Pacismo en praktiko: ĉu ekzistas esperanta vojo?
#000000
Studentoj kaj esploristoj el diversaj landoj renkontiĝis en Bonn por diskuti pacismon en la Esperanto-movado el diversaj vidpunktoj. Estis prezentitaj unikaj historiaj materialoj – kaj la nova, franca traduko de La danĝera lingvo de Ulrich Lins.
#000001
Partoprenintoj de la ateliero en Bonn.
#000002
”Pacismo en praktiko: ĉu ekzistas esperanta vojo?” estis la temo de ateliero por studentoj kaj junaj esploristoj, kiu okazis de la 6-a ĝis la 8-a de septembro 2022 ĉe la Universitato Bonn en Germanio.
#000003
La renkontiĝo en Bonn estas parto de triopa serio, kun la ĉefa temo ”transnaciaj emancipaj praktikoj sub lupeo de esperanta paradigmo”. Surbaze de la Esperanto-movado kiel modelo, la projekto celas pritrakti ajnan novigan kaj aŭtonomian formon de nedeviga asociiĝo inter individuoj kaj grupoj, kiu formiĝis trans limoj kaj engaĝiĝas por pacismo. La formato kunigas junajn esploristojn el diversaj landoj kaj fakoj.
#000004
La renkontiĝo komenciĝis per prezento de Bernhard Tuider (Aǔstria Nacia Biblioteko, ANB), Pascal Dubourg Glatigny kaj Denis Eckert pri la kunlaboro inter UEA kaj ANB por la longtempa konservado de unika arkivo kaj raraj malnovaj presaĵoj de la Esperanto-movado. Ili klarigis la kontroladon kaj preparadon de tiuj dokumentoj, kiuj ne jam ekzistis en la Viena kolekto (februaro-julio 2022).
#000005
Tiamaniere oni povas garantii la profesian longdaŭran konservadon kaj disponigon de multaj gravaj historiaĵoj, kelkaj el ili ĝis nun nekonataj, kiel la unua esperanta lernolibro en la araba, presita en Aleksandrio en 1904, aǔ la tre rara ukraina ŝlosilo de Orest Kuzma, aperinta en 1925.
#000007
Oni povas mencii ankaǔ dulingvan lernolibron, en la hebrea kaj araba, eldonitan en Jerusalemo dum la dua mondmilito. Inter la mirindaj malkovroj estas tri porinfanaj libretoj, riĉe kaj kolore ilustritaj, el Tbiliso (1909).
#000008
La prelego de Lola Romieux montris la agadon de socialistaj virinoj dum la dua duono de la 19-a jarcento, kiuj subtenis proprajn temojn kaj problemojn ekster la tradiciaj laboristaj institucioj. Tiu deflanka elpaŝo montras klaran similecon kun la agado de esperanto-propagandistoj.
#000011
Komuna rondo donis al ni la okazon diskuti tri gravajn esperantlingvajn tekstojn: la tre konatan "Alvoko al la diplomatoj" de Zamenhof (Varsovio, 1915), la neglektitan "Skizo de praktika programo pacifista" de Zielenski (Istanbulo, 1922), kaj la pragmatan pozicion de Verda Majo, esprimitan en ŝia teksto "Al la tutmonda esperantistaro" (Ĉinio, Chongqing, 1938).
#000012
Javier Alcalde partoprenis rete la diskutrondon kaj substrekis la grandan diversecon de la esperantlingva tekstaro pri paco, kaj precipe de la tradukoj al esperanto.
#000014
Amirpasha Tavakkoli prezentis la evoluon de la irana esperanto-movado ekde la fruaj jaroj kun ĝiaj du ĉefaj tendencoj, la laika movado de la Klara Lingvo (Ahmad Kasravi), kaj la bahaisma, kiuj celis la enlandan pacon pere de interkomunuma toleremo kaj komprenemo.
#000017
Eric Macpherson Bailón ilustris la originalan kunlaboron de aǔstraj kaj hispanaj esperantistoj (1920) por helpi tricent infanojn el Stirio (suda Aǔstrio) suferintajn la militon.
#000018
Nian seminarion kompletigis publika prelego de Ulrich Lins, kiu estas pioniro de la historia esplorado de Esperanto kaj partoprenis la tutan atelieron. Ĉe la Franca Instituto en Bonn, okaze de la apero de la franclingva traduko de lia ĉefverko, li prezentis al pli vasta publiko sian laboron pri ”Danĝera esperanto: Hitler, Stalin kaj Internaciismo ”.
#000019
Tiu diverseco rilate la partoprenantojn kaj ties temojn igis la renkontiĝon vera sukceso. Pasintjare la renkontiĝo de Esperanto-paradigmo kunvenis en Berlino kaj venontan jaron okazos en Parizo.
#000021
Konata kanada muzikisto koncertis en Esperanto
#000025
Ĉe la vorto "movado" mi demandas min, kion ĝi fakte celas. Indas laŭ mi fari diferencon inter Esperanto-movado kaj Esperanto-komunumo, kiel kelkaj sociologoj, interalie Jerzy Leyk, proponas ekde la 1970-aj jaroj. Per Esperanto-movado oni tiam nomas la agadon por la disvastigo de Esperanto, dum per Esperanto-komunumo ĉiajn aktivaĵojn de Esperanto-parolantoj.
#000030
Tio ne estas simpla insistado pri terminologio. La du vortoj kreas malsaman bildon en la kapo de aŭskultanto: Se ĉio, kio rilatas al Esperanto, estas nomata "movado", eksterulo facile povas havi la impreson, ke temas pri grupo de homoj, kiuj prezentadas kaj subtenas Esperanton kiel internacian lingvon – eble sen paroli ĝin aŭ sen paroli ĝin bone kaj ĉiutage. Kaj fakte mi ja trovis multajn lingvistojn, kiuj vere kredas, ke ne ekzistas komunumo de Esperanto-parolantoj, ke ne ekzistas denaskuloj, ne literaturo, ne muziko, ne vortludoj, ne kulturo aŭ eĉ ke entute ne temas pri lingvo. Se ni uzas la vorton "movado" por nomi la Esperanto-parolantojn kun ĉiuj ties aktivaĵoj, ni riskas, ke eksterulo pretervidas la faktan lingvo-komunumon de Esperanto.
#000031
Ŝajnas al mi ke la distingo movado/komunumo estas pli propaganda ol reala. Ĉiu komunumo moviĝas (krom se ĝi estas jam mortanta), ĉiu movado formas komunumon (krom se ĝi estas mortnaskita).
#000033
Sendepende de vortludoj: Se mi rigardas, kiom multe en la socio engaĝiĝas movadoj kiel feminismo kaj mediprotektado, kaj komparas tion kun la engaĝiĝo en la socio de la Esperanto-asocioj, mi vidas grandegan diferencon. La procentaĵo de aktivado-kampoj malsamegas.
#000034
UEA koncentriĝas pri renkontiĝoj (nomataj UK), libroj, gazetoj k.s.; la engaĝiĝo por la disvastigo de Esperanto ĉe UEA malgrandas, eĉ ne ekzistas dungito pri varbado aŭ io simila. En Roterdamo oni ŝajne neniam transsendis gazetarajn komunikojn pri la Esperanto-komunumo kaj UEA al la loka gazetaro. Kontraste ekzemple la mediprotektantoj tre zorgas, kiel en la socio progresigi sian temaron.
#000035
La diferenco inter movado kaj komunumo estas, se mi ĝuste komprenis, ke komunumo ne bezonas pravigi sian ekziston. Ĝi ekzistas se ĝiaj anoj opinias ke ĝi ekzistas, kaj nur se la komunumo deziras ekspansii, ĝi bezonas ekhavi karakteron ankaŭ de movado.
#000036
La problemo de ekspansiema Esperanto-komunumo estas ke ni ne havas pretan modelon pri tio kio okazu al la ceteraj lingvoj se Esperanto estos agnoskita kiel la internacia lingvo (kia ĝi jam estas, ja nur la agnosko mankas, laŭ movadana vidpunkto). Ĉu la lingva diverseco estas konservinda kaj konservebla? Kial kaj kiel? Kial Esperanto estas pli taŭga por konservado de la nacia diverseco ol la Angla? Kio finfine estas tiel malbona pri lingva imperiismo, se la lingvo estas komunikilo kaj estas absoluta valoro havi ĉiam pli multe da pli facila komunikado? La demandoj amasiĝas, kaj respondi ilin estas multe pli malfacile ol simple lerni la Anglan kaj eble du-tri pliajn lingvojn. Aliflanke, la demandoj ja ne malaperas nur ĉar ni ignoras ilin, kaj la esperantistoj (inkluzive tiujn kiuj ne parolas la lingvon) estas la solaj en pozicio por entute diskuti ilin.
#000037
La distingo inter movado kaj komunumo efektive troviĝas jam en la Bulonja Deklaracio, komparu la difinojn de "esperantismo" kaj "esperantisto".
#000038
La argentina selektitaro estas ĉampiono de la mondpokalo de KataroIrano: unua ekzekuto ligita al la tumultojDu misiloj trafis PollandonUN: amasa plimulto por kondamni la rusiajn aneksadojn en UkrainioParlamentaj balotoj en Latvio: tutnova vizaĝo por la deputitaro
#000042
Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracionVenkado de ekzistadismaj krizoj per muziko: Karolina Cicha de PollandoMeksika kolektivo kiu piratas librojn por kundividi kulturon alfrontas blokadojn
#000043