La avo de Don Rosa, Gioachino Rosa, vivis en Maniago, urbo je la piedo de la Alpoj en Norda Italio, en la provinco de Pordenono.
Li elmigris al Kentukio, Usono ĉirkaŭ 1900, establis sukcesan kahelon kaj ŝtonercementplankan firmaon, tiam resenditen al Italio por geedziĝi kaj komenci familion.
En 1915 ĵus post la naskiĝo de lia filo Ugo Rosa, Gioachino resendita al Kentukio kun lia edzino, du filinoj kaj du filoj.
Ugo Rosa kreskis kaj poste estis geedzita en Kentukio.
Lia edzino estis naskita al german-usonan patro kaj patrino kun kaj skota kaj irlanda deveno.
#000003
Rosa eniris la Universitaton de Kentukio en 1969.
Li diplomiĝis en 1973 kun diplomsciencistogrado en konstruinĝenieriko.
#000006
En 1969 dum daŭre en kolegio, Rosa gajnis premion kiel "plej bona politika karikaturisto en la nacio en postgimnaziartikolo".
"I'm ne vere redakcia karikaturisto.
mi multe prefere estus faranta komediaventuron.
Sed I havendaĵo faranta ion dekstran, ĉar ĉe unu poento The Journal of Higher Education nomis min unu el la kvin aŭ ses plej bonaj postgimnaziogazetkarikaturistoj en la nacio."
#000007
La unua publikigita bildstrio de Rosa (krom la punktilustraĵoj en lia gimnazio kaj mezlernejaj gazetoj) estis bildstrio havanta sian propran karakteron, Lancelot Pertwillaby, titolita La Pertwillaby Paperoj .
Li kreis la strion en 1971 por La Kentukia Kerno , postgimnazio-gazeto de la Universitato de Kentukio, kiu deziris ke la strio temigu politikan satiron.
#000008
Rosa poste interŝanĝis la strion por komedi-aventuri, lia favoratstilon de bildstrioj, kaj desegnis la rakonton Lost in (an alternative section of) the Andoj.
(La titolo estas referenco al Lost in the Andes! (Perdite en la Andoj!) , Anaso Donaldo-rakonto de Carl Barks, unue publikigita en aprilo 1949.
La tielnomita Pertwillaby Papers inkludis 127 publikigitajn epizodojn antaŭ la tempo kiam Rosa diplomiĝis en 1973.
#000009
Dume, Rosa partoprenis kontribuado de arto kaj artikoloj al komikaj kolektantfanrevuoj.
Unu kontribuo estis An Index of Uncle Scrooge Comics (Indekso de Onklo-Avarulo-Bildliteraturo).
" Scrooge being my favorite character in comic history and Barks my favorite pure cartoonist, I'll try not to get carried away too much. "
#000010
Post ekhavado de lia bakalaŭro, Rosa daŭre desegnis bildstriojn sole kiel ŝatokupo, lia nura enspezo venis de laborado en la Keno Rosa Tile Company, kun firmao fondita fare de lia patroflanka avo kaj kiu estis transprenita fare de Hugo Rosa.
#000011
Rosa verkis kaj ilustris la ĉiumonatan "Informo-Centro" kolumnon en la fanrevuo " Rocket's Blast Comicollector " de 1974 ĝis 1979.
Tio estis demand-kaj-responda trajto traktanta la demandojn de legantoj sur ĉiuj formoj de popdistro de kiuj Rosa estis studento, inkluzive de bildstrioj, televido kaj filmoj.
Li ankaŭ revivigis la Pertwillaby Paperojn en tiu "RBCC" fanrevuo kiel komiksa stilrakonto prefere ol gazeta bildstrio de 1976 ĝis 1978.
#000012
En 1986, Rosa malkovris Gladstone Publishing komikson.
Tio estis la unua amerika komikso kiu enhavis disney-figurojn ekde okcidenta Eldonsinteno de ilia Whitman Comics en 1984.
Ekde frua infanaĝo Don Rosa estis fascinita per la rakontoj de Carl Barks pri Anaso Donaldo kaj Scrooge McDuck.
Artisto Carl Barks estis aparte granda idolo por li kaj restus tiel por la resto de sia kariero.
Li tuj telefonis al la redaktisto, Byron Erickson, kaj rakontis al li ke li estis la nura amerikano kiu estis naskita por skribi kaj tiri unu Scrooge McDuck-aventuron.
Erickson jesis lasi lin sendi rakonton, kaj Don Rosa komencis desegni sian unuan Anasrakonton, The Son of the Sun (La Filo de la Suno) , plej venontan tagon.
#000014
The Son of the Sun (La Filo de la Suno) estis sukceso kaj Rosa tre unue profesia komika rakonto estis nomumita por Harvey Award "Plejbone Rakonto de la Jaro".
La rakontofadeno de la rakonto estis la sama kiel lia pli frua rakonto, Lost in (an alternative section of) the Andoj.
Ĉar Don Rosa klarigis ĝin, li estis justema" ( ...
turnante ke malnova Pertwillaby Papers-aventuro reen en la rakonton ĝi origine estis en mia kapo, ĉefroligante avarulon, Donaldon, la nevojn, kaj Flintheart Glomgold."
#000015
Rosa kreis kelkaj pli da bildstrioj por Gladstone ĝis 1989.
Li tiam haltigita laborante por ili, ĉar la politikoj de ilia licensor, Disney, ne enkalkulis la reliveron de originala arto por rakonto al ĝiaj kreintoj.
Tio estis neakceptebla Don Rosan, ĉar parto de lia enspezo venis de vendado de la originaloj, kaj la originala arto estas la posedaĵo de la sendependaj artistoj, ĉar alie ne ekkonsentis pri.
Sen tiu kromgajno, li ne povis fari al porvivaĵo tirajn komiksojn.
#000016
Post farado de kelkaj rakontoj por la nederlanda eldonisto Oberono, la eldonistoj de amerika Disney la revuo de infanoj vokis al DuckTales (surbaze de la vigla serio de la sama nomo) ofertis al Rosa dungadon.
Ili eĉ ofertis al li multe pli altan salajron ol tiu kiun li ricevis ĉe Gladstone.
Rosa produktis nur unu manuskripton ( Back in Time for a Dime (Reen en Tempo por Ŝilingo).
La eldonistoj neniam petis al li fari pli, kaj pro problemoj kun ricevado de la pago, li ne sentis respondecon.
#000017
Post laborado kun la DuckTales-revuo, Rosa malkovris ke la dana eldonisto Egmont (en tiu tempo nomita Gutenberghus) publikigis represaĵojn de siaj rakontoj kaj deziris pli.
Rosa aliĝis al Egmont en 1990.
Du jarojn poste, ĉe la sugesto de Rosa, Byron Erickson, la antaŭa redaktisto ĉe Gladstone ankaŭ iris por labori por Egmont kaj laboris tie kiel redaktisto kaj poste kiel sendependa kunlaboristo.
#000018
En 1991 Rosa komencis krei La Vivon kaj Times of Scrooge McDuck (La tempoj de Scrooge McDuck) , 12 ĉapitrorakonton pri lia favoratkaraktero.
La serio estis sukceso, kaj en 1995 li gajnis Eisner Award por plej bone daŭrigante seriojn.
Post la fino de la origina serio, Rosa foje produktis kromajn "mankantajn" ĉapitrojn.
Kelkaj el la ekstraj ĉapitroj estis turnitaj malsupren fare de Egmont, ĉar ili ne estis interesitaj pri plu epizodoj.
Bonŝance, la franca revuo Picsou volis publikigi la rakontojn.
De 1999, Rosa komencis labori kun liberlaboron por Picsou-revuo ankaŭ.
Ĉiuj tiuj ĉapitroj estis kompilitaj kiel La Vivo kaj Times of Scrooge McDuck Companion (La tempoj de Scrooge McDuck Companion) .
#000019
Dum somerkomenco 2002, Rosa subite metis malsupren laboron.
Kiel artisto li ne povis vivi sub la kondiĉoj Egmont ofertis lin, sed li ne volis rezigni farante Scrooge McDuck-bildstriojn aŭ.
Tiel, lia nura elekto devis iri sur hiaton kaj provi veni al interkonsento kun Egmont.
Liaj ĉefaj temoj estis ke li havis neniun kontrolon de liaj verkoj.
Rosa malkovris tro ofte ke liaj rakontoj estis presitaj kun malĝustaj paĝoj de arto, nedecaj koloroj, malbona surskribo, aŭ pikselateanta komputilkonvertojn de la ilustraĵoj.
Alia afero estis ke lia nomo estis utiligita en apogo al libroj kaj kolektoj de rakontoj sen lia interkonsento kaj sen sendado de tantiemo al li.
Rosa neniam havas, kiam kun iu alia Disney-artisto, ricevis tantiemon por ununura uzo de iuj da liaj rakontoj tutmonde.
#000020
Rosa venis al interkonsento kun Egmont en decembro da la sama jaro, kiu donis al li iomete pli da kontrolo de la rakontoj kaj la manieron en kiu ili estis diskonigitaj.
#000021
La vido de Rosa estis tre malbona ekde lia infanaĝo.
En 2006 kaj 2007 li komencis havi novajn malfacilaĵojn, kiuj igis tiran tre bremsi kaj tedan procezon por li, eĉ pli d tiel ol normale.
En marto 2008, Rosa suferspertis severan retinan disiĝon kaj spertis akutokuloperacion kiu pruvis esti nur parte sukcesa.
Plia kirurgio en ambaŭ okuloj faris tira eĉ pli malfacila.
La 2-an de junio 2008, dum intervjuo ĉe la dana Komiks.dk-foiro, Rosa deklaris ke li ne farus plu Disney-bildstriojn, citante okulproblemojn, malaltan salajron, kaj la konstantan uzon de siaj rakontoj en speciala kartonizita libro aŭ albumeldonoj de internaciaj Disney-licencitoj sen iu pago de tantiemo aŭ petoj por permeso por la uzo de lia nomo.
#000022
Rosa estas tre populara ĉe legantoj en Eŭropo.
Li konsideras sin sufiĉe obskura en sia indiĝena Usono.
Laŭ li, eĉ liaj plej proksimaj najbaroj ne scias lian profesion.
#000023
En Eŭropo, Rosa estas rekonita kiel unu el la plej bonaj Disney-bildstriokreintoj.
Carl Barks kaj Rosa estas inter la malmultaj artistoj kiuj havas sian nomon skribitan sur la kovroj de Disney-revuoj kiam iliaj rakontoj estas publikigitaj.
Liaj rakontoj estas tre facile rekonitaj pro lia unika desegnaĵostilo, liaj bildoj estantaj ekstreme detalaj.
Rosa ĝuas inkluzive de subtilaj referencoj al liaj favoratverkoj de fikcio same kiel lia propra antaŭa laboro.
Li normale uzas proksimume 12 panelojn per paĝo, anstataŭe de la pli ofta ok.
Li devas uzi la ekstrajn panelojn, ĉar liaj rakontoj kutime estas tro longaj por esti publikigitaj ĉu li ne minimumigas ilin.
#000025
Kun fraŭlo de artgrado en konstruinĝenieriko kiel lia nura reala desegnaĵeduko, Rosa havas kelkajn nekutimajn desegnaĵmetodojn, ĉar li skribas:
" I suspect nothing I do is done the way anyone else does it. "
#000028
Pro estaĵo memlernita en farado de bildstrioj, Rosa fidas plejparte je la kapabloj kiujn li lernis en inĝenierlernejo, kio intencas utiligi teknikajn skribilojn kaj ŝablonojn grandskale.
Li uzas ŝablonojn kaj aliajn inĝenieristikilojn por tiri kurbojn, cirklojn kaj ovalojn.
Li kutime tiris ĵus sub paĝo je tago, sed tio dependis de la kvanto de detalo li metas enen la bildon.
#000029
La desegnaĵostilo de Rosa estas konsiderita multe pli detala kaj "pli malpura" ol tiu de la plej multaj aliaj Disney-artistoj, vivantaj aŭ senvive, kaj ofte komparis kun tiu de subteraj artistoj, kaj li estas ofte komparita kun Robert Crumb.
Kiam Rosa unue estis rakontita pri tiu simileco, li diris ke li "tiris tiel malbona" long antaŭ ol li malkovris subterajn bildstriojn dum kolegio.
Li daŭriĝis por klarigi tiujn similecojn al subteraj artistoj kun simila fono de farado de bildstrioj kiel ŝatokupo:
#000030
" I think that both my style and that of Robert Crumb are similar only because we both grew up making comics for our personal enjoyment, without ever taking drawing seriously, and without ever trying to attain a style that would please the average comics publisher. Ni drew comics for fun! "
#000031
" I want to take everything Barks wrote and forge it into a workable timeline. My original dream was to become the new Carl Barks. I wanted to write, draw, and letter all my own stories. People tell me that my pencils look just like Barks, but my inks are pure Rosa, and I can't letter properly!
So I'll have to settle for being Dono Rosa. " - Don Rosa en 1987 [4]
#000032
" Don Rosa has often been called the heir of Carl Barks, especially for the enveturejo which he has carried on the Ducks' Family Saga. But I don't think so: in my opinion Don Rosa
is an author who has used Barks' characters to make stories that are completely new, 'Donrosian' estas rather than 'Barksian', just like Barks can't be considered the heir of Al Taliaferro only because he has worked on the Ducks after him. "
- Carlo Chendi, itala Disney-bildstrioj-verkisto (vidu italan Vikipedion:
#000033
Barks aŭ kreis la plej multajn el la karakteroj uzitaj de Rosa aŭ estas kreditita por tre evoluigado de iliaj personecoj.
Rosa tiel sentiĝas devigita igi liajn rakontojn fakte koheraj.
Li pasigis multe da tempo en farado de listoj de faktoj kaj anekdotoj indikis en malsamaj rakontoj de lia mentoro.
Aparte La Vivo kaj Times of Scrooge McDuck (La tempoj de Scrooge McDuck) estis bazitaj plejparte sur la pli fruaj verkoj de Barks.
Rosa koncedis tamen ke sceno de la unua ĉapitro estis inspirita per rakonto de Tony Strobl.
#000035
Ĉar la plej multaj el la karakteroj Rosa uzas estis kreitaj fare de Barks, kaj ĉar Rosa konsideras Scrooge prefere ol Donaldo esti la ĉeffiguro de la Duck-universo, li ne rigardas sin kiel puran Disney-artiston, nek la karakterojn vere kiel tiu de Disney.
"Rosa preferas diri ke la karakteroj kiujn li uzas estas Barks, Barks havanta transformanta la personecon de Anaso Donaldo kaj krean everything alian ni scias de Anasurbo laborante kiel sendependa kunlaboristo en 1942-1967 por sendependa aprobita eldonisto (Dell/okcidentaj Bildstrioj).
Barks eĉ asertis esti ankaŭ kreinta Huey, Dewey kaj Louie laborante kiel verkisto pri Anaso Donaldo desegnofilmoj en 1937."
Pro lia apoteozo de Barks, li plurfoje senkuraĝigas siajn ventolilojn por utiligi absolutistan manieron diri ke lia klare malsama desegnaĵostilo estus pli bona ol tiu de Barks, kaj li trovis ke nocio konfirmis kiam Barks mem parolis pri la stilo de Rosa en kritika tono kvankam estas necerte ĉu tiuj komentoj estis Barks aŭ tiuj de liaj provizoraj "afergvidantoj" kiuj filtris liajn komunikadojn.
#000036
" I usually don't like my stories. I mean I try really hard, but I know I don't draw that well. I know people like it because it's got lots of extra details, but art directors know good artwork, and they know mine is not good artwork. Now, people always say, 'You're being too modest, you're being too modest', and I say, 'What?
' They just have to ask me the right question. I know it's not good artwork and I don't know if it's well-drawn, but I know it's entertaining. " - Don Rosa, Torino Comics Festival, aprilo 2011 [14]
#000037
" Don Rosa has a style that is a little bit different from the Disney style. I know that there is a great deal of people that like that style, which is extremely detailed. So there is room in the business for artists like Don Rosa and for others like Van Horn.
Sed se ili havas bonan rakonton kaj rakontu ĝin konvene, tiam homoj ŝatos ĝin. "
- Carl Barks, intervjuo donita en Disneyland Parizo, julion 7, 1994 [15]
#000038
Apud la konstanta laboro de Rosa por resti fidela al la universo Barks kreis, ekzistas ankaŭ kelkaj rimarkindaj diferencoj inter la du artistoj.
La plej evidenta el tiuj estas la multe pli detala desegnaĵostilo de Rosa, ofte per multaj fongagoj, kiu estis kreditita kiel estante sekvo de la amo de Rosa por la Will Elder rakontoj de FRENEXAJ bildstrioj kaj revuoj.
Dum Barks mem malinstigis la uzon de ekstrema grimacado kaj gestadadon en iu alia panelo por komika aŭ drameca efiko, [16] la rakontoj de Rosa estas riĉaj kun buntaj kaj bizaraj vizaĝinterpretadoj kaj fizika slapstiko.
Barks havis pli ol 600 Anasrakontojn al sia nomo dum Rosa nur kreis 85 ĝis lia okulo kiun problemo komenciĝis, sed dum Barks igis multajn mallongaj unu kaj du-televokiloj centris ĉirkaŭ subtila, kompakta gago, la verko de Rosa preskaŭ konsistas ekskluzive el longaj aventurrakontoj.
#000039
Rosa sekvas tre striktan kontinuecon, dum Barks atentis tre malgrandan al kontinueco inter rakontoj.
La karakterizado de Rosa de Scrooge estas tiu de multe pli sentimentala persono por ofte ĝuegado de liaj memoroj de pasintaj aventuroj.
Barks troviĝis siajn rakontojn en la aktuala de kiam li kreis ilin, kaj havis inklinon al satiro.
Rosa strikte skribas rakontojn okazantajn en epoko almenaŭ duonan jarcenton antaŭ ilia kreaĵo, kaj plejparte abstinas de iu politika aŭ socia komentaĵo.
Kun lia inĝenieristikogrado, Rosa ofte iras al grandaj longoj por doni science kredindajn klarigojn ene de liaj rakontoj, dum Barks neniam zorgis multon por iuj detalaj sciencaj raciigoj al siaj rakontoj.
#000041
La plej multaj el la rakontoj de Rosa havas la leterojn D.U.C.K. kaŝita ene de aŭ la unua panelo aŭ, se Rosa kreis la kovrilarton, ene de la kovrilarto mem.
D.U.C.K. estas akronimo por " Dediĉita al onklo Carl de Keno " (Carl estanta Carl Barks kaj Keno estanta Rosa donis antaŭnomon).
Rosa komencis tiun praktikon en respondo al la protesto de Disney kontraŭ personaj signaturoj en iliaj bildstrioj.
Post kiam Disney malkovris la inkludon de Rosa de D.U.C.K. en sia laboro, ili denove obĵetis, devigante Rosa kaŝi la leterojn en diversaj kaj neverŝajnaj lokoj ene de liaj desegnaĵoj.
#000042
Rosa tiris kovrojn por represaĵoj de Carl Barks-rakontoj kaj inkludis lian subskribon D.U.C.K. ene de ili ankaŭ.
#000043
Alia scivolemo estas lia Hidden Mickeys.
Rosa estas nur interesita pri kreado rakontoj havantaj la Duck-familion, sed li ofte kaŝas malgrandajn Mickey Mouse kapojn aŭ figurojn en la bildoj, foje en hontiga aŭ nedezirata situacio.
Ekzemplo de tio estas en la rakonto The Terror of the Transvaal kie plata Mickey povas esti vidita malpli ol elefantpiedo.
Tio estas plejparte gago farita por la amuzo de ĝi.
Rosa konfesis nek simpation nek malŝatantan Mickey Mouse, sed estantan indiferenta pri li.
#000044
En la rakonto Attack of the Hideous Space-Varmints , la asteroido kun la monujo de Uncle Scrooge sur ĝi trafas en la Luno kune kun du misiloj, kreante grandan Mickey Mouse-kapon sur la surfaco.
Kiam Huey, Dewey kaj Louie rakontas al Donaldo ke la misiloj trafis la "malhelan" (longe) flankon de la Luno, Donaldo estas danka neniu vidos ĝin - "Por minuto tie, mi opiniis ke ni havos kelkajn laŭleĝajn problemojn."
#000045
En la dua Rosa rakonto havanta La Tri Caballeros, Anaso Donaldo estas ŝokita per la vido de kapibaro staranta sur ĝiaj malantaŭaj kruroj, kun arbedoj, folioj kaj frukto antaŭ ĝia korpo, simile igante ĝin aspekti pli kiel Mickey Mouse.
José Carioca kaj Panchito Pistoles, neniam vidis Mickey Mouse, demandas al Donaldo kio estas malĝusta, sed Donaldo respondas ke li ĵus estas laca.
Poste en la sama rakonto la Caballeros liberigas plurajn bestojn de ŝtelĉasisto kaj unu panelo montras ke la bestoj fuĝas.
Mickey povas esti vidita inter ili.
#000046
En La Serĉo por Kalevala tiu daŭroŝerco povas esti vidita sur la origina, Akselita Gallen-Kallel-inspiri kovrilarton.
En la origina laboro, Louhi estas prezentita kiel nud-chesteita, sed la Disneyfied-versio estis desegnita brustĉemizo, de ŝtofo strukturizita per Mickey Mouse-kapoj.
#000047
Lia laboro gajnis Rosa parto da rekono en la industrio, inkluzive de nomumoj por la gvidista Premio de la aĉetanto de la Bildstrioj-por Favoraŭtoro en 1997, 1998, kaj 1999.
Heidi MacDonald de Comics Buyer's Guide ankaŭ menciis la 1994 rakonton Guardians of the Lost Library de Rosa kiel " eventuale la plej bonegan komiksoorakonton de ĉiuj tempoj ".
#000048
En 1997 la itala eldonado enhavas Editrice ComicArt publikigis abundegan volumenon koncerne la biografion de Rosa kaj laborrilata al la disney-figuroj.
Ĝi estis titolita Don Rosa e il Rinascimento Disneyano ("Don Rosa kaj la Disneyean Renaissance") kaj skriba fare de fama Disney kaj Rosa akademiuloj, Alberto Becattini, Leonardo Gori kaj Francesco Stajano.
Tiu laboro ne nur diskutas ĉion el la kreiva vivo de Rosa ĝis 1997, sed ĝi ankaŭ donas ampleksan biografion, listojn supren al tiu dato lian Disney-laboron kaj prezentas ampleksan intervjuon kun Rosa.
#000055
En 2009, dana direktoro Sebastian S. Cordes filmis 75-precizegan dokumentarion nomitan La Vivo kaj Times of Don Rosa (La tempoj de Don Rosa), konsistante el ekskluzivaj intervjuoj kun Rosa mem sur sia bieno proksime de Louisville, Kentukio.
Laŭ la Facebook grupo de la projekto, [20] la angla-lingva DVD estis liberigita en Danio la 16-an de aprilo 2011 kaj estas havebla internacie tra la retejo forlaget-afart.dk /.
#000056
En 2011, itala Disney-fanforumo papersera.net publikigis
Don Rosa: Little Something Special (redaktita fare de itala Rosa adoranto Paolo Castagno), granda foliantformato, dulingva (itala kaj angla) libro pri la vivo kaj laboro de Rosa, enhavanta intervjuojn kun Rosa kaj varoj de multaj italaj kaj eŭropaj Disney-artistoj, Disney-akademiuloj, kaj establitaj artkritikistoj komentantaj la laboron kaj karieron de Rosa, ankaŭ inkluzive de multaj ekskluzivaj, maloftaj Rosa desegnaĵoj kaj ilustraĵoj.
La libro estis origine farita kiel donaco fare de papersera.net por Rosa mem sur la kialo por la vizito de Rosa de April 2011 al Torino, Italio.
#000057
Oni povas trovi dediĉon al Carl Barks en preskaŭ ĉiu verko de Rosa. La dediĉo (D.U.C.K., Dedicated to Unca Carl from Keno - Dediĉita al onklo Carl el Keno) estas ofte kaŝita en la unua panelo aŭ la unua paĝo de la rakonto.
#000066