La ekonomio de Bulgario funkcias sur la principoj de la libera merkato, havante grandan privatan sektoron kaj pli malgrandan publikunun.
Bulgario estas industriigita mez-ĝis-altsalajra lando laŭ la Monda Banko, [16] kaj estas membro de la Eŭropa Unio- (EU), Monda Organizaĵo pri Komerco (WTO), organizo por sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo (OSCE) kaj Organizo por la Ekonomia Kunlaboro de la Nigra Maro (BSEC).
Bulgara ekonomio travivis rapidan kreskon en la lastaj jaroj [ĝisdatigo] atingado taksis malnetan enlandan produkton (MEP) de 143.1 miliardoj USD (PPP, 2016 oriento), MEP pokape de 20,116 USD (PPP, 2016 oriento), kaj meza ĉiumonata malneta salajro de 1,060 leva (542 eŭro) (aprilo 2017).
La nacia valuto estas la stotinko (pluralo leva), ligita al la eŭro kun rapideco de 1.95583 leva por 1 eŭro.
La stotinko estas la plej forte kaj plej multe de la stabila valuto en Orienta Eŭropo.
#000001
La plej forte sektoroj en la ekonomio estas energio, minado, metalurgio, maŝinkonstruaĵo, agrikulturo kaj turismo.
Primaraj industriaj eksportaĵoj vestas, fero kaj ŝtalo, maŝinaro kaj delikataj fueloj.
#000002
Sofio estas la elstara kaj ekonomia koro de Bulgario kaj hejme al plej grava bulgaraj kaj internaciaj firmaoj funkciigantaj en la lando, same kiel la Bulgara Nacia Banko kaj la Bulgara Borso.
#000004
Plovdiv estas la dua plej granda grandurbo kaj havas unu el la plej grandaj ekonomioj en Bulgario.
#000005
Varno estas la tria plej granda grandurbo en Bulgario kaj la plej granda grandurbo kaj ĉemara feriurbo sur la bulgara Black Sea Coast.
Troviĝis strategie en la Golfo de Varno, ekonomie, Varno estas inter la plej bonrezultaj kaj fastest-kultivaj bulgaraj grandurboj.
#000006
La bulgara ekonomio formiĝis signife en la lastaj 26 jaroj, malgraŭ ĉiuj malfacilaĵoj post la dissolvi de Comecon en 1991.
En la fruaj 1990-aj jaroj, la malrapida rapideco de la lando da privatigo, malkongrua registara imposto kaj investpolitikoj, kaj burokratia malpermesumo daŭrigis la eksterlandan rektan investon (FDI) inter la plej malsupraj en la regiono.
Totala FDI de 1991 tra 1996 estis 831 milionoj USD.
#000007
En decembro 1996, Bulgario eniris la Mondan Organizaĵon pri Komercon.
Post tio, en la jaroj ekde 1997, aliflanke, Bulgario komencis altiri grandan eksterlandan investon.
En 2004 sole, pli ol 2.72 miliardoj da eŭro (3.47 miliardoj USD) estis investita fare de eksterlandaj firmaoj.
En 2005, ekonomiistoj observis malrapidiĝon al proksimume 1.8 miliardoj eŭro (2.3 miliardoj USD) en la FDI, kiu ricevas plejparte al la fino de la privatigo de la plej gravaj ŝtataj entreprenoj.
#000008
Post enirado de la Eŭropa Unio en 2007, Bulgario aligis pinton en eksterlanda investo de proksimume 6-bln-eŭro.
Malalta produktiveco kaj konkurencivo sur la eŭropaj kaj mondaj merkatoj egale pro neadekvata R&D-financado, aliflanke, daŭre restas signifa malhelpo por eksterlanda investo.
Tamen, laŭ la plej malfrua jarraporto de la Ekonomia Esplorinstituto ĉe la Bulgarian Academy of Sciences (Bulgara Akademio de Sciencoj), la meza salajro en Bulgario estas kvarono (1/4) de la meza salajro en la Eŭropa Unio, kaj devus esti du fojojn pli alta kiam la laborproduktiveco estas kalkulita en la formulo.
#000009
Dum la Granda Recesio, Bulgario markis malkreskon en sia ekonomio de 5.5% en 2009, sed rapide reestigis pozitivajn kreskonivelojn al 0.2% en 2010, kontraste al aliaj balkanaj landoj.
Tamen, la kresko daŭre estis malforta en la sekvaj jaroj, permesante al la antaŭ-kriza nivelo de MEP esti atingita en 2014.
#000010
Komenco de la 20-a jarcento kaj ĝis 1990
#000012
La unua moderna fabriko en Bulgario estis starigita en Sliven en 1836;
ekde tiam kaj precipe post la 1860-aj jaroj, la ekonomio de Bulgario kiel tutaĵo estis en stato de ekprospero, tio estanta precipe sentita en la frua 20-a jarcento kaj precipe en la 1920-aj jaroj.
Dum la 1930-aj jaroj, la bulgara ekonomio estis priskribita kiel ekonomio armee ligite al Germanio.
En la fruaj 1940-aj jaroj, ĉar Germanio komencis perdi la Dua mondo Militon, la bulgara ekonomio suferspertis malkreskon.
Kiel tutaĵo, la periodo inter la 1880-aj jaroj kaj 1945 estis markita per forta industriigo (dum la 17-a kaj 18-a jarcento Bulgario havita plejparte neevoluinta industrio kun agrikulturo, metioj, kaj duonflanka komerco estanta la nuraj evoluintaj industriosektoroj).
Dum la Socialism-epoko, bulgara ekonomio daŭre estis industriigita, kvankam libera merkatkomerco konsiderinde malpliiĝis, kiam privataj merkatiniciatoj iĝis ŝtat-reguligitaj.
Tamen, la bulgara ekonomio faris signifan totalan progreson en modernigado de vojinfrastrukturo, aviadkompanio-transportado, same kiel evoluigado de la turismosektoro konstruante turistlokojn laŭ la Nigra marbordo kaj la montregionoj.
#000013
De la fino de 2-a Mondmilito ĝis la ĝeneraligita ŝanĝo de registaro en Orienta Eŭropo en novembro 1989, la Bulgarian Communist Party (BCP) penis kompletan ekonomian, socian kaj politikan kontrolon en Bulgario.
La supreniro de la partio al potenco en 1944 markis la komencon de ekonomia ŝanĝo direkte al planekonomio.
Dum tiu tempo, Bulgario sekvis la sovetian modelon de ekonomia evoluo pli atente ol iu alia membro de la Orienta Bloko, iĝante unu el la unuaj membroj de Comecon.
La nova registaro ŝanĝis la ekonomiospecon de ĉefe agrara unu direkte al industria ekonomio, instigante al la translokado de la laborantaro de la kamparo ĝis la grandurboj, tiel disponigante laboristojn por la ĵuskonstruitaj grandskalaj industriaj kompleksoj.
En la sama tempo, la fokuso de bulgara internacia komerco ŝanĝiĝis de Mezeŭropo ĝis Orienta Eŭropo kaj Sovetunio.
#000014
Tiuj novaj politikoj rezultigis imponajn komencajn tarifojn de ekonomia evoluo.
Bulgara ekonomio proksime similis tiun de Sovet-Unio.
Soveti-stila centraligita planado formita de sinsekvaj kvinjarplanperiodoj havis pli tujajn avantaĝojn tie komparite kun la aliaj orienteŭropaj ŝtatoj kie ĝi unue estis uzita en la fruaj 1950-aj jaroj.
Dum postmilita tempo, ekonomia progreso ankaŭ estis konsiderinde helpita per nivelo de interna politika stabileco nevidite en aliaj orienteŭropaj landoj dum la sama periodo.
Tio reprezentis ŝanĝon en la bulgara politika sceno kiam politika turbuleco estis ofta antaŭ la supreniro de BCP al potenco.
#000015
Tamen, komenciĝi en la fruaj 1960-aj jaroj, malalta kapitalo kaj laborproduktiveco, same kiel multekostaj materialenigaĵoj, turmentis la bulgaran ekonomion.
Kun seniluziigaj tarifoj de kresko venis alta grado da ekonomia eksperimentado.
Tiu eksperimentado okazis ene de la socialisma ekonomia kadro, kvankam neniam alirante merkat-bazitan ekonomion.
#000016
Ekonomia efikeco malkreskis dramece komence de la 1990-aj jaroj post la dissolvo de la Comecon sistemo kaj la perdo de la soveto kaj Comecon-merkato, al kiu la lando estis totale ligita.
Ankaŭ, kiel rezulto de politika agitado kun la unuaj provoj se temas pri reestabli demokratan politikan sistemon kaj liberigi merkatan ekonomion (Bulgario estis demokrata monarkio kun libera merkata ekonomio antaŭ la socialisma epoko) la vivnivelo falis je proksimume 40%, kaj nur komencis stabiligi signife post 1998 post la falo de la socialistregistaro de Jean Videnov.
Ĝi reakiris antaŭ- 1989 nivelojn antaŭ junio 2004.
#000018
Sukcesa eksterlanda rekta investo kaj sinsekvaj registaroj montris engaĝiĝon al ekonomiaj reformoj kaj respondeca imposta planado kiuj kontribuis multe al la bulgara ekonomio, kun historia kreskorapidecmezumo de 6% jare.
Korupto en la ŝtatadministrado kaj malforta juĝistaro esti daŭre estis longperspektivaj problemoj, kun ĉeesto de organizitkrimo restanta tre alta.
#000020
[ citaĵo bezonis ] Kvankam politikistoj donis garantiojn kiujn la malfrua-2000-ajaraj recesio ne trafus Bulgarion, la ekonomio suferspertis 5.5% MEP-malkreskon en tiu periodo.
Senlaboreco pliiĝis por almenaŭ kvin estejo alportante la plej malbonan recesion de Bulgario ekde la fruaj 1980-aj jaroj.
Ankoraŭ, ekonomiaj cirkonstancoj ne estis tro severaj kiam komparite kun la resto de Eŭropo.
Estonteco-perspektivoj estas ligitaj al la ĉiam pli grava integriĝo de la lando kun la Eŭropaj Uniaj membroŝtatoj.
#000021
Resalto de la krizo de februaro 1997
#000024
En April 1997, la Union of Democratic Forces (SDS) venkis en antaŭ-esprimaj senatelektoj kaj lanĉis IMF-valutokunordigan sistemon kiu sukcesis pri stabiligado de la ekonomio.
La triobla ciferinflacio de 1996 kaj 1997 kolapsis al oficiala ekonomia kresko, sed prognozistoj antaŭdiris akcelitan kreskon dum la venontaj pluraj jaroj.
La struktura reformprogramo de la registara inkludas:
#000025
privatigo kaj, kie konvene, likvidado de ŝtataj entreprenoj (SOEoj);
liberaligon de agrikulturaj politikoj, inkluzive de kreado de kondiĉoj por la evoluo de termerkato;
reformo de la socialasekuraj programoj de la lando;
reformoj por fortigi kontraktodevigon kaj batali krimon kaj korupton.
#000026
Malgraŭ reformoj, malforta kontrolo de privatigo kaŭzis multajn sukcesajn ŝtatentreprenojn bankroton.
La SDS-registaro ankaŭ ne maldaŭrigis la kreskantan negativan saldbalancon, kiu ekde tiam daŭre pliiĝis, atingante negativon de 12.65 miliardoj USD en 2008 [ kiun citaĵo bezonis ].
La registaro elektita en 2001 promesis konservi la fundamentajn ekonomipolitikajn celojn adoptitajn fare de ĝia antaŭulo en 1997, specife: retenante la Valuto-komisionon, efektivigante solidajn financajn politikojn, akcelante privatigon, kaj okupiĝante pri strukturajn reformojn.
Ambaŭ registaroj ne efektivigis solidajn socialajn politikojn.
#000027
La ekonomio vere ekis inter 2003 kaj 2008 kaj kreskociferoj rapide suprenpafite, variadante inter figuroj same altaj kiel 6.6% (2004) kaj 5.0% (2003).
Eĉ en la lasta antaŭ-kriza jaro, 2008, la bulgara ekonomio kreskis rapide ĉe 6.0%, malgraŭ signife bremsi malsupren en la lasta kvartalo.
#000028
Parto de la Eŭropa Unio
#000029
Ekonomia malhaŭso sekvante la internacian financkrizon
#000031
La lando suferspertis malfacilan komencon al 2009, post kiam benzinprovizoj estis tranĉo en la Russi-Ukrainia gasdisputo.
Industria produktaĵo same kiel publikaj servoj suferis, eksponante Bulgaria overdependence sur rusaj krudaĵoj.
La tutmonda financkrizo komencis uzi malsupreniĝan premon sur kresko kaj dungado en la lasta kvartalo de 2008.
La dommerkato, kvankam ne plonĝa, grundo al halto kaj kresko estas atendita esti signife pli malalta en la mallong-al-meza kuro.
#000032
Dum la kurso de 2009, la sinistraj prognozoj por la efikoj de la tutmonda krizo sur la bulgara ekonomio plejparte realiĝis.
Kvankam suferanta malpli ol la plej-trafitaj landoj, Bulgario protokolis siajn plej malbonajn ekonomiajn rezultojn ekde la 1997-datita disfandiĝo.
MEP ŝrumpis for proksimume 5% kaj senlaboreco saltetis.
Konsumelspezoj kaj eksterlanda investo falis dramece kaj deprimis kreskon en 2010 ĝis 0,3%.
Senlaboreco restas konstante alta ĉe proksimume 10%.
#000033
Nova registaro kaj imposta disciplino
#000034
La registaro de Boyko Borisov elektita en 2009 entreprenis ŝtupojn por reestigi ekonomian kreskon, provante konservi striktan financan politikon.
La imposta disciplino fiksita fare de Finance Minister Djankov pruvis sukcesa kaj kune kun reduktita buĝetelspezado ĝi metis bulgaran ekonomion sur la scenejon de konstante tamen malrapide kreskante en la mezo de monda krizo.
La 1an de decembro 2009, tiu de Standard & Poor ĝisdatigis la investperspektivon de Bulgario de "negativo" ĝis "stabila", kiu igis Bulgarion la nura lando en la Eŭropa Unio por ricevi pozitivan ĝisdatigon tiun jaron.
En januaro 2010 tiu de Moody sekvis kun ĝisdatigo de ĝia ratĉasa perspektivo de "stabila" ĝis "pozitiva."
#000035
Bulgario estis atendita ligi la Eŭrozonon en 2013 sed post la pliiĝo de iu malstabileco je la zona Bulgario retenas ĝiajn poziciojn direkte al la Eŭro, kombinante kune pozitivajn kaj realismajn sintenojn.
La bulgara levo estas ĉiuokaze ligita al la eŭro.
Bulgario rigardas iĝi membro de la Eŭrozono nuntempe kiel tro riska.
La Transatlantic Trends-enketo (2012) trovis ke 72 procentoj de bulgaroj ne aprobis la ekonomia politiko traktita fare de la registaro de la (tiam) verdikto-centro-dekstra GERB-partio kaj Prime Minister Boyko Borisov.
#000036
Domanara enspezo aŭ konsumo de laŭprocenta parto:
#000038
Elektro - produktado proksime de fonto:
#000040
15 milionoj da bbl (1 januaro 2006)
#000041
5.703 miliardoj da ku m (1 januaro 2006 oriento.
#000042
legomoj, fruktoj, tabako, brutaro, vino, tritiko, hordeo, sunfloroj, sukerbetoj
#000043
Multo de la laŭ-peto-formita industrio de Bulgario estis peza industrio, kvankam biokemiaĵoj kaj komputiloj estis signifaj produktoj komenciĝantaj en la 1980-aj jaroj.
Ĉar bulgara industrio estis formita al sovetiaj merkatoj, la fino de Sovet-Unio kaj la Varsovia Kontrakto kaŭzis severan krizon en la 1990-aj jaroj.
Post montrado de ĝia unua kresko ekde la komunista epoko en 2000, la industribranĉo de Bulgario kreskis malrapide sed konstante en la fruaj 2000-aj jaroj.
La agokvalito de individuaj industrioj estis neegala, aliflanke.
Nutraĵprilaborado kaj tabakpretigo suferis de la perdo de sovetiaj merkatoj kaj ne konservis normojn sufiĉe altaj por konkuri en Okcidenteŭropo.
Tekstila pretigo ĝenerale malkreskis ekde la mez-1990-aj jaroj, kvankam vesti eksportaĵojn kreskis konstante ekde 2000.
#000045
Naftorafinado postvivis la ŝokojn de la 1990-aj jaroj pro daŭra eksporta merkato kaj la aĉeto de la Burgaso-rafinejo de la rusa petrolgiganto LUKoil.
La kemia industrio restis en bona totala stato sed estas kondiĉigita de nestabilaj naturgasprezoj.
Kresko en fera metalurgio, kiu estas dominita fare de la Kremikovtsi Metaloj-Kombinaĵo, estis prokrastita per kompleksa privatigoprocezo kaj de malnoviĝinta altkostoekipaĵo.
Non-fera metalurgio prosperis ĉar la Pirdop-kupro elfandanta fabrikon estis aĉetita fare de Union Minière de Belgio kaj ĉar eksportaj merkatoj estis favoraj.
#000046
La fino de la Varsovikontrakto-alianco kaj la perdo de Trimondo-merkatoj estis gravaj batoj al la militindustrio.
En la fruaj 2000-aj jaroj, la industrio plani por supervivo inkludis ĝisdatigantajn produktojn por kontentigi okcidentajn merkatojn kaj fari kooperan produktadon kun rusaj firmaoj.
La elektronikoindustrio, kiu ankaŭ estis formita en la 1980-aj jaroj por servi sovetiajn merkatojn, ne povis konkuri kun okcidentaj komputilproduktantoj.
La industrio nun fidas je kontraktinterkonsentoj kun eŭropaj firmaoj kaj altirantaj eksterlandan investon.
La aŭtindustrio ĉesis la fabrikadon de aŭtoj, kamionoj, kaj busoj.
Fabrikado de ĉareloj, specialaĵo en la komunista epoko, ankaŭ ĉesis.
En la fruaj 2000-aj jaroj, ŝipkonstruado prosperis je la majoro Varno kaj Ruse-terenoj pro fremda proprieto (Ruse) kaj privatigo (Varno).
#000047
Nur en lasta la jarelektroniko kaj elektra ekipaĵoproduktado reakiris pli altajn nivelojn.
La plej grandaj centroj inkludas Sofio'n, Plovdiv kaj la ĉirkaŭan regionon, Botevgrad, Staran Zagoran, Varno'n, Pravets kaj multaijn aliajn grandurbojn.
Hejmaparatoj, komputiloj, KDoj, telefonoj, medicina kaj aparatoj estas produktita.
En 2008 la elektronikoindustrio ekspedis pli ol 260 milionojn USD en eksportaĵoj, ĉefe de komponentoj, komputiloj kaj konsumelektroniko.
#000048
Multaj fabrikoj produktantaj transportadekipaĵon nuntempe [ĝisdatigon] daŭre ne funkciigas ĉe plena kapacito.
Plantoprodukto trejnas ( Burgaso, Dryanovo), tramoj ( Sofio), troleojn ( Dupnitsa), busojn ( Botevgrad), kamionojn ( Shuman), movajn kamionojn (Plovdiv, LOM, Sofio, Lovech).
Rousse funkcias kiel la ĉefcentro por agromaŝinaro.
Bulgara armilproduktado plejparte funkciigas en centra Bulgario ( Kazanlako, Sopot, Karlovo).
#000049
Konstruo kiun produktaĵo falis rimarkinde en la 1990-aj jaroj kiel industriulo kaj loĝigokonstruo malkreskis, sed normaligo komenciĝis en la fruaj 2000-aj jaroj.
La sektoro, nun dominita fare de privataj firmaoj, rekomencis la eksterlandajn konstruaĵoprogramojn kiuj kondukis al prospero en la komunista epoko.
La Glavbolgostroy-firmao havas gravajn konstruentreprenojn en Kazaĥio, Rusio, kaj Ukrainio same kiel hejmaj kontraktoj.
#000050
La Kozloduy nuklea centralo, kiu en 2005 liveris pli ol 40 procentojn de la elektra energio de Bulgario, ludos malpliigan rolon ĉar du el ĝiaj ceteraj kvar reaktoroj (du estis fermitaj en 2002) devas esti fermitaj antaŭ 2007 por observi Eŭropa Unio (EU) normojn.
Kozloduy, kiu eksportis 14 procentojn de sia produktaĵo en 2006, estis atendita ĉesi ĉiun eksportadon en 2007.
Konstruado de la long-malfrua Belene nuklea centralo rekomencis en 2006 sed ne estos kompleta ĝis almenaŭ 2011.
Belene, planita en la 1980-aj jaroj sed tiam malaprobis, estis revivigita per la sekureckonflikto ĉe Kozloduy.
#000052
Naftoprospektado estas daŭranta enmare en Nigra Maro (la Shabla bloko) kaj sur la rumana limo, sed la ĉefa naftenspezo de Bulgario venas kiel transiga punkto sur orientokcidentajn kaj nord-sudajn transitliniojn supozeble.
Burgaso estas la ĉefa naftohaveno de Bulgario sur Nigra Maro.
La plej granda naftorafinado de Bulgario, Neftochim, estis aĉetita fare de rusa petrolgiganto LUKoil en 1999 kaj spertis modernigon en 2005.
La nura signifa karbrimedo de Bulgario estas malaltkvalita lignito, plejparte de la ŝtataj Maritsa-Iztok- kaj Bobov Dol-kompleksoj kaj uzita en lokaj termoelektric-centraloj.
#000053
Elektra-hejtaj centraloj (TPoj) disponigas signifan kvanton de energio, kun la plej granda parto de la kapacito koncentrita en la Maritsa Iztok Komplekso.
La plej grandaj TPoj inkludas:
#000054
1.4 USD bln. projekto por la konstruado de pliaj 670 Mw blokas por la 500 Mw
Maritza Iztok 1 hejtelektro Stacio [54] estas atendita esti kompletigita per la mezo de 2010.
#000056
Bulgario vicas kiel negrava petrolproduktanto (97-a en la mondo) kun totalproduktado de 3,520 bl/day.
Prospektoroj malkovris la unuan naftejon de Bulgario proksime de Tyulenovo en 1951.
Tergasoproduktado haltite en la malfruaj 1990-aj jaroj.
Pruvitaj rezervoj de tergaskvanto al 5.663-bln. ku m.
La LUKOIL Neftochim naftorafinado estas la plej granda rafina instalaĵo de Bulgario kun ĉiujaraj enspezoj sumiĝantaj al pli ol 4 miliardoj leva (2 miliardoj eŭro).
#000057
Lastatempaj jaroj [ĝisdatigi] vidis stabilan pliiĝon en elektroproduktado de renoviĝantenergiaj fontoj kiel ekzemple vento kaj sunenergio.
Venta energio havas grandskalajn perspektivojn, kun ĝis 3,400 Mw da instalita kapacitpotencialo.
En 2009 [ĝisdatigo] Bulgario funkciigas pli ol 70 ventomuelejojn kun sumkapacito de 112.6 Mw, kaj planoj pliigi ilian numeron preskaŭ trioblan por atingi sumkapaciton de 300 Mw en 2010.
#000058
Post malkresko en la 1990-aj jaroj, en la 21-a jarcento la turisma industrio kreskis rapide.
En 2016 proksimume 10 milionoj da fremduloj vizitis Bulgarion, supren de 4 milionoj en 2004 kaj 2.3 milionojn en 2000.
Tiu tendenco estas bazita sur kelkaj allogaj cellokoj, malaltaj kostoj, kaj restarigo de instalaĵoj.
La plej granda parto de la industrio estis privatigita antaŭ 2004.
Infrastrukturobjektoj kiel ekzemple distrinstalaĵoj kaj mendantaj servojn postulas plibonigon.
Evoluo de la podetalvendoj-sektoro de Bulgario estis malrapida ĝis la fruaj 2000-aj jaroj, kiam granda nombro da Okcidentstilaj ellasejoj komencis ekaperi, kaj Sofio formiĝis kiel podetala centro.
Antaŭ 2006, pluraj gravaj eŭropaj butikaj ĉenoj malfermis butikojn, kaj aliaj planis membrigi la bulgaran merkaton.
#000060
Bulgario altiris konsiderindan investon de fremduloj aĉetantaj posedaĵon aŭ por sia propra uzo aŭ por investo.
En 2006, pli ol 29% de posedaĵinterkonsentoj estis subskribitaj fare de fremduloj, pli ol duono de kiuj estis UK-civitanoj.
Diversaj firmaoj, kiel ekzemple Bulgarian Dreams, aktive surmerkatigis bulgarajn trajtojn al aĉetantoj eksterlande.
#000061
En 2007 Bulgario estis vizitita fare de 5,200,000 turistoj, vicigante 39-a en la mondo.
Turistoj de Grekio, Rumanio kaj Germanio respondecas pri 40% de vizitantoj.
La plej granda parto de ili estas altirita per la ŝanĝiĝantaj kaj belaj pejzaĝoj, bone konservita historia kaj kultura heredo, kaj la trankvilo de kamparaj kaj montregionoj.
#000062
En 2004 laŭtaksa unu-triono de la termaso de Bulgario estis kovrita per arbaroj, de kiuj proksimume 40 procentoj estis pingloarboj.
Inter 1980 kaj 2000, la arbarkovrita areo pliigita je 4.6 procentoj.
En 2002 totalo de 4,800 tunoj da konstruligno estis rikoltita, 44 procentoj de kiu estis fuelligno kaj 20 procentoj, celulozo.
Kvankam nominalaj ŝtatligno-normoj estas tre striktaj, en 2004 laŭtaksaj 45 procentoj de la ligno-rikolto de Bulgario estis registraditaj kontraŭleĝe pro korupto en la forstservo.
Proksimume 7.5 procentoj de arbaroj estas protektitaj kontraŭ ĉiuj uzoj, kaj 65 procentoj estas elektitaj por ekologia kaj komerca uzo.
En 2005 proksimume 70 procentoj de la totala arbarrimedo estis klasitaj ekonomie realigeblaj.
#000065
De kiam Bulgario ĉesigis altmaran fiŝkaptadon en 1995, la lando importis kreskantajn kvantojn de fiŝoj.
La fiŝbredadindustrio (precipe sturgo) disetendiĝis en la fruaj 2000-aj jaroj, kaj kelkaj mediaj plibonigoj en Nigra Maro kaj la Danuba Rivero, la ĉeffontoj de fiŝoj, povas pliigi la prenon en estontaj jaroj.
Tamen, la kaptaĵo de tiuj fontoj malpliiĝis akre en la lastaj jardekoj, donante nur kelkajn speciojn de fiŝoj por enlandaj merkatoj en 2004.
Inter 1999 kaj 2001, la totala fiŝorikolto de Bulgario, sovaĝa kaj kultivita, falis de 18,600 tunoj ĝis 8,100 tunoj, sed en 2003 la rikolto renormaliĝis ĝis 16,500 tunoj.
#000066
Produktado de la plej gravaj kultivaĵoj (laŭ la Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo) en 2006 (en '000-tunoj) sumiĝis al:
#000067
Malgraŭ la malbona agokvalito de la minadsektoro, produktiveco pliiĝis en la lastaj jaroj.
Minado restas unu el la plej gravaj fontoj de eksportgajnoj kaj daŭre estas signifa kontribuanto al ekonomia kresko.
La minindustrio estas valoraj 760 USD mln, [73] kaj, kune kun parencaj industrioj, laborigas 120,000 homojn.
La altiĝantaj tutmondaj prezoj de oro, plumbo kaj kupro en 2010, same kiel investoj en zinko kaj karboproduktado, akcelis ekonomian kreskon en la minadsektoro post la financkrizo de 2007-2008.
Aktuale en 2010 Bulgariaj rangoj kiel la 19-a plej granda karbo produktanto en la mondo, [76] 9-a plej granda bismut produktanto, [77] 19-a plej granda kupro-produktanto, [78] kaj la 26-a plej granda zinko produktanto.
En Eŭropo, la landrangoj kvaraj en orproduktado kaj sesa en karboproduktado.
#000069
La "Elatsite" kupromino kaj reciklanta instalaĵo, konstruita dum la regulo de Vulko Chervenkov, prenas ĝian lokon kiel unu el la plej grandaj en South-Eastern Eŭropo.
Ĝi ekstraktas 13 milionojn da tunoj da erco ĉiujare, produktante proksimume 42,000 tunojn da kupro, 1.6 tunojn da oro kaj 5.5 tunojn da arĝento.
#000070
Fera metalurgio havas gravan gravecon.
Multo de la produktado el ŝtalo kaj krudfero okazas en Kremikovtsi kaj Stomana ŝtalo en Pernik, kun tria metalurgia bazo en Debelt.
En produktado el ŝtalo kaj ŝtalproduktoj pokape la lando gvidas Balkanon.
Aktuale en 2009 [ĝisdatigi] la sorto de Kremikovtsi-ŝtalfabrikoj venis sub debaton pro grava poluo en la ĉefurbo, Sofio.
#000071
La plej grandaj rafinejoj por plumbo kaj zinko funkciigas en Plovdiv, Kardĵali kaj Novi Iskar;
por kupro en Pirdop kaj Eliseina (nun malfunkcia);
En produktado el multaj metaloj pokapaj, kiel ekzemple zinko kaj fero, Bulgariaj rangoj unue en Orienta Eŭropo.
#000072
La nacia vojaro de Bulgario havas sumlongon de 40,231 kilometroj (24,998 mejl.), [85] de kiuj 39,587 kilometroj (24,598 mejl.) estas pavimitaj, sed preskaŭ duonon de ili falon en la plej malsupran internacian rangigon por pavimitaj vojoj.
La aŭtovojoj en Bulgario, kiel ekzemple Trakia, Hemus, Strumo kaj Maritsa, estas plibonigitaj kaj plilongigitaj al sumlongo de 760 km (470 mejl.) en novembro 2015.
Fervojoj estas grava reĝimo de frajtotransportado, kvankam aŭtovojoj kunportas laŭstadie pli grandan parton el frajto.
Bulgario ankaŭ havas 6,238 kilometrojn (3,876 mejl.) de fervoja trako [86] kaj planas konstrui altrapidan fervojon antaŭ 2017, je kosto de €3-bln. [87] [88] Sofio kaj Plovdiv estas gravaj aervojaĝadnaboj, dum Varno kaj Burgaso estas la ĉefaj markomerchavenoj.
#000073
Bulgario havas ampleksan, sed malmodernan telekomunikadreton kiu postulas grandan modernigon.
Telefona servo estas disponebla en la plej multaj vilaĝoj, kaj centra cifereca ĉefa linio ligas la plej multajn regionojn.
Nuntempe ekzistas tri aktivaj poŝtelefonfunkciigistoj - Mtel, Telenor kaj Vivacom.
Ekde 2000, rapida pliiĝo en la nombro da retuloj okazis - de 430,000 ili kreskis ĝis 1,545,100 in 2004, kaj 3.4 milionoj da (48%-penetrofteco) en 2010.
Bulgario havas la plej grandan mezan Broadband Internet-rapidecon en la mondo post Rumanio kaj Sud-Koreio.
#000074
En 2010, Bulgario foruzis 0.25% de it MEP sur scienca esplorado, [92] kiu reprezentas unu el la plej malsupraj sciencaj buĝetoj en Eŭropo.
Konstanta subinvesto en la sektoro ekde 1990 devigis multajn sciencajn profesiulojn forlasi la landon.
Kiel rezulto, la ekonomiopoentaroj de Bulgario malalte laŭ novigado, konkurencivo kaj altaj plivaloreksportaĵoj.
Tamen, Bulgario vicigis 8-a en la mondo en 2002 de tutsumo de ICT specialistoj, forpuŝante landojn kun multe pli grandaj populacioj, [97] kaj ĝi funkciigas la nuran superkomputilon en la balkana regiono, [98] IBM BlueGene /P, kiuj membrigis servon en septembro 2008.
#000075
La Bulgarian Academy of Sciences (BAS) estas la gvida scienca institucio en la lando kaj utiligas la plej multajn el la esploristoj de Bulgario en ĝiaj multaj branĉoj.
La ĉefareoj de esplorado kaj evoluo estas energio, nanoteknologio, arkelogio kaj medicino.
Kun generalmajoro Georgi Ivanov fluganta sur Sojuz 33 en 1979, Bulgario iĝis la 6-a lando en la mondo por havi astronaŭton en spaco.
Bulgario deplojis it'ojn proprajn eksperimentojn en diversaj misioj, kiel ekzemple la RADOM-7 [101] dosimetroj sur la Internacia Spacstacio kaj Chandrayaan-1 kaj la spacforcejon (bulgara invento) sur la Mir kosmostacio.
En 2011 la registaro sciigis planojn restartigi la spacprogramon produktante novan mikrosateliton kaj enirante la Eŭropan Kosman Agentejon.
#000076
De junio 2017, Bulgario havos sian unuan geofiksitan komunikan sateliton.
BulgariaSat-1 estas geofiksita komunika satelito funkciigita fare de Bulgaria Sat [104] kaj produktita fare de SSL, [105] surbaze de la spac-elprovita SSL 1300 satelito platformo.
BulgariaSat-1 estas la unua en la historio de la lando geofiksita komunika satelito ĉe la bulgara enorbita pozicio kaj estas dizajnite por disponigi Rekta-al-hejman (DTH) [106] televidservon kaj datenkomunikajn servojn al Balkano kaj aliaj eŭropaj regionoj.
Laŭ tiu maniero, Bulgario estos inter aliaj eŭropaj landoj kun iliaj satelitoj, nome Belorusio, Francio, Grekio, Italio, Luksemburgio, Norvegio, Rusio, Hispanio, Svedio, Turkio kaj Britio.
#000077
Pro ĝiaj grandskalaj komputikaj teknologieksportaĵoj al COMECON- ŝtatoj, en la 1980a Bulgario iĝis konata kiel la Silicon Valley de la Orienta Bloko.
#000078
La unuo de Bulgario de valuto estas la stotinko (pl, leva).
En oktobro 2006, la usona dolaro estis valora je 1.57 leva.
En 1999 la valoro de la stotinko estis ligita al tiu de la germana Germana marko, kiu estis anstataŭigita per la eŭro en 2001.
Sekvante la akcepton de la Bulgario al la EU, la stotinko estas planita por esti anstataŭigita per la eŭro.
#000080
En 2003 la inflaciindico de Bulgario estis taksita je inter 2.3 kaj 3 procentoj.
La indico estis 6 procentoj en 2004 kaj 5 procentoj en 2005.
En 2015 kaj 2016 ĝi estis registrita minimumnivelo de deflacio.
#000081
Por 2005 la laŭtaksaj ŝtatenspezoj de Bulgario nombris 11.2 miliardojn USUS$, kaj ĝiaj laŭtaksaj ŝtatelspezoj, inkluzive de kapitalelspezoj, estis 10.9 miliardoj USUS$, donante pluson de 300 milionoj USUS$.
En 2004 enspezoj nombris 10.1 miliardojn USUS$ kaj elspezoj 9.7 miliardoj USUS$, por pluso de 400 milionoj USUS$.
#000083
En la 1990-aj jaroj, Bulgario moviĝis iom post iom foren de dependeco de merkatoj en la antaŭa sovetia sfero, pliigante it'ojn eksportaĵojn al la Eŭropa Unio (EU).
En 1999 Bulgario eniris la Central European Free-Trade Agreement (CEFTA), kun kies membroj (Kroatio, la Ĉeĥa Respubliko, Hungario, Pollando, Rumanio, Slovakio, kaj Slovenio;
Makedonio estis aldonita en 2006) ĝi establis gravajn komercrilatojn.
La agnosko de ĉiuj krom Kroatio kaj Rumanio ĝis la EU en 2004 reduktis la signifon de CEFTA komerco, aliflanke.
En 2004 proksimume 54 procentoj da la importkomerco kaj 58 procentoj de Bulgario de ĝia eksporta komerco estis kun EU-membrolandoj.
Bulgario havas duflankajn liberkomercajn traktatojn kun Albanio, Kroatio, Estonio, Israelon, Latvion, Litovion, Makedonion, Moldavion, kaj Turkion.
#000085
En la unua duono de 2006, Bulgario havis eksport-import-deficiton de 2.3 miliardoj USUS$, granda pliiĝo super la deficito por la sama periodo de 2005, kiu estis iu 1.4 miliardoj USUS$.
Ĝia komerca deficito estis 2.78 miliardoj USUS$, eksterlanda rekta investo nombris 1.8 miliardojn USUS$, kaj la financa saldbalanco estis 2.29 miliardoj USUS$.
En mez-2006 la totala pagobilanco estis 883 milionoj USUS$, komparite kun 755 milionoj USUS$ por la sama periodo de 2005.
#000087
La granda eksterlanda ŝuldo de Bulgario estis ekonomia ŝarĝo dum la postkomunista epoko.
Ĉe la fino de 2005, Bulgario anoncis eksteran ŝuldon de 15.2 miliardoj USUS$, plusvaluton sed malkresko kiel procento de malneta enlanda produkto (MEP) komparite kun 2002 kaj antaŭaj jaroj.
Kiel procento de MEP, la ekstera ŝuldo restis konstanta inter 2004 kaj 2005.
#000088
En decembro 1996, Bulgario eniris la Mondan Organizaĵon pri Komercon.
En la fruaj 1990-aj jaroj la malrapida rapideco de Bulgario da privatigo, malkongrua registara imposto kaj investpolitikoj, kaj burokratia malpermesumo daŭrigis eksterlandan investon inter la plej malsupraj en la regiono.
Totala rekta eksterlanda investo de 1991 tra 1996 estis 831 milionoj USD.
En la jaroj ekde 1997, aliflanke, Bulgario komencis altiri grandan eksterlandan investon.
En 2004 sole pli ol 2.72 miliardoj Euro (3.47 miliardoj da US-dolaroj) estis investita fare de eksterlandaj firmaoj.
En 2005 ekonomiistoj observis malrapidiĝon al proksimume 1.8 miliardoj da eŭroj (2.3 miliardoj da US-dolaroj) en FDI kiu ricevas plejparte al la fino de la privatigo de la plej gravaj ŝtataj entreprenoj.
Post aliĝado al de la EU en 2007 Bulgario aligis pinton en eksterlanda investo de proksimume 6 miliardoj da eŭroj.
#000090
Domanaroj kun aliro al fiksa kaj mobiltelefonaliro [116]
#000091
Individuoj uzante komputilon kaj interreton [116]
#000093
Tiu artikolo asimilas publikan materialon
Bulgario, country profile (October 2006) from websites or documents of the Library of Congress
#000095
St. Vincent kaj la Granatlikvoroj
#000097
1-a Ĉiuj dudek ok membroŝtatoj de la Eŭropa Unio ankaŭ estas membroj de la WTO en sia propra rajto:
#000098