Wikipedia's Vinland as translated by GramTrans
#000000
En 1960, arkeologiaj signoj de norena setlejo [4] en Nordameriko (ekster Gronlando) estis trovitaj en L'Anse aŭ Meadows en la norda pinto de la insulo Novlando.
Antaŭ la eltrovo de arkeologia indico, Vinlando estis konata nur de norenaj sagaoj kaj mezepoka historiografio.
La eltrovaĵo (1960) decide pruvis la antaŭkolumban norenan koloniigon de la Amerikoj.
L'Anse aŭ Meadows povas egalrilati al la tendaro Straumfjörð menciita en la Saga of Erik the Red .
#000002
Sagao de Erik la Ruĝa
#000004
Vinlando aŭ "Winland" [3] estis la nomo donita al parto de Nordameriko fare de la islanda Norseman Leif Eiríksson, koncerne jaron 1000.
La preciza signifo de tiu norenulloknomo ne estis establita.
Tri verŝajnaj tradukoj de la nomo estis avancitaj fare de lingvistoj:
#000005
"tero de reboj" (aŭ "tero de vino")
#000006
La plej frua disko de la nomo Winland estas trovita en Descriptio insularum Aquilonis de Adamo de Bremeno ("Priskribo de la Norda Insuloj", k. 39), skribita ĉ. 1075.
Por skribi ĝin li vizitis la King of Denmark (Reĝo de Danio), Sweyn II Estridsson kiuj havis konon de la nordaj teroj.
La nomo enhavas norenan VIN kiu signifas herbejon.
Adamo implicas ke la nomo devus esti mistradukita per latina (lingvo ne signife ligita al la norena lingvo) vinum al "vino" (igita kiel Malnovaltgermana venko ):
#000007
Krome, li ankaŭ raportis unun insulon malkovritan per multaj en tiu oceano, kiu estas nomita Winland, pro la kialo ke vitoj kreskas tie memstare, produktante la plej bonan vinon.
#000008
Tiu etimologio estas retenita en la 13-ajarcenta Grœnlendinga sagao , kiu disponigas malkoncizan raporton pri la eltrovo de Vinlando kaj ĝia ekzistanta nomita de la vínber , t.e. " vinbero ", esprimo por vinberoj aŭ riboj (nigraj aŭ ruĝaj), trovita tie.
#000009
Ekzistas multjara skandinava tradicio de fermentado de beroj en vinon.
[ citaĵo bezonis ] La demando ĉu la nomo nomas faktajn vitojn (implicite fare de Adamo de Bremeno) aŭ ĵus al beroj estis traktita en elfosadraporto (2010) pri L'Anse aŭ Meadows.
[ citaĵo bezonis ] La eltrovo de grizjuglandoj en la loko implicas ke la norena esplorita Vinlando plu en la sudo, minimume ĝis Skt. Laŭrenca Rivero kaj partoj de Nov-Brunsviko, la norda limo por kaj grizjuglando kaj sovaĝaj vinberoj ( Vitis riparia ).
#000010
Alia propono por la nometimologio, estis alportita supren fare de Sven Söderberg en 1898 (unue publikigis en 1910).
Tiu sugesto implikas interpreti la norenan nomon ne kiel vín-tero sed kiel vin-tero , kun mallonga vokalo.
Norenlingva VIN (de Pranordia ŭinju) havas signifon de "herbejo, paŝtejo".
#000011
Tiu interpreto de Vinlando kiel "paŝtejo" prefere ol "reb-alteriĝi" estis akceptita fare de Valter Jansson en lia klasikaĵo 1951 disertaĵo sur la VIN - nomoj de Skandinavio, per kiu ĝi enmetis popularan scion en la pli posta 20-a jarcento.
Ĝi estis malaprobita fare de Einar Haugen (1977), kiu argumentis ke la VIN elemento ŝanĝis it signifon de "paŝtejo" al "bieno" long antaŭ la norena periodo.
Nomoj en VIN ricevis en la Pranordia periodo, kaj ili estas forestantaj de lokoj koloniigitaj en la Vikinga erao.
La bazo de Haugen por malakcepto poste estis defiita.
#000012
Ekzistas runŝtono kiu eble enhavis noton pri la norena nomo iomete datante de antaŭ Winland de Adamo de Bremeno.
La Hønen Runŝtono estis malkovrita en Norderhov, Norvegio baldaŭ antaŭ 1817, sed ĝi poste estis perdita.
Ĝia takso dependas de skizo farita fare de antikvaĵista L. D. Klüwer (1823), nun ankaŭ perdite sed en victurno kopiita fare de Wilhelm Frimann Koren Christie (1838).
La Younger Futhark surskribo estis datita al ĉ. 1010-50.
La ŝtono estis starigita en memoro pri norvego, eventuale posteulo de Sigurd Syr.
Sophus Bugge (1902) legis parton de la surskribo kiel
#000013
ᚢᛁᚿ᛫(ᛚ)ᛆ(ᛐ)ᛁᚭ᛫ᛁᛌᛆuin (l)a(t)ią isaVínlandi á ísa
#000014
la sama sekvenco estas legita fare de Magnus Olsen (1951) kiel
#000015
ᚢᛁᚿ᛫ᚴᛆ(ᛚᛐ)ᚭ᛫ᛁᛌᛆuin ka(lt)ą isavindkalda á ísa
#000016
La ĉeffontoj de informoj pri la norenaj vojaĝoj al Vinlando estas du islandaj sagaoj, la Saga of Eric the Red kaj la Saga of the Greenlanders .
Tiuj rakontoj estis konservitaj per buŝa tradicio ĝis ili estis surpaperigitaj proksimume 250 jarojn post la okazaĵoj kiujn ili priskribas.
La ekzisto de du versioj de la rakonto montras kelkajn el la defioj de utiligado de tradiciaj fontoj por historio, ĉar ili dividas grandan nombron da rakontelementoj sed uzas ilin laŭ malsamaj manieroj.
Ebla ekzemplo estas la referenco al du malsamaj viroj nomitaj Bjarni kiuj estas krevigitaj de kurso.
Mallonga resumo de la rakontofadenoj de la du sagaoj, donitaj ĉe la fino de tiu artikolo, montras aliajn ekzemplojn.
#000017
La sagaoj raportas ke konsiderinda nombro da vikingoj estis en partioj kiuj vizitis Vinlandon.
La skipo de Thorfinn Karlsefni konsistis el 140 aŭ 160 homoj laŭ Saga of Eric the Red, 60 laŭ la Gronlanda Sagao.
Daŭre laŭ ĉi-lasta, Leifr Eiríksson gvidis firmaon de 35, Thorvald Eiriksson firmaon de 30, kaj Helgi kaj Finnbogi havis 30 ŝipanojn.
#000018
Laŭ la Sagao de Erik la Ruĝeco, þorfinr " Karlsefni " þórðarson kaj firmao de 160 viroj, iri suden de Gronlando krucis senkaŝan pecon de maro, trovita Helluland, alian pecon de maro, Markland, alian pecon de maro, la terkapo de Kjalarnes, la Wonderstrands, Straumfjörð kaj finfine lokon nomitan Hóp, abundega loko kie neniu neĝo falis dum vintro.
Tamen, post pluraj jaroj for de Gronlando, ili elektis turni reen al siaj hejmoj kiam ili ekkomprenis ke ili alie alfrontus senfinan konflikton kun la indiĝenoj.
#000019
Tiu sagao referenceas la loknomo Vinlando laŭ kvar manieroj.
Unue, ĝi estas identigita kiel la tero trovita fare de Leifr Eiríksson.
Karlsefni kaj liaj viroj poste trovas "vín-ber" proksime de la Wonderstrands.
Poste, la rakonto lokalizas Vinlandon en Sud Markland, kun la terkapo de Kjalarnes ĉe sia norda ekstremaĵo.
Tamen, ĝi ankaŭ mencias ke dum ĉe Straumfjord, kelkaj el la esploristoj deziris iri enen serĉi Vinlandon okcidente de Kjalarnes.
#000020
La esploristoj revenas al Gronlando en somero kun kargo de vinberoj kaj kaŝas.
Baldaŭ poste, ŝipo komandita fare de du islandanoj alvenas en Gronlando, kaj Freydis, filino da Eriko la Ruĝa, persvadas ilin por interligi ŝin en ekspedicio al Vinlando.
Ili velas tiun aŭtunon, sed malkonsentojn dum la vintrantaŭeco al la mortigo, ĉe la ordo de Freydis, de ĉiuj islandanoj, inkluzive de kvin virinoj, kiel ili kuŝas dormante.
En printempo la gronlandanoj revenas hejmen kun bona kargo, sed Leif trovas la veron pri la islandanoj.
Tio estas la lasta Vinlando-ekspedicio registrita en la sagao.
#000023
Karlsefni, akompanita fare de Thorvald Eriksson kaj aliaj, velas ĉirkaŭ Kjalarnes kaj tiam suden, konservante teron sur ilia maldekstra flanko, esperante trovi Thorhall.
Post velado por longa tempo, dum alligite sur la suda flanko de okcident-torenta rivero, ili estas pafitaj ĉe fare de unu-pieda viro, kaj Thorvald mortas pro sago-vundo.
La esploristoj revenas al Straumsfjord, sed malkonsentoj dum la sekva vintrantaŭeco al la rezigno de la projekto.
Sur la vojo hejme, la ŝipo de Bjarni la islandano estas balaita en la Maron de Worms (Madkasjo) per malfavoraj ventoj.
La maraj vermoj detruas la karenon, kaj nur tiuj kiuj eskapas en la vermo-dissekcita boato de la ŝipo pluvivas.
Tio estas la lasta Vinlando-ekspedicio registrita en la sagao.
#000026
La plej malnova ofte agnoskis pluvivan skriban rekordon de Vinlando prezentiĝas en Descriptio insularum Aquilonis, de Adamo de Bremeno, germana ( saksa) geografiisto kaj historiisto, skriba en proksimume 1075.
Por skribi ĝin li vizitis la danan reĝon Svend Estridsen, kiu havis konon de la nordaj teroj kaj rakontis lin pri la "insuloj" malkovritaj fare de norenaj maristoj malproksimaj en Atlantiko, de kiuj Vinlando estis la plej malproksima.
La preciza vortumo de tio, la unua mencio de Vinlando en konataj skribaj fontoj, estas kiel sekvas: [17]
#000027
Adamo iĝis konfuzita inter Helluland kaj Halagland , la plej norda parto de mezepoka Norvegio, kie la " noktomeza suno " estas videbla.
Li ankaŭ literumis Vinlandon en la latina la sama kiel Venedlando, la slava provinco plej proksima al Danio.
#000029
En la frua 14-a Jarcento, geografienciklopedio nomita Geographica Universalis estis kompilita en Abatejo Malmesbury en Anglio, kio estis en victurno utiligita kiel fonto por unu el la plej vaste cirkulitaj mezepokaj anglaj informadoj, Polychronicon fare de Ranulf Higden, kelkajn jarojn poste.
Ambaŭ tiuj verkoj, kun Adamo de Bremeno kiel ebla fonto, estis konfuzitaj koncerne la lokon de kion ili nomis Wintland - la Malmesbury-monaĥo havis ĝin sur la oceano oriente de Norvegio, dum Higden metis ĝin okcidenten de Danio sed ne klarigis la distancon.
Kopioj de Polychronicon ofte inkludis mondmapon sur kiu Wintland estis markita en Atlantiko proksime de Islando, sed denove multe pli proksime al la skandinava kontinento ol en realeco.
La nomo estis klarigita en ambaŭ tekstoj kiel rilatante al la kapablo de la sovaĝaj loĝantoj ligi la venton supren en dekdunodaj ŝnuroj, kiujn ili vendis al maristoj kiuj povus tiam malfari nodon kiam ajn ili bezonis bonan venton.
Nek menciis vinberojn, kaj la Malmesbury-laboro specife deklaras ke malmulto kultivas tie sed herbon kaj arbojn, kiu reflektas la sagaopriskribojn de la areo je la ĉefa norena ekspediciobazo.
#000030
Pli geografie ĝustaj estis islandaj tekstoj de proksimume la sama tempo, kiu prezentis klaran bildon da la nordaj landoj kiel travivite fare de norenaj esploristoj: norden de Islando vasta, dezerta ebenaĵo (kiujn ni nun scias esti la Polusa landglaciego) etendigita de Biarmeland (norda Rusio) orienten de la Blanka Maro, ĝis Gronlando, tiam plue okcidente kaj sude estis, en sinsekvo, Helluland, Markland kaj Vinlando.
La Icelanders neniu scio pri kiom ege sude Vinlando etendis havis, kaj ili konjektis ke ĝi eble atingos ĝis Afriko.
#000031
Islandaj kronikoj registras alian provon viziti Vinlandon de Gronlando, dum jarcento post la sagaovojaĝoj.
En 1121, islanda episkopo Eric Gnupsson, kiu estis bazita sur Gronlando ekde 1112, "iris por serĉi Vinlandon".
Nenio pli estas raportita de li, kaj tri jaroj poste alia episkopo, Arnald, estis sendita al Gronlando.
Neniuj skribaj rekordoj, krom surskribi ŝtonoj, pluvivis en Gronlando, tiel ke la venonta referenco al vojaĝo ankaŭ venas de islandaj kronikoj.
En 1347, ŝipo alvenis en Islando, post estado krevigita de kurso sur ĝia hejmenvojo de Markland ĝis Gronlando kun ŝarĝo konstruligno.
La implico estas ke la gronlandanoj daŭre utiligis Markland kiel fonton de konstruligno dum pluraj jarcentoj.
#000033
Disputo pri la loko de Vinlando
#000034
La studo de la fruaj norenaj vojaĝoj al Nordameriko estas kampo de esplorado karakterizita per konflikto kaj konfliktado, ofte malakorda, opinioj kaj konkludoj.
Tiu cirkonstancrezulto de la fakto ke detaloj de la vojaĝoj ekzistas nur en du islandaj sagaoj kiuj kontraŭdiras unu la alian en bazaj temoj kaj interne estas neklaraj kaj enhavas nehistoriajn trairejojn.
#000036
Tio igas lin fini ke "ekzistas ne Vinlando, ekzistas multaj Vinlandoj".
Laŭ respondo (1970) de Matti Kaups en la sama ĵurnalo, [24]
#000037
Certe ekzistas simbola Vinlando tiel priskribita kaj situanta en la Groenlandinga sagao;
kio ŝajnas esti variaĵo de tiu Vinlando estas rakontita en Erik la Red's Sagao.
Ekzistas, aliflanke, multnombre pli lastatempa derivaĵo Vinlands, ĉiu el kiu fakte estas nur buŝplenpozicia spaca unuo.
(Vinlando de ekz. Rafn, Vinlando de Steensby, Vinlando de Ingstad, kaj tiel antaŭen).
#000038
En geografiaj esprimoj, Vinlando foje kutimas rilati ĝenerale al ĉiuj areoj en Nordameriko preter Gronlando kiuj estis esploritaj fare de la norenulo.
En la sagaoj, aliflanke, Vinlando foje estas indikita ne inkludi la teritoriojn de Helluland kaj Markland, kiuj ŝajnas ankaŭ situi en Nordameriko preter Gronlando.
Krome, kelkaj sagaoj establas neklarajn ligilojn inter Vinlando kaj insulo aŭ teritorio ke kelkaj fontoj plusendas supre kiel Hvítramannaland .
#000039
Alia ebleco devas ne kompreni la nomon de Vinlando kiel fikse al unu difinis lokon, sed kiel simple rilatante al ĉiu loko prefere ol kie vínber povus esti trovita, t.e. kompreni ĝin kiel ĝeneralan substantivon, Vinlandon, kiel loknomon, Vinlandon.
La norenaj kaj islandaj lingvoj estis, kaj estas, lingvaj tipologio#Aglutinaj kaj fandaj lingvoj.
#000040
Dekses-jarcentaj islandanoj ekkomprenis ke la "Nova Mondo" kiuj eŭropaj geografiistoj vokis "Amerikon" estis la tero priskribis en sia Vinland Sagas.
La Skálholt Mapo, tirita en 1570 aŭ 1590 sed pluvivanta nur tra pli postaj kopioj, montras Promontorium Winlandiae (promontory/cape/foreland de Vinlando") kiel mallarĝan kabon kun ĝia norda pinto ĉe la sama latitudo kiel suda Irlando.
(La skvamoj de gradoj en la mapmarĝenoj estas malprecizaj.
Tiu efika identigo de norda Novlando kun la norda pinto de Vinlando estis prenita supren fare de pli postaj skandinavaj akademiuloj kiel ekzemple episkopo Hans Resen.
#000041
Kvankam ĝi estas ĝenerale interkonsentita, surbaze de la sagaopriskriboj, ke tiu Helluland inkludas Bafinan Insulon, kaj Markland minimume reprezentas la sudan parton de la moderna Labradoro, okazis konsiderinda disputo pri la loko de la faktaj norenaj alteriĝoj kaj kompromiso.
Komparo de la sagaoj, kiel resumite malsupre, montras ke ili donas similajn priskribojn kaj nomojn al malsamaj lokoj.
Unu el la malmultaj sufiĉe konsekvencaj informoj estas tiuj esploradvojaĝoj de la ĉefbazo velita laŭ kaj la orientaj kaj okcidentaj marbordoj de la tero;
tio estis unu el la faktoroj kiuj helpis al arkeologoj lokalizi la ejon en L'Anse aŭ Meadows, ĉe la pinto de la longa norda duoninsulo de Novlando.
#000042
Erik Wahlgren ekzamenas la demandon en sia libro "The Vikings and America (La vikingoj kaj Ameriko)", kaj substrekas klare ke L'Anse aŭ Meadows ne povas esti la loko de Vínland, ĉar la loko priskribita en la sagaoj havas kaj salmojn en la riveroj kaj la "vínber" (kun la signifo specife "vinbero", al kiuj laŭ Wahlgren la esploristoj estis alkutimiĝintaj kaj tiel rekonintus), kreskante libere.
Mapante la interkovron de la limoj de sovaĝa rebo kaj nebreditsalmajn vivejojn, Wahlgren indikas lokon proksime de New York.
#000043
Aliaj indicoj ŝajnas meti la ĉefkompromison pli for suden, kiel ekzemple la mencio de vintro kun neniu neĝo kaj la raportoj en ambaŭ sagaoj de vinberoj estantaj trovitaj.
Tre specifa indiko en la Sagao de la gronlandanoj de la latitudo de la bazo ankaŭ estis kondiĉigita de misinterpreto.
Tiuj trairejŝtatoj kiu en la plej mallongaj tagoj da vintromezo, la suno estis daŭre super la horizonto ĉe "dagmal" kaj "eykt", du specifaj fojoj en la norena tago.
Carl Christian Rafn, en la unua detala studo de la norena esplorado de la Nova Mondo, "Antiquitates Americanae" (1837), interpretis tiujn tempojn kiel ekvivalentoj al 7:30am kaj 4.30pm, kiuj metus la bazon longan vojon suden de Novlando.
Laŭ la Sephton-traduko da la sagao, (1880) Rafn kaj aliaj danaj akademiuloj metis Kjalarnes ĉe Kabo Cod, Straumfjörð en Buzzards Bay, Masaĉuseco, kaj Straumsey ĉe Martha's Vineyard.
#000044
Tamen, islanda leĝteksto donas tre specifan klarigon de "eykt", rilate al norenaj navigacioteknikoj.
La ok gravaj sekcioj de la kompaso estis subdividitaj en tri horojn ĉiu, por fari totalon de 24, kaj "eykt" estis la fino de la dua horo de la sudokcidenta dividado, kiu en modernaj esprimoj estus 3:30pm.
"Dagmal", la "tag-manĝo" kiu estas specife distingita de la pli frua "rismal" (matenmanĝo), tiel estus proksimume 8:30am.
La suno estas efektive ĵus super la horizonto en tiuj tempoj en la plej mallongaj tagoj de la jaro en norda Novlando - sed ne multe pli for norde.
#000045
Artikolo de Jónas Kristjánsson et al. en la scienca ĵurnalo Acta Archeologica, (2012)= kiu supozas ke la terkapo de Kjalarnes referita en la Sagao de Erik la Ruĝa estas en L'Anse aŭ Meadows, sugestas ke Straumfjörð rilatas al Sop's Arm, Newfoundland (La brako de konsolaĵeto, Novlando), ĉar neniu alia fjordo en Novlando estis trovita havi insulon ĉe ĝia buŝo.
#000046
Novlanda marasekuragento kaj historiisto William A. Munn (1864-1939), post studado de literaturaj fontoj en Eŭropo, sugestis en lia 1914 libro "Wineland Voyages: =Location of Helluland, Markland & Vinland (Loko de Helluland, Markland & Vinland)" kiuj la Vinlando-esploristoj "iris marborden ĉe Lancey [ sic ] Herbejoj, ĉar ĝi hodiaŭ estas vokitaj".
#000047
En 1960 vikinga epok setlejo estis malkovrita fare de Helge Ingstad kaj Anne Stine Ingstad ĉe tiu punkto, L'Anse aŭ Meadows en norda Novlando, kaj elfosita dum la 1960-aj jaroj kaj 1970-aj jaroj.
Estas plej verŝajne ke tio estis la ĉefkompromiso de la sagaoj, "enirejo" por la norenaj gronlandanoj al la riĉaj teroj pli for sude.
Multaj lignaj objektoj estis trovitaj en L'Anse aŭ Meadows, kaj karbono-14-datigo konfirmas la okupon de la ejo kiel estado limigita al mallonga periodo ĉirkaŭ 1000 p.K.
Krome, kelkaj malgrandaj pecoj de jaspo, konata estinti utiligitaj en la norena mondo kiel fajrigiloj, estis trovitaj en kaj ĉirkaŭ la malsamaj konstruaĵoj.
Kiam tiuj estis analizitaj kaj komparitaj kun provaĵoj de jaspfontoj ĉirkaŭ la nordatlantika areo, estis trovite ke du konstruaĵoj enhavis nur islandajn jasppecojn, dum alia enhavis kelkajn de Gronlando;
ankaŭ ununura peco de la orienta marbordo de Novlando estis trovita.
Tiuj trovaĵoj ŝajnas konfirmi la sagaaserton ke kelkaj el la Vinlando-esploradŝipoj venis de Islando kaj ke ili enriskiĝis laŭ la orienta marbordo de la nova tero.
#000048
Tamen la plej suda limo de la norena esplorado restas temo de intensa konjekto.
Samuel Eliot Morison (1971) proponis la sudan parton de Novlando;
Erik Wahlgren (1986) Miramichi Bay en Nov-Brunsvikon;
kaj islanda klimatspecialisto Pall Bergthorsson (1997) proponis Novjorkon.
La insisto en ĉiuj ĉefaj historiaj fontoj ke vinberoj estis trovitaj en Vinlando sugestas ke la esploristoj minimume enriskiĝis al la suda flanko de la Skt. Laŭrenca Rivero, kiel Jacques Cartier 500 jarojn poste faris, trovante kaj sovaĝajn rebojn kaj nuksarbojn.
#000050
Tri grizjuglandoj estis plia grava trovaĵo en L'Anse aŭ Meadows: alia specio kiu kreskas nur same longe norde kiel la St. Lawrence.
#000051
Tiuj vojaĝoj klarigas ankaŭ kiel la vinviðir (vinoligno) la norenulo tranĉis malsupren en la sagaoj fakte rilatas al la reboj de Vitis riparia , specio de sovaĝa vinbero kiu kreskas sur arboj.
Ĉar la norenulo serĉis lignon, materialon kiu estis necesa en Gronlando, ili trovis arbojn kovritajn per Vitis riparia sude de L'Anse aŭ Meadows kaj nomitajn ilin vinviðir.
#000052
Artefaktoj atribuas al la norenaj gronlandanoj estis trovitaj en Kanado, precipe sur Bafina Insulo kaj en norda Labradoro.
Malfru-11-ajarcenta norvega penco, kun truo por laĉado sur kolĉeno, ankaŭ estis trovita en Majno.
Ekzistas disputo ĉirkaŭ la aŭtenteco de tiu malgranda penco, kaj ĝia eltrovaĵo de amatora arkeologo en 1957 fariĝis kontestata;
demandoj estis levitaj ĉu ĝi estis plantita kiel falsaĵo.
#000053
Aliaj postulitaj norenaj artefaktoj en la areo sude de la St. Lawrence inkludas kelkajn ŝtonojn gravuritajn kun runoj.
La Kensington Runŝtono estis trovita en Minesoto, sed estas ĝenerale konsiderita falsaĵo.
La aŭtenteco de la spiritaj Lagetrunŝtonoj, reakiritaj en Phippsburg, Majno, ankaŭ estas pridubita.
Aliaj ekzemploj estas la Heavener Runŝtono, la Ŝonia Runŝtono, kaj la Vérendrye Runŝtono.
La aĝo kaj origino de tiuj ŝtonoj estas diskutitaj, kaj ĝis nun neniu estis firme datita aŭ rilata al klaraj signoj de mezepoka norena ĉeesto.
Ĝenerale, manuskripto en la runaj alfabetoj faras ne en si mem garantii vikingan eraon aŭ mezepokan ligon, ĉar Dalecarlianaj runoj estis proponitaj estinti uzitaj ĝis la 20-a jarcento.
#000054
Eblaj arkeologiaj eltrovaĵoj en 2015 en Point Rosee, sur la sudokcidentomarbordo de Novlando, povis esti la loko de marĉo fer-elfandanta ejon kaj tial eblan norenan setlejon.
La ejo estis malkovrita tra satelitfiguraĵo- kaj magnetmezuril valoroj, sed neniu pozitiva identigo estis tiel malproksima.
#000055
Norena koloniigo de la Amerikoj
#000056
Pli malalta kaj Supra Kanado
#000061
Vinlando estas nomo, kiun Island-Gronlanda vikingo Leif Eriksson donis al landaĵo en nord-orienta Nordameriko, kie li ĉirkaŭ la jaro 1000 surteriĝis - supozeble kiel unua eŭropano en Ameriko.
#000064
Pri la vojaĝoj al Vinlando parolas du islandaj epikaj verkoj, La sagao de la Gronlandanoj kaj La sagao de Ruĝa Eriko. Laŭ la unua sagao, la malkovron faris Bjarni Herjfulsson, kies ŝipo veturis ĉ. 986 al Gronlando, sed forta vento pelis ĝin okcidenten. Oni supozas laŭ la priskribo, ke li preterŝipis nunan orientan marbordon de Kanado kaj reŝipis al Gronlando.
#000065
En 1004 (aliaj fontoj en 1010), Thorfinn Karlsefni gvidis grupon de 130 personoj (aŭ 65) al Vinlando, ĉar li aŭdis de Thorvald, ke sur la nova lando kreskas la vito nature. Ili komercis kun la indianoj, sed interbatalis jam en la tria jaro, tiel ili reveturis al Gronlando. En 1013, filino de Ruĝa Eriko, Freydis ekigis novan, sensukcesan ekspedicion al Vinlando. Tio estis la lasta provo de la vikingoj akiri Amerikon.
#000067
La arkeologo Helge Ingstad malkovris en 1963 restaĵojn de la vikingaj setlejoj, en norda parto de Nov-Funlando, ĉe L'Anse aux Meadows. La radiokarbona analizo montris, ke la restaĵoj estas el ĉ. 1000.
#000068
Ankaŭ mencias Nord-Amerikon kiel „landon de la vino”, la kroniko de Adamus Bremensis el 1075.
#000069
Ĉi tiu artikolo legita ĉe traduki.de aŭ YouTube
#000070