Virinoj estas ambasadoroj de la kazaĥa vivo
#000020
La gurena Vikimedio-komunumo estas indiĝena sekcio de Fondaĵo Vikimedio. Ĝi celas bitigi la gurenan lingvon, kiu estas la denaska lingvo de grupoj da homoj en Togolando, Ganao kaj Burkino.
#000037
Kvankam tiu reprezentado estas granda venko, la volo de multaj afrikaj animaciistoj estas pli vasta ol nur havi rolulojn similajn al ili. Animacio ankaŭ fariĝis rimedo por konservi endanĝerigitajn afrikajn lingvojn. Pere de distrado, ĉi tiuj kreantoj esperas uzi animacion kiel transportilon por afrikaj mitologioj, filozofioj, riĉaj tradicioj, kulturaj esprimoj kaj lingvoj.
#000056
Pli ol 300 afrikaj lingvoj estas en danĝero
#000057
Ĉu afrikaj animaciistoj povas ŝanĝi tion?
#000062
Kelkaj elstaraj animacioj kiuj instruas afrikajn lingvojn
#000072
El centra Afriko estas CMR KIDS TV, televida kanalo en Youtube kiu instruas kamerunajn infanojn pri iliaj kulturo kaj historio, kaj ankaŭ pri lingvoj kiel la eŭonda kaj la ĝula.
#000081
Global Voices parolis kun aliaj kvar homoj ĉindevenaj en Brazilo kaj ĉiuj raportis okazojn pri rasismo kaj ksenofobio en urboj kiel San-Paŭlo, Rio-de-Ĵanejro kaj Caibaté en la ŝtato Suda Rio-Grando. Ĉiuj diris, ke la maltoleremo pligrandiĝis dum la pandemio de KOVIM-19.
#000154
Ĉinaj enmigrintoj venis unuafoje labori al Brazilo komence de la 19-a jarcento, kiam la portugala reĝo, tiam ekzilito en Brazilo, serĉis manierojn por eviti la kreskon de britaj kontraŭ-sklavecaj gvidlinioj.
#000158
Multaj venis el Makao — ĉina teritorio kiu estis regata de Portugalio dum pli ol 400 jaroj — kaj starigis eksperimentajn kultivaĵojn de teo en la Botanika Ĝardeno de Rio-de-Ĵanejro kaj en la Imperia Bieno de Santa Cruz, la imperia somera domo en Brazilo.
#000159
Poste, okazis almenaŭ aliaj tri migrantaj ondoj el kontinenta Ĉinio, la plej granda en la 1950-aj jaroj — la politikaj okazaĵoj en Ĉinio (enlanda milito, japana okupacio, Dua Mondmilito kaj la Kultura Revolucio) instigis multajn foriri. Ekde 2018, la 15-a de aŭgusto fariĝis la Nacia Tago de la Ĉina Enmigrado en Brazilo.
#000161
La kvartalo Liberdade [Libereco], konata kiel centro de la orienta azia kulturo en San-Paŭlo, estas studobjekto en la esploro de Costa. Dum la surloka esploro, li vidis malamikecojn kontraŭ ĉindevenaj laboristoj. “En 2020, kiam mi intervjuis la komunumon, mi aŭdis krion. Mi kuris por vidi kio okazis kaj vidis du knabojn kriantaj al ĉinaj vendistoj, ‘reiru al Ĉinio!’, ‘atentu la virusojn!’ kaj ‘foriru, ĉino!'”.
#000163
“Surmetu la fekan maskon, fekulo. Tiuj pestoj venas al nia lando por mortigi nin. Reiru al via lando, besto”. Dieqing Chen diris ke tius estas kelkaj insultoj, kiujn li aŭdis kiam li demetis sian maskon por trinki akvon ĉe kliniko en Rio-de-Ĵanejro je la fino de 2020.
#000165
La daŭrema policado de nigrulaj korpoj kaj la daŭranta strukturo de la eŭropa koloniismo kaj de la sklavismo estas heredaĵo de la transatlantika sklavkomerco kaj ĝiaj konsekvencoj en la afrika diasporo.
#000174
Post lastatempaj mortoj de Breonna Taylor, George Floyd kaj Tony McDade en Usono, kaj ankaŭ post la alvoko por fini ĉiujn formojn de polica brutaleco kaj ŝtata perforto tra Afriko, Latinameriko kaj Eŭropo, la ligiteco inter koloniismo kaj sklavismo en la tuta diasporo fariĝis pli kaj pli klara.
#000175
Ekde la komenco de la 1500-aj jaroj ĝis la fino de la 1900-aj jaroj, ĉirkaŭ 15 milionoj da afrikanoj estis kaptitaj kaj sklavigitaj de eŭropanoj, kaj perforte alkondukitaj al Ameriko kaj Karibio.
#000176
Unu inter la plej malbonaj kaj teruraj ekzemploj de malobservo de homaj rajtoj en historio, ankaŭ kaŭzis estiĝon de nekredebla, dinamika, bela kaj kulture diversa afrikan diasporo. Ĉi tiun tutmondan komunumon konsistigas rektaj posteuloj, precipe subsaharaj afrikanoj, kiuj loĝis unue en Ameriko pro la sklavkomerco.
#000177
Nigruloj en Ameriko kaj Karibio plue praktikis sanktajn kaj praulajn ritojn el Afriko kaj ankaŭ kreis novajn kutimojn kaj kulturon trans la oceano. Temas pri multaj aferoj, de tradiciaj plektitaj hararanĝoj aŭ vestaĵoj el la devenlandoj ĝis kreado de novaj religioj inspiritaj de la religioj de Okcidentafriko. Ekzemple, Santerio kaj Voduo fariĝis sinsekvoj de la joruba religio kaj kulturo de Niĝerio.
#000178
La policado de tiuj malsamaj nigrulaj komunumoj havas profundajn historiajn radikojn, kiuj daŭre efikas nuntempe, sur la diasporo kaj sur la afrika kontinento.
#000179
En la komenco de la 1700-aj jaroj, la usona ŝtato Suda Karolino starigis la unuan polican patrolon kontraŭ sklavoj, kiu inspiris preskaŭ ĉiujn aliajn ŝtatojn kun sklavecaj leĝoj sekvi la ekzemplon. Tiuj patroloj respondecis pri kaptado de fuĝintaj sklavoj, devis ĝeni kaj interrompi eblajn sklavajn ribelojn, kaj puni tiujn konsideritajn kulpaj pro defii siajn mastrojn kaj la regadon de la plantejo.
#000180
Usonaj leĝoj kiel la Leĝo pri Fuĝintaj Sklavoj, de 1850, kiu devigis la federacian registaron kapti kaj sendi sklavojn al iliaj mastroj — eĉ en liberaj ŝtatoj — nur helpis plifortigi la ideon, ke la polico protektas la aferojn kaj propraĵojn de blankuloj. Polica brutaleco daŭre okazas en Usono kune kun la kontraŭstaro de la movado Black Lives Matter [Nigrulaj Vivoj Gravas].
#000181
Nuntempe, civitanoj en multaj afrikaj landoj — kiel Niĝerio, Ugando, Zimbabvo, Kenjo kaj Sud-Afriko — ankaŭ multfoje spertas polican brutalecon; tiuj landoj starigis policajn fortojn dum la eŭropa koloniismo.
#000182
Tiu struktura perforto estas konsekvenco de la brita koloniismo en Niĝerio. Dum la regado de Britio, kiam estis kreita Niĝerio, la Royal Crown [registaro] forte dependis de siaj komercaj entreprenoj por zorgi pri sia eksterlanda politiko kaj regi siajn koloniojn. Britio permesis, ke tiuj entreprenoj ekhavi komercajn kaj registarajn rajtojn — kaj armeojn. La niĝeriaj policaj fortoj estis formitaj laŭ tiuj sistemoj kaj metodoj de regado, kiuj protektis kaj garantiis la britan koloniisman superregadon.
#000184
Similaj formoj de perforto spegulas la koloniisman pasintecon en la polica kadro de Sud-Afriko. Dum la apartismo [Apartheid], la registaro utiligis la policajn fortojn por konservi kaj trudi la rasan segregacion kaj murdi elstarajn kontraŭ-apartismajn aktivulojn. Ankaŭ, la polico neproporcie uzis troan forton kontraŭ ne-blankaj sudafrikanoj kaj kreis longdaŭrajn dividojn inter la teroritaj komunumoj. Tiu subprema kontraŭ-nigrula konduto, kiu estis starigita de blankaj koloniistoj, daŭre efikas sur la sudafrikaj nigrulaj komunumoj nuntempe.
#000185
En Brazilo, hejmo de la plej granda loĝantaro de nigruloj ekster la afrika kontinento, la polico de Rio-de-Ĵanejro mortigis 1800 homojn en 2019 — kaj preskaŭ ok inter dek estis nigrulaj. Bahio, brazila ŝtato kun loĝantaro kiu konsistas je 80 procentoj el nigruloj, estis tria subŝtato laŭ policaj mortigoj en 2019.
#000187
Brazilo ricevis la plej grandan kvanton de sklavoj en la suda hemisfero kaj estis la lasta lando kiu abolis sklavecon en Ameriko. Tial, afriko-brazilaj aktivuloj argumentas, ke la registare permesita perforto en Brazilo ligiĝas kun la varigado de nigrulaj korpoj kaj kun la rolo de la brazila registaro en la malkompleta transiro de sklaveco al kio devis esti libereco.
#000188
“Ili mortigas nigrulojn ĉar tio estas la strukturo de la brazila socio”, klarigas Aline Maia, plenuma kunordiganto de la Observatório de Favelas, organizaĵo en Rio-de-Ĵanejro kiu disvolvas publikajn politikojn en Brazilo. “[Tiu genocido] profitigas per mono, kaj estas spektaklo kiu permesas al blankuloj senti sin pli sekuraj, ĉar la perforto okazas ie for. Ĝi helpas al politikistoj ricevi voĉdonojn”.
#000189
Afiŝoj kun #VidasNegrasImportam (traduko de Black Lives Matter [Nigrulaj Vivoj Gravas]) multoblige aperis en Brazilo dum februaro 2019, post kiam superbazara gardisto mortigis nigrulon en Rio-de-Ĵanejro. La 20-an de novembro 2020, alia nigrulo estis batita ĝis morto de du blankaj gardistoj en bazaro de Carrefour, en Porto-Alegro, kaj tio instigis al nova ondo de manifestacioj en Brazilo.
#000190
Blankula supereco kaj koloniismo ekzistas ne sole en Usono aŭ Afriko. Polica brutaleco estas universala, blankula supereco estas tutmonda, kaj la koloniisma strukturo daŭre funkcias. Pro tio, nigruloj ĉiutage, en la tuta mondo, estas mortigataj.
#000193
Tial, en la tuta diasporo, nigruloj daŭre senlace batalas por siaj vivoj, komunumoj kaj estontaj generacioj. En Usono ni diras #BlackLivesMatter! En Niĝerio ni diras #EndSARS! Kaj en Brazilo ni diras #VidasNegrasImportam!
#000194
La detruado de arbaroj kaj ĝangaloj pligrandiĝis dum la lastaj jaroj. Prezidentoj, kiel tiuj de Brazilo kaj Usono, ĉesis paroladi pri protektado de medio, eĉ se nur surpraĵe, kaj malkaŝe subtenas agojn kiuj kaŭzas detruadon de arbaroj kaj ĝangaloj. La manieroj kiel tio okazas estas pluraj kaj oni ja scias: arbarekspluatado, minado, hidraŭlika fendado, duktoj kaj produktado de energio.
#000207
Por ni, la #Díadelospueblosindígenas [Tago de la Indiĝenaj Popoloj] celebras ne kliŝojn, kutimojn kaj ekzotaĵojn. Kontraŭe, ĝi agnosku la senĉesajn provojn forviŝi kaj engluti nin laŭ nacio-ŝtata projekto, kiu rezultis en la perdado de la lingvoj, teritorioj, vestaĵoj, scioj, sano kaj oportunaĵoj de indiĝenaj popoloj.
#000227
Mitzy Juárez estas ilustristo kaj grafikisto el la indiĝena etno Chocholteco Ngiba, en Oaĥako, Suda Meksiko. Ŝi naskiĝis kaj kreskis en malgranda kaj fora urbo en la ebenaĵoj de la miŝteka regiono, en Oaĥako, kie troviĝas la plej belaj akvofontoj. La fontoj de inspiro por la ilustraĵoj de Mitzy estas la popolo, lingvo kaj tradicioj kun kiuj ŝi kreskis. Per ilustrado, ŝi trovis manieron konservi la sciojn kiujn ŝi heredis de sia komunumo – sciojn kiujn ŝi kunportas kien ajn ŝi iras.
#000230
¡De la Milpa a la ciudad vino el elotito en el viento, cruzando mares y ríos, llanos, veredas y cerros! (Gabriel del Río) ¡Tchíxa! ¡El elotito! #inktober #chocholteco #ngiba #lenguasoriginarias #ilustración #winsorandnewton #pentel #ilustradoramexicana #elote #maiz #corn #illustration #nativelanguages
#000231
David Canul originas el la majaa regiono de Kampeĉo, en la Meksika Golfo. Lia laboro kiel profesia ilustristo varias inter nefikciaj libroj, poemoj, porinfanaj verkoj kaj eĉ ceramikaĵoj. Li ankaŭ organizas, mastrumas kaj disvastigas festivalojn pri porinfana kaj porjunula literaturoj en la duoninsulo Jukatano.
#000235
La jaguaro ĉiam aperas en la verkoj de Griss Romero. Ĝi ankaŭ estas nomata “tekuani” aŭ “tiger“, kaj estas unu el la plej gravaj identecaj simboloj de la regiono Gerero. Griss inspiriĝas de la praulaj radikoj kaj kulturo de la naŭatla komunumo en San Luis Acatlán. Ŝia arto estas ilo por konsciigi pri la indiĝenaj popoloj de Gerero, Suda Meksiko, kaj disvastigi iliajn agrikulturajn sciojn kaj ritojn.
#000240
Gilberto Kupyum loĝas en Tlahuitoltepec Mixe, indiĝena komunumo nord-okcidente de Oaĥako, regiono de nebuloj kaj arbaroj. En lia laboro aperas temoj kiel la naturo, parola tradicio kaj muziko, pri kiuj li verkas en pluraj formoj, ekzemple, pentrado, serigrafio, gravuraĵo, litografio kaj ceramikaĵo. Lia vera nomo estas Gilberto Delgado, sed amikoj lin nomas Gil Kupyum aŭ Mish Kupyum, kio signifas “pegedo-knabo” en la lingvo ayuujk. Li identiĝas kun tiu birdo ĉar ligna ĉizado uzeblas en grafika fasonado.
#000245
Mujeres músicas de la Sierra Norte de Oaxaca, de San Melchor Betaza y Villa Hidalgo Yalálag. La música serrana es identidad, herencia, canto, luz, fortaleza, alegría, sabiduría, memoria, danza, es historia bordada en huipil, en refajo que no dejará de florecer en comunidad. . ? . #ilustracional #illustration #ilustración #ilustradoresmexicanos #ilustradoresmexico #artistasmexicanas #artistasmexicanos
#000255
Muzikistinoj el la urboj San Melchor Betaza kaj Villa Hidalgo Yalálag, en la norda montaro de Oaĥako. La muziko de la montoj estas identeco, heredaĵo, kanto, lumo, forto, feliĉo, saĝo, memoro, danco – tio estas historio brodita sur huipil [Ndlr: tradicia virina vestaĵo en Centra Ameriko, ĉefe en Meksiko kaj Gvatemalo], kun floroj kiuj ĉiam floros en la komunumo.
#000257
Sindikatoj kaj NRO-j laboras en Jamajko kaj Singapuro por la rajtoj de la laboristinoj
#000289