Teo estas la plej populara trinkaĵo en Bangladeŝo [eo]. Kun sia desegnaĵo pri la malfacila situacio de teolaboristoj kaj iliaj malaltaj salajroj, la juna artisto Tufan Chakma demandas ĉu homoj trinkas la sangon de la laboristoj. Bildo el Fejsbuko. Uzata kun rajtigo.
#000001
La Asocio de Posedantoj de Teoĝardenoj postulis ke teoplantejoj donu loĝadon, emeritiĝajn avantaĝojn kaj kuracajn financojn, kune kun semajnaj manĝaj subvencioj, kaj faciligu bazan edukadon al infanoj de laboristoj, altigante iliajn tagajn salajrojn super 400 takoj (4,20 dolaroj) antaŭ la kresko. Diversaj agentejoj pri laboro kaj civila socio de la lando esprimis sian subtenon al la postuloj de teolaboristoj.
#000002
Kvankam la Sindikato de Teolaboristoj protestis por peti tagan salajron de 300 takoj (3,60 dolaroj), ĝi ŝajnas kontentiĝi pri la kresko de 170 takoj (1,80 dolaroj). En sociaj retejoj, videoj en kiuj ili feliĉas pro la kresko aperis. Tamen, multaj starigis la demandon: kiel pluvivos teolaboristoj kun pli malaltaj salajroj se la inflacio puŝis vivkostojn preter iliajn eblecojn?
#000003
La teolaboristino Seema Mahali respondis tiun demandon por la bengallingva sekcio de BBC:
#000004
Ili povas diri ke ni loĝas en domo donita de teoplantejo, sed la kosto de riparo de la domo estas tute la nia. Ni ankoraŭ devas aĉeti vestojn, ni devas doni edukadon al niaj infanoj; ni devas aĉeti rizon, fabacojn kaj legomojn. Ĉu 120 takoj sufiĉas (1,20 dolaroj)?
#000005
Kvankam taso da teo kostas pli ol 120 takojn (1,26 dolarojn) en elitaj teovendejoj ĉefurbe, teolaboristoj gajnas tiel malmulte ke ili ne povas aĉeti kokidon aŭ legomojn en la bazaro. Iuj eĉ turnas sin al plado farita kun teaj folioj, ofta elemento en siaj ĉiutagaj manĝoj. Tiurilate, la verkisto Kasafaddauza Noman skribis:
#000006
Kio povus esti pli romantika ol paroli pri teo en ĉi tiu regiono? Niaj amoj, paroladoj, rakontoj, kantoj kaj revolucioj kutime faras referencojn al teo. Per reklamado, ni povas scii ke eĉ post trinkado de taso da teo, soifo daŭras; vi povas senprokraste refreŝiĝi per taso da teo. Eĉ kun nur trinkado de teo, ni povas ŝanĝi ajnan situacion, ni povas protesti kontraŭ iu ajn maljusteco kaj havi revoluciajn ideojn. Sed teolaboristoj en ĉi tiuj anoncoj estas realaj fonaj akcesoraĵoj. La bela sceno de teokolekto ŝajnas pli bela per bonega kinematografio. Hodiaŭ, vi devas pagi almenaŭ 120 takojn (1,26 dolarojn) en elita teovendejo kaj eĉ manĝaĵaj kritikistoj kovras ĝin. Sed neniu filmeto montras la scenojn de la lukto por la vivo de laboristoj kun minimuma salajro de 120 takoj (1,26 dolaroj) tage, tio ne estas diskutita en la ĉefaj amaskomunikiloj. Ĉar ili konservas sian vivon en ĉi tiu paradizo manĝante teajn foliojn!
#000007
Nuntempe, estas multaj grandegaj projektoj en la lando por daŭrigi ĝian ekonomian disvolviĝon. Pri tio, Tasmia Afrin Mou skribis en Fejsbuko:
#000008
Teokultivado en Bangladeŝo komenciĝis dum la brita kolonia reĝimo. En 1840, ili establis la unuan teoĝardenon en la havena urbo Ĉitagongo [eo]. Tamen, komerca teokultivado ekis en la Silheta Regiono en 1857. Nuntempe, ekzistas pli ol 167 teoĝardenoj en la lando. Grava parto de tiu industrio situas en Silheto, Habiganj kaj Moulvibazar. Estas ĉirkaŭ 140.000 laboristoj en ĉiuj ĝardenoj, kaj plej multaj dediĉis sin al ĉi tiu profesio de generacioj.
#000011
Dum la 1860-aj kaj 1870-aj jaroj, la komerca sukceso de teoplantejoj en la regionoj Assam kaj Silheto altiris investojn de multaj eksterlandaj kompanioj. Rezulte, teoĝardenoj en ĉi tiuj regionoj komencis kreski. Kun tio venis la postulo de pli da laboristoj. En esplora artikolo de 2014 titolita “Historio de bangladeŝaj teoĝardenoj kaj teolaboristoj”, Riad Mahmud kaj Alida Binte Saqi malkaŝas ke la migrado de teolaboristoj estis simila al sklavotrafiko. La unuaj laboristoj en teoplantejoj ne estis devenaj de Silheto. Ili venis el diversaj lokoj de Barato [eo], pli ekzakte la plejmulto venis el la areoj trafitaj de malsato. Ili estis portitaj al teoplantejoj kun falsaj pretekstoj kaj la lokanoj nomis ilin “coolies” [Ndlr: pejorativa nomo de nekompetentaj laboristoj en Azio, malbone pagataj]. La lokaj loĝantoj, la posedantoj de la teoplantejoj kaj la oficialuloj traktis ilin kiel sklavojn.
#000012
Eĉ en la 21a jarcento, la kondiĉo de teolaboristoj ne multe ŝanĝiĝis. Iliaj enspezoj kaj vivniveloj, kaj la malegaleco kiun ili alfrontas, aperis denove en iliaj lastatempaj protestoj.
#000013
Kolombio [eo] elektos sian prezidanton kaj vicprezidanton en voĉdonoj kiuj okazos dimanĉe la 19-an de junio. Male al aliaj jaroj, ekzistas senprecedenca polusiĝo kaj vera ebleco ke la populara maldekstro, kiu neniam akiris potencon, sukcesos gajni la baloton.
#000015
La 29-an de majo, la rezultoj de la unua raŭndo al la prezidanteco kaj vicprezidanteco montris, ke neniu kandidato sukcesi atingi 50 procentojn plus unu voĉo necesajn por esti rekta gajninto.
#000016
Sekve, dua raŭndo okazos inter prezidenta kandidato Gustavo Petro kaj lia balotpartnero Francia Márquez — kiu gajnis 40,32 procentojn de la voĉoj — kaj la “ekstera” paro Rodolfo Hernández kaj Marelen Castillo — kun 28,15 procentoj. Laŭ analizistoj de la sendependa amaskomunikilo, la Silla Vacía, la politika establo — reprezentita de uribismo, popolisma kaj novliberala politika movado de eksprezidanto Álvaro Uribe Vélez — estis la plej granda perdanto en ĉi tiuj balotoj, lasante la arenon malfermita al “batalo inter du popolismoj”.
#000017
La kandidatoj de la Historia Pakto (es: Pacto Histórico) estas Gustavo Petro, iama membro de la malmobilizita urba gerilana movado Movimiento 19 de abril (M19), senatano kaj iama urbestro de Bogoto [eo], kaj precipe, lia vicprezidanta kandidantino, Francia Márquez, ekologiisto kaj afrikkolombia [eo] advokato, kiu ankaŭ estis hejmmastrino. Unuafoje en la historio de Kolombio, populara maldekstra koalicio eble povas atingi potencon kaj transformi la geopolitikajn aliancojn de la regiono.
#000018
“Kolombio neniam estis direktita de revoluciuloj kiel Meksiko aŭ Bolivio, aŭ de popularaj movadoj kiel peronismo en Argentino, aŭ de socialisto kiel Salvador Allende en Ĉilio [ĉiuj eo]”, deklaris la BBC. “La maldekstraj reformismaj politikistoj kiuj estis proksimaj al la regado, estis mortigitaj”.
#000019
De la teamo Ligas Gobernantes Anticorrupción (Kontraŭkoruptaj Regantaj Ligoj), la prezidenta kandidato estas multmilionulo Rordolfo Hernández. Malgraŭ koruptaj akuzoj, li fokusis sian kampanjon kontraŭ korupto kaj tradiciaj politikistoj. Krome, li ankaŭ kaŭzis polemikon ne nur ĉar pluraj subtenantoj de Uribe apogis lin – kvankam li asertas esti sendependa, – sed ankaŭ ĉar multaj rigardas lin kiel spegulan bildon de eksa usona prezidanto Donald Trump. Lia vicprezidanta kandidato Marelen Castillo ankaŭ estas afrikkolombiano, kio signifas, ke la lando vidos sian unuan afrikkolombian vicprezidanton ĵurkonfirmitan la 7-an de aŭgusto, sendepende de kiu venkos en la dua raŭndo.
#000020
En ĉi tiuj balotoj, malfido estis generita ĉar la Comisión Nacional Electoral [eo: Nacia Voĉdona Komisiono] ne povis dungi internacian aŭditoron, tial ili estis tenitaj kun la tradiciaj softvaraj aŭditoroj tutlande. Ĉi tio generis popolan maltrankvilon pri ebla voĉdona fraŭdo de pluraj partioj.
#000022
Kial la lando estas dividita?
#000023
Por multaj homoj, la ekstrema politika polusiĝo komenciĝis en 1948, kiam la progresema politikisto Jorge Eliecer Gaitán [eo] estis mortigita, kaj poste formiĝis flankoj de gerilanoj kaj kontraŭ-gerilanoj kio kondukis al la perforto kiu ankoraŭ ne ĉesis, precipe, en kamparaj regionoj. Ekzemple, lastatempe la kvazaŭmilita grupo Clan del Golfo [eo: Golfa Klano] kaŭzis “Paro armado” [ndlt. En Kolombio, la “Paros armados” aŭ “Armitaj strikoj” en Esperanto, rilatas al agadoj de kontraŭleĝaj armitaj grupoj de gerilanoj, kvazaŭmilitistoj aŭ drogkomercistoj, kiuj atakas civilulojn kaj militistojn, per blokado de vojoj, limigo de movebleco, minacoj kiuj devigas la fermon de komercaj lokoj kaj suspendon de klasoj en lernejoj kaj universitatoj; fonto: ĉi tie] kiu koncernis 178 municipojn en kamparaj regionoj de Kolombio, kiel venĝa respondo al la ekstradicio de ĝia plej sperta gvidanto, Dairo Antonio Úsuga David, ankaŭ nomata Otoniel, al Usono.
#000024
Do, la polusiĝo devenas de la interna konflikto en Kolombio, kiu lasis centmilojn da mortintoj kaj milionojn da delokitaj homoj kaj kiu daŭras malgraŭ historia pacinterkonsento kun unu el la ĉefaj gerilaj grupoj en 2016. Multaj pridubas la observon kiun la nuna prezidanto Iván Duque [eo] estis faranta por la pacprocezo inter la registaro kaj la FARK, subskribita en 2016. En enketo de februaro 2022, 73% de la loĝantaro malaprobis lian registaron. La plimulto estas malkontenta pri ŝlosilaj aferoj kiel korupteco, civitana sekureco, ekonomio, dungiteco, sano, vivmedio kaj edukado. La 4-an de junio 2022, Duque estis kondamnita al hejma aresto pro malobservado de juĝa decido pri la protekto de naturrezervejo.
#000025
Unuflanke, dekstraj fortoj, profitantaj de la ĝenerala malkontento kaŭzita de gerilaj armitaj grupoj, puŝis mesaĝojn kontraŭ maldekstraj ideoj kaj la Revoluciaj Armitaj Fortoj de Kolombio (FARK) [eo], precipe en tradiciaj amaskomunikiloj, kiuj intensiĝis depost la registaro de Uribe ekoficis en 2002. Nun granda parto de la loĝantaro timas la maldekstran registaron ĉar oni diris al ili, ke se Gustavo Petro venkus, Kolombio “iĝus Kubo aŭ Venezuelo”. Ili timas ke Petro estos popolisto kiu povus konduki Kolombion al bankroto aŭ iĝi aŭtoritata. Pli ol 90% de la kolombia loĝantaro malaprobas la prezidanton de Venezuelo, Nicolás Maduro. Ĉirkaŭ 1,7 milionoj da venezuelanoj loĝis en Kolombio ekde marto 2021, multaj fuĝis pro profundiĝanta humanitara krizo.
#000026
Aliflanke, aliaj kolombiaj balotantoj diras, ke ili vekiĝis kiam ili eksciis la veron pri la “falsaj pozitivoj ” — la murdoj de miloj da civitanoj, ĉefe membroj de la kolombia armeo, por prezenti ilin kiel venkon en la batalo kontraŭ gerilanoj kaj drogokontrabandistoj — kaj ankaŭ kiel rezulto de la nacia striko en 2021 kaŭzita pro la anonco de imposta reformo. Dum la striko, 80 junuloj estis mortigitaj, kaj multaj aliaj, vunditaj; organizaĵoj akuzas ŝtatajn fortojn pri la arbitra kaj misproporcia uzo de forto. Oni ankaŭ protestis kontraŭ la masakroj kaj murdoj de tiom da sociaj gvidantoj (kaj la mortigoj ankoraŭ ne ĉesis), kontraŭ la korupto kaj inflacio. Samtempe ili postulis la defendon de digna vivo, socia egaleco kaj homaj rajtoj. La manifestaciantoj malakceptis la registaron de Duque, ĉar ili kredas ke la kontrolaj povoj estas je lia servo.
#000027
La 19-an de junio la dividita Kolombio balotos por sia estonteco. Venku kiu venku, sed la kolombianoj volas ŝanĝon.
#000028
Ekrankopio de la muzikfilmeto “This is Not America” de Residente en Jutubo. [ndltr. “Residente” estas oficiala pseŭdonimo por la portorika [eo] kantverkisto René Pérez, sed, oni povas traduki ĝin kiel “Loĝanto” en Esperanto]
#000030
Dum la kanto, Residente elmontras familiaran indignon kiun multaj latinamerikanoj sentas kiam la vorto “Ameriko” estas uzata por difini Usonon kaj ne la kontinenton kiu etendiĝas de Argentino ĝis Kanado. En intervjuo kun la BBC, Residente diris: “El la usona vidpunkto, ĉio kio okazas en la videaĵo ne estas Ameriko”.
#000031
La elementoj de la titolo, la kantoteksto kaj la videaĵo estas rekta referenco al “This is America” de Childish Gambino, kiu vive denuncis rasismon kontraŭ nigruloj en Usono en 2018.
#000032
Akompanata de Ibeyi, muzika duopo, afro-franca kubano, Residente brutale denuncas liston de malbonoj kiuj vundas la kontinenton, kiel la koloniado kaj ekspluatado de naturaj rimedoj, polica perforto, la murdoj de ĵurnalistoj kaj devigita migrado.
#000033
Residente ankaŭ laŭdas la indiĝenajn kontribuojn, kiel la majaa kalendaro kaj Túpac Amaru, indiĝena gvidanto de Peruo kiu antaŭenigis la Grandan Ribelon kontraŭ la hispana krono en 1780. Residente metas paralelon inter la indiĝena gvidanto de la 18-a jarcento kaj la fama kalifornia repkantisto Tupac Shakur (2Pac).
#000034
La muzikfilmeto ankaŭ estas tre okulfrapa kaj rakontas la historion de Latinameriko per multaj kulturaj, socipolitikaj kaj historiaj referencoj.
#000037
Ĝi komenciĝas per sceno kiu portretas la historian figuron de Lolita Lebrón, estrino de la sendependeca movado de Porto-Riko, kiu atakis la Usonan Kapitolon en 1954 en provo doni plenan suverenecon al la insulo, sekvita de simbolaj bildoj de vigla kulturo kiu pluvivas meze de la socio, protestoj kaj ekstermo de la indiĝenaj popoloj. La bildo de la indiĝena viro kuntrenita de kvar policistoj rilatas al la provo de hispanaj koloniistoj diserigi Tupac Amaru per ĉevaloj en 1781. [ndltr. tranĉi korpon multfoje, es: descuartizar].
#000038
En la videaĵo ankaŭ estis implicite menciita la devigita migrado de familioj al Usono, kun patrino mamnutranta sian filon kiu estis apartigita de ŝi pro la usona enmigrada politiko. Centramerikanoj fuĝas de la perforto de bandoj, reprezentitaj per homoj kun tatuoj, oni vidas ankaŭ sur la meksika flanko de la usona limmuro en Tijuana. La nova vico estas ke bandanoj estas montritaj kiel viktimoj, rifuĝintoj kaj fervoraj katolikoj anstataŭ ilia reputacio de “bestoj“, malhumaniga termino.
#000039
Virinoj kun nigraj kapuĉoj sur la vizaĝo reprezentas la zapatistan indiĝenan politikan movadon en Meksiko. La Zapatista Armeo por Nacia Liberigo (es: EZLN) prenis kontrolon super suda Meksiko, en Ĉiapaso [eo], por instali liberecanan socialisman registaron gvidatan de indiĝenoj. Por multaj homoj, la zapatistoj fariĝis ekzemplo de la indiĝena kaj kamparana lukto por memdeterminado, ĉar ĉi tiuj grupoj estis historie la plej marĝenigitaj en la kontinento.
#000040
Granda segmento (de la videaĵo) estas dediĉita al la superpozicio de la brazila prezidento, Jair Bolsonaro, kiu manĝas bifstekon kaj purigas sian buŝon per la brazila flago dum indiĝena amazona infano rigardas lin. En Brazilo, la indiĝenaj popoloj denuncis Bolsonaro-n pro fari genocidon kontraŭ tiuj loĝantaroj por kuraĝigi akcelitan senarbarigon de la amazona arbaro por industriaj kultivaĵoj kaj paŝtejoj por multigi bovinojn cele al produktado de viando.
#000041
Ankaŭ ekzistas grava kritiko de usonaj kompanioj tra la videaĵo, precipe en referenco al korporaciegoj kiel Starbucks, Amazon kaj McDonald's. La indiĝenaj infanoj kun tradiciaj kostumoj interagas kun okcidentaj kompanioj, kiel la amazona infano kiu portas skatolojn pri tio kio ŝajnas esti Amazon, la kompanio de Jeff Bezos. Alia infano estis montrita, manĝante hamburgeron. Okcidentaj rapidmanĝejoj “pligrandiĝis agreseme” en Latinameriko, kaj “kontribuis al obezeco kaj sanproblemoj”, laŭ The New York Times.
#000042
La sceno en kiu la soldato pafas la muzikiston rilatas al la torturo kaj mortigo de ĉilia kantisto Víctor Jara [eo] en la nacia stadiono fare de la ŝtataj fortoj post la puĉo de 1973 subtenata de Usono kontraŭ Salvador Allende [eo] . Multaj bildoj montras la oftan subpremon de studentaj protestoj tra la regiono, kiel ekzemple la homforkapto [eo] kaj malapero de 43 studentoj en Ayotzinapa en 2014.
#000043
Unue, la kanto estas omaĝo al indiĝena, studenta, kampara kaj afrodevena rezisto kontraŭ ŝtata subpremo kaj ekspluatado de rimedoj. Ekzemple, Residente faras referencon al la ekonomia dependenco de Latinameriko pri sukerproduktado, kiu generas “morton, perdon de teroj, devigan migradon [eo], neadon de libera, anticipa kaj informita konsento”, laŭ denuncoj de homaj rajtoj, kiam li asertas ke kamparanaj laboristoj povas ribeli.
#000044
El machete no es solo pa’ cortar caña,
También es pa’ cortar cabeza’
#000045
En Tvitero, la reago al la kanto estis ege pozitiva, kaj la uzantoj rapide analizis pli da filmetaj referencoj en tviteraj fadenoj kiel ekzemple ĉi tiu:
#000047
Las referencias visuales que logré identificar en el vídeo de Residente:
#000048
Jen, la videblaj referencoj kiujn mi sukcesis identigi en la muzikfilmeto farita de Residente:
#000050
Malgraŭ akuzoj de sekretaj armisticaj intertraktadoj kun la organizita krimularo, aŭtoritarismo [eo], korupteco kaj nepotismo [eo], la salvadora prezidento Nayib Bukele [eo] konservas fortan porcion de populareco inter salvadoranoj.
#000054
En la unua duono de la kvin jaroj de lia oficperiodo, la internacia komunumo kondamnis militajn agojn, kiel ekzemple kiam en februaro 2020 Bukele eniris en la Salvadoran Parlamenton kun armea dungitaro por premadi leĝdonantojn, aprobi la financadon de sia sekurecplano.
#000055
En 2021, lia partio konata kiel “Nuevas Ideas” (Novaj Ideoj), atingis absolutan kontrolon super la parlamento. En sia unua labortago, ili maldungis kaj anstataŭigis la ĝeneralan prokuroron kaj la kvin magistratojn de la Konstitucia Ĉambro de la Supera Kortumo de Justico, agoj kiuj levis timon ke la kontrolsistemo de Salvadoro estus trafita. Bukele ankaŭ kverelis kun la usona registaro gvidata de Biden, krom la akuzoj pri spionado kontraŭ membroj de la nacia gazetaro.
#000056
La agoj de Bukele estis internacie kondamnitaj [fare] de homrajtaj grupoj, la internacia gazetaro, kaj multaj eksterlandaj registaraj oficistoj. Tamen, ene de la limoj de Salvadoro, la prezidento daŭre estas populara pro sia regokapablo.
#000057
La konfido kiun salvadoranoj havas en prezidento Bukele, estas nuntempe iom pli alta kompare kun tiu kiun li havis en la elektoj kiam [li] venkis kun 61,4% en 2019, laŭ la Centramerika Universitato José Simeón Cañas (UCA), kompare al 67,9% da aprobo en decembro 2021, kun maksimume 86,6% en majo 2021.
#000058
La enketoj faritaj de du prestiĝaj salvadoraj universitatoj, kiel [ekz.] UCA, loka ĵurnalo kiu kritikas lin (Bukele), kaj la internacia organizaĵo CID Gallup, montras ke la ĝenerala mezumo de lia akcepto en la jaro 2020 kaj 2021 estas 90,04%. Ili citas la redukton de la murdoj kaj la administradon de la pandemio kaŭzita de KOVIM-19 kiel la ĉefan kialon de sia populareco.
#000059
Komence de 2021, la Instituto Lowy vicigis Salvadoron kiel la plej bonlandon en Centra Ameriko rilate al administrado de la pandemio; kaj kiel la dua en Latinameriko. En konversacioj kun salvadoranoj, la loĝantaro ŝajnas konsenti kun la agoj de la salvadora registaro pri kvaranteno kaj vakcinado, kaj ili vidas plibonigojn en la sansistemo. Plue, en la lastaj jaroj estis malaltaj nombroj da mortiga perforto en lando konata pro siaj altaj murdprocentoj.
#000060
Akuzoj de sekretaj intertraktadoj kun krimgrupoj
#000061
Tamen, ne estos facile por Bukele konservi larĝajn aprobprocentojn en 2022, ĉar la ĉefa kolono [subtene] al lia populareco, la redukto de la nombro da murdoj, estis sub pli intensa ekzamenado.
#000062
Luna kaj Marroquín organizis sekretajn renkontiĝojn en kiuj partoprenis malliberigitaj gvidantoj (de bandaĉoj/krimgrupoj) kaj membroj de bandaĉoj eksterlande, laŭ la Usona Departamento de la Trezorejo. La raporto determinas ke ili ambaŭ faciligis la eniron de bandaĉanoj en altsekurecajn malliberejojn por sekrete renkontiĝi kun la estroj de la bandaĉoj.
#000064
La supozitaj nekonataj kunvenoj estis parto de la iniciatoj de la salvadora registaro por interkonsenti sekretan armisticon kun malgrandaj krimgrupoj, faciligante la redukton de murdoj kaj akirante plian voĉdonan subtenon. Gazetara komuniko de la Usona Departamento de la Trezorejo deklaras:
#000065
En 2020, la administrado de la salvadora prezidento Nayib Bukele disponigis financajn instigojn al la salvadoraj bandaĉoj MS-13 kaj Barrio 18, por certigi ke incidentoj de bandaĉaj perfortoj kaj la nombro da konfirmitaj murdoj restu malaltaj.
#000067
En sia kutima kontraŭula tono, Bukele respondis al la akuzoj sur Tvitero, dirante ke la usonaj aŭtoritatoj uzas malnovajn pruvojn kaj subtenas la politikan opozicion, kiu antaŭe estis akuzita pri intertraktado kun la krimgrupoj.
#000068
Ĉu poŝtelefonoj kaj ĉiesulinoj en malliberejoj?
#000069
Kiel ili povas sen ke iu ajn pridemandas tiujn kiuj uzas tian evidentan mesogon?
#000071
Ekzistas filmetoj jes ja, sed de iliaj amikoj farante tion. Ne ni.
#000072
La akuzoj kontraŭ la registaro de Bukele pri intertraktadoj kun la bandaĉoj ne estas novaj. La enketema retgazeto “El Faro” raportas pri ĉi tiuj intertraktadoj de antaŭ 2020, kiam Bukele estis urbestro; tamen, la plimulto de Salvadoro ne kredas tion. La lasta enketo de UCA deklaras:
#000076
(Enketa demando.) Dum ĉi tiu jaro [2021] kelkaj amaskomunikiloj rivelis informojn pri la ebla intertraktado de la nuna registaro kun la bandaĉoj. Ĉu vi kredas ke la registaro intertraktas kun la krimgrupoj aŭ ĉu ĝi ne faras tion? 60,2% respondis ke intertraktado ne ekzistas.
#000077
Aldone al la akuzoj de intertraktado kun la krimgrupoj, Bukele alfrontas aliajn problemojn kiuj povus influi lian aprobon. Ekzemple, akuzoj pri malobservoj de homaj rajtoj, korupteco kaj spionado kontraŭ ĵurnalistoj kaj aktivuloj. Ekde septembro 2021, Bukele ankaŭ alfrontis regulajn protestojn. Diversaj grupoj en la socio protestas kontraŭ lia aŭtoritata stilo de regado, la uzo de la militistaro por sekurecaj celoj kaj la pliiĝ0n en la indicoj de malaperintoj.
#000078
Tamen, malgraŭ ĉiuj akuzoj kaj kondamnoj, Bukele ankoraŭ konservas bonan ŝancon povi daŭrigi regadon kun altaj ciferoj de aprobo en 2022. Jen kial:
#000080
Unue, Bukele estas lerta komunikisto. Krome, li havas registar-sponsoritajn amasinformilojn, kiel televidkanalo kaj presita gazeto, kiuj helpas disvastigi la mesaĝojn de la registaro. La plej ŝatata komunikilo de prezidento Bukele estas lia tviterkonto.
#000081
Due, la tradiciaj amaskomunikiloj kiuj kritikas la registaron de Bukele havas malmulte da kredindeco inter salvadoranoj. Enketo farita de loka universitato en 2021 rivelis ke malpli ol 15% fidis la enketgazeton “El Faro“, malgraŭ ke [ĝi] ricevis multoblajn ĵurnalismajn premiojn. Same, malpli ol 30% fidas je La Prensa Gráfica kaj El Diario de Hoy, du el la plej malnovaj gazetoj en la lando. Ĉi tiuj estas la ĉefaj amaskomunikiloj kiuj raportis pri la supozata intertraktado de Bukele kun krimgrupoj kaj koruptkazoj.
#000082
Trie, la politika opozicio estas malforta. La du tradiciaj politikaj partioj kiujn Bukele kaj lia politika partio venkis, perdas politikajn membrojn. La tradiciaj politikaj partioj Frente Farabundo Martí para la Liberación Nacional (FMLN) [eo: Fronto Farabundo Martí por la Nacia Libereco] kaj Alianza Republicana Nacionalista (ARENA) [eo: Naciisma Respublikana Alianco], kiuj naskiĝis el la civita milito de Salvadoro, perdis subtenon pro jaroj da korupteco. La lasta enketo de UCA, publikigita en januaro 2022, demandis kiu estas la preferata politika partio; 3,4% elektis al ARENA kaj 2,2% al FMLN.
#000083
La subteno por la politika partio de la prezidento, konata kiel “Nuevas Ideas“, ankaŭ falis. En majo 2021, ĝi havis 49,6% politikan preferon; sed, fine de 2021, ĝi malpliiĝis al 27,7%. Ĉi tiu malkresko povus influi (negative) la aprobon de Bukele en 2022; tamen, kun forta amaskomunikila subteno, forestanta fido je amaskomunikila kritiko de la registaro, kaj malforta politika opozicio, Bukele povus konservi altan aproban rangigon en 2022 kiel prezidento.
#000084
Protestantoj en la provinco Mangistau [eo] renkontiĝis la 4-an de januaro matene. Ekrankopio de la Jutuba [eo] kanalo “Sputnik Kazaĥio [eo]”. Justa uzo de la foto.
#000086
La ŝanĝo de registaraj postenoj komenciĝinta la 5-an de januaro inkludas la anstataŭigon de ĉefministro Askar Mamin per lia iama viculo, Aliĥan Smailov, kaj la maldungon de ŝtatsekretario kaj iama guberniestro de Mangistau, Krimbek Kuŝerbajev. Tokajev nomumis nova ŝtatsekretario fakulon pri politika komunikado, Jerlan Karin.
#000087
La grandega kresko de la prezo de likva naftogaso (LPG [eo]), la preferata fuelo por aŭtoj en la okcidentaj regionoj de Kazaĥio, estis la kaŭzo de la enlandaj amasprotestoj. En Aktau [eo], la ĉefurbo de la regiono Mangistau, la plej multaj aŭtoj estas ekipitaj per aldona LPG-deponejo, kiu estas stokita en la kofro. LPG estas multe malpli kosta ol benzino kaj helpas teni la prezojn de transporto malaltaj. Taksia veturo en Mangistau kostis ĉirkaŭ duone kompare al aliaj partoj de la lando.
#000088
La registaro komunikis malbone la prezaltiĝon, kio kaŭzis la mobilizadon de homoj en la placoj de Ĵanaozen (petrolurbo apud Aktau) la 2-an kaj la 3-an de januaro 2022. Nurlan Nogajev, loka guberniestro kaj eks-ministro pri energio, alpaloris la manifestaciantojn por promesi revizion de la prezreformo. Tamen, la kolero de la loĝantaro jam estis videbla en la placoj de Aktau, Atirau, Aktobe kaj Oralo [eo], norde, kaj Ŝimkento [eo], sude. La 4-an de januaro, loĝantoj de Almato, la plej granda urbo de la lando, kaj de Nursultano [eo], la ĉefurbo, same kiel loĝantoj de Karagando [eo], Taraz kaj aliaj urbocentroj, surstratis en amasprotesto. Raportoj de la petrolkampo de Tengiz montris laboristojn strikantajn solidare kun la protestoj.
#000089
La registara respondo estis severa, ĉar miloj da policanoj kaj specialaj trupoj estis deplojitaj kiam la homamaso kolektiĝis. Neoficialaj nombroj taksas ke inter 10 000 kaj 50 000 homoj amase protestis la 4-an de januaro tra Kazaĥio.
#000090
Policano arestanta manisfestaciantojn en Nursultano, en la nokto de la 4-a de januaro. Ekrankopio de la video de Azattyq. Justa uzo de la foto.
#000091
La plej gravaj aktivuloj estis rapide detenitaj kaj iuj raportis ke ili estis batitaj. La filo de sendependa ĵurnalisto estis pafita. Policanoj en civilaj vestoj vizitis la hejmon de civitana ĵurnalisto. Redaktisto de la stacio financita de Usono Radio Free Europe/Radio Liberty estis arestita dum kvin horoj. Korespondanto de Mediazona estis batita fare de manifestaciantoj kiam ili detruis policaŭton.
#000092
La aŭtoritatoj uzis larmigan gason kaj paralizajn pafaĵojn kiam la streĉiteco altiĝis, precipe en la stratoj de Almato. La eksplodoj (inkluzive) aŭdiĝis dum la tuta nokto ĝis la fruaj horoj de la 5-a de januaro tra la urbocentro, laŭ tio kio estis rakontita al Global Voices.
#000093
En Almato, la protesto translokiĝis de la urba areno, sportejo en la nordoriento de la urbo, al la Placo de la Respubliko, kiu antaŭ semajnoj estis la scenejo de multe pli modesta amaskunveno.
#000094
La 16-an de decembro, Kazaĥio celebris la 30-jariĝon de sia sendependenco de Sovetunio. Tiutage ĉirkaŭ cent homoj kunvenis ĉe la Placo de la Respubliko en Almato. Iuj venis kun floroj kaj preĝis proksime de la monumento pri sendependeco, omaĝante studentojn kaj civitanojn kiuj leviĝis en protesto kontraŭ sovetiaj gvidantoj en 1986. La brutala subpremado de la protesto kaŭzis plurajn mortojn, kiuj neniam estis sendepende esploritaj. La okazaĵoj de 1986 iĝis konataj kiel Ĵeltoksan (kazaĥe; esperante: “decembro”). Strato Ĵeltoksan nun enhavas la monumenton al sendependeco.
#000095
Homoj kunvenis ĉe la monumento pri sendependeco en Almato la 16-an de decemrbo 2021. Foto de Paolo Sorbello, uzata kun permeso.
#000096
Alia grupo renkontiĝis tagmeze sub la slogano “Ĵeltoksan – Ĵanaozen!”, aludante al alia malhela epizodo en la historio de Kazaĥio. En 2011, post okmonata striko, policanoj kaj elitaj trupunuoj pafis petrollaboristojn dum ili protestis en Ĵanaozen, ĝuste kiam la urba administracio estis preparanta la festojn por la 20-jariĝo de sendependeco. Dekoj estis mortigitaj, kaj homrajtaj organizoj daŭre postulas sendependan enketadon de la okazaĵoj.
#000097
Ĉe la monumento pri sendependeco, alia grupo de aktivuloj faris mallogan prezentadon por memori la ŝtatan perforton suferitan de studentoj en 1986 kaj petrollaboristoj en 2011. Sep membroj de la junulara grupo “Oyan, Qazaqstan!” vestis sin kiel blankaj manekenoj kun celtabuloj sur la dorso kaj ruĝa farbo sur la manoj kaj kostumoj. Tri membroj de la grupo estis arestitaj antaŭ la prezentado kaj estis liberigitaj baldaŭ poste.
#000098
La aŭtoritatoj blokis la straton kiu trairas la Placon de la Respubliko kaj kontrolis ĉiujn angulojn je radiuso de almenaŭ 12 kvartaloj. Kiam homoj eniris la garditan areon, la polico petis ilin prezenti siajn dokumentojn kaj agentoj de sekretservo, en civilaj vestaĵoj, pridemandis ĵurnalistojn pri ilia akredito. La atmosfero ne estis tiel streĉa kiel en la lastaj du Sendependecaj Tagoj. Ekzemple, en 2019 kaj 2020 okazis arestoj kaj severaj formoj de homamaskontrolo, kiel enkapsuligo kaj preventaj malliberigoj.
#000099
Eksplodo de malkontento pro gaso
#000100
La 2-an de januaro, la Ministerio pri Energio provis klarigi ke la nova sistemo de elektronika komerco por LPG kaŭzis la neatenditan kreskon de 60 ĝis 120 tengoj [eo] [kazaĥa monunuo] (de 0,14 ĝis 0,28 dolaroj) po litro. La klarigo ne sukcesis konvinki lokanojn, kiuj longe suspektis ke la energiaj elitoj en hidrokarbidriĉaj regionoj fiksas la prezojn por akiri pli altajn profitojn.
#000101
Suspektoj pri korupteco, malkresko de aĉetpovo kaj altiĝanta inflacio estis la faktoroj kiuj turnis la “gasproteston” en veran amasribelon.
#000102
La 4-an de januaro, tutlandaj vokoj postulis la ĉesigon de la reĝimo establita de la eksa prezidento Nursultan Nazarbajev, la starigon de parlamenta respubliko, kaj la finon de ĝeneraligita korupto. Kazaĥio rangas inter la plej malbonaj en la Indico de Korupto-Percepto laŭ Travidebleco Internacia.
#000103
La politika komentisto Dosim Satpajev skribis en Fejsbuko ke ĉi tio estas simptomo de politika sistemo kolapsanta.
#000104
Политическая система, которая десятилетиями формировалась вокруг желания угодить одному человеку, трещит по швам. [...] И власть больше всего в этой ситуации пугает та солидарность с жанаозенцами, которую проявили жители других регионов страны, так как это противоречит ее правилу “разделяй и властвуй”.
#000105
La politika sistemo kiu dum jardekoj estis ellaborita pro la deziro plaĉi al ununura persono estas eksplodonta. [...] Kaj en ĉi tiu situacio la aŭtoritatoj timas ĉefe la solidarecon kun la popolo de Ĵanaozen montritan de la civitanoj de aliaj regionoj de la lando, ĉar tio kontraŭdiras ilian “dividu kaj regu” politikon.
#000106
Unu el la plej aŭdataj devizoj ĉe la protestoj estis “Ŝal ket!” (“Foriru maljunulo!”), ne tre subtila referenco al Nazarbajev.
#000107
Kun malegaleco kaj malriĉeco ĉe la kerno, la protestoj facile ŝvelis kaj disvastiĝis tra pluraj urboj, malgraŭ interretaj haltoj kaj vojaĝlimigoj. La plej multaj mesaĝiloj kaj sociaj retoj estis neatingeblaj proksime de la protestejoj. Novaĵretejoj raportantaj de la placoj ankaŭ estis blokitaj (kiel Orda News kaj KazTAG).
#000108
La 4-an de januaro posttagmeze, prezidento Tokajev ordonis la redukton de la prezo de LPG en Mangistau al 50 tengoj po litro, sub la antaŭa sojlo de 60 tengoj. En sombra televidigita deklaro, Tokajev poste instigis siajn samlandanojn [al] “ne cedi al interna kaj ekstera provokoj, kiuj liberigas eŭforion ĉe mitingoj”, kaj aldonis ke “la registaro ne falos”.
#000109
Mediazona raportis tiun nokton ke la urĝejoj de Almato estis plenaj de dekoj da vunditoj.
#000110
Dum la situacio evoluas kaj la politika kunteksto de la lando estas influita de la ekspansiaj ondoj de la protestoj, la kazaĥaj gvidantoj devos trovi manieron por solvi la gravajn sociekonomiajn problemojn de la loĝantaro.
#000111
La 28-an de decembro, la Agentejo pri Publika Registro de Kartvelio transdonis ŝtatan proprieton de preskaŭ 5 960 kvadrataj metroj da ŝtata tero al Nunu Tamazashvili, la edzino de la nuna ĉefministro de la lando, Irakli Gharisbashvili. La peto estis farita de la Nacia Forsta Agentejo kaj kolerigis civitanojn kaj ekologiistojn tra la mondo.
#000114
La kanalo Pirveli TV estis la unua kiu informis pri la cedo, asertante ke la tereno estis la novjardonaco de Gharisbashvili al lia edzino.
#000115
La tereno estas parto de la Kartvelia Ŝtata Forsta Fonduso kaj situas en Borjomi [fotoj], balneologia loko en la centro de la lando.
#000116
Pirveli TV raportis ke la tereno estis proksime al la apuda domo kiun la familio konstruis. Ili asertis ke la tereno antaŭe estis tute barita, krom la parto kiu ligis la novan domon al la arbaro, sugestante ke oni jam sciis ke la tereno estos koncesiita al ili.
#000117
“Turismaj, sportaj kaj aliaj kulturaj kaj distraj celoj” estas kelkaj de la kriterioj kiuj permesas luaĉeti la arbarojn protektitajn de la Kartvelia Ŝtata Forsta Fonduso al personoj.
#000119
La 23-an de januaro, la Nacia Arbara Agentejo eldonis deklaron per Fejsbuko, insistante ke la aŭkcio de la grundoj, anoncita en decembro, estis malfermita al ĉiuj kaj ke la kontrakto inkluzivas liston de devontigoj por luaĉetaj tenantoj.
#000120
Ne estas la unua fojo ke Gharibashvili kaj lia familio estas akuzitaj pri misuzo de potenco.
#000122
Gharibashvili funkciis kiel ĉefministro inter 2013 kaj 2015, antaŭ abrupte abdiki la oficon kaj la politikon fine de 2015; li estis renomumita ĉefministro en februaro 2021.
#000123
En aprilo 2020, kelkajn monatojn post lia reveno al politiko kiel ministro pri defendo, Radio Free Europe raportis ke Gharibashvili ne deklaris kolekton de luksaj brakhorloĝoj de li mem kaj de sia edzino, kies valoro superis 500 000 lariojn (160 000 usonajn dolarojn).
#000125
La komunikada administracio de Turkio lanĉis novan kampanjon #helloTürkiye [#salutonTürkiye] la 14-an de januaro, klopodante “altigi la tutmondan konscion pri la uzado de la origina nomo de la lando”. En deklaro publikigita de la direktoro pri komunikado de la prezidenteco, Fahrettin Altun diris: “Ni opinias ke estas grave uzi la vorton “Türkiye” en la internacia areno por plua fortigo de la varmarko kaj de la reputacio de nia lando”. La nomŝanĝo sekvas prezidentan ordonon subskribitan la 4-an de decembro 2021 kaj postulantan la uzadon de “Türkiye” en ĉiuj korespondaĵoj kun aliaj ŝtatoj, internaciaj institucioj kaj organizaĵoj.
#000129
La ordono, eldonita en decembro, tekstas jene:
#000130
The phrase ‘Türkiye’ symbolises and conveys the Turkish nation’s culture, civilisation, and values in the best way possible. As part of this, the phrase ‘Made in Türkiye’ instead of ‘Made in Turkey’ began to be used in our export products; as a result, our products, which are the pride of our country in international trade, are promoted and presented to the rest of the world using the ‘Türkiye’ branding. Our aim is now to represent our state and nation’s thousands of years of experience in every sector under the ‘Türkiye’ brand.
#000131
La vorto “Türkiye” simbolas kaj spegulas la turkajn naciajn kulturon, civilizon kaj valorojn en la plej bona ebla vojo. Kiel parto de tio, la frazo “Made in Türkiye” anstataŭ “Made in Turkey” komencas esti uzata en niaj eksportaĵoj; kiel rezulto niaj produktoj, pri kiuj nia lando fieras en internacia komerco, estas reklamataj kaj prezentataj al la resto de la mondo uzante la varmarkon “Türkiye”. Nia celo nun estas reprezenti la miljaran sperton de niaj ŝtato kaj nacio en ĉiu sektoro sub la varmarko “Türkiye”.
#000132
Laŭ la interreta novaĵa platformo Middle East Eye, turkaj oficialuloj jam komencis la procezon de registrado de la nova nomo ĉe Unuiĝintaj Nacioj. “La preciza tempo por la nomŝanĝo ankoraŭ estas konsiderata de la registaro, sed la procezo jam okazas” raportis Middle East Eye, citante altnivelan turkan oficialulon.
#000133
Dum Altun kaj la prezidento substrekas ke la nomŝanĝo devos fortigi la reputacion de la lando, aliaj ŝercas ke la kampanjo strebas malasociigi la landon de samnoma birdo. “Tajpu “Turkey” en Guglo kaj vi ricevos miksaĵon de bildoj, artikoloj kaj vortaraj difinoj kiuj konfuzas la landon kun meleagro – ankaŭ konata en la angla kiel “the turkey”, granda birdo devenanta el Nordameriko – kiu estas fama kiel plado de Kristnaska menuo aŭ ĉe Dankotaga vespermanĝo” raportis TRT World.
#000134
Dum la lando baraktas kontraŭ kreskanta inflacio, influaj personoj diras ke nun estas malĝusta tempo por nomŝanĝo, nek estas iuj ajn kialoj por fari tion.
#000135
With what's going on inside Turkey, another branding campaign is the focus? /2Q7z4wEWDC
#000136
Kun tio kio okazas en Turkio, ĉu plia nomŝanĝa kampanjo estas la fokuso? /2Q7z4wEWDC
#000138
ICYMI, Turkey now insists on calling itself Türkiye in English, as it has no other problems to deal with 
#000139
ICYMI, Turkio nun insistas nomiĝi Türkiye en la angla, ĉar ĝi ne havas aliajn traktendajn problemojn
#000141
Aliaj kritikas la registaran elekton uzi la monon de impostpagantoj por tiu nomŝanĝo dum estas sennombraj aliaj problemoj kiuj plagas la komunumon, kiel recesio, kreskanta senlaboreco, nekontrolebla perforto, genra diskriminacio kaj kresko de Omikron-infektiĝoj inter aliaj.
#000142
I hate to be the bearer of bad news but Turkiye and Turkey will be pronounced pretty much the same in English and foreigners will still call it Turkey anyway. Huge waste of taxpayers’ money 
#000146
Mi malamas esti la disvastiganto de malbonaj novaĵoj, sed “Turkiye” kaj “Turkey” estos prononceblaj tre simile en la angla kaj eksterlandanoj ajnakaze plu nomos ĝin “Turkey”. Granda rubujigo de la mono de impostpagantoj
#000148
Al ĉi tio aldoniĝos la strukturaj defioj kiujn la lando tenas pritraktendaj, kiel la ŝuldo de junuloj en universitata edukado, la malegaleco en aliro al sanservo kaj la fiasko de la privata pensia sistemo postulita dum la civitana-milita diktaturo de Pinochet, inter multaj aliaj. La malfacileco de la venonta laboro de Boric ne similas al tio kion li jam spertis.
#000151
La prezidanta kampanjo okazis en la mezo de konstitucia procezo, aktivigita per plebiscito post la krizo de oktobro 2019, kiam miloj da ĉilianoj turnis sin al la stratoj por postuli novan socian pakton. Gabriel Boric, reprezentanto de la maldekstra konglomerato Aprobita Digno (es: Apruebo Dignidad), gajnis la prezidantecon en la dua raŭndo dimanĉe la 19-an de decembro kun 55,87% de la voĉoj, kompare kun 44,13% de la ekstremdekstra eks-deputito José Antonio Kast, kiu forte kontraŭis la ideon de nova konstitucio.
#000152
La elektita 35-jaraĝa prezidanto komprenas iom pri plenumado de malfacilegaj misioj. Antaŭ jardeko, li gvidis kune kun aliaj estroj amasan studentan movadon, kiu postulis [al] Sebastián Piñera [eo], kiu tiutempe estis plenumanta sian unuan oficperiodon, senpagan kaj kvalitan publikan edukadon. Nun, dum la lasta parto de sia dua periodo kiel deputito de la suda regiono Magallanes, Boric kolektis la subskribojn por subteni sian prezidantan kandidatecon je rekorda rapideco, gajnis antaŭbaloton en kiu laŭ la enketoj li ne havus la unuan ŝancon, estis rigida fronte al personaj atakoj kaj falsaj novaĵoj faritaj de Kast, kaj [li] triumfis en la baloto kun preskaŭ miliono da voĉoj pli ol lia kontraŭkandidato, post kiam li estis en la dua loko en la unua raŭndo, iĝante tiel la plej juna kaj la plej voĉdonita prezidanto en la historio de Ĉilio.
#000153
Pro la malferma pinochetismo [ndlt.: rilatas al la movado kiu sekvas la ideojn de la ĉilia diktatoro Pinochet] de José Antonio Kast, samkiel pro liaj negativaj opinioj kaj tiu de liaj kunreligianoj pri virinoj kaj seksa diverseco, la fina streĉado de la kampanjo akiris aspekton kompareblan al la polusigo de la plebiscito kiu finis la reĝimon de Pinochet en 1988, tiel ke, pli ol 30 jarojn poste, la procentoj kiujn atingis la opcioj estis similaj al tiuj akiritaj en tiu tempo. Tiel, la 19-an de decembro, la voĉdonantoj de Boric spertis duoblan ĝojon: unuflanke, la voĉdona venko; aliflanke, la regreso — ĝis nova avizo — de la popolisma novkonservativismo laŭ la stilo de Trump kaj Bolsonaro.
#000154
Post la entuziasmo de tiu nokto, en kiu Gabriel Boric citis Salvador Allende antaŭ la granda homamaso en la centro de Santiago, estiĝis maltrankvilo pro la alveno de ŝanĝoj kaj ondego de esperoj kiun la prezidanto elektita devos administri kun grandega prudento. Tamen, la sola fakto ke espero revenas al la kolektiva leksiko konsistigas bonan novaĵon meze de katastrofo. En tempo de pandemio, klimata urĝeco, devigita migrado kaj aliaj malkuraĝigaj homaj dramoj, ĉiliaj civitanoj preferis politikan projekton kiu celas pli bonan horizonton anstataŭ subteni rakonton dominatan de timo pri internaj kaj eksteraj malamikoj, realaj aŭ imagitaj.
#000155
Kompreneble, ne sufiĉas nur montri la vojon al ĉielarko. Se Boric seniluziiĝas en sia redistribua programo, [se] li stumblas tro multajn fojojn pro siaj ŝajnaj malfortaj punktoj — urba krimo, drogokomercado kaj terorismo en la regiono Araucanía — aŭ eĉ se li efektivigos teruran administradon, la seniluziiĝo profundiĝos kaj la espero elmontros sian fragilecon. Tio estus, ĝuste, la fekunda grundo por fini la historion de Kast: restariga promeso kiu celas reakiri dubindan perditan ordon kaj supozitan patriotan esceptecon kiu ĉirkaŭprenas la metaforon, tre oftan dum la 90-aj jaroj, de Ĉilio kiel bona najbaro en malbona kvartalo.
#000156
Sur kontinenta skalo, kun Gabriel Boric oni povas atendi la plifortigon de tiu milda maldekstro en kiu iam staris la eksa prezidanto de Ĉilio, Michelle Bachelet, kaj la reaperinta Luiz Inácio da Silva, kaj kiun la fatala politika pendolo tenis ekster la superreganta akso, de almenaŭ kvin jaroj. Ankaŭ oni atendas forte antaŭenigi diplomation “turkisan”, kiel nomiĝas la daŭripova tagordo kiu trairas la arbaran kaŭzon kun la maro, kaj kiu, male al aliaj progresemaj ŝtatestroj, senambigue kondamnas malobservojn de homaj rajtoj faritajn de iu ajn registaro, inkluzive de — kiel li jam kondamnis — tiuj de maldekstra flanko.
#000157
Plie, ĉio indikas ke li estos gvidanto respektema al la institucioj kaj regiona plurflankismo, dialoga spirito kiun li jam montris interne. Pruvo de ĉi-lasta estas ke liaj unuaj agadoj kiel elektita prezidanto estis protokola akcepto en la palaco La Moneda, kie li estis akceptita de la sama prezidanto kiun li severe kritikis pri la gvidado de la lando dum la socia eksplodo en 2019, kaj poste vizito al la sidejo de la Konstitucia Konvencio, al kiu Boric ofertis garantiojn de subteno kaj aŭtonomio.
#000158
Kvankam la vero estas ĉiam pli kompleksa ol la kutime manikeaj [ndlt.: filozofio kiu reduktas la klarigon de realeco al du kontraŭaj principoj] legadoj el sociaj retoj, civitanoj restos senindulgaj kiam ili taksos la prezidantecon de Gabriel Boric per ĉi tiuj rimedoj. Dependos de li kaj de lia teamo ke post kvar jaroj, la bilanco de lia administracio ne reduktiĝu al tiu ripetiĝanta memeo kiu metas atendojn kaj realecon ĉe kontraŭaj finoj. Ni scias, aliflanke, ke verŝajne malmulto restos el la “mielmonato” ĝuita ĝis nun de la populara elektita prezidanto. Preter subjektivaj perceptoj, la vera sukceso konsistos en tio, ke ĉi tiu nova gvidado servu, kiel promesite dum lia kampanjo, por ke ĉilianoj vivu iom pli bone.
#000159
Videaĵa ekrankopio de Omar Alshogre, siria aktivulo kiu suferis torturon dum tri jaroj en sekreta malliberejo kaj kiu asertas ke la juĝa decido renovigas la esperon vidi la reĝimon de Baŝar al-Assad [eo] fali.
#000161
Post preskaŭ du jaroj da proceso, eks-kolonelo Raslan estis kondamnita al ĝismorta malliberigo post esti trovita kulpa pri la murdo de pli ol tridek homoj, kaj pri torturo kaj seksatenco kontraŭ pli ol kvar mil opoziciaj aktivuloj en la arestejo konata kiel Rama 25 (aŭ Al-Khatib) de la ŝtata sekretservo, inter 2011 kaj 2012.
#000162
انا اليوم اتيت الى كوبلنز لاحضر جلسة حكم مجرم من المجرمين في سوريه ولكن هل هذا يحقق لي العداله انا كأم وكزوجه لا تعر ف مصير عائلتها من تسع سنوات .خطوه جيده ولكن نحن بعيدون عن العداله كما بعدي عن احبابي . بدنا العداله للمعتقلين
#000164
— فدوى محمود (@fadwa_mahmoud) January 12, 2022
#000165
Hodiaŭ mi venis al Koblenco por ĉeesti la kondamnon de unu kulpulo el multaj krimuloj en Sirio, sed ĉu ĉi tio alportas al mi justecon kiel al patrino kaj edzino kiu ne konas la sorton de sia familio de naŭ jaroj? Tio estas paŝo, sed ni estas tiel malproksime de justeco kiel mi de miaj amatoj. Ni volas justecon por la arestitoj.
#000166
Tamen, tio ne protektis lin de la juĝa ordono eldonita de la germana prokuroro kontraŭ li, nek malhelpis lian areston la 13-an de februaro 2019, kune kun malaltranga oficiro, Iyad Gharib. Preskaŭ unu jaron antaŭe, Gharib estis kondamnita al kvar jaroj kaj duono en malliberejo por kompliceco en krimoj kontraŭ la homaro.
#000168
#سماء_محمود تحمل صورة عمها حيان محمود الذي اعتقل في فرع الخطيب عندما كان أنور رسلان مدير التحقيق. :”العدالة أنو ما يشم الهوا والعدالة أنو (أنور رسلان)
ما يطلع طول ما في معتقلين” #الاسد #سوريا #سورية /lfDLmIPMHk
#000169
Samaa Mahmoud tenas la foton de sia onklo Hayyan Mahmoud, arestita en Al-Khatib, kiam Raslan estis estro de enketado: “Justeco por li estas ne spiri, kaj justeco por li [Anwar Raslan] ne esti libera dum ekzistas kaptitoj”.
#000171
La verdikto, kiun Human Rights Watch priskribis kiel “historian“, estas la unua kontraŭ altranga oficiro de la reĝimo de Baŝar al-Assad pro akuzoj de torturo kaj malobservoj de homaj rajtoj.
#000172
Omar Alshogre, aktivulo kiu postvivis tri jarojn da torturo en sekreta malliberejo en Sirio, diris en videaĵo kiun li afiŝis en Tvitero, ke la verdikto renovigis la esperon de la siria popolo por vidi la reĝimon fali:
#000173
مبروك للشعب السوري الحكم “السجن مدى الحياة” بحق مجرم الحرب أنور رسلان. #مية_وردة /MDrhS3kJwH
#000174
Gratulojn al la siria nacio pro la ĝismorta enkarcerigo de la militkrimulo Anwar Raslan.
#000176
Laŭ amaskomunikilaj raportoj, la germana kortumo faris sian verdikton surbaze de cent atestoj de postvivantoj de torturo en Al-Khatib, kiuj renkontiĝis vizaĝ-al-vizaĝe kun la estro de enketado de tiu centro, Anwar Raslan, kaj rakontis detale la fizikan kaj parolan perforton kiun ili suferis.
#000177
Post tute nei la akuzojn, Raslan ŝanĝis sian deklaron en la finaj argumentoj kaj konfesis ke en tiu centro estis turmentitaj kaj murditaj arestitoj, kvankam li neis sian respondecon.
#000178
الحكم على أنور رسلان شيء كويس، من أجل الضحايا المباشرين، ومن أجل تجريم مخابرات النظام عموما. وربما يساهم في جعل التطبيع مع النظام أصعب.
لكنه ليس خطوة نحو العدالة للسوريين.
ما في داعي للتهويل، ولا للتهوين.
#000180
La puno kontraŭ Anwar Raslan estas atingo por liaj rektaj viktimoj kaj por krimigi la sekretservojn de la reĝimo ĝenerale. Ĝi povas helpi igi la normaligon de la reĝimo pli malfacila.
Sed ĝi ne estas antaŭenigo de justeco por la siria popolo.
Ne necesas troigi aŭ subtaksi ĝin.
#000182
Liaflanke, Mandour al-Omari, homrajta aktivulo kaj eksa arestito, skribis per Fejsbuko [eo]:
#000183
Supera Kortumo de Koblenco: Porĉiama malliberigo por Anwar Raslan pro krimoj kontraŭ la homaro [eo], inkluzive de torturoj, 27 murdoj kaj seksperforto. La torturo estas unu el la plej gravaj krimoj internacie. La turmentaj institucioj de Al-Assad devas malaperi, ne normaliĝi aŭ rehabilitiĝi.
#000185
أهم مافي محكمة #كوبلنز هو الأمل بأن عدالة ما من الممكن تحقيقها، عشرات الشهادات، وآلاف التفاصيل التي توضع في محكمة لأول مرة عما يحدث داخل السجون السورية.
قلوبنا مع كل شاهد اضطر لاستذكار مسلسل من الألم والإفصاح عنه ومواجهة سجانه.
وبانتظار خطوات قادمة ضد مجرمي النظام الطلقاء!
#000187
— نور الهدى مراد (@Nour_H_Murad) January 13, 2022
#000188
La plej grava afero pri la verdikto en Koblenco estas la espero ke oni povas atingi iomete da justeco. Unuafoje, en la kortumo estis prezentitaj dekoj da atestoj kaj miloj da detaloj pri kio okazas en siriaj malliberejoj. Niaj koroj akompanas ĉiun atestanton kiu devis revivigi la tutan doloron, malkaŝi ĝin kaj alfronti ĝian aŭtoron. Ni atendas la sekvajn paŝojn kontraŭ la krimuloj de la reĝimo kiuj daŭre estas liberaj!
#000189
Streĉitecoj inter Azerbajĝano kaj Irano atingis bolpunkton en la lastaj semajnoj. Estas tri ĉefaj kialoj malantaŭ la streĉita rilato, inkluzive de perceptoj ke Azerbajĝano plifortigis ligojn kun Israelo [eo] meze de la nuna irana-israela konflikto. La 1-an de septembro, Azerbajĝano ankaŭ lanĉis komunan militan ekzercadon kun Pakistano kaj Turkio [ĉiuj eo], lando kiu konkuras kun Irano pri gvidado en Mezoriento [eo]. Krome, meze de septembro, Azerbajĝano trudis vojimposton al iranaj kamionoj veturantaj tra azeraj teritorioj.
#000192
Irano kaj Azerbajĝano estas dividitaj per 700-kilometra limo. Partoj de tiu ĉi teritorio kaj la enirvojoj estis sub la kontrolo de Armenio [eo] dum longa tempo, post la unua Karabaĥa [eo] milito, kiu finiĝis per la batalhalto de 1994. En 2020, post la dua 44-taga milito de Montara Karabaĥo [eo] inter Armenio kaj Azerbajĝano, Azerbajĝano reakiris kontrolon de grandaj terpecoj de tiu teritorio, inkluzive de la enirvojoj kaj tero ĉe la irana limo.
#000193
Azerbajĝano ankaŭ estis kolerigita pro la percepto ke Teherano [eo] apogis Armenion dum la lastatempa konflikto. Malgraŭ tio, rilatoj estis sufiĉe normalaj ĝis kiam en septembro 2021 Azerbajĝano decidis trudi vojimposton por iranaj kamionoj uzantaj vojojn kiuj nun estas sub azera kontrolo. Kiam Armenio kontrolis tiujn vojojn, veturiloj povis libere pasi sen imposto.
#000194
Du iranaj kamionistoj estis arestitaj la 15-an de septembro 2021, kio pliigis streĉitecojn. Bakuaj [eo] oficialuloj diris ke la du kamionistoj ankoraŭ estas en aresto kaj estas akuzitaj pro kontrabando kaj kontraŭleĝa transpasado de la azera ŝtatlimo.
#000195
Norda Irano estas loĝata de azeroj, kiuj konsistigas la plej grandan ne-persan minoritaton en Irano. Dum la milito en 2020, azeraj grupoj organizis protestojn subtene al la milito en diversaj urboj en Irano. “Irano tradicie restis neŭtrala en la konflikto inter Armenio kaj Azerbajĝano. Sed kiam streĉitecoj pliiĝis, la rakonto en Azerbajĝano ŝanĝiĝis por portreti Iranon kiel pure kaj aktive favoran al Armenio”, skribis ĵurnalisto Joshua Kuchera en sia artikolo pri la streĉitecoj la 12-an de oktobro. Tamen, ne ĉiuj konsentas kun ĉi tiu vidpunkto, kiel politika analizisto Eldar Mamedov klarigis en intervjuo kun Eurasianet, “Irano plurfoje subtenis la teritorian integrecon de Azerbajĝano sur la nivelo de politika kaj religia estraro”.
#000196
Irano ripetis sian subtenon al Azerbajĝano dum la 44 tagoj de la milito kiam Mahmud Vaezi, estro de kabineto de prezidento Hassan Rohani, diris al azera vic-ĉefministro, Shahin Mustafayev, ke “la pozicio de la islama Respubliko pri Azerbajĝano ĉiam estis klara kaj travidebla, ĉar ĝi ĉiam rekonis kaj respektis la teritorian integrecon de la najbara lando”.
#000197
Aliaj, kiel Touraj Atabaki, emerita profesoro pri Mezoriaenta kaj Mezazia socihistorio ĉe la Universitato de Leiden en Nederlando [eo], opinias ke Irano estas maltrankvila pro esti politike flankenmetita. En intervjuo kun Radio Liberty, Atabaki diris: “Turkio havas la duan plej grandan armeon en NATO [eo], kaj Pakistano estas nuklea potenco en la regiono. Kiam ĉi tiuj du landoj aliĝas al Azerbajĝano en militaj ekzercoj, ĉi tio maltrankviligas Rusion kaj Iranon, kaj la milita manovro de la islama respubliko [reflektas] ĝian zorgon”.
#000198
Krome, Irano rigardas Azerbajĝanon kiel reprezentanton de Israelo, klarigis Abbas Qaidari, esploristo pri internacia sekureco kaj defenda politiko. Israelo kaj Azerbajĝano kundividas militan aliancon, kaj Azerbajĝano ricevis israelan armean [eo] kaj gvatan ekipaĵon. “Tiu rilato estis forta de jaroj, kvankam ĝi lastatempe estis videbla ekde la milito de 2020, en kiu Azerbajĝano uzis israelan armilaron kun signifa efiko”, skribis ĵurnalisto Joshua Kuchera la 30-an de septembro.
#000199
Por kompreni rapide ŝanĝiĝantan situaciom, jen la tempolinio de la plej freŝaj eventoj:
#000200
La 26-an de aŭgusto — Azerbajĝano blokis la ŝoseon Goris – Kapano [ĉiuj eo], la solan aŭtovojon de Armenio al Irano, dum preskaŭ 48 horoj. Goris kaj Kapano estas la du ĉefaj urboj en suda Armenio. Krom konekti ĉi tiujn du urbojn, la ŝoseo inkluzivas 21-kilometran segmenton, kiu trairas la lastatempe reakiritan teritorion de Azerbajĝano.
#000201
La ministerio pri eksteraj aferoj de Azerbajĝano alvokis la ambasadoron de Irano al Bakuo por eldoni diplomatian noton esprimantan la malkontenton de Azerbajĝano pri iranaj kamionoj kiuj kontraŭleĝe eniras partojn de Karabaĥo nun kontrolatajn de Azerbajĝano.
#000202
La 12-an de septembro — Azerbajĝano lanĉis komunan militekzercon kun Turkio kaj Pakistano.
#000203
La azera ministerio pri defendo petis la rusian defendoministerion ke la rusiaj pactrupoj deplojitaj en Karabaĥo malhelpu “la kontraŭleĝan transiron de veturiloj de tria lando en la teritoriojn de Azerbajĝano”.
#000204
La 13-an de septembro — Azerbajĝano konfirmis ke ĝi establis kontrolejojn kaj kolektis doganpagojn sur la Goris-Kapana aŭtovojo.
#000205
La 23-an de septembro — la azera ministro pri eksteraj aferoj Jeyhun Bayramov renkontiĝis kun sia irana kolego Hossein Amir-Abdollahian flanke de la Ĝenerala Asambleo de Unuiĝintaj Nacioj [eo].
#000206
La 27-an de septembro — Prezidento Ilham Aliyev diris en intervjuo kun la turka agentejo Anadolu ke iranaj kamionoj uzis tiun itineron “kontraŭleĝe” antaŭ la dua Karabaĥa milito.
#000207
Li ankaŭ kritikis la iranajn armeajn ekzercojn, dirante al la agentejo Anadolu: “Ĉiu lando povas fari ajnan militekzercadon sur sia propra teritorio. Tio estas ĝia suverena rajto. Sed kial nun kaj kial ĉe nia landlimo?”
#000208
La 30-an de septembro — la irana ministro pri eksteraj aferoj, Hossein Amir-Abdollahian, ĉe renkontiĝo kun la nova azerbajĝana ambasadoro en Teherano, diris ke Irano ne “toleros la ĉeeston kaj agadon” de Israelo kontraŭ la nacia sekureco de la lando kaj ke la lando entreprenos agojn se bezono ekestos.
#000209
La lando ankaŭ anoncis ke ĝi okazigos grandskalajn militajn ekzercojn proksime de la limo kun Azerbajĝano, post alia serio de ekzercoj en la sama regiono, informis Eurasianet.
#000210
La 1-an de oktobro — Teherano lanĉis militekzercojn proksime de sia nordokcidenta limo kun Azerbajĝano.
#000211
La 3-an de oktobro — la supera gvidanto de Irano, la ajatolo [eo] Ali Ĥamenei [eo], tviteris azere, “kiu fosas putojn por siaj fratoj, tiu mem falos en tiujn putojn”.
#000212
Responde, Azerbajĝano faris alian komunan ekzercadon kun Turkio, ĉi-foje en sia Naĥiĉevana [eo] enklavo la 5-an de oktobro.
#000213
La 4-an de oktobro — La ministerio pri eksteraj aferoj de Azerbajĝano refutis la asertojn de Irano pri la ĉeesto de tria partio, nomante ilin senbazaj.
#000217
La 5-an de oktobro — Prezidento Ilham Alijev [eo] refutis la akuzon de Teherano pri neoficiala israela ĉeesto en la lando. “Malfemu viajn okulojn kaj rigardu. Kie ili vidas Israelon ĉi tie? Neniu loĝas ĉi tie. Ne estas eĉ unu konstruaĵo ĉi tie. Ĉu estas pruvoj? Ne”, diris Aliyev al raportistoj en Ĝabrail, sufiĉe proksime al la irana landlimo. La prezidento deklaris ke la senbazaj akuzoj ne restos senrespondaj.
#000218
Samtage azerbajĝanaj amaskomunikiloj raportis ke Irano fermis sian aerspacon por azerbajĝanaj armeaj flugoj, dum azerbajĝanaj aŭtoritatoj fermis moskeon kaj oficejon de Seyyed Ali Akbar Ojaghnejad, reprezentanto de la supera gvidanto, ajatolo Ali Ĥamenei, pro pliiĝo de KOVIM-infektoj en la moskeo.
#000219
La 6-an de oktobro — La irana ministro pri eksteraj aferoj, Hossein Amir-Abdollahian, diris ke Teherano estis “profunde maltrankvila pro la israela ĉeesto en Kaŭkazio [eo]”.
#000220
La 13-an de oktobro — Ankoraŭ ekzistas duboj pri tio kio kaŭzis la streĉitecojn. Tamen, la 13-an de oktobro ambaŭ Irano kaj Azerbajĝano esprimis deziron solvi la nunan diplomatian krizon per dialogo. Post telefona interparolo kun sia kolego Hossein Amir-Abdollahian, la azera ministro pri eksteraj aferoj, Jeyhun Bayramov, anoncis la klopodon mildigi la streĉitecon.
#000221