ilaaleera. Kutaa itti aanuu (kuta
  lammafaa) keesaatii ammo kan irratti xiyeefannu, yaada hidhama fi xaxama,
  motumaan Itoophiya itti rakkatee, dirqamaan fi itti fufiinsaan liqeefata jiruu
text: #000035
text: Leave a comment: Cancel reply
text: #000036
text: Your email address will not be published. Required fields are marked *
text: #000037
text: የኢዜማ የመሬት ወረራ ጥናት ተዓማኒነት
text: #000043
text: ቢያንስ የማርች 8 እለት ወጣት ሴት ድምጿን የማሳማት መብት ሊኖራት ይገባል!
text: #000046
text: Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
text: #000048