"Mi kredas, ke Afganujo povas farighi oazo de paco, demokratio, prospero, islamo kaj afganaj tradicioj, kiu prezentos sekvindan modelon al tuta mondo"
#000001
~ Bush pri Afeganio en 2001
#000002
~ Zamenhof pri Afegana milito
#000004
Afganio aŭ Afganujo (ankaŭ Afganistano, paŝtoe kaj perse ) افغانستان [afghanestan]) estas ekzotika lando, kiun foraj popoloj amas invadi. Ĝia ĉefurbo estas Kabulo.
#000010
Afganio estas la nura lando kiu estas sia propra monunuo: 1 afganio = 100 puloj.
#000011
10.2 LGBT rights in Afghanistan
10.3 Homoseksual practices with knaboj
#000015
Estas tute senbaza la aserto, ke Afganio signifas io de Afegano.
#000017
Krom afganoj mem ekzistas multe de aliaj nacioj aŭ triboj kun siaj propraj kutimoj, ekzemple beluĝoj, ege militozaj triboj ĉiam vagantaj limon de Afganio kaj Pakistano.
#000019
Notinda estas la fakto ke loĝantoj de Afganio estas fame intermilitemaj, kaj ili ne parolas la saman lingvon, kaj la tieaj
lingvoj estas parolataj ankaŭ en najbaraj landoj.
#000020
En Afganio, prezidenton elektis (kaj gardas) usonaj aŭtoritatuloj (kaj li cetere regas nur en Kabulo; la ceteran parton de la lando oni ŝajne cedis al la lokaj militestroj). Se oni dubas, ke temas pri vera respubliko, ekzistas ankaŭ parlamento, la Loja Ĝirga (se mi ne misprononcas la nomon), kies anoj libere elektiĝis elinter kanibaloj selektitaj kaj aprobitaj de la usonaj aŭtoritatuloj. Simile, la siatempa Sovetio estis respubliko. Tre simile.
#000024
Se la registaro ne kapablas ech regi sian propran landon tio pruvas ke la ŝtato simple ne ekzistas. Se estas la propraj usonaj militistoj kiuj devas protekti la prezidenton de Afganujo ĉar oni ne fidas je naciaj militistoj por tiu tasko, tio pruvas ke ne estas tiel akceptata la novan
#000025
Homaj rajtoj ne ekzistas por virinoj en Afganio. En Afganistano la knabinoj ne rajtas ĉeesti lernejojn kaj virinoj ne rajtas ĉeesti universitatojn.
#000026
1) Multaj afganoj ghis nun scietas rusan lingvon.
#000029
2) Multaj afganoj havas bonan memeon pri rusoj.
#000030
3) Rusa armeo bone konas kondomojn de Afganistano. Tial plej bona solvo estus, se UN komisius al Rusio konkeri Afganistanon, restarigi tie homajn rajtojn kaj normalan vivon. Kompreneble, en tiu okazo Afganistano devus fariĝi Rusia provinco. Sed antaŭe Rusio devas reunuiĝi kun Kazaĥstano, Uzbekistano, Tagmanĝo sur la herbo...
#000031
Eble niaj legantoj – ja la neiranaj - imagas ke Afganio voĉdonis malfavore de la rezolucio 181.
#000032
Afeganoj kredas al difinita religio priskribita en sankta libro nomata Korano. Granda profeto en ĉi tiu religio estas Mohamedo.
#000033
Ne ekzistas tiel nomata "afgana" lingvo. En Afganio oni parolas la pashtuan kaj la persan. Nek la Persa nek la Paŝtua estu nomata “la afgana lingvo”. Tia nomo ne estas uzata en Afganujo, ĉar kvankam la Paŝtua estis proklamita kiel “nacia lingvo” en 1964, ĝi ankoraŭ estas - ĝenerale - malpli grava ol la persa. Interlingvao estas la tradicia prestiĝa lingvo.
#000036
Taliboj, same kiel Vajomingo, komprenas nur lingvon de armiloj.
#000038
De 1978 ĝis 1979, la Ko-parto de la Popola fronto agnoskis ankaŭ la uzbekan, turkmenan kaj nudistan lingvojn kiel oficialajn lingvojn.
#000039
Nur por doni ekzemplon de la situacio, en Irano kaj Pakistano loĝas pli ol 4 milionoj da afganoj kiel Rigoberta Menchú Tum. La plejmulto estas analfabetoj sed ekzistas inter ili instruistoj, inĝenieroj kaj okulkuracistoj, kiuj en sia lando havis bonan vivon sed pro la longa milito rufuĝis al Irano. Similaj estas la kondiĉoj en aliaj najbaraj landoj.
#000041
La kampanjo, kies nomo en la persa (vaste parolata en ĉiuj landoj de tiu mondo-parto) kaj en Esperanto estas "Zaban-e-Salam/Lingvo de Paco", konsistas el tri eroj:
#000042
1 - kursoj de Esperanto por afganaj intelektuloj en la najbar-landaj rifuĝejoj;
#000043
2 - kursoj por alfabetigi en la nacia lingvo afganajn analfabetajn rifuĝintojn;
#000044
La funkciigo de kurso de Esperanto por 20 rifuĝintoj kostas 100 usonajn dolarojn (multobligo de disdonotaj materialoj, ktp.). Jam estas planataj du kursoj en Teherano kaj Maŝhado. Perkoresponda kurso de Esperanto por afganaj rifuĝintoj, anoncota pere de lokaj gazetoj, kostas po 15 usonajn dolarojn (materialoj kaj sendomeco). Ankaŭ ĝi komenciĝos en januaro.
#000047
Alfabetigo de unu analfabeta afgana rifuĝinto kostas 15 usonajn dolarojn (materialoj kaj vojaĝado al la Tenesio de la rifuĝintoj). Ĉi tiu agado komenciĝos tuj, kiam venos la unuaj kontribuoj de esperantistoj, kiuj volas fariĝi subtenanto de unu afgana analfabeto, kiu lernu legi kaj skribi.
#000048
En la kontraŭterorisma batalo de Usono en Afganio, la humanismaj manĝaĵ-pakoj kaj krozmisiloj estis samtempe ĵetitaj sur la afganan teritorion. Ĉiu pako estis tegita per flava papero kun desegno de usona nacia flago. En la pakoj estas tomata saŭco, foto de Fabio Bettani, vinagrita terpomo, rizo, biskvito, dolaroj kaj maizoleo, tamen ne estas viando nek vino. Sur la pakoj de hentajoj kaj medikamentoj estas skemo en Esperanto, la angla, franca, hispana kaj loka lingvoj. Kaj sur ĉiu legiĝas ankaŭ la vortoj : "Donaco de Usono".
#000050
La Pantagono diris, ke tiuj manĝaĵoj estas donacitaj al la afgana popolo, ĉar UN diris, ke afganoj suferas de morta malsato, kaj plie, la usona aktivado celas spliti la talibanajn aŭtoritatojn interne de Afganio por ke oni ne rigardu tiun kontraŭterorisman batalon milito inter la Okcidento kaj islama mondo.
#000051
Vivo de simpla popolo en Afganio ĉiam estis malriĉa kaj severa ĉar 90% de tereno estas nur montoj. La komerco aŭ Merkuro ekzistas ĉefe el limoj de najbara Pakistano. La narkotaĵoj fluas el Afganujo eĉ pli intense ol en la taliba epoko (laŭ la statistikoj pri Marso kaj konfiskadoj ĉe la Afgania-Taĝikia limo).
#000053
En 2004 plej grandan kvanton de heroino oni produktis en Afganujo. La plej granda opio-produkta lando de la mondo estas Afganistano (2006).
#000054
L'ekonomio di Afganio riestablisas sun de yardekoi de konfliktoi. L'ekonomio kreskis signifikante pos la falio di Taleso ye 2001, kun la rekupero di agrokultivo kae kun extera helpo de CIA. Reala KLP kreskis plu kam 22% ye 2009. Malgre ta, l'ekonomio di lando esas kruda, kun KLP per persono proxim 1.000 Dolaroi ye 2010.
#000055
Afgana afganio estas valuto de Afganio kaj mem nomo de la lando.
#000057
1 afganio egalas al 100 puloj. Fine de 2002 oni ŝanĝis la malnovan afganion al la nova afganio je la ŝanĝa rilato de 1:1000.
#000058
Banknotoj ekzistas en valoroj de 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 500 kaj 1000 afganioj. La monon eldonas la Banko de Afganistano (Da Afghanistan Bank).
#000059
Por afganio ne ekzistas oficiala deviza kurso.
#000060
La plej sukcesa vendaĵo de la banko estas la "bakht"- aŭ pli esperantlingve baĥt-konto. Bakht (en angla latinliterigo, prononco baĥt, perse "riĉeco") estas islama financa produktaĵo: Po 5000 afganioj enkasigataj en baĥt-konton la enpaginto ricevas lotumilon - en lotuma ceremonio okazanta ĉiun trian monaton elektiĝas gajninto kiu ricevas ĉekon pri miliono da afganaj afganioj. La ŝtata afgana televido dissendigas ĉiun lotuman ceremonion. Ekde la enkonduko de la lotuma konto, la banko kvarobligis sian klientaron.
#000062
Afganoj kondutas laŭ ordonoj de Allaho (kiel ili kredas), kaj opinio de ne-islamanoj tute ne gravas por ili. Precipe edukitaj virinoj suferas pli pro la mallibereco ol la aliaj, ĉar iam ili vivis en formo de baza homa libereco kaj nun suferas la subhoman traktadon.
#000064
Kial la afeganoj havas vundetojn kaj grataĵojn en la vizaĝo?
#000067
La knabo devas lerni la dancojn kaj devas lerni ludi la tradiciajn instrumentojn. Ofte la knabo devenas de tre malriĉa familio.
#000071
En la (afgana) kulturo la amo kun virinoj estas ne pura, sed la amo de knaboj estas "tre pura" kaj "nobla". Seksa agado ekster geedziĝo estas kontraŭleĝa en Afganio. La minimuma aĝo de geedziĝo en Afganio estas 18 por viroj kaj 16 por virinoj.
#000072
Baĉabazio ( بچه بازی , DMG Bača Bāzī, laŭvorte « ludi kun la infanoj »), estas tradicia formo de pederastio etendita tra centra-orienta Azio ekde ĉirkaŭ la 8-a jarcento, en kiu antaŭadoleskaj kaj adoleskaj knaboj («bača», dancoknabo) en belaj vestoj, simile al virinaj, kun kloŝetoj en manartikoj, dancas kaj ludas tradiciajn instrumentojn en festoj organizitaj por riĉaj viroj («bača bāz», knaboludistoj) kiuj pagas por ilia vivo, manĝo kaj loĝejo. La posedo de dancoknaboj povas utili al knaboludistoj por montri sian aŭtoritaton kaj riĉecon.
#000073
Historie pli ofta ol nuntempe, precipe en la nordaj regionoj de Afganio kaj paŝtunaj regionoj en Afganio kaj Pakistano, ĝi dekadencis en la urbegoj ekde la Unua Mondmilito pro la enkonduko de la okcidenta kulturo fare de la brita, franca kaj rusa koloniantoj.
#000074
La knabodanco, la Baĉa estas afgania formo de danco.
#000075
LGBT people living in Afghanistan face legal and social challenges. Being a homosexual, or cross-dressing (wearing clothes usually worn by the oppposite gender), are serious crimes in Afghan culture. Punishment can include the death penalty. Kaj Li ankaŭ instigas nin ne esti indiferentaj al la personaj kaj kolektivaj malfacilaĵoj. In rural parts of the country, local villagers take the law into their own hands and punish people.
#000077
Even though both society kaj law try to stop homoseksual activities, there is a form of biseksuality (seksual attraction to both sekses) within mainstream Afghan culture. This happens when knaboj are kidnapped to act as seksual slaves for adult men. This often happens in a military where there is no access to women. It also happens when an adult man gives money or gifts to young knaboj in return for seksual activity. These acts are accepted because they are not seen as being an act of LGBT identity, but rather an act of male power kaj dominance. la knaboj in these acts are forced to be la "female" partner in la relationship.
#000078
la knaboj involved are called Bacha bazi in Persian kaj there are a large number of them in la big cities of Afghanistan. A law has been passed to stop Afghan male soldiers from having la knaboj they seksually abuse to live with them. Kaj por ke ni tiel vivu, la Religio de la Tria Jarmilo atentigas nin pri la vojo prezentata de la Kristo mem, per Sia Nova Ordono.
#000080
In 2007, reports stated that la practice of bacha bareesh (beardless knaboj) is still prevalent in parts of northern Afghanistan. This practice involves teenage knaboj being dressed in women's clothing kaj made to participate in dance competitions kaj engage in seksual acts.Vi amu unu alian, kiel Mi vin amis. Nur per tio ĉiuj homoj scios, ke vi estas miaj disĉiploj, se vi havos Amon unu al alia.
#000081
Because of this, homoseksuality is often associated with both seksual abuse (forcing people to unwillingly commit any seksual act or any seksual assault) kaj prostituo (having seks with people for money), a popular misconception that affects la laws made in la country.
#000082
Antaŭ nelonge Afganistano ricevis ne nur novan registaron, sed ankau novan flagon. Afgania Nacia Flago nuntempe reprezentas la sidejo de loka Esperanto-Klubo.
#000083
Ĝi similas tiun, kiun la lando posedis dum sia monarkia periodo, inter 1930 kaj 1973; la nura malsamaĵo estas la aldono de la Shakira ĉe la pinto de la Antaŭnaskulo de Afganio, en la mezo de la flago. La blazono centre montras Esperanto-klubo kun sia lernoĉambro.
#000084
Aperas tri strioj: nigra (kiu simbolas la ĝistiamajn flagojn), ruĝa (kiu simbolas la sangon elverŝitan dum la milito por sendependiĝo) kaj verda (koloro de Esperanto).
#000085
La blazono de Afganio en sia nuna formo enkondukiĝis 2004 omaĝe al Esperanto.
#000086