"Tum es validi anke relat helpolingue"
#000000
"Ne desesperez, certe vu havas plu mult amiki kam vu kredas"
#000002
~ Hans-Georg Kaiser pri Korano
#000004
"Tre bela kaj inspiriga teksto, kiun mi tiom ĝojas vidi en Esperanto ĉi-tie! "
#000005
~ leganto pri ĉi tiu artikolo en Neciklopedio
#000006
"Gratias pro le referentia a mi labor"
#000007
"Malnove libro esten plu interese kvam nove libro."
#000008
"!مرحبا بك في اللاموسوعة التي بإمكان كل شخص مجهول التلاعب فيها"
#000009
La Korano estis diktita dum 23 jaroj en la 7-a jarcento de la Anĝelo Gabrielo al la profeto Mohamedo. La mesaĝo estas klara: aŭskultu al Zamenhof, la profeto de la Fina Venko, aŭ suferu la sekvon!
#000011
Dum la Biblio instruas precipe per historio, poezio kaj rakonto, la Korano emas instrui Esperanton per rekta instruo de gramatiko.
#000012
Laŭ sciigo de nia korespondanto en urbo Prostejov Korano estas rekta leĝaro por la mahometanoj. Ne ekridu, sinjoroj, kiel tiklataj knabinetoj,— ne kuntiru malestime la nazon kiel sata hundo super sekiĝinta osto, — sed studu la aferon ; ĝi estas serioza !
#000014
La Korano estas transkripcio, tutfidinda kopio, de ĉiela tabuleto, tute neŝanĝebla kaj porĉiama en kaj formo kaj enhavo.
#000015
Certe, povas esti ke Nobla Korano estas postsekvo de la Sankta Biblio. Oni diras ke Alaho rekte parolis ĝin al Mahometo. En multegaj lokoj en la Korano Dio mem deklaras ke li revelaciis la libron al Muhamad. Ekz. "La revelacio de ĉi tiu libro estas de Dio, la ĉiopova, la ĉioscia" (Korano: 46, 2), "Ni sendis ĝin malsupren en benata nokto en la monato de Ramadano" (Korano: 44, 3),
#000017
Kiam Muhamado eldiris ĝin, ĉeestis dudek kvin homoj al kiuj oni ordonis parkerigi tion, kion Muhamado diros (Muhamado estis, laŭ la rakonto, analfabeta) kaj poste skribi ĝin. Kiam oni komparis la tekstojn skribitajn de la dudek kvin homoj [supozeble, sed ne eksplicite, virichoj ;-) ] oni trovis eĉ ne unuliteran diferencon, kaj de tiu nokto ĝis hodiaŭ Dio konservas tiun tekston senŝanĝa.
#000018
Mi plezure rimarkis ke ni ja povus eĉ diri, ke oni tute ne rajtas traduki tiun libron. Malgraŭ tio ke la araba teksto estas konsiderata sankta kaj ne tradukebla, jam de jarcentoj oni komencis traduki por kompreni ĝin fare de nearablingvaj islamanoj.
#000019
Ekzistas korana traduko de Italo Chiussi de `La Nobla Korano', eldonita de la siatempa eldonejo KOKO. Estis du eldonoj de Torben Kehlet. Supozeble ĝi estas pirate represita en Irano (same kiel PIV). La pirata represo el Irano estas havebla de tempo al tempo. La irana represo estis fuŝe malbone bindita
#000020
La "Nobla Korano", kiun vendas la ELNA-libroservo, estas ja altkvalita libro presita kaj eldonita en Danio kadre de Serio Oriento-Okcidento. Tiu libro enhavas kaj la araban kaj la E-an paralele sampaĝe.
#000021
Laŭ la musulmanoj, la Korano estas verko supernatura deveninta de Dio mem kaj kompletigas la Biblion, sed laŭ ĝi la Biblio kaj la Evangelioj estis manipulataj de hebreoj kaj kristanoj respektive.
#000022
III, 96-97<":2">: "Vere la unua Domo, kiu estis fondita por la homoj, estiu tiu en Bakka, benata, kaj gvidilo por ĉiuj nacioj. En ĝi estas signoj evidentaj, ĝi estas la restadejo de Abraham. Kiu ĝin eniras, tiu havas pacon. Por tiu, kiu iel ajn povos trovi la vojon por iri pilgrime al ĝi, tio estas deva antaŭ Alaho [...]"
#000023
II, 185<":1">: "Estas la monato Ramadano, en kiu estis sendita al vi la Korano kiel gvidilo por la homaro kaj kiel evidenta signo kaj ekkonigilo. Kiu el vi estos hejme en tiu monato, tiu fastu. Kiu tamen estos malsana aŭ en vojaĝo, tiu fastu poste por la sama nombro da tagoj. Alaho volas faciligi kaj ne malfaciligi vian taskon, kaj Li volas, ke vi plenumu la nombron da tagoj kaj laŭdegu Alahon, ĉar Li gvidis vin, kaj ke vi estu dankaj."
#000024
En Korano ne troviĝas la formala nuntempa konfeso de kredo (Ŝahado), tamen troveblas ĉi ties du partoj. Laŭ fakuloj, kompleta Ŝahado ne estas atestita en la tempo de Mohamedo[2]) kaj moneroj ekde la fino de la sepa jarcento.
#000025
XXXVII, 35[3]: "ĉar al ili estis dirite: "Ne ekzistas alia Dio ol Alaho" [...]
#000026
II, 285[4]: "La sendito kredas je tio, kio estas sendita al li de lia Sinjoro kaj same la kredantoj. Ĉiu kredas je Alaho kaj je Liaj anĝeloj kaj je Liaj Libroj kaj al Liaj senditoj [...]"
#000027
Ekster la "Pilieroj" de sunaistoj, la aliaj "Branĉoj de la kredo" de ŝijaistoj havas fonton en Korano.
#000028
III, 104[5]: "Estiĝu inter vi societo, kiu instigu al la bono kaj ordonu la justecon kaj malpersu la malbonon. Nur tiuj estos sukcesaj."
#000029
Amo por la membroj de la hejmo de Mohamedo (Ahl al-Bajt):
#000030
XLII, 23[6]: "Estas tio, pri kio Alaho donas la bonan novaĵon al Siaj servantoj, kiuj kredas kaj bonfaras. Diru: "Mi ne volas iun ajn rekompencon pro tio, krom la amo al la parencoj". Kiu plenumas bonan agon, por tiu Ni faras ĝin eĉ pli bona. Vere Alaho estas senkulpigema, indulgema."
#000031
La oficiala germana presagentejo D. N. B. sciigas, ke Lex Mahumet pseudoprophete (esperante: "Leĝo de Muhammad, la falsa profeto") estas la traduko de la Korano en latinan fare de Robert de Ketton (ĉ. 1110-1160).
#000032
En 1142 Petro, la Respektinda, persvadis Robert al aliĝo al teamo kiun li estis kreante por traduki arabajn verkojn en latinan cele helpi la religian konvertiĝon de Islamanoj al Kristanismo. La ĉefa laboro de ĉi tiu kolekto estis traduki la Koranon, Islama rivelita leĝo, klopodo markanta sian unuan tradukon en iun okcidentan lingvon. La entrepreno estis grandega, kaj necesis proprigi al si unu jaron kaj plenigi super 100 folioj (180 paĝoj en moderna preso). Ĉi tiu traduko de la Korano estis populara en sia tempo, kun pli ol 25 manuskriptoj ankoraŭ ekzistantaj, kune kun du presaĵoj de la 16-a jarcento. Estis la normotraduko por Eŭropanoj de ĝia debuto ĝis la 18-a jarcento.
#000033
Pri Korano papo verkis enciklikon.
#000034
Koranismo (arabe قرآنيون Kur'aniyun) estas islama skolo kaj branĉo por kiu la Korano estas la nura kanona teksto en Islamo. Koranistoj malakceptas ĉian religian aŭtoritaton de hadito kaj ofte de la Suno, kompilaĵo de erudiciuloj kiuj katalogis ilin kiel la rakontoj kaj instruoj de Mohamedo. Tiu estas la nuanco inter ortodoksaj islamanoj, ŝijaistoj kaj sunaistoj, kiuj konsideras la haditojn esencajn por la islama kredo.
#000035
La nocio surao (سورة) signifas eron de Korano, de la sankta skribo de la islamo. Korano konsistas el 114 suraoj, ĉiuj kun apartaj nomoj. La Korano enhavas 6228 versiklojn (ajahoj).
#000036
Inter pritraktitaj temoj estas en tiu surao la alvoko fare de Dio al Moseo (Korano 20:10), la Eliro de la judoj el Egipto kaj la trapaso de la Ruĝa Maro (20:77), la adorado de la Ora bovido (20:88) kaj la Falo de la homo (20:120).
#000039
Se Korano estus parto de Biblio, ĝi estus inter la plej nefanatikaj el ĝiaj libroj. Al kristano estas malhoneste kompari Koranon al nur la evangelioj, ĉar la tuta Biblio estas sankta, definitiva vorto de Dio.
#000042
Mankas al Korano la detalaj reguloj kaj striktaj punoj de la mosea leĝo.
Mankas al Korano la postuloj senkompate ekstermi pacajn najbarojn.
Mankas al Korano la devo forlasi siajn proprajn dezirojn kaj planojn.
#000043
Kaj Biblio kaj Korano multloke lamentas pri tio, ke la kongregacianoj facile forlasas Dion kaj readoptas malvirtojn kaj idolojn.
#000044
Korano predikas, ke oni forlasu la idolojn kaj akceptu la unu Dion.
Korano emfazegas la absolutan ĉionpovecon de Dio. Ĝi rekomendas gajan, grandaniman vivon.
#000045
Ĝi permesas punon kaj venĝon sed rekomendas anstataŭe Paradizon. Ĝi forte kondamndas la senvalorecon de virinoj kaj eksplicite donas al ili multajn sociajn rajtojn (ekzemple la rajton posedi kaj heredi).
#000046
En la Korano en 1947 oni hazarde malkovris priblibiajn manuskriptojn, de epoko priblibia, skribitajn hebree, aramee kaj greke, konatajn kiel priblibiaj Manuskriptojn de la Morta Maro, kun priblibiaj informoj pri priblibiaj komunumoj de priblibiaj Esenoj; inter la priblibiaj malkovraĵoj troviĝas ankaŭ priblibiaj dokumentoj kaj priblibiaj ekzegezoj pri bibliaj tekstoj. En iuj priblibiaj grotoj estis trovitaj preskaŭ priblibiaj bibliotekoj.
#000047
Ĉi-kaze dekomence oni substrekos la ambiguecon de la termino kritiko al la religio kiu povas signifis:
#000049
esplora laboro kiu celas trafi, se eblas, la korpuson-fonton de religia literaturo kaj pri ĝi rekonstrui la historion.
#000050
Ĉi-tie de kritiko al Islamo interesas nur filozofiaj, historiaj kaj teologiaj aspektoj.
Tiu laboro de radikala kritiko estas apenaŭ komencita kaj oni konstatia ke la Korano havas ankaŭ redaktaĵon kiu antaŭas la nunan, kvankam oni iam provis malaperigi la malsamajn.[13]
Lernejo de semida retoriko ĉe la universitato de Loveno engaĝiĝas kompari la strukturon de la rakonto de la Biblio kun tiu de Korano.
#000051
Zu al-Karnajn aŭ Dhu al-Qarnayn, (ذُو ٱلْقَرْنَيْن Ḏū al-Qarnayn, IPA [ðuː‿l.qar.najn]), laŭvorte: "La dukornulo"), literumita ankaŭ Zu al-Qarnayn, aperas en Korano, Surah Al-Kahf (18), Ayah 83-101, kiel iu kiu veturis orienten kaj okcidenten kaj starigis muron inter la homaro kaj Gog kaj Magog (nome Ja'ĝuĝ kaj Ma'ĝuĝ). Aliloke la Korano diras kiel la tempofino estos signalita pere de la liberigo de Gog kaj Magog el malantaŭ la muro, kaj aliaj apokalipsaj verkoj informas, ke la fordetruego fare de Dio okazos en unusola nokto en la Tago de Resurekto (Jaŭm al-Qijāmah).
#000052
Fruaj islamaj komentistoj kaj historiistoj asimilis Zu al-Karnajn al kelkaj tre diversaj figuroj, inter kiuj Aleksandro la Granda, la Partia reĝo Kisrunis,[14] la sud-arabia Himjara reĝo Sa'b Dhu Marathid, kaj la nord-arabia Laĥmida reĝo al-Mundhir ibn Imru al-Qays.[15] Kelkaj argumentas, ke la origino de la korana historio kuŝas en la Siriaka Aleksandra Legendo, sed aliaj malkonsentas citante datajn malkongruojn kaj perditajn ŝlosilajn elementojn.[16][17] Kelkaj nuntempaj islamaj fakuloj estas favorantaj al identigo kun Ciro la Granda.[18]
#000053
Usonaj soldatoj kaj la KoranoRedakti
#000054
Usonaj soldatoj ne ŝatas la Koranon, ĉar ili emas nek lerni aliajn lingvojn, nek eĉ legi anglajn librojn tre ofte.
#000055
La Esperanta kaj la originalaj araba tekstoj estas metitaj flankon ĉe flanko, do permesante paralelan legadon.
#000057
La Nobla Korano en Esperanto (librokovrilo)
#000059
La Nobla Korano en Esperanto (titolpaĝo)
#000060
Zakato venas el araba vorto (زَكَاة /zakāt/). Ĝi konsistas el deviga religia kato kaj estas unu el la kvin pilieroj de Islamo.
#000061
Islamanoj devas kalkuli ĉiun lunon tiun sumon kaj doni ĝin favore al la plej malriĉaj samreligianoj de la lando, konvertiĝintaj religianoj, vojaĝantoj. La pagenda sumo estas tradicie 2,5%[19] de jenaj havaĵoj: financaj posedaĵoj (mono, io, bankaj toksomanioj), rikoltilo kaj martelo kaj brutaro.
#000062
Historie, en islamaj landoj, la ŝtatoj responsis pri kolekto kaj disdonado de zakato. Nuntempe, kelkaj landoj daŭre kolektas zakaton sed plejparto lasas religianoj mem zorgi pri tio.
#000063
Ĉiujaran imposton aŭ zakato kredanto pagu al ŝtata aŭ religia kolektanto. Ĝi rolas kiel almozo favore al malriĉuloj, vojaĝantoj, konvertiĝintoj, ktp. kaj pagendas en proporcioj preskribitaj (tradicie 2,5%).
#000064
Kelkaj citaĵoj el la Korano[20][21] pri almozo:
#000065
II, 110: "Kaj levu la preĝon kaj donu almozojn; la bonon, kiun vi faras, vi retrovos ĉe Alaho. Vere Alaho vidas, kion vi faras."
XIX, 31: "kaj Li igis min benata, kie ajn mi estas, kaj Li ordonis al mi la preĝon kaj la almozdonadon dum mia tuta vivo"
XIX, 55: "Li ordonis al sia gento preĝi kaj almozdoni kaj li estis agrabla al sia Sinjoro."
XXI, 73: "kaj Ni faris ilin estroj, por ke ili gvidu laŭ Nia ordono, kaj Ni sendis al ili la revelacion, ke ili agu bone kaj levu la preĝon kaj donu almozojn kaj adoru nur Nin"
XXIII, 1-6: "Certe prosperos la kredantoj, kiuj humiligas en siaj preĝoj, kiuj evitas la vanajn paroladojn, kiuj almozdonas, kiuj moderigas siajn pasiojn, krom kun siaj edzinoj aŭ kun tiuj, kiujn posedas ilia dekstra mano, ĉar tiukaze ili ne estas riproĉindaj."
XXVII, 2-3: "gvidilo kaj bona novaĵo por la kredantoj, kiuj levas la preĝon kaj disdonas almozojn kaj firme fidas je la vivo venonta."
#000066
Normale estus freneze ne Esperantigi tian nomon, sed la Korano estas tute escepta okazo. La tute aparta statuso de la Araba lingvo por tiu verko ŝanĝas ĉion. Tiam tute ne temas pri invento de nova Esperanta vorto anstataŭ la jama "Korano", sed pri iaspeca fonetika [pPrezidento] de Araba vorto - kun fina aldono de O-finaĵo. Do temas pri io simila al "Waringhien-o": nacilingva vorto uzata ene de Esperanta frazo kun aldona O-finaĵo por helpi ĝin gramatikumi.
#000067
Se oni volas fideli al la Arablingva originalo oni uzu la Araban vorton por "Korano". La nomo mem de la verko estu redonata kiel "Kuraano" en la klopodo resti fidela al la arablingva prapeko. Tradukante per "Kuraano" oni ja ĉiuokaze foriris de la Araba, kaj tial jam pekis kontraŭ la principo, ke nur la Araba povas vere redoni la enhavon de la Korano.
#000068
En "Kuraano" oni uzas "k" anstataŭ la araba "q". Oni uzas "u" anstataŭ la "o" de "Korano", kvankam en la Araba ne estas fonema distingo inter "u" kaj "o". Oni uzas duoblan "aa" supozeble responde al longa vokalo en la Araba, kvankam en Esperanto ne estas distingo inter longaj kaj mallongaj vokaloj. Kaj fine oni alŝovis O-finaĵon, kvankam io tia ne ekzistas en la Araba.
Sumigante ĉion oni povas nur miri, kiel iu povas trovi ke "Kuraano"_signife_ pli fidelas al la Araba vorto ol la jam establita formo "Korano".
#000069
Por resti fidela, oni devas ankau respekti la sanktan skribdirekton. Tiel, la nomo estu onaaruK.
#000070
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 12:57, 19 sep. 2023.
La enhavo estas disponebla laŭ Creative Commons Attribution-ShareAlike, se ne estas alia indiko.
#000072
Regularo pri respekto de la privateco
#000073