”Se la Esperanto-organizaĵoj deziras plu vivi kaj haltigi sian degeneron, ili devas realisme rigardi sin mem kaj lerni de la ekstera mondo anstataŭ senfine kaj senfrukte ĝin edifi”, skribis Stano Belov en lastatempa vidpunkta artikolo. Ni petis tri konatajn esperantistojn komenti la artikolon.
#000000
En pli frua artikolo al la vidpunktoj de Belov jam multvorte respondis Fernando Maia, vicprezidanto de UEA. Nun Libera Folio petis ankaŭ la prezidanton de TEJO kaj du aliajn konatajn esperantistojn komenti la temon.
#000002
Léon Kamenický, prezidanto de TEJO:
#000003
Wim Jansen, sur kovrilo de libro.
#000012
Wim Jansen, prezidanto de Nederlanda Esperanto-Junularo 1966–1971, estro de la katedro pri interlingvistiko kaj esperantologio ĉe la universitato de Amsterdamo 2002–2013, respondis al la kvin finaj tezoj de Stano Belov. La plenajn konkludojn de Stano Belov trovu en lia artikolo.
#000013
Unue, necesas agnoski, ke pasis la tempo kiam la Esperanto-organizaĵoj estis la ŝlosila elemento de la Esperanto-vivo.
#000014
– Tiun ĉi konkludon mi trovas tro absoluta. Tiel same kiel ĉe multaj aliaj manifestiĝoj de homa agado ĝenerale, iu formo de reala (pli ol virtuala, reta) organiziteco restos necesa ankaŭ inter esperantistoj, ankaŭ sur la nivelo de UEA.
#000015
– Kvankam la aŭtoro ne donas ekzemplojn (kiujn aŭ kiajn pure esperantistajn projektojn li celas?), mi intuicie konsentas.
#000017
– La kritiko de la aŭtoro trafas ne tiom la ekziston de fakaj rondoj aŭ asocioj, kiom la konduton de certaj reprezentantoj de certaj tiaj asocioj, kiun li prave kondamnas. Tamen, ĉu tiuj organizaĵoj ne rolas, aŭ devus roli, en la ellaborado kaj ĝisdatigado de fakaj terminaroj? Krome, la esperantologio restas fako ene de la ĝenerala lingvistiko por kiu mi rezervas gvidan rolon por esperantistaj verkistoj-esploristoj.
#000019
Forpasis la redaktoro de Kataluna Esperantisto
#000025
”Oni havas ofte tiun tendencon paroli pri TEJO (kaj UEA) kvazaŭ estus iu estaĵo kiu devas aŭtomate scii ekzakte kion fari en ĉiu momento kaj de si mem havi ideon pri la plej bona strategio”
#000027
Do, oni devus tre bone pripensi al kio dediĉi tiun energion, laboron kaj monon.
Laŭ mi la ĉefcelo de TEJO devus -tre simple dirite- esti ”krei novajn esperantistojn”, kiel eble plej multe kaj kiel eble plej bonkvalitajn (=bonaj parolantoj).
#000031
Se TEJO opinius kun mi, ke tio estu ĝia ĉefcelo, ĝi devus draste ŝanĝi ĝian nunan agadon.
#000032
>”Laŭ mi la ĉefcelo de TEJO devus -tre simple dirite- esti ”krei novajn esperantistojn”, kiel eble plej multe kaj kiel eble plej bonkvalitajn (=bonaj parolantoj).”
>”Laŭ mi la plej grava afero estas la sento de aparteno al komunumo.”Grego restas grego sendepende de kvanto de liaj membroj k havus ghi elitajn rasojn au ne. Nure esperantlingva afero estas sencela. La principo de la esperantismo estas justeco k frateco inter homoj; forigi la muroj, kiuj disigas la homojn! Serchu la vojon al tion – jen estas celo!
#000036
Mi timas, ke vi komprenas sub ”esperantismo” pli ol ĝi estas.
Jen la difino de esperantismo:
#000037
”Esperantismo estas penado disvastigi en la tuta mondo la uzadon de lingvo neŭtrale homa, kiu ’ne entrudante sin en la internan vivon de la popoloj kaj neniom celante elpuŝi la ekzistantajn lingvojn naciajn’, donus al la homoj de malsamaj nacioj la eblon interkompreniĝadi , kiu povus servi kiel paciga lingvo de publikaj institucioj en tiuj landoj, kie diversaj nacioj batalas inter si pri la lingvo, kaj en kiu povus esti publikigataj tiuj verkoj, kiuj havas egalan intereson por ĉiuj popoloj.
Ĉiu alia ideo aǔ espero, kiun tiu aŭ alia esperantisto ligas al esperantismo (inter alie la tn. ’interna ideo’), estos lia afero pure privata, por kiu esperantismo ne respondecas.”
#000038
Mi estas simple scivola: Ĉu mi rajtas demandi el kiu lando vi estas?
#000040
" La principo de la esperantismo estas justeco k frateco inter homoj", diris ne mi, chi tion skribis Zamenhof en 1912, k mi konsentas kun li.
Por kia celo vi demandis min pri mia nuna lando, eble por vi estas interesa mia nacieco? Tiam mia respondo estas:
Lau mia politika-religia konvinko mi estas nek polo, nek ruso, nek hebreo, chi tion skribis ankau Zamenhof.
Per Deklaracio Zamenhof volis montri al la mondo tute klare la celon E-movado. Tamen projekto, kiun li kunportis al Bulonjo, estis forigita dum la Kongreso k estis anstatauigita per alia teksto. Rezulto — anstatau ghuste difini celon, decidis vivi tute sen celo — «tute egale por kiaj celoj li ghin uzas». Ironio de sorto. Chu ne? Sed! La Kongreso kreis la Bulonjan Deklaracion, tiel same alia estonta Kongreso povas ja nuligi ghin, kiam esperantistoj ekkonscios la nocon de ghin k alprenos novan kun klare esprimita celo. Chu ne?
#000041
La interna ideo jam estis disigita de la lingvo ekde la unua Universala Kongreso per la Bulonja Deklaracio, kiel mi ĉi-supre jam menciis.
Ŝajnas, ke vi subskribas la homaranismon de Zamenhof, sed tio estis privata afero de Zamenhof.
Ĝuste pro la neŭtraleco de la lingvo, ne subtakseblas la fakto, ke ”Esperantisto estas nomata ĉiu persono, kiu scias kaj uzas la lingvon Esperanto, tute egale por kia celo.” (Deklaracio pri la esenco de Esperantismo).
#000044
Pardonu, se eble mi vin opinias iom naiva aŭ eĉ seniluziigas vin, dirante, ke la Esperantistaro estas same kiel la pli granda ekstera mondo. Oni trovas en Esperantujo homoj kun plej malsamaj konvinkoj, religioj kaj ideologioj.
#000045
Mi neniel povas kompreni kial vi k multaj aliaj esperantistoj tiel timas demandojn pri justeco inter homoj. Vi defendas vin per Bulonja deklaracio. Ghi estas via shildo. Kial vi ne povas rekte diri, ke justeco timigas vin? Jes, esperantisto povas esti naciisto, shovinisto, malamanto de homoj, se li nur uzas la lingvon Esperanto. Sed ni mem rajtas elekti, el kiuj esperantistoj konsistos nia komunumo, ni rajtas shanghi statuton de asosio k nuligi Bulonjan Deklaracion. Chu ne? Tiuj esperantistoj, kiuj apartenas al nia afero ne per sia kapo, sed per sia koro, tiuj chiam sentos k shatos en Esperanto antau chio ghian internan ideon. Krom la oficiala esenco de la esperantismo, kiu estas esprimita en la Bulonja Deklaracio, esperantismo enhavas ankorau ideon internan, kiu ne estas devigita por chiuj, sed kiun memvole kulturas en si chiuj esperantistoj-idealistoj kredantaj je justeco.
#000046
Kara Tauhro, mi amegas idealistojn kaj homojn strebantajn al justeco, al pli bona mondo, vere! Vi nur ne troigu:
#000047
"Mi neniel povas kompreni kial vi k multaj aliaj esperantistoj tiel timas demandojn pri justeco inter homoj"
#000048
Tio estas tre stranga aserto. Kial mi timus "demandojn pri justeco inter homoj" ?
#000049
"Jes, esperantisto povas esti naciisto, shovinisto, malamanto de homoj"
#000050
Ŝovinismo kaj malamo estas malbonaj aferoj, sed naciismo ne nepre.
Naciismo fariĝas malbona, kiam ĝi fariĝas ŝovinisma: La ideo, ke nur la propra kulturo kaj lando bonas.
Sana formo de naciismo povas kunigi homojn en unu lando kaj ne apriore kaŭzas malamon al aliaj popoloj kaj kulturoj.
#000051
"Sed ni mem rajtas elekti, el kiuj esperantistoj konsistos nia komunumo"
#000053
Ne. Absolute ne. Vi rajtas elekti kun kiu vi private interagas, sed neniu rajtas – aŭ eĉ pli bone povas – dikti, kiu apartenas al la esperanto-komunumo.
Tio simple ne eblas, Esperanto en si mem estas lingvo, kaj krom diktatoroj en siaj landoj, neniu povas dikiti, ke por aparteni al la E-komunumo, homoj devas havi iun difinitan ideologion.
#000054
Vi pensas tre ideologie, sed kiel tio praktike devus funkcii?
Ekzemple, mi estas samseksama. Estas katolikaj kaj islamaj organizoj en E-o. Eble "malamo" ne estas la ĝusta vorto, sed mi malŝatas, malestimas la islamanojn eĉ pli ol la katolikojn.
Tiuj religioj simple ne estas kongruaj kun samseksamo.
#000055
Do nun diru al mi, kiel vi solvus tiun problemon?
Vi strebas al justeco. Ĉu ekz. islamanoj laŭ vi ne apartenu al la E-komunumo, ĉar ili diskriminacias gejojn, ofte samterure kiel en antaŭaj tempoj nigruloj diskriminaciiĝis?
#000056
>”Sed ni mem rajtas elekti, el kiuj esperantistoj konsistos nia komunumo”
Ne. Absolute ne. Vi rajtas elekti kun kiu vi private interagas, sed neniu rajtas – aŭ eĉ pli bone povas – dikti, kiu apartenas al la esperanto-komunumo.
Mi tute ne parolis pri diktado, la asocio povas k rajtas per libera vochdonado shanghi la propran statuton k elekti novan.
Multaj esperantistoj nun venis al konkludo, ke nur sur la lingva bazo ne eblas konstrui firman asocion, devas esti idea bazo. Sed la ideo devas esti tuthomara.
Rimarku, ke unu fojo en historio de UEA estis epizodo, kiam en statuto de UEA aperis ideaj ghermoj, sed ili estis urghe forigitaj. Mi rememorigu al vi la tekston de statuto de 1947: “UEA deklaras, ke la respekto de la Homaj Rajtoj estas por ghia laboro esenca kondicho, ghia sinteno estas diktata de la ideaj celoj de E-movado”.
Pri nacioj k naciismo, ankau pri religioj mi kun plezuro interparolus kun vi, sed chi tie vershajne ne estas konvena loko por tio.
#000057
Dependas de la lokaj cirkonstancoj. Ĉe UEA fakte estas male. UEA (kaj TEJO) tre sukcese kunlaboras en la UN-sistemo, sed eble iom forgesas la membroflegadon.
#000062
Necesas konstati ke la esperantistaro estas tre malbone organizita. Ĉu revivigi ekzistantan asocion, lasi ĝin morti aŭ vegeti, aŭ fondi novan — denove, dependas de la lokaj cirkonstancoj. UEA estas la sola organizaĵo pri kiu eblas diri ke ĝia kontinua pluvivado — en iu ajn formo — estas nepra.
#000063
UEA necesas por nia ekstera reprezentiĝo kaj tiucele bezonas sufiĉe formalan strukturon. Sed kvankam la reprezentiĝo mem fartas bone, mankas vizio al kio ĝi finfine konduku. Se estus tute klare kion Esperanto bezonas hodiaŭ krom la reprezentiĝo mem, ni baldaŭ havus (ĝenerale, ne nur efemere en "novaj" Esperantolandoj) la entuziasmon kiu necesas por vigligi la asocian kaj eksterasocian vivojn kaj interkonekti ilin.
#000064
Stanislav mencias "Black Lives Matter" kiel sukcesegan movadon sen centra organizo. Nigruloj en Usono scias precize kaj konkrete kiajn aktualajn sociajn ŝanĝojn ili deziras, kaj multaj simpatias kun ili. Ankaŭ Esperanto ĝuas multe da simpatio en la mondo, sed kiajn precizajn, konkretajn kaj aktualajn dezirojn pri la socia evoluo havas la esperantistaro de la mondo ĝuste nun? Se iu povas difini tiujn dezirojn, UEA estas eminente kvalifikita por reprezenti ilin.
#000065
Miaopinie, forta, centra rolo de UEA estas tamen dezirinda, sed nuntempe tio ne estas la kazo. Ĝi estas organizo aktive malkonstruata – fare de la du lastaj estraroj speciale, kaj la komitato rigardas kaj lasas okazi.
#000069
Kial? Esperanto estas lingvo kiel ĉiu alia...eble ILEI povas reprezenti la lingvon, sed UEA ne necesas por tio.
#000071
”Sed kvankam la reprezentiĝo mem fartas bone”
#000072
”Se estus tute klare kion Esperanto bezonas hodiaŭ krom la reprezentiĝo mem”
#000074
>ĉiuj sciencaj esploroj en Esperanto aŭ Esperanta Televido estas revoj nun ne realigeblaj.
#000079
Vershajne vi ne tiel atente tralegis mian komenton, vi pravas chi tio estas malnova ideo. Chi tio estas pensoj de Zamenhof.
#000091
Kabe? – Denove nur revoj el frua periodo! Ni vivas en 21-a jarcento, kie multaj Esperantistoj evidente ne alvenis.
#000094
Kion alportis ghi? Nur plagojn k la forgesadon pri homaj rajtoj. Chu vi serjoze pensas, ke intereto solvos chiujn problemojn? Vivi en nuna tempo tute ne signifas esti Homo, povas en moderna mondo resti barbaro. Chiuj malnovaj demandoj restis, ech farighis pli akraj. Chu ne?
#000095
Finfine ŝajnas aperi pli-malpli serioza diskuto koncenre demandon, kernan por hodiaŭa ekzistado de la E-komunumo. Tio ĝojigas min. Notindas, ke en pli fruaj komentoj oni jam eldiris konsiderojn, esploro de kiuj povas venigi nin al ĝustaj konkludoj.
#000096
Kiajn do komunajn celojn havas nun tiuj, kiuj uzas Esperanton? Ajnaj tradiciaj variantoj — "plibonigi la mondon", "atingi internacian komprenadon", eĉ ne parolante pri la Fina Venko — aspektas tro nebulaj kaj malprobablaj; apenaŭ ili povas stimuli al laboro celkonscia kaj skrupula. Dum tuta nia historio ni nur "semas kaj semas konstante", kaj ĉio, kion ni povas observi, estas, ke "cent semoj perdiĝas, mil semoj perdiĝas".
#000098
Tio, pri kio mi parolas, estas konata jam delonge — en broŝuro "Факты и краткие сведения об эсперанто" ("Faktoj kaj mallongaj sciigoj pri Esperanto") de Nikolao Gudskov, laŭ kiu mi antaŭ dudek jaroj komencis lerni la lingvon, estis priskribita skemo de uzado de Esperanto en rolo de pontolingvo (ĝi eĉ estis ilustrita). Do la rimedo haveblas, bezonatas nur volo apliki ĝin.
#000101
"Do oni povas esperantumi malpli koste – necesas nur bone koni la anglan."
#000102
Mi volas pli klare resumi mian vidpunkton pri la temo de la diskuto.
#000105
Aliĝi al 400 aliaj abonantoj
#000118