Ĉu vi vidas ĉiujn lingvojn supre de la paĝo ? Ni tradukas rakontojn el Global Voices por ke civitanaj komunikiloj tra la mondo estu alireblaj por ĉiuj.
#000000
Arto kaj kulturoBona novaĵoCenzuroCivitanaj komunikilojDisvolvadoEdukadoEkonomio kaj komercoElektadoEn- kaj elmigradoEtno kaj rasoFilmoFotografioFreŝa NovaĵoHistorioHomaj rajtojHomama agadoHumuroIdeojIndiĝenojInternaciaj rilatojInterreta aktivismoJunulojJuroKatastrofoKomunikiloj kaj ĵurnalismoLaboroLingvoLiteraturoMedioMilito kaj konfliktoMuzikoNutraĵoParolliberecoPolitikoProtestoRajtoj je seksa diverseco (GLAT)RegadoReligioRifuĝintojSanoSciencoSportoTeknikaroUnesko (UNESCO)Unuiĝitaj Nacioj (UN)Virinoj kaj socia seksoVojaĝo
#000003
Viktor Coj: senmorta ikono de la opozicia sovetia rokmuziko
#000004
Muro de Coj en la centro de Minsko, kie por skribi lian korean familinomon estas uzata la ĉina signo (ideogramo) 崔. Foto de Filip Noubel, uzata kun lia permeso.
#000005
Ĉiuj ligiloj en tiu ĉi artikolo estas en Esperanto, escepte de tiuj markitaj per [en], kiuj estas en la angla lingvo kaj tiuj markitaj per [ru], kiuj estas en la rusa.
#000006
La 21-a de junio 1962 estis la naskiĝtago de Viktor Coj, ruso-korea rok-kantisto, kiu ekverkis en la finaj jaroj de Sovetunio. Ĉirkaŭ lia persono formiĝis vera kulto, kiu 30 jarojn post lia tragika morto plu ekzistas en ĉiuj rusparolantaj landoj.
#000007
Coj naskiĝis en Leningrado [hodiaŭ Sankt-Peterburgo], en la familio de la rusino Valentina Guseva kaj etna koreo Robert Coj. Familiaj radikoj de la patro de Coj sekvas el teritorio de la nuntempa Nord-Koreio kaj etendiĝas tra Kazaĥio. Kaŭzis tion deportado de la koreoj al la sovetia teritorio de Centra Azio en la tempo de Stalin [Ndlt: la aŭtoro eraras — la koreoj estis deportitaj de la ĉelimaj regionoj de Fora Oriento al Centra Azio, do de unu sovetia regiono al alia].
#000008
Viktor Coj studis arton, sed estis ekskludita el lernejo [Ndlt: Coj estis ekskludita el la arta faklernejo de V. Serov pro malbona lernado], post kio li okupiĝis pri gitarludado en la 1970-aj jaroj. En tiu tempo la rokmuziko estis plejparte malpermesita de la sovetiaj aŭtoritatoj, ĉar ĝi estis konsiderata simbolo de la “okcidenta dekadenco”, malkongrua al la idealoj de la komunisma ideologio.
#000009
Arta kariero de Coj komenciĝis en 1980 post renkontiĝo [ru] kun Boris Grebenŝĉikov [en], unu el la plej influaj muzikistoj de la sovetia alternativa rokmuziko de tiu tempo. Ĝis 1982 Coj jam establis la muzikgrupon “Kino” [en], kiu tuj famiĝis tra la tuta Sovetunio. La unua albumo de “Kino” nomita “45” estis registrita en 1982 kune kun la grupo de Grebenŝĉikov “Akvarium“. La sekva albumo “Nokto” aperis en 1986 kaj iĝis ankaŭ parto de la kolekto “Red Wave: 4 Underground Bands from the USSR” [ru] (“Ruĝa Ondo: 4 subteraj muzikgrupoj el USSR”) en Usono.
#000010
Entute Coj verkis kaj registris pli ol 90 kantojn, kiuj tuj ekfuroris tra neoficialaj kanaloj, inkluzive subterajn koncertojn kaj piratajn diskojn: tiutempe pro severa cenzuro malfacilis trovi magnetofonon [Ndlt: la aŭtoro eraras — bobenaj magnetofonoj estis abunde produktitaj en Sovetunio kaj haveblis preskaŭ en ĉiu familio kaj tiuj kasedaj jam populariĝis fine de la 1980-aj jaroj; cenzuro neniel baris tion].
#000012
Malgraŭ ekzistintaj limigoj, vortoj de la kantoj de Coj estis transirantaj de buŝo al buŝo, allogante atenton de neortodoksa junularo ne nur per ideoj pri larĝigo de la rajtoj kaj eblecoj por gejunuloj [Ndlt: kantoj de Coj neniam rilatis al politiko kaj defendado de ies rajtoj, same kiel la artisto mem], sed ankaŭ per alvokoj al sendependa pensado kaj manko de laŭdoj al la Komunista partio de USSR. Ekzemple en la kanto “Plu agados ni” haveblas jenaj alineoj: “Kaj jen ni venis por anonci niajn rajtojn: “Jes!”
#000013
Perestrojko ebligis larĝigi spacon por alternativaj ideoj, helpis al ilia liberaligo, speciale en la arta sfero. Danke al tio Coj kaj lia grupo ricevis rajton aranĝi oficialajn koncertojn kaj esti intervjuataj en la sovetia televido.
#000014
En 1988 Coj aktoris en la filmo “Nadlo” (ruse: Игла), filmita de la reĝisoro Raŝid Nugmanov en la teritorio de la nuna Kazaĥio. La filmo elvokis socian reagon, ĉar ĝi tuŝis problemon de narkotika dependeco, malpermesitan de la sovetia ideologio. Oni opiniis, ke tiu ĉi problemo estis propra sole al la Okcidento, kvankam post la Afgana milito (1979-1989) pro la narkotika dependeco suferis multaj reprezentantoj de la sovetia junularo.
#000015
La filmo, en kiu sonas kantoj de la grupo “Kino”, spekteblas ĉe Jutubo:
#000016
La 15-an de aŭgusto 1990 Coj pereis en Latvio 28 jarojn aĝa, kiam lia aŭto koliziis [ru] kontraŭ buso. La antaŭtempa morto de la artisto kaŭzis plurajn legendojn, ekzemple, ke la legendeca idolo mortigis sin aŭ estis murdita de sekretaj servoj de USSR.
#000017
Kvankam post la morto de Coj pasis jam 30 jaroj li plu konkeras korojn de sennombraj admirantoj en la rusparolantaj landoj kaj regionoj, inspiras multajn homojn ekde muzikistoj ĝis kosmonaŭtoj.
#000018
En Jutubo filmetoj kun kelkaj liaj kantoj kolektis pli ol 37 milionojn da spektoj. Parto de liaj furorkantoj estis rekantitaj de nuntempaj rok- kaj pop-steluloj kiel ekzemple Zemfira, tataro-baŝkira kantistino, kiu registris sian version de la Coj-kanto “Kukolo” (ruse: Кукушка).
#000019
Diskĵokeoj el diversaj rusparolantaj landoj kaj regionoj plenumadis kantojn de Coj aŭ rearanĝadis ilin. Global Voices [Tutmondaj Voĉoj] intervjuis DJ Hem, naskiĝintan en Taŝkento kaj loĝantan en Helsinko. DJ Hem aranĝas rektajn elsendojn de sovetia muziko en Jutubo, inluzive specialan eldonon de “Naskiĝtago de Coj”, aperintan la 21-an de junio. Jen tio, kion DJ Hem rakontas pri la personeco de Coj:
#000020
Группа «Кино» была второй питерской группой, которую я когда-то услышал. Это была песня «Алюминиевые огурцы». Она, эта песня — как в смысле содержания, текста — кардинальным образом скорректировала моё отношение как к року вообще, так и к русскому року в частности.
#000021
Думаю, популярность «Кино» объясняется прежде всего общей «героической» аурой Цоя — его манера держаться на сцене, манера исполнения, голос, весь его образ... Всего этого не хватало не только на сцене. Всего этого не хватало в жизни.
#000022
Его лирические тексты вряд ли когда-нибудь устареют. А его песни с гражданским пафосом в какие-то моменты и нынешней российской жизни оказываются актуальными, и уместными как никогда. Что удивительно, российские рок- и поп-сцены ведь так и не породили ни одной группы, ни одного исполнителя, который бы умудрился своими условными тремя аккордами зацепить «струны души» такого большого количества людей!
#000024
La grupo “Kino” estis la dua Peterburga grupo, kiun mi iam ajn aŭdis. Tio estis la kanto “Aluminaj kukumoj” (ruse: Алюминиевые огурцы). Tiu kanto — en la senco de enhavo, teksto — radikale ŝanĝis mian rilaton al la rokmuziko ĝenerale, al la rusa rokmuziko interalie.
#000025
Mi pensas ke la populareco de “Kino” klarigeblas unuavice per ĝenerala “heroeca” aŭro de Coj — lia maniero teniĝi sur scenejo, maniero de kantado, voĉo, lia tuta imago... Ĉio ĉi mankis al ni ne nur sur la scenejo. Ĉio ĉi mankis al ni en la vivo.
#000026
Tiam tio estis problemo de la tuta lando, ĵus komplete ŝanĝinta la kurson. Kaj jen tiuj generacioj kaj generacioj de homoj, kreskintaj ĉe glorigado de la heroaĵo — ĉe ĉiuj ĉi homoj kun Perestrojko formiĝis ie interne vakuo. Mankis sperto de la vivo sen la heroo. Do la heroo devis aperi kaj tiel okazis al Viktor Coj.
#000027
Liaj lirikaj tekstoj apenaŭ iam arkaiĝos. Kaj liaj tekstoj kun civitana patoso en iuj momentoj ankaŭ en la nuna rusia vivo estas aktualaj kaj konvenaj kiel neniam. Mirindas ke la rusiaj pop- kaj rok-muzikaj scenejoj naskis eĉ ne unu grupon, eĉ ne unu kantiston, kapablajn per siaj, mi diru, tri akordoj trafi “animajn kordojn” de tiom granda nombro de homoj!
#000028
En 2018 la rusia reĝisoro Kirill Serebrennikov [en] faris la filmon “Somero” (ruse: Лето), dediĉitan al la vivo de Coj kaj al la kreado de la unua albumo de la grupo “Kino” komence de la 1980-aj jaroj. Tiu filmo ricevis tiujare la Oran Palmon en la Festivalo de Cannes.
#000030
Coj estas la kulta figuro ne nur en la kina kaj muzika mondoj. Lia imago iĝis ankaŭ ikono de la nuntempa urba pejzaĝo en pluraj postsovetiaj landoj, kie haveblas grafitaĵoj kaj skupltaĵoj, glorantaj liajn kantojn. La plej populara estas grafitaĵo “Coj vivas!” (ruse: Цой жив!).
#000031
En Minsko, ĉefurbo de Belorusio, troviĝas memormuro dediĉita al Coj. Ĝi situas en unu el centraj parkoj de la urbo:
#000032
En Almato, la eksa ĉefurbo de Kazaĥio, la 21-an de junio 2018 aperis statuo [ru] de Coj memore al proksimaj rilatoj de la kantisto al tiu ĉi lando.
#000034
Viktor Coj eliris kun la afiŝo de “Ŝanĝoj” en Almato
#000037
Coj inspiris eĉ kosmonaŭtojn de la Krimea astrofizika observatorio en la vilaĝo Nauĉno, kiuj omaĝe al li nomis asteroidon 2740 (Coj).
#000040
Mankas duboj, ke la vortoj de liaj kantoj, kiujn rusparolantoj de ĉiuj mondanguloj ĝis nun parkeras, citas kaj uzas en ĉiutaga parolo, ankaŭ plu inspiros novajn generaciojn de admirantoj. Inter la plej popularaj estas konsiderataj vortoj el lia kanto “Paketo da cigaredoj” (ruse: Пачка сигарет).
#000041
Mi sidas kaj rigardas al fremda ĉielo el fremda fenestro
Kaj, vidas eĉ ne unu konatan stelon.
Mi vagadis laŭ ĉiuj vojoj tien kaj reen,
Mi retroturniĝis — kaj ne sukcesis vidi la spurojn.
#000044
Sed se haveblas en la poŝo paketo da cigaredoj,
Do ĉio estas ne tiom malbona por hodiaŭa tago.
Kaj bileto je aviadilo kun arĝenta alo,
Kiu, ekflugante, lasas surtere nur ombron.
#000045
Ĉi tiu artikolo estas parto de RuNet, projekto de Global Voices por interpreti la ruslingvan interreton.
#000046
Arto kaj kulturoCivitanaj komunikilojFilmoHistorioJunulojMuzikoRuNet Echo
#000047
Ĉu eblas revivigi “tatarismon” malgraŭ la identeca politiko de Rusio?
#000050
“La Balkanoj estas la eŭropa Latinameriko en multaj belaj aspektoj”, diras albana verkisto Elvi Sidheri
#000051
Meksika kolektivo kiu piratas librojn por kundividi kulturon alfrontas blokadojn
#000053
Ĉiuj komentoj estas kontrolitaj de administranto. Ne sendu vian komenton pli ol unufoje ĉar tiu povus esti markita kiel spamo.
Bonvolu konduti respekteme al aliaj. Komentoj kiuj enhavas malamajn esprimojn, obscenaĵojn kaj personajn atakojn ne estos aprobitaj.
#000057