Kiam mi legis ĉi tiun libron pasintjare, mi plezuris tiom da literate, ke mi tuj sentis la emon sidiĝi kaj skribi recenzon. Mi prokrastis ĝin por fari ĝin longa, bonorda teksto. De tiam pasis jaro. Do mi komencu ĉi tiun recenzon, kiu verŝajne daŭros longan tempon por verki.
#000001
La libro Lykke-Per de dana naturista aŭtoro Henrik Pontoppidan, publikigita komence de la 20-a jarcento, estis adaptita al filmo de Bille August en 2018. Ĉi tiu romano, kiu estis tradukita al la turka unua fojo de Soysal Eldona Grupo en junio 2020, portas nin al la malhele startanta kaj brilanta kiel stelo vivo de Per, juna kaj entreprenema inĝeniero loĝanta en Danio en la 1890-aj jaroj.
#000002
Per estas unu el tiuj, kiuj nomis lin mem. Naskita kiel la plej juna filo de forpelita kleriko, la nomo donita al tiu “ribela” knabo fare de liaj gepatroj estas Peter. La akuzo de ribelulo apartenas al lia familio. Ĉar en frua aĝo, li iras kontraŭ la tradicioj kaj ordo en la domo. Ludante sur najbaraj bienoj antaŭ ol li iris al lernejo, Peter havis vidpunkton kiu volis ekspluati la sekularajn kaj vivbenojn, malgraŭ la izolema -alivorte nur sufiĉe por teni korpon kaj animon kune- vivo de la patro Sidenius de sia patro. Post komencado de lernejo, li iĝas la gvidanto de la malgranda ŝtelistbando en la grandurbo.
#000003
Peter kreskas malkonektita de sia familio, mense aliloke. Li hontas pri la malriĉa vivo de sia familio. Male al liaj aliaj gefratoj, la pieco de lia patro tute ne influas lin. Iun tagon li decidas ke li volas esti inĝeniero kiam li plenkreskos. Instigite en tiu direkto en la lernejo, la matematiko de Peter iom post iom pliboniĝas. En la aĝo de dek ses jaroj Peter forlasas hejmon por studi en universitato kaj translokiĝas al la ĉefurbo.
#000004
Loĝante en Kopenhago, Peter translokiĝas enen kun maljuna paro kaj komencas lernejon, provante forigi la spurojn de sia pasinteco. Estas nenio en lia ĉambro por rememorigi lin pri lia hejmo. Li ŝanĝis sian nomon pro tio. Li ne plu skribas sian nomon kiel Peter Andreas, sed kiel Per. Per kontaktas sian familion nur por ricevi poŝmonon.
#000005
Iliaj atendoj por la lernejo estas ke ĝi estas templo de arto, sankta metiejo de penso, kie “la estonta feliĉo kaj bonfarto de la homaro estas forĝitaj kiel fera amboso sub la fulmo kaj tondro de la animo”. Tamen, Per vidas ke tiu lernejo estas ne diferenca de la lernejo de kiun li studentiĝis en la urbo, ke la instruistoj perdis sian entuziasmon kaj estas seniluziigitaj.
#000006
Li volas esti iu grava, Per. Tial malgranda projekto ne sufiĉas por li. Ĝi pligrandiĝas dum ĝi kreskas. Tamen, ĉar liaj pensoj iras al ekstremaĵoj, li iĝas malinstigita.
#000009
La aŭtoro ne nur prezentas la humoron de Per, sed ankaŭ traktas la sociajn tavolojn de Danio. Ekzemple, li montras la artan mondon kun la Fritjof-karaktero en la kafejo kie Per estas kutima kliento, la bankan kaj komercindustrion de la periodo tra la komercistoj kiujn li petis trovi financadon por sia projekto, kaj la antisemitismon en la socio tra la familio Salomon.
#000011
Ĉie en la romano, Per faras kaj detruas, uzas homojn, kaj ne povas venki sian arogantecon. Ŝi amas Jakobon sed seniluziigas eĉ lin multajn fojojn. En la fino, li translokiĝas al malgranda vilaĝo kontraŭ siaj sonĝoj, geedziĝas kun kamparanino kaj komencas vivi modestan vivon. Ŝi ankaŭ forlasas lin post kelkaj infanoj. Per ĉiam serĉas, en riĉeco, en grandaj sonĝoj, kaj poste en humila vivo. Tra la jaroj, la tempo similigis lin kun sia patro, kiun li malamis, kaj tiam igis lin pli saĝa trovi sin.
#000013
La filmo ĝenerale restas fidela al la libro. Sed ĝi estas malpli detala ol la libro -necesus horojn por prilabori ĉion en la libro- kaj ĝi ne kovras la internan mondon de Per same kiel la libron. Mi ĝojas, se ĉi tiu artikolo estis instrumenta por legi ĉi tiun klasikaĵon, kiu estas multe malpli konata ol ĝi meritas.
#000017
Tamen, Tero. Estontece mi precizigos mian lokon, eble de spaco.
#000021