Bulgario estas lando situanta en sudorienta Eŭropo, limante Rumanion en la nordo, Serbio kaj la Respubliko de Makedonio en la okcidento, Grekio kaj Turkio en la sudo, kaj Nigran Maron en la oriento.
La norda limo kun Rumanio sekvas la rivero Danubo ĝis la grandurbo de Silistra.
La kampara regiono de Bulgario estas 110,879 kvadrataj kilometroj (42,811 kv. mejl.), iomete pli grandaj ol tiu de Islando aŭ la usona ŝtato de Tenesio.
Pripensante ĝian relative etan grandecon, Bulgario havas bonegan gamon da topografiaj trajtoj.
Eĉ ene de malgrandaj regionoj, la tero povas esti dividita en ebenaĵojn, altebenaĵojn, montetojn, montojn, basenojn, gorĝojn, kaj profundajn rivervalojn.
La geografia centro de Bulgario situas en Uzana.
#000001
Bulgario havas rimarkindan diversecon kie la pejzaĝo intervalas de la neĝaj pintoj en Rila, Pirin kaj la Balkana Montoj ĝis la milda kaj suna Nigra Mara marbordo;
de la tipe kontinenta Danubian Plain (antikva Moesia) en la nordo ĝis la forta mediteranea klimata influo en la valoj de Makedonio kaj en la malaltebenaĵo en la plej sudaj partoj de Trakio.
La plej granda parto de la lando estas situanta ene de la humida kontinentklimata regiono, kun Alpa klimato en la plej altaj montoj kaj subtropika klimato en la plej sudaj regionoj.
#000002
La lando havas densan riverreton sed kun la rimarkinda escepto de la rivero Danubo, ili estas plejparte mallongaj kaj kun malflusfluo.
La meza jarpluvo estas 670 mm;
la pluvokvanto estas pli malalta en la malaltebenaĵo kaj pli alte en la montoj.
La plej seka regiono estas Dobrudzha en la nordorienta parto de la Danuba Ebenaĵo (450 mm), dum la plej alta pluvokvanto estis mezurita en la supra valo de la rivero Ogosta en la okcidenta balkana-Montoj (2293 mm).
#000003
Fitogeograficaly, Bulgario situas la iliron kaj Eŭinianajn provincojn de la Circumboreal-regiono ene de la Norda regno.
La lando falas ene de ses surteraj ekoregionoj de la malnov-Arkta ekozono:
Balkanaj miksitaj arbaroj, Rodope-montaj miksitaj arbaroj, Euxine-Colchic foliarbaroj, egea kaj okcidenta Turkio sklerofilaj kaj miksitaj arbaroj, Orient eŭropa arbarstepo kaj pont-kaspia stepo.
#000004
La limoj de Bulgario havas sumlongon de 1,867 km;
de ili 1,181 km estas terlimo kaj 686 km estas formitaj per riveroj.
La marbordo estas 378 km.
#000005
La orienta limo (378 km) estas mara kaj ampleksas la Bulgarian Black Sea Coast (Bulgara Black Sea Coast) de Cape Sivriburun en la nordo ĝis la buŝo de la Rezovo-Rivero en la sudo.
La marbordaj formoj de Bulgario 1/10 el la totala Nigra Mara marbordo, kaj inkluzivas du gravajn golfojn, la Golfon de Varno kaj la Gulf of Burgas (Golfo de Burgaso), enhavante la du gravajn havenojn de la lando.
#000007
La suda limo estas 752 km longa, de ili 259 km estas kun Turkio kaj 493 km estas kun Grekio.
La Bulgari-Turkia limo kuras de la buŝo de la Rezovo-Rivero en la oriento tra la Strandzha Montoj kaj la Dervent Altecoj, krucas la rivero Tundzha ĉe la vilaĝo de Matochina kaj finiĝas ĉe la rivero Maritsa ĉe la vilaĝo de Kapitan Andreevo.
Ekzistas tri limtransirejoj en Malko Tarnovo, Lesovo kaj Kapitan Andreevo.
La limo kun Grekio kuras de Kapitan Andreevo tra pluraj krestoj de la Rodopoj, ĝenerale sekvante la akvodislimon de la riveroj Arda kaj Vacha sur la bulgara flanko, kuras tra la Slavyanka Monto, krucas la rivero Strumo ĉe la vilaĝo de Kulata kaj kuras tra la spino de la Belasitsa Monto al la Tumba Pinto.
Ekzistas ses limtransirejoj ĉe Svilengrad, Ivaylovgrad, Makaza, Zlatograd, Ilinden kaj Kulata.
#000008
La okcidenta limo estas 506 km longa, de ili 165 km estas kun la Respubliko de Makedonio kaj 341 km estas kun Serbio.
La limo kun la antaŭaj kuroj de la Tumba Pinto en la sudo tra la montoj de Ograzhden, Maleshevo, Vlahina kaj Osogovo supren munti Kitka.
Ekzistas tri limtransirejoj proksime de la urbo Petrich kaj ĉe la vilaĝoj de Logodazh kaj Gyueshevo.
La limo kun Serbio prizorgas de Kitka tra la montregiono Kraishte, inkluzive de la Ruy Monto, transiras la valon de la rivero Nishava, kuras tra la ĉefakvodislimo de la okcidenta balkana-Montoj kaj sekvas la rivero Timok por 15 km ĝis ĝia kunfluejo kun la Danubo.
Ekzistas kvin limtransirejoj en Dolno Uyno, Strezimirovtsi, Kalotina, Vrashka Chuka kaj Bregovo.
#000009
La krizhelpo de Bulgario estas multfaceta.
En la relative malgranda teritorio de la lando ekzistas ampleksa malaltebenaĵo, ebenaĵoj, montetoj, malaltaj kaj altaj montoj, multaj valoj kaj profundaj gorĝoj.
La ĉefkarakterizaĵo de la topografio de Bulgario estas kvar alternaj grupoj de alta kaj malalta tereno kiuj etendas orienten al okcidenten trans la landon.
De nordo ĝis sudo, tiuj grupoj, nomitaj geomorfologiaj regionoj, estas la Danuba Ebenaĵo, la Balkana Montoj, la Transira regiono kaj la Rilo
La plej orientaj sekcioj proksime de Nigra Maro estas montetaj, sed ili iom post iom akiras altecon en la okcidento ĝis la plej okcidenta regiono estas totale alta grundo.
#000010
Tablo, montrante la distribuadon de la alteczonoj en Bulgario: [11]
#000011
Pli ol du trionoj de la lando estas ebenaĵoj, altebenaĵoj, aŭ monteta tero en alteco malpli ol 600 m. Ebenaĵoj (sub 200 m) konsistigas 31% de la tero, altebenaĵoj kaj montetoj (200 ĝis 600 m) 41%, malaltajn montojn (600 ĝis 1,000 m) 10%, mez-ĝis-altajn montojn (1,000 ĝis 1,500 m) 10%, kaj al altaj montoj (pli ol 1,500 m) 3%.
La meza alteco de Bulgario estas 470 m.
#000012
Ekzemploj de rokformacioj en Bulgario:
#000014
Belogradchik Rocks en la okcidenta balkana-Montoj
#000016
Mirinda Pontoj en la Rodopoj
#000017
Eksogenaj procezoj kiel ekzemple veteraĝado, erozio kaj sedimentado havas gravan efikon al modeligado de la tersurfaco kaj kreado de rokformacioj.
La eksogenaj procezoj formis ŝtonriverojn en Vitosha;
lozrokoj en la Balkana Montoj, Rila kaj Pirin;
terpiramidoj en Melnik, Stob kaj Katina;
terglitoj, plejparte laŭ ldanubo-bankoj kaj la norda Nigra Mara marbordo;
karst formoj, inkluzive de multaj kavernoj, dolinoj, ponor'oj, ktp. [14]
#000018
La superregaj grundotipoj estas leŭso en la nordo, atingante profundon de ĝis 100 m en la bankoj de la Danubo, kaj ĉernozjomon en la sudo.
La plata krizhelpo kaj la malfermiteco de simpla en la nordo faciligas enmarŝon de humidaj aeramasoj en printempo, somero kaj aŭtuno.
En vintro la Danuba Ebenaĵo kategoriiĝas sub la influo de la orienteŭropa kontraŭciklono, kiu alportas al malvarma arkta aeramasojn.
La averaĝa temperaturo en januaro estas —1 °C kaj en julio estas 24 °C, igante ĝin la geomorfologia regiono kun la plej alta meza ĉiujara amplitudo en Bulgario - 25 °C.
#000020
La Transira geomorfologia regiono ampleksas la teritorion inter la Balkana Montoj kaj la Rilo-Rhodope-Montarmasivo kaj havas kompleksa, mosea krizhelpo kunmetis plejparte de mez-ĝis-altaj kaj malaltaj montoj, valoj kaj ebenaĵoj.
La alteco malpliiĝas de okcidento ĝis oriento.
Tiu regiono inkludas la sub-balkanajn valojn;
la montoj kaj valoj de la Kraishte-regiono, kiel ekzemple Ruy Monto, Miloslavska Planina kaj Milevska Planina;
la montoj Lyulin, Vitosha, Sredna Gora, Strandzha kaj Sakar;
same kiel la fekunda Supra Trakia Ebenaĵo.
La plej alta punkto estas Cherni Vrah en Vitosha je 2,290 m.
#000022
La sub-balkanaj valoj inkludas naŭ valojn, troviĝis inter la Balkana Montoj en la nordo kaj Vitosha kaj Sredna Gora en la sudo.
Kun areo de 1,186 km2 kaj meza alteco, Sofia Valley estas la plej granda de la naŭ kaj enhavas la ĉefurbon de la nacio, Sofio'n.
La Roza Valo ampleksas la valojn de Karlovo kaj Kazanlako kaj estas fama por ĝia roz-kultiva industrio, kiuj prosperis tie dum jarcentoj, produktante 85% de la rozoleo de la monda.
La Kazanlaka Valo ankaŭ estas konata kiel la Valley of the Thracian Kings (Valo de la trakiaj reĝoj) pro la ekstreme alta koncentriĝo kaj diverseco de monumentoj de la trakia kulturo.
#000023
Srednogorie-regiono streĉas inter la sub-balkanaj valoj en la nordo kaj la Rilo-Rhodope-Montarmasivo en la sudo kaj de okcidento ĝis oriento inkludas la montojn Zavalska, Viskyar, Lyulin, Vitosha, Plana kaj Sredna Gora.
La plej granda de tiuj, Sredna Gora, estas 280 km kaj atingas maksimuman larĝon de 50 km.
Kraishte-regiono kovras la okcidentajn partojn de la Transira geomorfologia regiono kaj konsistas el du preskaŭ paralelaj montogrupoj, Ruysko-Verilska kaj Konyavsko-Milevska, same kiel multaj valoj.
#000024
La Rilo-Rhodope-geomorfologia regiono kovras la sudokcidentajn regionojn de Bulgario kaj inkludas la Rodopojn, Rila, Pirin, Osogovo, Vlahina, Maleshevo, Ograzhden kaj Belasitsa, same kiel la valojn de la riveroj Strumo kaj Mesta.
La Rhodopes estas la plej ampleksa montara sistemo en Bulgario, enhavante areon de 14,730 km2 kun meza alteco de 785 m, karakterizitaj kun mildaj kaj dense arbarkovritaj deklivoj.
Ilia longo de okcidento ĝis oriento estas 249 km kaj atingolarĝo de 100 km.
La alteco malpliiĝas de okcidento ĝis oriento.
#000026
En la okcidento situas Rila kaj Pirin, la du plej altaj montoj de Bulgario.
Rila inkludas Monto Musalan, kies 2,925 m pinto estas la plej alta en la Balkana Duoninsulo, dum la plej alta pinto de Pirin Vihren je 2,915 m estas la triaplej alta en Balkano.
Kaj Rila kaj Pirin havas ŝtonajn pintojn, ŝtonajn deklivojn, ampleksan Alpan zonon kaj centojn da glaciejaj lagoj.
Pli okcidente estas la Osogovo-Belasitsa montogrupo laŭ la limo kun la Respubliko de Makedonio, kies plej alta pinto estas Ruen en Osogovo je 2,251 m.
#000027
Malgraŭ la granda distanco, la plej grava klimat-formada faktoro estas Atlantiko tra la atmosfera cirkulado de la islanda ciklono kaj lacoroj-kontraŭciklono, kiuj alportas malvarmetan kaj pluvan veteron en somero kaj relative mildan veteron kun abunda neĝado en vintro.
La influo da Mediteranea Maro estas plej forte en la sudaj partoj de Bulgario, plejparte tra la mediteraneaj ciklonoj.
Pro ĝia malgranda areo, la influo de Nigra Maro nur influas 30-40 km longan strion laŭ la marbordo, plejparte en somero, kiam la ĉiutaga brizcirkulado estas plej okulfrapa.
#000030
Alia grava faktoro estas la krizhelpo.
La bulgaraj montoj kaj valoj funkcias kiel barieroj aŭ kanaloj por aeramasoj, kaŭzante akrajn kontrastojn en vetero super relative mallongaj distancoj.
La Balkana Montoj formas barieron kiu efike malhelpas la senĝenajn aeramasojn veni de la nordo kaj la varmaj masoj de la sudo.
La barierefiko de la Balkana Montoj estas sentita ĉie en la lando: sur la mezumo, norda Bulgario estas proksimume unu gradon pli senĝena kaj ricevas proksimume 192 mm pli pluvo ol malaltebenaĵo de suda Bulgario.
La Rilo-Rhodope-Montarmasivo baras la varmajn mediteraneajn aeramasojn kaj limigas la mediteranean influon al la sudaj valoj de la riveroj Strumo, Mesta, Maritsa kaj Tundzha, malgraŭ la proksima proksimeco de la Egea Maro.
#000031
Bulgario havas densan reton de proksimume 540 riveroj, sed kun la rimarkinda escepto de la Danubo, la plej multaj havas mallongan longon kaj malaltan akvonivelon.
La denseco estas plej alta en la montregionoj kaj plej malsupra en Dobrudzha, la Danuba Ebenaĵo kaj la Supra Trakia Ebenaĵo.
Ekzistas du kolektadbasenoj: Nigra Maro (57% de la teritorio kaj 42% de la riveroj) kaj la Egeaj Maraj (43% de la teritorio kaj 58% de la riveroj) basenoj.
#000034
La Egea Mara kolektadbaseno drenas la Trakian Ebenaĵon kaj la plej multajn el la pli altaj teroj en la sudo kaj sudokcidento.
Pluraj gravaj riveroj fluas rekte al la Egea Maro.
La plej multaj el tiuj riveretoj falas rapide de la montoj kaj tranĉis profunde, pitoreskajn gorĝojn.
La 480 km-longaj Maritsa (de ili 321 km en Bulgario) kaj ĝiaj alfluantoj drenas ĉion el la okcidenta Thracian Plain, ĉion el Sredna Gora, la sudaj deklivoj de la Balkana Montoj, kaj la nordajn deklivojn de la orienta Rhodopes.
Post kiam ĝi forlasas Bulgarion, la Maritsa formas la plej grandan parton de la Grec-turka limo.
La alfluantoj de Maritsa plej grava estas la Tundzha, Arda, Topolnitsa, Vacha, ktp.
La aliaj bulgaraj riveroj fluantaj rekte al la Egeo estas la Strumo kaj la Mesta.
#000036
Rivero Arda en Kardzhali Reservoir
#000038
Bulgario estas riĉa je mineralakvoj, per 225 mineralfontoj kaj totala senŝargiĝo de 5000 l/s, plejparte en la sudokcidentaj kaj centraj regionoj laŭ la faŭltoj inter la montoj.
La plej granda parto de ili, 148, estas situanta en suda Bulgario, dum la aliaj 77 estas en la norda regiono.
La risortoj en la nordo tendencas esti kun malvarmeta akvo, dum tiuj en la sudo estas plejparte varmaj kaj varmaj.
La plej varma printempo en Bulgario kaj Balkano estas situanta en Sapareva Banya kaj atingas 101.4 °C.
La bulgara vorto por kuracloko, баня, transliterumita kiel banya, aperas en kelkaj el la nomoj de pli ol 50 kuraclokoj kaj feriejoj.
Ili situas en pluraj zonoj:
Balkana-Montoj-zono ( Varshets, Shipkovo, Voneshta Voda), Srednogorie-zono (Sofio, Ovcha kupel, Bankya, Pancharevo, Strelcha, Hisarya, Banya, Pavel Banya), Maritsa zono ( Kostenets (urbo), Kostenets (vilaĝo), Dolna Banya, Momin Prohod), Rilo-Rhodope-zono ( Devin, Velingrad, Banite, Beden, Mihalkovo, Sapareva Banya), Strumzono ( Kyustendil, Sandanski, Ognyanovo, Marikostinovo, Dobrinishte).
#000039
La grund kovro de Bulgario estas varia.
La grundresursoj de la lando estas adekvate esploritaj kaj inkludas 17 grundotipojn kaj 28 subtipojn.
De ili, ses tipoj formas 88,7% de la grundkovro: cinamgrundoj (22,0%);
#000040
La Norda forest-steppe zone kovras la Danuban Ebenaĵon kaj la PRE-Balkana ĝis 600-700 m
La Danuba Ebenaĵo estas karakterizita per la fekunda nigra terĉernozjomo, kiu respondecas pri 54% de la areo de la zono, dum la PRE-Balkana estas dominita per grizaj arbargrundoj (39%), kiuj havas bonajn fizikajn karakterizaĵojn sed estas malriĉaj je organika materio kaj fosforo.
La Southern xerothermal zone ampleksas Southern Bulgaria ĝis 700-800 m
La plej oftaj grundotipoj estas la cinamaj arbargrundoj kun acidaj (cinamonaj) spuroj, smolnitsi kaj flav-podzolic grundoj.
La Mountain zono kovras la montregionojn super 700-800 m alteco kaj havas zongrundkovron.
La brunaj arbargrundoj estas distribuitaj en altecoj de 1000-2000 m, la malhelaj montaj arbargrundoj povas esti trovitaj en 1700-2200 m alteco kaj la montaj herbejgrundoj - super 1700 m. Tiuj grundoj estas tipe malprofundaj kaj emaj al erozio kaj estas kutime acidaj al forte acido.
#000041
Ekzistas ĉirkaŭ 60 specoj de mineraloj kiuj estas ekstraktitaj komerce en Bulgario.
La mineralresursoj estas dividita en tri grupojn:
fosiliaj fueloj, metaloj kaj industriaj mineraloj.
#000042
Nafto kaj tergaso estas trovitaj en norda Bulgario kaj ene de la bulgara ekskluziva ekonomia zono en Nigra Maro.
Nafto estas ekstraktita en Dolni Dabnik kaj Gigen en Pleven Provinco kaj en Tyulenovo, Dobrich Provinco.
La elprovitaj rezervoj estas 20 milionoj da tunoj sed ekzistas perspektivoj por nova malkovrado en la EEZ.
Olekampoj estis malkovritaj de kabo Kaliakra, Deventsi (6 miliardoj da m3), (rezervoj de 3 miliardoj da m3) inter Lovech kaj Etropole (oriento.
22 miliardoj da m3), [56] same kiel proksime de Devetaki kaj Butan.
Estas laŭtakse ke la 14,220 -m2 Khan Asparukh Bloko en la norda sekcio de la bulgara EEZ havas naturgasrezervojn de 100 miliardoj da m3.
#000044
Bulgario havas signifajn rezervojn de metalercoj, aparte kupro, zinko kaj plumbo, troviĝis plejparte en la suda duono de la lando.
La du plej grandaj fererc minejoj situas en Kremikovtsi proksime de Sofio kaj Krumovo, Yambol Province (Krumovo, Jambol Provinco) kun totalaj rezervoj de 430 milionoj da tunoj.
Mangan erco estas ekstraktita proksime de Obrochishte en Dobrich Provinco (rezervoj de 85 milionoj da tunoj), same kiel en la regionoj de Sofio kaj Varno.
La rezervoj de kromo estas malgrandaj kaj estas disaj en la Rodopoj.
Bulgario posedas gravajn rezervojn de plumbo kaj zinko, de ili 60% estas situantaj en la sudaj atingoj de la Rodopoj laŭ la limo kun Grekio ĉe Madan, Zlatograd, Madzharovo, Rudozem, Laki, ktp.
Aliaj minoj situas proksime de Ustrem kaj Gyueshevo.
La rezervoj de kupro erco ankaŭ estas signifaj, troviĝis plejparte en Asarel Medet proksime de Panagyurishte, Elatsite-minejo proksime de Etropole (650 milionoj da tunoj), Elshitsa, Medni Rid proksime de Burgaso, ktp. [58] ekzistas oro proksime de Tran, Chelopech kaj Madzharovo, same kiel malgrandaj kvantoj de plateno, arĝento, molibdeno, nikelo kaj volframo.
#000045
Bulgario estas riĉa je industriaj mineraloj, kie 70 tipoj estas minizitaj.
Ekzistas gravaj rezervoj de ŝtonsalo proksime de la urbo da Provadia (4,4 miliardoj da tunoj).
Solnitsata, praa urbo lokalizis proksime estas kredita fare de bulgaraj arkeologoj esti la plej malnova en Eŭropo kaj estis la loko de sala produktadinstalaĵo ĉirkaŭ ses Jarmiloj antaŭe.
La rezervoj de Kaolinito estas taksitaj je 70 milionoj da tunoj, troviĝis plejparte en nordorienta Bulgario - Kaolinovo, Todor Ikonomovo, Senovo kaj Vetovon.
Marmoro estas ekstraktita en la montregionoj - Pirin, Rhodopes, al Strandzha, la okcidenta balkana-Montoj.
Ekzistas gravaj kvantoj de kalkŝtono, gipsoŝtono, barito, Perlito, feldspato, granito, ktp. [63]
#000046
Bulgario havas grandan teron en agrikulturo kaj arbaro.
En 2006 tero uzas kaj terkovro estis 5% intensa homo uzas, 52% agrikulturo inkluzive de paŝtejo, 31% arbaro, 11% maldensarbar-arbedan, prerion, kaj ne-vegetita, kaj 1% akvo.
La tablo dekstraflanke listigas la 36 klasojn de kultivado kaj terkovro kune kun la procento de totala tero, la nombron da hektaroj, kaj la koloron por la klaso en la mapo maldekstre.
Kiam la mapo kaj legendo estas pligrandigitaj al iliaj plenmezuraj individuaj pluranguloj de tero uzas kaj terkoloro estas mezurebla kaj la speco de kultivado aŭ kovro povas esti determinita egalante la koloron al la koloro de la klaso en la legendo.
#000047
La interagado da kompleksaj klimataj, hidrologiaj, geologiaj kaj topografiaj kondiĉoj faras al Bulgario unu el la plej biologie diversspecaj landoj de Eŭropo.
Fitogeograficaly, Bulgario situas la iliron kaj Eŭinianajn provincojn de la Circumboreal-regiono ene de la Norda regno.
La lando falas ene de ses surteraj ekoregionoj de la malnov-Arkta ekozono:
Balkanaj miksitaj arbaroj, Rodope-montaj miksitaj arbaroj, Euxine-Colchic foliarbaroj, egea kaj okcidenta Turkio sklerofilaj kaj miksitaj arbaroj, Orient eŭropa arbarstepo kaj pont-kaspia stepo.
Proksimume 35% de la kampara regiono de Bulgario konsistas el arbaroj, [66] kiuj inkludas kelkajn el la plej maljunaj arboj en la mondo, kiel ekzemple la pino de Baikushev kaj la Granit-kverko.
vaskulplantajj specioj de kiuj 170 estas endemiaj kaj 150 estas konsideritaj endanĝerigitaj.
Tie pli ol 6,500 specioj de ne-angiaj plantoj kaj fungoj.
#000048