BBC enretigis 16 000 sonojn el sia arkivo. Ekzemple, vi povas aŭskulti la sonon »Unu anĝelo dum flugo«. La fluganta anĝelo estis registrita en la jaro 1967. Eble tiam la anĝeloj ankoraŭ pli oftis.
#000001
En la 27a de januaro 1945 soldatoj de Soveta Unio liberigis la koncentrejon Aŭŝvico. Tial UN en 2005 deklaris tiun tagon kiel »Tagon de la memoro pri la viktimoj de la holokaŭsto«. En Germanio la 27a de januaro nomiĝas alie. Ekde 1996 ĝi estas la oficiala »Tago de la memoro pri la viktimoj de la naziismo«.
#000005
La holokaŭsto estas do la domina historia rakonto. El tio sekvas, ke nia memoro fokusas al ses milionoj el ĉirkaŭ 60 milionoj da viktimoj. Plimulto de la viktimoj estas aŭ forgesataj aŭ marĝenigataj.
#000007
Jen ekzemplo de historia fakto, kiu estas ja bone dokumentita en faka literaturo, sed kiu ne bone sidas en la rakonto holokaŭsto: Ĉiu scias aŭ sciu, ke en Aŭŝvico multege da judoj estas murditaj en gaskameroj. Sed apenaŭ iu scias, ke la nazioj konstruis la gaskamerojn en Aŭŝvico origine ne por judoj, sed por sovetiaj militkaptitoj. Ĉiu sciu ke la nazioj murdis ses milionojn da judoj, sed fakte la plej granda viktimogrupo estas 27 milionoj da civitanoj de Soveta Unio. Hitler nomis la okupadon de Soveta Unio »rasa milito«. La homoj tie estis deklaritaj ekstermindaj »subhomoj«.
#000008
Kiu kulpas pri la forgeso? Respondecas diversaj fortoj. Tre gravas la okcidenta kontraŭkomunismo dum la Malvarma Milito. Sed kulpas ankaŭ la memorokulturo en Soveta Unio. Tie dominis la historia rakonto »Granda Patrolanda Milito«. En tiu rakonto sovetianoj kompreneble estas precipe venkintoj, ne viktimoj.
#000009
Antaŭ 100 jaroj estis murdita Rosa Luxemburg [roza luksemburg]. Ŝi estis elstara komunisto kaj fervora batalanto kontraŭ naciismo kaj milito. Ŝia batalo kontraŭ milito ne signifas principan kontraŭon al perforto. Por komprenigi ŝian opinion, mi tradukos parton el ŝia Enkonduko por la membiografio de Vladimir Korolenko. Temas pri rerakonto de legendo el la juda historio. La titolo devenas de mi.
#000010
»Ni semas, kion ni ne rikoltos, kaj ni rikoltas, kion ni ne semis.« Jen devizo sur muro en arbarista lernejo, kiun mi neniam forgesos. La kamparano konsideras jarojn, la arbaristo jarcentojn. Estis arbaristo, kiu unuafoje formulis la principon de daŭripoveco (Hans Carl von Carlowitz en 1713).
#000016
La bildo montras arbaron, kiun mi mem plantis. La arboj estas proksimume 16 jaroj pli junaj ol mi. Mi ne certas, sed kiam mi plantis la arbaron, la arbetoj verŝajne havis du jarojn. Mi mem havis 18 jarojn, kaj nun mi havas 52.
#000017
Espereble mi ne devos vidi, kiel la arboj mortos. Tamen, tio eblas, se mi fariĝos centjarulo. Estas ruĝaj kverkoj (Quercus rubra). Tiu specio devenas el Norda Ameriko kaj estas plantata en Germanio, ĉar ĝi kreskas tre rapide kun tamen sufiĉe bona lignokvalito. La kutimaj kverkospecioj en Germanio estas la tigfrukta kverko (Quercus robur) kaj la tigfolia kverko (Quercus petraea). Ili povas havi la plej valoran lignon, sed kreskas tre malrapide. Rikolto eblas nur post 180–250 jaroj. Kompare, ruĝan kverkon eblas rikolti cent jarojn pli frue. Do, jam post 80 jaroj.
#000018
Alia avantaĝo de ruĝa kverko kompare al la du indiĝenaj specioj: Ĝi estas eltenema kaj facile prizorgebla. Kontraŭe, la tigfrukta kaj la tigfolia kverkoj bezonas plurajn generaciojn da saĝaj arbaristoj. La plej multekosta lignokvalito (por furniro) atingeblas nur post 220–250 jaroj da arbarokulturo, kiu atentas pri sufiĉe da ombro ĉirkaŭ la valoraj trunkoj. Iom tro da lumo, kaj la valoro perdiĝas, ĉar la kverkoj facile reagas per trunkoŝosoj. El multekosta furnirligno fariĝas apenaŭ vendebla fajroligno. Sufiĉas unu stulta arbaristo por senvalorigi kvaronan jarmilon da arbokreskado.
#000019
Horo de la vintrobirdoj 2019
#000020
Mi kutime observas la birdojn en malnova tombejo. Tie estas la taŭga habitato kun disaj arboj kaj arbustoj, sed ne tiom dense kiel en arbaro. Gravas ankaŭ, ke en la tombejo mi neniam renkontis homojn. Mi ne ŝatas esti observata de vivuloj, kiam mi observas aliajn vivulojn.
#000022
Promene tra naturo kaj kulturo
#000025