Jean-Baptiste le Rond d'Alembert ( / ˌ d Æ l da ə m da ˈ b ɛər / ;
[ʒɑ̃ malpliigistolə ʁɔ̃ dalɑ̃bɛːʁ] ;
17 novembro 1717 - 29 oktobro 1783) estis franca matematikisto, mekanikisto, fizikisto, filozofo, kaj muzikoteoriulo.
Ĝis 1759 li ankaŭ estis kunredaktoro kun Denis Diderot de la Encyclopédie ou dictionnaire raisonné des sciences .
La formulo de D'Alembert por akirado de solvoj al la ondekvacio estas nomita laŭ li.
La ondekvacio foje estas referita kiel la ekvacio de d'Alembert.
#000001
2 Studoj kaj plenkreskula vivo
#000002
Naskita en Parizo, d'Alembert estis la natura filo de la verkisto Claudine Guérin de Tencin kaj la kavaliro Louis-Camus Destouches, artileri oficiro.
Destouches estis eksterlande dum la naskiĝo de d'Alembert.
Tagojn post naskiĝo lia patrino postlasis lin sur la ŝtupojn de la Saint-Jean-le-Rond de Paris ( fr) preĝejo.
Laŭ kutimo, li estis nomita laŭ la patronsanktulo de la eklezio.
D'Alembert estis metita en orfejon por orf infanoj, sed lia patro trovis lin kaj metita lin kun la edzino de vitristo, sinjorino Rousseau, kun kiu li vivis dum preskaŭ 50 jaroj.
Destouches sekrete pagita por la eduko de Jean le Rond, sed ne deziris sian patrecon oficiale rekonis.
#000003
La kavaliro Destouches lasis d'Alembert anuitato de 1200 hepatoj sur sian morton en 1726.
Sub la influo de la Destouches-familio, en la aĝo de dek du d'Alembert eniris la Jansenisto Collège-des Quatre-nacioj (la institucio ankaŭ estis konata sub la nomo "Collège Mazarin").
Ĉi tie li studis filozofion, juron, kaj la artojn, diplomiĝante kiel baccalauréat en artoj en 1735.
En lia pli posta vivo, D'Alembert malestimis la kartezajn principojn kiujn li estis instruita fare de la Jansenistoj: "fizika reklamado, denaskaj ideoj kaj la vorticoj".
#000004
La Jansenistoj stiris D'Alembert direkte al eklezia kariero, provante malinstigi lin de okupoj kiel ekzemple poezio kaj matematiko.
Teologio estis, aliflanke, "sufiĉe sensubstanca furaĝo" por d'Alembert.
Li membrigis jurstudon dum du jaroj, kaj estis nomumita avokato en 1738.
#000005
Li ankaŭ estis interesita pri medicino kaj matematiko.
Jean unue estis aligita sub la nomo Daremberg, sed poste ŝanĝis ĝin al d'Alembert.
La nomo "d'Alembert" estis proponita fare de Johann Heinrich Lambert por ŝajna (sed neekzistanta) luno de Venuso.
#000006
[ citaĵo bezonis ] Kariero
#000007
En julio 1739 li faris sian unuan kontribuon al la kampo de matematiko, indikante la erarojn kiujn li detektis en Analyse démontrée (publikigita 1708 de Charles-René Reynaud ( fr) en komunikado traktita al la Académie des Sciences.
Tiutempe L'analyse démontrée estis normlaboraĵo, kiu d'Alembert mem kutimis studi la fundamentojn de matematiko.
D'Alembert ankaŭ estis latina akademiulo de iu noto kaj laboris en ĉi-lasta parto de sia vivo pri elstara traduko de Tacitus, por kiu li ricevis larĝan laŭdon inkluzive de tiu de Denis Diderot.
#000013
En 1740, li alsendis sian duan sciencan laboron de la kampo de fluaĵa mekaniko Mémoire sur la réfraction des corps solides, kiu estis rekonita fare de Clairaut.
En tiu labord'Alembert teorie klarigis refrakto.
#000014
En 1741, post pluraj malsukcesis provojn, d'Alembert estis elektita en la Académie des Sciencojn.
Li poste estis elektita al la Berlina Akademio en 1746 [4] kaj Fellow of the Royal Society (Ulo de la Reĝa Societo de Londono) en 1748.
#000015
En 1743, li publikigis sian plej faman laboron, Traité de dynamique, en kiu li evoluigis siajn proprajn leĝojn de moviĝo.
#000016
Kiam la Encyclopédie ou dictionnaire raisonné des sciences estis organizita en la malfruaj 1740-aj jaroj, d'Alembert estis engaĝigita kiel kunredaktoro (por matematiko kaj scienco) kun Diderot, kaj servis ĝis serio de krizoj provizore interrompis la publikigon en 1757.
Li verkis super mil artikoloj por ĝi, inkluzive de la fama Preliminary Discourse .
D'Alembert "forlasis la fundamenton de Materialism " [7] kiam li "dubis ĉu tie ekzistas ekster ni io ajn egalrilatanten al kion ni supozas ke ni vidas."
Laŭ tiu maniero, D'Alembert konsentis kun la idealisto
Berkeley kaj anticipita la transcenda idealismo de Kant.
#000017
En 1752, li skribis koncerne kio nun estas nomita la paradokso de D'Alembert: ke la tiriĝo sur korpo mergita en inviscid, nekunpremebla likvaĵo estas nul.
#000018
En 1754, d'Alembert estis elektita membro de la Académie des sciencoj, de kiuj li iĝis Permanent Secretary la 9an de aprilo 1772.
#000019
En 1757, artikolo de d'Alembert en la sepa volumo de la Enciklopedio indikis ke la Ĝenevaj klerikoj moviĝis de Kalvinismo al pura Socinianismo, bazigante tion sur informoj disponigita fare de Voltaire.
La Pastroj de Ĝenevo estis indignaj, kaj nomumis komisionon por respondi tiujn pagendaĵojn.
Sub premo de Jacob Vernes, Jean-Jacques Rousseau kaj aliaj, d'Alembert poste faris la senkulpigon kiun li pripensis iu ajn kiu ne akceptis la Preĝejo de Romo por esti Socinianist, kaj tio estis ĉio kion li volis diri, kaj li abstinis de plia laboro en la enciklopedio sekvante sian respondon al la kritiko.
#000020
La unua eksponiĝo de D'Alembert al muzikteorio estis en 1749 kiam sur li estis vokita revizii Mémoire submetitan al la Académie fare de Jean-Philippe Rameau.
Tiu artikolo, skribita lige kun Diderot, poste formus la bazon de la 1750 disertaĵo Démonstration du principe de l'harmonie de Rameau.
D'Alembert skribis ardan revizion laŭdantan la deduktan karakteron de la verkinto kiel ideala scienca modelo.
Li vidis en la muzikteorioj de Rameau apogi por siaj propraj sciencaj ideoj, tute sistema metodo kun forte dedukta sinteza strukturo.
#000022
Du jarojn poste, en 1752, d'Alembert provis tute ampleksan enketon de la verkoj de Rameau en lia Eléments de musique théorique et pratique suivant les principes de M. Rameau.
Emfazante la ĉefan aserton de Rameau ke muziko estis matematika scienco kiu havis ununuran principon el kiu povus esti konkludita ĉiuj elementoj kaj reguloj de muzika praktiko same kiel la eksplicita karteza metodaro utiligita, d'Alembert helpis popularigi la laboron de la komponisto kaj reklami siajn proprajn teoriojn.
Li asertas esti "klariginta, formiĝinta, kaj simpliginta" la principojn de Rameau, argumentante ke la ununura ideo de la trupfilerco ( fr) ne estis sufiĉa derivi la tutecon de muziko.
D'Alembert anstataŭe asertis ke tri principoj estus necesaj generi la plej gravan modalon, la negravan reĝimon, kaj la identecon de oktavoj.
Ĉar li ne estis muzikisto, aliflanke, d'Alembert misinterpretis la pli fajnajn punktojn de la meditemaj konceptoj de Rameau variaj kaj forigantaj kiuj ne konvenus bonorde en lian komprenon de muziko.
#000023
Kvankam komence dankema, Rameau poste enŝaltis d'Alembert esprimante sian kreskantan malkontenton kun la Encyclopédie ou dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers artikoloj de J. J. Rousseau en muziko.
Tio kondukis al serio de amaraj interŝanĝoj inter la viroj kaj kontribuis al la fino de d'Alembert kaj la amikeco de Rousseau.
Longa prepara diskursd'Alembert skribis por la eldono de liaj Eléman (1762) provita por resumi la disputon kaj funkcii kiel fina malakcepto.
#000024
D'Alembert ankaŭ diskutis diversajn aspektojn de la stato de muziko en sia famkonata Discours préliminaire de Encyclopédie ou dictionnaire raisonné des sciences de Diderot.
D'Alembert asertas ke, komparite kun la aliaj artoj, muziko, "kiu parolas samtempe al la fantazio kaj la sencoj", ne povis reprezenti aŭ imiti kiel multe de realeco pro la "manko de sufiĉa inventemo kaj sprito de tiuj kiuj kultivas ĝin."
Li deziris ke muzika esprimo traktu ĉiujn fizikajn sensaciojn prefere ol simple la pasioj sole.
D'Alembert kredis ke moderna ( Baroko) muziko havis nur atingitan perfektecon en lia aĝo, ĉar tie ekzistis neniuj klasikaj grekaj modeloj por legi kaj imiti.
Li asertis ke "tempo detruis ĉiujn modelojn kiujn la antikvuloj eble postlasis al ni en tiu ĝenro."
Li laŭdas Rameau kiel "tio vireca, kuraĝa, kaj fertila geniulo" kiuj kolektis la malstreĉon maldekstra fare de Jean-Baptiste Lully en la francaj muzikaj artoj.
#000025
Li havis malbonan sanon dum multaj jaroj kaj lia morto estis kiel rezulto de urinvezika malsano.
Kiel konata malfido, [17] [18] [19] D'Alembert estis entombigita en ofta nemarkita tombo.
#000027
La D'Alembert-funkciigisto, kiu unue ekestis en la analizo de D'Alembert de vibrado de ŝnuroj, ludas gravan rolon en moderna teoria fiziko.
#000030
Diderot portretis d'Alembert en "Le rêve de D'Alembert" ("la Sonĝo de D'Alembert"), verkita post kiam la du viroj fariĝis fremdigitaj.
Ĝi prezentas d'Alembert malsanan en lito, farante debaton pri materialistfilozofio en lia dormo.
#000033
D'Alembert's Principle, romano de Andrew Crumey (1996), prenas ĝian titolon de la principo de D'Alembert en fiziko.
Ĝia debutrolo priskribas la vivon kaj lian pasion de d'Alembert pri Julie de Lespinasse.
#000034
Listo de aĵoj nomitaj laŭ Jean d'Alembert
#000035
Jean le Rond D'ALEMBERT [ʒɑ̃ lə rɔ̃ dalɑ̃'bɛʁ] (16-a de novembro 1717, Parizo - 29-a de oktobro 1783) franca matematikisto kaj filozofo. Li famiĝis pro sia partopreno en la Enciklopedio apud Denis Diderot kaj pro siaj matematikaj esploroj (diferencialaj ekvacioj, partaj derivaĵoj).
#000041