La arkivo de UEA kaj unikaj libroj el la biblioteko nepre estu transdonitaj al Vieno por savi ilin por la komunumo kaj la esploristoj. Tion opinias profesoro Pascal Dubourg Glatigny, kiu nun kunorganizas altnivelan serion de seminarioj pri la historio de Esperanto. Dum la unua kunveno en septembro en Berlino oni diskutos la sorton de la havaĵoj de UEA.
#000001
– Ni krome preparas konservoprojekton pri la vojaĝo de Lucien Péraire (1928-1932), iom kompleksa kaj ambicia el la vidpunkto de ciferecaj kultursciencoj. Paralele al tiuj esplorprojektoj nia celo estas kontribui al komunumo de esplorantoj pri la historio de Esperanto, rakontas Pascal Dubourg Glatigny.
#000003
Tiucele oni kreis la publike alireblan dokumentujon HAL-Esperanto historio, kie eblas deponi kompletajn esplortekstojn aŭ bibliografiajn referencojn pri rilataj temoj. La slipoj estas rikoltotaj de internaciaj metakatalogoj kaj konsekvence troveblaj en multaj katalogoj de ĉefaj bibliotekoj mondaj.
#000004
Lastatempe ankaŭ Javier Alcalde estis gastoprofesoro ĉe EHESS kaj prelegis pri Esperantaj temoj. En proksimaj tagoj en Berlino okazos la unua ero en serio de seminarioj organizataj de EHESS kunlabore kun la universitatoj de Bonn kaj St Andrews por enkonduki studentojn al la historio de Esperanto.
#000005
Tuj post la unua seminario Pascal Dubourg Glatigny organizos simpozion por diskuti pli larĝe la signifon de la arkivoj por la historio de Esperanto kaj por prezenti la nunan situacion de iuj gravaj arkivoj. Centra temo certe estos la estonta sorto de la biblioteko kaj arkivo de UEA.
#000006
Kiel pli frue raportis Libera Folio, la estraro de UEA nun planas transdoni al la Nacia Biblioteko de Aŭstrio la arkivon de la asocio kaj tiujn librojn el la biblioteko de UEA, kiujn la biblioteko en Vieno ne jam havas. Tion Pascal Dubourg Glatigny trovas la plej bona el la eblaj solvoj, kaj tio estas ankaŭ, kion li mem konsilis al UEA:
#000007
– Post jardekoj da neglekto de sia historia havaĵo UEA troviĝas antaŭ la muro. Praktike ekzistas tri opcioj kiuj aktuale estas diskutataj. Unue, UEA povus mem konservi la dokumentaron kaj fine starigi profesiajn bibliotekon kaj arkivon. Tiucele ĝi devus dediĉi la tuton de sia malgranda kapitalo kaj rezigni pri aliaj movadaj iniciatoj. Tio signifus ke Esperanto estas afero de la pasinteco kaj ne de la estonteco.
#000008
Libera Folio: Ĉu vere la havaĵo estis neglektata? Katalogo mankas, sed oni ja investis por plibonigi la fizikajn kondiĉojn de la biblioteko?
#000009
– Ni parolas pri du havaĵoj: la biblioteko kaj la arkivo, kiuj estas en malsimilaj kondiĉoj kaj postulas malsimilan traktadon. Pri la biblioteko mankas ne nur katalogo sed ankaŭ kompleta inventaro. La paperaj dokumentoj bezonas senpolvigon kaj por multaj el ili senacidigon. La arkivo en la subtegmento estas konservata en acidaj kartonoj, malsekeco regas. Iuj el la dokumentoj de antaŭ pli ol 70 jaroj jam ne plu estas legeblaj pro tiuj kondiĉoj.
#000010
Do, laŭ vi UEA ne povas mem profesie prizorgi siajn arkivon kaj bibliotekon kaj samtempe plenumi siajn aliajn taskojn. Kiuj estas la aliaj eblaj solvoj, laŭ vi?
#000011
– Opcio B signifas transdoni la tutan bibliotekon al Vieno. Tiam la duoblaĵoj restos tie en kelo kiel eterne dormanta kolekto. En la nuna periodo, kiam ĉiuj bibliotekoj bremsas la alprenon de novaj dokumentoj pro spacomanko kaj la enormaj kostoj kiujn postulas ilia pritrakto, neniu biblioteko prenas duoblaĵojn. Opcio C signifas transdoni nur tiujn presitajn dokumentojn kiujn Vieno ne posedas.
#000012
Evidente variaĵo B praktike ne eblas, kaj laŭ vi la plej bona solvo estas tiu nun proponata de la estraro de UEA. Sed kio okazu al la libroj, kiujn la biblioteko en Vieno ne pretas akcepti?
#000013
– Por la duoblaĵoj oni devus serĉi alian hejmon, tio estas alian profesian bibliotekon kiu pretas starigi imponan kolekton de esperantaĵoj. Tio havus sencon laŭ mi kiel eble plej for de Vieno por respondi al la tutmondaj aspiroj de UEA.
#000014
Kial ne doni la tutan havaĵon al tiu alia profesia biblioteko, se troveblus tia?
#000015
– Ĉar ĉiukaze Vieno jam havas la plej vastan kolekton. Se ni deziras ke iam ajn tiu historio estu esplorata ni bezonas centran lokon kie troviĝas la absolute plej ampleksa kolekto.
#000016
La nuna plano estas portempe deponi la duoblaĵojn ie en Slovakio. Tio apenaŭ estas pli bona ol la nuna situacio, ĉu? Pakado kaj transporto riskas difekti la materialon.
#000017
– Tio veras, sed eble intertempe estos trovata la dua hejmo. Ja la translokado al Slovakio aŭ alia stokejo ne okazos morgaŭ. UEA havas sian ritmon, kaj tiuj intertraktadoj estas komplikaj, ĉar supozeble ne multas la bibliotekoj en la mondo kiuj pretas investi grandegajn monsumojn por konservi la esperantan heredaĵon.
#000018
En la 1930-aj jaroj la arkivo de UEA troviĝis en plorinda stato. Foto: Revuo Esperanto 1937.
#000019
Multaj kredas, ke transdono aŭ divido de la biblioteko estas kontraŭa al la testamento de Hector Hodler, la fondinto de UEA. Ĉu estas tiel?
#000020
– Tia estas la vivo de multaj kolektoj. Ili ofte kunfandiĝas kaj dividiĝas. La unua nukleo de la biblioteko estis efektive persone akirita de Hodler kaj troviĝis en la ĉambroj de UEA kiam li forpasis. Sed en lia testamento temas nur pri pentraĵoj kaj mondonacoj. Poste lia vidvino rezignis pri la kolekto favore al UEA, sen speciala kondiĉo, kiel oni komprenas el la revuo Esperanto en 1920. Ĉe arkivo kiu konservas la postlasaĵon de Hodler ne troviĝas dokumentoj kiuj klarigus iun specifan volon de Hector rilate al la biblioteko.
#000021
La unuan fojon kontrakto pri transdono de la biblioteko de UEA al la Internacia Esperanto-Muzeo en Vieno estis subskribita jam en 1936, ankaŭ tiam lige kun financaj problemoj kaj translokiĝo de la oficejo, rakontas Pascal Dubourg Glatigny. Tiam la transdono fine ne okazis pro interna konflikto kiu kondukis al skismo kaj disdividiĝo de la asocio.
#000022
– La konflikto ligiĝis al financa sanigo de la asocio iniciatita de prezidanto Bastien, kiu antaŭvidis translokiĝon al Londono. La asocio ne plu havis la monrimedojn por adekvate vivteni la bibliotekon kaj apenaŭ sin mem. Kontrakto estis subskribita kun la biblioteko en Vieno por transdono. Ĝi antaŭvidis interalie, ke la eniro estos senpaga kaj la duoblaĵoj restos je dispono de UEA. Kiel ni scias, ”la svisoj” malhelpis jure iun ajn translokiĝon kaj rezultiĝis skismo. Kontaktoj estis tiam prenitaj kun svisaj bibliotekoj, specife kun la Vadiana en Sankt Gallen. Sed evidentiĝis ke neniu krom Vieno havis la motivojn kaj la rimedojn transpreni la havaĵon.
#000023
– Longe la historiaj studoj restis sub la ŝildo de interlingvistiko. Tio metis Esperanton sur la saman nivelon kiel centoj da planlingvoj, kiuj apenaŭ disvastiĝis ekster la praktiko de sia kreinto. Konsideri Esperanton kiel historian fenomenon komplete inversigas la perspektivon. Ni ne plu parolas pri projekto, sed pri socia, kultura kaj politika realaĵo.
#000025
La estraro volas vendi la Centran Oficejon
La komitato pretas vendi la Centran Oficejon
”UEA fariĝos nur ŝildo super agadoj de aliaj”
#000027
”UEA fariĝos nur ŝildo super agadoj de aliaj”
#000030
"Tia estas la vivo de multaj kolektoj. Ili ofte kunfandiĝas kaj dividiĝas". Prave, tamen oni atentu, ĉar ankaŭ muzeoj kreiĝas kaj malaperas.
#000031
Estas diversaj manieroj transdoni materialon al institucio (donaĵo, deponaĵo...). Se entute tio okazos, estus dezirinde, ke la respondeculoj konsideru ĉiujn eblojn kaj elektu la plej sekuran.
#000032
"Longe la historiaj studoj restis sub la ŝildo de interlingvistiko. Tio metis Esperanton sur la saman nivelon kiel centoj da planlingvoj, kiuj apenaŭ disvastiĝis ekster la praktiko de sia kreinto. Konsideri Esperanton kiel historian fenomenon komplete inversigas la perspektivon. Ni ne plu parolas pri projekto, sed pri socia, kultura kaj politika realaĵo".
#000033
Tiu aserto, kiu lastatempe ekmodiĝis kaj dise legeblas kaj aŭdeblas, ŝajnas al mi malvera kaj profunde maljusta. Malvera, ĉar la traktado de la historio de Esperanto far interlingvistiko ne estis tia; Esperanto estis ĉiam traktita de E-studuloj kiel vivanta fenomeno: prenu la eseojn de Waringhien, la laboraĵojn de Lins, de D. Blanke, eĉ tiujn de Drezen. Ĝi estas ankaŭ maljusta aserto, ĉar ĝuste surbaze de tiuj studoj nun historiistoj povas plu konstrui, kaj indas rekoni la laboron de antaŭuloj kaj ne esti trenataj de la nuntempa forgesemo.
#000034
En malmultaj universitatoj, sed certe vi povas.
#000038
Konsideru eventuale kontakti la bibliotekon en Edinburgo, kiu akceptis kaj bele prizorgis la bibliotekon de William Auld.
#000039
Havi fizikajn arkivojn certe gravas kaj mi ŝategas la Esperanto-muzeo en Vieno. Sed mi pensas ke eble eĉ pli gravas ciferecigi ĉion kaj aldoni la dosierojn ne nur al esperantaj arkivoj sed ankaŭ al la grandaj ciferaj arkivoj, ekzemple , Google Books kaj la vikimedia komunejo. Tiel oni facile povas serĉi en la libroj kaj ili certe ne perdos en la estonteco.
#000040
La problemo estus la kopirajto de ne tre malnovaj verkoj.
#000041
Nu, oni povas simple peti konsenton de la aŭtoro aŭ siaj idoj. Ofte la verko ne plu estas mendebla, do kelkaj eble konsentus. Laŭ mia sperto esperantaj aŭtoroj ne tre zorgas pri kopirajto.
#000042
Jes, mi pretus helpi ciferigi kelkajn librojn mane, estas bonaj maŝinoj por tio en multaj universitataj librejoj aŭ arkivoj. Kaj se oni volas fari ĝin profesie de profesiuloj, la kostoj ofte estas 6 centojn/paĝo. Ankaŭ estas ege pli rapidaj manieroj, ekzemple jen maŝino kiu povas ciferecigi 250 paĝojn minute: (sed tio nur funkcias kun novaj aŭ bone priservitaj libroj)
#000044
Ankaŭ kaj google books ofte mem ciferigas librojn senkoste se ili havas la permeson ciferecigi ilin.
#000045
Mi pensas ke ankaŭ indas pripensas ciferecigi librojn kaj vendi ilin kiel bitlibroj en la grandaj bitlibraj platformoj. Ekzemple mi ege ŝatus aĉeti "La femdulo" de Camus kiel bitlibro, sed ĝi nur haveblas kiel fizika libro. Tiel la aŭtoroj ankaŭ havus avantaĝojn de la ciferigado kaj la tuta projekto ankaŭ gajnus iom da mono.
#000046
🤣🤣🤣🤣 Pardonon, mi unue pensis ke vi parolas serioze.
#000047
Oni tamen devas kompreni, ke se oni fordonos la bibliotekon al Vieno, ĝi por ĉiam estos ekster la decidpovo de UEA.
Nun UEA ne havas monon por bitigi la tutan bibliotekon kaj verŝajne ankoraŭ estas multe da materialo sub kopirajto, sed iom post iom UEA eble tamen povus/volus estonte bitigi la materialojn, sed se ĉio estos fordonita, tio ne plu eblos.
En kontrakto kun muzeo oni devus kondiĉi, ke por bitigo kaj eble ankaŭ por propraj ekspozicioj, UEA havu la rajton lupreni la materialojn.
Kompreneble, por preventi, ke tia kondiĉo estas facile frustrebla flanke de muzeo pro mallerta vortumo, juristo devus okupiĝi pri taŭga vortumo.
Oni ne povas atendi de muzeo ke ĝi ja devas pagi la kostojn de konservado sed ne ricevas la posedrajton. Tamen tio ne signifas, ke ne estu kondiĉoj.
Interalie kompreneble ankaŭ devas esti kondiĉo kiu malpermesas la detruon aŭ transdonon al alia(j) muzeo(j) sen permeso de UEA. En tiu kazo la materialoj devus reveni al UEA.
#000049
Oni tamen devas kompreni, ke se oni fordonos la bibliotekon al Vieno, ĝi por ĉiam estos ekster la decidpovo de UEA.
#000050
Jes. Kaj ghi estus ne nur ekster la decidpovo de UEA. Ni fordonus kortrezoron de Esperanto al fremduloj. Nur shtonkorulo povus serioze pripensi tian absurdan ideon.
#000051
tion ni jam delonge sciis, cxu ne? 😀
#000057
mi vidis la malsuban foton. Oh Ve! Se la paperaro estis en tiu acxa kondicxo tiam do nur pensu kiel la paperaro estas nun post 85 jaroj!
#000058
> Unue, UEA povus mem konservi la dokumentaron kaj fine starigi profesiajn bibliotekon kaj arkivon. Tiucele ĝi devus dediĉi la tuton de sia malgranda kapitalo kaj rezigni pri aliaj movadaj iniciatoj. Tio signifus ke Esperanto estas afero de la pasinteco kaj ne de la estonteco. Chu ”Starigi profesian E-bibliotekon” estas pasho al pasinteco? La profesoro vershajne maldistingis tempon. Chi tio estus male nur pasho antauen! Povas esti estus bona decido – ”rezigni pri aliaj iniciatoj”, senutilecon, kiuj ni jam bone scias k bone uzi ”malgrandan kapitalon” poste vendo de Domo.
#000059
Legante kelkajn komentojn oni ricevas la impreson, ke la vienanoj estas diabloj memkontente frotantaj la manojn kaj nur avide atendantaj la alvenon de la libroj por bruligi ilin kun sardonaj ridoj. Aŭ por tuj fordonaci ilin al aliaj bibliotekoj (prefere privataj). Aŭ por enŝlosi la librojn kaj neniam plu disponigi ilin al iu ajn.
#000060
Sankta madono... temas pri profesia biblioteko, kiu scias konservi librojn kaj dokumentojn kaj ebligi ilian konsulton. UEA nek estas nek iam estis profesia biblioteko. Kaj UEA ne sciis konservi siajn dokumentojn tra la jaroj nek faciligi la konsulton. Ĉi tio estas ne kritiko sed simpla konstato.
#000061
Ĉu vi vidis la foton de la artikolo? Vi certe opiniis ĝin antikvaĵo sen rilato al la nuntempo. Nu, iru foje al la CO (hastu) ĵeti rigardon al la "arkivo". Kiam mi vidis la foton, mi devis legi la foto-tekston por certiĝi, ke temas pri malnova foto. Ĉar mi trovis ĝin tre aktuala.
#000062
Mi tute konsentas! La muzeo/la aŭstria nacio librejo ankaŭ havas ciferan arkivon pri planlingvoj kiu ankaŭ estas legebla en esperanta retejo: 
#000063
> Oni tamen devas kompreni, ke se oni fordonos la bibliotekon al Vieno, ĝi por ĉiam estos ekster la decidpovo de UEA. Ghustaj vortoj! Niaj valoroj kushantaj en nacia biblioteko farighos ne nia, farighos nur kolekto de valoroj de mortanta lingvo. Chiu popolo (mi opinias, ke esperantistoj estas aperanta popolo de estonteco) devas havi propran kulturon, gardi k defendi ghin. Nia kulturo devas havi propran domon!
#000064
Pascal Dubourg pravas, Estas nenio alia dirinda. UEA plenumu siajn statutajn taskojn kaj lasu Vienon prizorgi la bibliotekon. Oni respektas siajn antaŭulojn ne per adorado de tio, kion ili faris, sedd per farado de io samvalora.
#000066
Vi forgesas, ke la biblioteko estas statuta tasko de UEA, difinita en art.49 de la Statuto: La biblioteko de UEA havas la nomon Biblioteko Hector Hodler. Ĝi disponigas, laŭ propra regularo al la membraro de UEA kaj aliaj esplorantoj la ĉefajn verkojn en kaj pri la Internacia Lingvo.
#000067
Interese! Sed kiel uzi bibliotekon sen katalogo?
#000068
Se Hodler povus ekvidi nunan situacion k audi viajn rezonadon pri ghi, li ne kredus sin mem. Vi ne nur ne zorgas pri heredajho de prauloj, sed volas detrui ghin per via "zorgo" > lasu Vienon prizorgi la bibliotekon< Terure. Honto!
Mi tre esperas, ke vi bone pripensos k shanghos sian opinion.
#000070
Post jardekoj en UEA – vi estas prezidinto kaj nun komitatano – vi ankoraŭ ne konas ĝian statuton.
Vi jam kaŭzis gravajn damaĝojn al UEA en la pasinteco.
Ĉu vi vere ĝismorte daŭrigos tiun detruan laboron?
#000071
La argentina selektitaro estas ĉampiono de la mondpokalo de KataroIrano: unua ekzekuto ligita al la tumultojDu misiloj trafis PollandonUN: amasa plimulto por kondamni la rusiajn aneksadojn en UkrainioParlamentaj balotoj en Latvio: tutnova vizaĝo por la deputitaro
#000077
Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracionVenkado de ekzistadismaj krizoj per muziko: Karolina Cicha de PollandoMeksika kolektivo kiu piratas librojn por kundividi kulturon alfrontas blokadojn
#000078