Ĉiu surfanto iam aŭdis pri la plej gigantaj ondoj sur la planedo. Temas pri la ondoj de Nazaré. Oni konsideras ilin speco de gigantaj ondoj, kiuj rompis grandecajn rekordojn de Guinness. Bestaj ondoj, kiujn iam revas ĉiu surfanto. Tamen kial okazas ĉi tiuj gigantaj ondoj?
#000001
En ĉi tiu artikolo ni diros al vi, kio estas la ondoj de Nazaré kaj kial ili okazas.
#000002
1 Kio estas la ondoj de Nazaré2 Formado de la ondoj de Nazaré3 Kiel antaŭdiritaj marbordaj ondoj
#000003
Kio estas la ondoj de Nazaré
#000004
Nazaré estas tre malgranda sed sufiĉe bela urbo, kie loĝas ĉefe fiŝkaptistoj. Troviĝas en la portugala areo ĉirkaŭ 100 kilometrojn norde de Lisbono. Antaŭ multaj jaroj ĝi estis nekonata de plej multaj homoj. Tamen hodiaŭ ĉi tiu loko estas konata, ĉar ekzistas la lokoj, kie gigantaj ondoj rompiĝas. Kaj estas, ke ĉi tiuj ondoj kapablas rompiĝi antaŭ ĝia lumturo kaj havas grandegan grandecon.
#000005
Ĝi ne nur famas pro surfantoj, sed por ĉiaj vojaĝantoj kaj turistoj ekster ĉi tiu sporto. Kaj ĉi tiu estas unu el la plej grandaj ondoj iam surfitaj kaj konsiderataj veraj akvaj montoj. Estas multaj homoj, kiuj scivolas kial ĝi okazas en ĉi tiaj ondoj en ĉi tiu loko. Ni klarigos ĉi tion per simpla maniero.
#000006
Vi devas scii, ke multaj ondoj estas formitaj de la profundaj diferencoj, kiuj ekzistas en mara morfologio. Ni scias, ke oceanaj fluoj estas pelataj de vento kaj diferencoj de temperaturo aŭ saleco de la akvo. Tial, ĉar ekzistas grandaj diferencoj en la profundoj inter la kontinenta breto kaj la kanjono, estas fluo de akvo, kiu kaŭzas grandajn ondojn.
#000007
La kanjono Nazaré estas konsiderata la plej profunda mara gorĝo sur la tuta eŭropa marbordo kaj unu el la plej profundaj en la mondo. Su etendo ampleksas ĉirkaŭ 230 kilometrojn kaj profundon de 5.000 metroj. Kiam potenca ŝtormo ekestas de la marbordoj de WNW kaj Nazaré, okazas kurioza aspekto, kiu implikas plurajn faktorojn: la kamionon, la kontinentan breton kaj la marbordan fluon. Rezulte, ili formas la plej grandajn ondojn en la mondo.
#000008
Formado de la ondoj de Nazaré
#000009
Kiam la ondoj direktiĝas al la bordo de ĉi tiu urbo, ĝi kutime kreskas rapide, ĉar ekzistas du geomorfologiaj variabloj, kiuj kaŭzas ĝin. Ĉi tiuj geomorfologiaj variabloj, kiuj estas esence la morfologio de la mara parto kaj la ventrapideco, kaŭzas ĉi tian gigantan ondon. Por pli bone klarigi ĉi tion, ni imagu, ke Atlantiko, estante tre profunda, Subite, li renkontas "paŝon" kiu reduktas la profundon de la oceano preskaŭ subite. Ĉi tiu ŝanĝo en oceana profundo kaŭzas la ŝvelon kunpremi kaj projekti supren.
#000010
Krome, alia aspekto, kiu generas ĉi tiun specon de gigantaj ondoj, estas, ke akvofluo enkanaliĝas laŭ la marbordo en norda-suda direkto. Ĉi tiu sama akvofluo en la direkto de la alvenantaj ondoj estas tio, kio kontribuas al pliigi la altecon de la ondoj, kiuj atingas la marbordon. Por pli granda efiko, la kontraŭlavado, ankaŭ konata kiel la akvo projekciita de la strando al la maro, pliigos la altecon de la incidentaj ondoj je ankoraŭ kelkaj metroj. Ĉiuj ĉi specoj de variabloj kaj situacioj konsistas Nazaré-ondoj tenas Guinness-Mondan Rekordon por la plej grandaj ondoj iam surfitaj.
#000011
Oni povas diri, ke la formado de ĉi tiu tipo de gigantaj ondoj havas ĉenan efikon. La unua estas la diferenco en profundoj de mara morfologio. Tio estas, estas rokaj areoj kaj maraj montoj, kiuj havas malsamajn sintenojn, kiuj kontrastas la rapidon kaj profundon, kun kiuj la ondoj venas kaj ŝanĝiĝas por redoni menciitan profundon. Ĉi tiu profunda diferenco kaŭzas pliiĝon de la ondo de la ondo kaj dum la ondoj konverĝas kun la kanjono, la loka akvofluo pliiĝas. La lasta ligo en la ĉeno estas la kontraŭlavado, kiu helpas plue pliigi la nivelon kaj altecon de la ondo.
#000012
Se vi estas surfanto, kiu vojaĝas al diversaj mondopartoj por kapti gigantajn ondojn, la antaŭdiro de ĉi tiuj ondoj gravas. Tamen mezuri ondojn en libera maro estas pli malfacila tasko ol ĝi sonas. Ĉi tio estas pro la fakto, ke estas variaĵoj de alteco registritaj de la buoj kaj ke ne eblas distingi ĉiun ondon individue. Ĉiuj buoj interkovras kaj la ondoj alvenas de diversaj direktoj. Rezulte, malferma oceana ondiĝo estis uzata kaj mezurita per statistikaj normoj. Ĉi tio estas, mezuradoj estas uzataj por fari mezumojn laŭ la grandeco de la ondoj.
#000013
Kontraŭe, povi antaŭdiri ondan altecon en marbordaj regionoj estas pli rekta procezo. Kaj la fakto estas, ke la ondoj devas adopti preferan direkton dum ili alproksimiĝas al la ĉeftero. La disiĝo inter la malsamaj ondoj estas pli bone difinita ĉe la marbordo de la malferma maro. Tial vi povas facile mezuri la grandecon de la ondoj en Nazaré kaj taksi kiom malproksimen la ondoj iros. Por ĉi tio, matematikaj modeloj estas uzataj, kiuj konsideras iujn parametrojn kiel ĝi estas la forto de la vento kaj la direkto, en kiu ĝi blovas. Vi devas ankaŭ konsideri iujn variablojn kiel la stato de tajdoj, la fundaj ondoj kaj la subakva topografio de la koncerna areo.
#000014
Ĉi tiuj modeloj ne kapablas antaŭdiri kun totala precizeco la altecon, kiun ĉiu ondo havos individue. Ĝi nur donas figuron, kiu reflektas ĝeneralan altecon, kiun kutime havas la ondoj, kiam ĝi atingas la marbordon. Kiel ni menciis antaŭe, statistikaj datumoj estas uzataj, kiuj miksas ĉiujn akiritajn datumojn per rimedoj por ellabori tion, kio estas konata kiel gaŭsa sonorilo.
#000015
Mi esperas, ke per ĉi tiuj informoj vi povas lerni pli pri la ondoj de Nazaré.
#000016