La Esperanta traduko de Wang Chongfang estis la kompleta teksto da 81 ĉapitroj de la originalo de Laozi. La tradukinto prenis la tekston de Daŭo De Jing Zhu (Daodejing prinotita) de Wang Bi en Wei-dinastio (220-265), kiel ĉefan tekston de la originalo kun referenco de aliaj eldonoj.
#000002
La libro Daŭo De Jing de Laozi konsistas el du partoj: la antaŭa parto da 38 ĉapitroj estas pri Daŭo, kaj la posta parto da 44 ĉaptroj estas pri De. Kio estas Daŭo? "En la libro la Taŭo estas rigardita kiel la origino de la universo, la universa leĝo al naturo kaj la homa vivo" 1. Do, kio estas De? En la ĉina lingvo la vorto De signifas virton. "Laŭ la ĉinaj antikvaj filozofoj, la propreco de ĉiu ekzistaĵo estas akirita de la origino de la universo kaj universalan principon, kaj la Virto (De) nature signifas la econ de la Taŭon". 2
#000003
Do, kiu estis Laozi? En mia memoro tuj aperis la figuro de maljunulo rajdanta sur la blua bovo, kia estis priskribita de Luxun (1881-1936) en sia novelo Foriro tra la Pasejo. La tradukinto en la antaŭparolo detale prezentis lin al ni laŭ la materialo trovita de li.
#000004
La traduko de Wang Chongfang estas fidela kaj flua. Verdire, elĉinigi la ĉinajn antikvajn klasikaĵojn ja estas granda malfacila laboro por ĉiu esperantisto, eĉ iu ajn eminenta! Ĉar la originalo Daŭo De Jing estis verkita per la antikva ĉina lingvaĵo antaŭ 2500 jaroj! Tian espriman manieron eĉ la nuntempaj ĉinaj legantoj komprenas pere de la modernaj ĉinlingvaj klarigoj aŭ komentarioj. Pli mirinde, ke en la originalo kvankam nur estis 5000 ideogramoj, tamen per tiu sumo Laozi esprimis sian ampleksan filozofan penson!
#000005
La libro Daŭo De Jing de Laozi estis dulingva eldono, tamen por pli bone al legantoj komprenigi la penson de Laozi la Esperanta versio enhavis la du ĉinlingvajn tekstojn: la originalo antikva ĉinlingva kaj la moderna ĉinlingva. Pri la traduko mi ne plu babilas, por ne tedi vin, karaj legantoj. Tamen, ĉar el la cent okuloj trovĝus cent Shakespeare, mi kredas, ke vi certe povos akiri proprajn plezurojn kaj gajnojn dum la legado. Devas mi atentigi legantojn, ke la tradukinto aldonis antaŭ ĉiu ĉapitro de la Esp-a traduko la resumon, post ĉiu ĉapitro la komenton kaj en ĉiu ĉapitro la klarigojn, verkitajn de la tradukinto. Ĉio ĉi certe helpos legantojn en kompreno pri ĉiu ĉapitra enhavo.
#000006
La tradukinto mem estas kredanto (ĉu disĉiplo?) de la filozofa penso de Laozi, li laŭ propra kompreno pri la filozofa penso de Laozi verkis la longan antaŭparolon por la libro Daŭo De Jing de Laozi. Li eĉ opiniis, ke "la ideo de Laozi pri la Taŭo ne nur estis aplikebla al la antikva homa vivo, sed ankaŭ havas grandan signifon kaj valoron por nia moderna tempo" 3, li precipe emfazis la dialektan penson de Laozi. Eĉ Eugene de Zilah ankaŭ opiniis, ke "praktiki la Taŭon estas aliri la saĝon laŭ spirita vojo malfermita de Majstro Lao." 4
#000007
La tradukinto uzis unu neologismon Taŭo anstataŭ Dao en NPIV, la kialo laŭ li estas:
#000008
"Mi preferas la formon 'Taŭo' al 'Tao', kvankam la dua estas akceptita de Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto, ĉar la unua formo estas fonetike pli proksima al la ĉina vorto 'dao'. Se mi prenus la formon 'Tao', laŭ la Esperanta gramatiko ĝia radiko devus esti 'Ta-' kaj '-o' estus ĝia finaĵo, tio evidente ne estus preferinda."
#000009
Do, kiu estas s-ano Wang Chongfang, la tradukinto de la libro Daŭo De Jing de Laozi? Li naskiĝis en 1936, en la antikva urbo Zhengjiang, Jiangshu-provinco, ĉe Yangzi-rivero. Juna Wang Chongfang verkis en Esp-o la longan poemon La Komenco de la Mondo, kio faris lin rimarkinda poeto. Lia poemeto Krizantemo, laŭ metriko, la Trioleto estas enhavita en la fama Parnasa Gvidlibro, kiel ekzemplo, de K. Kalocsay kaj G. Waringhien (en la 2a eldono, p.61). Dum la 60aj jaroj de la pasinta jarcento, li kun Armand Su (1936-1990) fariĝis la ĝemelstela paro en la ĉina Esp-movado. Li estis instruisto de la ĉina lingvo en mezlernejo, post la emeritiĝo li memstare kompilis Grandan Vortaron Ĉina-Esperanta en 1246 paĝoj (Ĉina Esp-Eldonejo, Hong Kong, 2007), nun li ankoraŭ memstare persiste kompilas Grandan Vortaron Esperanta-ĉina, kiu havas esperon eldoni en baldaŭa estonteco. Li ankaŭ estas tradukinto de romano Kamelo Ŝjangzi far Lao She (1890-1966), Profilo de Zhou Enlai, Anelekto de Konfuceo kaj aliaj.
#000010
Do, mi finas nomatan "recenzon" pri la Libro de Laozi, kaj proponas al vi, karaj legantoj, ke vi turnu al la libro de Laozi, en ties pensa labirinto de la saĝulo antaŭ 25 jarcentoj, serĉu la fonton de la homa saĝo!
#000011