La ujguroj, tjurka popolo de pli ol 25 milionoj da personoj kiuj loĝas en Centra Azio, havas kaj longan historion kaj riĉan kulturan heredaĵon kiu kombinas elementojn de nomadismo kaj fikshejmeco kun spiritaj tradicioj pra-islamaj, sufiismaj kaj islamaj. Unu el la eroj de tiu ĉi kulturo estas meŝrepo, komunuma renkontiĝo, ĉefe vira, en kiu muziko kaj racio rilate al morala sinteno plenumas fundamentan rolon.
#000001
Viraj grupoj kutimas renkontiĝi en korto, ludi tradician muzikon kiel Muqam [en] (ujgure: ئۇيغۇر مۇقامى) kaj celebri specon de morala kortumo, en kies ejo oni ekzamenas kaj kritikas la konduton de viroj en la komunumo, kutime je humura maniero kun mokoj, ŝercoj kaj senperforta imito de fizika puno, kiel videblas en ĉi tiu mallonga filmeto pri meŝrepo okazinta en Almato (Kazaĥio):
#000002
Meŝrepoj varias laŭ amplekso kaj daŭro, sed povas etendiĝi ĝis plurajn horojn kaj inkluzivi inter 30 ĝis kelkcent homojn. Virinoj kaj infanoj estas bonvenaj observantoj de la ceremonio.
#000003
En la 1980-aj jaroj, meŝrepoj, precipe en la urbo Ghulja [en] en la okcidento de la ĉina provinco Xinjiang (kie hodiaŭ loĝas la vasta plimulto de ujguroj), iom post iom prenis pli politikan karakteron, malkaŝe diskutante temojn pri junulara senrajtigo, senlaboreco kaj la praktikado de religio. Ĝis 1995, la Ĉina Komunista Partio (KPĈ) malpermesis ilin kiel minacon al sia propra diskurso pri “etna unueco” kaj ejoj de religia aktivismo. En sia libro “Down a Narrow Road: Identity and Masculinity in a Uyghur Community in Xinjiang China” [Libera traduko: “Sur mallarĝa vojo: Identeco kaj maskleco en ujgura komunumo en Xinjiang, Ĉinio”], Jay Dautcher, klerulo pri ujgura kulturo, klarigas:
#000004
The increased role of meshrep groups in community activism and social mobilization, in forms such as anti-alcohol campaigns and youth sports leagues, led to a realization on the part of the local government official that unregulated grassroots organizations in Uyghur neighborhoods were proving more effective than official campaigns and state institutions at mobilizing Uyghurs.
#000005
La pliigita rolo de meŝrep-grupoj en komunuma aktivismo kaj socia mobilizado, en formoj kiel kontraŭ-alkoholaj kampanjoj kaj junularaj sportaj ligoj, kondukis al konstato fare de la loka registara oficialulo, ke neregulaj popolaj organizaĵoj en ujguraj kvartaloj montriĝas pli efikaj ol oficialaj kampanjoj kaj ŝtataj institucioj por mobilizado de ujguroj.
#000006
Por ekscii pli pri la signifo de la meŝrepo kaj esplori la aliron de la ĉinaj aŭtoritatoj al ĝi, mi parolis kun Rachel Harris, londona profesoro, kiu instruas etnomuzikologion ĉe SOAS, Universitato de Londono, kaj kiu nun gvidas projekton de la Brita Akademio [British Academy] pri daŭrigebla evoluigo por revigligi ujguran kulturan heredaĵon en Kazaĥio. Ŝi ankaŭ verkis la libron “Soundscapes of Uyghur Islam” [“Sonaj pejzaĝoj de ujgura islamo”, aperinta ĉe Indiana University Press].
#000008
Tio, kio sekvas, estas mallongigita versio de la intervjuo.
#000009
There are many accounts of Uyghur meshrep by travelers in the region going back to the 19th century, but the roots of this tradition likely go back much further. Uyghur researchers have documented many different kinds of meshrep. Depending on local traditions, they are held for different reasons: sometimes to celebrate an annual festival, or to welcome guests. In some Uyghur communities – notably in the northwest Ili region and Uyghur communities in Kazakhstan and Kyrgyzstan – they are held monthly, organized by a fixed group of men who host the meshrep on a rotating basis in their family homes.
#000013
Uyghurs are proud of their meshrep. They say that meshrep teach the rules of communal behavior to young men, and they serve as a way to perform and transmit expressive culture and communally shared knowledge. Music plays a central role: it accompanies social dancing, and song lyrics provide an important way for people to remember their history and their homeland.
#000014
Ekzistas multaj rakontoj pri ujgura meŝrepo fare de vojaĝantoj en la regiono ekde la 19-a jarcento, sed la radikoj de ĉi tiu tradicio probable estas multe pli malnovaj. Ujguraj esploristoj dokumentis multajn specojn de meŝrepo. Depende de lokaj tradicioj, ili okazas pro diversaj kialoj: foje por celebri ĉiujaran feston, aŭ por bonvenigi gastojn. En iuj ujguraj komunumoj – precipe en la nordokcidenta Ili-regiono kaj ujguraj komunumoj en Kazaĥio kaj Kirgizio – ili okazas ĉiumonate, organizitaj de fiksa grupo de viroj, kiuj gastigas la meŝrepon laŭ rotacio en siaj familiaj hejmoj.
#000016
Ujguroj fieras pri sia meŝrepo. Ili diras ke meŝrepoj instruas al la junuloj la regulojn pri komunuma konduto kaj servas kiel formo por realigi kaj transdoni esprimivan kulturon kaj komunuman konon. La muziko ludas centran rolon: ĝi akompanas socian dancadon kaj la versoj de la kantoj oferas gravan formon por memorigi historion kaj patrion.
#000017
FN: Ĉu ĝustas paroli pri revigliĝo de meŝrepo tra ujguraj komunumoj kiuj nun loĝas en Kazaĥio? Ĉu tiu “intima heredaĵo” konserviĝos kiel partoprena rito en la ujgura kulturo?
#000024
RH Over the past few years, Uyghur communities in Kazakhstan have led a meshrep revival that takes a very different form. They are engaged in revitalising meshrep as a tool for community self-organisation and self-support, and a way to transmit Uyghur language and customs to the younger generation. At my university, we have been working with scholars, Uyghur organisations and local communities to document and support these efforts. Of course, the cultural heritage sustained in Kazakhstan represents only a tiny portion of the rich and diverse expressive culture of the Uyghurs, but what they are doing may provide a future model for real, community-based cultural revitalization.
#000025
RH: En la lastaj jaroj, la ujguraj komunumoj de Kazaĥio gvidis renaskiĝon de meŝrepo kiu prenas tre malsaman formon. Ili engaĝiĝas en la revigligo de meŝrepo kiel ilo por memorganizado kaj memhelpado de la komunumo, kaj kiel formo por transdoni la lingvon kaj la tradiciojn ujgurajn al la pli juna generacio. En mia universitato, ni laboris kun akademiuloj, ujguraj organizaĵoj kaj lokaj komunumoj por dokumenti kaj apogi tiujn strebojn. Kompreneble, la kultura heredaĵo, kiu konserviĝas en Kazaĥio, reprezentas nur etan parton de la riĉa kaj diversa esprimiva kulturo de ujguroj, sed tio, kion ili faras, povas doni estontan modelon por vera komunumbazita kultura revigliĝo.
#000026
Por pli da rakontoj pri la persekutado de la minoritatoj en la ĉina regiono Xinjiang, legu ĉi tie [en].
#000027