La kunularo de l' ringo
#000000
Tamen ĉiu pado havas du finojn. Kaj ne ekzistas eloj, nur transoj.
Lasante postdorse la realan mondon, vi marŝas ne en vakuon, ĉar iu nova
mondo devas premi vin en sia brakumo.
#000004
Ĉi-jaro feliĉas por la verda popolo, ĉar en Esperanto aperis unu
el kelko da plejaj libroj-pontoj. Ankoraŭ atendas sian tempon Cent
jaroj de soleco, Kronikoj de Sukceno,
Teroj, sed la ora runo jam premsignitas sur la nigra kovrilo de la
Tolkiena La Mastro de la Ringoj, tradukita de William Auld, —
#000005
Frodo vivas! — kaj la koro hastigas sian ritmon sen klara proo, kaj
malvarmo tuŝas la spinon, kaj la lipoj reflustras la kvar silabojn, kiuj
el ĉuo hazarde iĝas certo, nepro, leĝo.
#000007
Frodo vivas. Kvazaŭ magia ŝlosil' al pordeto, post kiu pendas en aer'
transirinda ponto. Malfermu la libron je ajna paĝo, kaj ne plu disigos
konversacia tablo vestitajn en grizo Bonon kaj Malbonon, ne plu vi devos
elspezi viajn pensojn kaj vian orvaloran tempon por solvado de memsolviĝontaj
problemetoj, por teda umado ripetiĝanta ĉiutage kaj ĉiumonate. Ĉar
trans la ponto vin ĉiam pretas renkonti ne ĉi tiu reala mondeto, sed
#000008
Kie homoj ne pretendas esti la supro de la naturo, sed trovas sian lokon
inter elfoj, gnomoj, entoj, agloj... kaj drakoj, homlupoj, orkoj, troloj...
#000009
Kaj ne la apero de la homo estas la komenca punkto de la monda historio,
— male la lasta gasto venis preskaŭ post disiro de aliaj, por resti
fine en trista solo, ĉe lignofajro sub nokta ĉiel' recitonte fabelojn
#000011
Pri antikvaj ĵuroj kaj enkatenigaj malbenoj, metiaj mastroj kaj iliaj
signifoplenaj kreaĵoj, pri ĉiama milito de Nigro kontraŭ Blanko kaj
lamento de disiĝantaj amikoj, pri gentoj de arbaroj kaj dentoj de montaj
internoj, pri devo de elektito kaj mirakla Valinoro — insulo de eterna
#000012
Tri recenzoj pri unu libro (unua)
#000014
Ringoj, elfoj, hobitoj... Planedo Ardao.
#000015
Mi “sukcesis” neniam legi Tolkien nacilingve, do legado de la Esperanta eldono estis mia unua renkonto kun tiu stranga kaj mirakla mondo. Tro malrapida kaj pena estis la legado — mi baraktis en amaso de person- kaj lok-nomoj, plurfoje devis rerigardi antaŭajn paĝojn kaj la mapojn de la Mez-Tero kaj de la Provinco. Mi ne “fanatikiĝis” pri tiu fikcia mondo, eble ĉar mi jam maljunas? Eble eĉ mi bedaŭru pri tio — ja mi ne povas trovi vere indajn vortojn por omaĝi tiun elstaran libron. Tial mi preferas cedi la parolon al miaj pli junaj geamikoj.
#000017
Tri recenzoj pri unu libro (dua)
#000018
La libroj de profesoro Tolkien penetris nian mondon, kaj la mondo devas modifi sin.
#000019
Jam hontindas ne scii, kio estas hobitoj kaj nazguloj, jam aperis amaso da anekdotoj pri Saŭrono kaj Gandalfo, jam estas kompilata de M.Ramanoŭski en Minsk elf-Esperanta vortaro (pri la elf-angla kaj elf-rusa eĉ paroli superfluas), jam aperis daŭrigoj far popularaj scienc-fikciaj verkistoj, kaj oni apenaŭ povas nombri la mokaĵojn kaj perversaĵojn.
#000020
Sed kial? Kial tiel allogaj iĝis tiuj libroj, ke multaj saĝaj (kaj ne tre saĝaj) talentaj (kaj ne tiel talentaj) homoj, sendepende de la sekso, nacieco, loĝloko kaj politika situacio — de la paca Novosibirsk ĝis sufiĉe malkomfortaj Bakuo kaj Jerevano — kudras mantelojn, plektas maŝĉemizojn, fabrikas glavojn kaj sagojn, elpensas por si kaj por aliaj ludnomojn k.t.p.? Ne 10—12-jaruloj, ekde pratempo ludintaj Robin Good, — eĉ post la trideka vivojaro oni ne malpli verve skermas, pafas, kantas...
#000023
Mi provis analizi, almenaŭ laŭ la pli konata por mi eŭropa parto de eksa USSR.
#000024
En la tolkiena movado ĉeestas tio, sen kio jam komencas sufokiĝi la
mondo: romantiko, heroaĵoj. Viro povas senti sin vire: en kiraso, kun
glavo — dum batalo; virino — virine: leĝera mantelo, ornamaĵoj strangaj
por nia tempo (memfarita diademo sen diamantoj, sed ne gravas) kaj ponardo
submantele. Gitaro bonas por ĉiuj: menestrelojn (preskaŭ oficiala statuso)
oni ŝatas, estimas kaj nutras.
#000025
2. La tolkiena movado estas, antaŭ ĉio, komunumo de homoj, por kiuj
agrablas esti kune. Saĝulo diris: ``La ĝangala slogano “Ni estas de
la sama sango: vi kaj mi” transformiĝis. Nun pli korekte direndas: ni
estas de la sama anaro''. Trovi sian anaron ne tre simplas. Sed la trovintoj
spertas mirindaĵojn. Mi neniam forgesos, kiel mi kun mia amiko venis en
absolute nekonatan por mi urbon Kazanj, kaj la unua renkontito, kiun ni
demandis pri la vojo je la duono post la sesa matene, evidentiĝis tolkienulo.
#000027
3. Plia stimulo, malpli rimarkebla (ĝi mirigus bonmoran kristanon Tolkien)
por la hodiaŭa eksploda disvastiĝo de la tolkienismo estas kunfandiĝo
#000028
Unu el la sekvoj iĝis opozicio al kristanismo (F = -F, evidente). Limigante
min per mia temo, mi diru, ke la romantiko de “nigra disidenteco” en
la tolkienismo prosperas kaj ne velkas. Sorĉado pli noblas ol kredo, ĉar
magio estas krea procezo... Kie estas bono kaj kie malbono?.. Kion skribis
hindaj aŭ persaj historiistoj pri Aleksandro la Macedona?
#000032
4. La tolkienismo bonas, ĉar ĝi ne metas limojn por sinesprimo. Se
vi subtenas la “nigrajn”, estu Melkoro aŭ simpla orko, se — la helajn,
estu Frodo aŭ eĉ Iluvataro (se vi malsanas je manio de grandiozo). Troveblas
loko por anarkiistoj, kosmopolitoj k.t.p. Se nenio taŭgas por vi, kreu
ion propran; se vi tute ne emas ludi, simple kaptu plezuron en baladoj
kaj parodioj. “Ni vojaĝas, ni serĉas ringojn.”
#000033
Legu, gesinjoroj. Vi ne bedaŭros. Sed memoru la konatan anekdoton pri
la stadioj de la tolkienismo:
#000035