Liaj ludoj, kune kun tiuj de Sofoklo kaj Eŭripido, estas la nuraj verkoj de Classical Greek literaturo por esti pluvivinta.
Li ofte estas priskribita kiel la patro de tragedio: [2]
kritikistoj kaj la scio de akademiuloj pri la ĝenro komencas kun lia laboro, [4] kaj kompreno de pli fruaj tragedioj estas plejparte bazita sur inferencoj de liaj pluvivaj ludoj.
Laŭ Aristotelo, li vastigis la nombron da karakteroj en teatro por permesi konflikton inter ili, dum karakteroj antaŭe interagis nur kun la refrenkoruso.
#000001
Influo en greka dramo kaj kulturo
Influo ekstere de greka kulturo
#000003
Esĥilo estis naskita en ĉ. 525 a.K. en Eleusis, urbeto proksimume 27 kilometroj da nordokcidento de Ateno, kiu estas metita en la fekundaj valoj de okcidenta Atiko, [9] kvankam la dato estas plej verŝajne bazita sur nombrado reen kvardek jarojn de sia unua venko en la Granda Dionysia.
Lia familio estis riĉa kaj bone establita;
lia patro, Euphorion, estis membro de la Eupatridae, la maljunega nobelaro de Atiko, [10] kvankam tio eble estos fikcio kiu la antikvuloj inventita por respondeci pri la grandiozeco de liaj ludoj.
#000004
Kiel junulo, li laboris pri vitejo ĝis, laŭ la 2-ajarcenta AD-geografiisto Pausanias, la dio Dionizo vizitis lin en sia dormo kaj komandis lin por turni sian atenton al la ĝermanta arto de tragedio.
Tuj kiam li vekiĝis de la sonĝo, la juna Esĥilo komencis skribi tragedion, kaj lia premiero okazis en 499 a.K., kiam li estis nur 26 jarojn maljuna.
Li venkus en sia unua venko ĉe la Grandurba Dionysia en 484 a.K.
#000005
En 510 a.K., kiam Esĥilo estis 15 jarojn maljuna, Cleomenes I forpelis la filojn de Peisistratus de Ateno, kaj Cleisthenes funkciigis.
La reformoj de Cleisthenes inkludis sistemon de registrado kiu emfazis la gravecon de la deme super familitradicio.
En la lasta jardeko da la 6-a jarcento, Esĥilo kaj sia familio vivis en la deme de Eleusis.
#000006
La Persaj Militoj ludus grandan rolon en la vivo kaj kariero de la dramisto.
En 490 a.K., Esĥilo kaj lia frato Cynegeirus batalis por defendi Atenon kontraŭ tiu de Darius I invadantan persan armeon ĉe la Batalo de Maratono.
La atenanoj emerĝis kiel triumfantaj, venko festis trans la urboŝtatoj de Grekio.
Cynegeirus, aliflanke, mortis en la batalo, ricevante mortvund provante malhelpi persan ŝipon retiriĝantan de la marbordo, por kiu liaj samlandanoj glorigis lin kiel heroo.
#000007
480, Esĥilo estis alvokita en militservon denove, tiu tempon kontraŭ la invadado de Xerxes I devigas ĉe la Battle of Salamis (Batalo de Salamis), kaj eble, ankaŭ, ĉe la Batalo de Plataea en 479.
Ion of Chios (Jono de Ĥio) estis atestanto por la militarkivo kaj lia kontribuo de Esĥilo en Salamis.
Salamis tenas elstaran lokon en La Persians, lia plej malnova pluviva ludo, kiu estis prezentita en 472 a.K. kaj gajnis unuan premion ĉe la Dionysia.
#000008
Esĥilo estis unu el multaj grekoj kiuj estis iniciitaj pri la Eleŭzisaj Misteroj, sekto al Demetra bazita en lia hejmurbo de Eleusis.
Kiel la nomo implicas, membroj da la sekto laŭsupoze akiris iun sekretan scion.
Firmaj detaloj de specifaj ritoj estas malabundaj, ĉar membroj estis ĵurkonfirmitaj sub la puno de morto ne por riveli ion ajn koncerne la Misterojn al ne-adeptoj.
Tamen, laŭ Aristotelo kelkaj opiniis ke Esĥilo rivelis kelkajn el la sekretoj de la sekto sur scenejo.
#000009
Aliaj fontoj asertas ke kolera homamaso provis mortigi Esĥilo'n surloke, sed li fuĝis de la sceno.
Heracleides de Pontuso asertas ke la spektantaro testis al ŝtono Esĥilo'n.
Li tiam prenis rifuĝon ĉe la altaro en la orkestro de la Teatro de Dionizo.
Ĉe lia proceso, li defendis nescion.
Li estis malkondamnita, kun la ĵurio komprenema al la vundoj kiujn Esĥilo kaj Cynegeirus suferis ĉe Maratono.
Laŭ la 2-ajarcenta AD-verkinto Aeliana, la pli juna frato de Esĥilo Ameinias helpis malkondamni Esĥilo'n montrante al la ĵurio la stumpeton de la mano kiun li perdis ĉe Salamis, kie li estis voĉdonita plej kuraĝa militisto.
La vero estas ke la premio por braveco ĉe Salamis iris ne al la frato de Esĥilo sed al Ameinias de Pallene.
#000010
Esĥilo vojaĝis al Sicilio iam aŭ dufoje en la 470oj a.K., estinte invitita fare de Hiero I de Sirakuzo, grava greka grandurbo sur la orienta flanko de la insulo;
kaj dum unu el tiuj ekskursetoj li produktis The Women of Aetna (La Virinoj de Aetna) (en honoro de la grandurbo fondita fare de Hieron) kaj faztaksis siajn la persajn.
Antaŭ 473 a.K., post la morto de Phrynichus, unu el liaj ĉefrivaloj, Esĥilo estis la ĉiujara favorato en la Dionysia, gajnante unuan premion en preskaŭ ĉiu konkurado.
En 472 a.K., Esĥilo enscenigis la produktadon kiu inkludis la la persajn, kie Periklo funkcias kiel labormemoj .
#000011
En 458 a.K., li revenis al Sicilio por la lasta fojo, vizitante la grandurbon de Gela kie li mortis en 456 aŭ 455 a.K.
Valerius Maximus skribis ke li estis mortigita ekster la grandurbo de testudo vizitita aglo kiu konfuzis lian kapon kun roko taŭga por frakasado de la ŝelo de la reptilio.
Plinio, en lia Naturalis Historiæ , aldonas ke Esĥilo restis ekstere por eviti profetaĵon ke li estus mortigita per regresa objekto.
La laboro de Esĥilo estis tiel respektata de la atenanoj kiuj post lia morto, liaj la nuraj tragedioj permesitaj esti faztaksitaj en postaj konkuradoj estis
Liaj filoj Euphorion kaj Euæon kaj lia nevo Philocles ankaŭ iĝis dramistoj.
#000012
La surskribo pri la tomboŝtono de Esĥilo faras neniun mencion de lia teatra renomo, festante nur liajn armeajn atingojn:
#000013
Αἰσχύλον Εὐφορίωνος Ἀθηναῖον τόδε κεύθει
ἀλκὴν δ' εὐδόκιμον Μαραθώνιον ἄλσος ἂν εἴποι
καὶ βαθυχαιτήεις Μῆδος ἐπιστάμενος [18]
#000014
Sub tiu ŝtono kuŝas Esĥilo, filo de Euphorion, la atenano, kiu pereis en la tritik-portanta tero de Gela;
pri lia nobla lerteco la arbareto de Maratono povas paroli, kaj la longhara la persa scias ĝin bone.
#000015
Laŭ Castoriadis, la surskribo sur lia tombejo signifas la primaran gravecon de "apartenado al la grandurbo" ( Poliso), de la solidareco kiu ekzistis ene de la kolektiva korpo de civitano-soldatoj.
#000016
Esĥilo geedziĝis kaj havis du filojn, Euphorion kaj Euaeon, kiuj ambaŭ iĝis tragediaj poetoj.
Euforion gajnita unua premio en 431 en konkurado kontraŭ kaj Sofoklo kaj Eŭripido.
Lia nevo, Philocles (lia fratinfilo), ankaŭ estis tragedia poeto, kaj gajnis unuan premion en la konkurado kontraŭ Oedipus Rex de Sofoklo.
#000017
La radikoj de greka dramo estas en religiemaj festivaloj por la dioj, ĉefe Dionizo, la vindio.
Dum la vivdaŭro de Esĥilo, dramecaj konkuradoj iĝis parto de la Grandurba Dionysia en la fonto.
La festivalo malfermita kun procesio, sekvis kun konkurso de knaboj kantantaj ditirambojn kaj kulminis per paro de dramecaj konkuradoj.
La unua konkurado Esĥilo partoprenintus, konsistis el tri dramistoj ĉiuj prezentantaj tri tragediaj ludoj sekvitaj per pli mallonga komedia satirusteatraĵo.
Dua konkurso de kvin komediaj dramistoj sekvis, kaj la gajnintoj de ambaŭ konkuradoj estis elektitaj fare de panelo de juĝistoj.
#000019
Esĥilo membrigis multajn el tiuj konkuradoj en sia vivdaŭro, kaj diversaj praaj fontoj atribuas inter sepdek kaj naŭdek ludojn al li.
Nur sep tragedioj pluvivis sendifektaj:
La Persians , Seven against Thebes (Sep kontraŭ Tebo) , La Suppliants , la trilogio konata kiel La Oresteia , konsistante el la tri tragedioj Agamemno , The Libation Bearers kaj The Eumenides , kune kun Prometheus Bound (kies aŭtoreco estas pridisputata).
Kun la escepto de tiu laste ludo - la sukceso de kiu estas necerta - ĉiuj la pluekzistantaj tragedioj de Esĥilo povas esti gajninta unuan premion ĉe la Grandurba Dionysia.
#000020
La aleksandrina Vivo de Esĥilo asertas ke li gajnis la unuan premion ĉe la Grandurba Dionysia dek tri fojojn.
Tio kompariblas favore kun tiu de Sofoklo anoncita dek ok venkoj (kun altagrade pli granda katalogo, ĉe laŭtaksaj 120 teatraĵoj), kaj eklipsas la kvin venkojn de Eŭripido, kiu supozeble skribis ĉirkaŭ 90 prezentaĵojn.
#000021
Unu markostampo de Aeschylean dramaturgio ŝajnas estinti lia emo skribi ligitajn trilogiojn, en kiuj ĉiu ludo funkcias kiel ĉapitro en kontinua drameca rakonto.
La Oresteia estas la nura pluekzistanta ekzemplo de tiu speco de ligita trilogio, sed ekzistas indico ke Esĥilo ofte skribis tiajn trilogiojn.
La komikaj satirusteatraĵoj kiuj sekvas liajn trilogiojn ankaŭ tiris sur rakontoj derivitaj de mitoj.
#000022
Ekzemple, la satirusludo de la Oresteia s Proteus traktis la rakonton pri la kromvojo de Menelao en Egiptujo sur sia hejmenvojo de la Troja Milito.
Surbaze de la indico disponigita per katalogo de Aeschylean-ludotitoloj, scholia, kaj ludfragmentoj registritaj fare de pli postaj verkintoj, estas supozite ke tri aliaj de liaj recentaj ludoj estis komponentoj de ligitaj trilogioj:
Seven against Thebes (Sep kontraŭ Tebo) estante la fina teatraĵo en Edipo-trilogio, kaj La Suppliants kaj Prometheus Bound ĉiu estante la unua teatraĵo en Danaidotrilogio kaj Prometeo-trilogio, respektive (vidu malsupre).
Akademiuloj krome proponis plurajn tute perditajn trilogiojn derivitaj de konataj ludotitoloj.
Kelkaj el tiuj trilogioj traktis mitojn ĉirkaŭantajn la Trojan Militon.
Oni, kolektive nomita la Achilleis , konsistis el la titoloj Myrmidons, el nereidoj kaj el frigianoj (alterne, The Ransoming of Hector (La Elaĉetado de Hektoro).
#000023
Alia trilogio ŝajne rakontas la eniron de la troja aliancano Memnon en la militon, kaj lian morton ĉe la manoj de Aĥilo ( Memnon kaj The Weighing of Souls (La Pesado de Animoj) estanta du komponentoj de la trilogio);
The Award of the Arms (La Premio de la Armiloj), la frigiaj ulinoj, kaj la Salaminian ulinoj proponas trilogion pri la frenezo kaj postan memmortigon de la greka heroa Ajaco;
Esĥilo ankaŭ ŝajnas esti skribinta koncerne la revenon de Odiseo al Ithaca post la milito (inkluzive de sia mortigo de sia edzino la svatantoj kaj ĝiaj sekvoj de Penelopo) en trilogio konsistanta el la animo-levantoj, Penelopo kaj La osto-kolektantoj.
Aliaj proponitaj trilogioj koncernis la mito de Jasono kaj la Argonaŭtoj ( Argô, Lemnian ulinoj, Hypsipylê);
la vivo de Perseo ( La Reto-tirantoj, Polydektês, Phorkides);
la naskiĝo kaj atingoj de Dionizo ( Semela, Bacchae, Pentheus);
kaj la sekvo de la milito portretis en Seven against Thebes ( Eleusinians, Argives (aŭ Argive ulinoj), Sons of the Seven (Filoj de la Sep).
#000024
La plej frua el liaj ludoj pluvivi estas La Persians ( Persai), farita en 472 a.K. kaj surbaze de travivaĵoj en la propra vivo de Esĥilo, specife la Battle of Salamis (Batalo de Salamis).
Ĝi estas unika inter postvivado de grekaj tragedioj en tio ĝi priskribas lastatempan historian okazaĵon.
La Persians temigas la popularan grekan temon da hibriso kulpigante la perdon de Irano sur la fiereco de ĝia reĝo.
#000025
Ĝi malfermiĝas kun la alveno de mesaĝisto en Susa, la persa ĉefurbo, portante novaĵon de la katastrofa persa malvenko ĉe Salamis al Atosa, la patrino de la persa reĝo Kserkso.
Atossa tiam vojaĝas al la tombo de Dario, ŝia edzo, kie lia fantomo ŝajnas klarigi la kialon de la malvenko.
Ĝi estas, li diras, la rezulto de la hibriso de Kserkso en konstruado de ponto trans la Helesponto, ago kiu indignigis la diojn.
Kserkso ekaperas ĉe la fino de la teatraĵo, ne realigante la kialon de sia malvenko, kaj la teatraĵo fermiĝas al lamentadoj de Kserkso kaj la refrenkoruso.
#000026
Seven against Thebes (Sep kontraŭ Tebo) ( Hepta epi Thebas), kiu estis farita en 467 a.K., havas la kontrastigan temon de la interfero de la dioj en homaj aferoj.
Ĝi ankaŭ markas la unuan konatan prezentiĝon en la laboro de Esĥilo de temo kiu daŭrigus tra liaj ludoj, tiun de la Poliso (la grandurbo) estantan esenca evoluo de homa civilizo.
#000027
La teatraĵo rakontas la rakonton de Eteoklo kaj Poliniko, la filojn de la hontigita Reĝo de Tebo, Edipo.
La filoj jesas alterni en la trono de la grandurbo, sed poste la unua-jara Eteoklo rifuzas paŝi malsupren, kaj Poliniko kondukas krig por postuli sian kronon.
La fratoj mortigas unu la alian en duelo, kaj la origina fino de la teatraĵo konsistis el lamentadoj por la mortaj fratoj.
#000028
Nova fino estis aldonita al la teatraĵo proksimume kvindek jarojn poste: Antigono kaj Ismena funebras iliajn mortajn fratojn, mesaĝisto eniras sciigi edikton malpermesantan la entombigon de Poliniko;
kaj finfine, Antigono deklaras she intencon spiti tiun edikton.
La teatraĵo estis la tria en ligita Edipo-trilogio;
la unuaj du teatraĵoj estis Lajo kaj Edipo.
La fina satirusteatraĵo estis the Sphinx.
#000029
Esĥilo daŭrigis sian emfazon de la Poliso kun La Suppliants en 463 a.K. ( Hiketides), kiu laŭdas la demokrataj subfluoj prizorgante traen Atenon progresado de la establado de demokrata registaro en 461.
En la teatraĵo, la Danaidoj, la kvindek filinoj de Danaus, fondinto de Argos, fuĝas de malvola geedziĝo al siaj kuzoj en Egiptujo.
Ili turnas al King Pelasgus de Argos por protekto, sed Pelasgus rifuzas ĝis homoj de Argos argumentas enen sur la decido, klare demokrata movo sur la parto de la reĝo.
Homoj decidas ke la Danaidoj meritu protekton, kaj ili estas permesitaj ene de la muroj de Argos malgraŭ egiptaj protestoj.
#000030
En fuŝkontaktosinsekvo, estas rivelita ke kvardek-naŭ el la Danaidoj mortbatis iliajn edzojn kiel ordonite;
Hypermnestra, aliflanke, amis she edzon Lynceus, kaj tiel ŝparis lian vivon kaj helpis al li eskapi.
Indignigita per la malobeemo de lia filino, Danaus ordigas ŝian malliberigon kaj, eventuale, ŝian ekzekuton.
En la kulmino kaj dénouement de la trilogio, Lynceus rivelas sin al Danaus, kaj mortigas lin (tiel plenumante la orakolon).
Li kaj Hypermnestra establos regantan dinastion en Argos.
Al La aliaj kvardek-naŭ Danaidoj estas pardonitaj sian murdeman krimon, kaj edziĝintaj for al nespecifitaj Argive-uloj.
La satirusteatraĵo sekvanta tiun trilogion estis titolita Amymone, post unu el la Danaidoj.
#000032
La nura kompleta (ŝparu kelkaj mankantaj linioj en pluraj lokoj) trilogio de grekaj teatraĵoj de iu dramisto daŭre recenta estas la Oresteia (458 a.K.);
kvankam la satirusteatraĵo kiu origine sekvis ĝin, Proteus , estas perdita krom kelkaj fragmentoj.
La trilogio konsistas el Agamemno , La Verŝofero-Portantoj ( Choephoroi), kaj La Eumenides .
Kune, tiuj ludoj rakontas la sangan rakonton de la familio de Agamemno, Reĝo de Argos.
#000033
Esĥilo komencas en Grekio priskribanta la revenon da reĝo Agamemno de sia venko en la Troja Milito, de la perspektivo de la urbhomoj (la refrenkoruso) kaj lia edzino, Clytemnestra.
Tamen, malhelaj aŭguradoj konstruas al la morto de la reĝo ĉe la manoj de lia edzino, kiu estis kolera pri sia ofero de ilia filino Iphigenia, mortigita tiel la dioj malhelpus ŝtormon malhelpi la grekan floton en la milito.
Ŝi ankaŭ estis malĝoja ĉe sia konservado de la troja profetino Kasandra kiel konkubino.
Kasandra antaŭdiras de la murdo de Agamemno, kaj de ŝi mem, al la kunvenita urbanaro, kiuj estas terurigitaj.
Ŝi tiam eniras la palacon sciante ke ŝi ne povas eviti she sorton.
La fino de la teatraĵo inkludas prognozon de la reveno de Orestes, filo de Agamemno, kiu serĉos venĝi sian patron.
#000034
La Verŝofero-Portantoj daŭrigas la rakonton, malfermiĝante kun la alveno de Orestes ĉe la tombo de Agamemno.
Ĉe la tombo, Electra renkontas Orestes, kiu revenis de ekzilo en Focido, kaj ili planas venĝon sur Clytemnestra kaj ŝia amanto Aegisthus.
La raporto de Clytemnestra pri koŝmaro en kiu ŝi naskas serpenton estas rakontita fare de la refrenkoruso;
kaj tio igas ŝin ordoni al Electra, ŝian filino, verŝi verŝoferojn sur la tombo de Agamemno (kun la asistado de verŝoferportantoj) en espero de farado de kompensoj.
Orestes eniras la palacon ŝajnigante porti novaĵon de sia propra morto, kaj kiam Clytemnestra vokas en Aegisthus por partopreni chefPaghoMondAktualajho, Orestes mortigas ilin ambaŭ.
Orestes tiam estas plagu de la Furies, kiuj venĝas la murdojn de familio en greka mitologio.
#000035
La fina teatraĵo de La Oresteia traktas la demandon de la kulpo de Orestes.
La Furies-veturado Orestes de Argos kaj en la sovaĝejon.
Li faras sian vojon al la templo da Apolono kaj petegas lin por forpeli la Furies.
Apolono instigis Orestes por mortigi Clytemnestra, kaj tiel portas iujn el la kulpo por la murdo.
La Furies estas pli maljunega vetkuro de la dioj, kaj Apolono sendas Orestes al la templo de Ateno, kun Hermeso kiel gvidisto.
#000036
La Furies elspuras lin, kaj la diino Ateno, patrono de Ateno, ŝtupoj en kaj deklaras ke testo estas necesa.
Apolono argumentas la kazo de Orestes kaj, post la juĝistoj, inkluzive de Ateno faras remisvoĉdonon, Ateno sciigas ke Orestes estas malkondamnita.
Ŝi renomas la Furies The Eumenides (La Bona-brava, aŭ Kindly Ones), kaj glorigas la gravecon de racio en la evoluo de leĝoj, kaj, kiel en La Suppliants, la idealoj de demokrata Ateno estas laŭditaj.
#000037
Aldone al tiuj ses verkoj, sepa tragedio, Prometheus Bound, ricevas al Esĥilo fare de maljunegaj aŭtoritatoj.
Ekde la malfrua 19-a jarcento, aliflanke, akademiuloj ĉiam pli pridubis tiun atribuadon, plejparte pro stilaj kialoj.
Ĝia produktadamato estas ankaŭ en disputo, kun teorioj intervalantaj de la 480oj a.K. ĝis same malfrue kiel la 410s.
#000038
La teatraĵo konsistas plejparte el senmova dialogo, kiel dum la teatraĵo la Titano Prometeo estas ligita al roko kiel puno de la olimpikulo Zeŭso por disponigado de fajro al homoj.
La dio Hefesto, la Titano Okeano, kaj la refrenkoruso de Oceanidino ĉiu esprimas simpation por la malfacilaĵoj de Prometeo.
Prometeo renkontas Ioo'n, kunviktimon de la krueleco de Zeŭso;
kaj profetas ŝiajn estontecvojaĝojn, rivelante ke tiu unu el ŝiaj posteuloj liberigos Prometeo'n.
La teatraĵo fermiĝas kie Zeŭso sendas Prometeo'n en la profundon ĉar Prometeo rifuzas riveli la sekreton de ebla geedziĝo kiu povis pruvi la falon de Zeŭso.
#000039
La Prometheus Bound ŝajnas estinti la unua teatraĵo en trilogio nomita la Prometheia .
En la dua teatraĵo, Prometheus Unbound , Heraklo liberigas Prometeo'n de siaj katenoj kaj senvivigas la aglon kiu estis sendita ĉiutaga manĝi Prometeo eterne regeneriĝantan hepaton.
Eble antaŭsignante lian finan repaciĝon kun Prometeo, ni lernas ke Zeŭso liberigis la aliajn titanojn kiujn li malliberigis ĉe la konkludo de la Titanomakio.
#000040
En la konkludo de la trilogio, Prometeo la fajro-alportanto , ŝajnas ke la Titano finfine avertas Zeŭson ne por amori kun la mardriado Thetis, ĉar ŝi estas sortkondamnita naski filon pli grandan ol la patro.
Ne dezirante esti faligita, Zeŭso foredzigas Thetis al la mortonto Peleus;
la produkto de tiu unio estas Aĥilo, greka heroo de la Troja Milito.
Post akordigado kun Prometeo, Zeŭso verŝajne inaŭguras festivalon en sia honoro en Ateno.
#000041
Tiu ludo estis bazita sur libroj 9 kaj 16 en Iliado de Homero.
Aĥilo sidas en silenta indigno super sia hontigo ĉe la manoj de Agamemno por la plej granda parto de la teatraĵo.
Senditoj de la greka armeo provas akordigi lin al Agamemno, sed li cedas nur al sia amiko Patroklo, kiu tiam batalas mod la trojanojn en la kiraso de Aĥilo.
La braveco kaj morto de Patroklo estas raportitaj en la parolado de mesaĝisto, kiu estas sekvita per funebrado.
#000043
Tiu ludo estis bazita sur libroj 18, 19, kaj 22 el Iliado;
ĝi sekvas la Filinojn de Nereo, la Mardio, kiuj priploras la morton de Patroklo.
En la teatraĵo, mesaĝisto rakontas ke kiel Aĥilo, eble akordigita al Agamemno kaj la grekoj, mortigis Hektoro'n.
#000044
En tiu ludo, Aĥilo sidas en silenta funebro super Patroklo, post mallonga diskuto kun Hermeso.
Hermeso tiam alportas Reĝo-Priamon de Trojo, kiu venkas super Aĥilo kaj elaĉetas la korpon de sia filo en sensacia puĉo de théâtre.
Skalo estas kunportita scenejon kaj la korpo de Hektoro estas lokita en unun skalon kaj oron en la aliaj.
La dinamikan dancadon de la refrenkoruso de trojanoj kiam ili eniras kun Priamo estas raportita fare de Aristofano.
#000045
La infanoj de Niobe, la heroino, estis mortigitaj fare de Apolono kaj Artemiso ĉar Niobe triumfaĉis ke ŝi havis pli da infanoj ol ilia patrino, Leto.
Niobe sidas en silenta funebro sur scenejo dum la plej granda parto de la teatraĵo.
En la respubliko , Platono citas la linio "dio priplantas faŭlton en mortontoj kiam li volas detrui domon tute."
#000046
Tiuj estas la ceteraj 71 teatraĵoj atributitaj al Esĥilo kiuj estas konataj al ni:
#000047
Influo en greka dramo kaj kulturo
#000049
Kiam Esĥilo unue komencis skribon, la teatro nur ĵus komencis evolui, kvankam pli fruaj dramistoj ŝatas Thespis jam vastigis la rolantaron por inkludi aktoron kiu povis interagi kun la refrenkoruso.
Esĥilo aldonis duan aktoron, enkalkulante pli bonegan dramecan diversecon, dum la refrenkoruso ludis malpli gravan rolon.
Li foje estas meritigita je lanĉado de skenographia, aŭ sceno-ornamado, [36] kvankam Aristotelo donas tiun distingon al Sofoklo.
Esĥilo ankaŭ laŭdire igis la kostumojn pli kompleksaj kaj dramecaj, kaj havi liajn aktorojn eluzas platformbotojn ( kotornoj) por igi ilin pli videblaj al la spektantaro.
Laŭ pli posta raporto pri la vivo de Esĥilo, ĉar ili piediris sur scenejon en la premiero de la Eumenides, la refrenkoruso de Furies estis tiel timiga en aspekto kiu ili igis junajn infanojn sveni, patriarkojn por pisi, kaj gravedajn virinojn por iri en naskokonvulsiojn.
#000050
Liaj prezentaĵoj estis skribitaj en verso, neperforto estas farita sur scenejo, kaj la teatraĵoj havas malproksimecon de ĉiutaga vivo en Ateno, aŭ rakontante rakontojn pri la dioj aŭ per estado metitaj, kiel La Persians, en foraj ejoj.
La laboro de Esĥilo havas fortan moralan kaj religian emfazon.
La Oresteia trilogio koncentriĝis sur la pozicio de viro en la kosmo rilate al la dioj, dia juro, kaj dia puno.
#000051
La populareco de Esĥilo estas evidenta en la laŭdo kiun la komika dramisto Aristofano donas al li en La Anuroj , produktis iun duon-jarcenton post la morto de Esĥilo.
Aperante kiel karaktero en la teatraĵo, Esĥilo asertas ĉe linio 1022 ke lia Seven against Thebes (Sep kontraŭ Tebo) "igis ĉiun vidi ĝin por ami esti militema";
kun liaj la persaj, Esĥilo asertas ĉe linioj 1026-7 ke li "instruis la atenanojn por deziri ĉiam venki iliajn malamikojn."
Esĥilo daŭriĝas por diri ĉe linioj 1039ff.
ke liaj ludoj inspiris la atenanojn por esti kuraĝaj kaj virtaj.
#000052
Influo ekstere de greka kulturo
#000053
La verkoj de Esĥilo estis influaj preter sia propra tempo.
Hugh Lloyd-Jones tiras atenton al la respekto de Richard Wagner de Esĥilo.
Mikaelo Ewans kverelas en lia Wagner and Aeschylus. The Ring and the Oresteia (Londono: Faber.
1982) ke la influo estis tre bonega meritanta rektan karakteron per karaktero komparo inter Ring de Wagner Oresteia de kaj Esĥilo.
Kritikiston de lia libro tamen, dum ne neante ke Wagner legis kaj respektis Esĥilo'n, priskribis siajn argumentojn kiel nejustajn kaj malvolan.
#000054
Dum lia prezidenta kampanjo en 1968, senatano Robert F. Kennedy citis la Edith Hamilton tradukon de Esĥilo sur la nokto de la murdo de Martin Luther King Jr. Kennedy estis sciigita pri la murdo de King antaŭ kampanjohalto en Indianapolis, Indianao kaj estis avertita ne partopreni la okazaĵon pro timoj de tumultado de la plejparte afro-amerikana ularo.
Kennedy insistis pri partoprenado kaj faris senpreparan paroladon kiu faris novaĵon de la morto de King al la homamaso.
#000056
Esĥilo, asteroido nomita por li
#000058
^ The remnant of a commemorative inscription, dated to the 3-a jarcento a.K., lists four, possibly eight, dramatic poets (probably including Choerilus, Phrynichus, and Pratinas) who had won tragic victories at the Dionysia before Esĥilo had.
Thespis was traditionally regarded the inventor of tragedy.
According to another tradition, tragedy was established in Ateno in the late 530oj BC, but that may simply reflect an absence of records.
Major innovations in dramatic form, credited to Esĥilo by Aristotelo, and the anonymous source The Life of Aeschylus , may be exaggerations and should be viewed with caution (Martin Cropp (2006), " Lost Tragedies: =A Survey " in A Companion to Greek Tragedy , pp. 272-4)
#000059
Esĥilo estis naskita ĉ 525 a.Kr. en nobela familio en Eleŭziso, apud Ateno. Pli malpli 15jara li ĉeestis la unuan demokratian revolucion, kiu faris finon al la tiraneco. En 490 li kunbatalis ĉe Maratono kontraŭ la Persoj, kie unu lia frato batalpereis. Dek jarojn poste li ankaŭ partoprenis la decidigan mar-batalon ĉe Salamiso kontraŭ la Persa floto. Pri ĉi milito li verkis la tragedion Persoj (el 472); tio estas la unua verko lia, kiu konserviĝis.
#000065
Li mortis en 456 en la urbo Gelo, sur Sicilio, kien dum siaj lastaj jaroj ofte li vojaĝis por ankaŭ tie reĝisori siajn tragediojn. Lia epitafo, kiun supozeble li mem verkis, nur menciis, ke li batalis kontraŭ la Persoj, nenion dirante pri sia verkado.
#000066
Lia literatura produktado estis grandega: inter 70 kaj 90 teatraĵoj. Dektri-foje li ricevis la unuan premion en la ĉiujara Dioniza festivalo en Ateno: unuafoje en 484. Ankaŭ post lia morto oni plu prezentadis liajn dramojn. Sed iom post iom Eŭripido fariĝis pli populara.
#000067
Literaturan portreton (aŭ karikaturon) pri ambaŭ oni renkontas en la komedio Ranoj de Aristofano, kies premiero estis mallonge post la morto de Eŭripido (pli ol 50 jarojn post tiu de Esĥilo).
#000068
El liaj multaj dramoj restas al ni nur sepopo. Tiujn oni kolektis siatempe en la biblioteko de Aleksandrio, kie oni kompilis kanonojn pri ĉiuj artoj kaj sciencoj. Al la kanono de dramo (aŭ tragedio) oni kalkulis Esĥilon, Sofoklon kaj Eŭripidon. Kaj de ĉiuj oni kompilis specialajn eldonojn de iliaj ĉefaj verkaĵoj. La cetero grandparte pereis.
#000069
Centra en lia verkaro estas la homo, kiu transpaŝas la leĝojn de la Dioj kaj per tio nocas al si mem kaj al siaj posteuloj. Precipe la trilogio Oresteia tion montras detaleme.
#000070
Esĥilo fondis la klasikan Atikan tragedion. En la origine religian dramon li enkondukis gravajn novaĵojn:
#000071
li enkondukis la duan aktoron (deŭteragonisto), kun kiu la unua (protagonisto) dialogas. En pli fruaj dramoj la dialogo okazis inter ĥoro kaj unu sola aktoro. La novigo ebligis veran agadon kun interfrapiĝoj de karakteroj. En siaj lastaj dramoj, Esĥilo enkondukis ankaŭ trian aktoron (tritagonisto)
malpliigo de la graveco de l' lirika parto; la rolo de la ĥoro iom malkreskis, kaj la agado inter la aktoroj, male, fariĝis unuaranga.
enkonduko de la trilogio: tri tragedioj pri komuna temo - kiel lia Oresteia.
#000072
la trilogio Oresteia (458), konsistanta el:
#000073