Wikipedia's Constantinople as translated by GramTrans
#000000
Κωνσταντινούπολις or Κωνσταντινούπολη (in Greek)
#000001
6 km2 (2.3 kv. mejl.) enfermite ene de Constantinian Walls
#000002
Kapitalo de la Orientromia imperio 330-1204 p.K.;
#000003
κωνσταντινούπολις Konstantinoúpolis aŭ κωνσταντινούπολη Konstantinoúpoli ;
قسطنطینية, ḳosṭanṭīnīye ‎) estis la ĉefurbo de la Roman / bizanca (330-1204 kaj 1261-1453), kaj ankaŭ de la mallonga la latina (1204-1261), kaj la pli postaj otomanaj (1453-1923) imperioj.
Ĝi estis reinaŭgurita en 324 p.K. de antikva Bizanco kiel la nova ĉefurbo de la Romia Imperio de Imperiestro Constantine the Great (Konstantino la Famulo), laŭ kiu ĝi estis nomita, kaj dediĉis la 11an de majo 330 p.K.
#000005
De la mez 5-a jarcento ĝis la frua 13-a jarcento, Konstantinopolo estis la plej granda kaj plej riĉa grandurbo en Eŭropo [6] kaj ĝi estis instrumenta en la akcelo de kristanismo dum romiaj kaj bizancaj tempoj kiel la hejmo de la Patriarko de Konstantinopolo kaj kiel la kuratoro de la plej sanktaj restaĵoj de kristanaro kiel ekzemple la Dornokrono kaj la Vera Kruco.
Post la fina perdo de ĝiaj provincoj en la frua 15-a jarcento, la Orientromia imperio estis reduktita al ĵus Konstantinopolo kaj ĝia ĉirkaŭaĵo, kune kun Morea en Grekio, kaj la grandurbo poste falis al la otomanoj post tutmonata sieĝo en 1453.
#000006
Konstantinopolo estis fama por siaj masivaj kaj kompleksaj defendoj.
Kvankam sieĝite dum multaj okazoj fare de diversaj homoj, la defendoj de Konstantinopolo pruvis nevundeblaj por preskaŭ naŭ cento jarojn antaŭ ol la grandurbo estis alogita 1204 de la Crusader-armeoj de la Kvara- Kampanjo, kaj post kiam ĝi estis liberigita en 1261 fare de la bizanca imperiestro Michael VIII Palaiologos, dua kaj fina fojo en 1453 kiam ĝi estis konkerita fare de la otomana sultano Mehmed II.
La unua muro de la grandurbo estis konstruita fare de Konstantino la 1-a, kaj ĉirkaŭis la grandurbon en kaj tero kaj marfrontoj.
Poste, en la 5-a jarcento, la Pretoriano-Prefekto
Anthemius sub la infanimperiestro Theodosius II entreprenis la konstruadon de la Theodosian Muroj, kiu konsistis el duobla muro kuŝantajn proksimume 2 km (1.2 mejloj) en la okcidento de la unua muro kaj ĉirkaŭfosaĵo kun palisaĵoj plej antaŭe.
Tiu enorma komplekso de defendoj estis unu el la plej sofistika el Antiquity kaj la grandurbo estis konstruita intencite sur sep montetoj same kiel apudmetita inter la Orkorno kaj la Marmara Maro kaj tiel prezentis nekonkereblan fortikaĵon ĉirkaŭbarantan grandiozajn palacojn, kupolojn, kaj turojn, necesigis de esti la enirejo inter du kontinentoj (Eŭropo kaj Azio) kaj du maroj (Mediteranea Maro kaj la Black Seas).
#000007
La grandurbo ankaŭ estis fama por siaj arkitekturaj majstraĵoj, kiel ekzemple la grekkatolika katedralo de Hagia Sofia, kiu funkciis kiel la sidejo de la Ekumena Patriarkeco, la sanktan Imperiestran kastelon kie la imperiestroj vivis, la Galata Tower, la Hipodromon, la Oran Pordegon de la Teraj Muroj, kaj la luksaj aristokrataj palacoj vicante la arkadumitajn avenuojn kaj kvarangulojn.
La University of Constantinople (Universitato de Konstantinopolo) estis fondita en la kvina jarcento kaj enhavita multaj artaj kaj literaturaj trezoroj antaŭ ol ĝi estis maldungita en 1204 kaj 1453, [8] inkluzive de it vasta Imperial Library kiu enhavis la restojn de la Biblioteko de Aleksandrio kaj havis pli ol 100,000 volumojn de antikvaj tekstoj.
#000008
Konstantinopolo neniam vere resaniĝis post la ruiniĝo de la Kvara Kampanjo kaj la jardekoj da misregado de la la latinaj.
Kvankam la grandurbo parte resaniĝis en la fruaj jaroj post la restarigo sub la Palaeologidoj dinastio, la apero de la otomanoj kaj la posta perdo de la imperiaj teritorioj ĝis Konstantinopolo iĝis enklavo ene de la novnaskita Otomana Imperio igis la grandurbon grave senhomigiten kiam ĝi falis al la otomanturkoj, [10] whereafter ĝi anstataŭigis Edirne (Adrianople) kiel la nova ĉefurbo de la Otomana Regno.
#000009
Modernaj nomoj de la grandurbo
#000011
Laŭ Plinio la Maljuna en lia Naturhistorio , la unua konata nomo de kompromiso en la loko de Konstantinopolo estis Lygos, [12] kompromiso de verŝajne trakia origino fondita inter la 13-a kaj 11-a jarcento a.K.
La ejo, laŭ la fondmito de la grandurbo, estis prirezignita antaŭ la tempo kiam grekaj setlantoj de la urboŝtato de Megara fondis Bizancon ( greke:
βυζάντιον, Byzántion) en ĉirkaŭ 657 a.K., [14] laŭlarĝe de la urbo Kalcedonio sur la azia flanko de la Bosporo.
#000013
La originoj de la nomo de Byzantion , multe da ofte konata fare de la pli posta latina Bizanco, ne estas totale klaraj, kvankam kelkaj indikas ke ĝi estas de Thrac-ilira origino.
La fondmito de la grandurbo havas ĝin rakontite ke la kompromiso estis nomita laŭ la gvidanto de la Megarianaj kolonianoj, Byzas.
La pli postaj Bizancanoj de Konstantinopolo mem asertus ke la grandurbo estis nomita en honoro de du viroj, Byzas kaj Antes, kvankam tio estis pli verŝajna nur teatraĵo sur la vorto Byzantion.
#000014
La grandurbo estis nelonge renomita Augusta Antonina en la frua tria jarcento de la imperiestro Septimo Severo (193-211), eldetruis la grandurbon al la grundo en 196 p.K. por apogado rivala defianto civita milito kaj rekonstruis, en honoro de lia filo Antoninus, la pli posta imperiestro Caracalla.
La nomo ŝajnas estinti rapide forgesita kaj prirezignita, kaj la grandurbo revenis al Bizanco/Byzantion post aŭ la murdo de Karakalo en 217 aŭ, ĉe la plej malfrua, la falo de la Severan-dinastio en 235.
#000015
Bizanco akceptis la nomon de Konstantinoupolis ("grandurbo de Konstantino", Konstantinopolo) post it re-fundamento sub romia imperiestro Konstantino la 1-a, kiu transdonis la ĉefurbon de la Romia Imperio de Romo ĝis Bizanco en 330 p.K. kaj indikis sian novan kapitalon oficiale kiel Novan Roman (νέα Ῥώμη) "Nova Romo".
Dum tiu tempo, la grandurbo ankaŭ estis nomita "Sekundo-Romo", "Orientulo-Romo", kaj Roma Constantinopolitana. [20] Kiam la grandurbo iĝis la sola restanta ĉefurbo de la Romia Imperio post la falo de la Okcidento, kaj ĝia riĉaĵo, populacio, kaj influo kreskis, la grandurbo ankaŭ havis amason da moknomoj.
#000016
Kiel la plej granda kaj plej riĉa grandurbo en Eŭropo dum la 4-a-13-a jarcentoj kaj centro de kulturo kaj eduko de la mediteranea baseno, Konstantinopolo estis konata per prestiĝaj titoloj kiel ekzemple Basileuousa (Reĝino de grandurboj) kaj Megalopolis (la Granda Urbo) kaj estis, en parollingva parolado, ofte referita kiel ĵus Poliso (η πόλη) "la grandurbo" fare de Constantinopolitans kaj provincaj Bizancanoj egale.
#000017
En la lingvo de aliaj popoloj, Konstantinopolo estis rilatis al ekzakte tiel respekte.
La mezepokaj vikingoj, kiuj havis kontaktojn kun la imperio tra sia vastiĝo en orienta Eŭropo ( Estadoj) utiligis la norenan nomon Miklagarðr (de pelmalbono "granda" kaj garðr ' grandurbo '), kaj pli posta Miklagard kaj Miklagarth.
En la araba, la grandurbo foje estis nomita Rūmiyyat al-kubra (Granda Grandurbo de la romianoj) kaj en la persa kiel Takht-e Rum (Trono de la romianoj).
#000018
En orientaj kaj South Slavic-lingvoj, en mezepoka Rusio, Konstantinopolo estis referita kiel Tsargrad ( царьград) aŭ Carigrad, "Grandurbo de la Cezaro (imperiestro)", de la slavona-vortoj caro ("Cezaro" aŭ' King ')
kaj diplomiĝinto (' grandurbo ').
Tio estis supozeble paŭsaĵo en greka frazo kiel ekzemple βασιλέως Πόλις (Vasileos Polis), "la grandurbo de la imperiestro [reĝo]".
#000019
La moderna turka nomo por la grandurbo, İstanbul , derivas de la greka frazo eisstanon da polin ( εἰς τὴν πόλιν), signifante "en la grandurbon" aŭ "por la grandurbo".
Tiu nomo estis utiligita en turko kune kun Kostantiniyye, la pli formala adaptado de la origina Konstantinopolo, dum la periodo de otomana rego, dum okcidentaj lingvoj plejparte daŭre nomis la grandurbon Konstantinopolo ĝis la frua 20-a jarcento.
En 1928, la turka alfabeto estis ŝanĝita de araba manuskripto al latina manuskripto.
Post tio, kiel parto de la 1920a Turkification movado, Turkio komencis instigi aliajn landojn por utiligi turkajn nomojn por turkaj grandurboj, anstataŭe de aliaj transliterumoj al latina manuskripto kiu estis utiligita en la otomanaj tempoj.
En tempo la grandurbo estis konata kiel Istanbulo kaj ĝiaj varioj en la plej multaj mondlingvoj.
#000020
ĉ. 657 BC-324 p.K.: Bizanco kaj pli fruaj kompromisoj
#000022
Konstantinopolo estis fondita fare de la Roman Imperiestro
Konstantino la 1-a (272-337 p.K.) en 324 [5] en la loko de jam-ekzistanta grandurbo, Bizanco, kiu estis loĝigita en la fruaj tagoj da greka kolonia expansio, en ĉirkaŭ 657 a.K., fare de kolonianoj de la urboŝtato de Megara.
Tio estas la unua grava kompromiso kiu formiĝus en la loko de pli posta Konstantinopolo, sed la unuaj konataj kompromisoj estis tiu de Lygos, referita en la Naturhistorioj de Plinio, [27] Krom tio, malmulto estas konata ĉirkaŭ tiu komenca kompromiso, krom ke ĝi estis prirezignita antaŭ la tempo la Megarianaj kolonianoj aranĝis la ejon denove.
La ejo, laŭ la fondmito de la grandurbo, estis prirezignita antaŭ la tempo kiam grekaj setlantoj de la urboŝtato de Megara fondis Bizancon (greke: βυζάντιον, Byzántion) en ĉirkaŭ 657 a.K., [14] laŭlarĝe de la urbo Kalcedonio sur la azia flanko de la Bosporo.
#000023
La grandurbo konservis sendependecon kiel urboŝtato ĝis ĝi estis aneksita fare de Darius I en 512 a.K. en la Persan Imperion, kiu vidis la ejon kiel la optimuma loko por konstrui flosponto transirejon en Eŭropon kiam Bizanco estis situanta ĉe la plej mallarĝa punkto en la Bosporo-markolo.
Persa rego daŭris ĝis 478 a.K. kiam kiel parto de la greka kontraŭatako al la Second Persian Invasion of Greece (Dua Persian Invasion de Grekio), greka armeo gvidita fare de la spartana generalo Pausanias konkeris la grandurbon kiu restis sendependa, ankoraŭ malĉefa, grandurbo sub la atenanoj, kaj poste al la spartanoj post 411 a.K.
Malmiopa traktato kun la emerĝa potenco de Romo en c.150 a.K. kiu kondiĉis tributon en interŝanĝo por sendependa statuso permesis al ĝi eniri romian regon nedifektita.
Tiu traktato pagus dividendojn retrospektive kiel Bizanco volus konservi tiun sendependan statuson, kaj prosperi sub paco kaj stabileco en la Pax Romana, dum preskaŭ tri jarcentoj ĝis la malfruan duan jarcenton p.K.
#000024
Bizanco neniam estis grava influa urboŝtato de tiu speco de Ateno, Korinto, kaj Sparto, sed la grandurbo ĝuis relativan pacon kaj stabilan kreskon kiel prospera komercgrandurbo pruntedonita per ĝia rimarkinda pozicio.
La ejo situis ĉirkaŭgambe la teritinero de Eŭropo ĝis Azio kaj la marvojo de Nigra Maro ĝis Mediteranea Maro, kaj havis en la Orkorno elstaran kaj vastan havenon.
Jam tiam, en grekaj kaj frue romiaj tempoj, Bizanco estis fama pro sia strategia geografia pozicio kiu faris malfacila sieĝi kaj kapti, kaj ĝia pozicio ĉe la vojkruciĝoj de la azi-eŭropa komercvojo super tero kaj ĉar la enirejo inter Mediteranea Maro kaj Black Seas igis ĝin tro valora kompromiso prirezigni, ĉar imperiestro Septimo Severo poste ekkomprenis kiam li eldetruis la grandurbon al la grundo por apogado tiu de Pescennius Niĝerio
Ĝi estis movo tre kritikita fare de la nuntempa konsulo kaj historiisto Cassius Dio kiu diris ke Severus detruis "fortan romian antaŭpostenon kaj bazon de operacioj kontraŭ la barbaroj de Pontuso kaj Azio".
Li poste rekonstruus Bizancon direkte al la fino de lia regado, en kiu ĝi estus nelonge renomita Augusta Antonina, fortikigante ĝi kun nova urbomuro en lia nomo, la Severan Muro.
#000025
Konstantino havis entute pli buntajn planojn.
Reestigis la unuecon de la Empiro, kaj, estante en la kurso de gravaj registaraj reformoj same kiel de sponsorado de la firmiĝo de la kristana eklezio, li estis bone konscia ke Romo estis nekontentiga ĉefurbo.
Romo estis tro malproksima de la limoj, kaj tial de la armeoj kaj la imperiestraj kortegoj, kaj ĝi ofertis nedezirindan ludejon por malkontentaj politikistoj.
Ankoraŭ ĝi estis la ĉefurbo de la ŝtato dum pli ol mil jaroj, kaj eble ŝajnis nepenseble sugesti ke la ĉefurbo estu proponita al malsama loko.
Tamen, Konstantino identigis la lokon de Bizanco kiel la dekstra loko: loko kie imperiestro povis sidi, facile defendis, kun facila aliro al la Danubo aŭ la Eŭfrataj limoj, lia tribunalo provizis de la riĉulĝardenoj kaj sofistikaj laborrenkontiĝoj de romia Azio, siajn fiskojn plenigitajn fare de la plej riĉaj provincoj de la Empiro.
#000026
Konstantino aranĝis novan kvadraton en la centro de malnova Bizanco, nomante ĝin la Augustaeum.
La nova senato (aŭ Curia) estis gastigita en baziliko sur la orienta flanko.
Sur la suda flanko de la granda kvadrato estis starigita la Granda Palaco de la Imperiestro kun ĝia impona eniro, la Chalke, kaj ĝia ceremonia serio konata kiel la Palaco de Dafno.
Proksime estis la vasta Hipodromo por armea ĉaro-vetkuroj, sidigante pli ol 80,000 spektantojn, kaj la faman Baths of Zeŭippus (Banoj de Zeŭippus).
Ĉe la okcidenta enirejo al la Augustaeum estis la Miliono, volbita monumento de kiu distancigas estis mezuritaj trans la orienta Romia Imperio.
#000028
De la Augustaeum gvidis grandan straton, la Mese (greke: μέση [οδός] ŝaltita.
"Mezo [Strato]"), vicis kun arkadoj.
Ĉar ĝi descendis la Numero unu-Monteto de la grandurbo kaj surgrimpis la Duan Monteton, ĝi donis al la maldekstro la Praetorion aŭ tribunalon.
Tiam ĝi pasis tra la ovala Forumo de Konstantino kie ekzistis sekunda Senato kaj alta kolono kun statuo de Konstantino mem en la alivestiĝo de Helios, kronita kun aŭreolo de sep radioj kaj rigardado direkte al la leviĝanta suno.
De tie, la Mese pludonis kaj tra la Forumo Tauri kaj tiam la Forumo Bovis, kaj finfine supren laŭ la Sepono-Monteto (aŭ Xerolophus) kaj trae al la Ora Pordego en la Constantinian Muro.
Post la konstruado de la Theodosian Muroj en la frua 5-a jarcento, ĝi estis etendita al la nova Ora Pordego, atingante sumlongon de sep romiaj mejloj.
#000029
337-529: Konstantinopolo dum la Elorienteŭropaj popolmigradoj
#000030
La graveco de Konstantinopolo pliiĝis, sed ĝi estis laŭpaŝa.
De la morto de Konstantino en 337 ĝis la surtroniĝo de Teodosio, imperiestroj estis loĝantaj nur en la jaroj 337-8, 347-51, 358-61, 368-69-a Ĝia statuso kiam ĉefurbo estis rekonita per la nomumo de la unua konata Urban Prefect de la Grandurba Honoratus, kiu plenumis oficon de 11 decembro 359 ĝis 361.
La urbaj prefektoj havis samtempan jurisdikcion super tri provincoj ĉiu en la apudaj diocezoj de Trakio (en kiu la grandurbo situis), Pontuso kaj Azio kompareblaj al la 100-mejla speciala jurisdikcio de la prefekto de Romo.
La imperiestro Valento, kiu malamis la grandurbon kaj pasigis nur unu jaron tie, tamen konstruis la Palacon de Hebdomon sur la marbordo de la Propontis proksime de la Ora Pordego, verŝajne por uzo dum reviziado de soldatoj.
Ĉiuj imperiestroj supren al Zenono kaj Basiliscus estis kronitaj kaj laŭditaj ĉe la Hebdomon.
Teodosio fondis la Preĝejon de Johano la Baptista por enhavi la kranion de la sanktulo (hodiaŭ konservite ĉe la Topkapı Palaco), konstruita memorkolono al li mem en la Forumon de Taŭro, kaj turnis la ruinitan templon de Afrodito en veturilŝedon por la Pretoriano-Prefekto;
Arcadius konstruis novan forumon nomitan laŭ li mem sur la Mese, proksime de la muroj de Konstantino.
#000031
Post la ŝoko de la Battle of Adrianople (Batalo de Adrianople) en 378, en kiuj la imperiestro Valento kun la floro de la romiaj armeoj estis detruita fare de la okcidentgotoj ene de la marŝo de kelkaj tagoj, la grandurbo rigardis al it'oj defendoj, kaj en 413-414 Theodosius II konstruis la 18-metrajn (60-futajn) altajn tri-murajn fortikaĵojn, kiuj estu ne rompitaj ĝis la alveno de pulvo.
Theodosius ankaŭ fondis universitaton proksime de la Forumo de Taŭro, la 27an de februaro 425.
#000032
Uldin, princo de la hunoj, aperis sur la Danubo koncerne tiu tempon kaj avancis en Trakion, sed li estis forlasita de multaj el liaj anoj, kiuj interligiĝis kun la romianoj en movado de sia reĝo reen norden de la rivero.
Post tio, novaj muroj estis konstruitaj por defendi la grandurbon kaj la floton sur la Danubo pliboniĝis.
#000033
Post la barbar overan la Okcident-Romia Imperio, Konstantinopolo iĝis la nediskutebla kapitalurbo de la Romia Imperio.
Imperiestroj jam ne estis peripateta inter diversaj tribunalkapitaloj kaj palacoj.
Ili restis en sia palaco en la Granda Urbo kaj sendis generalojn por komandi siajn armeojn.
La riĉeco de la orienta mediteranea kaj okcidenta Azio fluis en Konstantinopolon.
#000034
La imperiestro Justiniano la 1-a (527-565) estis konata pro siaj sukcesoj en milito, por siaj laŭleĝaj reformoj kaj por siaj publikaj konstrulaboroj.
Estis de Konstantinopolo ke lia ekspedicio por la rekonkeri de la antaŭa Diocezo de Afriko metis velon sur aŭ proksimume 21 la 533-an de junio Antaŭ ilia foriro, la ŝipo de la komandanto Belizaro estis ankrita antaŭ la imperiestra kastelo, kaj la patriarko ofertis preĝojn por la sukceso de la entrepreno.
Post la venko, en 534, la Temple trezoro de Jerusalemo, prirabite fare de la romianoj en 70
AD kaj okupita al Kartago de la Vandaloj post ilia sako da Romo en 455, estis alportita al Konstantinopolo kaj deponita por tempo, eble en la Church of St. Polyeuctus (Preĝejo de St. Polyeuctus), antaŭ esti resendita al Jerusalemo en aŭ la Church of the Resurrection (Preĝejo de la Resurekto) aŭ la Nov Preĝejo.
#000036
Armea ĉaro-vetkuro estis grava en Romo dum jarcentoj.
En Konstantinopolo, la hipodromo iĝis dum tempo ĉiam pli loko de politika signifo.
Ĝi estis kie (kiel ombro de la popularaj elektoj de malnova Romo) homoj per aklamo montris sian aprobon de nova imperiestro, kaj ankaŭ kie ili malkaŝe kritikis la registaron, aŭ vokis la forigon de nepopularaj ministroj.
En la tempo de Justinian, publika ordo en Konstantinopolo iĝis kritika politika temo.
#000037
Dum la malfrue romiaj kaj frue bizancaj periodoj, kristanismo solvis fundamentajn demandojn de identeco, kaj la disputo inter la ortodoksaj kaj la monofisites iĝis la kialo de grava malsano, esprimis tra fideleco al la ĉevalvetkurpartioj de la Bluso kaj La Verduloj.
La partizanoj de la Bluso kaj La Verduloj laŭdire [39] influis netondumitan vizaĝhararon, ĉefhararo razis ĉe la fronto kaj kreskigitaj longaj ĉe la dorso, kaj larĝ-manikitaj tunikoj mallozaj ĉe la pojno;
kaj formi bandojn por okupiĝi pri noktaj atakoj kaj surstrata perforto.
Finfine tiuj malsanoj prenis la formon de grava ribelo de 532, konataj kiel la " Nika " tumultoj (de la batalkrio de "Venko!"
#000038
Fajroj komencitaj fare de la Nika tumultuloj konsumis la bazilikon de Konstantino de Hagia Sofia (Sankta Saĝeco), la ĉefpreĝejo de la grandurbo, kiuj situis en la nordo de la Augustaeum.
Justinian komisiis Anthemius of Tralles (Anthemius de Tralles) kaj Isidore of Miletus (Isidore de Mileto) por anstataŭigi ĝin kun nova kaj unika Hagia Sofia.
Tio estis la granda katedralo de la Ortodoksismo, kies kupolo laŭdire estis tenita supre de dio sole, kaj kiu estis rekte ligita al la palaco tiel ke la imperia familio povis partopreni servojn sen pasado tra la stratoj.
La dediĉo okazis la 26an de decembro 537 en la ĉeesto de la imperiestro, kiuj ekkriis, "O Salomono'n, mi havas outdonon vin!"
Hagia Sofia estis servita fare de 600 homoj inkluzive de 80 pastroj, kaj kostis 20,000 funtojn da oro por konstrui.
#000039
Justinian ankaŭ havis Anthemius kaj Isidore disfaligas kaj anstataŭigas la originan Eklezion de la Sanktaj Apostoloj konstruita fare de Konstantino kun nova preĝejo sub la sama dediĉo.
Tio estis dizajnita en la formo de egal-armita kruco kun kvin kupoloj, kaj ornamis kun belaj mozaikoj.
Tiu preĝejo devis resti la tombo de la imperiestroj de Konstantino mem ĝis la 11-a jarcento.
Kiam la grandurbo falis al la turkoj en 1453, la eklezio estis disfaligita por fari lokon por la tombo de Mehmet II la konkerinto.
Justinian ankaŭ temis pri aliaj aspektoj de la finkonstruita medio de la grandurbo, leĝdonante kontraŭ la fitraktado de leĝoj malpermesantaj konstrui ene de 100 futoj (30 m) de la marfronto, por protekti la vidon.
#000040
Dum Justinian I_ estas regado, la populacio de la grandurbo atingita proksimume 500,000 homoj.
Tamen, la socia ŝtofo de Konstantinopolo ankaŭ estis difektita per la komenco de la Pesto de Justinian inter 541-542 p.K.
Ĝi eble mortigis 40% de la loĝantoj de la grandurbo.
#000041
En la frua 7-a jarcento, la Avaroj kaj poste la Prabulgaroj superfortis multon da Balkano, minacante Konstantinopolon kun atako de la okcidento.
Samtempe, la persa Sassanids superfortis la Prefektejon de la orienta kaj enpenetris profunde en Anatolio'n.
Heraklio, filo de la eksarko de Afriko, metis velon por la grandurbo kaj supozis la purpuron.
Li trovis la armean situacion tiel serioza ke li laŭdire pripensis elpreni la imperian ĉefurbon al Kartago, sed malseveriĝanta post kiam homoj de Konstantinopolo petegis lin por resti.
La civitanoj perdis ilia rekte al libera greno en 618 kiam Heraklio ekkomprenis ke la grandurbo povus jam ne esti provizita de Egiptujo kiel rezulto de la persaj militoj: la populacio falis sufiĉe kiel rezulto.
#000043
Dum la urbokernŭitstod sieĝo de la Sassanids kaj Avaroj en 626, Heraklio kampanjis profunde en persan teritorion kaj nelonge reestigis la status quo en 628, kiam la la persaj transcedis ĉiujn siajn konkerojn.
Tamen, pliaj sieĝoj sekvis la arabajn konkerojn, unue el 674 ĝis 678 kaj tiam en 717 ĝis 718.
La Theodosian Muroj retenis la grandurbon nekonkerebla de la tero, dum lastatempe malkovrita flamiĝema substanco konata kiel Greek Fire permesis al la bizanca mararmeo detrui la arabajn flotojn kaj konservi la grandurbon provizis.
En la dua sieĝo, la dua reganto de Bulgario, Khan Tervel, transigis decidan helpon.
Li estis nomita Saviour of Europe (Savanto de Eŭropo).
#000044
717-1025: Konstantinopolo dum la makedona Renesanco
#000045
En la 730s leono III aranĝis ampleksajn riparojn de la Theodosianaj muroj, kiuj estis difektitaj per oftaj kaj perfortaj atakoj;
tiu laboro estis financita per specialimposto pri ĉiuj temoj de la Empiro.
#000046
Theodora, vidvino de la imperiestro Theophilus (mortita 842), funkciis kiel reganto dum la malplimulto de ŝia filo Michael III, kiu laŭdire estis enkondukita en diboĉemaj kutimoj fare de ŝia frato Bardas.
Kiam Mikaelo supozis potencon en 856, li iĝis konata pro troa ebrio, aperis en la hipodromo kiel karioter kaj travestiis la religiajn procesiojn de la pastraro.
Li forigis Theodora de la Granda Palaco ĝis la Carian Palaco kaj poste ĝis la monaĥejo de Gastria, sed, post la morto de Bardas, ŝi estis liberigita por vivi en la palaco de Skt. panjoj;
ŝi ankaŭ havis kamparan loĝejon ĉe la Anthemian Palaco, kie Mikaelo estis asasinita en 867.
#000047
En 860, atako estis farita sur la grandurbo fare de nova princlando starigita kelkajn jarojn pli frue en Kievon fare de Askold kaj Dir, du Estado ĉefoj: Du cent malgrandaj ŝipoj pasis tra la Bosporo kaj prirabis la monaĥejojn kaj aliajn trajtojn sur la antaŭurba Prince's Insuloj.
Oryphas, la admiralo de la bizanca floto, alarmis la imperiestron Mikaelo, kiu senprokraste metis la invadantojn al flugo;
sed la subiteco kaj sovaĝeco de la alsturmo faris profundan impreson sur la civitanoj.
#000048
En 980, la imperiestro Basileios la 2-a Bulgaroktonos ricevis nekutiman donacon de princo Vladimiro de Kievo: 6,000 Estad militistoj, kiujn Basil formis en novan korpogardiston konata kiel la Estado-Gardisto.
Ili estis konataj pro sia sovaĝeco, honoro, kaj lojaleco.
Estas dirite ke, en 1038, ili estis disigitaj en vintrodormejo en la Thracesiana temo kiam unu el ilia numero provis perforti kamparaninon, sed en la lukto ŝi konfiskis sian glavon kaj mortigis lin;
anstataŭe de prenado de venĝo, aliflanke, liaj kamaradoj aplaŭdis ŝian konduton, kompensis ŝin kun ĉiuj liaj havaĵoj, kaj eksponis lian korpon sen entombigo kvazaŭ li faris memmortigon.
Tamen, sekvante la morton de imperiestro, ili iĝis konataj ankaŭ por rabaĵo en la imperiestraj kasteloj.
Poste en la 11-a Jarcento la Estado-Gardisto iĝis dominita fare de anglosaksoj kiuj preferis tiun vivmanieron al submetiĝo de la novaj normandaj reĝoj de Anglio.
#000049
La Book of the Eparch (Libro de la Eparch) , kiu datrilatas al la 10-a jarcento, donas detalan bildon de la komerca vivo kaj ĝia organizo de la grandurbo en tiu tempo.
La entreprenoj en kiuj la metiistoj de Konstantinopolo estis organizitaj estis kontrolitaj fare de la Eparch, kiuj reguligis tiajn aferojn kiel produktado, prezoj, importo, kaj eksporto.
Ĉiu gildo havis sian propran monopolon, kaj metiistoj eble ne apartenas al pli ol unu.
Ĝi estas impona testamento al la forto de tradicio kiom malgrandaj tiuj aranĝoj ŝanĝiĝis ekde la oficejo, tiam sciis de la latina versio da ĝia titolo, estis starigitaj en 330 por speguli la urban prefektejon de Romo.
#000050
En la 9-a kaj 10-a jarcentoj, de Konstantinopolo havis populacion inter 500,000 kaj 800,000.
#000051
En la 8-a kaj 9-a jarcentoj, la ikonoklast movado kaŭzis gravan politikan agitadon ĉie en la Empiro.
La imperiestro Leo III eligis dekreton en 726 kontraŭ bildoj, kaj ordigis la detruon da statuo de Kristo super unu el la pordoj de la Chalke, ago kiu estis furioze rezistita fare de la civitanoj.
Constantine V kunvokis konsistorion en 754, kiuj kondamnis la kultadon de bildoj, post kiuj multaj trezoroj estis rompitaj, bruligis, aŭ pentris kun bildigoj de arboj, birdoj aŭ bestoj: Unu fonto nomas la eklezion de la Sankta Virgulino ĉe Blachernae esti transformita en "fruktbutikon kaj birdejon".
Sekvante la morton de ŝia filo Leo IV en 780, la imperiestrino Irene reestigis la admiron de bildoj tra la agentejo de la Second Council of Nicaea (Dua Konsilio de Nicaea) en 787.
#000052
La ikonoklastkonflikto revenis en la frua 9-a jarcento, nur por esti solvita ree en 843 dum la vicregistaro de imperiestrino Theodora, kiu reestigis la ikonojn.
Tiuj konfliktoj kontribuis al la malplibonigo de rilatoj inter la okcidentaj kaj la orientaj eklezioj.
#000053
1081-1185: Konstantinopolo sub la Comneni
#000056
Sub la Comneniana dinastio (1081-1185), Bizanco enscenigis rimarkindan normaligon.
En 1090-91, la nomada Peĉenegoj atingis la murojn de Konstantinopolo, kie imperiestro Alexius I kun la helpo da la Kipĉakoj ekstermis ilian armeon.
En respondo al postulo de helpo de Alexius, la Unua krucmilito kunvenis en Konstantinopolo en 1096, sed malkreskante meti sin sub bizancan komandon metitan por Jerusalemo en sian propran raporton.
John II konstruis la monaĥejon de la Pantokrator (Ĉiopova) kun hospitalo por la senhavuloj de 50 litoj.
#000057
En artaj esprimoj, la 12-an jarcenton estis tre produktiva periodo.
Ekzistis reviviĝo en la ozaikarto, ekzemple: Mosaics iĝis pli realisma kaj viveca, kun pliigita emfazo de prezentado de tridimensiaj formoj.
Ekzistis pliigita postulo je arto, kun pli da homoj havantaj aliron al la necesa riĉaĵo al komisiono kaj salajro por tia laboro.
Laŭ N.H. Baynes ( Byzantium, An Introduction to East Roman Civilization (Bizanco, An Introduction al Orienta Roman Civilizo):
#000059
"Kun ĝia amo por lukso kaj entuziasmo por koloro, la arto de tiu aĝo raviĝis pri la produktado de majstraĵoj kiuj disvastigas la famon de Bizanco ĉie en la tutaĵo de la kristana mondo.
Belaj silkoj de la laborrenkontiĝoj de Konstantinopolo ankaŭ portretis en brilaj kolorbestoj - leonoj, elefantoj, agloj, kaj grifoj - alfrontantaj unu la alian, aŭ reprezentis imperiestrojn belege starigiten sur ĉevaldorso aŭ okupiĝis pri la ĉasado."
#000060
"De la deka ĝis la dekdua-jarcenta Bizanco estis la ĉeffonto de inspiro por la Okcidento.
Per ilia stilo, aranĝo, kaj ikonografio la mozaikoj de Skt marko estas en Venecio kaj de la katedralo ĉe Torcello evidente rivelas sian bizancan originon.
Simile tiuj de la Palatina Kapelo, la Martorana en Palermo, kaj la katedralo de Cefalù, kune kun la vasta ornamado de la katedralo ĉe Monreale, montras la influon de Bizanco sur la normanda Tribunalo de Sicilio en la dekdua jarcento.
Hispan-maŭra arto estis nedisputeble derivita de la bizancanoj.
Romanikarto ŝuldas multon al la Oriento, de kiu ĝi pruntis ne nur siajn dekoraciajn formojn sed la planon de kelkaj el siaj konstruaĵoj, kiel estas pruvita, ekzemple, fare de la kupolhavaj eklezioj de sudokcidenta Francio.
Princoj de Kievo, veneciaj doĝoj, abatoj de Monte Cassino, komercistoj de Amalfi, kaj la reĝoj de Sicilio ĉiuj serĉis al Bizanco artistojn aŭ artaĵojn.
Tia estis la influo de bizanca arto en la dekdua jarcento, kiu Rusio, Venecio, suda Italio kaj Sicilio ĉiu praktike iĝis provincaj centroj dediĉitaj al ĝia produktado."
#000061
1185-1261: Konstantinopolo dum la Imperia Ekzilo
#000062
En februaro, homoj denove: Alexius IV estis malliberigita kaj efektivigita, kaj Murzuphlus prenis la purpuron kiel Alexius V ekstaris.
Li faris iun provon ripari la murojn kaj organizi la loĝantaron, sed ekzistas neniu ŝanco alporti soldatojn de la provincoj kaj la gardistoj estis demoralizitaj per la revolucio.
Atako de la krucistoj la 6an de aprilo malsukcesis, sed sekunde de la Orkorno la 12an de aprilo sukcesis, kaj la invadantoj alvenadis enen.
La Senato renkontis en Hagia Sofia kaj ofertis la kronon al Theodore Lascaris, kiu geedziĝis en la Angelid-familion, sed alvenis tro malfrue.
Li venis kun la patriarko al la Ora Mejloŝtono antaŭ la Granda Palaco kaj traktis la Estado-Gardiston.
Tiam la du el ili deglitis for kun multaj el la nobelaro kaj enŝipiĝis por Azio.
De la venonta tago la doĝo kaj la gvidaj Frank estis instalitaj en la Granda Palaco, kaj la grandurbo ricevis super por ŝteli dum tri tagoj.
#000064
Sir Steven Runciman, historiisto de la Krucmilitoj, skribis ke la sako da Konstantinopolo estas "senekzempla en historio".
#000065
Por la venonta duon-jarcento, Konstantinopolo estis la sidejo de la Latina Imperio.
Sub la regantoj de la latina Empiro, la grandurbo malkreskis, kaj en populacio kaj la stato de siaj konstruaĵoj.
Alice-Mary Talbot citas laŭtaksan populacion pri Konstantinopolo de 400,000 loĝantoj;
post la detruo laborita fare de la krucistoj pri la grandurbo, ronde unu'triono estis senhejma, kaj multaj korteganoj, nobelaro, kaj pli alta pastraro, sekvis diversajn gvidajn rolojn en ekzilon.
"Kiel rezulto Konstantinopolo iĝis grave senhomigita", Talbot finas.
#000067
La la latinaj transprenis almenaŭ 20 preĝejojn kaj 13 monaĥejojn, plej elstare la Hagian Sofian, kiuj iĝis la katedralo de la Latina Patriarko de Konstantinopolo.
Ĝi estas al tiuj ke E.H. Swift atribuis la konstruadon de serio de apogarkoj por apogi la murojn de la eklezio, kiu estis malfortigita dum la jarcentoj per sismotremoj.
Tamen, tiu ago de prizorgado estas escepto: plejparte, la latinaj posedantoj estis ankaŭ malmultaj por konservi ĉiujn la konstruaĵoj, aŭ sekulara kaj sankta, kaj multaj iĝis celoj por vandalismo aŭ malmuntado.
Bronzo kaj plumbo estis forigitaj de la tegmentoj de forlasitaj konstruaĵoj kaj refanditaj kaj venditaj por disponigi monon al la kronike sub-financita Empiro por defendo kaj por apogi la tribunalon;
Deno John Geanokoplos skribas ke "ĝi povas bone esti ke dividado estas proponita ĉi tie: latinaj laikoj nudigis sekularajn konstruaĵojn, klerikismon, la ekleziojn."
Konstruaĵoj ne estis la nuraj celoj de oficialuloj rigardantaj por akiri financojn por la malriĉa latina Empiro: la monumentaj skulptaĵoj kiuj ornamis la Hipodromon kaj forumojn de la grandurbo estis tiritaj malsupren kaj fanditaj por produktado.
"Inter la majstraĵoj detruis, Talbot skribas, "estis Herakles atribuita al la kvarajarcenta B.C. skulptisto Lysippos, kaj monumentaj figuroj de Hera, Parizo, kaj Heleno."
#000068
La bizanca nobelaro disiĝis, multaj irantaj al Nicaea, kie Theodore Lascaris starigita imperiestran kortegon, aŭ al Epiro, kie Theodore Angelus faris la saman;
aliaj fuĝis al Trebizond, kie unu el la Komneni jam kun kartvela subteno establis sendependan sidlokon de imperio.
Nicaea kaj Epiro same konkuris pri la imperiestrotitolo, kaj provis reakiri Konstantinopolon.
En 1261, Konstantinopolo estis konkerita de sia lasta latina reganto, Baldwin II, fare de la fortoj de la Nicaean-imperiestro
#000070
Kvankam Konstantinopolo estis retaken de Michael VIII Palaiologos, la Empiro perdis multajn el sia ŝlosilo ekonomiaj resursoj, kaj luktis por por.
La palaco de Blachernae en la nordokcidente de la grandurbo iĝis la ĉefa imperia loĝejo, kun la malnova Great Palace sur la marbordoj de la Bosporo iranta en malkreskon.
Kiam Michael VIII konkeris la grandurbon, ĝia populacio estis 35,000 homoj, sed, antaŭ la fino de lia regado, li sukcesis pri pliigado de la populacio al proksimume 70,000 homoj.
La imperiestro atingis tion alvokante iamajn loĝantojn kiuj fuĝis de la grandurbo kiam la krucistoj kaptis ĝin, kaj translokiĝante grekojn de la ĵus rekonkerita Peloponezo ĝis la ĉefurbo.
En 1347, la Nigra Morto atingis Konstantinopolon.
En 1453, kiam la otomanturkoj konkeris la grandurbon, ĝi enhavis ĉirkaŭ 50,000 homojn.
#000072
Konstantinopolo estis konkerita fare de la Otomana Regno la 29an de majo 1453.
La otomanoj estis ordonitaj fare de 22-jaraĝa otomana Sultan Mehmed II.
La konkero de Konstantinopolo sekvis sep-semajnan sieĝon kiu komenciĝis la 6an de aprilo 1453.
#000073
La kristana ortodoksa grandurbo de Konstantinopolo nun estis sub otomana kontrolo.
Kiam Mehmed II finfine eniris Konstantinopolon tra kio nun estas konata kiel la Topkapi Pordego, li tuj rajdis sian ĉevalon al la Hagia Sofia, kie li ordonis al siaj soldatoj ĉesigi kodrompadon ĉe la rulglobetoj kaj "esti kontentigitaj kun la rabaĵo kaj kaptitoj;
kiel por ĉiuj konstruaĵoj, ili apartenis al li".
Li ordigis ke imamo renkontu lin tie por ĉanti la Azanon tiel transformante la ortodoksan katedralon en islaman moskeon, [77] [78] solidigante islaman regulon en Konstantinopolo.
#000074
Konstantinopolo estis la plej granda kaj plej riĉa urba centro en la orienta Mediteraneo dum la malfrua orienta Romia Imperio, plejparte kiel rezulto de sia strategia pozicio komandanta la komercvojojn inter la Egea Maro kaj Nigra Maro.
Ĝi restus la ĉefurbo da la orienta, Grek-parolanta imperio dum pli ol mil jaroj.
Ĉe ĝia pinto, malglate egalrilatante al la Mezepoko, ĝi estis la plej riĉa kaj plej granda eŭropa grandurbo, penante potencan kulturan tiron kaj dominante profesian vivon en Mediteranea Maro.
Vizitantoj kaj komercistoj estis aparte trafitaj fare de la belaj monaĥejoj kaj preĝejoj de la grandurbo, aparte, Hagia Sofia, aŭ la Preĝejo de Sankta Saĝeco: kiujn rusa 14-ajarcenta vojaĝanto, Stefano de Novgorod, verkis, "Kiel por Hagia Sofia, la homanimo povas nek rakonti ĝin nek fari priskribon de ĝi."
#000076
Ĝi estis aparte grava por konservado en siaj bibliotekmanuskriptoj da grekaj kaj latinaj verkintoj dum periodo kiam malstabileco kaj malsano kaŭzis ilian amasodetruon en okcidenta Eŭropo kaj norda Afriko: la falon de la grandurbo, miloj da tiuj estis kunportitaj de rifuĝintoj al Italio, kaj ludis esencan parton en stimulado de la Renesanco, kaj la transiro al la moderna mondo.
La akumula influo de la grandurbo sur la okcidento, dum la multaj jarcentoj da ĝia ekzisto, estas nesuperrigardebla.
Laŭ teknologio, arto kaj kulturo, same kiel jam grandeco, Konstantinopolo estis sen paralelo ie ajn en Eŭropo dum mil jaroj.
#000077
La armenaj, sirianoj, slavoj kaj kartveloj estis parto de la bizanca socia hierarkio.
#000078
La grandurbo disponigis defendon por la orientaj provincoj de la malnova Romia Imperio kontraŭ la barbaraj invadoj de la 5-a jarcento.
La 18-mezuril-altaj muroj konstruitaj fare de Theodosius II estis, en esenco, nekonkereblaj al la barbaroj venantaj de sude de ldanubo-rivero, kiu trafis pli facilajn celojn en la okcidento prefere ol la pli riĉaj provincoj en la oriento en Azio.
Kontraŭ la 5-a jarcento, la grandurbo ankaŭ estis protektita fare de la Anastasian Muro, 60-kilometra ĉeno de muroj trans la trakia duoninsulo.
argumentu ke tiuj sofistikaj fortikaĵoj permesis al la oriento formiĝi relative neinfluita dum Romio kaj la okcidento kolapsis.
Kun la apero de kristanismo kaj la ascendo de Islamo, Konstantinopolo iĝis la lasta bastiono de kristana Eŭropo, starante ĉe la antaŭo de islama vastiĝo, kaj forpuŝante ĝian influon.
Ĉar la Orientromia imperio estis situanta intere la islama mondo kaj la kristanokcidento, tion ankaŭ Konstantinopolo funkciis kiel la unua linio-de-defendo de Eŭropo kontraŭ arabaj progresoj en la 7-a kaj 8-a jarcentoj.
La grandurbo, kaj la Empiro, finfine falus al la otomanoj antaŭ 1453, sed ĝia eltenema heredaĵo disponigis Eŭropon jarcentoj da revigliĝo sekvanta la kolapson de Romo.
#000079
La famo de Konstantinopolo estis tia ke ĝi estis priskribita eĉ en nuntempaj ĉinaj historioj, la malnova kaj New Book of Tang (Nova Libro de Kromgusto) , kiuj menciis siajn masivajn murojn kaj pordegojn same kiel laŭdiran klepsidron pliiĝis kun ora statuo de viro.
La ĉinaj historioj eĉ rilatigis kiel la grandurbo estis sieĝita en la 7-a jarcento fare de Muawiyah I kaj kiel li postulis tributon en packontrakto.
#000080
La Orientromia imperio utiligis romiajn kaj grekajn arkitekturajn modelojn kaj stilojn por krei sian propran unikan specon de arkitekturo.
La influo de bizanca arkitekturo kaj arto povas esti vidita en la kopioj prenitaj de ĝi ĉie en Eŭropo.
Specialaj ekzemploj inkludas Bazilikon de sankta Marko en Venecio, la bazilikoj de Raveno, kaj multajn preĝejojn ĉie en la slava Oriento.
Ankaŭ, sole en Eŭropo ĝis la 13-ajarcenta itala guldeno, la Empiro daŭre produktis solidan orproduktadon, la suprenstrekon de Diokleciano iĝanta la bezanto aprezita ĉie en la Mezepoko.
Ĝia urbomuroj estis multe imititaj (ekzemple, vidas Caernarfon Castle) kaj ĝia urba infrastrukturo estis krome mirindaĵo ĉie en la Mezepoko, konservante vivantaj la arton, kapablon kaj teknika kompetenteco de la Romia Imperio.
En la otomana periodo islama arkitekturo kaj simboleco estis uzitaj.
#000081
La fonduso de Konstantino donis prestiĝon al la Episkopo de Konstantinopolo, kiu poste estis konata kiel la Ekumena Patriarko, kaj igis ĝin ĉefa centro de kristanismo kune kun Romo.
Tio kontribuis al kulturaj kaj teologiaj diferencoj inter orienta kaj okcidenta kristanismo poste kondukante al la Granda Skismo kiu disigis Western Catholicism de Ortodoksismo de 1054 pluen.
Konstantinopolo estas ankaŭ de granda religiema graveco al Islamo, ĉar la konkero de Konstantinopolo estas unu el la signoj de la fintempo en Islamo.
#000082
Listo de homoj de Konstantinopolo
#000084
Dudek la Anarkio de Jaroj
#000092
Arko de Kaio Galerio kaj Rotunda
#000094
Sankta la monaĥejo de Catherine
#000095
Grekaj akademiuloj en la Renesanco
#000096
"Konstantinopolo" estas esperantigo de "Konstantinoupolis," kiu signifas "Urbo de Konstantino" en la greka, kaj ricevis tiun nomon alude al la romia imperiestro Konstantino la 1-a kiam li faris ĝin la ĉefurbo de la Romia imperio la 11-an de majo, 330. Efektive, Konstantino nomis ĝin Nova Roma aŭ Nea Rhome, sed tiu nomo neniam fariĝis ofta. Romo konservis siajn politikajn kaj komercajn privilegiojn.
#000098
Konstantinopolo estis unue la ĉefurbo de la Romia imperio, tiam de la Bizanca imperio, kaj ekde ĝia falo la 29-an de majo, 1453, de la Otomana Imperio. Kiam la Respubliko de Turkio fondiĝis en 1923, la ĉefurbo moviĝis de Istanbulo al Ankaro. Tamen, ankoraŭ la Patriarko de Konstantinopolo en kvartalo Fanar estas la estro de Greka Ortodoksa Eklezio kaj la ĉefa el la ortodoksaj patriarkoj . Otomanoj kutimis nomi sian ĉefurbon per diversaj nomoj, inkluzive per Konstantinopolo. Istanbulo fariĝis la oficiala nomo nur en 1930. La nomo Istanbulo devenas de la grekaj vortoj "stin poli", kiu signifas "al la Urbo". Tiel la grekoj kutime aludis la "Urbon de la Urboj", kiel oni konis Konstantinopolon dum la bizanca epoko kaj poste.
#000099
Konstantino fondis la urbon sur Bizanco en duoninsulo apud natura haveno, Ora Korno, kiun oni povis fermi per ĉenoj. Situi ĉe Bosporo ebligis regi la komercon inter Azio kaj Eŭropo kaj inter Mediteraneo kaj Nigra Maro.
#000100
La urbo estis ŝirmita dum jarcentoj per ĝis du zonoj da muregoj, menditaj de Konstantino kaj Arkadio (6-a jarcento). Proksimaj fortikaĵoj kaj greka fajro ŝirmis ĝin kontraŭ pluraj invadantoj. Tamen perfido kaj turkaj kanonegoj (vidu Kerkaporta) venkis ilin.
#000101
La imperiestro estis gardita de fremdaj varengoj: unue skandinavoj el Rus, poste skotlandanoj aŭ anglosaksoj.
#000102
La bizancia ŝtato monopolis komercon inter Eŭropo kaj Azio (tritiko, sklavoj, felo, sukceno, vino). Ankaŭ industrio, ĉefe pri luksaĵoj, estis tre regulita kaj koncentrita en la urbo. En 554, bizanciaj monaĥoj kontrabandis silkvermojn el Ĉinio. La silkindustrio iĝis valoregan rimedon rekte regita de ŝtato. La italaj maraj civitoj iom post iom trudis eĉ per krucmilito rompi la monopolon kaj liberigi la merkaton. Ĝenovo fine ricevis la kvartalon Pera (1115) kaj Venecio la kvartalon Galata (1082), kie ili havis magazenojn kaj ĝuis eksterteritoriecan staton.
#000103
En 1204, krucmilitistoj konkeris la urbon komencante la Latinan Imperion de Oriento, daŭronta ĝis 1264. Post la restarigo de greka dinastio, okcidenteŭropaj komercistoj (la antaŭaj italoj, katalunoj, provencanoj) ankoraŭ multe gravis.
#000104
Dum la imperio kontrolis Egiption, la urbo ricevis tritikon, dividota por malriĉuloj, kortegaj servistoj kaj la gvardio. Post 6-a jarcento, ili devis kontenti per la tritiko de Trakio kaj de Malgrand-Azio.
#000105
La socia kaj politika vivo centris en la ĉevalkurejo. La ĉarteamoj (komence kvar, fine nur du: verdaj kaj bluaj) dividis la urbon laŭ politiko, urbadministrado kaj religio (vidu herezo). La imperiestro atente spektis la publikon.
#000106
Post la turka konkero, la princo de Moskvio, parenco de la lasta bizancia imperiestro, deklaris sin ties heredanto kaj nomis sin caro, kaj Moskvon la tria Romo.
#000107