Tommaso d'Aquino , lit. ' Tomaso de tiu de Akvino;
Dominika monaĥo, katolika pastro, kaj Doktoro de eklezio.
Li estis imense influa filozofo, teologo, kaj juristo en la tradicio de skolastiko, ene de kiu li ankaŭ estas konata kiel la Doktoro Angelicus kaj la Doktoro Communis .
La nomo Aquinas identigas liajn praulajn originojn en la distrikto de Akvino en aktuala Latio.
#000003
Li estis la plej antaŭa klasika propagandanto de natura teologio kaj la patro de Thomismo;
de kiu li argumentis ke racio estas trovita en dio.
Lia influo sur okcidenta penso estas konsiderinda, kaj multe de moderna filozofio formiĝis aŭ kontraŭbatalis liajn ideojn, precipe en la lokoj de etiko, naturleĝo, metafiziko, kaj politika teorio.
Male al multaj fluoj en la eklezio de la tempo, [7] Tomaso ampleksis plurajn ideojn prezentitajn fare de Aristotelo - al kiu li telefonis "al la filozofo" - kaj provis sintezi aristotelan filozofion kun la principoj de kristanismo.
Liaj plej konataj laboroj estas la Summa Theologiae kaj la Summa contra Gentiles .
Liaj komentaĵoj en Biblia historio kaj sur Aristotelo ankaŭ formas gravan parton de lia korpo de laboro.
Krome, Tomaso estas eminenta por siaj eukaristiaj himnoj, kiuj formas parton de la liturgio de la eklezio.
#000004
La Romkatolika Eklezio honoras Thomas Aquinas kiel sanktulo kaj rigardas lin kiel la modelinstruiston por tiuj studantaj por la pastraro, kaj efektive la plej altan esprimon de kaj natura kialo kaj konjekta teologio.
En modernaj tempoj, sub papaj direktivoj, la studo de liaj verkoj estis longe utiligita kiel kerno de la postulata programo de studo por tiuj serĉantaj preskribon kiel pastroj aŭ diakonoj, same kiel por tiuj en religia formacio kaj por aliaj studentoj de la sanktaj disciplinoj (filozofio, katolika teologio, eklezia historio, liturgio, kaj kanona juro).
#000005
Thomas Aquinas estas konsiderita unu el la plej grandaj teologoj kaj filozofoj de la Romkatolika Eklezio.
Benedikto la 15-a deklarita: "Tiu (dominika) ordo ...
lernita nova brilo kiam la eklezio deklaris la instruado de Tomaso esti sia propra kaj tiu kuracisto, honoris kun la specialaj laŭdoj de la papoj, la majstro kaj patrono de katolikaj lernejoj."
La angla filozofo Anthony Kenny konsideras Tomaso'n esti "unu el la dekduaj plej grandaj filozofoj de la okcidenta mondo".
#000006
1 Konservante naturon ene de gracio
Pensoj sur postvivo kaj resurekto
#000009
4 Konsilo al la leganto
#000011
En la aĝo de kvin Tomaso komencis lian fruan edukon ĉe Monte Cassino sed post la armea konflikto inter la Emperor Frederick II kaj Gregorio la 9-a disverŝita en la abatejon frue en 1239, Landulf kaj Theodora havis Tomaso'n rekrutita ĉe la studiogenraslo ( universitato) ĵus establite fare de Frederick en Napolo.
Estis ĉi tie ke Tomaso estis verŝajne prezentita al Aristotelo, Ibn-Ruŝd kaj Maimonido, kiuj ĉiuj influus lian teologian filozofion.
Ĝi estis ankaŭ dum lia studo en Napolo kiu Tomaso venis sub la influon de Johano de St. Julian, dominika predikisto en Napolo, kiu estis parto de la aktiva fortostreĉo per la dominika ordo rekruti devotajn anojn.
Lia instruisto en aritmetiko, geometrio, astronomio, kaj muziko ekzistis Petrus de Ibernia.
#000013
En la aĝo de dek naŭ Tomaso firmanima al ligi la ĵus fonditan Dominikanojn.
La opinioŝanĝo de Tomaso ne plezurigis lian familion.
En provo malhelpi la enmiksiĝon de Theodora en la elekto de Tomaso, la dominikanoj aranĝis movi Tomaso'n al Romo, kaj de Romo, al Parizo.
Tamen, dum sur lia vojaĝo al Romo, per la instrukciaĵo de Theodora, liaj fratoj kaptis lin kiam li trinkis de fonto kaj prenis lin reen al siaj gepatroj ĉe la kastelo de Monte San Giovanni Campano.
#000014
Tomaso estis tenita kaptito dum preskaŭ unu jaro en la familiokasteloj ĉe Monte San Giovanni kaj Roccasecca en provo malhelpi lin supozado de la dominika kutimo kaj puŝi lin en rezignado pro de sia nova aspiro.
Politikaj konzernoj malhelpis la papon ordigado la liberigo de Tomaso, kiu havis la efikon de etendado de la aresto de Tomaso.
Tomaso pasis tiu tempon de testo tutoranta siajn fratinojn kaj komunikanta kun membroj de la Dominikanoj.
Familianoj iĝis malesperaj malemigi Tomaso'n, kiu restis celkonscia interligi la dominikanojn.
Ĉe unu poento, du el liaj fratoj frekventis la iniciato de dungado de prostituitino por delogi lin.
Laŭ legendo, Tomaso forpelis ŝin uzante fajroferon.
Tiun nokton du anĝeloj ekaperis al li kiam li dormis kaj fortigis sian persistemon resti celibata.
#000015
Antaŭ 1244, vidante tiel ĉiuj ŝiaj provoj malemigi Tomaso'n malsukcesis, Theodora serĉis ŝpari la dignon de la familio, aranĝante ke Tomaso por eskapus dum la nokto tra sia fenestro.
En ŝia menso, sekreta fuĝo de aresto malpli difektis ol senkaŝa kapitulaco al la dominikanoj.
Tomaso estis sendita unua al Napolo kaj tiam al Romo por renkonti Johannes von Wildeshausen, la Master General of the Dominican Order (Majstro Generalo de la Dominikanoj).
#000016
En 1245 Tomaso estis sendita por studi ĉe la Fakultato de la Arto ĉe la Universitatoj kaj altlernejoj de Parizo, kie li plej verŝajne renkontis dominikan akademiulon Alberto la Granda, [26] tiam la tenilon de la Prezidanto de Teologio ĉe la Postgimnazio de Skt. Jakobo en Parizo.
Kiam Albertus estis sendita fare de siaj ĉefoj por instrui ĉe la nova studiogenraslo en Kolonjo en 1248, [26] Tomaso sekvis lin, malkreskante la oferton de Pope Innocent IV por nomumi lin abato de Monte Cassino kiel Dominikano.
Albertus tiam nomumis la malvolontan Tomaso magister studention.
Ĉar Tomaso estis trankvila kaj ne parolis multon, kelkaj el liaj kunstudantoj opiniis ke li estis malrapida.
Sed Albertus profete ekkriis: "vi nomas lin la stulta virbovo, sed en lia instruado li unun tagon produktos tian muĝadon ke ĝi estos aŭdita ĉie en la mondo."
#000018
Tomaso instruis en Kolonjo kiel lernanta profesoro ( baccalaureus-biblicus), instrukciante studentojn en la libroj de la malnovtestamenta kaj skriba Expositio super Isaiam ad litteram ( Literal-Komentaĵo pri Jesaja), Postilla super Ieremiam ( Komentaĵo en Jeremio) kaj Postilla super Threnos ( Komentaĵo en Lamentadoj).
Tiam en 1252 li revenis al Parizo por studi por la magistro en teologio.
Li prelegis pri la Biblio kiel lernanta profesoro, kaj sur iĝi baccalaureus Sententiarum (fraŭlo de la Frazoj) [29] dediĉis sian finalon tri studjaroj al komentado la Punojn de Peter Lombard.
En la unua el liaj kvar teologiaj sintezoj, Tomaso kunmetis masivan komentaĵon en la Frazoj titolita Scriptum super libros Sententiarium ( Komentaĵo en la Frazoj).
Krom liaj majstraj skribaĵoj, li skribis De ente et essentia ( On Being and Essence) por siaj Kundominikanoj en Parizo.
#000019
En la fonto de 1256 Tomaso estis nomumita reganto majstro en teologio sur Parizo kaj unu el liaj unuaj verkoj sur supozado ke tiu oficejo estis Contra impugnantes Dei cultum et religionem ( Against Those Who Assail the Worship of God and Religion), defendante la almozordenojn, kiuj venis sub atakon de Vilhelmo de sankt-amrilato.
Dum lia permanenta ofico de 1256 ĝis 1259, Tomaso skribis multajn verkojn, inkluzive de:
Questiones disputatae de veritate ( Disputed Questions on Truth), kolekto de dudek naŭ pridisputataj demandoj sur aspektoj de kredo kaj la homa kondiĉo [31] prepariĝis por la publikuniversitataj debatoj kiujn li prezidis Lent kaj Adventon;
Quaestiones quodlibetales ( Quodlibetal Questions), kolekto de liaj respondoj al demandoj pozis al li de la akademia spektantaro;
kaj kaj Expositio super librum Boethii De trinitate ( Komentaĵo sur Boethius estas estas De trinitate) kaj Expositio super librum Boethii De hebdomadibus ( Komentaĵo sur Boethius estas De hebdomadibus), komentaĵoj en la verkoj de 6-ajarcenta romia filozofo Boethius.
Antaŭ la fino de lia vicregistaro, Tomaso laboris pri unu el siaj plej famaj verkoj, Summa contra Gentiles .
#000020
En 1259 Tomaso kompletigis lian unuan vicregistaron ĉe la studiogenraslo kaj forlasis parizan tiel ke aliaj en lia sinsekvo povis akiri tiun instrunsperton.
Li revenis al Napolo kie li estis nomumita kiel ĝenerala predikisto fare de la provinca ĉapitro de 29 septembro 1260.
Septembro 1261 li estis alvokita al Orvieto kiel monaĥeja lektoro respondeca por la pastoreca formado de la monaĥoj nekapablaj sekvi studiogenraslon .
En Orvieto Thomas kompletigis lia Summa contra Gentiles , skribis la Catena aurea ( La Ora Ĉeno), [35] kaj produktita laboras por Pope Urban IV kiel ekzemple la liturgio por la lastatempe kreita festeno de Corpus Christi kaj la Contra errores graecorum ( Against the Errors of the Greeks (Kontraŭ la Eraroj de la Grekoj).
Kelkaj el la himnoj kiujn Tomaso skribis ĉar la festeno de Corpus Christi daŭre estas kantitaj hodiaŭ, kiel ekzemple la Pange lingua, Tantum ergo, kaj Panis angelicus. Moderna stipendio konfirmis ke Tomaso estis efektive la verkinto de tiuj tekstoj, punkto ke kelkaj konkursis.
#000021
En februaro 1265 la nove elektita Klemento la 4-a alvokis Tomaso'n al Romo por funkcii kiel papa teologo.
Tiu sama jaro kiam li estis ordonita fare de la dominika Ĉapitro de Agnani [37] instrui ĉe la studio konventuale ĉe la romia monaĥejo de Santa Sabina, kelkajn jarojn antaŭe fondis, en 1222.
La studio ĉe Santa Sabina nun iĝis eksperimento por la dominikanoj, la ordo unua -studia provinciale, meza lernejo inter la studiokonventuale kaj la studiogenraslo.
Antaŭ tiu tempo la romia provinco ofertis neniun specialecan edukon de iu speco, neniuj artoj, neniu filozofio;
nur simplanima monaĥejo trejnas, kun iliaj bazaj kursoj en teologio por loĝantaj monaĥoj, funkciis en Toskanio kaj de la meridionale dum la unuaj pluraj jardekoj da la ordo vivo.
Sed la nova studio ĉe Santa Sabina devis esti lernejo por la provinco", studioprovinciale.
Tolomeo da Lucca, asociita kaj frua kinejo de Tomaso, rakontas al ni ke ĉe la Santa Sabina studio Tomaso instruis la plenan vicon da filozofiaj temoj, kaj moralaj kaj naturaj.
#000022
Dum ĉe la Santa Sabina studioprovinciale Tomaso komencis sian plej faman laboron, la Summa theologiae , [35] kiujn li elpensis specife kiel taŭga al komencado studentoj: "Dum kuracisto de katolika vero devas ne nur por instrui la scipovan, sed al li apartenas ankaŭ por instrukcii komencantojn.
Kiel la apostolo diras en 1 korintanoj 3:1-2, kiel al beboj en Kristo, mi donis vi melkas por trinki, ne viando, nia proponita intenco en tiu laboro devas peri tiujn aĵojn kiuj apartenas al la kristana religio en maniero kiel kiu konvenas al la instrukcio de komencantoj."
Dum tie li ankaŭ verkis gamon da aliaj verkoj kiel lia nefinita Compendium Theologiae kaj Responsio ad fr. Ioannem Vercellensem de articulis 108 sumptis ex opere Petri de Tarentasia ( Reply to Brother John of Vercelli Regarding 108 Articles Drawn from the Work of Peter of Tarentaise).
En lia pozicio kiel kapo de la studio Tomaso kondukis serion de gravaj disputoj sur la potenco de dio, kiun li kompilis en sia De potentia.
Nicholas Brunacci [1240-1322] estis inter la studentoj de Tomaso ĉe la Santa Sabina studioprovinciale kaj poste ĉe la pariza studio genraslo.
En novembro 1268 li estis kun Tomaso kaj lia partnero kaj sekretario Reginald of Piperno (Reginald de Piperno), kiam ili postlasis Viterbon sur sian vojon al Parizo komenci la akademian jaron.
Alia studento de Thomas estas estas estas ĉe la Santa Sabina studioprovinciale estis Benita Tommasello da Perugia.
#000023
Tomaso restis ĉe la studio ĉe Santa Sabina de 1265 ĝis li estis alvokita reen al Parizo 1268 por sekundinstruvicregistaro.
Kun lia foriro por Parizo en 1268 kaj la trairejo de tempo la pedagogiaj agadoj de la studioprovinciale ĉe Santa Sabina estis disigitaj inter du kampusoj.
Nova monaĥejo de la ordo ĉe la Eklezio de Santa Maria sopra Minerva havis modestan komencon en 1255 kiel komunumo por virinkonvertitoj, sed kreskis rapide en grandeco kaj graveco post estado donita inte al la dominikanmonaĥoj en 1275.
En 1288 la teologiokomponento de la provinca instruplano por la eduko de la monaĥoj estis translokigita de la Santa Sabina studioprovinciale ĝis la studiokonventuale ĉe Santa Maria sopra Minerva, kiu estis redesignateita kiel studium particularis theologiae.
Tiu studio estis transformita en la 16-a jarcento en la Postgimnazion de Sankt Tomaso ( latine:
En la 20-a jarcento la kolegio estis translokigita al la monaĥejo de Sanktuloj Dominiko kaj Sixtus kaj estis transformita en la Pontifical University of Saint Thomas Aquinas, (Pontifika Universitato de Sankt Tomaso Aquinas,) Angelicum .
#000024
En 1268 la dominika ordo asignis Tomaso'n por esti regantmajstro en la Universitatoj kaj altlernejoj de Parizo por dua fojo, pozicion kiujn li tenis ĝis la printempo de 1272.
Parto de la kialo de tiu subita reasigno ŝajnas esti ekestiĝinta de la pliiĝo de " Averroism " aŭ "radikala Aristotelianismo " en la universitatoj.
En respondo al tiuj perceptitaj eraroj, Tomaso skribis du verkojn, unu el ili estante De unitate intellectus, contra Averroistas ( On the Unity of Intellect, against the Averroists (Sur la Unueco de Intelekto, kontraŭ la Averroists) en kiu li riproĉas Averroism kiel malkongrue kun kristana doktrino.
Dum lia dua vicregistaro, li finis la duan parton de la Summa kaj skribis De virtutibus kaj De aeternitate mundi, contra murmurantes ( On the Eternity of the World, against Grumblers (Sur la Eterneco de la Mondo, kontraŭ grumbluloj), [42] ĉi-lasta de kiu traktis kontestatan Averroist kaj aristotelan begininglesnes de la mondo.
#000026
Kontestas kun kelkaj gravaj franciskanoj konspiritaj por igi lian duan vicregistaron multe pli malfacila kaj ĝenata ol la unua.
Jaron antaŭ Tomaso retransprenita la vicregistaro ĉe la 1266-67 parizaj disputoj, franciskana majstro Vilhelmo de Baglione akuzis Tomaso'n je apogado de Averroists, plej verŝajne nombrante lin kiel unu el la "blindajn gvidantojn de la blindulo".
Eleonore Stump diras, "ke estis ankaŭ konvinke argumentite ke Akvinas estas De aeternitate mundi estis direktita aparte kontraŭ lia Fransiscan-kolego en teologio, John Pecham."
#000027
En realeco, Tomaso estis profunde ĝenita per la disvastiĝo de Averroism kaj estis indignigita kiam li malkovris Siger of Brabant (Siger de Brabant) instruajn Averoistajn interpretojn de Aristotelo al parizaj studentoj.
La 10an de decembro 1270, la Episkopo de Parizo, Etienne Tempier, emisiis edikton kondamnantan dek tri aristotelanon kaj Averroistic-proponojn tiel hereza kaj ekskomunikante iu ajn kiu daŭre apogis ilin.
Multaj en la eklezia komunumo, la tielnomitaj aŭgustenanoj, estis timantaj ke tiu enkonduko de Aristotelianismo kaj la pli ekstrema Averroism eble iamaniere poluos la purecon de la kristaneco.
En kio ŝajnas esti provo kontraŭagi la kreskantan timon de aristotela penso, Tomaso kondukis serion de disputoj inter 1270 kaj 1272:
De virtutibus in communi ( On Virtues in General (Sur Virtoj ĝenerale), De virtutibus cardinalibus ( On Cardinal Virtues), De moko ( On Hope).
#000028
En 1272 Tomaso prenis forpermeson de la Universitatoj kaj altlernejoj de Parizo kiam la dominikanoj de lia hejm-provinco nomita sur li establi studiogenraslon kie ajn li ŝatis kaj kunlaborantaron ĝi kiam li plezurigis.
Li elektis establi la institucion en Napolo, kaj moviĝis tien por preni sian poŝton kiel regantmajstro.
Li prenis tempon en Napolo por labori pri la tria partio de la Summa donante prelegojn en diversaj religiaj temoj.
Li ankaŭ predikis al la homoj de Napolo ĉiun tagon en Pruntedonis, 1273.
Tiuj predikoj sur la ordonoj, la kredaro, paternostrp, kaj ave Maria estis tre popularaj.
#000029
Dum unu okazo, ĉe 1273 ĉe la dominika monaĥejo de Napolo en la kapelo de Sankta Nikolao, [53] post Matins, Tomaso restadis kaj estis vidita fare de la sakristiano Domenic de Kaserto esti ŝvebanta en preĝo kun larmoj antaŭ ikono de la krucumita Kristo.
Kristo diris al Tomaso, "You fraŭdo skriba puto de me, Tomaso.
=What reward would you have por via laboro?"
Tomaso respondis, "Nenio sed vi, sinjoro."
Post tiu interŝanĝo io okazis, sed Tomaso neniam parolis pri ĝi aŭ surpaperigis ĝin.
#000030
En 1054 la Granda Skismo okazis inter la Latina Preĝejo sekvanta la papon (konatan kiel la Eklezio Romkatolika) en la Okcidento, kaj la Patriarchate of Constantinople (Patriarkeco de Konstantinopolo) en la Oriento (konata kiel la Orienta Ortodoksismo).
Rigardante por trovi manieron reunuigi la Orientan Ortodoksismon kaj la Eklezio Romkatolikan, Gregorio la 10-a kunvenigis la Second Council of Lyon (Dua Konsilio de Lyon) por esti tenita la 1an de majo 1274 kaj alvokis Tomaso'n por partopreni.
Ĉe la renkontiĝo, la laboro de Tomaso por papo Urban IV koncerne la grekojn, Contra errores graecorum, estis prezentota.
#000032
Sur lian vojon al la Konsilio, rajdante sur azenon laŭ la Via Appia, [61] li frapis sian kapon sur la branĉo de falinta arbo kaj iĝis grave malsana denove.
Li tiam estis rapide eskortita al Monte Cassino por konvaleski.
Post ripozado por tempeto, li metis denove, sed maldaŭrigis ĉe la cisterciano Fossanova Abbey post denove malsaniĝado.
La monaĥoj mamnutris lin dum pluraj tagoj, [64] kaj kiam li ricevis siajn lastajn ritojn kiujn li preĝis: "mi skribis kaj instruis multon koncerne tiun tre sanktan korpon, kaj koncerne la aliajn sakramentojn en la kredo de Kristo, kaj koncerne la Sanktan Roman Preĝejon, al kies ĝustigo mi eksponas kaj submetas ĉion kion mi skribis."
Li mortis la 7an de marto 1274 [63] donante komentaĵon en la Alta Kanto de Salomono.
#000033
Dum jarcentoj, ekzistas revenantaj asertoj ke Tomaso havis la kapablon ŝvebi.
Ekzemple, Gilbert Keith Chesterton skribis ke, "liaj travivaĵoj inkludis bon-atestitkazojn de levitacio en ekstazo;
kaj la Feliĉega Virgulino ekaperis al li, konsolante lin kun la bonvenaj novaĵoj ke li neniam estus episkopo."
#000034
En la La Divina Commedia , Danto vidas la klarigitan animon de Tomaso en la Ĉielo de la Suno kun la aliaj grandaj ekzempleroj de religia saĝeco.
Danto asertas tiun Tomaso'n mortitan per venenado, sur la ordo de Charles of Anjou (Karlo de Anĵuo);
218) citas tiu kredo, kaj la Anonimo Fiorentino priskribas la krimon kaj ĝian motivon.
Sed la historiisto Ludovico Antonio Muratori reproduktas la raporton faritan fare de unu el la amikoj de Tomaso, kaj tiu versio de la rakonto donas neniun sugeston de perfido.
#000036
La teologio de Tomaso komencis sian pliiĝon al prestiĝo.
Du jarcentojn poste, en 1567, Pio la 5-a proklamis St. Thomas Aquinas Doktoro de eklezio kaj vicigis sian festenon kun tiuj de la kvar grandaj latinaj patroj:
Ambrozio, Aŭgusteno de Hipono, Hieronimo kaj Gregorio.
Ĉe la Koncilio de Trento, Tomaso havis la honoron de havado de sia Summa theologiae metita sur la altaron kune kun la Biblio kaj la Decretals.
#000037
En lia encikliko de 4 aŭgusto 1879, Aeterni Patris , Leono la 13-a deklaris ke la teologio de Thomas Aquinas estis definitiva ekspozicio de katolika doktrino.
Tiel, li direktis la pastraron por preni la instruon de Tomaso kiel la bazo de iliaj teologiaj pozicioj.
Leo XIII ankaŭ dekretis tiel ĉiujn katolikajn seminariojn kaj universitatoj devas instrui la doktrinojn de Tomaso, kaj kie Tomaso ne parolis en temo, ke la instruistoj estis "instigitaj por instrui al konkludoj ke estis akordaj kun lia pensado."
En 1880, Saint Thomas Aquinas estis deklarita patrono da ĉiuj katolikaj instruinstancoj.
#000038
Kiam la diabloadvokato ĉe sia kanonig procezo obĵetis ke ekzistis neniuj mirakloj, unu el la kardinaloj respondis, " Tot miraculis, quot articulis " - "ekzistas same multaj mirakloj (en lia vivo) kiel artikoloj (en lia Summa )".
Kvindek jarojn post la morto de Tomaso, la 18an de julio 1323, Johano la 22-a, sidigita en Avignon, prononcis Tomaso sanktulo.
#000039
Monaĥejo en Napolo, proksime de la katedralo de St.-Sankta Januaro, montras ĉelon en kiu li supozeble vivis.
Liaj restaĵoj estis metitaj en la Church of the Jacobins (Preĝejo de la jakobenoj) en Tuluzon la 28an de januaro 1369.
Inter 1789 kaj 1974, ili estis tenitaj en la Basilique de Saint-Sernin, Toulouse (Basilikve de Saint-Sernin, Tuluzo).
En 1974, ili estis resenditaj al la Preĝejo de laj Perukkolomboj, kie ili restis iam-ajna poste.
#000040
Kiam li estis enkanonigita, lia festotago estis enigita en la Ĝenerala Roman Kalendaro por festado la 7an de marto, la tago da lia morto.
Ekde tiu dato ofte falas ene de Lent, la revizio de la kalendaro (1969) movis lian monumenton al 28 januaro, la daton de la traduko de liaj restaĵoj al Church of the Jacobins (Preĝejo de la jakobenoj), Tuluzo.
#000041
Thomas Aquinas estas honorita kun festotago en kelkaj preĝejoj de la Anglikana Komunio.
#000042
Sumo de teologio Disertaĵo pri Juro
#000044
Thomas Aquinas estis teologo kaj Scholastic filozofo.
Tamen, li neniam konsideris sin filozofo, kaj kritikis filozofojn, kiujn li vidis kiel paganoj, por ĉiam "falado manke de la vera kaj bonorda saĝeco por esti trovita en kristana revelacio."
Kun tio en menso, Tomaso havis respekton por Aristotelo, tiel mult tiel ke en la Summa, li ofte citas Aristotelo'n simple kiel "la filozofon."
Multo de lia laboro portas sur filozofiaj temoj, kaj en tiu signifo povas esti karakterizita kiel filozofia.
La filozofia penso de Tomaso penis grandegan influon pri posta kristana teologio, aparte tiu de la Romkatolika Eklezio, etendiĝante al okcidenta filozofio ĝenerale.
Tomaso staras kiel veturilo kaj modifier de Aristotelianismo kaj Neoplatonismo.
Estas dirite ke Tomaso modifis kaj Aristotelianismon kaj Neoplatonismon per peza dependeco sur la Pseudo-Dionysius.
#000045
[ citaĵo bezonis ] Komentaĵoj pri Aristotelo
#000046
Thomas Aquinas skribis plurajn gravajn komentaĵojn en la verkoj de Aristotelo, inkluzive de On the Soul (En la animo) , Nicomachean Ethics kaj Metaphysics .
Lia laboro estas rilata al la tradukoj de William of Moerbeke (Vilhelmo de Moerbeke) de Aristotelo de la greka en la latinan.
#000047
Thomas Aquinas kredis "ke por la scio pri iu vero entute la homo bezonas dian helpon, ke la intelekto povas esti proponita fare de dio al sia ago."
Tamen, li kredis ke homoj havas la naturan kapaciton scii multajn aĵojn sen speciala dia revelacio, eĉ se tia revelacio okazas de tempo al tempo, "precipe en konsidero al tia (veroj) kiel aparteni al kredo."
Sed tio estas la lumo kiu ricevas al viro fare de dio laŭ la naturo de viro: "Nun ĉiu formo donacita al kreitaj aĵoj fare de dio havas potencon por celkonscia ago [ueco], kiun ĝi povas kaŭzi en proporcio al it propra bonorda fonduso;
kaj preter kiu ĝi estas senpova, krom de superadeita formo, kiel akvo-skatolo nur varmeco kiam varmigite per la fajro.
Kaj tiel la homkompreno havas formon, viz.
komprenebla lumo, kiu de si mem estas sufiĉa por sciado de certaj kompreneblaj aĵoj, viz.
tiuj kiujn ni povas veni por scii tra la sencoj."
#000048
La etiko de Tomaso estas bazita sur la koncepto de "unuaj principoj de ago."
En lia Summa theologiae , li skribis:
#000049
Virto indikas certan perfektecon de potenco.
Nun la perfekteco de aĵo estas pripensita ĉefe en konsidero al sia fino.
Sed la fino de potenco estas ago.
Pro kio potenco laŭdire estas perfekta, harmoniante kiam ĝi estas difinita al sia ago.
#000050
Tomaso emfazis ke " Synderesis laŭdire estas la leĝo de nia menso, ĉar ĝi estas kutimo enhavanta la preskribojn de la naturleĝo, kiuj estas la unuaj principoj de homaj agoj."
#000051
ĉiuj agoj de virto estas preskribitaj per la naturleĝo: ekde ĉiu onies kialo kompreneble diktas al li por agi virte.
Sed se ni parolas pri virtaj agoj, pripensitaj en ili mem, t.e., en iliaj bonordaj specioj, tiel ne ĉiuj virtaj agoj estas preskribitaj per la naturleĝo: por multaj aferoj estas faritaj virte, al kiu naturo ne tendencas komence;
sed tio, tra la enketo de racio, estis trovita fare de viroj esti kondukta ŝprucperli vivante."
Tial, ni devas determini ĉu ni estas parolado de virtaj agoj kiel sub la aspekto de virta aŭ kiel ago en ĝiaj specioj.
#000052
Nun la objekto de la teologiaj virtoj estas God Himself, kiu estas la lasta fino de ĉiuj, kiel superado de la scio pri nia kialo.
Aliflanke, la objekto de la intelektaj kaj moralaj virtoj estas io komprenebla ĝis homa kialo.
Pro kio la teologiaj virtoj estas specife apartaj de la moralaj kaj intelektaj virtoj.
#000054
Thomas Aquinas skribis "ke Greed estas peko kontraŭ dio, ekzakte kiel ĉiuj mortaj pekoj, en tiel multo kiel viro kondamnas aĵojn eterna por la konsidero de tempaj aĵoj."
#000055
[ citaĵo bezonis ] Krome, Tomaso distingis kvar specojn de juro: eterna, natura, homa, kaj dia.
Eterna law estas la dekreto de dio kiu regas ĉion kreadon.
Ĝi estas, "Ke Juro kiu estas la Supera Kialo ne povas esti komprenita por esti alirilata ol nepra kaj eterna."
Naturleĝo estas la homa "partopreno" en la eterna leĝo kaj estas malkovrita per racio.
Naturleĝo estas bazita sur " unuaj principoj ":
#000056
tio estas la unua preskribo de la leĝo, ke varo estas farota kaj antaŭenigita, kaj malico estas evitota.
Ĉiuj aliaj preskriboj de la naturleĝo estas bazitaj sur tio ...
#000057
Ĉu la naturleĝo enhavas plurajn preskribojn, aŭ tia nur estas klarigita fare de Tomaso, "Ĉiuj inklinoj de iuj partoj entute de homnaturo, ekz., de la konkupisciblaj kaj koleremaj partoj, en tiel malproksima kiel ili estas regitaj per racio, apartenas al la naturleĝo, kaj estas reduktitaj al unu unua preskribo, kiel deklarite supre: tiel tio la preskriboj de la naturleĝo estas multaj en ili mem, sed estas bazitaj sur unu ofta fundamento."
#000058
La deziroj vivi kaj generi estas nombritaj fare de Tomaso inter tiuj bazaj (naturaj) homaj valoroj sur kiuj ĉiuj homaj valoroj estas bazitaj.
Laŭ Tomaso, ĉiuj homaj tendencoj estas adaptitaj direkte al realaj homaj varoj.
En tiu kazo, la homnaturo koncerne estas geedziĝo, la totala donaco de si al alia kiu certigas familion por infanoj kaj estontecon por la homaro.
Li difinis la duoblan inklinon de la ago de amo: "direkte al la varo kiun viro deziras al iu (al li mem aŭ al alia) kaj direkte al tio al kiu li deziras iun varon".
#000059
Koncerne la Homan Juron, Tomaso finas," ...
ke ekzakte ĉar, en la konjekta kialo, de nature konataj enindikeblaj principoj, ni desegnas la konkludojn de la diversaj sciencoj, kies scio ne estas aldonita al ni per naturo, sed akirita per la klopodoj de racio, tiel al ĝi estas de la preskriboj de la naturleĝo, kiel de ĝeneralaj kaj enindikeblaj principoj, kiujn homa kialo bezonas por daŭrigi per la pli speciala persistemo de certaj aferoj.
Tiuj specialaj persistemoj, elpensitaj per homa kialo, estas nomitaj homaj leĝoj, kondiĉe ke la aliaj esencaj kondiĉoj de leĝo estu observitaj ...
Homa juro estas pozitiva juro: la naturleĝo aplikita fare de registaroj al socioj.
#000060
Natura kaj homa juro ne estas adekvata sole.
La bezono de homa konduto por esti direktita faris necesa havi Dian juron.
Dia juro estas la aparte rivelita leĝo en la skribaĵoj.
Tomaso citas, "La apostolo diras (la hebreaj 7.12): La pastraro estanta tradukita, estas necese ke traduko ankaŭ estu farita de la leĝo.
Sed la pastraro estas duobla, kiel deklarite en la sama trairejo, viz, la levitika pastraro, kaj la pastraro de Kristo.
Tial la Dia leĝo estas duobla, nome, la Aĝa Juro kaj la Nov-Juro."
#000061
Tomaso ankaŭ tre influis katolikajn komprenojn de ĝismortaj kaj pardoneblaj pekoj.
#000062
Thomas Aquinas rilatas al bestoj tiel stulta kaj ke la natura ordo deklaris sin bestojn favore al la uzo de viro.
Tomaso neis ke homoj havas ajnan devontigon de bonfarado al bestoj ĉar ili ne estas personoj.
Alie, estus kontraŭleĝe mortigi ilin por manĝaĵo.
Sed homoj daŭre devus esti bonfaraj ĝis ilin, ĉar "kruelaj kutimoj eble portos en nian traktadon de homoj."
#000063
Tomaso kontribuis al ekonomia penso kiel aspekto de etiko kaj justeco.
Li traktis la koncepton de akceptebla prezo, normale ĝia merkata prezo aŭ reguligita prezo sufiĉa kovri vendistkostojn de produktado.
Li kverelis ke estis malmorale por vendistoj akiri iliajn prezojn simple ĉar aĉetantoj estis en premado de bezono de produkto.
#000064
La teorio de Tomaso de politika ordo iĝis tre influa.
Li vidas viron kiel socia estaĵo ke vivoj en komunumo kaj interagas kun ĝiaj aliaj membroj.
Tio kaŭzas, inter aliaj aĵoj, la labordividon.
#000065
Tomaso faris distingon inter bona viro kaj bona civitano, kiu estis gravaj al la evoluo de libervolisma teorio.
Tio estas, la sfero de individua aŭtonomio estis unu kiu en la ŝtato ne povis enmiksiĝi.
#000066
La reĝoj estas la reprezentantoj de dio en siaj teritorioj.
Sed la eklezio, reprezentita fare de la papoj, estas super la reĝoj en aferoj de doktrino kaj moraleco.
Kiel sekvo, la reĝoj kaj alimondaj regantoj havas devon adapti siajn leĝojn al la doktrinoj kaj etiko de la katolika eklezio.
Ekzemple, la sekularaj aŭtoritatoj devas ekzekuti personojn kiujn la eklezio mortkondamnis por herezo kaj ili devas batali kaj subigi grupojn de herezuloj kiel ekzemple la Albigenses kaj Valdenanoj por reestigi la unuecon de la eklezio.
#000068
[ citaĵo bezonis ] Sekvante la koncepton de Aristotelo de sklaveco, Tomaso pravigas tiun institucion pro la kialoj de naturleĝo.
#000069
En lia Summa theologiae Tomaso evidente deklaras sian pozicion sur la naturo de la animo;
difinante ĝin kiel "la unuan principon de vivo."
La animo ne estas karna, aŭ korpo;
ĝi estas la ago de korpo.
Ĉar la intelekto estas senkorpa, ĝi ne utiligas la korporganojn, ĉar "la operacio de io ajn sekvas la reĝimon de sia estaĵo."
#000071
Laŭ Tomaso la animo ne estas materio, ne eĉ senkorpa aŭ spirita materio.
Se ĝi estus, ĝi ne povus kompreni universalaĵojn, kiuj estas malgravaj.
Ricevilo ricevas aĵojn laŭ la propra naturo de la ricevilo, tiel por animo (ricevilo) por kompreni (ricevi) universalaĵojn, ĝi havendaĵo la saman naturon kiel universalaĵoj.
Ankoraŭ, ĉiu substanco kiu komprenas universalaĵojn eble ne estas afer-forma kunmetaĵo.
Tiel, homoj havas raciajn animojn, kiuj estas abstraktaj formoj sendependa da la korpo.
Sed homo estas unu ekzistanta, ununura materiala substanco kiu venas de korpo kaj animo: t.e. kion Tomaso volas diri kiam li skribas ke "io unu en naturo povas esti formita de intelekta substanco kaj korpo", kaj "aĵo unu en naturo ne rezultiĝas el du permanentaj unuoj se oni ne havas la kvaliton de granda formo kaj la aliajn de materio."
#000072
La animo estas " granda formo ";
ĝi estas parto de substanco, sed ĝi ne estas substanco flank itself.
Tamen, la animo ekzistas aparte de la korpo, kaj daŭras, post morto, en multaj el la kapacitoj ni pensas pri kiel home.
Granda formo estas kiun igas aĵon membro de la specio al kiu ĝi apartenas, kaj granda formo ankaŭ estas la strukturo aŭ konfiguracio kiu provizas la objekton per la kapabloj kiuj faras la objekto kio ĝi estas.
Por homoj, tiuj kapabloj estas tiuj de la racia besto.
#000073
Walter Freeman proponas ke Thomismo estas la filozofia sistemo klariganta pensadon kiu estas plej kongrua kun neŭromovaj fortoj, en artikolo (2008) en la ĵurnalo Mind and Matter titolitan "Nelinian Brain Dynamics kaj Intention According al Aquinas."
#000075
Thomas Aquinas rigardis teologion, aŭ la sankta doktrino , kiel scienco, [59] la krudajn materialajn datenojn el kiu konsistas el skriba skribaĵo kaj la tradicio de la Romkatolika Eklezio.
Tiuj fontoj de datenoj estis produktitaj per la mem-revelacio de dio al individuoj kaj grupoj de homoj dum historio.
Kredo kaj racio, dum klare sed rilate, estas la du primaraj iloj por prilaborado de la datenoj de teologio.
Tomaso kredis ke ambaŭ estis necesaj - aŭ, prefere, ke la kunfluejo de ambaŭ estis necesa - ĉiukaze por akiri veran konon de dio.
Tomaso miksis grekan filozofion kaj kristanan doktrinon per sugestado ke racia pensado kaj la studo de naturo, kiel revelacio, estis validaj manieroj kompreni verojn apartenantajn al dio.
Laŭ Tomaso, dio rivelas sin tra naturo, do studi naturon devas studi dion.
La finfinaj celoj de teologio, en la menso de Tomaso, devas utiligi racion ekkompreni la veron pri dio kaj por sperti savon tra tiu vero.
#000076
Tomaso kredis ke vero estas konata tra racio ( natura revelacio) kaj kredo ( supernatura revelacio).
Supernatura revelacio havas it originon en la inspiro de la Sankta Spirito kaj fariĝas havebla tra la instruado de la profetoj, sumigis supren en Holy Scripture, kaj elsendita fare de la Magisterium, kies sumo estas nomita "Tradicio".
Natura revelacio estas la vero havebla al ĉiuj homoj tra ilia homnaturo kaj potencoj de racio.
Ekzemple, li sentis tio validis por raciaj manieroj scii la ekziston pri dio.
#000077
Kvankam oni povas dedukti la ekziston de dio kaj liaj Atributoj (Unueco, Truth, Goodness, potenco, Knowledge) tra racio, certaj detaloj povas esti konataj nur tra la speciala revelacio de dio tra Jesus Christ.
La plej gravaj teologiaj komponentoj de kristanismo, kiel ekzemple la Triunuo, la Enkarniĝo, kaj bonfarado estas rivelitaj en la instruo da la eklezio kaj la Skribaĵoj kaj eble ne alie estas deduktitaj.
#000078
Konservanta naturo ene de gracio
#000079
Rivelita scio ne neas la veron kaj la tutecon de homa scienco kiam home, ĝi plue establas ilin.
Unue, ĝi koncedas ke la samaj aĵoj povas esti traktitaj de du malsamaj perspektivoj sen unu nuligante la alian;
tiel povas ekzisti du sciencoj de dio.
Due, ĝi disponigas la bazon por la du sciencoj: oni funkcias tra la potenco de la lumo da natura kialo, la aliaj tra la lumo de dia revelacio.
Krome, ili minimume povas, iagrade, konservi el ĉiu alies manieron ĉar ili malsamas "laŭ genro".
Sankta doktrino estas ĝisfunde malsama speco de aĵo de teologio, kio estas parto de filozofio (ST I. 1.1 anonco 2).
#000080
Kredo kaj racio kompletigas prefere ol kontraŭdiri unu la alian, ĉiu donante malsamajn opiniojn pri la sama vero.
#000081
Ĉar katoliko Tomaso kredis ke dio estas la "produktanto de ĉielo kaj tero, de ĉiu tio estas videbla kaj nevidebla."
Kiel Aristotelo, Tomaso postulis tiun vivon povis formiĝi de ne-vivanta materialo aŭ plantvivon, teorion de daŭranta abiogenezo konata kiel spontanea generacio:
#000082
Plie Tomaso pripensis la teorion de Empedoklo ke diversajn mutaciis speciojn aperis ĉe la krepusko de Kreado.
Tomaso argumentis ke tiuj specioj estis generitaj tra mutacioj en besta spermo, kaj argumentis ke ili ne estis neintencitaj proksime de naturo;
prefere, tiaj specioj estis simple ne destinitaj por eterna ekzisto.
Tiu diskuto estas trovita en lia komentaĵo pri Aristotle's Physics :
#000084
La sama aĵo estas vera de tiuj substancoj Empedoklo dirita estis produktitaj komence de la mondo, kiel ekzemple la "virbovo-epigono", t.e., duona virbovo kaj duonoviro.
Por se tiaj aĵoj ne povis alveni en iu fino kaj fina natura stato tiel ke ili estus konservitaj en ekzisto, tio ne estis ĉar naturo ne celis tion [fina ŝtato], sed ĉar ili ne estis kapablaj je esti konservitaj.
Por ili ne estis generitaj laŭ naturo, sed per la korupto de iu natura principo, ĉar nun ankaŭ okazas tiel kelkaj monstraj idoj estas generitaj pro la korupto de semo.
#000085
Aŭgusteno de Hipono konsentis forte kun la konvencia saĝeco de sia tempo, kiu kristanoj devus esti pacifistoj filozofie, sed ke ili devus utiligi defendon kiel rimedon de konservado de paco en la longa kuro.
Ekzemple, li rutine argumentis ke pacifismo ne malhelpis la defendon de naivuloj.
En esenco, la postkuro de paco eble postulos bataladon konservi ĝin en la longperspektiva.
Tia milito ne rajtas esti profilakta, sed defensiva, reestigi pacon.
#000086
Klare, kelkaj specialaj karakterizaĵaroj dise "milito" de "skismo", "tumultado", kaj "ribelemo."
Dum estus malkongrue paroli pri "justa skismo", "justa tumultado" aŭ "justa ribelemo" (la tri esprimoj indikas al peko kaj pekon nur) "milito" sole permesas subklasifikon en bonaj kaj malbonaj specojn.
Mirige, aliflanke, Augustine ne laboras supren kun terminologian kontraston inter "justa" kaj "maljusta" milito.
Thomas Aquinas, jarcentojn poste, uzis la aŭtoritaton de la argumentoj de Augustine en provo difini la kondiĉojn sub kiuj milito povis esti justa.
Li aranĝis tiujn en sia historia laboro, Sumo de teologio:
#000087
Unue, milito devas okazi por bona kaj ĵus celo prefere ol la postkuro de riĉaĵo aŭ potenco.
Due, ĵus krig devas esti kondukita fare de konvene starigita aŭtoritato kiel ekzemple la ŝtato.
Trie, paco devas esti centra motivo eĉ en la mezo de perforto.
#000088
La Lernejo de Salamanca vastigis la komprenon de Tomaso de naturleĝo kaj ĵus militon.
Surbaze de tiu milito estas unu el la plej malbonaj malicoj suferitaj fare de la homaro, kiun la anoj de la lernejo konkludis ke ĝi devus esti frekventis nur kiam estis necese malhelpi eĉ pli grandan malicon.
Diplomatia interkonsento estas preferinda, eĉ por la pli potenca partio, antaŭ ol milito estas komencita.
Ekzemploj de " ĵus milito " estas:
#000089
Milito surbaze de sia origina instigo: ĝi devas observi serion de kromaj postuloj: ne estas
#000091
Sub tiu doktrino, ekspansiistmilitoj, militoj de rabado, militoj por konverti malfidojn aŭ paganojn, kaj militoj por gloro estas ĉio esence maljustaj.
#000093
Tomaso kredis ke la ekzisto de dio estas memevidenta en si mem, sed ne al ni.
"Tial mi diras ke ke tiu propono, "dio ekzistas", de si mem estas memevidenta, ĉar la predikato estas la sama kiel la subjekto ...
Nun ĉar ni ne scias la esencon pri dio, la propono ne estas memevidenta al ni;
sed bezonoj esti montrita per aĵoj kiuj estas pli konataj al ni, kvankam malpli konate en sia naturo - nome, de efikoj."
#000094
Tomaso kredis ke la ekzisto de dio povas esti montrita.
Nelonge en la Summa theologiae kaj pli grandskale en la Summa contra Gentiles , li pripensis en bonega detalo kvin argumentojn por la ekzisto de dio, vaste konata kiel la kvinkveviae (Kvin Manieroj).
#000095
Koncerne la naturon da dio, Tomaso sentiĝis la plej bona aliro, ofte nomita la per negativa , devas pripensi kio dio ne estas.
Tio igis lin proponi kvin deklarojn pri la diaj kvalitoj:
#000097
Tomaso kverelis ke dio, dum tute unuiĝinte, ankaŭ estas perfekte priskribita fare de Three Interrelated Persons.
Tiuj tri personoj (Patro, Filo, kaj Sankta Spirito) estas konstituitaj fare de siaj rilatoj ene de la esenco de dio.
Tomaso skribis ke la esprimo "Trinity" "ne signifas la rilatojn mem de la personoj, sed prefere la nombron da personoj ligitan al unu la alian;
kaj tial ĝi estas ke la vorto en si mem ne esprimas konsideron al alia."
La Patro generas la Filon (aŭ la Vorto) de la rilato de memkonscio.
Tiu eterna generacio tiam produktas eternan spiriton "kiu ĝuas la dian naturon kiel la Amo por dio, la Amon por la Patro por la Vorto."
#000100
Tiu Trinity ekzistas sendepende de la mondo.
Ĝi transcendas la kreitan mondon, sed la Triunuo ankaŭ decidis doni gracion al homoj.
Tio okazas tra la Enkarniĝo de la Vorto en la persono de Jesus Christ kaj tra la loĝado de la Sankta Spirito ene de tiuj kiuj spertis savon de dio;
#000101
La kvin pruvoj de Tomaso por la ekzisto de dio prenas kelkajn el la asertoj de Aristotelo koncerne principojn de estaĵo.
Por dio ĉar Prima causa ("unua kialo") venas de la koncepto de Aristotelo de la neinfluita proponinto kaj asertas ke dio estas la finfina kialo de ĉiuj aĵoj.
#000102
En la Sumo de teologio Tomaso komencas sian diskuton de Jesus Christ rakontante la biblirakonton de Adamo kaj Eva kaj priskribante la negativajn efikojn de prapeko.
La celo de la Enkarniĝo de Kristo estis reestigi homnaturon forigante la poluadon de peko, kiuj homoj ne povas fari memstare.
"Dio-Saĝeco juĝis ĝin konveni ke dio devus iĝi viro, tiel ke tiel oni kaj la sama persono estus kapabla kaj reenpostenigi viron kaj oferti kontenton."
Tomaso kverelis en favoro de la kontentvido de punpago;
tio estas, ke Jesus Christ mortis "por kontentigi por la tuta homaro, kiu estis juĝita por morti pro peko."
#000103
Tomaso argumentis kontraŭ pluraj specifaj nuntempaj kaj historiaj teologoj kiuj tenis malsamajn vidojn pri Kristo.
En respondo al Photinus, Tomaso deklaris ke Jesuo estis vere dia kaj ne simple homo.
Kontraŭ Nestorio, kiu sugestis ke Filo de Dio estis simple ligita al la viro Kristo, Tomaso argumentis ke la pleno de dio estis integrita parto de la ekzisto de Kristo.
Tamen, rifutante la opiniojn de Apollinaris, Tomaso diris ke Kristo havis vere homan (racian) animon, ankaŭ.
Tio produktis duecon de naturoj en Kristo.
Tomaso argumentis kontraŭ Eŭtiko ke tiu dueco daŭris post la Enkarniĝo.
Tomaso deklaris ke tiuj du naturoj ekzistis samtempe ankoraŭ distingeble en unu reala homa korpo, male al la instruo de Manichaeus kaj Valentinus.
#000104
En mallonga "Kristo havis realan korpon de la sama naturo de ni, vera racia animo, kaj, kune kun tiuj, perfektaj diaĵo."
Tiel, ekzistas kaj unueco (en lia unu hipostazo ) kaj kunmetaĵo (en liaj du naturoj, homo kaj Dio) en Kristo.
#000106
mi respondas ke, La Persono aŭ hipostazo de Kristo povas esti rigarditaj laŭ du manieroj.
Unue ĉar ĝi estas en si mem, kaj tiel ĝi estas entute simpla, eĉ kiel la Naturo de la Vorto.
Due, en la aspekto de persono aŭ hipostazo al kiu ĝi apartenas por ekzisti en naturo;
kaj tiel la Persono de Kristo ekzistas en du naturoj.
Tial kvankam ekzistas unu ekzistante esti en li, ankoraŭ ekzistas malsamaj aspektoj de vivtenado, kaj tial Li laŭdire estas sinteza persono, fakte tiel unu estante ekzistas en du.
#000107
Eĥigante Atanazion, li diris ke "La nura generita Filo de Dio ...
supozis nian naturon, tiel ke li, faris viron, eble faros al viroj diojn."
#000108
Thomas Aquinas identigis la celon de homa ekzisto kiel unio kaj eterna kuneco kun dio.
Tiu celo estas realigita per la beata vizio, en kiu persono travivas perfektan, senfinan feliĉon vidante la esencon de dio.
La vizio okazas post morto kiel donaco de dio ĝis tiuj kiuj en vivo spertis savon kaj elsaviĝon tra Kristo.
#000109
La celo de unio kun dio havas implicojn por la vivo de la individuo sur la tero.
Tomaso deklaris ke la volo de individuo devas esti ordonita direkte al dekstraj aĵoj, kiel ekzemple bonfarado, paco, kaj sankteco.
Li vidis tiun orientiĝon kiel ankaŭ la vojo al feliĉo.
Efektive, Tomaso ordigis sian traktadon de la morala vivo ĉirkaŭ la ideo de feliĉo.
La rilato inter volo kaj celo estas antaŭa en naturo "ĉar sincereco de la volo konsistas el estado laŭregule ordonita al la lasta fino [t.e., la beata vizio]."
Tiuj kiu vere serĉas kompreni kaj vidi dion nepre amos kion dio amas.
Tia amo postulas moralecon kaj portas frukton en ĉiutagaj homaj elektoj.
#000110
Thomas Aquinas apartenis al la Dominikanoj (formale Ordo Praedicatorum , la Ordo de Predikistoj) kiu komencis kiel ordo dediĉita al la konvertiĝo de la Albigensians kaj aliaj heterodoksaj frakcioj, komence per pacaj rimedoj;
poste la Albigensians estis traktita per la Albigensismo.
En la Summa theologiae , li skribis:
#000111
kun konsidero al-herezuloj kiujn du poentoj devas esti observitaj: oni, sur sia propra flanko;
la alia, sur la flanko de la eklezio.
Sur sia propra flanko ekzistas la peko, per kio ili meritas ne nur esti apartigitaj de la eklezio per anatemo, sed ankaŭ esti distranĉitaj de la mondo per morto.
Por ĝi estas multe pli grava afero al korupta la kredo ol kiu rapidigas la animon, por forĝi monon, kiu apogas tempan vivon.
Pro kio se falsintoj de mono kaj aliaj malbonfarantoj estas tuj kondamnitaj al morto fare de la laika aŭtoritato, multe pli da kialo estas tie por herezuloj, tuj kiam ili estas juĝitaj pro herezo, por esti ne nur ekskomunikitaj sed eĉ meti al morto.
Sur la parto de la eklezio, aliflanke, ekzistas kompato, kiu rigardas al la konvertiĝo de la migranto, pro kio ŝi ne tuj kondamnas, sed "post la unua kaj dua admono", ĉar la apostolo direktas: post tio, se li ankoraŭ estas obstina, la eklezio jam ne esperanta je sia konvertiĝo, aspektas al la salvo de aliaj, per ekskomunikado de li kaj apartiga li de la eklezio, kaj krome liveras lin al la laika tribunalo por esti ekstermita tiel de la mondo per morto.
#000112
Herezo estis kapitaldelikto kontraŭ la sekulara leĝo da la plej multaj eŭropaj landoj de la 13-a jarcento, kiu havis limigitan prizonkapaciton.
Reĝoj kaj imperiestroj, eĉ tiuj ĉe milito kun la papofico, listigis herezon unue inter la krimoj kontraŭ la ŝtato.
Reĝoj postulis potencon de dio laŭ la kristaneco.
Ofte sufiĉe, precipe en tiu aĝo de papaj postuloj je universala sekulara potenco, la potenco de la regantoj estis percepteble kaj videble legitimita rekte tra kronado de la papo.
#000113
En la tribunalo de dio, tiuj kiuj revenas ĉiam estas ricevitaj, ĉar dio estas serĉilo de kero, kaj scias tiujn kiuj revenas en sincereco.
Sed la eklezio ne povas imiti dion en tio, ĉar ŝi supozas ke tiuj kiuj recidivas post estado siatempe ricevitaj, ne estas sinceraj en sia reveno;
tial ŝi ne ekskluzivas ilin de la maniero de savo, sed nek ŝi protektas ilin kontraŭ la frazo de morto.
#000115
Por judoj, Tomaso argumentas por toleremo, ne nur de iliaj personoj sed ankaŭ de iliaj publikaj ritoj.
#000116
Pensoj sur postvivo kaj resurekto
#000117
Homoj estas materialaj, sed la homa persono povas postvivi la morton de la korpo tra daŭra ekzisto de la animo, kiu insistas.
La homanimo interkrurigas la spiritualon kaj materiajn mondojn, kaj estas ambaŭ konfigurita subsistent formo same kiel formanto de materio en tiu de porvivaĵo, korpa homa.
Ĉar ĝi estas spirita, la homanimo ne dependas de materio kaj povas ekzisti aparte.
Ĉar la homo estas anim-afera kunmetaĵo, la korpo havas parton en kio ĝi devas esti homa.
Perfektigita homnaturo konsistas el la homa duobla naturo, enkarnigis kaj intelekting.
#000119
Multaj modernaj etikistoj kaj ene de kaj ekster la Romkatolika Eklezio (precipe Philippa Foot kaj Alasdair MacIntyre) ĵus komentis la eblan uzon da la virtetiko de Tomaso kiel maniero eviti utilismo aŭ Kantiana "devoscio" (nomita deontologio).
Tra la laboro de dudeka-jarcentaj filozofoj kiel ekzemple Elizabeth Anscombe (precipe en ŝia libro Intention), la principo de Tomaso de duobla efiko specife kaj lia teorio de intencita agado ĝenerale estis influa.
#000122
En la lastaj jaroj la kogna neŭrosciencisto Walter Freeman proponas ke Thomismo estas la filozofia sistemo klariganta pensadon kiu estas plej kongrua kun neŭromovaj fortoj, en artikolo (2008) en la ĵurnalo Mind and Matter titolitan "Nelinian Brain Dynamics kaj Intention According al Aquinas."
#000123
La mont Saint Michel and Chartres de Henry Adams finiĝas kun kulmina ĉapitro pri Tomaso, en kiu Adams vokas Tomaso "artisto" kaj konstruas ampleksan analogecon inter la dezajno de "Church Intellectual de Tomaso kaj tiu de la gotikaj katedraloj de tiu periodo.
Erwin Panofsky poste ripetus tiujn vidojn en Gothic Architecture and Scholasticism (1951).
#000124
La influo de la estetiko de Tomaso ankaŭ povas esti trovita en la verkoj de la itala semiotikisto Umberto Eco, kiu skribis eseon en estetikaj ideoj en Tomaso (publikigita en 1956 kaj reeldonis en 1988 en reviziita eldono).
#000126
Tiu kritiko estas ilustrita en la sekvaj ekzemploj: Laŭ Russell, Tomaso rekomendas la nesolveblecon de geedziĝo "sur la grundo ke la patro estas utila en la eduko de la infanoj, () ĉar li estas pli racia ol la patrino, (b) ĉar, estante pli forta, li povas pli bone kaŭzi fizikan punon."
Eĉ se modernaj aliroj al eduko ne apogas tiujn vidojn, "Neniu ano de Saint Thomas, en tiu raporto, ĉesus kredi je dumviva monogamio, ĉar la realaj grundoj de kredo ne estas tiuj kiuj estas kvazaŭaj."
Povas esti rebatite ke la traktado da edzeco en la Sumo de teologio estas en la Supplements-volumeno, kiu ne estis skribita fare de Tomaso.
Krome, kiel notite supre, [149] la enkonduko de Tomaso de argumentoj kaj konceptoj de la pagano Aristotelo kaj Islamano Ibn-Ruŝd estis kontestataj ene de la Romkatolika Eklezio de lia tago.
#000130
La opinioj de Tomaso de dio kiel unua kialo, kp. kvinkveviae , "dependas sur la supozebla malebleco de serio havanta neniun unuan oficperiodon.
Ĉiu matematikisto scias ke ekzistas ne tia malebleco;
la serion de negativaj entjeroj finiĝantaj kun minuso oni estas kazo al la kontrasto."
Krome, laŭ Russell, deklaroj koncerne la esencon kaj ekziston de dio kiuj estas atingitaj ene de la aristotela logiko estas bazitaj sur "iu speco de sintaksa konfuzo, sen kiu multe da la argumentado pri dio perdus sian probablecon."
#000131
La unua eldono da la operomnia de Tomaso, la tielnomita editio Piana (de Pius V, la dominika papo kiuj komisiis ĝin), estis produktitaj en 1570 ĉe la studio de la romia monaĥejo ĉe Santa Maria sopra Minerva, la frontulo de la Pontifical University of Saint Thomas Aquinas, (Pontifika Universitato de Sankt Tomaso Aquinas,) Angelicum .
#000132
La kritika eldono de la verkoj de Tomaso estas la daŭranta eldono komisiita fare de Leono la 13-a (1882-1903), la tielnomita Leonine Edition.
La plej multaj el liaj plej gravaj verkoj nun estis redaktitaj, la Summa Theologiae en naŭ volumoj dum 1888-1906, la Summa kontraŭ Gentiles en tri volumoj dum 1918-1930.
#000133
Asira Preĝejo de la Oriento ("Nestorian")
#000144
Luis de Molina ( Molinismo )
#000146
Etikon de manĝado de viando
#000152
Sep makabeoj kaj ilia patrino
#000154
Tomaso de Akvino aŭ Tomaso la Akvinano (latine: Aquinas) (n. ĉ. 28-an de januaro 1225 en la kastelo de Roccasecca apud Akvino; mortinta la 7-an de marto 1274 en Fossanova), la "Anĝela Doktoro", estas unu el la ĉefaj filozofoj kaj teologoj de la Okcidento, la fondinto de tomasismo aŭ okcidenta skolastikismo. Li penis unuigi fidon kaj racion, sciencon kaj religion. En lia epoko kaj lando, scienco estis la filozofio de Aristotelo kaj religio estis kristanismo, precipe katolikismo. Li priskribis sian unuigitan sistemon en sia majstra verko, Summa Theologica, en kiu li klarigas kristanismon laŭ la filozofiaj ideoj de Aristotelo. Kiel Aŭgusteno kombinis Platonon kun la Biblio, tiel same Tomaso kombinis Aristotelon kun ĝi. La uzo de antikvaj libroj (anstataŭ iaspeca scienco) kiel fonto de vero estis tre tipa por lia epoko.
#000155
Sankta Tomaso ankaŭ estas unu el la ĉefaj sanktuloj de la Katolika Eklezio. La Eklezio sanktuligis lin je 1323 kaj nomis lin Doktoro de la Eklezio je 1567. Lia festotago estas la 28-a de januaro.
#000156
Tomaso de Akvino naskiĝis en la nuna itala provinco Frosinone, kiel la sepa filo de Landulfo, ĉefo de unu el la plej potencaj familioj de suda Italio. Lia onklo estis imperiestro Frederiko Barbarossa, kaj lia patrino estis grafino el norda Francio. Li studis ĉe la Universitato de Napolo, kie li eltrovis la filozofion de Aristotelo kaj la ordenon de la dominikanoj. Ambaŭ profunde formis lian vivon.
#000157
En 1244, baldaŭ post la morto de lia patro, Tomaso decidis eniri en la Dominikanan Ordenon, sed lia familio staris kontraŭ li. Liaj fratoj kaptis lin kaj tenis lin kiel malliberulon, eĉ tentinte lin per virino. La Dominikanoj, petinte la papon kaj imperiestron, fine gajnis lian liberecon, kaj Tomaso vojaĝis al Parizo por studi ĉe la universitato Sorbono.
#000158
En Parizo, li studis sub Alberto la Granda (Albertus Magnus), la tiama plej granda filozofo de Eŭropo kaj ĉefa ĉampiono de Aristotelo. En Parizo, la verkoj de Aristotelo komencis esti disvastigitaj per latinaj tradukoj el la araba traduko (el la greka originalo). Tomaso fariĝis la plej preferata studento de Alberto kaj sekvis lin al Kolonjo en 1248. Ĉar li estis malrapida en maniero kaj dika en korpo, li ricevis la moknomon "La Muta Bovo".
#000159
Dum la 1250-aj jaroj Tomaso fariĝis populara profesoro de teologio en Parizo. Li prelegis brile, pensis klare kaj akre kaj stilis latinon simple sed ankoraŭ precize.
#000160
Dum la 1260-aj jaroj Tomaso revenis al Italio kaj restis tie, precipe en Romo. Li rifuzis postenojn kiel ĉefepiskopo de Napolo kaj kiel abato de Monte Cassino, ĉar li deziris instrui. Komencinte en 1265, laŭ propono de la papo, li verkis sian komentaron pri Aristotelo, precipe pri Metafiziko, Fiziko, De Animo, Etiko, Politiko, kaj la Antaŭa Analitiko.
#000161
En Romo li renkontis Vilhelmon de Moerbeke kaj instigis lin traduki Aristotelon el la originala greka en latinon. Ĝis tiam, Aristotelo estis ĉefe tradukita el la araba. Aristotelo estis enkondukita en Eŭropo pere de la araboj. La tradukoj de Vilhelmo estis tiel bonaj kaj laŭvortaj ke Tomaso (kaj Danto) povis uzi ilin sen la greka.
#000162
En 1267 li komencis verki sian majstran verkon, Summa Theologica, kiun li ne estis fininta je sia morto.
#000163
En 1269 li revenis al Parizo por defendi Aristotelon, unuflanke kontraŭ la Aŭgustenanoj, kiuj vidas Aristotelon kiel minacon al kristanismo, kaj kontraŭ la Averosistoj, kiuj ja uzis Aristotelon kontraŭ la fido. La genio de Tomaso estis uzi Aristotelon por defendi la fidon!
#000164
En 1273 unu decembran matenon dum meso li havis vizion de Dio. Poste li diris pri sia verkado, "Mi ne povas plue; mi vidis tiajn aĵojn, ke ĉio, kion mi verkis, ŝajnas kiel pajlo." La sekvan marton li mortis.
#000165
La ĉefa verko de Tomaso estas Summa Theologica, kiu klarigas kristanismon laŭ la filozofio de Aristotelo. Firme kredante, ke racio kaj fido ne povas kontraŭdiri unu la alian, li povis konstrui, je la surprizo de multaj, sintezon de kristanismo kaj Aristotelo. La sintezo estas konata kiel tomasismo, kiu regnas kiel la ĉefa filozofio de la Okcidento ĝis la 17-a jarcento kaj de katolikismo ĝis eĉ hodiaŭ.
#000166
En skizo, la Summa, li traktas pri la naturo de Dio, anĝeloj kaj homoj, pri la kreo kaj Fino de la mondo, pri la virtoj (la tri kristanaj virtoj de fido, espero kaj amo, kaj la kvar moralaj virtoj de prudento, memregado, justeco kaj kuraĝo) kaj pri la sep katolikaj sakramentoj, klarigante kaj iafoje pruvante kristanan doktrinon per la filozofio de Aristotelo. Inter aliaj, ĝi enhavas unu el la plej bonaj klarigoj de la tre malklara kristana ideo, la Triunuo.
#000167
Laŭ strukturo, la Summa estas aro da demandoj, ĉiu pruvanta kaj klariganta iun kristanan veron, kutime per la ideoj de Aristotelo. En ĉiu demando Tomaso argumentis kontraŭ kaj por la demando.
#000168
La rezonado de Akvino en la Summa ĝenerale estas bona kaj klara, sed iafoje ĝi estas malforta, eĉ suspektinda (ekzemple, kiam li argumentas pri la animoj de bestoj). Lia rezonado estas precipe malforta, kiam li rezonas laŭ etimologio, latina signifo aŭ metaforo.
#000169
Fido kaj Racio: Kvankam la Summa komenciĝas per pruvo de la ekzisto de Dio, ĝi ne ĝenerale pruvas kristanismon. Kontraŭe, Tomaso antaŭsupozas la verecon de kristanismo. Laŭ Tomaso ekzistas du ĉefaj fontoj de vero: la racio de homo kaj la vorto de Dio; scienco kaj religio, kiel ni dirus. La unuan ni bezonas por vivi tempe en la mondo, kaj la duan por eniri en eternan vivon en la ĉielo kun Dio. Kvankam ni povas atingi iom de la vero pri Dio sole per nia natura racio (kiel Aristotelo aŭ Kartezio faris), tio ne sufiĉas por savi nin el infero. Tial Dio malkaŝas al ni la veron, kiu sufiĉas por savi nin. Tia vero estas aŭ neatingebla sole per racio aŭ estas atingebla sed ne klare kaj sendube. Dio revelacias ĝin al ni per la dogmo de la eklezio, precipe per la Biblio. Sed tia dogmo ne estas la tuta vero, sed nur la vero necesa por iri al ĉielo. Kiel Galilejo trafe diris poste, "La Biblio montras kiel iri al ĉielo, ne kiel la ĉielo iras".
#000170
De vero, alivorte, parto estas pruvebla per racio, parto per fido, parto per fido kaj racio, kaj parto nek per fido nek per racio. La lastan scias Dio sed ne homo.
#000171
Ĉar fido kaj racio ambaŭ devenas de Dio, ambaŭ necese pravas (sed ne necese nia erarema uzo de ili). Tial, Tomaso konkludis ke fido nek estas tute pruvebla per racio (iuj veroj estas super racio) nek estas malpruvebla per racio (vero ne povas kontraŭdiri alian veron): "Kvankam fido nia ne estas subjekto de racio, ne tamen estas kontraŭ racio, sed super ĝi". Fido estas superracia sed ne kontraŭracia. (Komparu Unamunon.)
#000172
El la supra sekvas ke kristanismo (fido, religia kredo, ktp) ne estas sendube kaj en tuto pruvebla sole per racio aŭ scienco. Ĝia vero staras super la homa scipovo de scienco. Tial la antaŭsupozado de kristanismo estas por Tomaso ne trompo sed neceso.
#000173
Sed tio ne necesigas la nepruveblecon de kristanismo: kiel en matematiko, ni ne povas pruvi antaŭsupozon, se ĝi necesigas konkludon kontraŭdirantan. Tial Tomaso, por havi sistemon tute veran kaj logikan, devis diri ke kiu ajn racia argumento kontraŭ kristanismo devas enhavi eraron -- eraron de logiko, scio aŭ kompreno. Ĉi tion li penis montri en Summa Theologica kaj Summa Contra Gentiles.
#000174
La naturo de homa scio: Kie Aristotelo diris, ke homa scio estas konstruita per racio sur la fundamento de faktoj kaj memevidentaj veroj, Tomaso konsentis, sed aldonis al la fundamento fidon, t.e., la malkaŝon de Dio. Post kvar jarcentoj, Kartezio kaj Locke denove reskribos la formulon de homa scio.
#000175
Tomaso el Akvino estis ne nur filozofo kaj teologo, sed ankaŭ poeto. Laŭ la ordono de papo Urbano la 4-a, kiu 1264 preskribis, ke la Festo de la Korpo kaj Sango de Kristo estu celebrata en la tuta eklezio, li verkis eŭkaristiajn himnojn, kiuj ĝis hodiaŭ estas kantataj. En ili sin ligas dogmatika klareco kun nobla latina versarto: Adoro te devote (esperante: Adoras mi devote, ADORU - Ekumena Diserva Libro n-ro 381), Pange lingva gloriosi corporis mysterium, 5a strofo: Tantum ergo sacramentum (Riverence ni kliniĝu, ADORU 378) kaj la sekvenco Lauda Sion salvatorem (Laŭdu, Cion, vian Kriston, ADORU 380).
#000176
Historiistoj pri filozofio altiras atenton ankaŭ al alia grandinflua distingo, nome al la supereco de la intelekto kompare kun supereco de la volo en la intelekta/spirita vivo de la homo. La unua estas teoriigita de Tomaso kaj ties skolo, la dua preferita de Sankta Bonaventura kaj de la franciskana skolo. Por Tomaso la ĉefa celo de la homo estas "vidi Dion", dum por Bonaventura estas estas la "ami Dion". Por ambaŭ, tamen, la vero estas la bono, kaj la bono estas la vero.
#000177
Kvankam lia filozofio, tomasismo, estis malakceptita dum lia vivo, post lia morto ĝi fariĝis la precipa filozofio de la universitatoj de la Okcidento ĝis la 17-a jarcento kaj de la Katolika Eklezio ĝis hodiaŭ. En la 14-a jarcento la nova sintezo estis belege esprimita en la poemo de Danto, La Komedio Dia. Post kelkaj jarcentoj de florado, tomasismo kiel skolo fargixis malfekunda kaj fermita al novaj ideoj. Dum la 16-a jarcento, la Eklezio perdis potencon en norda Eŭropo (kie la Summa Theologica estis bruligita de Lutero), kaj dum la 17-a la fiziko kaj astronomio de Aristotelo estis malpruvita de Galileo. Kvankam tomasismo plejparte ne dependas de la malpruvita parto de Aristotelo, iom post iom ĝi perdis favoron. Sed eĉ post tri jarcentoj, nenia unuigita sistemo de filozofio leviĝis sur ĝiaj cindroj en la Okcidento.
#000178
Dum la 20-a jarcento, kiam la fendo inter scienco kaj religio fariĝis abismo, intereso pri tomasismo rekreskis. La tri plej konataj tomasistoj de la jarcento estis Jacques Maritain kaj Etienne Gilson, ambaŭ el Francio, kaj Mortimer Adler el Usono.
#000179
Ĉe nivelo pli profunda, pli kultura, la sintezo de tomasismo ebligis la kuniĝon de scienca kaj kristana penso. Tomasismo fariĝis la eniro por (greka) scienca penso en la kristanan Okcidenton, ebliginte al la Eklezio vidi sciencon ne kiel minacon. Samtempe, kristanismo ebligis sciencistojn kredi ke la universo estas laŭregula kaj racia, kaj tial sciebla kaj esplorebla tute per homa racio kaj sentumo. Kiel Stanley Jaki observis, moderna scienco estis mortnaskita en ĉiu ĉefa kulturo -- greka, hinda, ĉina, egipta, ktp -- escepte de la kristana Okcidento.
#000180
Se Tomaso vivus nuntempe, li estus plej suprizita de ŝtonoj el la luno, kiuj montras ke la ĉielo estas sama kiel la tero. Laŭ Aristotelo, la du estas tute malsamaj, la tero konstruita el la naturaj elementoj tero, akvo, aero kaj fajro, sed la ĉielo el elemento ĉiela, kvintesenco.
#000181
Kompreno de Tomaso helpas kompreni pli profunde katolikismon kaj, tiale, eŭropan literaturon, precipe inter 1300-1650. Ekzemple, Danto, Ŝekspiro kaj Joyce estis formigitaj de la tomasisma penso, spite de religia kredo.
#000182
Unue: la verkoj de Tomaso estas longegaj kaj por legi ilin oni devas havi disciplinon kaj firman volon. Oni ne povas legi, ekzemple, la volumojn de la "Summa Theologica" dum kelkaj vesperoj. Anstataŭe, oni devas legi ilin iom post iom, tagon post tago; regule, ade.
#000183
Due: scio pri la filozofio de Aristotelo, aŭ eĉ de mezepoka Eŭropo, estas tre utila por kompreni Tomason – ĉar li supozas ke oni scias la ĉefajn ideojn de Aristotelo. Sen tio, oni miskompenos Tomason kaj li konfuzigos onin. De Aristotelo, rekomendindas ke oni legu almenaŭ ĉi tiujn: Metafiziko, Fiziko, De Animo, Etiko, Kategorioj, kaj Posta Analitiko. Se oni povas legi plue, tio estus pli taŭga. Se mankas tempo por legi Aristotelon, tiam oni legu bonan enkondukon al Tomaso aŭ Aristotelo.
#000184
Trie: pri Summa Theologica, se oni deziras legi ĝin tute, onii devos trovi la tutan tekston en lingvo komprenebla. Ĉar ĝi estas tiom longa, ofte oni trovas tekston netutan, eĉ en biblioteko. Se al biblioteko ĝi mankas, oni serĉu en librovendejo brokanta aŭ katolika.
#000185
Ekzempleroj de Summa ofte ekzistas en originala latino, kaj se oni regas latinon, oni konsideru tion – la latino de Tomaso estas facila kaj legebla. Aldone, se oni regas la anglan, oni povas trovi la tutan tekston en la reto. Se Tomaso dormigas, onilegu la poezian esprimon de lia penso, La Dia Komedio de Danto.
#000186
Lia festotago estas la 28-a de januaro por katolikoj.
#000187
Sankta Tomaso de Akvino, kiu en Mezepoko reprenis la prian sciteorion de Aristotelo, parolis pri adaequatio rei et intellectus (korespondo inter la realo kaj la intelekto), kvankam malpliigante korespondismon per la aldono «cognitum est in cognoscente per modum cognoscentis» («la konataĵo prezentiĝas en la konanto pere de modoj liaj propraj).
#000188
(Citaĵo). “La koncepto pri la vero kiel korespondo (adaequatio) krom de Tomaso de Akvino estas akceptata de ĉiuj kiuj adheras al la realisma filozofio, kaj en la versio de Platono Aŭgusteno de Hipono, Karl Popper, kaj en tiu de Aristotelo, Tomaso de Akvino, Tarski, aŭ al la koncepto fenomenisma (Immanuel Kant kaj B. Mondin, Manuale di filosofia sistematica: Cosmologia. Epistemologia, vol. I, p. 263, Bologna, ESD.”
#000189
Filozofia doktrino de Tomaso de Akvino
#000190