blogs in auxilinguas colectata per robot
#000000
La Esperantlingva versio de la konata retejo Global Voices ekzistas de 2013, sed ĝi kelkfoje estis proksime al forvelko pro manko de kunlaborantoj. Nun la retejo vigliĝis kaj regule aperigas bonkvalitajn artikolojn pri plej diversaj tutmondaj temoj. Ni petis Manuela Burghelea rakonti, kiel tio sukcesis.
#000002
La prestiĝa internacia reto de volontulaj blogantoj kaj tradukantoj, Global Voices, ekhavis sekcion en Esperanto jam en 2013. Tamen dum multaj jaroj mankis aktivuloj, artikoloj aperis neregule kaj la lingva kvalito estis nestabila.
#000004
De kelka tempo tamen rimarkeblas nova vigliĝo de la projekto – aperas artikoloj pri aktualaj temoj, ekzemple pri la protestoj en Belorusio, la konflikto en Karabaĥo, aŭ pri lingvaj aktivuloj diversloke en la mondo.
#000005
Ni petis Manuela Burghelea, unu el la ĉefaj aktivuloj de la projekto, rakonti pri la nuna stato de Global Voices, aŭ Tutmondaj Voĉoj, kiel ĝi nomiĝas en Esperanto.
#000006
Libera Folio: La retejo lastatempe vigliĝis kaj aperas multaj interesaj artikoloj, kial tio okazas?
#000007
Kiom da homoj kunlaboras nun pri la Esperanta versio de la retejo? Kiel evoluis la afero post 2013, kiam ni unue raportis pri ĝi?
#000010
– Ekde la kreado de la esperantlingva sekcio de Global Voices en 2013, naŭdek homoj entute aliĝis kiel kunlaborantoj, kiuj aktivis en diversaj periodoj. En la lasta jaro, kvarono el tiuj estis aktivaj, tio estas, kunlaboris per tradukado aŭ provlegado. Nuntempe mi partoprenas la administradon de la retejo kune kun Herman Dekeŭnink. Helpus nin multe la pliiĝo de provlegantoj, tio garantias pli rapidan fluon de publikigado.
#000011
– Mi aliĝis al Global Voices en 2016, ĉar mi aŭdis pri ĝi de Herman. Tamen mi aliĝis tiam ne al la esperantlingva sekcio, sed al la rumanlingva (mia denaska lingvo), ĉar mi estis lernanta Esperanton de ĉirkaŭ unu jaro kaj mi ne taksis mian nivelon en Esperanto sufiĉe bona. Mi aliĝis al la esperantlingva sekcio en 2018. Mi volis gajni sperton kiel tradukisto dum mi ĝuis la liberecon elekti miajn plej ŝatatajn artikolojn kaj traduki el diversaj lingvoj.
#000013
La plej multa enhavo en la Esperanta versio ŝajne estas tradukita el la angla. Ĉu estas enhavo ankaŭ el aliaj lingvoj?
#000014
– Efektive la plej multa enhavo estas produktita en la angla, do granda parto de niaj tradukoj estas elangligoj, sed ni ankaŭ ofte tradukas el la hispana, el la portugala, el la franca aŭ el la rusa, interalie. Global Voices disponeblas en pli ol kvindek lingvoj. Tamen ne ĉiuj sekcioj estas same aktivaj kaj malmultaj produktas originalan enhavon.
#000015
– La projekto Global Voices naskiĝis en Usono, en internacia renkontiĝo de blogistoj organizita de la Universitato Harvard, kaj poste etendiĝis al ĉiuj kontinentoj. La plejmulto de la publikigitaj artikoloj estas neokcidentcentritaj. Tamen, mi ne povas nei la ekziston de certa influo, de certa redaktora vidpunkto pri tutmondaj okazaĵoj, kaj lingvo ja rolas en tio.
#000017
En 2013 oni diskutis pri tio, ĉu estonte eblus verki originalan enhavon en Esperanto, kaj poste traduki ĝin al aliaj lingvoj kadre de Global Voices. Ĉu intertempe okazis progreso tiufronte?
#000019
– Laŭmemore nia lasta, mallonga originala artikolo en Esperanto temis pri niaj paĝindikiloj, kiun oni tradukis ankaŭ al la rumana, la malagasa, la hispana, la itala kaj la angla. Ni nun kunverkas artikolon pri genroneŭtrala lingvaĵo en konstruitaj lingvoj.
#000020
– La kvanto de la originala enhavo en Esperanto certe povus esti pli granda, se ĵurnalistoj aŭ verkemuloj aliĝus al nia teamo post legado de la konsiloj por verkistoj. Ni ankaŭ daŭre serĉas kunlaborantojn por tradukado kaj provlegado kaj invitas homojn aliĝi al Global Voices.
#000021
Le memorias de nostre amor
#000023
Non plus io me recorda
#000024
e como tu susurrava in mi auro
#000025
Le gris laco de oblivion
#000026
quasi plenmente se ha unite
#000027
UEA laŭ la estraro ne plu havas monon por pensia programo de la oficistoj. Por havigi subvenciojn la estraro decidis uzi la servojn de la firmao Kosmo, kies posedanto membras en la financa komisiono de la asocio. La buĝeto por 2021 denove estis prokrastita.
#000030
Interalie li informis, ke la estraro jam aprobis kunlaboron kun la firmao Kosmo ”por ricevi maksimume profesian helpon por sukcesa stipendipetado, kerna elemento por plibonigi la financan staton de la Asocio”.
#000035
– Tio signifas, ke Francesco Maurelli kiel posedanto de Kosmo ne plu povas esti membro de la financa komisiono nek okupi aliajn formalajn rolojn en UEA, kiuj rekte aŭ nerekte povas havi financajn konsekvencojn. La komitato konstatu tion en la hodiaŭa kunsido. Temas pri postulo, kiu sekvas el la normala praktiko pri intereskonfliktoj kaj kiun ankaŭ UEA devas apliki, li skribis en la komitata diskutejo.
#000037
– Oni ellaboru bonan planon, ĉar nuntempe kuŝas tro da mono tute ne investite. Ni devus havi ideojn, kiel tion estonte investi, kompreneble sen altigi la riskojn. Mi ne antaŭvidas, ke la enspezoj povus reveni al la antaŭa situacio, sed oni povus konsiderinde altigi la enspezojn.
#000040
Li proponis provizore aldoni al la buĝeto 7 000 eŭrojn, kaj samtempe altigi la buĝeteron de membrokotizoj je la sama sumo. Laŭ li la nun buĝetita sumo 126 710 eŭroj ĉiukaze estas tro pesimisma, konsiderante, ke UEA en 2019 enspezis 146 733 eŭrojn de kotizoj.
#000049
Dum la komitata kunsido estis levita ankaŭ la demando pri la Jarlibro, kiu estis nuligita por ŝpari monon en 2018. Tiam la estraro aludis, ke anstataŭ la Jarlibro aperu trijara ”almanako”, kiu ne estu aŭtomate sendita al la membroj, sed mendebla de dezirantoj.
#000056
Pri la ”almanako” parolis ankaŭ Mark Fettes en sia adiaŭa intervjuo en La Ondo de Esperanto, sed poste la temo ŝajne estis forgesita de la nova estraro. La unua ”almanako” devis aperi en 2020, sed ĝi ne aperis.
#000057
– Pri la Jarlibro estis propono havi trijaran almanakon, sed ni ne diskutis tion ĝis nun, diris Duncan Charters dum la kunsido.
#000058
To significa que ti blog va devenir plu activ pos un long pause!
#000063
Yo vole far por li nov contributiones in li blog o videos o adminim un audio.
#000064
resona in le corde del nunc
#000066
Io tene pecias del historia
#000067
io prende cura de illos
#000068
e desira los un futuro extendite
#000069
Le passato inricchi le nunc,
#000070
Le pensatas e sagessa ancestral
#000071
Nos porta un ric hereditage, un tresor
#000072
Ille que oblida isto deveni povre
#000073
illo es le ricchessa de tote le nationes
#000075
Unikaj manuskriptoj en Esperanto retrovitaj
#000076
Iam komence de la pasinta jarcento la nederlanda kolonia funkciulo P.W. van den Broek verkis en Esperanto ampleksajn gramatikojn de la sanskrita kaj tibeta lingvoj. Tiujn manuskriptojn hazarde malkovris la historiisto Carolien Stolte dum siaj esploroj en la Specialaj Kolektoj de la universitata biblioteko en Leiden. Kun ŝia permeso, Libera Folio aperigas tradukon de ŝia artikolo pri la trovaĵo.
#000077
Or. 6767: la manuskripto tia, kia ĝi estis sendita al Brill Publishers.
#000078
Esplorado alportas multajn momentojn da ĝojo, kaj mia preferata el tiaj momentoj plej bone priskribeblas per la esprimo “hazarda neplanita eltrovo en arkivoj”: trovi ion, kion vi fakte ne serĉis. Apenaŭ ekzistas io pli alloga ol tiri fadenon, pri kies ekzisto vi ne konsciis, nur por vidi, kio malnodiĝos. Tial mi sentas apartan eksciton, kiam la priskriboj en la Specialaj Kolektoj entenas informojn kiel [loko de kreado: nekonata]:[kreinto: nekonata] kaj [dato de kreado: nekonata].
#000080
Plej multaj arkivoj bezonataj de mi por miaj nunaj esplorlaboroj kutime estas foraj, sed jam delonge mi lernis ne ignori la Specialajn Kolektojn: oni neniam scias, kion ili povas enteni. Pro tio ĉi-foje, kiam miaj esplorlaboroj daŭre surfacigis internacian korespondadon en Esperanto dum neprobabla periodo (la 1960-aj jaroj) kaj ene de tre malverŝajna komunumo (hindiaj socialistoj), mi decidis ĵeti rigardon.
#000081
Ĉu io en la Specialaj Kolektoj povas konekti Hindion kun la modernaj esperantistoj? Apenaŭa ŝanco de io tia. Do mia surprizo estis trea, kiam la katalogo montris al mi Orientan Manuskripton 6767: Kompleta Gramatiko de la Tibeta Lingvo klarigita en Esperanto.
#000082
Ene de du grandaj kovertoj de la eldonejo Brill Publishers ripozas ama laboro. Orienta Manuskripto 6767, fakte, estas du manuskriptoj. Unu el ili enhavas gramatikon de la tibeta lingvo, kun alfabeto, sintakso kaj lingvaj apartaĵoj, ĉio zorge klarigita en Esperanto; la alia enhavas gramatikon de la sanskrita lingvo, kiu ricevis la saman traktadon.
#000083
Ambaŭ gramatikoj estas vastaj kaj metodaj verkoj. Bedaŭrinde, la kovertojn ne akompanas kunteksto, sed kaj la aŭtoro de la manuskriptoj kaj la persono, al kiu la eldonejo Brill plusendis ilin, estas listigitaj, kio donas ideon, kiel la dokumentoj alvenis al la Specialaj Kolektoj.
#000084
Kiel Heidi Goes atentigas, en la 1920-aj jaroj Van den Broek eĉ gvidis Esperanto-kurson sur la paĝoj de la bulteno de la asocio, Neratja, sub la pseŭdonimo “Esperantist”. Evidente, kiam li retiriĝis de la kolonia servo, li daŭrigis sian mision disvastigi Esperanton kaj verkis ĉi tiujn lernolibrojn pri la tibeta kaj la sanskrita.
#000087
Oni memkompreneble povus sin demandi: kiom freneza estis la projekto? El nuntempa vidpunkto lernolibro kia ĉi tiu ŝajnus eĉ pli limigi la – jam limigitan – potencialan publikon por la tibeta kaj la sanskrita. Tamen, el la vidpunkto de la intermilitaj jaroj, tiaj lernolibroj efikus ĝuste male: ili neniigus la bezonon publikigi lingvo-instruajn librojn en la denaska lingvo de ĉiu studanto. Specife en la kampo de arto kaj sciencoj Esperanto havis multajn engaĝiĝintajn partianojn.
#000088
Antaŭ la ĝenerala akcepto de la angla lingvo kiel internacia komunikilo de scienco oni organizis provkonferencojn nur en Esperanto, kiujn oni entuziasme distrumpetis kiel “pruvon pri nebezono de interpretistoj”. Denove la Specialaj Kolektoj liveras informojn: KITLV DH 1326 enhavas leterojn de la “Nederlanda Asocio por Uzo de Esperanto en la Artoj kaj la Sciencoj” el la 1940-aj jaroj, kiuj laŭdas la internaciigan efikon de Esperanto sur la laboron de la fakuloj.
#000089
Ne nur P. W. van den Broek estis konvinkita pri la neceso de siaj lernolibroj, ankaŭ eldonejo Brill klare ne prifajfis tian eblon. En la kovertoj troveblas flugfolio de eldonejo en Lepsiko, tute en Esperanto, varbanta per la multaj alfabetoj, kiujn ĝi kapablas presi. Evidente ekzistis precedenco. Tamen la tekstoj devis unue esti ekzamenataj de fakulo.
#000090
Tiu fakulo, se juĝi laŭ la kovertoj, estis Cornelis van Arendonk. Cornelis van Arendonk studis la araban lingvon ĉe Snouck Hurgronje kaj verkis doktoriĝan tezon pri la frua araba historio. Amasiginte tre laŭdatan lingvan kaj filologian sperton, li estis nomumita ”adjutor Interpretis Legati Warneriani”, posteno ligita al la konservado de la Orientaj Manuskriptoj de la kolekto.
#000091
Tamen la manuskriptoj neniam forlasis la skribotablon de Van Arendonk en la biblioteko, kaj verŝajne tial ili ankoraŭ kuŝas tie. Ni povas nur diveni la kialojn. Ĉu Van Arendonk trovis la manuskriptojn nepublikigindaj? Lia nekrologo en la jarlibro de la Nederlanda Reĝa Akademio de Artoj kaj Sciencoj (KNAW), kies membro li estis, rakontas pri la detalemo, kiun li postulis de aliaj kaj de si mem. Tamen ankaŭ la malo same probablas: li trovis la projekton fascina.
#000092
Ĉi tia fasciniĝemo ŝajnis karakterizi grandan parton de la profesia vivo de Van Arendonk. Liaj sperto kaj emo prepari kritikajn eldonojn de tekstoj igis lin tre populara fakulo, sed liaj kolegoj ”timis peti lian helpon, sciante ke tio senĉenigos helpeman spiriton tute nekontroleblan, tre simile al la ĝinoj de la Mil kaj Unu Noktoj”. Malmultaj el la tekstoj, super kiuj li laboris, estis presitaj, do oni ne povas eviti sin demandi, ĉu inter ili troviĝas la elegantaj klarigoj de Van den Broek pri la sanskrita kaj la tibeta lingvoj en Esperanto.
#000093
2020-W42 – *Koronavirus in Rusia
#000096
In diurn marsdiik, Rusia av raported destri mil oktsent seksdesokt kasui de *koronavirus, kekos es numr leplu grand in un diurn, pusante numr total de infektasioni a milion trisent dudesseks mil sent septdesokt. Rusia av raported et dusent kuatrdeskuatr morti, pusante numbr total de morti a dudesdu mil novsent seksdesseks. Ministr prim de Polonia av anded a kuaranten po okurasion proksim ko person proved positiv di *koronavirus. Singapur av raported noun kasui nov. (RU)
#000097
2020-W41 – Coronaviro in Canada
#000098
Es annuntiatio ab gubernaculo de provincia Ontario, Canada orientale, quod tabernas, cenaculos interiore, aulas gymnastico et cinemateos in urbes Toronto et Ottawa et regione Peel debe es clauso ad causa de incremento de numero de causus de coronaviro. Isto veni postquam novem centum triginta novem casus es notato in provincia. Numbero de casus confirmato in toto mundo cresce super tres centum quinquaginta mille, quod es numero maximo ab initio de epidemia in Sina. (CA)
#000099
Vortotrezoro trovita en la malantaŭo de aŭto
#000100
Ne necesas enkonduki amason da novaj vortoj en Esperanto por verki en ĝuebla lingvaĵo. Tion montris Anna Löwenstein per siaj verkoj. Nun ŝi malkaŝis sian sekreton – sliparon kreitan dum multaj horoj da laboro en la malantaŭo de ŝia aŭto. Sed kial ŝi dum jaroj verkis en tiel stranga loko?
#000101
Ĉu efektive ekzistas plenaj sinonimoj en Esperanto – aŭ en ajna lingvo? Kaj se jes, por kio ili do utilas, se ili ja estas plene sinonimaj?
#000102
Neologismoj de ĉiam estas populara disputtemo inter esperantistoj. Iuj volas enkonduki laŭeble multajn novajn vortojn por riĉigi la lingvon – eĉ se neniu ilin komprenos. Aliaj trovas ĉiujn novajn vortojn malutilaj, kaj preferus forigi ankaŭ parton de la jam uzataj vortoj.
#000103
Anna Löwenstein opinias, ke bone eblas verki varian kaj ĝueblan beletron per la ekzistantaj rimedoj de la lingvo, uzante vortojn, kiujn ordinaraj esperantistoj konas. Tion ŝi faris en siaj romanoj, kaj nun ŝi malkaŝis unu el la sekretoj malantaŭ ili.
#000104
Komence de oktobro ŝi aperigis en la reto sian Sinonimaron, liston de proksimume kvincent vortoj kun kelkaj sinonimoj kaj parencaj konceptoj por ĉiu kapvorto. Ni petis ŝin rakonti pri la projekto.
#000105
– Esenca libro, kiun mi konsultadis dum mi verkis mian romanon en la angla, estis la plej fama kaj kompleta anglalingva sinonimaro Roget’s Thesaurus. Mi ne uzis ĝin nur por serĉi sinonimojn, kvankam evidente verkanto ofte trovas tion utila por eviti ripetojn, sed pli grave, por serĉi la precizan nuancon, kiun mi bezonis en difinita kunteksto. Sub ĉiu kapvorto en la Thesaurus, aŭ “Vortotrezoro”, aperas tuta serio da parencaj konceptoj, tiel ke oni ne nur trovas samsignifajn vortojn, sed vojaĝas ĉirkaŭ la baza koncepto. Tiu estis la modelo, kiun mi imitis etskale kreante mian propran sinonimaron.
#000109
– Necesas emfazi la fakton, ke mi preferas serĉi aŭ krei sinonimojn interne de la ekzistanta vortostoko de Esperanto. Ĝenerale mi provas uzi nur Fundamentajn aŭ oficialigitajn radikojn. Tio ne signifas, ke la Sinonimaro tute ne enhavas neoficialajn vortojn, sed mi ĉiam zorge pensas, antaŭ ol aldoni ilin al la listo, kaj strebas uzi nur tiujn, kiuj ŝajnas al mi ne malhaveblaj.
#000111
– Kvankam mi okupiĝas pri la Sinonimaro de almenaŭ 25 jaroj, ne temas pri seninterrompa laboro. Mi ne sisteme aldonas al ĝi, sed nur kiam mi efektive verkas kaj renkontas tiun bezonon trovi la ĝustan vorton. Tio okazas precipe kiam mi tradukas, plejparte miajn proprajn verkojn. Mi ekkreis ĝin kiam mi tradukis La ŝtona urbo, daŭrigis kun Morto de artisto, kaj nun, tradukante mian trian libron La memoraĵoj de Julia Agripina, mi denove konstante utiligas ĝin kaj kreas novajn kartojn. Tiu aliro, kvankam ne sistema, havas la avantaĝon, ke temas pri vera bezono en vera kunteksto. Tial mi ofte trovas solvojn, kiuj eble ne venus en mian menson, se mi ne elpensus ilin en la kunteksto de reala bezono.
#000116
– Fininte mian nunan traduklaboron, ĉu mi daŭrigos kaj kompletigos ĝin? Mi povos fari tion nur sub la stimulo de efektiva bezono. Eventuale mi povus decidi traduki iun tekston (ne la propran) nur kun la celo kreskigi la sinonimaron.
#000117
– Mi ja deziras, ke la Sinonimaro restu ligita kun la retejo La Bona Lingvo, kie ĝi nun aperas kaj kies principojn ĝi sekvas. Ĉi-momente ĝi estas serĉebla per Ctrl+f (aŭ Cmd+f se oni uzas komputilon Mac). Per tiuj klavoj elstariĝas ĉiuj aperoj de la serĉata vorto. Certe eblus plibonigi tiun sistemon, kaj mi volonte akceptus proponojn fari tion.
#000121
Ĉu vi konis la sinonimaron de Jaan Ojalo, kaj ĉu eble uzis ĝin? Ĉu estas pliaj provoj pri Esperantaj sinonimaroj?
#000122
– Mi scias, ke ekzistas kelkaj sinonimaroj en Esperanto, sed laŭ mia impreso tiuj konsistas plejparte el listoj de tiuj neoficialaj vortoj, kiujn mi persone neniam uzus kaj ne intencas aperigi en mia propra sinonimaro.
#000123
– En la verko de Ojalo, se oni serĉas anstataŭaĵon por la vorto malbela, oni trovos turpa, hida kaj fia. Du el tiuj estas vortoj, kiujn mi mem neniam uzus. Kontraste, en mia sinonimaro sub la kapvorto malbela oni trovas: abomena, naŭza, aĉa, malloga, malplaĉa, malgracia, maldelikata, malharmonia, maleleganta, misproporcia, kripla, tordita, fuŝa, monstra, nevidinda, malvidinda, maldezirinda, fivizaĝa, ĉevalvizaĝa, bufa, fakoĉera, ordinara, nerimarkinda, horora, terura, ŝoka, kruda. El tiuj, fakoĉera kaj horora estas neoficialaj vortoj.
#000124
– Evidente la plejmulto el tiuj vortoj ne estas absolutaj sinonimoj, sed sugestoj, kiuj povus utili al verkisto, aŭ por anstataŭigi la banalan vorton malbela, aŭ por eviti ripetojn, aŭ por trovi pli precizan nuancon por la specifa kvalito de malbeleco, kiun oni deziras prezenti. Mankas tamen la propono de Ojala fia, kiu aperas sub la kapvorto malbona, ĉar mi supozas, ke ĝi rilatas ĉefe al moralaj kvalitoj, kutime ne al la fizika aspekto.
#000125
– Komentante pri mia sinonimaro, kiam mi anoncis ĝin en Facebook, iu skribis, ke tio ŝajnas nova ideo por evoluigi Esperanton. Laŭ mi Esperanto estas jam funkcianta lingvo. Ĝi ne bezonas la helpon de ĉiu hazarda verkanto, kiu arogas al si la rajton ampleksigi la vortaron. Mia kontribuo al Esperanto per la Sinonimaro espereble estos montri, kiom eblas fari per la jam ekzistantaj rimedoj de la lingvo. Ne necesas inventi neologismojn aŭ prunti vortojn el aliaj lingvoj; sufiĉas kree utiligi la sistemon de kunmetaĵoj kaj afiksoj por transdoni ĉiun nuancon de la emocio aŭ priskribo, kiun oni deziras prezenti al la leganto.
#000127
quando le celo es gris
#000128
cade del oculos del firmamento
#000129
Islando ordonis fermi trinkejojn, gimnastikejojn kaj distrejojn kaj akre malaltigis la nombron de homoj rajtigitaj kunveni publike – de ducent al dudek – por bremsi lastatempan altiĝon de kronvirusaj infektoj. Islando estis permesinta remalfermi trinkejojn kaj gimnastikejojn en la fino de majo post batalado kontraŭ la disvastiĝo de la viruso, sed en la dua duono de septembro, kiel en multaj aliaj landoj en Eŭropo, la nombro de kazoj altiĝis ĝis kvardek tagaj infektoj. (IS)
#000131
Pola Radio jam milfoje elsendis en la reto
#000132
Dum diversaj periodoj elsendis en Esperanto radiostacioj dise en la mondo, sed la programoj el Varsovio dum jardekoj havis gravegan signifon por la Esperanto-movado.
#000134
La regulaj Esperanto-elsendoj de Radio Polonia, kiel tiam nomiĝis la eksterlanda servo de Pola Radio, post longa paŭzo rekomenciĝis en 1959, lige kun la jubilea, 44-a Universala Kongreso samjare en Varsovio.
#000135
Preskaŭ kvardek jarojn laboris tie ankaŭ Barbara Pietrzak, kiu nun gvidas la volontulan skipon de Pola Retradio. Okaze de la mila elsendo de Pola Retradio ni petis ŝin rakonti pri siaj spertoj.
#000136
Kiuj estas viaj plej karaj memoroj de la jaroj, kiam la elsendoj okazis kadre de la pola publika radio?
#000140
– En la daŭro de pli ol 40 jaroj amasiĝis multegaj tiaj rememoroj. Ili koncernas ĉiujn facetojn de tiu ĉi laboro kaj malfacilus indiki unusolan. Apartenas al ili kontaktoj kaj renkontiĝoj kun aŭskultantoj, raportado pri Esperanto-eventoj, la unua raportado pri la Universala Kongreso, vastiĝado de la redakciaj taskoj. Resume, al tiu plej kara rememoro apartenas la daŭra vastiĝado kaj altiĝado de la profesiaj kompetentoj kaj en la fino laboro kun novaj kolegoj kaj kun la malnovaj en la redakcio, kiam mi jam fariĝis ĝia estro. Ĉion ĉi mi traktas kiel veran trezoron.
#000141
Barbara Pietrzak estis la lasta estro de la Esperanto-redakcio, ekde la jaro 2000 ĝis sia emeritiĝo en 2007. En la lasta jaro ŝi devis batali por defendi la pluan ekziston de la Esperanto-redakcio, kiu tamen iom post iom estis nuligita.
#000143
La lasta ordinara radia elsendo devis okazi en la Zamenhof-tago la 15-an de decembro 2006, sed la nuligo lastmomente estis iom ŝovita, eble pro skandalo ĉirkaŭ eldiraĵo de Jerzy Targalski, la tiama vicprezidanto de Pola Radio, kiu uzis la judan devenon de Zamenhof kiel argumenton kontraŭ la daŭrigo de la elsendoj.
#000144
Poste la prezidanto de Pola Radio, Krzysztof Czabański, bedaŭris la eldiraĵon kaj informis, ke la esperantlingvaj elsendoj en Pola Radio ne malaperos, sed plu ekzistos en interreto. Kiam la ordinaraj elsendoj per satelito kaj mallongaj ondoj estis ĉesigitaj la 8-an de januaro 2007, efektive tuj estis lanĉita novformata, podkasta elsendo.
#000145
Ankaŭ tiuj elsendoj tamen fine estis tute nuligitaj en majo 2010. En la sekva jaro la retaj elsendoj tamen renaskiĝis, jam kun volontula teamo, kaj de tiam ne ĉesas. Pola Retradio ĵus aktualigis la administran sistemon de sia retpaĝo, kie aŭdeblas ankaŭ la ĵusa mila elsendo. La elsendoj estas haveblaj ankaŭ en la formo de podkasto.
#000146
Jen aliflanke malpli facile trovebla ekzemplo de la tradicia formato de Pola Radio: elsendo de la 24-a de oktobro 2003:
#000147
Libera Folio: Kiel ŝanĝiĝis la formato de la elsendoj, kiam vi transiris al nurreta elsendado?
#000148
– Ni sekvis la insistajn petojn de la aŭskultantoj kiuj pledis por daŭrigo de nia laboro, eĉ ekster la publika kadro, kaj ilian deziron laŭeble malmulton perdi el la riĉa oferto, kiun nia Esperanto-Redakcio liveris dum 43 jaroj. Tion ni klopodis atingi, kvankam kelkfoje en nova formo, kion eldevigis la ofteco de la elsendoj. Dufoja elsendado semajne modifis nian rilaton al ekzemple aktualaĵoj el Pollando. Post la forigo de la Esperanto-programoj el Pola Radio nia ĉi-rilata misio finiĝis. Sed evidente tiaj informoj daŭre troviĝas en la programoj interalie rilate ekonomiajn, sociajn, kulturajn aferojn.
#000152
– La literaturaj elsendoj gravitis al la laŭtprezentado, legado de literaturaĵoj, kiel laste de „Quo Vadis” de Henryk Sienkiewicz en la E-traduko de Lidia Zamenhof. Pli ofte ol iam ni ĉerpas el la tre modesta saviĝinta arkivo de Pola Radio. Ni kiel dirite klopodis konservi la tradicion kaj stilon de la malnova Esperanto-redakcio de Pola Radio, adaptiĝante al la reta epoko.
#000153
– Ekde majo 2013, kiam nia elsendoplatformo instaliĝis ĉe WordPress, ni denove povas proponi al niaj geaŭskultantoj ĉerpaĵojn el la elsendoj paralele legeblajn kaj aŭskulteblajn (aktualaĵoj, kulturaj kaj sciencaj informoj, felietonoj), kio estis daŭrigo de la tradicio, kiun ni ekigis en 2003. Poste kiel ĉerpaĵoj aperis en nia paĝo ankaŭ sondokumentoj, aparte intervjuoj.
#000155
– Dum la lastaj 9 jaroj pro la evoluo de la reto, sociaj portaloj, la maniero de la komunikado signife ŝanĝiĝis. Iom post iom preskaŭ tute malaperis tradiciaj leteroj, la reagado fariĝis elektronika, recenzaj mesaĝoj gravitis al mallongaj – eĉ se aferkernaj – reagoj kaj ŝatoj, ŝatosignoj kun samtempa plukonigado fare de niaj aŭskultantoj de informoj pri niaj unuopaj elsendoj al diversaj retaj grupoj.
#000157
La retejo de Pola Retradio.
#000158
– Daŭra kaj tradicia okazo por la kontakto kun la aŭskultantoj estas fizikaj renkontiĝoj dum Esperanto-eventoj, dum la UK-oj. Nun ni frontas novan epokon, ankaŭ pro la pandemio, de realtempaj, distancaj renkontiĝoj. Kaj tiel ekzemple dum la Virtuala Kongreso ni havis kvar tiajn renkontiĝojn, kaj plej verŝajne pli ofte ni klopodos renkontiĝi kun la geaŭskultantoj ekzemple pere de Zoom.
#000159
– Ili konsistas same el veteranoj, kiuj memoras tempon kiam ni elsendis per mallongaj ondoj, per satelito, helpe de WRN (jam en la reta epoko). La senduba dojeno inter ili estas Jorma Ahomäki el Finnlando, kiu eĉ en la krepuska vivperiodo, kiel li ĝin difinas, tenis kun ni ĝis antaŭnelonge viglan korespondan kontakton – febla fizike, sed vigla intelekte. Kaj kompreneble la rondon de niaj radi-amikoj eniras novaj personoj, ne nepre ĵusaj lingvolernintoj, sed evidente novaj lingvokonantoj, freŝbakitaj esperantistoj kiuj lernis la lingvon rete, ekzemple per Duolingo.
#000161
Ĉu vi scias, kiuj el viaj programeroj estas la plej popularaj?
#000162
– Sendube oni tre alte taksas la variecon de la elsendoj. Neniam nome ni fokusiĝas pri unusola temo (krom esceptaj raportaj elsendoj pri kaj el Universalaj Kongresoj). Multaj aŭskultantoj kiel la plej ŝatatajn programerojn mencias intervjuojn kun elstaraj, sed ja ankaŭ mezaj, esperantistoj. Ne nur aktualajn, sed ankaŭ arkivajn.
#000163
– Al la ŝatataj programeroj apartenas literaturaj elsendoj (arkivaj) kaj tiuj, kiuj sonprezentas verkojn de nia literaturo, ekzemple la jam menciitan „Quo Vadis”. Multajn ŝatantojn havas nia sciencbultena rubriko. Sed kiel interesan ekzemplon mi menciu protestojn de aŭskultantoj, kiuj negative reagis je nia intenco iumomente malpli da atento doni al la kronvirusaj informoj.
#000164
En la epoko kiam komenciĝis la Esperanto-elsendoj, radio estis unu el tre malmultaj manieroj de tuja internacia komunikado. Nun la aferoj statas alimaniere. Por kio hodiaŭ unuavice estas bezonataj viaj elsendoj, laŭ vi?
#000166
– Mia opinio eble ne tiom gravus, sed ja la opinioj de la aŭskultantoj, kiuj daŭre taksas niajn elsendojn kiel kvalitan lingvomedion, en kiu ili fajnigas kaj altigas siajn konojn pri la parola lingvouzo. Dank’ al prikomunumaj kaj movadaj informoj la novaj aŭskultantoj enmovadiĝas, la ceteraj sekvas la vivon de la E-komunumo. Fine ĉiuj ĝuas la Esperanto-kulturon.
#000167
– Eble iom malmodeste en la fino mi kuraĝas citi la el la mesaĝoj venintaj okaze de nia unumila elsendo. Nia usona aŭskultanto deklaris, kaj liajn vortojn konfirmis aŭskultanto el Serbio: ”Dufoje semajne riĉigas mian vivon via bonega kaj grava laboro.”
#000168
e le die es distante
#000170
Io specta trans le fenestra
#000171
e vide Marte, Deneb e Altair
#000172