Wikipedia's Suffrage as translated by GramTrans
#000000
Balotrajto, politika franĉizo, aŭ simple franĉizo estas la rajto voĉdoni publika, politikaj elektoj (kvankam la esprimo foje estas uzita por iu rekte por voĉdoni).
La rajto kuri al oficejo foje estas nomita kandidatkvalifiko, kaj la kombinaĵo de ambaŭ rajtoj foje estas nomita plena balotrajto.
En multaj lingvoj, la rajto voĉdoni estas nomita la aktivaĵo ĝuste voĉdoni kaj la rajto kuri al oficejo estas nomita la pasivo ĝuste voĉdoni.
En la angla, tiuj foje estas nomitaj aktiva balotrajto kaj pasiva balotrajto.
#000001
Balotrajto ofte estas elpensita laŭ elektoj por reprezentantoj.
Tamen, balotrajto validas egale por referenda kaj iniciatoj.
Balotrajto priskribas ne nur la laŭleĝan rekte por voĉdoni, sed ankaŭ la praktikan demandon de ĉu demando estos metita al voĉdono.
La utileco de balotrajto estas reduktita kiam gravaj demandoj estas deciditaj unupartie fare de elektitaj aŭ ne-elektitaj reprezentantoj.
#000002
En la plej multaj demokratioj, elekteblaj balotantoj povas voĉdoni en elektoj de reprezentantoj.
Voĉdoni pri temoj de referendumo ankaŭ povas esti havebla.
Ekzemple, en Svislando tio estas permesita sur ĉiuj niveloj de registaro.
En Usono, kelkaj ŝtatoj kiel ekzemple Kalifornio kaj Washington ekzercis sian komunan suverenecon por oferti al civitanoj la ŝancon skribi, proponi, kaj voĉdoni pri referendumoj kaj iniciatoj;
Usono-federacia registaro ne ofertas iujn ajn iniciatojn entute.
#000003
Balotrajto estas konceditaj ĝis kompetentigaj civitanoj post kiam ili atingis la balotaĝon.
Kio konstituas kompetentigan civitanon dependas de la decido de la registara.
Loĝantaj ne-civitanoj povas voĉdoni en kelkaj landoj, kiuj povas esti limigitaj al civitanoj de proksime ligitaj landoj (ekz., ŝtatkomunumaj civitanoj kaj Eŭropaj Uniaj civitanoj).
#000004
Universala voĉdonrajto konsistas el la rajto voĉdoni sen restrikto pro sekso, vetkuro, socia statuso, eduknivelo, aŭ riĉaĵo.
Tipe ne etendas la dekstron voĉdoni al ĉiuj loĝantoj de regiono;
distingoj fariĝas ofte en konsidero al civitaneco, aĝo, kaj foje mensa kapacito aŭ krimaj konvinkiĝoj.
#000007
La mallongdaŭra Corsican Republic (1755-1769) estis la unua lando se temas pri doni limigitan universalan voĉdonrajton al ĉiuj civitanoj dum la aĝo de 25-a Tio estis sekvita per aliaj eksperimentoj en la Pariza komuno de 1871 kaj la insulrespubliko de Franceville (1889).
La konstitucio de la Regno de Hawai'i (1840) donis universalan voĉdonrajton al ĉiuj viraj kaj inaj plenkreskuloj.
En 1893, kiam la Regno de Hawai'i estis faligita en puĉo, Nov-Zelando iĝis la nura sendependa lando por trejni universalan (aktivan) balotrajton, kaj la Libereco en la mondo indeksas listoj Nov-Zelandon kiel la nura libera lando en la mondo en 1893.
En 1906, Finnlando iĝis la dua lando en la mondo, kaj la unua en Eŭropo, por doni universalan aktivan balotrajton al ĝiaj civitanoj kaj la unua en la mondo se temas pri doni universalan plenan balotrajton (aktiva kaj pasiva balotrajto) estante la unua lando en la mondo se temas pri doni virinoplenajn politikajn rajtojn.
Tiel Finnlando estis la unua lando en la mondo se temas pri doni ĉiuj (plenkreskaj) civitanoplenan balotrajton, en aliaj vortoj la rajton voĉdoni kaj kuri al oficejo (en 1906).
Nov-Zelando estis la unua lando en la mondo se temas pri doni al ĉiuj (plenkreskaj) civitanoj la rajton voĉdoni (en 1893), sed virinoj ne ricevis la rajton kuri por la Nov-Zelanda parlamento ĝis 1919.
#000008
Virina balotrajto estas, de difino, la rajto de virinoj por voĉdoni.
Tio estis la celo de la sufragetoj en Usono kaj la sufragetoj en Britio.
Mallongdaŭra balotrajtegaleco estis redaktita en provizaĵojn de la Ŝtato de Nov-Ĵerzejo unua, 1776 konstitucio, kiu etendis La Dekstron Voĉdoni unŭed inajn farmantojn & nigrajn teroposedantojn.
#000009
Tiel ĉiuj loĝantoj de tiu Colony, de plenaĝo, kiuj estas valora je kvindek funtoj proklammono, klara biendomo en la sama, kaj loĝis ene de la distrikto en kiu ili postulas voĉon dum dek du monatoj tuj antaŭante la elekton, devas esti rajtigitaj por voĉdoni por reprezentantoj en konsilio kaj Asembleo;
kaj ankaŭ por ĉiuj aliaj aŭtoritatuloj, kiuj devas esti elektitaj fare de homoj de la distrikto ĉe granda."
#000010
Tamen, la dokumento ne precizigis Amendment-proceduron, kaj la zorgaĵo poste estis anstataŭigita en 1844 per la adopto de la sukcesanta konstitucio, kiu revenis al "ĉiuj blankulviraj" balotrajtolimigoj.
#000011
Kvankam la Regno de Hawai'i donis virinan elektrajton en 1840, la dekstro estis nuligita en 1852.
Limigitaj voĉdonrajtoj estis akiritaj fare de kelkaj virinoj en Svedio, Britio, kaj kelkaj okcidentaj usonaj ŝtatoj en la 1860-aj jaroj.
En 1893, la brita kolonio de Nov-Zelando iĝis la unua aŭtonomia nacio se temas pri etendi la rajton voĉdoni al ĉiuj plenkreskaj virinoj.
En 1894 la virinoj de Sudaŭstralio atingis la rajton al kaj voĉdonas kaj signifas parlamenton.
La sendependa Grandprinclando Finnlando en la Rusa Imperio estis la unua nacio se temas pri permesi al ĉiuj virinoj same voĉdoni kaj kuri por parlamento.
#000012
Egala balotrajto foje estas konfuzita kun universala voĉdonrajto, kvankam la signifo de la unua estas la forigo de gradigitaj voĉoj, en kio balotanto povis posedi kelkajn voĉojn laŭ enspezo, riĉaĵo aŭ socia statuso.
#000013
Ankaŭ konate kiel "censitarybalotrajto", la kontraŭo de egala balotrajto, signifante ke la voĉoj gisitaj per tiuj elekteblaj por voĉdoni ne estas egalaj, sed estas pesitaj alimaniere laŭ la rango de la persono en la censo (ekz., homoj kun alteduko havas pli da voĉoj ol tiuj kun pli malalta eduko, aŭ akciulo en firmao kun pli da akcioj havas pli da voĉoj ol iu kun pli malmultaj akcioj).
Balotrajto povas tial esti limigita, sed daŭre povas esti universala.
#000014
Kie deviga balotrajto ekzistas, tiuj kiuj estas elekteblaj voĉdoni estas postulataj perleĝe farendaĵo tion.
Tridek du landoj nuntempe trejnas tiun formon de balotrajto.
#000015
En loka administracio en Anglio kaj kelkaj el ĝiaj eks-kolonioj, entreprenoj antaŭe havis, kaj en kelkaj lokoj daŭre havas, voĉdonon en la urba areo en kiu ili pagis tarifojn.
Tio estas etendaĵo de la historia posedaĵ-bazita franĉizo de naturaj personoj ĝis aliaj laŭleĝaj personoj.
En Britio, la Corporation of the City of London (Entrepreno de la City) retenas komercvoĉojn, ĉar la City estas grava financa centro kun malmultaj loĝantoj.
De 1930 ĝis 1935, 5 el 35 membroj de Dublin City Council estis "komercaj membroj".
La unua temo prenita supren fare de la Nord-Irlanda civitanrajta movado estis la komercvoĉdono, aboliciita en 1968.
En grandurboj en la plej multaj aŭstraliaj ŝtatoj, voĉdonado estas laŭvola por entreprenoj sed deviga por individuoj.
#000016
Formoj de ekskludo de balotrajto
#000017
En la sekvo de la reformado ĝi estis ofta en eŭropaj landoj por homoj de disfavoreitaj religiemaj nominalaj valoroj esti neita burĝajn kaj politikajn rajtojn, ofte inkluzive de la rajto voĉdoni, por elekto aŭ sidos en parlamento.
En Britio kaj Irlando, katolikoj estis neitaj la rajton voĉdoni de 1728 ĝis 1793, kaj la rajton sidi en parlamento ĝis 1829.
La kontraŭ-katolika politiko estis pravigita sur la tereno ke la lojaleco de katolikoj supozeble kuŝis kun la papo prefere ol la nacia monarko.
#000018
En Anglio kaj Irlando, pluraj Agoj preskaŭ senrajtigis non-anglikanajn aŭ non-protestantojn trudante ĵuron antaŭ akcepto al voĉdoni aŭ por signifi oficejon.
La 1672 kaj 1678 Test Acts malpermesis non-anglikanajn plenumi oficojn, kaj la 1727 -datita Senrajtigado-Leĝo prenis for la voĉdonrajtojn de katolikoj en Irlando, kiuj estis reestigitaj nur en 1788.
Judoj ne eĉ povis esti nature aperantaj.
Provo estis farita por ŝanĝi tiun situacion, sed la juda Asimilado-Leĝo 1753 provokis tiajn reagojn ke ĝi estis nuligita la sekvan jaron.
Nekonformistoj ( metodistoj kaj presbiterianoj) estis nur permesitaj kuri por elekto al la British House of Commons (Brita Burĝĉambro) komencanta en 1828, katolikoj en 1829 (sekvanta la katoliko Krizhelpo-Leĝon 1829, kiu etendis la Roman Catholic Relief Act (Romia katolika Krizhelpo-Leĝo) 1791), kaj judoj en 1858 (kun la Emancipation of the Jews in England (Emancipiĝo de la judoj en Anglio).
Benjamin Disraeli povus nur komenci sian politikan karieron en 1837 ĉar li estis konvertita al Anglikanismo en la aĝo de 12.
#000019
En Kanado, pluraj religiemaj grupoj ( menonitoj, Hutterites, Doukhobors) estis senrajtigitaj antaŭ la milita tempo Balota Leĝo de 1917, plejparte ĉar ili kontraŭbatalis militservon.
Tiu malfranĉizigo finiĝis kun la fino de la Unumondo-Milito, sed estis renovigita por Doukhobors de 1934 (per la Regna Balota Leĝo) ĝis 1955.
#000021
La unua Konstitucio de moderna Rumanio en 1866 provizis en artikolo 7 ke nur kristanoj povis iĝi rumanaj civitanoj.
Judoj apartenantaj al Rumanio estis deklaritaj sennaciaj personoj.
En 1879, sub premo de la Berlina Packonferenco, tiu artikolo estis ŝanĝita, donante al non-christian la rajton iĝi rumanaj civitanoj, sed asimilado estis koncedita sur kaz-post-kaza bazo kaj estis kondiĉigita de Parlamenta aprobo.
Aplikiĝo prenis dum dek jaroj por prilabori.
Nur en 1923 estis nova konstitucio adoptis, kies artikolo 133 plilongigita rumana civitaneco al ĉiuj judaj loĝantoj kaj egalrajteco al ĉiuj rumanaj civitanoj.
#000022
En la Respubliko de Maldivoj, nur islamaj civitanoj havas voĉdonrajtojn kaj estas elekteblaj por senatelektoj.
#000023
Ĝis la deknaŭa jarcento, multaj okcidentaj proto-demokratioj havis posedaĵokvalifikojn en siaj balotleĝaroj;
ekz. nur terposedantoj povus voĉdoni (ĉar la nura imposto por tiaj landoj estis la domimposto), aŭ la voĉdonrajtoj estis pezbalancitaj laŭ la kvanto de impostoj pagitaj (kiel en la prusa tri-klasa franĉizo).
La plej multaj landoj aboliciis la posedaĵtaŭgecon por naciaj elektoj en la malfrua deknaŭa jarcento, sed retenis ĝin por lokaadministraciaj elektoj dum pluraj jardekoj.
Hodiaŭ tiuj leĝoj estis plejparte aboliciitaj, kvankam la senhejma eble ne povas registri ĉar al ili mankas regulaj adresoj.
#000024
En Britio, ĝis la House de Lordoj-Leĝo 1999, kunuloj kiuj estis membroj de la Lordĉambro estis ekskluditaj de voĉdonado por la Burĝĉambro ĉar ili ne estis malnobeloj.
En Britio la reĝino povas voĉdoni, sed en praktiko ĝi estas konsiderita kontraŭkonstitucia por la monarko por voĉdoni en elekto.
#000025
Foje la rajto voĉdoni estis limigita al homoj kiuj atingis certan eduknivelon aŭ pasigis certan teston, ekz. " legopovtestoj " estis antaŭe implmenteitaj en kelkaj usonaj ŝtatoj.
Sub la konstitucio de Rodezio, (1961) voĉdoni pri la "A" rulo, kiu elektis ĝis 50 el la 65 membroj de parlamento, estis limigita surbaze de edukpostuloj, kiuj en praktiko kondukis al superforta blanka voĉdono.
Voĉdoni pri la "B" rulo havis universalan voĉdonrajton, sed nur nomumis 15 membrojn de parlamento.
#000027
Diversaj landoj, kutime landoj kun domina vetkuro ene de pli larĝa populacio, historie neis la voĉdonon al homoj de akurataj rasoj, aŭ al ĉiuj krom la domina vetkuro.
Tio estis atingita laŭ kelkaj manieroj:
#000028
Aĝo de konsento por seksumado
#000031
Ĉiuj modernaj demokratioj devigas balotantojn renkonti aĝokvalifikojn por voĉdoni.
Tutmonde balotaĝoj ne estas koheraj, malsamante inter landoj kaj eĉ ene de landoj, kvankam la intervalo kutime varias inter 16 kaj 21 jarojn.
Demeny-voĉdonado etendus voĉdonrajtojn al ĉiu inkluzive de infanoj nekonsiderante aĝo.
La movado al pli malalta la balotaĝo estas konata kiel la Youth dekstra movado.
#000033
Multaj landoj limigas la voĉdonrajtojn de kondamnitaj krimuloj.
[ klarigo bezonis ] Kelkaj landoj, kaj kelkaj usonaj ŝtatoj, ankaŭ neas la rajton voĉdoni al tiuj juĝitaj pro gravaj krimoj eĉ post kiam ili estas liberigitaj de malliberejo.
En kelkaj kazoj (ekz. la krimaj malfranĉizigo leĝoj trovitaj en multaj Usono deklaras) la neo de la rajto voĉdoni estas aŭtomata sur krimjuĝo;
en aliaj kazoj (ekz. Francio kaj Germanio) senigo de la voĉdono estas mezuritaj aparte, kaj ofte limigitaj al krimintoj de specifaj krimoj kiel ekzemple tiuj kontraŭ la balota sistemo aŭ korupto de publikaj oficialuloj.
En la Irlando, kaptitoj estas permesitaj la rajton voĉdoni, sekvante la Hirst v UK (No2) verdikton, kiu estis koncedita en 2006.
Kanado permesita nur kaptitojn servantajn esprimon de malpli ol 2 jaroj la rajton voĉdoni, sed tio estis trovita esti kontraŭkonstituciaj en 2002 de la Supreme Court of Canada (Supera Tribunalo de Kanado) en Sauvé v. Kanado, (Chief Electoral Officer) , kaj ĉiuj kaptitoj estis permesitaj voĉdoni en la kanada federacia elekto en 2004.
#000034
Sub certaj balotaj sistemoj elektoj estas okazigitaj ene de subnaciaj jurisdikcioj, tiel malhelpante personojn de voĉdonado kiu alie estus elektebla sur la bazo ke ili ne loĝas ene de tia jurisdikcion, aŭ ĉar ili vivas en areo kiu ne povas partopreni.
En Usono, loĝantoj de Washington, D.C. ricevas neniun voĉdonadreprezentantaron en la Kongreso, kvankam ili havas plenan reprezentantaron en prezidant-elektoj, bazitaj sur la Dudek-tria Amendo al la Usona Konstitucio adoptita en 1961.
Loĝantoj de Porto-Riko ĝuas nek.
#000035
Foje civitanoj iĝas neelekteblaj por voĉdoni ĉar ili jam ne estas loĝantaj en sia lando de civitaneco.
Ekzemple, aŭstraliaj civitanoj kiuj estis ekster Aŭstralio por pli ol unu kaj pli malmultaj ol ses jaroj povas senkulpigi sin de la postulo ĝis voĉdono en aŭstraliaj elektoj dum ili restas ekster Aŭstralio (voĉdonante en Aŭstralio estas devigaj por loĝantaj civitanoj).
Danaj civitanoj kiuj loĝas permanente ekster Danio perdas ilia rekte por voĉdoni.
#000036
En kelkaj kazoj, certa periodo de loĝejo en loko povas postulata por la dekstro voĉdoni en tiu loko.
Ekzemple, en Britio ĝis 2001, ĉiu 15 februaro nova kandidatlisto venis en efikon, surbaze de registrado en la antaŭa 10 oktobro, kun la efiko de limigado de voĉdonado al tiuj loĝanto kvin ĝis dek sep monatojn pli frue depende de la tempigo de la elekto.
#000037
En la plej multaj landoj, balotrajto estas limigita al civitanoj kaj, en multaj kazoj, permanentaj loĝantoj de tiu lando.
Tamen, kelkaj membroj de supernaciaj organizoj kiel ekzemple la Komunumo de Nacioj kaj la Eŭropa Unio donis voĉdonrajtojn al civitanoj de ĉiuj landoj ene de tiu organizo.
Ĝis la mez-dudeka jarcento, multaj Komunregno-landoj donis la voĉdonon al ĉiuj britaj civitanoj ene de la lando, nekonsiderante ĉu ili estis normale loĝanto tie.
En la plej multaj kazoj tio estis ĉar ekzistis neniu distingo inter brita kaj loka civitaneco.
Pluraj landoj kvalifikis tion kun restriktoj malhelpantaj neblankajn britajn civitanojn kiel ekzemple indianoj kaj britaj afrikanoj de voĉdonado.
Sub eŭropunia juro, civitanoj de Eŭropaj Uniaj landoj povas voĉdoni en ĉiu alies lokajn kaj Eŭropparlamento-elektojn pri la sama bazo kiel civitanoj de la lando koncernita, sed kutime ne en naciaj elektoj.
#000038
En kelkaj landoj, nature aperantaj civitanoj ne havas la rajton voĉdoni aŭ esti kandidato, aŭ permanente aŭ por kialigita periodo.
#000039
Artikolo 5 el la 1831 -datita Belgian Constitution faris diferencon inter ordinara asimilado, kaj nobelulasimilado.
Nur (iamaj) fremduloj al kiuj estis konceditaj nobelulasimilado estis rajtigitaj por voĉdoni, esti kandidato por senatelektoj, aŭ esti nomumitaj ministro.
Tamen, prizonpastro asimilis civitanojn povis voĉdoni por komunumaj balotoj.
Ordinaraj nature aperantaj civitanoj kaj civitanoj kiuj akiris belgan naciecon tra geedziĝo povis voĉdoni, sed ne kuri kiel kandidatoj por senatelektoj en 1976.
La konceptoj de prizonpastro kaj nobelulasimilado estis subpremitaj de la konstitucio en 1991.
#000040
En Francio, la 1889-datita Nacieco-Juro baris tiujn kiuj akiris la francan naciecon per asimilado aŭ geedziĝo de voĉdonado, kaj de kvalifiko kaj aliro ĝis pluraj publikaj laborlokoj.
En 1938 la prokrasto estis reduktita al kvin jaroj.
[klarigo bezonis] Tiuj kazoj de diskriminacio, same kiel aliaj kontraŭ nature aperantaj civitanoj, estis iom post iom aboliciitaj en 1973 (9 januaro 1973 leĝo) kaj 1983.
#000041
En Maroko, iama franca protektorato, kaj en Gvineo, iama franca kolonio, nature aperantaj civitanoj estas malpermesitaj en voĉdonado dum kvin jaroj sekvante sian asimiladon.
#000042
En la Federacio de Mikronezio, oni devas esti mikronezia civitano dum almenaŭ 15 jaroj por kuri por parlamento.
#000043
En Nikaragvo, Peruo kaj Filipinio, nur civitanoj per naskiĝo estas elekteblaj por estado elektitaj al la nacia parlamento;
nature aperantaj civitanoj ĝuas nur-voĉdonrajtojn.
#000044
En Usono, la prezidanto kaj vicprezidanto devas esti natur-portitaj al civitanoj.
Ĉiuj aliaj registaraj oficoj povas esti plenumitaj fare de iu civitano, kvankam civitanoj povas nur kuri por la Kongreso post plilongigita periodo da civitaneco (sep jaroj por la Reprezentantĉambro kaj naŭ por la Senato).
#000046
En Francio, leĝo, (1872) nuligita nur per dekreto, (1945) malpermesis ĉion armeopersonaro de voĉdonado.
#000047
En Irlando, polico (la Garda Síochána kaj, antaŭ 1925, la Dublina Metropolitena Police) estis barita de voĉdonado en naciaj elektoj, kvankam ne komunumaj balotoj, de 1923 ĝis 1960.
#000048
La Constitution of Texas (Konstitucio de Teksaso) de 1876 (artikolo VI, parto 1) deklaris ke "La sekvaj klasoj de personoj ne devas esti permesitaj voĉdoni en tiu Ŝtato, al spriteco: ( ...
Kvinono - Ĉiuj soldatoj, marsoldatoj kaj maristoj, dungite en la servo de la armeo aŭ mararmeo de Usono."
#000049
En multaj landoj kun prezidenta regadosistemo persono estas malpermesita esti leĝdonanto kaj oficialulo de la ekzekutivo en la sama tempo.
Tiaj provizaĵoj estas trovitaj, ekzemple, en Article I de la usona konstitucio.
#000050
En 1840, la Regno de Hawai'i adoptis plenan balotrajton al ĉiuj plenkreskuloj, inkluzive de virinoj, sed en 1852 nuligita ina voĉdonado.
1902 - La Ŝtatkomunuma Franĉizo-Leĝo rajtigas virinojn voĉdoni federacie kaj en la stato de Novsudkimrio.
Tiu leĝaro ankaŭ permesas al virinoj kuri por registaro, farante al Aŭstralio la unua en la mondo se temas pri permesi tion.
En 1906 Finnlando iĝis la venonta nacio en la mondo por doni ĉiuj plenkreskaj civitanoplenan balotrajton, en aliaj vortoj la rajton voĉdoni kaj kuri al oficejo.
Nov-Zelando donis al ĉiuj plenkreskaj civitanoj la rajton voĉdoni (en 1893), sed virinoj ne ricevis la rajton kuri por la Nov-Zelanda parlamento ĝis 1919.
#000051
(vidu kanadaj virinoj dum la mondmilitoj por pli da informoj pri kanada balotrajto)
#000055
La Eŭropa Unio donis la rajton voĉdoni en komunumaj balotoj ĝis la civitano de alia EU-lando de la Konsilio-Direktivo 94/80/EG de la 19-a el decembro 1994.
#000057
En 1840, la reĝo de Hawai'i eldonis konstitucion kiun koncedita universala voĉdonrajto, kaj por inoj kaj maskloj, sed pli postaj amendoj aldonis restriktojn, kiam la influo de kaŭkazaj setlantoj pliiĝis:
#000060
1852 - virinoj perdis la rajton voĉdoni, kaj la minimuma balotaĝo estis precizigita kiel 20.
1864 - Voĉdonado estis limigita surbaze de novaj kvalifikoj - legopovo kaj aŭ certa nivelo de enspezo aŭ posedaĵoproprieto.
1887 - Civitanoj de Hawai'i kun azia deveno estis malkvalifikitaj.
Ekzistis pliiĝo en la minimuma valoro de enspezo aŭ posedis posedaĵon.
#000061
Hawai'i perdis ĝian sendependecon en 1893, kiam amerikaj marsoldatoj alteriĝis kaj devigis la regan reĝinon abdiki.
#000062
Minimuma aĝo por voĉdoni estis reduktita de 21 ĝis 18 jarojn en 1995.
La Baza Juro, la konstitucio de la teritorio ekde 1997, kondiĉas ke ĉiuj permanentaj loĝantoj (statuso transigita per naskiĝo aŭ de sep jaroj da loĝejo) havas la rajton voĉdoni.
La rajto de permanentaj loĝantoj kiuj povas rajton de loĝejo en aliaj landoj stari en elekto estas, aliflanke, limigita al 12 funkciaj balotdistriktoj de la Leĝdona Konsilio-Preskribo de 1997.
#000063
La rajto voĉdoni kaj la rajto stari en elektoj ne estas egala.
Pli malmultaj ol 250,000 el la balotantaro estas elekteblaj kuri en la 30 funkciaj balotdistriktoj, de kiuj 23 estas elektitaj per pli malmultaj ol 80,000 el la balotantaro, kaj en la leĝdonkonsilia elekto (2008) 14 membroj estis elektitaj senrezistaj de tiuj funkciaj balotdistriktoj.
La grandeco de la balotantaroj de kelkaj balotdistriktoj estas pli malmultaj ol 200-a Nur personoj kiuj povas montri ligon al la sektoro estas elekteblaj kuri en funkcia balotdistrikto.
#000064
La leĝdona konsilio (Amendo) Fakturas 2012, se pasite, ŝanĝas la Leĝdonan Konsilio-Preskribon por limigi la rajton stari en leĝdonkonsiliaj kromelektoj en geografiaj balotdistriktoj kaj la Kvartala konsilantaro (Dua) funkcia balotdistrikto.
Aldone al tiuj personoj kiuj estas mense handikapitaj, bankrotaj, aŭ kaptitaj, membroj kiuj prirezignas siajn sidlokojn ne havos la rajton signifi la tempon de ses monatoj de sia eksiĝo.
La leĝpropono nuntempe pasas tra la komisionstadio.
#000065
Ekde la plej unue hinda parlamenta balotado okazigita en 1951-52, universala voĉdonrajto por ĉiuj plenkreskaj civitanoj en aĝo de 21 aŭ pli aĝa estis establita sub Article 326 el la Constitution of India (Konstitucio de Hindio).
La minimuma balotaĝo estis reduktita al 18 jaroj per la 61-a Konstitucia amendo, efikan 28 marton 1989.
#000066
La kasacia kortumo deklaras ke "la reguloj deviantaj de la pasiva balotleĝaro devas esti strikte interpretitaj".
#000068
1947 - Universala voĉdonrajto starigis kun la establado de Postmilita konstitucio.
#000069
1918 - En ĝiaj unuaj tagoj da sendependeco en 1918, post 123 jaroj da sekcio, voĉdonrajtoj estis konceditaj al kaj viroj kaj virinoj.
Ok virinoj estis elektitaj al la Sejm en 1919.
1952 - balotaĝo malaltigis al 18.
#000071
De 1265, kelkaj procentoj de la plenkreska vira populacio en la Regno de Anglio (de kiuj Kimrio estis plena kaj egala membro de 1542) povis voĉdoni en senatelektoj kiuj okazis je neregulaj intervaloj al la Parliament of England (Parlamento de Anglio).
La koncesio pri la Parliament of Scotland (Parlamento de Skotlando) formiĝis aparte.
Reĝo Henriko la 6-a establita en 1432 ke nur posedantoj de posedaĵo kun valoro de almenaŭ kvardek ŝilingoj, signifa sumo, estis rajtigitaj por voĉdoni en angla distrikto.
La franĉizo estis limigita al maskloj per kutimo prefere ol statuto.
Ŝanĝoj estis faritaj al la detaloj de la sistemo, sed ekzistis neniu grava reformo ĝis la Reformleĝo 1832.
[nb 1] serio de Reform Acts kaj Representation of the People Acts (Reprezentado de la Popolo-Agoj) sekvis.
En 1918, ĉiuj viroj pli ol 21 kaj virinoj super 30 gajnis la rajton voĉdoni, kaj en 1928 ĉiuj virinoj super 21 gajnis la rajton voĉdoni rezultigi universalan voĉdonrajton.
#000073
La konstitucio ne origine difinis kiu estis elektebla voĉdoni, permesante al ĉiu ŝtato decidi tiun statuson.
En la frua historio de Usono, la plej multaj ŝtatoj permesis al nur blankulviraj plenkreskaj domposedantoj voĉdoni (proksimume 6% de la populacio).
Antaŭ 1856 posedaĵoproprietpostuloj estis eliminitaj en ĉiuj ŝtatoj, donante balotrajton al la plej multaj plenkreskaj blankaj maskloj.
Tamen, impost-pagantaj postuloj restis en kvin ŝtatoj ĝis 1860 kaj en du ŝtatoj ĝis la 20-a jarcento.
#000075
Post la Civita milito, kvin amendoj al la konstitucio estis eksplicite traktitaj al la "rajto voĉdoni";
tiuj amendoj limigas la bazon sur kiu la rajto voĉdoni en iu Usono deklaras aŭ alia jurisdikcio povas esti mallongigita aŭ neita.
#000076
Plena forigo de rasa malfranĉizigo de civitanoj ne estis certigita ĝis la Voĉdonado al Jura Leĝo de 1965 akirita trairejo tra la Kongreso sekvanta la Civitanrajtoj-movadon.
#000078
Listo de sufragetoj kaj sufragetoj
Templinio de virina balotrajto • Listo de sufragetoj kaj sufraget§ virinbalotrajtaj publikaĵoj
#000079
^ Until this Act specified " male persons " , a few women had been able to vote in parliamentary elections through property ownership, although this was rare.
^ The 14-a Amendment (1868) altered the way each state is represented in the House of Representatives .
It counted all residents for apportionment including former slaves, overriding the three-fifths compromise of the original Constitution;
it also reduced a state's apportionment if it wrongfully denied the right to vote to males over age 21.
However, this sanction was not enforced in practice.
#000080
Virina balotrajto en Germanio - 19 januaro 1919 - unua balotrajto (aktiva kaj pasiva) por virinoj en Germanio
#000083
La liberiga movado de Women
#000084
Juro por Protekto de la nacio
Alirlimigo (kiel religia aŭ rasa kvoto)
Samseksa edz(in)eco (leĝoj kaj temoj malpermesantaj)
#000088
Oni nomas malvasta balotrajto la balotsistemon, kiu donas la balotrajton nur al iuj kategorioj diritaj de la leĝo.
#000091
la riĉeco (riĉeca balotrajto): rajtas baloti kaj estas balotebla nur tiuj, kiuj pagas ioman imposton;
la klereco (kapabla balotrajto): rajtas baloti nur tiuj, kiuj havas ioman kleran gradon. Fakte tiel oni volas senigi la analfabetojn je balotrajto;
la dependeco: ne rajtas baloti tiuj, kiuj ne sendependas (ekz. iam la domservistoj);
la sekso: en iuj landoj la virinoj ne rajtas baloti;
la aĝo: rajtas baloti nur tiuj, kiuj estas pli ol n-jaraĝaj.
#000093
Oni nomas universala balotrajto la balotsistemon, kiu donas la balotrajton al la tuta landa loĝantaro escepte iujn eksplicite diritajn kategoriojn (ofte la neplenaĝulojn, la enkarcerajn krimulojn...).
#000094
Ekz.: baloto de la prezidento kaj deputitoj en Francio, baloto de la Bundestag-parlamentanoj en Germanio.
#000097
la pera universala balotrajto: laŭ ĝi la civitanoj nerekte, pere balotas la balotitojn. Ili unue balotas homojn, kiuj poste balotos mem la balotitojn.
#000098
Ekz.: baloto de la prezidento en Usono, baloto de la senatanoj en Francio.
#000099
En kelkaj landoj, ekzemple Belgio kaj Brazilo, partopreno en balotado estas laŭleĝe konsiderata devo, kies neplenumo kaŭzas punojn.
#000100
Ekzemple, en Brazilo, se iu ne balotas kaj ne pravigas tiun neagon, tiu devas pagi malgrandan monpunon, kiu povas kosti minimume R$1,47 kaj maksimume R$4,92. Se la monpuno ne estas pagata, la punito laŭleĝe ne rajtas interalie ekhavi publikan oficon kaj pasporton, kaj ekstudi en kelkaj publikaj universitatoj.
#000101
Se tie oni devas partopreni balotadon, tamen oni rajtas voĉdoni per sindetena balotilo ("blanka" aŭ "nula" balotilo).
#000102