Michal Matúšov, en Esperantujo pli konata sub la nomo KuboF Hromoslav, de pli ol dek jaroj aktive laboras pri Vikipedio, unue en sia denaska lingvo, la slovaka, poste ĉefe en Esperanto. Ni petis lin klarigi, kiel kreskas Vikipedio kaj kial ĝi daŭre kresku.
#000003
– Kaj kial gravas atingo de nova kilometroŝtono? Parte simple pro tio, ke Vikipedio tiel kovros pli multajn aferojn kaj donos al la esperantistoj utilajn informojn pri pli multaj temoj. Kaj tio per si mem pliriĉigas la Esperantan komunumon. Sed, ja, estas ankaŭ alia kialo – pli emocia. Atingo de ronda sojlo per novaj altkvalitaj artikoloj montras kaj al Vikipedianoj mem, kaj al la Esperanta komunumo, ke ni tion kapablas fari kaj sukcesas. Kiam oni venas al tia sojlo, oni nature plirapidigas kreadon de novaj artikoloj; sed dum kutima tempo oni pli atentas pri jamaj artikoloj kaj plibonigas ilin.
#000008
– La kampanjo Vikipedio 300 000 (subtenata de UEA, ELiSo, ILEI, E@I kaj la Fonduso Instigo), tio estas ankaŭ bona okazo inviti esperantistojn, kiuj ankoraŭ ne kontribuis al Vikipedio. Kiam tiuj homoj gajnos bazan sperton pri redaktado, kaj poste rimarkos eraron en artikolo, ili jam scios, ke supre de la artikolo estas butono “Redakti”, kiun ili povas alklaki, redakti la tekston kaj konservi la artikolon ene de minuto.
#000009
– Kiam mi skribas, mankas proksimume 3 500 artikoloj por atingi 300 000. La pozicioj de Vikipedioj laŭ la kvanto de artikoloj ne ŝanĝiĝas aparte ofte, precipe ekde ĉirkaŭ 100 000 artikoloj. Do la Esperanta Vikipedio pli-malpli restos kun la samaj amikoj kiel dum la lasta tempo. Iom pli multajn artikolojn havas la malaja, la ĉeĉena, la eŭska, la turka kaj la rumana. Iom malpli estas ĉe la hebrea, la armena, la bulgara, la tatara kaj la dana.
#000016
UEA anoncas, ke ĝi en 2020 ne havis deficiton
#000021
Same mi uzas. Sed bedaŭrinde la esperanta trovita vorto estas foje tute maltaŭga.
#000025
”Atingo de ronda sojlo per novaj altkvalitaj artikoloj montras kaj al Vikipedianoj mem, kaj al la Esperanta komunumo, ke ni tion kapablas fari kaj sukcesas.”
#000038
Jes, sed ĉu ĝi kapablos montri ion al la mondo ne-Esperanta?
#000039
Rilate hodiaŭan artikolon mi volas levi demandon, kion mi konsideras ege grava. Kutime estas, ankaŭ en la komentoj ĉi tie, mencii atingojn de Esperantistoj ĉe ”Amikumu, Pasporta Servo, TEJO, Vikipedio, Guglo-tradukilo k.a. novaj teknologioj”. Tamen ili ĉiuj fakte nur ripetas en Esperanto tion, kio antaŭe estis farita en lingvoj naciaj. Ĝis nun aperis neniu iniciato principe nova. Ni nur postsekvas la mondon, sed montriĝas ne kapablaj montri al ĝi vojon antaŭen. Tazio Carlevaro ankoraŭ en 1999 prognozis, ke la veninta epoko de novaj ebloj povas por Esperanto esti — paradokse — epoko de estingiĝo, ĉar kune kun kresko de ebloj agi per Esperanto ja nekompareble pli grande kreskas ankaŭ ebloj agi per la angla, kaj homoj, kiuj emas entrepreni ion en internacia skalo, nature elektadas la lastan.
#000040
Nia respondo al tio estu, miavide, ke ni proponu al la mondo ion utilan kaj esence novan, kion ankoraŭ realigis neniu, nek per la angla, ne per ajna alia rimedo. Jam longan tempon mi ripetadas kun obstineco de Katono, ke tio estu transigo de informo inter multaj lingvoj per Esperanto kiel pontolingvo. Ĝuste ĉi tie la ebloj de la nona epoko fariĝos niaj aliancanoj. Kiam oni diros al ni: ”Ĉiuj jam uzas la anglan!”, ni respondos: ”Povas esti, sed por ĉiu ja pli oportunas trovi kaj konsumi informon en sia denaska lingvo”. Ja kiam kompanio ”Liebherr” el Germanio aperigas en sia retejo detalan rakonton pri sia historio en la rusa, ĝi certe havas por tio grundon. Malmultaj atentas ”lingvon por ĉiuj”, sed tion, kio egaligas ŝancojn de fortaj kaj malfortaj sur informa kampo, atentos jam ne malmultaj.
#000041
Neniu miras hodiaŭ, ke homoj el diversaj landoj kolektiĝis samloke kaj sukcese interkomunikis en komuna lingvo — oni ĉiutage observas, kiel tio estas farata per (fuŝa) angla. Tamen se, ekzemple, malgranda bonfara organizo el Kongo adresos sin al retuzantoj tra la terglobo en deko da lingvoj — tio por averaĝa homo estos io mirinda kaj atentinda. Do anstataŭ peni kuratingi la mondon laŭ la sama vojo ni povas elekti vojon pli kurtan por ĝin devanci.
#000042
La esperantistoj jam foje proponis ion tian: Pasportan Servon. Sed ili ne sukcesis ĝin “vendi” al la mondo. Eble eĉ ne volis, fakte. Kiam la mondo pretis por tio, aperis kelkaj sugestoj por fari ĝin ankaŭ por aliaj lingvoj, sed tiuj voĉoj estis silentigitaj. Sekve la mondo facile faris ĝin por si mem, populariĝis Couchsurfing kaj ni denove perdis la apartecon. Kopii ideojn estas facile, do krom se la esperantistoj ankaŭ scias sian kreaĵon al la tuta mondo merkatigi, la aliuloj ilin ne bezonos kaj simple faros por si mem. Do, sen merkatlertaj esperantistoj, nur se la lingvo Esperanto mem estos la atuto, tiam nia komunumo povos sian apartecon reteni.
#000043
La ideo mem de Pasporta Servo ne dependas de konkreta lingvo. Tio, kion mi proponas, estas uzi Esperanton en rolo, kie ĝi: 1) funkcios pli efike, ol aliaj variantoj; 2) servos al granda nombro da homoj sendepende de tio, ĉu tiuj scipovas ĝin aŭ ne. En tiaj kondiĉoj oni certe povos “vendi” uzadon de ĝi al la mondo.
#000044
Mi povas diri, ke niaj pripensadoj iras sufiĉe proksime. Mi opinias, ke la plej avantaĝa vojo por apliki Esperanton nuntempe estas (kune kun uzado de ĝi kiel pontolingvo) kunligi per ĝi homojn el diversaj landoj, kiuj havas saman intereson, hobion kaj emus interŝanĝi informon pri ĝi aŭ eĉ entrepreni certan komunan agadon, se ili havus por tio oportunan komunikilon. Ni rememoru la sperton de kolektiva korespondado en la unua duono de la 20-a jarcento, kiun mi jam menciis. Kompreneble, hodiaŭ tio povus esti farita sur principe nova teknika nivelo, kaj partoprenantoj de ĉi tiu procezo eĉ ne bezonos scii Esperanton (almenaŭ dekomence) — ja eblas tradukadi informon tra Esperanto nacilingven. Tamen la rezulto, demonstrebla al la mondo, estos sama — homoj libere interŝanĝas sciojn pri grava por ili temo tute sendepende de tio, kiel ili regas la anglan.
#000049
Neniu metas la ĝustajn demandojn: por kiu la esperanta Vikipedio? Kiacele?
Ĉu por esperantistoj? Ĉu por la ekstera mondo?
Ĉu por lerni la lingvon? Ĉu por kleriĝi? Kleriĝi pri kio? Ktp.
#000051
Tiel, la esperanta Vikipedio iĝis nur trejnilo por komencintoj... kaj fanfaronilo celanta la ekstera mondo.
#000052
Koncerne demandon, kiel Esperanta Vikipedio utilas, mi povas diri laŭ mia sperto, ke en ĝi serĉeblas Esperantaj variantoj de terminoj kaj geografiaj nomoj (pri kio oni jam menciis ĉi tie), kaj mi uzas ĝin en miaj projektoj por doni referencojn (kvankam ne malpli ofte, ol al la Vikipedio Esperanta, mi bezonas referenci al tradukoj el la Vikipedio anglalingva per WikiTrans). Do ĝi certe utilas por la Esperantaj retuzantoj, tamen kiel “fanfaronilo celanta la eksteran mondon” ĝi ne efikas, ĉar por ne-Esperantistoj ĝi aspektas nur unu el jam ne malmultaj Vikipedioj en “ekzotikaj” lingvoj,
#000057
Eblas taksi tiel. Por mi Viki estis ilo por dokumenti pecetojn el la historio de Esperanto, kiu ne estas multe konataj kaj persiste ignorataj de la kutima historiografio (hagiografio de “eminentuloj” kaj la asocioj, kiuj travivis). Dum la jaroj, legante la malnovajn revuojn en Auxstra Nacia Biblioteko (ANNO), mi konstatis, ke oni neglektis kaj forgesis multajn faktojn kaj aktivulojn. Ili ne aperas en la ofte cititaj verkoj (Lapenna, Lins, Korjxenkov ktp.). Ili tial montras malgxustan bildon de la “Movado”.
Tio ne estas sole historia afero, Se oni ne lernas el la historio, oni ne povas prepari la estontecon (oni ripetas erarojn). La dramo de UEA estas bela pruvo.
Kompreneble mi povus private kaj kasxe prepari miajn rimarkojn kaj eltrovojn. Iam povus aperi dika libro. Pagita de mi. Sed mi preferas doni miajn rimarkojn al la publiko. Tiel aliaj kaj mi mem povas retrovi cxion facile per la sistemo de Viki.
Ke la Esperanto-Mondo ne vere pretas akcepti ekzotikajn (malkonvenciajn) eltrovajxojn montras la sorto de Künzli en Svislando. Kvankam cxio estas atingebla en lia privata retejo, neniu utiligas la materialon. Aliflanke li rifuzas kunlabori kun vikio. La kunlaboremo de Esperanstoj estas konata kaj unu el la kialoj por la malsukceso.
#000058
Jes, vi ghuste komprenis. Per Esperanto eblas komuniki pri chia ajna temo – ech pri nigraj truoj en kosmo .
#000061
Eble prave. Ekzemplo: Aktuale en la 1a rango el 487 proponoj (kategorio: “Pliaj ideoj – diverskampaj temoj”), por antauenigi Europan Union*), estas propono akceli Esperanto-instruadon**).
#000063
Ceterum censeo linguam esperanticam fovendam est.
Cetere mi opinias, ke Esperanto estas apogenda!
(Kun retorika pardonpeto al Katono la pli maljuna kaj kun danko al Renato Corsetti la ĉiam juna pro la “originala” latina citaĵo 🙂
#000068
La peto al aliaj pri la “akcelo de Esperanto-Instruado” estas deziro de pli ol 100 jaroj. Kial peti kaj petegi de aliaj, se oni mem povas instrui? Sed estas pli facile subteni peticion (unu klako) ol organizi kurson.
Politikistoj en EU demandos: Kie vi instruas, kiuj estas viaj rezultoj?
#000077
Estas grave, ke el preskau 500 proponoj en la koncerna kategorio la propono akceli Esperanto-instruadon estas kaj restos la plej subtenata.
#000079
Kiel kurdlingvaj dividoj malhelpas aliron al informojRusiaj diplomatoj reagas al nova lingvoleĝo en Kirgizio, revenigante kolonian pasinteconTiuj fotoj montras la historion de la ‘rusaj dometoj’ en Havano, Kubo
#000085