Aŭ ensaluti per ekstera retejo
#000003
Tiujare la Universala Kongreso de Esperanto okazis en Berno, Svislando. La naŭjara Lidja volis kune kun la gepatroj vojaĝi tien kaj renkonti siajn gefratojn, Adam kaj Zofia, kiuj studis medicinon en Svislando. La patrino klarigis al Lidja, ke se ŝi ne lernos la lingvon, ŝi devos resti hejme. Kaj ene de ses semajnoj Lidja lernis sufiĉe por povi interkomunikiĝi en Esperanto.
#000007
Kiam Ludoviko Zamenhof mortis en 1917 Lidja estis nur 13-jara. Tiutempe jam ŝi plene regis Esperanton kaj faris unuajn provojn traduki el la pola. Ŝi estis konvinkita, ke ŝi devos daŭrigi la laboron de sia patro.
#000008
Lidja decidis lerni kiel instrui Esperanton per la Cseh-metodo. En 1932 ŝi unue en Svedio faris plurajn prelegojn kaj lecionojn pri Esperanto, foje antaŭ 250 homoj. Post tio ŝi ricevis inviton el Francio por tie gvidi Cseh-metodajn kursojn. Per tio komenciĝis la kariero de Lidja kiel Cseh-instruistino. Ŝi instruis al klasoj kun centoj da personoj kun tiel granda sukceso, ke ŝi eĉ povis vivteni sin per sia laboro por la disvastigo de Esperanto.
#000010
Usonaj esperantistoj kune kun la bahaanoj invitis ŝin instrui ankaŭ en ilia lando. Lidja fine de septembro 1937 alvenis en Usono. En 1938 tamen la politika situacio fariĝis pli kaj pli kriza. La pola registaro anoncis, ke polaj ŝtatanoj, kiuj ne revenos hejmen, perdos sian ŝtatanecon, kaj samtempe la restadpermeso de Lidia malvalidiĝis. Tial Lidja forlasis Usonon fine de novembro 1938 kaj vojaĝis hejmen.
#000011
Reveninte, Lidja sin dediĉis al tradukado kaj verkado. Interalie ŝi tradukis en la polan lingvon Bahá'u'lláh kaj la nova epoko, kiun ŝi jam tradukis en Esperanton. En septembro 1939 komenciĝis la Dua Mondmilito. Lidja devis loĝi en la geto de Varsovio. La esperantistoj ne forgesis Lidjan kaj sendadis pakaĵojn al ŝi. Pola esperantisto kune kun germana bahaa soldato eĉ volis helpi ŝin fuĝi. Sed Lidja volis resti kun siaj familianoj kaj geamikoj.
#000012
En 1942 la nazioj komencis mortigi la judojn en Varsovio. Tiam ankaŭ Lidja estis transportita al la koncentrejo Treblinka, kie ŝi estis inter la miliono da homoj mortigitaj tie.
#000013
Bernhard Westerhoff estas germana esperantisto kaj sekretario de Bahaa Esperanto-Ligo. Li pli-malpli samtempe konatiĝis kun Esperanto kaj kun la Bahaa Kredo. Dekomence allogis lin la kunligo inter ambaŭ movadoj. Li tradukis al Esperanto la biografion Lidia: Filino de Esperanto de Wendy Heller kaj kuneldonis plian libron pri ŝi: Por ke la tagoj de la homaro estu pli lumaj: La originala verkaro de Lidia Zamenhof.
#000014
aliĝi: aldoniĝi, almetiĝi, membriĝi, aparteniĝi al, iĝi partoprenanto en io.
dediĉi: plenkore doni sin mem aŭ ion alian por iu celo.
epoko: aparta tempo-periodo kun siaj propraj ecoj.
fuĝi: forkuri por savi sin de danĝero.
geto: parto de urbo, kie en la pasinteco la judoj estis devigataj loĝi.
judo: membro de religia grupo, kiu nun loĝas ĉefe en Israelo sed ankaŭ en multaj aliaj landoj.
#000015
kariero: profesio, okupo; la progreso en la profesio.
konatiĝi: iĝi konato de iu; iĝi konanto de io.
koncentrejo: malliberejo, kie multegaj homoj estas tenataj en tre malbonaj kondiĉoj.
#000016
kriza: rilata al periodo serioze danĝera pro tre malbona evoluo en situacio.
medicino: scienco pri sano, malsano kaj kuracado.
monumento: konstruaĵo aŭ ŝtona artaĵo konstruita memore al grava homo aŭ okazaĵo.
#000017
nazio: membro de politika movado, kiu regis Germanujon de 1933 ĝis 1945; ĝia estro estis Adolf Hitler.
registaro: grupo de homoj, kiuj regas ŝtaton.
reprezenti: prezenti sin nome de iu asocio.
tombo: fosaĵo en la tero aŭ fermita dometo, en kiun oni metas mortinton; memoriga ŝtono starigita ĉe tia loko.
#000018