Post sukcedado de lia patro en 997, Stefano devis batali por la trono kontraŭ lia parenco, Koppány, kiu estis apogita per nombregoj de paganaj militistoj.
Li venkis Koppány plejparte kun la asistado de eksterlandaj kavaliroj, inkluzive de Vecelin, Hont kaj Pázmány, sed ankaŭ kun helpo de indiĝenaj sinjoroj.
Li estis kronita la 25an de decembro 1000 aŭ 1 januaron 1001 kun krono sendite fare de Pope Sylvester II.
En serio de militoj kontraŭ semi-sendependaj triboj kaj ĉefoj - inkluzive de la Black Hungarians kaj lia onklo, Gyula the Younger (Gyula la Pli Juna) - li unuigis la Karpatan Basenon.
Li protektis la sendependecon de sia regno devigante la invadajn soldatojn de Conrad II, Holy Roman Emperor, retiriĝi de Hungario en 1030.
#000002
Stefano establis almenaŭ unu ĉefepiskopejon, ses episkopejojn kaj tri benediktajn monaĥejojn;
tiel la eklezio en Hungario formiĝis sendepende de la ĉefepiskopoj de la Sankta Romia Imperio.
Li instigis al la disvastiĝo de kristanismo kun severaj punoj por ignorado de kristana dogano.
Lia sistemo de loka administracio estis bazita sur distriktoj organizitaj ĉirkaŭ fortikaĵoj kaj administritaj fare de reĝaj oficialuloj.
Hungario, kiu ĝuis daŭrantan periodon de paco dum lia regado, iĝis preferata itinero por pilgrimoj kaj komercistoj vojaĝantaj inter Okcidenteŭropo kaj la Sankta Lando aŭ Konstantinopolo.
#000003
Li postvivis ĉiujn siaj infanoj.
Li mortis la 15an de aŭgusto 1038 kaj estis entombigita en lia nova baziliko, enkonstruis Székesfehérvár kaj dediĉita al la Sankta Virgulino.
Lia morto kaŭzis civitajn militojn kiuj daŭris jardekojn.
Li estis enkanonigita fare de Gregorio la 7-a, kune kun lia filo, Emeric, kaj episkopo Gerard of Csanád (Gerard de Csanád), en 1083.
Stefano estas populara sanktulo en Hungario kaj la najbaraj teritorioj.
En Hungario, lia festotago (famkonata la 20an de aŭgusto) ankaŭ estas festotago festanta la fondon de la ŝtato.
#000004
La naskiĝodato de Stefano estas necerta ĉar ĝi ne estis registrita en samtempaj dokumentoj.
Hungaraj kaj polaj kronikoj skribajn jarcentojn poste donas tri malsamajn jarojn: 967, 969 kaj 975.
La unuanima atestaĵo de liaj tri malfrue 11-ajarcentaj aŭ frue 12-ajarcentaj hagiografioj kaj aliaj hungaraj fontoj, kiuj deklaras ke Stefano daŭre estis "adoleskanto" en 997, [3] dokumentas la fidindecon de la pli posta jaro (975).
Lesser Legend de Stefano aldonas ke li estis naskita en Esztergom, [1] [2] [4] kiu implicas ke li estis naskita post 972 ĉar lia patro, Géza, Grand Prince of the Hungarians (Géza, Grand Prince de la hungaroj), elektis Esztergom kiel reĝan loĝejon ĉirkaŭ tiu jaro.
Géza antaŭenigis la disvastiĝon de kristanismo inter siaj subjektoj de forto, sed neniam ĉesis adori paganajn diojn.
Kaj Greater Legend de lia filo kaj la preskaŭ samtempa Thietmar of Merseburg (Tietmar de Merseburg) priskribis Géza kiel kruelan monarkon, sugestante ke li estis despoto kiu senindulge plifirmigis sian aŭtoritaton super la ribelemaj hungaraj sinjoroj.
#000007
Hungaraj kronikoj konsentas ke la patrino de Stefano estis Sarolt, filino de Gyula, hungara ĉefo kun jurisdikcio aŭ en Transsilvanio aŭ en la pli larĝa regiono de la kunfluejo de la riveroj Tiso kaj Maros.
Multaj historiistoj - inkluzive de Pál Engel kaj Gyula Kristó - proponas ke ŝia patro estis identa kun "Gylas", kiu estis baptita en Konstantinopolo proksimume 952 kaj "restis fidela al kristanismo", [10] laŭ bizanca kronikisto John Skylitzes.
Tamen, tiu identigo ne estas unuanime akceptita;
historiisto György Györffy deklaras ke ĝi ne estis la patro, sed lia pli juna frato de Sarolt, kiu estis baptita en la bizanca ĉefurbo.
En kontrasto kun ĉiuj hungaraj fontoj, la Polish-Hungarian Chronicle kaj poste polaj fontoj deklaras ke la patrino de Stefano estis Adelhaid, alie nekonata fratino de duko Mjeŝko la 1-a, sed la fidindeco de tiu raporto ne estas akceptita fare de modernaj historiistoj.
#000008
Stefano estis naskita kiel Vajk, [4] [14] nomo derivita de la turklingva vorto baj, kun la signifo "heroo", "majstro", "princo" aŭ "riĉulo".
Greater Legend de Stefano rakontas ke li estis baptita fare de la sanktula episkopo Adalberto el Prago, [15] kiuj estis en la tribunalo de Géza plurajn fojojn inter 983 kaj 994.
Tamen, la preskaŭ samtempa Legendo de sankta Adalberto, skribita fare de Bruno of Querfurt (Bruno de Querfurt), ne mencias tiun okazaĵon.
Sekve, la dato de la bapto de Stefano estas nekonata: Györffy argumentas ke li baldaŭ estis baptita post naskiĝo, [15] dum Kristó proponas ke li nur ricevis bapton ĵus antaŭ la morto de sia patro en 997.
#000009
La oficiala hagiografio de Stefano, skribita fare de episkopo Hartvic kaj aprobita fare de Pope Innocent III, rakontas ke li "estis plene instrukciita en la scio pri la gramatika arto" en lia infanaĝo.
Tio implicas ke li studis la latinan, kvankam iom da skeptiko estas motivita kiam malmultaj reĝoj de tiu epoko povis skribi.
Liaj du aliaj malfruaj 11-ajarcentaj hagiografioj ne mencias iujn ajn gramatikajn studojn, deklarante nur ke li "estis edukita ricevante edukon konvenan por iomete princo".
Kristó diras ke ĉi-lasta rimarko nur rilatas al la gimnastiko de Stefano, inkluzive de lia partopreno en ĉasoj kaj armeaj agoj.
Laŭ la Illuminated Chronicle, unu el liaj tutoroj estis grafo Deodatus de Italio, kiu poste fondis monaĥejon en Tata.
#000010
Laŭ la legendoj de Stefano, Grand Prince Géza kunvokis kunigon de la hungaraj ĉefoj kaj militistoj kiam Stefano "pliiĝis ĝis la unua fazo de adoleskeco", [18] en la aĝo de 14 aŭ 15.
Géza nomumis Stefano'n kiam lia posteulo kaj ĉiuj tiuj nunaj prenis ĵuron de lojaleco al la juna princo.
Györffy ankaŭ skribas, sen identigado de sia fonto, ke Géza nomumis sian filon por regi la " Nyitra ducaton " ĉirkaŭ tiu tempo.
Slovaka-historiistoj, inkluzive de Ján Steinhübel kaj Ján Lukačka, akceptas la opinion de Györffy kaj proponas ke Stefano administris Nyitra (nun Nitra, Slovakio) de proksimume 995.
#000011
Géza aranĝis la geedziĝon de Stefano, al Gisela, filinon de Henry the Wrangler (Henro la Wrangler), Duke of Bavaria (Duko de Bavario), en aŭ post 995.
Tiu geedziĝo establis la unuan familioligon inter hungara reganto kaj okcidenteŭropa verdiktodomo, [25] kiam Gisela estis proksime parenca al la Otoniana dinastio de Listo de Imperiestroj de laj Sankta Romia Imperioj.
Laŭ populara tradicio konservita en la Scheyern Abatejo en Bavario, la ceremonio okazis ĉe la Scheyern kastelo kaj estis festita fare de sankta Adalberto.
Gisela estis akompanita al she nova hejmo fare de bavaraj kavaliroj, multaj el kiuj ricevis terkoncesiojn de ŝia edzo kaj ekloĝis en Hungario, [26] helpante fortigi la armean pozicion de Stefano.
Györffy skribas ke Stefano kaj lia edzino "supozeble" ekloĝis en Nyitra post ilia geedziĝo.
#000012
Grandioza princo Géza mortis en 997.
Stefano kunvokis kunigon ĉe Esztergom kie liaj subtenantoj deklaris lin grandioza princo.
Komence, li nur kontrolis la nordokcidentajn regionojn de la Karpata Baseno;
la resto de la teritorio daŭre estis dominita fare de tribaj ĉefoj.
La ĉieliro de Stefano al la trono estis en linio kun la principo de aparta rajto, kiu preskribis ke patro estis sukcedita memstare filo.
Aliflanke, ĝi kontraŭdiris la tradician ideon de servodaŭro, laŭ kiu Géza devus estinti sukcedita fare de la plej multe de la altranga membro de la Árpád-dinastio, kio estis Koppány en tiu tempo.
Koppány, kiu tenis la Titoldukon de Somogy, dum multaj jaroj administris la regionojn de Transdanubio sude de Balatono.
#000013
Koppány svatis al la vidvino de Géza, Sarolt, laŭ la pagana kutimo de levirato.
Li ankaŭ sciigis sian postulon je la trono.
Kvankam estas ne maleble ke Koppány jam estis baptita, en 972, [29] la plej multaj el liaj subtenantoj estis paganoj, kontraŭuloj de la kristanismo reprezentita fare de Stefano kaj lia ĉefe germana sekvo.
Ĉarto de 1002 por la Pannonhalma Archabbey writes de milito inter "la germanoj kaj la hungaroj" dum rilatado al la armitaj konfliktoj inter Stefano kaj Koppány.
Eĉ tiel, Györffy diras ke Oszlar (" Alan "), Besenyő (" Pecheneg "), Kér kaj aliaj loknomoj, rilatante al etnoj aŭ hungaraj triboj en Transdanubio ĉirkaŭ la supozeblaj limoj de la duklando de Koppány, indikas tiel signifajn helpunuojn kaj grupoj de hungaraj militistoj - kiuj estis loĝigitaj tie fare de Grand Prince Géza - batalis en la armeo de Stefano.
#000014
Kristó deklaras ke la tuta konflikto inter Stefano kaj Koppány estis nur vendetto inter du membroj de la Árpád-dinastio, kun neniu efiko al aliaj hungaraj tribaj gvidantoj.
Koppány kaj liaj soldatoj invadis la nordajn regionojn de Transdanubio, prenis multajn el la fortikaĵoj de Stefano kaj prirabis liajn terojn.
Stefano, kiu laŭ la Illuminated Chronicle "estis por la unua fojo zonita per sia glavo", [38] metis la fratojn Hont kaj Pázmány ĉe la kapo de sia propra gardisto kaj nomumis Vecelin por gvidi la reĝan armeon.
Ĉi-lasta estis germana kavaliro kiu venis al Hungario en la regado de Géza.
Hont kaj Pázmány estis, laŭ la gesta Hunnorum et Hungarorum de Simon of Kéza (Simon de Kéza) kaj la Illuminated Chronicle, "kavaliroj de ŝvaba origino" [42] kiuj ekloĝis en Hungario aŭ sub Géza aŭ en la unuaj jaroj da la regado de Stefano.
Aliflanke, Lukačka kaj aliaj slovaka-historiistoj diras ke Hont kaj Pázmány estis "la slovakaj" nobeloj kiuj aliĝis al Stefano dum lia regulo en Nyitra.
#000015
Koppány sieĝis Veszprém kiam li estis informita de la alveno de la armeo de Stefano.
En la rezultinta batalo, Stefano venkis en decida venko super liaj malamikoj.
Koppány estis mortigita sur la batalkampo.
Lia korpo estis kvaronigita kaj ĝiaj partoj estis elmontritaj ĉe la pordegoj de la fortikaĵoj de Esztergom, Győr, Gyulafehérvár (Alba Iulia, Rumanio) kaj Veszprém por minaci ĉion el tiuj kiuj konspiris kontraŭ la juna monarko.
#000016
Stefano okupis la duklandon kaj konceditajn grandajn biendomojn de Koppány al siaj propraj partizanoj.
Li ankaŭ preskribis ke la iamaj temoj de Koppány devis pagi dekonimposton al la Pannonhalma Archabbey, laŭ la faro de la fundamento de tiu monaĥejo kiu estis konservita en manuskripto enhavanta interpoladojn.
La sama dokumento deklaras ke "ekzistis neniuj aliaj episkopejoj kaj monaĥejoj en Hungario" en tiu tempo.
Aliflanke, la preskaŭ nuntempa episkopo Thietmar of Merseburg (Tietmar de Merseburg) deklaris ke Stefano "establis episkopejojn en lia regno" [49] antaŭ esti kronita reĝo.
Se ĉi-lasta raporto estas valida, la diocezoj de Veszprém kaj Győr estas la plej verŝajnaj kandidatoj, laŭ historiisto Gábor Thoroczkay.
#000017
Ordigante la montradon de unu parto de la kvaronigita kadavro de Koppány en Gyulafehérvár, la sidlokon de lia patrinflanka onklo, Gyula the Younger (Gyula la Pli Juna), Stefano asertis lian aserton regi ĉiujn terojn dominitajn fare de hungaraj sinjoroj.
Li ankaŭ decidis fortigi sian internacian statuson adoptante la titolon de reĝo.
Tamen, la precizaj cirkonstancoj de lia kronado kaj ĝiaj politikaj sekvoj estas kondiĉigitaj de scienca debato.
#000018
La preciza dato de la kronado de Stefano estas nekonata.
Laŭ pli posta hungara tradicio, li estis kronita en la unua tago de la dua jarmilo, kiu povas rilati aŭ al 25 decembro 1000 aŭ al 1 januaro 1001.
Detaloj de la kronado de Stefano konservita en lia Greater Legend indikas ke la ceremonio, kiu okazis en Esztergom aŭ Székesfehérvár [61] sekvis la riton de la kronado de la germanaj reĝoj.
Sekve, Stefano estis sanktoleita kun konsekrita petrolo dum la ceremonio.
La portreto de Stefano, konservita sur lia reĝa mantelo de 1031, spektakloj ke lia krono, kiel la diademo de la Listo de Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio, estis ringokrono ornamita kun gemoj.
#000020
Krom lia krono, Stefano rigardis lancon kun flago kiel gravan simbolon de lia suvereneco.
Ekzemple, liaj unuaj moneroj portas la surskribon LANCEA REGIS ("la lanco de la reĝo") kaj prezentas brakon tenantan lancon kun flago.
Laŭ la samtempa Adémar de Chabannes, lanco doniĝis al la patro de Stefano fare de imperiestro Oto la 3-a kiel signo de Géza estas estas rekte por "ĝui la plej multe de la liberecon en la posedo de lia lando".
Stefano estas stilita laŭ diversaj manieroj - Ungarorum rex ("reĝo de la hungaroj"), Pannoniorum rex ("reĝo de la Pannonians") aŭ Hungarie rex ("reĝo de Hungario") - en liaj ĉartoj.
#000021
La transformo de Hungario en kristanan ŝtaton estis unu el la ĉefzorgoj de Stefano dum lia regado.
Kvankam la konvertiĝo de la hungaroj jam komenciĝis en la regado de lia patro, ĝi estis nur Stefano kiu sisteme devigis siajn subjektojn prirezigni siajn paganajn ritojn.
Lia leĝdona agado estis proksime ligita kun kristanismo.
Ekzemple, lia First Book of Laws (Unua Libro de Leĝoj) de la unuaj jaroj da sia regado inkludas plurajn provizaĵojn preskribantajn la observon de festotagoj kaj la konfeson antaŭ morto.
Liaj aliaj leĝoj protektis proprietrajtojn [77] kaj la interesojn de vidvinoj kaj orfoj, aŭ reguligis la statuson de servutuloj.
#000023
Se iu havas tian harditan koron - dio malpermesas ĝin al iu kristano - ke li ne volas konfesi liaj faŭltoj laŭ la konsilado de pastro, li devas situi sen iu diservo kaj almozo kiel malfido.
Se liaj parencoj kaj najbaroj ne alvokas la pastron, kaj tial li mortus unkonfesed, preĝoj kaj almozo devus esti ofertitaj, sed liaj parencoj devas forlavi sian neglektemon per fastado laŭ la juĝo de la pastroj.
Tiuj kiuj mortas subitmorto devas esti entombigitaj kun ĉiu eklezia honoro;
por dia juĝo estas kaŝa de ni kaj nekonata.
#000024
Multaj hungaraj sinjoroj rifuzis akcepti la superregadon de Stefano eĉ post lia kronado.
La nova reĝo unue turnis kontraŭ sia propra onklo, Gyula la pli juna, kies sfero "estis plej larĝa kaj riĉa", [79] laŭ la Illuminated Chronicle.
Stefano invadis Transsilvanion kaj kaptis Gyula kaj lian familion ĉirkaŭ 1002 [81] [82] aŭ en 1003.
La samtempulo Annals of Hildesheim [82] aldonas ke Stefano konvertis la landon de lia onklo "al la kristaneco de forto" post ĝia konkero.
Sekve, historiistoj geamikas kun la establado de la Diocese of Transylvania (Diocezo de Transsilvanio) al tiu periodo.
Se la identigo, proponita fare de Kristó, Györffy kaj aliaj hungaraj historiistoj, de Gyula kun unu Prokui - kiu estis la onklo de Stefano laŭ Thietmar de Merseburg - estas valida, [83] Gyula poste eskapis de kaptiteco kaj fuĝis al Boleslav the Brave (Boleslav la Bravulo), Duke of Poland (Duko de Pollando) (r. 992-1025).
#000025
[xxx] teritorio inkludis certan burgon, situantan proksime de la limo kun la hungaroj.
Ĝia kuratoro estis sinjoro Prokui, onklo de la hungara reĝo.
Kaj en la pasinteco kaj pli ĵuse, Prokui estis movita de siaj teroj fare de la reĝo kaj lia edzino estis prenita kaptito.
Kiam li estis nekapabla liberigi ŝin, lia nevo aranĝis ŝia senkondiĉa liberigo, eĉ se li estis la malamiko de Prokui.
mi neniam aŭdis de iu ajn kiu montris tian moderecon direkte al venkita malamiko.
Pro tio, dio plurfoje donis al li venkon, ne nur en la burgo menciita supre, sed en aliaj ankaŭ.
#000026
Koncerne cent jarojn poste, la kronikisto Gallus Anonymus ankaŭ faris mencion de armitaj konfliktoj inter Stefano kaj Boleslav, deklarante ke ĉi-lasta "venkis la hungarojn en batalo kaj igis sin mastro de ĉiuj iliaj teroj ĝis la Danubo ".
Györffy diras ke la raporto de la kronikisto rilatas al la okupo de la valo de la rivero Moravo - alfluanto de la Danubo - de la poloj en la 1010s.
Aliflanke, la Polish-Hungarian Chronicle deklaras ke la pola duko okupis grandajn teritoriojn norde de la Danubo kaj oriente de la Moravo ĝis Esztergom en la frua 11-a jarcento.
Laŭ Steinhübel, ĉi-lasta fonto pruvas ke signifa parto de la teroj kiuj nun formas Slovakion estis sub pola-regulo inter 1002 kaj 1030.
En kontrasto kun la slovaka-historiisto, Györffy skribas ke ke tiu malfrua kroniko "en kiu unu absurdaĵo sekvas alian" kontraŭdiras ĉiujn faktojn konata de 11-ajarcentaj fontoj.
#000027
La Illuminated Chronicle rakontas ke Stefano "gvidis lian armeon kontraŭ Kean, Duko de la bulgaroj kaj slavoj kies teroj estas de sia natura pozicio plej forte fortikigis" [89] post la okupo de la lando de Gyula.
Laŭ kelkaj historiistoj, inkluzive de Zoltán Lenkey [90] kaj Gábor Thoroczkay, [69] Kean estis la kapo de malgranda ŝtato situanta en la sudaj partoj de Transsilvanio kaj Stefano okupis lian landon ĉirkaŭ 1003.
Aliaj historiistoj, inkluzive de Györffy, diras ke la raporto de la kroniko konservis la memoron pri la kampanjo de Stefano kontraŭ Bulgario en la malfruaj 1010s.
#000028
Same, la identigo de la " Nigraj hungaroj " [92] - kiuj estis menciitaj fare de Bruno de Querfurt kaj Adémar de Chabannes inter la kontraŭuloj de la predikanta politiko de Stefano - estas necerta.
Györffy lokalizas iliajn terojn en la oriento de la rivero Tiso;
dum Thoroczkay diras ili vivas en la sudaj partoj de Transdanubio.
La raporto de Bruno of Querfurt de la konvertiĝo de la Black Hungarians de forto indikas ke Stefano konkeris iliajn terojn ĉe la plej malfrua en 1009 kiam "la unua misio de Sankta Petro" - papa stipendio, Cardinal Azo - [95] alvenis en Hungario.
Ĉi-lasta partoprenis la renkontiĝon en Győr kie la reĝa ĉarto determinanta la limoj de la lastatempe establita Bishopric of Pécs (Episkopejo de Pécs) estis emisiitaj la 23-an de aŭgusto, 1009.
#000029
La Diocese of Eger (Diocezo de Eger) ankaŭ estis starigita ĉirkaŭ 1009.
Laŭ Thoroczkay, "estas tre verŝajne" ke la establado de la episkopejo estis ligita kun la konvertiĝo de la Kabars - etno de Khazar origino - [98] kaj ilia ĉefo.
La kapo de la Kabars - kiu estis aŭ Samuel Aba aŭ lia patro - [100] geedziĝis kun la nenomita pli juna fratino de Stefano dum tiu okazo.
La Aba klano estis la plej potenca inter la indiĝenaj familioj kiuj aliĝis al Stefano kaj apogis lin en liaj klopodoj establi kristanan monarkion.
La raportoj de Anonymus, Simon de Kéza kaj aliaj hungaraj kronikistoj de la Bár-Kalán, Csák kaj aliaj 13-ajarcentaj nobelgentoj descendantaj de hungaraj ĉefoj indikas ke aliaj indiĝenaj familioj ankaŭ estis implikitaj en la procezo.
#000030
Stefano starigis teritori-bazitan administran sistemon, [80] establante distriktojn.
Ĉiu distrikto, gvidita fare de reĝa oficialulo konata kiel kalkulo aŭ ispán , estis administra unuo organizis ĉirkaŭ reĝa fortikaĵo.
La plej multaj fortikaĵoj estis terremparoj en tiu periodo, [104] sed la kasteloj ĉe Esztergom, Székesfehérvár kaj Veszprém estis konstruitaj de ŝtono.
Fortikaĵoj funkciantaj kiel distriktkonsiliaj lokoj ankaŭ iĝis la nukleoj de preĝejorganizo.
La kompromisoj formiĝantaj ĉirkaŭ ili, kie merkatoj estis aranĝitaj ĉiu dimanĉe, estis gravaj lokaj ekonomiaj centroj.
#000031
La bofrato de Stefano, Henriko la 2-a, iĝis King of Germany (Reĝo de Germanio) en 1002 kaj Listo de Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio en 1013.
Ilia ĝentila rilato certigis ke la okcidentaj limoj de Hungario travivis periodon de paco en la unuaj jardekoj de la 11-a jarcento.
Eĉ kiam Henry II_ estas malkontenta frato, Bruno, serĉitan rifuĝon en Hungario en 1004, Stefano'n konservis la pacon kun Germanio kaj negocita kompromiso inter liaj du bofratoj.
Ĉirkaŭ 1009, li donis sian pli junan fratinon en geedziĝo al Otto Orseolo, Doge of Venice (Doĝo de Venecio), proksima aliancano de la Bizanca Imperiestro, Basileios la 2-a Bulgaroktonos (r. 976-1025), (r. 1008-1026) kiu sugestas ke la rilato de Hungario kun la Orientromia imperio ankaŭ estis paca.
Aliflanke, la alianco inter Hungario kaj la Sankta Romia Imperio alportis ŝin en militon kun Pollando daŭranta de ĉirkaŭ 1014 [109] ĝis 1018.
La poloj okupis la hungarajn postenojn laŭ la rivero Moravo.
Györffy kaj Kristó skribas ke ke Pecheneg trudeniro en Transsilvanion, kies memoro estis konservita en la legendoj de Stefano, ankaŭ okazis en tiu periodo, ĉar la Peĉenegoj estis proksime aliancanoj de la bofrato de la pola duko, Grand Prince Sviatopolk I de Kievo (r. 1015-1019).
#000033
Episkopo Leodvin skribis ke Stefano kolektis restaĵojn de kelkaj sanktuloj en "Cesaries" dum lia kampanjo en Balkano, inkluzive de Sankta Georgo kaj Saint Nicholas of Myra (Sankta Nikolao de Mira).
Li donacis ilin al sia nova triobla-navoita baziliko dediĉita al la Sankta Virgulino [116] en Székesfehérvár, [117] kie li ankaŭ starigis katedralĉapitron kaj lian novan kapitalon.
Lia decido estis influita per la malfermaĵo, en 1018 aŭ 1019, da nova pilgrima itinero kiu ignoris lian malnovan ĉefurbon, Esztergom.
La nova itinero ligis Okcidenteŭropon kaj la Sanktan Landon tra Hungario.
Stefano ofte renkontis la pilgrimojn, kontribuante al la disvastiĝo de lia famo ĉie en Eŭropo.
Abato Odilo de Cluny, ekzemple, skribis en letero al Stefano ke "tiuj kiuj revenis de la sanktejo de nia sinjoro " atestas la pasio de la reĝo "direkte al la honoro de nia dia religio".
Stefano ankaŭ establis kvar gastejojn por pilgrimoj en Konstantinopolo, Jerusalemo, Raveno kaj Romo.
#000035
[Preskaŭ] ĉiuj tiuj de Italio kaj Gaŭlio kiuj deziris iri al la Sepulchre of the Lord (Tomboĉambro de la sinjoro) en Jerusalemon forlasitan la kutiman itineron, kio estis proksime de maro, farante sia maniero tra la lando de reĝo Stefano.
Li konstruis la vojon sekura por ĉiu, bonvenigis kiel fratoj ĉion li vidis kaj donis al ili grandegajn donacojn.
Tiu ago igis multajn homojn, nobelulojn kaj malnobelojn, por iri al Jerusalemo.
#000036
Aldone al pilgrimoj, komercistoj ofte utiligis la sekuran itineron en tuta Hungario dum vojaĝado inter Konstantinopolo kaj Okcidenteŭropo.
La legendoj de Stefano rilatas al 60 riĉaj Peĉenegoj kiu vojaĝis al Hungario, sed estis atakitaj fare de hungaraj limgardistoj.
La reĝo mortkondamnis siajn soldatojn por montri sian persistemon konservi internan pacon.
Regula realigo de produktado komenciĝis en Hungario en la 1020s.
La arĝentaj dinaroj de Stefano [119] portantaj la surskribojn STEPHANUS REx ("reĝo Stefano") kaj REGIA CIVITAS ("reĝa grandurbo") estis popularaj en nuntempa Eŭropo, kiel montrite per falsigitaj kopioj eltrovitaj en Svedio.
#000037
Stefano konvinkis kelkajn pilgrimojn kaj komercistojn ekloĝi en Hungario.
Gerard, benediktina monaĥo kiu alvenis en Hungario de la Venecia respubliko inter 1020 kaj 1026, komence planis daŭrigi sian vojaĝon al la Sankta Lando, sed decidis resti en la lando post sia renkontiĝo kun la reĝo.
Stefano ankaŭ establis kelkajn benediktajn monaĥejojn - inkluzive de la abatejoj ĉe Pécsvárad, Zalavár kaj Bakonybél [127] - en tiu periodo.
#000038
La Long Life of Saint Gerard (Longa Vivo de Sankt Gerard) mencias la konflikton de Stefano kun Ajtony, ĉefo en la regiono de la rivero Maros.
Multaj historiistoj datrilatas sian kolizion al la fino de la 1020s, kvankam Györffy [86] kaj aliaj akademiuloj metis ĝin almenaŭ jardekon pli frue.
La konflikto ekestis kiam Ajtony, kiu "prenis sian potencon de la grekoj", laŭ la legendo de sankta Gerard, pagigis imposton sur la salo transportita al Stefano sur la riveron.
La reĝo sendis grandan armeon gviditan fare de Csanád kontraŭ Ajtony, kiu estis mortigita en batalo.
Liaj teroj estis ŝanĝitaj en hungaran distrikton kaj la reĝon starigitajn novan episkopejon ĉe Csanád, la iama ĉefurbo de Ajtony, (Cenad, Rumanio) kiu estis renomita post la komandanto de la reĝa armeo.
Laŭ la Annales Posonienses , la venecia Gerard estis konsekrita kiel la unua episkopo de la nova diocezo en 1030.
#000039
Imperiestro Conrad propre kondukis siajn armeojn al Hungario en junio 1030 kaj prirabis la terojn okcidente de la Rivera Rába.
Tamen, laŭ la Annals of Niederalteich (Analoj de Niederalteich), la imperiestro, suferi de sekvoj da la bruligitteraj taktikoj utiligitaj de la hungara armeo, [140] resendita al Germanio "sen armeo kaj sen atingado de io ajn, ĉar la armeo estis minacita per malsato kaj estis kaptita fare de la hungaroj en Vieno ".
Paco estis reestigita post kiam Conrad cedis la terojn inter la riveroj Lajta kaj Fischa al Hungario en la somero de 1031.
#000042
La kinejo de Stefano, Hartvic, rakontas ke ke la reĝo, kies infanoj mortis unu de unu en infanaĝo, "retenis la funebron super sia morto per la konsolo pro la amo por lia pluviva filo", [143]
Tamen, Emeric estis pafvundita en ĉasakcidento kaj mortis en 1031.
Post la morto da lia filo, la maljuna reĝo neniam povis "plene reakiri sian iaman sanon", [145] laŭ la Illuminated Chronicle.
Kristó skribas ke la bildo, kiu estis konservita en la legendoj de Stefano, de la reĝo daŭrigi la vigilojn kaj lavi la piedojn de malriĉuloj, estas ligita kun la lastaj jaroj de Stefano, sekvante la morton de lia filo.
#000044
La morto de Emeric endanĝerigis la atingojn de lia patro en establado de kristana ŝtato, [147] ĉar la kuzo de Stefano, Vazul - kiu havis la plej forten aserton sukcedantan lin - estis suspektita je inklino direkte al paganismo.
Laŭ la Annals of Altaich (Analoj de Altaich) Stefano ignoris la aserton de lia kuzo kaj nomumis lia fratinfilon, la venecian Peter Orseolo'n, kiel lia heredanto.
La sama fonto aldonas ke Vazul estis kaptita kaj blindigita, kaj liaj tri filoj, Levente, Andreo kaj Béla, estis forpelitaj de Hungario.
La legendoj de Stefano rilatas al malsukcesa provo sur la vivo de la maljuna reĝo de membroj de lia tribunalo.
Laŭ Kristó, la legendoj rilatas al intrigo kiun Vazul partoprenis kaj lia kripligo estis puno por tiu ago.
La oreloj de tiu Vazul estis plenigitaj kun fandita plumbo estis nur registritaj en pli postaj fontoj, inkluzive de la Illuminated Chronicle.
#000045
En la vido de kelkaj historiistoj, provizaĵoj en Second Book of Laws (Dua Libro de Leĝoj) de Stefano en la "komploto kontraŭ la reĝo kaj la regno" implicas ke la libro estis promulgita post la malsukcesa intrigo de Vazul kontraŭ Stefano.
Tamen, tiu vido ne estis universale akceptita.
Györffy deklaras ke la leĝolibro estis emisiita, ne post 1031, sed ĉirkaŭ 1009.
Same, la aŭtenteco de la dekreto sur dekonimposto estas diskutita: laŭ Györffy, ĝi estis eldonita dum la regado de Stefano, sed Berend, Laszlovszky kaj Szakács argumentas ke ĝi "eble estos pli posta aldono".
#000046
Stefano mortis la 15an de aŭgusto 1038.
Li estis entombigita en la baziliko de Székesfehérvár.
Lia regado estis sekvita antaŭ longa periodo da civitaj militoj, paganaj ribeloj kaj eksterlandaj invadoj.
La malstabileco finiĝis en 1077 kiam Ladislaus, nepo de Vazul, supreniris la tronon.
#000047
Kvankam la Illuminated Chronicle deklaras ke Stefano "generis multajn filojn", [159] [160] nur du el ili, Otto'n kaj Emeric, estas konata sub nomo.
Otto, kiu estis nomita laŭ Oto la 3-a, ŝajnas estinti naskita antaŭ 1002.
#000049
Emeric, kiu ricevis la nomon da sia patrinflanka onklo, imperiestro Henriko la 2-a, estis naskita ĉirkaŭ 1007.
Lia Legendo de la frua 12-a jarcento priskribas lin kiel sanktulan princon kiu konservis sian ĉastecon eĉ dum sia geedziĝo.
Laŭ Györffy, la edzino de Emeric estis parencino de la bizanca Emperor Basil II.
Lia trofrua morto kondukis al la serio de konfliktoj kondukantaj al la brilaj kaj civitaj militoj de Vazul.
#000050
Stefano ĉiam estis konsiderita unu el la plej gravaj ŝtatistoj en la historio de Hungario.
Lia ĉefa atingo estis la establado da kristana ŝtato kiu certigis ke la hungaroj pluvivis en la Karpata Baseno, kontraste al la hunojn, Avarojn kaj aliajn popolojn kiuj antaŭe kontrolis la saman teritorion.
Ĉar Bryan Cartledge emfazas, Stefano ankaŭ donis al lia regno "kvardek jarojn da relativa paco kaj sono sed malsensacia regulo".
#000054
Liaj posteuloj, inkluzive de tiuj descenditaj de Vazul, volis emfazi sian devotecon al la atingoj de Stefano.
Kvankam la filo de Vazul, Andreo la 1-a, certigis la tronon pro pagana ribelo, li malpermesis paganajn ritojn kaj deklaris ke liaj subjektoj devus "vivi en ĉiuj aĵoj laŭ la leĝo kiu reĝo Sankta Stefano instruis ilin", laŭ la 14-ajarcenta Illuminated Chronicle.
En mezepoka Hungario, komunumoj kiuj postulis privilegian statuson aŭ provis konservi siajn proprajn " liberecojn " ofte deklaris ke la origino de ilia aparta statuso estis atribuota al reĝo Sankta Stefano.
Ekzemplo estas letero (1347) de la homoj de Táp rakontanta al la reĝo pri iliaj plendoj kontraŭ la Pannonhalma Archabbey kaj deklarado ke la impostoj pagigitaj sur ili fare de la abato kontraŭdiris "la liberecon konceditan al ili en la tempo de reĝo Sankta Stefano".
#000055
La sekto de Stefano aperis post la longa periodo de anarkio karakterizanta la regulon de siaj tujaj posteuloj.
Tamen, ekzistas neniu indico ke Stefano iĝis objekto de admiro antaŭ lia kanonigo.
Ekzemple, la unua membro de la reĝa familio esti nomita laŭ li, Stefano#Regantoj, estis naskita en la frua 12-a jarcento.
#000056
Kompletigis la oficejon de Vesperastroj la trian tagon, ĉiu atendis la favorojn de dia kompato tra la merito de la feliĉega viro;
subite kie Kristo vizitas siajn masojn, la signoj de mirakloj fluis antaŭen de ĉielo ĉie en la tutaĵo de la sankta domo.
Ilia homamaso, kiun tiun nokton estis ankaŭ multaj por nombri, alportas por atenti la respondon de la Evangelio kiu la Savanto de la mondo konfidita al Johano, kiu demandis tra mesaĝistoj ĉu li estis tiu kiu devis veni:
la blindulo vidas, la lama piediro, la surda aŭdas, la lepruloj estas purigitaj, al la kriplaj estas metitaj rektaĵo, la paralizita estas kuracita ...
#000058
La sendifekta dekstra dekstra mano de Stefano aŭ ( hungare:
Szent Jobb ), iĝis la temo de sekto.
Kleriko nomita Mercurius ŝtelis ĝin, sed ĝi estis malkovrita la 30an de majo 1184 en Bihar.
La ŝtelo de sanktaj restaĵoj, aŭ furta sacra, farigita antaŭ tiu tempo populara temo de la biografioj de sanktuloj.
Episkopo Hartvic priskribis la eltrovon de la tiu tradicio de Stefano dekstra laŭ, rilatante al aventuroj kaj vizioj.
Abatejo konstruita en Bihar (nun Sâniob, Rumanio) estis nomita laŭ kaj dediĉita al la admiro de la Sankta Dekstra.
#000061
Kial estas ĝi, fratoj, kiuj liaj aliaj membroj fariĝiantaj nekoheraj kaj, lia karno estinta reduktita al polvo, tute apartigita, nur dekstra mano, ĝia haŭto kaj tendenoj adherantaj al la ostoj, konservis la belecon de tutaĵeco?
mi supozas ke la nekomprenebleco de dia juĝo serĉis proklami proksime de la speciala naturo de tiu fakto nenion malpli ol ke la laboro de amo kaj almozo superas la iniciaton de ĉiuj aliaj virtoj ...
La dekstra de la feliĉega viro estis meritite esceptita de putrado, ĉar ĉiam reflourishing de la floro de bonvolemo ĝi neniam estis malplena de donado de donacoj por nutri la senhavulojn.
#000062
Laŭ Greater Legend de Stefano, la reĝo "mem kompilis libron por sia filo sur morala eduko".
Tiu laboro, nun konata kiel Admonoj aŭ De institutione morum, [194] estis konservita en manuskriptoj skribitaj en la Finmezepoko.
Kvankam akademiuloj diskutas ĉu ĝi povas fakte esti atribuita al la reĝo aŭ kleriko, la plej granda parto de ili konsentas ke ĝi estis kunmetita en la unuaj jardekoj de la 11-a jarcento.
#000064
La Admonoj argumentas ke reĝeco estas neapartigeble ligita kun la katolika kredo.
Ĝia verkinto emfazis ke monarko estas postulata por fari donacojn al la eklezio kaj regule konsulti siajn prelatojn, sed havas la rajton puni klerikojn kiuj ofendas.
Unu el it'oj fundamentaj ideoj estis ke reganto devas kunlabori kun la "kolonoj de sia regulo", kun la signifo la prelatoj, aristokratoj, ispán'oj kaj militistoj.
#000065
Mia plej kara filo, se vi deziras honori la reĝan kronon, mi konsilas, mi konsilas, mi instigas vin ĉefe aĵoj por aserti la katolikan kaj Apostolan kredon kun tia diligento kaj zorgemo ke vi povas esti modelo por ĉiu tiuj metitaj sub vin fare de dio, kaj ke la tuta pastraro povas prave nomi vin viro de vera kristana profesio.
Malsukcesante farendaĵo tion, vi povas esti certa ke vi ne estos nomita kristano aŭ filo de la eklezio.
Efektive, en la reĝa palaco, post la kredo mem, la eklezio tenas duan lokon, unue konsistigis kaj disvastiĝis tra la tuta mondo de siaj membroj, la apostoloj kaj sanktaj patroj, Kaj kvankam ŝi ĉiam produktis freŝajn idojn, tamen en certaj lokoj ŝi estas rigardita kiel antikvulo.
Tamen, plej kara filo, eĉ nun en nia regno la eklezio estas proklamita kiel ido kaj lastatempe plantita;
kaj pro tiu kialo ŝi bezonas pli prudentajn kaj fidindajn gardantojn timante ke avantaĝo kiu la dia kompato donacita al ni malmerite devus esti detruita kaj ekstermita tra via neniofarado, pigreco aŭ neglekto.
#000066
King St Stephen estis populara temo en hungara poezio ekde la fino de la 13-a jarcento.
La plej fruaj poemoj estis religiaj himnoj kiuj portretis la sanktan reĝon kiel la apostolo de la hungaroj.
Sekulara poezio, aparte poemoj skribitaj por lia festotago, sekvis similan padronon, emfazante la rolon de Stefano kiel la unua reĝo de Hungario.
Poetoj priskribis Stefano'n kiel la simbolon de nacia identeco kaj sendependeco kaj de la kapablo de la hungara nacio por postvivi historiajn naturkatastrofojn dum la komunista registaro inter 1949 kaj 1989.
#000067
Historio de kristanismo en Hungario
#000069
Stefano la 1-a (hungare (Szent) István, do (Sankta) Stefano; origine laŭ nekristana nomo Vajk) estis la unua reĝo de Hungario kaj post sia morto iĝis la nacia kristana sanktulo de la lando. Li naskiĝis dum la jaro 969 en la proksimeco de Esztergom kaj mortis la 15-an de aŭgusto (Esztergom) 1038. Li estis grandprinco de la hungaroj (997–1000), unua reĝo de Hungario (1000–1038), fondinto de la hungara ŝtato, disvatiganto de la kristana kredo en Hungario, ĉefprotektanto de la lando. Stefano mem kristaniĝis, sed ankaŭ iniciatis kaj realigis la kristaniĝon de la hungara popolo: en epoko kiam preskaŭ la tuta Eŭropo estis kristanigita, la hungaroj estis la antaŭlasta popolo kiu konvertiĝis al kristanismo - pli longe nur la litovoj rezistis. Memoriga tago pri li estas la 20-a de aŭgusto - en Hungario la tago estas nacia festotago. La romia katolika eklezio memorigas pri li la 16-an de aŭgusto.
#000074
Li venis el la Arpad-dinastio, lia patro estis ĉeftribestro Geza (972–997), lia patrino estis Ŝarolt (Ŝarolta; Saroldu). Li naskiĝis kiel Vajk kiel pogano, sed li estis jam junaĝe baptita je Stefano kaj li estis edukita en kristana spirito. Kune kun sia patro Géza la 16-jara Stefano katolike baptiĝis dum la jaro 985. La grandduko Géza malgraŭ la bapto fakte restis nekristano, sed Stefano ricevis kristanan edukon. Tre impresis, influis lin la episkopo de Prago, Adalberto. La influo de kristanismo ankoraŭ plifortiĝis, kiam li edziĝis en 996 kun la bavara duka filino Gizela de Bavario, kiu estis la filino de la pli posta germana imperiestro (disputanta) Henriko la 2-a. Ŝi naskis plurajn infanojn, sed plenkreskis nur Emerikon kaj ankaŭ li mortis antaŭ morto de la patro. La geedziĝo plifortigis la freŝan aliancon de Hungario kaj Bavario (ankoraŭ dum 991 Bavario milite estis atakanta Hungarion). Per tio klariĝis, ke la feŭda ŝtato Hungario ligiĝis al la okcidenteŭropa romie katolika eklezio kaj ne al la orienteŭropa ortodoksa eklezio, kaj ĝenerale orientiĝis al okcidento, ne al oriento (la Bizanca Imperio aŭ la slavaj regoj de orienta Eŭropo).
#000075
Post morto de Geza, Stefano iĝis gvidanto de la hungaroj, sed li devis batali por la vera potenco. Li armile batalis kontraŭ sia kuzo Koppanj (hungare Koppány), kiu iĝis plej aĝa vira membro de Arpad-dinastio, post morto de Geza. Stefano venkis la paganajn hungarojn per helpo de germanaj kavaliroj. La batalo okazis ĉe Veszprém kaj mortis eĉ Koppanj; lian kadavron kvaronigis Stefano kaj la partojn najligis sur pordoj de la tiam tri plej gravaj hungaraj urboj (Esztergom, Győr kaj Veszprém), unu sendis al Transilvanio, kie regis patrina onklo de Stefano, nome Djula (Gyula), kiu estis bizanckreda.
#000076
Dum la jaro 1000 Stefano sendis la abaton Astricus (Anastasius) al la papo Silvestro la 2-a, kaj petis la papon reĝan titolon. La germana imperiestro Oto la 3-a, kiu estis parecnode Stefano kaj tiutempe en Romo, subtenis la peton. Anastasius fine hejmenportis kronon kaj aliajn reĝajn simbolojn al Hungario kaj poste iĝis episkopo de Esztergom - formale la plej altranga reprezentanto de la hungaria katolika eklezio. La reĝigo de Stefano fare de papa sendito la 17-an de aŭgusto 1000 estis ligita al la kreo de hungaria katolika eklezio kaj supozeble ankaŭ al la donaco de la reĝlando Hungario al la papo, kiu reage redonis ĝin kiel feŭdo al Stefano. Tiu paŝo, kiu kompareblis al la kreo de la reĝlando Pollando, celis firmigo la regadon de Stefano kaj la kontinuecon, ke post lia morto liaj idoj daŭre havu rajton je la hungaria reĝa krono. (Tiu krono ne estas la sama kun la nun konata hungara Sankta Krono). Tio signifis, ke Hungario membriĝis en komunumo de la kristanaj nacioj de Eŭropo kaj la lando orientiĝis al Okcidento (Romo). La reĝo ne iĝis vasalo de la imperiestro, la sendependeco de la nova ŝtato restis.
#000077
Por la vera potenco super la lando, li devis militiri. Li venkis en 1003 Djula-on en Transsilvanio, lin mem enprizonigis, sed poste lasis fuĝi al Pollando. Kelkajn jarojn poste, Stefano venkis la paganan estron Ajtonj, reganto ĉe la Maros. Li batalis en la 1010–20-aj jaroj sukcese kontraŭ la poloj kaj organizis la ŝtaton laŭ germana ekzemplo.
#000078
Stefano fondis du ĉefdiocezojn (ĉefepiskopujojn), 6 aŭ 8 episkopujon, samgrande benediktajn abatejojn senescepte sur okcidenta Hungario; tutlande abatejojn. Li ordonis konstruon de unu preĝejo je dek vilaĝoj kaj enkondukis dekonaĵon. Li elformis la administran strukturon de la kortego, evoluigis la ekonomion, enkondukis la impostojn, pregis monon, eldonis leĝojn (tiujn oni kolektis poste en du legylobrojn), kiuj rigore protektis la proprietojn. Li fondis la urbon Székesfehérvár kiel novan reĝan sidejon. Stefano elkonstruis fortan armeon, kiun li bezonos precipe post morto de lia bopatro Henriko la 2-a (1024) kaj ties posteulo –Konrado la 2-a – volis vasaligi lin kaj Hungarion. Kvankam Konrado ekis militiron en 1030, sed tion armeo de Stefano rebatis. La armeo ankaŭ forpelis la invadantajn peĉenegojn el Transilvanio.
#000079
Kiel reĝo, Stefano daŭrigis antaŭenpuŝi la kristanigon de Hungario. Precipe germanaj monahĥoj estis vokitaj en la landon. Krome li politike nove strukturigis la ŝtaton. La malnovajn tribajn teritoriojn li anstataŭigis per 40 grafejoj aŭ reĝaj departementoj. Ĉiu grafo ('ispán') ne nur estis regiona administranto, sed ankaŭ armea gvidanto de la liberaj militistoj de sia grafejo. Stefano instigis kaj kontrolis verkadon de "Konsiloj", kiun verkis plej verŝajne episkopo Astriko (Anastazo). Tiu verko okupiĝas en plej alta intelekta nivelo de la epoko pri la teoriaj-praktikaj demandoj de la regado.
#000080
La 2-an de septembro 1031 la sola filo de Stefano, Imre, mortis dum ĉasado. Subite malklaris, kiu iĝu la posteulo de la reĝo. Fine Stefano nomumis la filon de sia fratino Maria, venecia doĝo Petro Orseolo, posteulo. Tiam aperis kiel tronpostulo (kiel dua plej aĝa viro en la Arpad-dinastio, post Stefano) nevo de Stefano, Vazul, kiu sensukcese atencis je la reĝo. Stefano ne ekzekutigis la ribelantan parencon, sed faris lin sentaŭga por la trono: blindigis lin kaj verŝigis varmegan plumbon en liajn orelojn. Filoj de Vazulo (postaj Andreo la 1-a kaj Bela la 1-a) fuĝis al Pollando. En liaj lastaj jaroj, Stefano zorgis pri la lando, regado.
#000081
Petro regis dufoje (1038–41 kaj 1044–46) en Hungario. Sep jarojn pli poste, dum 1038 mortis Stefano kaj entombiĝis apud la filo en la Maria preĝejo de Székesfehérvár. Pli poste liaj ostoj estis transportitaj al Budapeŝto.
#000082
Dum la jaro 1083 la romie katolika eklezio deklaris Stefanon kaj lian filon sanktuloj. Ironio de la sorto, ke la unuan hungaran reĝon sanktigis nepo de Vazul, nome Ladislao la 1-a (Hungario) (kiu same sanktiĝis poste). Kvankam la oficiala festo de Stefano okazas la 2-an de septembro, en Hungario festas la 20-an de aŭgusto kiel tagon de Sankta Stefano. Inter alie monumento en Budapeŝto memorigas pri li.
#000083
kaj same vidu la vikipedian kategorion pri Kirkoj sub patroneco de Sankta Stefano de Hungario
#000085