Wikipedia's Asparagus as translated by GramTrans
#000000
Asparago, aŭ ĝardenasparago, homo nomas paserherbon, scienca nomas Asparagus officinalis , estas printempa legomo, floranta staŭdo specio en la genro Asparagus .
#000002
Ĝi iam estis klasifikita en la lilio familio, kiel la rilata Allium specio, cepoj kaj ajlo, sed la Liliacoj estis disfenditaj kaj la cep-similaj plantoj nun estas en la familio Amarilidacoj kaj asparago en la Asparagaceae.
Asparagus officinalis estas indiĝena al la plej granda parto de Eŭropo, norda Afriko kaj okcidenta Azio, [2] [3] [4] kaj estas vaste kultivita kiel vegetaĵa kultivaĵo.
#000003
Blanka asparago en kontinenta nordokcidenta Eŭropo
#000005
Plantoj indiĝenaj al la okcidentaj marbordoj de Eŭropo (de norda Hispanio norde ĝis Irlando, Britio, kaj nordokcidenta Germanio) estas traktitaj kiel Asparagus officinalis subsp. prostratus (Dumort.
, distingita per ĝiaj malalt-kultivaj, ofte kapalteraj tigoj kreskantaj al nur 30-70 cm (12-28 in) alta, kaj pli mallongaj kladodioj 2-18 mm (0.079-0.709 in) longaj.
Ĝi estas traktita kiel aparta specio, Asparagus prostratus Dumort, fare de kelkaj verkintoj.
#000007
Asparago estis utiligita kiel legomo kaj medicino-, pro sia delikata gusto, urinigaj trajtoj, kaj pli.
Ĝi estas bildigita kiel propono sur egipta friso datiĝanta al 3000 a.K.
En antikvaj tempoj, ĝi ankaŭ estis konata en Sirio kaj en Hispanio.
Grekoj kaj romianoj manĝis ĝin freŝaj kiam en sezono, kaj sekigis la legomon por uzo en vintro;
Romia Epicureans eĉ frostigis ĝin alta en la Alpoj, por la Festeno de Epikuro.
Imperiestro Aŭgusto kreis la "Asparagus Fleet" por transportado de la legomo, kaj elpensis la esprimon "pli rapide ol kuiradasparago" por rapida ago.
[Noto 1] [12] [13] recepto por kuira asparago estas en la plej malnova pluviva libro de receptoj, la triajarcenta AD De re coquinaria de Apicius, Libro III.
#000008
La malnovgreka kuracisto Galeno de Pergamono (eminenta inter la romianoj) menciis asparagon kiel utilan herbon dum la dua-jarcenta p.K., sed post kiam la romia imperio finiĝis, asparago tiris malmultan mezepokan atenton.
[Noto 2] ĝis The Perfumed Garden de al-Nafzawi.
Tiu peco de skribo festas sian (science nekonfirmitan) afrodisiacal potencon, supozeblan virton kiun la hinda Ananga Ranga atribuas al "specialaj fosfor elementoj" kiuj ankaŭ kontraŭagas lacecon.
Antaŭ 1469, asparago estis kultivita en francaj monaĥejoj.
Asparago ŝajnas estinti apenaŭ rimarkita en Anglio ĝis 1538, [Noto 2] kaj en Germanio ĝis 1542.
#000009
La plej bona teksturo kaj la plej forte kaj tamen plej multe de la delikata gusto estas en la pintoj.
La punktod'amour ("amokonsiletoj") estis funkciita kiel bongustaĵo al Madamo de Pompadour.
Asparago iĝis havebla al la Nova Mondo ĉirkaŭ 1850, en Usono.
#000010
μg = mikrogramoj • mg = miligramoj
#000011
Nur junaj asparagŝosoj estas ofte manĝitaj: post kiam la burĝonoj komencas malfermiĝi ("ferning eksteren"), la ŝosoj rapide fariĝas lignecaj.
#000012
Akvo konsistigas 93% de la kunmetaĵo de asparago.
Asparago estas malalta en kalorioj kaj estas tre malriĉaj je natrio.
Ĝi estas bona fonto de vitamino B6 , kalcio, magnezio, kaj zinko, kaj plentaŭga fonto de manĝfibroj, proteino, betakaroteno, C-vitamino, E-vitamino, K-vitamino, tiamin, Riboflavino, Rutino, niacino, foliata acido, fero, fosforo, kalio, kupro, mangano, kaj seleno, [19] [20] same kiel kromo,
[ citaĵo bezonita ] La aminoacido
asparagino ricevas sian nomon de asparago, ĉar la asparagplanto estas relative riĉa je tiu kunmetaĵo.
#000013
La ŝosoj estas pretaj kaj servitaj laŭ kelkaj manieroj ĉirkaŭ la mondo, tipe kiel apetitigaĵo [21] aŭ vegetaĵa kromplado.
En Azi-stila kuirado, asparago ofte estas agitiĝ-fritita.
Kantonaj restoracioj en Usono ofte servas asparagon agitiĝ-frititan kun kokido, salikoko, aŭ bovaĵo.
Ĝi ankaŭ povas esti rapide rostita super lignokarbo aŭ durlignardaĵoj, kaj ankaŭ estas utiligita kiel ingredienco en kelkaj stufaĵoj kaj supoj.
En la lastaj jaroj, [ kiam?
asparago manĝita kruda, kiel komponento de salato, reakiris popularecon.
#000014
Asparago ankaŭ povas esti piklita kaj stokita dum pluraj jaroj.
Kelkaj markoj etikedas ŝosojn preparitajn laŭ tiu maniero kiel "marinite".
#000015
Tigo dikeco indikas la aĝon de la planto, kie la pli dikaj tigoj venas de pli malnovaj plantoj.
Pli malnovaj, pli dikaj tigoj povas esti lignecaj, kvankam senŝeligi la haŭton en la bazo forigas la duran tavolon.
Senŝeligita asparago ŝtelĉasos multe pli rapide.
La malsupra parto de asparago ofte enhavas sablon kaj grundon, tiel ke ĝisfunda purigado estas ĝenerale konsilita antaŭ kuirado.
#000016
Verda asparago estas manĝita tutmonde, kvankam la havebleco de importado tutjare faris ĝin malpli de bongustaĵo ol ĝi siatempe estis.
En Eŭropo, aliflanke, la "asparagsezono estas kulminaĵo de la frandemul kalendaro";
en la UK tio tradicie komenciĝas la 23an de aprilo kaj finiĝas en Mezsomera Tago.
Kiel en kontinenta Eŭropo, pro la mallonga kresksezono kaj postulo je loka produkto, asparago komandas superprezon.
#000017
Asparago estas tre populara en Nederlando, Hispanio, Francio, Pollando, Belgio, Germanio, Aŭstrio, Turkio, Italio, kaj Svislando, kaj preskaŭ estas ekskluzive blanka [ citaĵo bezonis ];
se ne, ĝi estas precizigita antaŭ la loka lingvoperiodo por "verda asparago".
Blanka asparago estas la rezulto de uzado de blankiga tekniko dum la asparagŝosoj kreskas.
Por kultivi blankan asparagon, la ŝosoj estas kovritaj per grundo kiam ili kreskas, t.e. butitaj supren;
sen eksponiĝo al sunlumo, neniuj fotosintezo komencoj, kaj la ŝosoj restas blankaj.
Komparita al verda asparago, la loke kultivita tielnomita "blankoro" aŭ "manĝebla eburo-" asparago, ankaŭ referita kiel "la reĝa legomo", [16] verŝajne estas malpli amara kaj multe pli oferto.
Freŝeco estas gravega, kaj la pli malaltaj finoj de blanka asparago devas esti senŝeligitaj antaŭ kuirado aŭ kruda konsumo.
#000018
Nur laŭsezone en la menuo, asparagpladoj estas anoncitaj ekster multaj restoracioj, kutime de malfrua aprilo ĝis junio.
Por la franca stilo, asparago ofte estas boligita aŭ vaporita kaj servita kun holandezo, butersaŭco aŭ oliv-oleo, parma fromaĝo, aŭ majonezo.
Altaj, mallarĝaj asparagaj kuiradpotoj permesas al la ŝosoj esti vaporitaj milde, siaj pintoj restantaj for el la akvo.
#000019
Dum la germana Spargelsaison aŭ Spargelzeit ("asparagosezono" aŭ "asparagotempo"), la asparagosezono kiu tradicie finiĝas la 24an de junio, vojflankostandojn kaj subĉielaj merkatoj vendas proksimume duonon de la blanka asparagokonsumo de la lando.
#000020
Ekde asparago ofte originas de maraj vivejoj, ĝi prosperas en grundoj kiuj estas tro salozaj por normalaj fiherboj por kreski.
Tiel, iom da salo kutimis tradicie subpremi fiherbojn en litoj destinitaj por asparago;
tio havas la malavantaĝon ke la grundo ne povas esti uzita por anything alia.
Kelkaj lokoj estas pli bonaj por kultivado de asparago ol aliaj.
La fekundeco de la grundo estas granda faktoro.
"Kronoj" estas plantitaj en vintro, kaj la unuaj ŝosoj aperas en printempo;
la unuaj plukadoj aŭ "reduktoj" estas konataj kiel gistruasparago.
#000021
Nova raso de "antaŭsezonasparago" kiuj povas esti rikoltitaj du monatojn pli frue ol kutima estis sciigitaj fare de UK-kultivisto frue en 2011.
Tiu diverseco ne bezonas resti neaktiva kaj floras je 7 °C (45 °F) prefere ol la kutimaj 9 °C (48 °F).
#000022
Purpura asparago devias de siaj verdaj kaj blankaj ekvivalentoj en havado de alta sukero kaj malaltaj fibroniveloj.
Purpura asparago estis origine evoluigita en Italio, proksime de la grandurbo de Albenga kaj komercigita sub la diversecnomo "violetto d" tiu de Albenga.
Ekde tiam, reproduktolaboro daŭris en Usono kaj Nov-Zelando, kreante la "Pacific Purple" diversecon.
#000023
Asparago laŭdire estas utila kunulplanto por tomatoj, ĉar la likopersiko forpuŝas la asparagskarabon.
Asparago povas forpuŝi kelkajn damaĝajn radiknematodojn kiuj influas likopersikojn.
#000024
La pintaj asparagimportistoj (2013) estis Usono (182,805 tunoj), sekvita fare de la Eŭropa Unio (ekstera komerco) (94,475 tunoj), kaj Kanado (20,219 tunoj).
#000025
Ĉinio estas longe la plej granda produktanto de la monda: en 2013 ĝi produktis 7,000,000 tunojn, sekvitajn fare de Peruo kun 383,144 tunoj kaj Meksiko kun 126,421 tunoj.
Usona produktado estis densa en Kalifornio, Miĉigano, kaj Washington.
La jara produktado por blanka asparago en Germanio estas 57,000 tunoj (61% de konsumintereso).
#000026
Dum kreskado sub tunelkultivistoj povas pliigi la kreskosezonon.
En Britio estas laŭtakse ke la rikoltsezono de asparago kultivita sub tuneloj povas esti de februaro ĝis novembro.
#000027
La verda kultivaĵo estas sufiĉe signifa en la Sacramento-San Joaquin River Delta (Sacrament-sana Joaquin River Delta) regiono de Kalifornio kiun la grandurbo de Stockton okazigas festivalon ĉiun jaron por festi ĝin, kiel la grandurbo de Hart, Michigan (Cervo, Miĉigano) faras, kompleta kun parado kaj asparagreĝino.
La Vale of Evesham (Valo de Evesham) en Worcestershire estas la plej granda produktanto ene de Norda Eŭropo, festante kie la ĉiujara brita Asparagus Festival implikas aŭkciojn de la plej bona kultivaĵo, "Asparagus Run" formita laŭ la Beaujolais-vina Kuro kaj semajnfino- "Asparafest" muzika festivalo.
#000028
Multaj germanaj grandurboj okazigas ĉiujaran Spargelfest (asparagofestivalo) festanta la rikolton de blanka asparago.
Schwetzingen asertas esti la "Asparagus Capital of the World", kaj dum ĝia festivalo, Asparagus Queen estas kronita.
La bavara grandurbo de Nurenbergo festenas tutsemajnan en aprilo, kun konkurso por trovi la plej rapidan asparagsenŝeligilon en la regiono.
Tio kutime implikas malavarajn kvantojn de la lokaj vinoj kaj bieroj estantaj konsumita por helpi la bontaksantan subtenon de la spektantoj.
#000029
Helmut Zipner tenas la nunan mondon rekorda en asparagsenŝeligado.
#000030
A. officinalis estas vaste konata simple kiel "asparago", kaj povas esti konfuzita kun senrilataj plantospecioj ankaŭ konataj kiel "asparago", kiel ekzemple Ornithogalum pyrenaicum konata kiel "Prusa asparago" por it'oj manĝeblaj ŝosoj.
#000031
La angla vorto "asparago" venas de klasika la latina, sed la planto iam estis konata en la angla kiel mokkolerego, de la Mezepoka La Latina sparagus.
[Noto 2] Tiu esprimo mem venas de la greka asfaragos aŭ asparagoj, kaj la greka esprimo originas de la persa asparag, signifado "ŝosas" aŭ "pafas".
Asparago ankaŭ estis koruptita en kelkaj lokoj al "paserherbo";
efektive, John Walker skribis en 1791 ke " Asparago estas tiel ĝenerala ke asparago havas aeron de rigideco kaj pedanteco".
La nom"paserherbo" daŭre estis en ordinara uzo en kampara East Anglia, Anglio bone en la dudeka jarcenton.
#000032
En turko, asparago estas konata kiel kuşkonmaz, [44] laŭlitere" [xxx]", en referenco al la formo de la planto.
#000034
La efiko de manĝado de asparago sur urino sekreciita poste estis longe observita:
#000035
"[Asparago] kialo potenca kaj malagrabla odoro en la urino, kiel ĉiuj scias."
#000036
( Treatise of All Sorts of Foods (Disertaĵo de Ĉiaj Specoj de Manĝaĵoj), Louis Lemery, 1702) [45] "asparago ...
influas la urinon kun foetid odoro (aparte se tranĉo kiam ili estas blankaj) kaj tial estis suspektitaj fare de kelkaj kuracistoj kiel ne ĝentilaj al la renoj;
kiam ili estas pli aĝaj, kaj komencas disbranĉiĝi, ili perdas tiun kvaliton;
sed tiam ili ne estas tiel plaĉaj."
#000037
Kiam la legomo estas digestita, tiu kemiaĵo estas rompita malsupren en grupon de rilataj sulfur-entenantaj kunmetaĵoj.
#000040
Debato ekzistas koncerne la universalecon de produktado de la sulfuroza odoro, same kiel la kapablo detekti ĝin.
Origine, tio laŭsupoze estis ĉar kelkaj homoj digestis asparagon alimaniere de aliaj, do iom da sekreciita fetora urino post manĝado de asparago, kaj aliaj ne faris.
En la 1980-aj jaroj, tri studoj de Francio, [50] Ĉinio, kaj Israelo publikigis rezultojn montrante ke produkti fetoran urinon de asparago estis ofta homa karakterizaĵo.
La israela studo trovis tion de iliaj 307 subjektoj, ĉio el tiuj kiuj povis flari "asparagurinon" povis detekti ĝin en la urino de iu ajn kiu manĝis asparagon, eĉ se la persono kiu produktis ĝin ne povis detekti ĝin.
Studo [ (2010 ) 52] trovis variojn en kaj produktado el fetora urino kaj la kapablon detekti la odoron, sed ke tiuj ne estis malloze ligitaj.
La plej multaj homoj supozeble produktas la fetorajn kunmetaĵojn post manĝado de asparago, sed la malsamaj kapabloj de diversaj individuoj por detekti la odoron ĉe pliigado de diluoj indikas genetike kialigitan specifan sentemon.
#000041
En 2010, la firmao 23andMe publikigis genar-kovrantan unuiĝostudon sur ĉu partoprenantoj iam "rimarkis strangan odoron kiam vi pisas post manĝado de asparago?"
Tiu studo indikis unu-nukleotidan polimorfismon (SNP) en areto de flaraj genoj asociitaj kun la kapablo detekti la odoron.
Dum tiu SNP ne klarigis ĉion el la diferenco en detekto inter homoj, disponigas subtenon por la teorio ke genetikaj diferencoj okazas en flaraj receptoroj kiuj igas homojn esti nekapablaj flari tiujn fetorajn kunmetaĵojn.
#000042
Certaj kunmetaĵoj en asparago estas metaboligitaj por doni amoniakon kaj diversajn sulfur-entenantajn degenerproduktojn, inkluzive de diversaj tiol kaj tioester, [57] kiuj donas al urino karakterizaĵodoron.
#000043
Kelkaj [58] de la volatilaj organikaj substancoj respondecaj por la odoro estas: [59]
#000044
Subjektive, la unuaj du estas la plej akraj, dum la lastaj du (sulfur-oksigenita) donas dolĉan aromon.
Miksaĵo de tiuj kunmetaĵoj formas "reformitan asparagan urino-" odoron.
Tio unue estis esplorita en 1891 de Marceli Nencki, kiu atribuis la odoron al metanetiol.
Tiuj kunmetaĵoj originas de la asparago kiel asparagusic-acido kaj ĝiaj derivaĵoj, ĉar tiuj estas la nuraj sulfur-entenantaj kunmetaĵoj unikaj al asparago.
Ĉar tiuj ĉeestas pli en juna asparago, tio harmoniigas kun la observado ke la odoro estas pli okulfrapa post manĝado de juna asparago.
La biologia mekanismo por la produktado el tiuj kunmetaĵoj estas malpli klara.
#000045
[ citaĵo bezonis ] La komenco de la asparaga urinodoro estas rimarkinde rapida dum la malkresko estas pli malrapida.
La odoro estis raportita esti mezurebla 15 ĝis 30 minutojn post konsumado [62] [63] kaj trankviliĝas kun duoniĝotempo de ĉirkaŭ 4 horoj.
#000046
Sovaĝa asparago fulmfritita kun ajlo, namplaa , kaj sojsaŭco
En Nederlando kaj norda Germanio, asparago ofte estas manĝita kun ŝinko, boligita ovo, terpomoj, kaj butersaŭcosaŭco.
Tri specoj de asparago estas sur ekrano, kun blanka asparago ĉe la malantaŭa kaj verda asparago en la mezo.
La planto ĉe la fronto estas Ornithogalum pyrenaicum , ofte nomita sovaĝa asparago, kaj foje "banasparago".
#000047
Sovaĝa asparago fulmfritita kun ajlo, namplaa , kaj sojsaŭco
#000048
En Nederlando kaj norda Germanio, asparago ofte estas manĝita kun ŝinko, boligita ovo, terpomoj, kaj butersaŭcosaŭco.
#000049
Tri specoj de asparago estas sur ekrano, kun blanka asparago ĉe la malantaŭa kaj verda asparago en la mezo.
La planto ĉe la fronto estas Ornithogalum pyrenaicum , ofte nomita sovaĝa asparago, kaj foje "banasparago".
#000050
^ Latin velocius quam asparagi conquantur (or celerius quam asparagi cocuntur ), ascribed to Aŭgusto by Suetonio ( The Lives of the Twelve Caesars , Book 2 (Aŭgusto), para.
See List of Latin phrases (V ) .
^ a b c Ŝajne ĉirkaŭ 1000 p.K., la vorto " sparagus " aperis en angla teksto.
Vidu Brunning (junio 2010), p. 6-an - Brunning uzas la esprimon " en presaĵo " , kvankam neniu prestekniko estis uzita en Anglio tiutempe.
En la sama frazo, ŝi deklaras ke kamparanoj ofte vokis ĝin " paserherbo " , kaj plu mencias taglibron de 1667 en kiu Samuel Pepys aĉetis faskon de " paserherbo " en Fenchurch Street, Londono.
#000051
Kutima asparago (science: Asparagus officinalis var. altilis) estas la nomo de unu specio de manĝebla planto en samnoma la genro Asparago (el la ordo Asparagaloj) kiu estas manĝata kiel legomo.
#000054
Ĝi estis konata antikve pro ĝia bongusta kaj diureza ecoj. La legomo estis kultivata kaj manĝata antaŭ pli ol 2000 jaroj en Mediteranea baseno kaj Malgrand-Azio. Recepto por kuiri asparagon estas trovebla en la plej malnova kuirlibro de receptoj de la 3-a jarcento a.K., la De re coquinaria, 3-a libro fare de Apicio.
#000055
La genro asparago enhavas ankaŭ nemanĝeblajn plantojn (nemanĝebla asparago) , ekzemple Asparagus Sprengeri). Oni povas kulturi ĝin ankaŭ en hejmoj kiel hejmajn florojn.
#000056