Bulgaraj popoldancoj estas intime rilatitaj al la muziko de Bulgario.
Tiu karakterizaĵo de balkana popolmuziko estas la nesimetria metro, konstruita ĉirkaŭ diversaj kombinaĵoj de "rapidaj" kaj "malrapidaj" taktoj.
La muziko, en okcidenta muzika notacio, ofte estas priskribita utiligante kunmetitan metro notacion, kie la notational-metrakĉentoj, t.e., la aŭditaj taktoj, povas esti de malsamaj longoj, kutime 1, 2, 3, aŭ 4.
#000001
4 List of Bulgarian popoldancoj
5 Detaloj sur bulgaraj dancoj
#000002
Multaj bulgaraj dancoj estas liniodancoj, kun la dancistaj posedmanoj en rekta aŭ kurba linio, frontantaj enen direkte al la centro de la dancospaco.
Origine viroj kaj virinoj dancis en apartaj linioj, aŭ en seks-apartigita linio en kiu la lasta virino kaj unua viro tenita kontraŭ finoj de naztuko, por eviti seksookontakton, sed hodiaŭ virojn kaj virinoj ofte dancas en miksitaj linioj.
Pluraj malsamaj mantenoj estas uzitaj en la malsamaj dancoj:
#000003
Aranĝante manojn malsupren sur talionivelon, la armilojn de apudaj dancistoj en la formo de "V", dekstran tegaĵon antaŭen, maldekstramanan tegaĵon reen
Posedo donas sur ŝultronivelo, per la brakoj de apudaj dancistoj en la formo de "W", dekstra palmo supren, maldekstramanan palmon malsupren
"Tetasteno", en kun kiun ĉiu dancisto metas sian maldekstran manon sur sian stomakon farado de "tenilo" forlasis brakon, kaj lopas sian dekstran manon loze tra la brako de la dekstramana dancisto
Ŝultroteno, kun la armiloj rezistis rekta horizontale al la flankoj, la manoj ripozantaj sur la proksimaj ŝultroj de la apudaj dancistoj.
Tio estis origine la teno de viroj, uzita en la linio de la viroj.
Belta teno ( Na lesa), kie ĉiu dancisto tenas la fronton de la zono aŭ skarpon de la du apudaj dancistoj, forlasis brakon super dekstra
#000004
La virtuozeco de bulgaraj dancoj estas en la malsimpla piedlerto.
En kelkaj dancoj la dancistoj ripetas la saman padronon de ŝtupoj ĉie en la danco, dum aliaj estas "nomitaj" dancoj kun pluraj malsamaj ŝtupoj en kiuj la gvidanto anoncas ŝanĝojn en la ŝtupoj laŭ sia bontrovo.
Daŭre aliaj havas bazŝtupon kiuj individuaj dancistoj povas plibeligi ĉe volo kun specifaj varioj kiel poŝtmarkoj kaj piedvangofrapoj.
En dancoj en kiuj la linio moviĝas dekstren aŭ maldekstro, la danciston ĉe la kapo de la linio estas la "gvidanto".
Estas lia respondeco gvidi la linion tiel kiun ĝi ne kolizias kun aliaj strekoj, kaj en "nomita" dancas al voko la variojn.
Novaj dancistoj enirantaj dancantan linion interligiĝas ĉe la fino;
estas malbonmorecoj interligi ĉe la kapo de la linio, antaŭ la gvidanto.
#000005
Bulgario estas dividita en ses etnajn regionojn: Norda, Dobrudza, Trakija (Trakio), Rhodopes, Shopluk (Sōp) kaj Pirin, kaj ĉiu regiono havas it propran karakterizan stilon de danco, laŭ la mezuro kiu sperta observanto ofte povas rakonti kiu regiono grupo de bulgaroj venas de de kiel ili elfaras popularan dancon kiel la pravoo.
Krome, pro la malsimpla etna miksaĵo en Balkano, ĉiu loko kaj eĉ ĉiu vilaĝo povas havi sian propran varion de danco, sufiĉe malsama ke ĝi sumiĝas al klara danco.
En bulgara popoldancliteraturo, regionaj varioj ofte estas diferencigitaj aldonante la geografian originon al la dancnomo: ekzemple pravooplovdivskohoro signifas "la pravoon de la urbo Plovdiv".
#000006
Popoldancistoj ofte parolas laŭ "rapida" kaj "malrapida" anstataŭe de stabila metro "1, 2, 3", ktp.
Tiuj dancritmoj eble ne konsentas per la ritmoj kaj metroj faritaj fare de la muzikistoj.
Ekzemple, kopanitsa dancritmo povas esti priskribita tiel malrapid-malrapid-rapid-rapida, dum la melodio povas esti ludita en kio povas esti skribita kiel (2+2) + (2+1) + (2+2), t.e., 11 tempo kun primara akĉento ĉe 1, sekundaraj akĉentoj ĉe 5 kaj 8, kaj ternaraj akĉentoj ĉe 3, 7, kaj 10;
la dancistoj tiel dancas al metrokonsisto 4+322, kiu ankaŭ povas esti ludita fare de la muzikistoj, ekz., en Traichovo-horo (трайчово хоро).
Krome, kelkaj melodioj povas havi konsiderindajn tempokurbojn, kiel ekzemple la makedona Žensko Beranče kaj Bajrače, kvankam rigardite kiel kaj skribita en 3+22+32-a Tial, en dancinstrukcio, rapidaj kaj malrapidaj taktopriskriboj, en kombinaĵo kun intuicio kaj zorgema aŭskultado, povas esti bona aliro, kvankam ne taŭge por rezultado kaj notateado de la muziko.
Krome, dancinstrukciisto ne alkutimiĝinta al la precizaj muzikaj ritmoj ne devus montri tiujn dancritmojn sen muziko.
Estus plej bone uzi bremsitfalintan reludigon, timante ke la dancistoj iĝas konfuzitaj ĉe plena rapideco.
#000008
Sekvantaro estas listo de kelkaj bulgaraj popoldancoj, kune kun iliaj ofte skribaj ritmoj kaj taktindikoj.
Ĉar la transliterumo de bulgaro estas problema, la oficiala bulgara transliterumo estas utiligita, kiu povas esti kontrolita ĉe Transliteration de propraj nomoj en Bulgario, sekvita ene de parentesize sub la bulgara nomo kaj, post punktokomo, (por serĉeblo) alternativaj transliterumoj.
Sekvi bulgarajn partiturpraktikon, pli kompleksajn metrojn ĝenerale ŝajnas poste en la listo.
#000009
Multaj el la dancoj estas formitaj fare de ĉiu persono tenanta la zonon aŭ skarpon de la dancisto sur ambaŭ flankoj.
Tiuj zonoj estas tipe batalpretaj loze ĉirkaŭ la talio tiel ke ĉiu persono povas moviĝi facile ene de la zono, dum la totala linio povas resti kune.
Kvankam ekzistas bazŝtupoj kiuj konsistigas la dancon, certaj homoj povas improvizi variojn, foje formante konkurson inter la dancistoj.
Tiuj varioj devas rezultigi la saman movadon kiel la resto de la linio, sed povas konsisti el kromaj aŭ iomete malsamaj ŝtupoj.
#000012
Listo de popoldancoj ordigitaj per origino
#000014
Laŭ d-ro St. Ĝuĝev, oni distingas du kategoriojn de bulgaraj popoldancoj.
#000017
Al la unua kategorio apartenas la t. n. rondodancoj, konsistantaj el konsiderinda grupo de dancantoj, kiuj tenas sin reciproke per la manoj kaj formas fermitan aŭ liberan ĉenon “rondon”. Tio okazas ĉe iu ajn ne nur festo, sed ankaŭ okazaĵo, drinkado, humora kunsido, ktp. Simile okazas ĉe aliaj balkanaj landoj, kiel Serbio, Bosnio, ktp.
#000018
Al la dua kategorio apartenas la dancoj, plenumataj de unuopaj aŭ duopaj dancantoj. La plej karaktera el tiuj dancoj de la dua kategorio estas nomata raĉenica. Oni dancas ĝin laŭ melodioj en takto 7/16 en tre rapida movo, atingante ofte ĝis 450 tempunuoj en daŭro de unu minuto. La dancanto faras graciajn duonpaŝojn sur la plandpintoj, klinas la kapon, svingas la brakojn, skuas la kapon, ofte kaŭriĝante kaj stariĝante kaj la ĉeestantoj substrekas la ritmon de la muziko, plaŭdante per manoj. La raĉenica donas al la dancantaj paroj okazon de konkurado kaj vetdancado, plej ofte inter junulino kaj junulo.
#000019
Kutime tiuj dancoj realiĝas sub kanto kaj muziko de popolaj instrumentoj, kiel sakflutoj aŭ sakfajfiloj.
#000020