Kiel ĉinofobio estas instrumentigata en Kazaĥio kiel formo de opozicia politiko
#000004
La 27-a de marto 2021, kontraŭĉina manifestacio en Almato. Foto prenita de la Fejsbuk-paĝo de Ĵanbolat Mamaj, uzata kun permeso.
#000005
Dum la lastaj kelkaj jaroj protestantoj en Kazaĥio manifestaciis plurfoje kontraŭ la kreskanta ĉina influo, malgraŭ severaj limigoj de la rajto manifestacii publike. Pli detala analizo indikas ke ĉinofobio povas esti rimedo instrumentigata de organizantoj de protestoj por mobilizi homojn kontraŭ la registaro kaj samtempe eviti seriozajn reprezaliojn.
#000006
Ĉinofobia humoro kreskis en Kazaĥio dum jardekoj, ofte surbaze de ne solida grundo, sed konspirologio. La anonco en 2013 de ĉina longdaŭra infrastruktura kaj investa projekto, la Iniciato Zono kaj Vojo (IZV), estis katalizilo de nova ondo de kontraŭĉina humoro.
#000007
Ekde tiam ĉinaj entreprenoj fluis al Kazaĥio, same kiel registaraj kreditoj. Nun Ĉinio estas inter la kvin plej grandaj kreditoroj de Kazaĥio. En 2020 komerco kun Ĉinio atingis 15,4 miliardojn da dolaroj, kresko de 4% kompare al 2019.
#000008
Dum la lastaj kvin jaroj la frazo “ĉina ekspansio” regule aperadis en la agendo de opoziciaj manifestacioj, aŭdiĝis el la buŝoj de civitanaj kaj politikaj aktivuloj kaj estas aktive diskutata en la amaskomunikiloj. Ekzemple en 2020 kazaĥa ŝtata amaskomunikilo publikigis artikolon, kiu prilumis kiel la landaj diplomatiaj institucioj rifuzis asertojn faritajn de iliaj ĉinaj kolegoj, kiuj diris ke Kazaĥio povus iĝi parto de Ĉinio.
#000010
Kazaĥianoj regule oponas la luigadon de agrikulturaj terenoj al Ĉinio, la konstruadon de ĉinaj fabrikoj en la lando, la enmigradon de ĉinaj laboristoj, la kreskon de importado de ĉinaj varoj kaj la kreskon de eksteraj ŝuldoj pruntitaj de ilia orienta najbaro. La persekutado de etnaj kazaĥoj en Ŝjinĝjiango ankaŭ grave kontribuas al la fortiĝo de kontraŭĉina humoro.
#000011
La lasta ondo de kontraŭĉinaj manifestacioj okazis la 27-an de marto en kelkaj grandaj urboj: Almato, Nursultano, Ŝimkento, Aktobo kaj Uralsko. La manifestacioj estis organizitaj de Ĵanbolat Mamaj, la gvidanto de la Demokratia partio de Kazaĥio, kaj Muĥtar Ablazov, eksa bankisto kaj opoziciulo loĝanta en Francio. La manifestacio en Almato kolektis ĉirkaŭ 300 homojn kaj ricevis permeson de la registaro — malofta cedo en Kazaĥio, kie aŭtoritatoj zorgeme kontrolas publikan esprimon de malkontento.
#000012
La protestantoj postulis la nuligon de la “konstruado de 56 fabrikoj”, projekto pri transloko de ĉinaj fabrikoj al Kazaĥio, kaj la malpermeson de la luigado kaj vendado de terenoj al eksterlandanoj.
#000013
“La granda nombro de partoprenintoj de la manifestacio montris al la aŭtoritatoj, ke kazaĥianoj pretas batali” diris Mamaj en rekta elsendo ĉe Fejsbuko. Se ĉina influo plu kreskos, Mamaj opinias ke multe pli da homoj iros surstraten.
#000014
“Homoj estas kontraŭ ĉina ekspansio kaj por sendependeco. Homoj pretas defendi sian nacion, la sendependecon kaj la integrecon de la lando” konkludis li.
#000015
Ni prenu la eksteran ŝuldon al Ĉinio: ĝi ne povas esti konsiderata “kritika” por la loka ekonomio. En 2020 Ĉinio estis nur la kvina inter la plej grandaj kreditoroj de Kazaĥio dum en 2013 ĝi estis la tria. Ĝenerale la ŝuldo de Kazaĥio al Ĉinio fakte malkreskis je 6,4 miliardoj da dolaroj ĝis nur iom pli ol 10 miliardoj.
#000018
Nun ni parolu pri la konstruado de 55 (ne 56) ĉinaj fabrikoj. En septembro 2019 kelkdek aktivuloj en kelkaj urboj protestis kontraŭ la transloko de 55 malnovaj ĉinaj fabrikoj al Kazaĥio.
#000019
Eksplodintaj en la nafta urbeto Ĵanaozeno en la okcidenta parto de la lando, la protestoj estis organizitaj antaŭ la oficiala vizito de kazaĥa prezidento Kasimĵomart Tokajev al Ĉinio.
#000020
Tio ke la protestoj komenciĝis en Ĵanaozeno estas simbola. La enspezoj de la naftogasa sektoro konsistigas ĉirkaŭ 44% de la ŝtata buĝeto de Kazaĥio. En 2011 la ventblovata urbeto iĝis scenejo de ses monatojn longa striko de naftogasaj laboristoj. En decembro 2011 la aŭtoritatoj perforte ĉesigis la strikon, pafinte kontraŭ la protestantoj kaj lasinte almenaŭ 16 el ili mortintaj.
#000021
Malgraŭ la fakto ke la programo Nurli Ĵol finiĝis en 2019 sen kompletigi plejparton de la fabrikoj, la problemo estas plu uzata de aktivuloj por averti pri la ĉina influo.
#000026
Unu el la plej akraj problemoj en la agendo de protestantoj estas la postulo malpermesi la luigadon de kazaĥaj kultiveblaj terenoj al eksterlandanoj. En februaro 2021, monaton antaŭ la okazo de la plej lastaj protestoj, prezidento Tokajev taskigis la registaron prepari ordonon kiu faros tion.
#000028
“Tero estas fundamento kaj sankta simbolo de la kazaĥa ŝtato. Mi ĉiam diris ke kazaĥa tero ne povas esti vendata al eksterlandanoj. Rumoroj pri tio devas halti” diris Tokajev en februaro. En majo li subskribis, transforminte je leĝo la ordonon kiu eksplicite malpermesas iun ajn vendadon aŭ luigadon de terenoj al eksterlandanoj.
#000029
Antaŭ kvin jaroj ondo de manifestacioj kontraŭ proponitaj amendoj de la Tera Kodo, kiuj devintus faciligi la procedurojn de luigado de terenoj al eksterlandanoj, tremigis la landon. La plej granda manifestacio okazis en Atirau [eo], en okcidenta Kazaĥio, en aprilo 2016, ĝin partoprenis proksimume 4000 homoj.
#000030
La proponitaj amendoj estis efektive nuligitaj. Tamen la gvidantoj de la protestoj, la aktivuloj Maks Bokajev kaj Talgat Ajan, estis kondamnitaj al malliberigo pro “instigado al socia malordo”. Bokajev estis liberigita en januaro 2021 post pasigi kvar jarojn kaj naŭ monatojn en malliberejo. Li neas ke lia aktivismo ludis rolon en la proponita ordono de Tokajev, sed opinias ke tio estas provo likvidi stimulojn de protesto. Li diris al Global Voices [Tutmondaj Voĉoj]:
#000031
This law appeared as a preventive move to reassure the citizens of Kazakhstan that the land issue is resolved once and for all. I will not exaggerate my role — my personal factor played a microscopic role. Apparently, Tokayev and the people around him believe that this issue is a political slippery slope.
#000032
Tiu ĉi leĝo aperis kiel preventa ago kiu celas kredigi la civitanojn de Kazaĥio ke la tera problemo estas solvita unufoje kaj por ĉiam. Mi ne troigas mian rolon — mia persona faktoro ludis mikroskopan rolon. Evidente Tokajev kaj la homoj ĉirkaŭ li opinias ke la tera problemo estas politike glita vojo.
#000033
La “ĉina problemo” fakte povus iĝi katalizilo de pluaj kontraŭregistaraj protestoj, laŭ Bokajev. Li opinias ke la reala kialo de la teraj protestoj en 2016 estis ne Ĉinio, sed ekonomiaj problemoj, la manko de demokratiaj institucioj kaj la kolosa korupto.
#000034
Ĝenerale la kontraŭĉina humoro plu havas la kapablon mobilizi la publikan opinion en Kazaĥio, kiel skribas Temur Umarov, analizisto de la Moskva Centro Carnegie:
#000037
Without these fears, there would be no violent reaction to fake news or rumours. And, as recent rallies have shown, Sinophobic sentiments can be used by various forces in the internal political struggle.
#000038
Sen tiuj ĉi timoj ne okazus perfortaj reagoj al falsaj novaĵoj aŭ rumoroj. Kaj, kiel montris la freŝdataj manifestacioj, ĉinofobia humoro povas esti uzata de diversaj fortoj en la enlanda politika lukto.
#000039
Civitanaj komunikilojEkonomio kaj komercoEn- kaj elmigradoEtno kaj rasoInternaciaj rilatojPolitikoProtestoCivic Media Observatory
#000041
Milito en Ukrainio montras la rasismon de amaskomunikiloj kaj politikistoj kontraŭ arabaj militviktimoj
#000045
Speciala danko al niaj multaj subtenantoj
#000053