Memeo en la havaja lingvo, verkita de Aloha Aina en Twitter, tekstas: “Ĉiu scio ne estas instruata en unusola lernejo.”
#000005
Kiel fiera defendanto de sia lingvo, la havaja, aŭ pli bone, ‘Ōlelo Hawai‘i, @aloha_aina [en] partoprenis la gepatralingvan memeo-defion de 2018. Ŝi publikigis plurajn memeojn kun havajaj proverboj nomataj ‘ōlelo no’aeau (poeziaj diraĵoj), multaj el ili kolektitaj de la fama havaja klerulo Mary Kawena Pukui [en]. Ŝi parolis pli pri sia lingvo kaj sia partopreno en la defio kun Rising Voices.
#000007
While ‘Ōlelo Hawai‘i is one of the two official languages in Hawai‘i – it is still a language under siege.
#000009
After the overthrow of the Hawaiian kingdom in 1893, the new American government tried to eradicate ‘Ōlelo Hawaiʻi by outlawing “education through the Hawaiian language.” Schools used to be “English Standard” where, even through my grandparents’ time, children were beaten for speaking Hawaiian. Typically, people in my parent’s generation were not taught to ‘ōlelo (speak Hawaiian). Thus, after nearly 100 years, it seemed the drive to extinguish the Hawaiian language was successful.
#000010
Many ‘Ōlelo Hawai‘i champions came forward to teach openly. Because Hawaiian is a language of kaona (hidden meanings and poetry), mānaleo (native speakers) were found to help bring back not only the language, but the thought behind the words.
#000012
Kvankam ‘Ōlelo Hawai‘i estas unu el la du oficialaj lingvoj de la Havajoj — ĝi ankoraŭ estas lingvo sub sieĝo.
#000014
Post la faligo de la havaja reĝlando en 1893, la nova usona registaro provis elradikigi la lingvon ‘Ōlelo Hawai‘i, malpermesinte “edukadon per la havaja lingvo”. Instruistoj kutimis prezenti “modelan anglan lingvon”, kaj ankaŭ en la epoko de miaj geavoj, infanoj estis batitaj kiam ili parolis en la havaja lingvo. Kutime, ‘ōlelo (paroli la havajan) ne estis io kion oni instruis al la homoj de la generacio de miaj gepatroj kaj do tiele, post ĉirkaŭ 100 jaroj, aspektis ke la klopodoj por formortigi la havajan lingvo sukcesis.
#000015
Pluraj ‘Ōlelo Hawai‘i-herooj komencis publike instrui. Ĉar la havaja estas lingvo de kaona (kaŝitaj signifoj kaj poezio), denaskaj parolantoj (mānaleo) estis alvokitaj por helpi reenkonduki ne nur la lingvon, sed ankaŭ la ideojn malantaŭ la vortoj.
#000017
While great strides have been made to revitalize ‘Ōlelo Hawai‘i, we still have much to do. Just last month, a judge held a man in contempt for speaking Hawaiian in court. We also have the problem of a generation of speakers speaking what has come to be known as “University Hawaiian” – basically English translated into Hawaiian, devoid of a Hawaiian cultural frame of reference.
#000020
Kvankam gravaj paŝoj okazis por revigligi la lingvon ‘Ōlelo Hawai‘i, ni ankoraŭ devas fari multon. Ja antaŭnelonge (januaro 2018), juĝisto juĝis ke viro kondutis malrespekte parolinte la havajan en juĝejo. Ni ankaŭ havas la problemon de generacio de parolantoj kiuj parolas kion oni nomas “universitata havaja” — esence la angla tradukita havajen sen havaja kultura referencokadro.
#000022
I would like to encourage everyone who speaks a native language to post in your own language and to perpetuate that language on and offline. To my Hawaiian community: E ala e. E ho‘omau kākou. Rise up. And, persevere.
#000030
Mi ŝatus kuraĝigi ĉiujn kiuj parolas indiĝenajn lingvojn por retmesaĝi en siaj (propraj) lingvoj kaj vivteni tiujn lingvojn en- kaj eksterrete. Al mia havaja komunumo: E ala e. E ho‘omau kākou. Leviĝu! Kaj, persistu!
#000031