Kio estas Kurultajo: kirgiza politika institucio, bazita sur antikva nomada tradicio
#000005
Ekrankopio el YouTube-filmeto eksplikanta la rolon de la Kurultajo. La teksto en la rusa tradukeblas jene: “Iam antaŭlonge dum kurultajoj, nomadaj popoloj estis solvantaj gravajn aferojn”
#000006
Kun pli naciisma registaro ekreginta fine de 2020, Kirgizio paŝon post paŝo plifortigis tradiciajn instituciojn, kiuj antaŭe estis marĝenigitaj. La kresko de la povo de la prezidanto, konfirmita dum referendumo okazinta la 10-an de januaro kun malmultaj partoprenintoj, nun iras brak-ĉe-brake kun la kreskinta signifo de la Kurultajo, tradicia politika institucio de nomadaj popoloj en Mongolio kaj Centra Azio.
#000007
La Mongola imperio alportis la Kurultajon al Centra Azio en la 13-a jarcento dum okupado de la regiono. De la mongola “khur” (kune) la institucio Kurultajo servis kiel asembleo de lokaj elitoj por fari politikajn kaj militajn decidojn.
#000008
Kurultajoj estis revivigitaj en la regiono post la kolapso de Sovetunio — kie ili estis malpermesitaj — kaj ili ekzistas en Kirgizio ekde 1993, kun diversaj niveloj de kultura kaj politika signifo.
#000009
Askar Akajev, la unua prezidanto de Kirgizio, reginta de 1991 ĝis 2005, restarigis la Kurultajon. Tamen en 2004 la Kurultajo estis turnita al la opozicia tendaro kaj fortigis la politikan renverson fare de Kurmanbek Bakijev, kiu iĝis prezidanto de la lando kaj plu kreskigis la rolon de la asembleo, kiu estis financita sole per privataj kontribuoj kaj donacoj.
#000010
En 2010, post perdi politikan bazon, Bakijev reorganizis la institucion je la tiel nomata Kurultajo de Konsento, kiu inkluzivis 750 reprezentantojn de kamparaj distriktoj, urbaj centroj kaj diversaj religiaj komunumoj.
#000011
En 2019, membroj de la Ĵogorku Keneŝ, la kirgiza parlamento, proponis malneton de leĝo “Pri Kurultajo”, kiu povus plifortigi ĝian rolon. Sed la leĝprojekto estis rifuzita de la parlamento.
#000015
Post kiam, daŭrintaj dum semajnoj, perfortaj manifestacioj forpelis la kirgizan registaron en oktobro 2020, tamen nova naciisma registaro subestre de prezidanto Sadir Ĵaparov aktivigis diskuton pri la Kurultajo.
#000016
En januaro 2021 homoj en Kirgizio voĉdonis dum prezidanta baloto — firmiginta la gvidantecon de Ĵaparov — kaj en konstitucia referendumo, kiu grave ŝanĝis la formon de regado, de la parlamenta al tiu prezidanta.
#000017
Laŭ siaj proponantoj, la Kurultajo povus helpi kontroli la agojn de elektitaj individuoj per premo fare de klanoj kun kiuj la kirgizoj plu forte identigas sin. Subtenantoj de la Kurultajo estas konvinkitaj, ke ĉar la registaro en la lando estas formita ĉefe de kirgizoj, tradiciaj mekanismoj de influo sur ĝin estas necesaj. La Kurultajo strebas restarigi la tradician spiriton de la kirgiza popolo kiel sistemon de kolektiva respondeco de la klano rilate la nomumitajn gvidantojn kaj la servon de gvidantoj al la popolo. Kurultajo estas konsiderata kiel la sola mekanismo kiu igos la registaron servi al la popolo.
#000019
Oponantoj de la ideo diras, ke ekzistas probableco, ke tiu ĉi iniciato kaŝas provon centralizi potencon ĉirkaŭ la figuro de la prezidanto kun “enpoŝa parlamento” kaj la Kurultajo kiu servos al li. Laŭ la kritikantoj, ne necesas turni reen radon de historio; anstataŭe oni necesas serĉi novajn modernajn manierojn solvi la problemojn, kiuj multiĝis.
#000020
We can assume that the Kurultai will, to some extent, duplicate the functions and powers of the Jogorku Kenesh. Kurultai members will essentially be duplicates of parliamentary deputies. But the concrete way in which Kurultai will work is still unknown.
#000022
In authoritarian states, all dictators like such quasi-constitutional bodies. Why? Because they are not elected and not accountable. The Kurultai will always consist of ‘loyalists’ to the president. [Former President of Kazakhstan Nursultan] Nazarbayev, with the help of the People's Assembly, dissolved the first parliament. At one time, [former President of Kyrgyzstan Kurmanbek] Bakiyev wanted to do the same thing. With the help of such institutions, dictatorships were established.
#000025
En aŭtoritataj ŝtatoj ĉiuj diktatoroj ŝatas tiajn kvazaŭ-konstituciajn instituciojn. Kial? Ĉar ili estas neelektitaj kaj nekontrolataj. La Kurultajo ĉiam konsistos el “lojalistoj” de la prezidanto. [Eks-prezidanto de Kazaĥio Nursultan] Nazarbajev, kun la helpo de la Popola Asembleo, dissolvis la unuan parlamenton. Siatempe [eks-prezidanto de Kirgizio Kurmanbek] Bakijev deziris fari la samon. Kun la helpo de tiaj institucioj diktaturoj estis establitaj.
#000026
Народный курултай будет иметь право законодательной инициативы, может вносить предложения Президенту об освобождении членов кабинета министров. Представитель Народного Курултая будет входить в состав Совета по делам правосудия, который заменит Совет по отбору судей, а Торага ЖК КР будет обеспечивать взаимодействие Жогорку Кенеша, в том числе с Народным Курултаем.
#000028
La Kurultajo havos rajton de leĝa iniciato, ĝi povos fari proponojn al la prezidanto rilate eksigon de registaranoj. Reprezentanto de la Kurultajo membros en la Konsilio pri la Juĝaj Aferoj, kiu anstataŭos la Konsilion pri Elektado de Juĝistoj, kaj la toraga [prezidanto] de parlamento de Kirgizio prizorgos interagon de Ĵogorku Keneŝ, inkluzive kun la Kurultajo.
#000029
La kirgizia konstitucio estis jam ŝanĝita 11 fojojn ekde kiam la lando sendependiĝis en 1991. Ĉiu prezidanto ŝanĝis la regulojn de la ludo dum li havis la potencon. Ĵaparov faris tion tuj post kapti la plej superan postenon. Oni vidos kian rolon la kurultajoj ludos en plia nova erao de Kirgizio.
#000030
Rusiaj diplomatoj reagas al nova lingvoleĝo en Kirgizio, revenigante kolonian pasintecon
#000032
Montaraj judoj: rigardo al la vivo de unu el la minoritatoj en Azerbajĝano
#000033
La historioj de koreoj en Kirgizio, konvertiĝintaj al islamo
#000034
Kiel kurdlingvaj dividoj malhelpas aliron al informoj
#000035