La mezanglo ( min) estas kolektive la specoj de la angla lingvo parolita post la Norman Conquest (1066) ĝis la malfrua 15-a jarcento;
scienca opinio varias sed la Oksforda Angla Vortaro precizigas la periodon de 1150 ĝis 1500.
Tiun stadion de la evoluo de la angla lingvo malglate sekvis la Maksimumon al la Finmezepoko.
#000004
La mezanglo formiĝis el Malfrua la oldangla, vidante multajn dramecajn ŝanĝojn en sia gramatiko, elparolo kaj ortografio.
Skribo dogano dum mezanglaj tempoj variis vaste, sed antaŭ la fino de la periodo, proksimume 1470, helpita per la invento de la presilo, normo bazita sur la Londondialekto (kancelarikortuma Normo) fariĝis establita.
Tio plejparte formas la bazon por Modernoangla-literumo, kvankam elparolo ŝanĝiĝis konsiderinde post tiu tempo.
La mezanglo estis sukcesita pri Anglio antaŭ la epoko de frua moderna anglo, kiu daŭris ĝis proksimume 1650.
Antaŭ tiu tempo, variaĵo de la nortumbria dialekto (ĝenerala en norda Anglio kaj parolita en sudorienta Skotlando) evoluis en la skotan lingvon.
#000005
Dum la mezangla periodo multaj oldanglaj gramatikaj ecoj estis simpligitaj aŭ malaperis.
Substantivo, adjektivo- kaj verbofleksioj estis simpligitaj, procezo kiu inkludis la redukton (kaj fina elimino) de la plej multaj kaz distingoj.
La mezanglo ankaŭ vidis mason da adopto de normandfranca vortprovizo, precipe en lokoj kiel ekzemple politiko, leĝo, la artoj, religio kaj alia ĝentila lingvo.
Ĉiutaga angla vortprovizo restis plejparte ĝermana, kun norena influo iĝanta ŝajna.
Signifaj ŝanĝoj en elparolo okazis, precipe por longvokaloj kaj diftongoj, kiuj en la pli posta mezangla periodo komencis sperti la Grandan Vokalŝanĝon.
#000006
Malmulto pluvivas de frua mezangla literaturo, plej verŝajne pro la normanda dominado kaj la prestiĝo kiuj venis kun skribo en la franca prefere ol la angla.
Dum la 14-a jarcento, nova stilo de literaturo aperis kun la verkoj de famaj verkistoj kiel ekzemple John Wyclif kaj Geoffrey Chaucer, kies Canterbury Tales restas plej legis kaj legis laboron de la periodo.
Poetoj skribis kaj en la vulgara kaj ĝentila anglo.
#000007
Estas populare kredite ke William Shakespeare skribis en la mezanglo, [5] sed li fakte skribis en frua moderna anglo.
#000008
Ĉi-lasta parto de la 11-a jarcento estis transira periodo de Malfrua la oldangla ĝis frua meza anglo.
#000010
La influo de norena certe helpis movi la anglan de lingva tipologio#Sintezaj lingvoj direkte al pli analiza aŭ izolanta vortordo, profunda ŝanĝo sur la gramatika nivelo.
La entuziasmo de vikingoj en la Daneĝo komuniki kun iliaj sudaj anglosaksaj najbaroj produktis frikcion kiu kaŭzis la erozion de la komplikaj inflektional vorto-finoj;
Norenan verŝajne havis pli grandan efikon al tio profunde ŝanĝas al Middle kaj la Moderna angla ol iu alia lingvo.
Simeon Potter-notoj: "Ne malpli sekvoriĉa estis la influo de skandinavo sur la fleksiaj finaĵoj de la angla en akcelado de tiu uzado for kaj ebenigado de gramatikaj formoj kiuj iom post iom disvastiĝis de nordo ĝis sudo.
Ĝi estis, post ĉio, saniga influo.
La gajno estis pli bonega ol la perdo.
Ekzistis gajno en direkteco, en klareco, kaj en forto".
#000011
Dum la influo de skandinava lingvo estis plej forte en dialektoj en la Daneĝo regiono kaj Skotlando, la parolitaj vortoj enŝteliĝis en la lingvon la deka kaj dekunua jarcentoj proksime de la transiro de la malnovo ĝis mezangla periodo, sed tia pruntis vortojn nur aperis en la mezangla skribo komence de la dektria jarcento, verŝajna pro malabundeco de literaturaj tekstoj de pli frua dato.
#000013
La rolo de anglo-normando kiel la lingvo de registaro kaj leĝo povas esti vidita en la abundo de Modernoangla-vortoj por la mekanismoj de registaro kiuj venas de anglo-normando:
tribunalo , juĝisto , ĵurio , alogo , parlamento .
Ekzistas ankaŭ multaj Normand-derivitaj esprimoj rilatigantaj al la kavaliraj kulturoj kiuj ekestis en la 12-a jarcento, epoko de feŭdismo kaj agitado.
#000015
Foje, kaj precipe pli poste, vortoj estis prenitaj de la latina, donante tiajn arojn tiel reĝa (de la oldangla), reĝa (de la latina tra franca), reĝa (rekta de la latina).
Pli postaj francaj prunteprenoj venis de normo prefere ol normanda franco;
tio kondukas al tiaj parencaj paroj kiel prizonestro (de normando), kuratoro (de pli posta franco;
ambaŭ de tiuj vortoj fakte venas de la sama ĝermana vorto).
#000016
La fino de anglosaksa rego ne, kompreneble, ŝanĝis la lingvon tuj.
La ĝenerala populacio parolintus la samajn dialektojn kiel antaŭ la Konkero;
tiuj ŝanĝiĝis malrapide ĝis skribaj notoj pri ili iĝis haveblaj por studo, kiu varias en malsamaj regionoj.
Post kiam la verkado de la oldangla venis al fino, la mezanglo havis neniun normlingvon, nur dialektojn tion derivitan de la dialektoj de la samaj regionoj en la anglosaksa periodo.
#000017
Frua la mezanglo (1100-1300) havas plejparte anglosaksan vortprovizon (kun multaj norenaj prunteprenoj en la nordaj regionoj), sed tre simpligitan inflektional sistemon.
La gramatikaj rilatoj kiuj estis esprimitaj en la oldangla per la dativo kaj instrumentaloj estas anstataŭigitaj en frua meza anglo kun prepoziciaj konstruoj.
La oldangla genitivo - es pluvivas en la - 's de la moderna angla posesivo, sed la plej multaj el la aliaj kazfinoj malaperis en la fruomezangla periodo, inkluzive de la plej multaj el la ĉirkaŭ unu dekduo formoj de la difinita artikolo ("la").
La duoblaj personaj pronomoj (indikantaj ekzakte du) ankaŭ malaperis de la angla dum tiu periodo.
#000018
Iom post iom, la riĉa kaj la registaro denove Angligis, kvankam normando (kaj poste franca) restis la domina lingvo de literaturo kaj leĝo ĝis la 14-a jarcento, eĉ post la perdo de la plimulto de la kontinentaj havaĵoj de la angla monarkio.
La perdo de kazfinoj estis parto de ĝenerala tendenco de klinadoj ĝis fiksa vortordo kiu ankaŭ troveblis en aliaj ĝermanaj lingvoj, kaj tial ne povas esti atribuita simple al la influo de franclingvaj sekcioj de la populacio: la angla, post ĉio, restis la popollingvo.
Estas ankaŭ argumentite [13] ke norenaj enmigrintoj al Anglio havis grandan efikon al la perdo de inflektional finoj en la mezanglo.
Unu argumento estas ke, kvankam Norse- kaj Angla-parolantoj estis iom kompreneblaj al unu la alian, la malkapablo de la norena-parolantoj reprodukti la finantajn sonojn de anglaj vortoj la perdo de influita la mezanglo de inflektional finoj.
Alia argumento estas [ de kiu?
ke la morfologiaj simpligoj estis kaŭzitaj de Romano-britoj kiuj estis dulingvaj en oldangla kaj aŭ Brittonic-lingvojn (al kiuj mankas substantivkazo) aŭ British Latin (al kiuj eble mankis substantivkazo, kiel la plej multaj modernaj enamiĝlingvoj).
eĉ priskribu la mezanglon kiel kreolinon, venante ronde tra ampleksa kontakto inter la angla kaj aŭ norenajn, normandajn, keltajn aŭ latinajn parolantojn.
#000019
Gravaj tekstoj por la rekonstruo de la evoluo da la mezanglo el la oldangla estas la Peterborough Chronicle, kiu daŭre estis kompilita ĝis 1154;
la Ormulum , biblikomentario verŝajne kunmetis en Lincolnshire en la dua duono de la 12-a jarcento, asimilante unikan fonetikan literumon sistemo;
kaj la Ancrene Wisse kaj la Katherine Group, sanktaj libroj skribitaj por ankorese, ŝajne en la Okcidentaj internlandoj en la frua 13-a jarcento.
La lingvo trovita en la lastaj du verkoj foje estas nomita la AB-lingvo.
#000020
Kelkaj akademiuloj [15] difinis "fruan mezan anglon" kiel ampleksado de anglaj tekstoj ĝis 1350.
Tiu pli longa tempokadro etendus la korpuson por inkludi multajn Mezon anglajn latinidajn (aparte tiuj de la Auchinleck-manuskripto ĉ. 1330).
#000022
De ĉirkaŭ la frua 14-a jarcento ekzistis signifa migrado en Londonon, precipe de la distriktoj de la Orientaj internlandoj, kaj nova prestiĝa Londondialekto komencis formiĝi, bazita ĉefe sur la parolado de la Orientaj internlandoj, sed ankaŭ influita per tiu de aliaj regionoj.
La verkado de tiu periodo, aliflanke, daŭre reflektas gamon da regionaj formoj de la angla.
La Ayenbite of Inwyt (Aienbito de Inwyt) , traduko de franca konfesia prozolaboro, kompletigita en 1340, estas verkita en Kentishodialekto.
La plej konata verkisto de la mezanglo, Geoffrey Chaucer, skribis en la dua duono da la 14-a jarcento en la emerĝanta Londondialekto, kvankam li ankaŭ portretas kelkajn el siaj karakteroj kiel parolante en nordaj dialektoj, kiel en la Rakonto de la " Reĝoficisto ".
#000023
En la anglalingvaj lokoj de malaltebenaĵo Skotlando, sendependa normo formiĝis, bazita sur la nortumbria dialekto.
Tio formiĝus en kio estis konata kiel la skota lingvo.
#000024
La Kancelierkortumo-Normo de skriba anglo emerĝis kiel c.1430 en oficialuldokumentoj kiuj, ekde la Norman Conquest, estis normale skribitaj en la franca.
Kiel la laboro de Chaucer, tiu nova normo estis bazita en la Orienta-Midland influis Londonparoladon.
Komizoj utiligantaj tiun normon konis kutime la francan kaj la latinan, influante la formojn kiujn ili elektis.
Adoptita malrapide, la Kancelierkortumo-Normo estis uzita en Anglio fare de burokratoj por la plej multaj oficialaj celoj, ekskludante tiujn de la eklezio kaj laŭleĝecojn, kiuj uzis la latinan kaj Juro-francon (kaj iu la latina), respektive.
#000025
La influo de la Chancery Standard sur pli postaj formoj de skriba la angla estas pridisputata, sed ĝi sendube disponigis la kernon ĉirkaŭ kiu frua moderna anglo formiĝis.
Frua la Moderna angla aperis kun la helpo de la presilo de William Caxton, inventita dum la 1470s.
La gazetaro stabiligis la anglan tra puŝo direkte al normigado, gvidita fare de Chancery Standard-entuziasmulo kaj verkisto Richard Pynson.
Frua la Moderna angla oficiale komenciĝis en la 1540-aj jaroj post la presanta kaj larĝa distribuado de la Angla Biblio kaj Prayer Book, kiu faris la novan normon de la angla publike rekonebla, kaj daŭris ĝis proksimume 1650.
#000026
La forta - (e) s plurala formo pluvivis en la Modernan anglan.
La malforta - (e) n formularo nun estas rara kaj uzita nur en virbovoj kaj, kiel parto de duobla pluralo, en infanoj kaj fratoj.
Kelkaj dialektoj daŭre havas formoj kiel ekzemple eien (por okuloj), shon (por ŝuoj), hosen (por hoso (j), bovinoj (por bovinoj), kaj estanta (por abeloj).
#000033
Mezanglaj personaj pronomoj estis plejparte evoluintaj de tiuj de la oldangla, kun la escepto da la tripersona pluralo, pruntepreno de la norena lingvo (la origina oldangla formo koliziis kun la triapersona singularo kaj estis poste faligita).
Ankaŭ, la nominativformo de la virineca tripersona singularo estis anstataŭigita per formo de la protesta ke evoluis en ske (modernan ŝi), sed la alternativa heir restis en kelkaj lokoj por longa tempo.
#000034
Ĉar kun substantivoj, ekzistis iu inflektional simpligo (la apartaj oldanglaj duoblaj formoj estis perditaj), sed pronomoj, male al substantivoj, retenis apartajn nominativo- kaj akuzativajn formojn.
Tripersonaj pronomoj ankaŭ retenis distingon inter akuzativaj kaj dativoformularoj, sed tio estis iom post iom perdita: la vira hino estis anstataŭigita per li sude de la Tamizo ekde la frua 14-a jarcento, kaj la neŭtra dativo lin estis porpelita per ĝi en la plej multaj dialektoj de la 15-a.
#000035
La sekva tablo montras kelkajn el la diversaj mezanglaj pronomoj, kune kun iliaj modernaj (en kursivo) kaj oldanglaj ekvivalentoj.
Multaj aliaj varioj notiĝas en mezanglaj fontoj pro diferencoj en literumoj kaj elparoloj en malsamaj tempoj kaj en malsamaj dialektoj.
#000036
Kiel ĝenerala regulo, la indika unua-persona singularo de verboj en la prezenco finiĝas en - e ("Goatse.ĉ ĉi tie" mi aŭdas), la dua persono en - (e) Skt. (" þou spekest" vi ĵargonoriento), kaj la tria persono en - eþ ("li komeþ" li kometamfetamino/li venas).
( þ (la letero' dorno ')
enestas okulfrapa kiel la neesprimita th "pensas", sed, sub certaj cirkonstancoj, ĝi povas esti kiel la esprimita th en "tio").
La sekva tablo ilustras la konjugaciopadronon de sed unu dialekto.
#000037
La preterito de malfortaj verboj estas formita aldonante - Red (e), - d (e) aŭ - t (e) finiĝanta.
La pasinteco-formularoj, sen iliaj personaj finoj, ankaŭ funkcii kiel perfektivaj participoj kun perfektivparticipaj prefiksoj venis de la oldangla:
i-, y- kaj foje bi-.
#000039
Fortaj verboj, kompare, formas sian pasintecon ŝanĝante sian tigvokalon ( ujnesto iĝas mallibera, procezo nomita apofony), kiel en la Moderna angla.
#000040
Kun la sinteno de la Late West Saxon normo utiligita por la verkado de la oldangla en la periodo antaŭ la Norman Conquest, la mezanglo estis skribita en multaj skribistaj formoj, reflektante malsamajn regionajn dialektojn kaj ortografiajn konvenciojn.
Poste en la mezangla periodo, aliflanke, kaj precipe kun la evoluo de la Kancelierkortumo-Normo en la 15-a jarcento, ortografio iĝis relative normigita en formo bazita sur la Orient Midlands-influita parolado de Londono.
Literumo tiutempe estis plejparte tre regula (ekzistis sufiĉe kohera korespondado inter leteroj kaj sonoj).
La nereguleco de aktuala angla ortografio estas plejparte pro elparolo ŝanĝoj kiuj okazis dum la frua moderna anglo kaj la Moderna angla epokoj.
#000041
La mezanglo ĝenerale ne havis silentajn literojn.
Ekzemple, kavaliro estis prononcita [ˈkniçt] (kun kaj la ⟨k⟩ kaj la ⟨gh⟩ prononcitan, ĉi-lastan sondadon kiel la ⟨k⟩ en germana Knecht).
La plej grava escepto estis la silenta ⟨e⟩ - origine prononcita, sed perdita en normala parolado antaŭ la tempo de Chaucer.
Tiu letero, aliflanke, indikis plilongigis - kaj poste ankaŭ modifis - elparolon de antaŭa vokalo.
Ekzemple, en nomo, origine prononcita kiel du silaboj, la /a/ en la unua silabo (originale malferma silabo) plilongigis, la fina malforta vokalo poste estis faligita, kaj la restanta longvokalo estis modifita en la Granda Vokalŝanĝo (por tiuj solidaj ŝanĝoj, vidi sub Fonologio, supre).
La fina ⟨e⟩, nun silenta, tiel iĝis la indikilo de la pli longa kaj ŝanĝita elparolo de ⟨a⟩.
Fakte vokaloj povis havi tiu plilongigitan kaj modifis elparolon en diversaj pozicioj, precipe antaŭ ununura konsonantletero kaj alia vokalo, aŭ antaŭ certaj paroj de konsonantoj.
#000042
La baza Old English Latin-alfabeto konsistis el 20 normigitaj leteroj (ekzistis ankoraŭ ne klara j, v aŭ w, kaj oldanglaj skribistoj ne ĝenerale uzis k, q aŭ z) kaj plie kvar kromaj leteroj:
cindro ⟨æ⟩, Eth ⟨ð⟩, dorn ⟨þ⟩ kaj ŭin ⟨ƿ⟩.
#000044
Eth kaj dorno ambaŭ reprezentita /θ/ en la oldangla.
Eth falis el uzo dum la 13-a jarcento kaj estis anstataŭigita per dorno.
Dorno plejparte falis el uzo dum la 14-a jarcento, kaj estis anstataŭigita per ⟨t⟩.
(Anakronisma uzokutimo de la skribista mallongigo(" þe", t.e. "la") kondukis al la moderna misprononco da dorno kiel ⟨ y ⟩ en tiu kunteksto;
#000046
Wynn, kiu reprezentis la fonemon /w/, estis anstataŭigita per ⟨ w ⟩ dum la 13-a jarcento.
Pro ĝia simileco al la leter⟨p⟩, ĝi estas plejparte reprezentita per ⟨w⟩ en modernaj eldonoj de Old kaj mezanglaj tekstoj eĉ kiam la manuskripto havas ŭin.
#000047
Sub normanda influo, la kontinenta karolinga manuskripto anstataŭigis la insulan kiu estis uzita por la oldangla.
Tamen, pro la signifa diferenco en aspekto inter la malnova insula g kaj la karolinga g , la unua daŭrigis en uzo kiel aparta letero, konata kiel iogh, skriba ⟨ȝ⟩.
Tio estis adoptita ĉar uzas reprezenti gamon da sonoj:
[ɣ], [j], [dʒ], [x], [ç], dum la karolinga g estis normale uzita por [g].
Kazoj de iogh estis poste anstataŭigitaj per ⟨j⟩ aŭ ⟨i⟩, kaj per ⟨gh⟩ en vortoj kiel nokto kaj rido.
En Middle Scots iogh iĝis nedistingebla de kursiva z, kaj printiloj emis uzi ⟨z⟩ kiam iogh ne estis havebla en iliaj baptujoj;
tio kondukis al novaj literumoj (ofte kaŭzante novajn elparolojn), kiel en McKenzie , kie la ⟨z⟩ anstataŭigis iogh kiu havis la elparolon /j/.
#000048
Sub kontinentan influon, la leter⟨k⟩, ⟨q⟩ kaj ⟨z⟩, kiuj ne estis normale uzitaj fare de oldanglaj skribistoj, estis ofte uzita en la verkado de la mezanglo.
Ankaŭ la pli nova latina leter⟨w⟩ estis lanĉita (anstataŭigante ŭin).
La klara letero formas ⟨v⟩ kaj ⟨u⟩ venis en uzon, sed daŭre estis uzitaj interŝanĝeble;
la sama validas por ⟨j⟩ kaj ⟨i⟩.
(Ekzemple, literumoj kiel ekzemple ŭijf kaj paradij'oj por edzino kaj paradizo povas esti trovitaj en la mezanglo.
#000049
Kvara Moselibro daŭre estis ĉiam skribitaj uzante romiajn numeralojn, krom kelkaj maloftaj okazoj de arabaj ciferoj dum la 15-a jarcento.
#000052
Kvankam mezangla literumo neniam estis plene normigita, la sekva tablo montras la elparolojn plej kutime reprezentiten per specialaj leteroj kaj digrafoj direkte al la fino de la mezangla periodo, utiligante la notacion donitan en la artikolo pri mezangla fonologio.
De kiel klarigite supre, ununuraj vokalleteroj havis alternativajn elparolojn depende ĉu ili estis en pozicio kie iliaj sonoj estis kondiĉigitaj de plilongigado.
Longvokalelparoloj estis en fluo pro la komencoj de la Granda Vokalŝanĝo.
#000053
Forrþrihht-anan seotempokomunik þat ure Drihhtin ŭolde montboren I þis midelærd por ĉio mankinnede li kæ himsonkinesmen ĉiu sŭilke sumigas li ŭolde kaj whær li ŭoldeborenmonto li kæ ĉio ĉe sibloruzaĵo.
Tuj kiam la tempo venis ke nia sinjoro deziris esti naskita en tiu Meztero por ĉiu la homarkonsidero, tuj Li elektis parencojn por li mem, ĉion ekzakte kiam li deziris, kaj Li decidis ke Li estus naskita precize kie Li deziris.
#000056
Tomba surskribo de Johano la smit, mortis 1371
#000057
Tomba surskribo de monumenta latuno en Oxfordshire paroka preĝejo: [29]
#000058
Originalteksto vircom & se kiom skal biero deis Lion: aterumovoflavo venas malbona & nuda tineo havas Montve-aŭaẏ biletprezon: Ĉiu ẏs ŭermē it Ve por prizorgo:
- robotprogramit Ve faras por dioẏs Lufvehaŭenotingoiare:
yisgraŭelẏ'oj Johano ie smẏt diiif lia sola hakita gruzo
Traduko de Patricia Utechin [29] MAN, venas kaj vidas kiom ĉiuj mortintoj devas mensogi: kiam tio venas malbona kaj nuda, ni havas nenion kiam ni for fartas: ĉiu kiu ni prizorgas estas vermoj:
- krom tio kiun ni faras pro dio, ni havas nenion pretan:
sub tiu tombo situas Johano la forĝisto, dio donas al sia animo ĉielan pacon
#000059
De la Wycliffe's Biblio, ):
#000061
1And ĝi estis sinjoraftirŭard, kaj Jhesu faris iorney de citas kaj castelis, prekinge- kaj euangelisinge-þe rewme da dio, 2and tŭelueŭiþ lin;
kaj sumeŭiman þat ŭerenhelid de meĉidus-leŭciskospirito kaj syknessis, Marie, þat estas clepid Mawdeleyn, de kiu seuendeuelisaterumdeko 3out, kaj Jone, þe ŭif de Chuse, advokato de Eroude, kaj Susanne, kaj manieoþere, whikeministriden al li de ŝia riĉaĵo.
#000062
1And ĝi estis sinjoraftirŭard, kaj Jhesus faris iourney busoj citas kaj castel'ojn, prekinge- kaj euangelisinge-þe rewme da 2God, kaj tŭelueŭiþ him;
kaj sumŭiman þat ŭerenhelid de ŭickidspirito kaj sijknessis, Marie, þat estas clepid Maudeleyn, de kiu seuendeuelis 3wenten eksteren, kaj Joone, þe ŭijf de Chuse, þe prokuratoure de Eroude, kaj Susanne, kaj multaj oþir, þat ministriden al him de ŝia riĉese.
#000063
1And ĝi pasis poste, ke Jesuo iris ĉie en ĉiu grandurbo kaj vilaĝo (kastelo), predikado kaj montri la regnon de 2God, kaj la dek du estis kun li;
kaj certaj virinoj, kiuj estis kuracitaj de malvirtaj spiritoj kaj malsanoj, Maria telefonis al Magdalene, el kiu 3went sep diabloj, kaj Johana la edzino de Chuza, kaj Susanna, la stevardo de Herodo, kaj multaj aliaj, kiuj zorgis pri li de sia substanco.
#000064
Kiam April kun it'oj dolĉaj pluvperiodoj trapikis la aridon de marto al la radiko, banante ĉiun vejnon en tia likvaĵo de kies virto la floro estas generita, kaj kiam Zephyrus kun sia dolĉa spiro ankaŭ vigligis la delikatajn plantojn en ĉiu arbaro kaj kampo, kaj la fru-jara suno estas duonvoje tra Arieso, kaj malgrandaj birdoj kiuj dormas ĉiun nokton kun malferma okulo faras melodiojn (siajn korojn tiel pikitajn fare de Nature), tiam homoj sopiradas por iri sur pilgrimadojn, kaj pilgrimantoj serĉas fremdajn marbordojn kaj malproksimajn sanktejojn konataj en diversaj teroj, kaj aparte ili daŭrigas sian vojon al Canterbury de ĉiu grafejo de Anglio por serĉi la sanktan feliĉegan martiron, kiu helpis al ili kie ili estis malsanaj.
#000066
La bokesduele, kaj ni terfore
#000070
Tiel tio ĝi mihte en tia ŭise,
#000073
Tio kiu tiu al de saĝecasigno
#000076
Al li tiu skal ĝi aldairede,
#000077
Por tilkecelo, se ke ie rede,
#000078
mi ŭolde iras la midel ŭeie
#000079
Kaj writo bokvetaterumo la tŭeie,
#000080
Tiu de la lase aŭ de la pli
#000082
Proksime de laŭvorta traduko en la Modernan anglan:
#000084
Estas instruitaj de kio tiam estis skribita:
#000088
Skribu iom da afero denove,
#000091
Surbaze de ekzemplo proksime de tiuj malnovaj manieroj
#000092
Tiel tio kiun ĝi povis laŭ tia maniero,
#000093
Kiam ni estas mortaj kaj aliloke,
#000094
Estu lasita al la orelo de la mondo
#000095
Krom por viroj diras, kaj veraj ĝi estas,
#000097
Tio kiun tio tute de saĝeco skribas
#000098
Ĝi ofte malakrigas la spritecon de viro
#000099
Por li tion ĝi ĉiun tagon devas legi,
#000100
Kaj skribu libron inter la du,
#000103
Iu viro povas ŝati de tio kiun mi skribas:
#000106
Traduko en la Modernan anglan:
#000107
De kio tiam estis skribita, ni lernas,
#000110
Kaj tiel ĝi estas bone tio ni en victurno,
#000111
Skribu denove kelkajn aĵojn de valoro,
#000113
Kiel tiujn ni de tiuj saĝuloj citas,
#000114
Tiel tio tia en kiel maniero povis,
#000115
Kiam ni forlasis tiun mortigan sferon,
#000116
Sed ĝi estas tiel ke viroj estas kuŝantaj
#000119
Diri ke kiam oni nur legas
#000120
De saĝeco la tutan tagon longa, unu rasoj
#000121
Malriĉeco je spriteco, kaj tiel
#000122
Traduko en la Moderna angla prozo:
#000127
La librojn de tiuj kiuj skribis antaŭ ol nin postvivas, kaj tial ni estas instruitaj koncerne kio tiam estis skribita.
Tial estas bone ke ni ankaŭ en nia tempo, ĉi tie inter ni, skribas iom da materialo de komence, inspirita per la ekzemplo de tiu malnova dogano;
tiel ke ĝi kiam povis, ni estas mortaj kaj aliloke, esti lasita al la orelo de la mondo en la tempo venanta post tio.
Sed ĉar viroj diras, kaj ĝi estas vera, ke kiam iu skribas tute koncerne saĝecon, ĝi ofte malakrigas la spritecon de viro kiu legas al ĝi ĉiun tagon.
Pro tiu kialo, se vi permesas ĝin, mi ŝatus preni la oran mezvojon, kaj skribas libron inter la du, iom de pasio, iom de instrukcio, koncerne kiun ĉu de alta aŭ malalta statuso, homoj povas ŝati kion mi skribas.
#000128
La meza angla lingvo estas la angla lingvo parolata de 1000 ĝis 1500, post la invado de Anglio fare Vilhelmo la Konkerinto en 1066 kaj antaŭ la invento de la presilo. Ĝi estis la lingvo de la kamparano kaj buĉisto, ne la lingvo de la reĝo kaj la kortegano, kiu parolis la francan. Ĝi estas la lingvo de Geoffrey Chaucer. Ĝia kodo de ISO 639 estas enm.
#000133
La angla antaŭ 1000 estis la anglosaksa lingvo. Post 1500 estas la epoko de la moderna angla lingvo.
#000134
Syððan wæs geworden þæt he ferde þurh þa ceastre and þæt castel: godes rice prediciende and bodiende. and hi twelfe mid. And sume wif þe wæron gehælede of awyrgdum gastum: and untrumnessum: seo magdalenisce maria ofþære seofan deoflu uteodon: and iohanna chuzan wif herodes gerefan: and susanna and manega oðre þe him of hyra spedum þenedon;
#000135
Kiam la vikingoj venkis Anglion, ili ankaŭ venkis nordan Francion kaj franciĝis (kiel en Anglio ili angliĝis). En 1066, estrita de Vilhelmo la Konkeranto, ĉi tiuj francigitaj vikingoj, la normanoj, atakis, venkis kaj regis Brition (kaj ankoraŭ regis nordan Francion). La lando fariĝis trilingva. La franca fariĝis la lingvo de reĝo kaj sinjoro, la latina la lingvo de pastro kaj profesoro, kaj la angla la lingvo de la popolo.
#000136
Tio profunde ŝanĝis la anglan.
#000137
Eĉ nun, post unu mil jaroj, la normana klasosistemo ankoraŭ estas videbla en la angla: la vortoj por vulgaraĵoj devenas de malnova angla: ekzemple, pig (porko), cow (bovino), dog (hundo) kaj house (domo).
#000138
La vortoj de aĵoj de la riĉulo kaj reganto, devenas el la mezepoka franca: ekzemple, pork (porkviando), beef (bovviando), court (kortego), judge (juĝisto), jury (ĵurio), parliament (parlamento), honor (honoro), courage (kuraĝo), rich (riĉa) kaj study (studo). Eĉ la vorto por la malriĉuloj devenis de la francoj: poor.
#000139
El la normana epoko devenis la triobla vortaro de la angla. Ekzemple, la angla havas tri vortojn signifantajn "reĝa": kingly de la malnova angla, royal de la franca kaj regal de la latina. Ĉiu portas diversan nuancon.
#000140
La malnova angla kingly enmensigas fabelan reĝon; la franca royal, la ampleksan paradon de mezepoko kortego; kaj la latina regal, la noblan mienon kaj manieron de reĝo, la reĝo abstrakta.
#000141
Ŝanĝo pli profunda okazis en la gramatiko. Iom post iom, la riĉularo kaj registaro reangliĝis. Sed la nova angla ne aspektas same kiel la malnova. La malnova angla, same kiel iu ajn bona hindeŭropana lingvo de sia tago, enhavas multe de gramatikaj finaĵoj. Sed en la buŝo de la francalingvano, la finaĵoj estis perditaj kaj forgesitaj, la angla rompita kaj kruda, uzante vortordon anstataŭ la ĝustajn finaĵojn. Lingvo malĝusta, sed ankoraŭ lingvo komprenebla, kaj antaŭ ĉio, lingvo simpligita. Kaj, ĉar la reangliĝanto havis riĉecon, potencon kaj altan rangon, lia angla lingvo ne estis mokita sed anstataŭ fariĝis la angla lingvo.
#000142
La lingvo ankaŭ simpliĝis ĉar dum la francaj jarcentoj, klerigita klaso mankis al anglalingvanoj, klaso kiu povis bremsi la rapidan, krudan ŝanĝon.
#000143
And it is don, aftirward Jesus made iourne bi cites & castelis prechende & euangelisende þe rewme of god, & twelue wiþ hym & summe wymmen þat weren helid of wicke spiritis & sicnesses, marie þat is clepid maudeleyn, of whom seuene deuelis wenten out & Jone þe wif off chusi procuratour of eroude, & susanne & manye oþere þat mynystreden to hym of her facultes
#000145
En la jarcento XIV, la angla finfine fariĝis la lingvo de registaro. Ĉi tiu estas la jarcento de la granda poeto Chaucer.
#000146