Verkinto: Anna LöwensteinSpeco: originala verko, romano, Stafeto, FELHaveblo: En stokoPrezo: €20.00Eldonjaro: 2008Formo: libro kudre binditaAliaj formoj/eldonoj: Kindle8 €10.50, ePub €10.50, PDF €10.50Priskribo: Juna komika aktoro, Prokulpio, estas nura sklavo, kiam li renkontas Neronon ĉe festo. La du junuloj baldaŭ amikiĝas pro sia komuna intereso pri teatro kaj la artoj. Kune ili esploras la noktan vivon kaj aliajn distraĵojn de Romo, ĝis Nerono, nur 16-jara, estas nomumita imperiestro. Kun lia subteno, Prokulpio iĝas la ĉefa organizanto de mirigaj spektakloj prezentataj al la roma publiko, inkluzive de la amasa ekzekutado de fanatika nova sekto, la kristanoj. Kaj tamen, ne ĉiam facilas esti amiko de imperiestro.Senpaga provlibro: ePub elŝuti, Kindle8 elŝuti, PDF elŝutiPaĝoj: 624Larĝo: 135 mmAlto: 205 mmStafeto n-ro: 33Pezo: 714 gISBN: 978-90-77066-39-3Recenzo: De Christian Declerck: Panoramo de la Nerona RomoDe Bjørn A. Bojesen: NekropsioDe Paul Gubbins: Pri historia romano kaj romana historioDe Sten Johansson: Admirinde pri kiel potenco koruptasDe Paŭlo Sérgio Viana: Morto de artisto, vivo de romanoDe Davide Zingone: Scienca rekonstruadoDe Mia: Morto de ArtistoDe Ugo: Morto de artistoDe Fiŝino (Germanio): Morto de artisto de Anna Löwenstein Morto de artisto de Anna Löwenstein, same kiel La ŝtona urbo, estas interesa historia romano, kiu priskribas la vivon dum la Romia Imperio,
ne de la vidpunkto de povaj altranguloj, sed de tiuj en la plej malaltaj sociaj niveloj. Ambaŭ romanoj estas tre interesaj kaj facile legeblaj
(speciale pro tio, ke la verkisto penas uzi kiel eble plej malmulte novajn radikojn, por faciligi la legadon). Mi kore rekomendas ambaŭ verkojn al ĉiuj.
(Rafa - Internacia Esperanto-Sumoo Marto 2017)Pritakso: Aldoni mian pritakson
#000000
Panoramo de la Nerona Romo
#000002
Pri Nerono, la imperiestro, mi sciis – aŭ memoris – nur, ke li bruligis Romon. La verko de Anna Löwenstein diras multe pli, kaj donas detalojn absolute interesajn. Ŝi prezentas al ni aliajn facetojn de tiu imperiestro: liajn talentojn, lian karakteron.
#000003
La rakontanto estas Prokulpio, aktoro kaj amiko de Nerono. Ni renkontas Lukanon, Oktavian kaj Senekon. Tiel Anna Löwenstein situigas por ni en la kunteksto de la historio verkistojn de (kaj personojn el) jamaj tradukaĵoj en Esperanto. La du amikoj ie eĉ komentas diron de Seneko. Tra ili ŝi transdonas al ni kulturajn citojn, interalie kelkajn versojn. Scenoj – kruelaj aŭ idiliaj – estas jen alude tuŝataj, jen ankaŭ perage kaj detale. Ĉu la „publiko” finfine maturiĝis, mi miris, – ke oni povas priskribi la morojn de Romo laŭvere kaj laŭfakte? Eĉ se lerta aludo ofte sufiĉas.
#000004
Fine de la libro ni trovas liston de 172 roluloj, el kiuj 67 vere ekzistis. (Eĉ pliaj nomoj menciiĝas en la teksto, sed de homoj ne rolantaj.) Tiu nombro ne timigu. Ni tiun „amason” ne rimarkas en la 600-paĝa verko. Ofte Anna Löwenstein montras karakterfacetojn, alude mencias etajn flankojn de roluloj. Ni konstatas: funde, homoj en 2000 jaroj ne ŝanĝiĝis.
#000005
La romano estas bone konstruita: ok partoj kun numeritaj subdividoj. Pli kaj pli, laŭ la plulegado, la fabulo montriĝas trapensita, bone planita en funkcio de la fono historia. Lertaĵo estas alporti iujn sciigojn postprokraste-ĝustatempe. Fojfoje tre subtila humuro subsonas en iu frazo. Konversacioj iĝas pli kaj pli naturaj.
#000006
Kiam ni prijuĝas legitan libron, ni serĉas kriteriojn. Ĉe tio, por ni mem estas tute nature, – malgraŭ averto – ke ni faras komparojn. Kaj mi pensas ne sole pri konfrontado de la du romanoj de la recenzata aŭtorino. Neeviteble kaj nerezisteble, niaj pensoj iras al du – ankaŭ tradukaĵoj – klasikaj verkoj de nia kulturo: La faraono de Prus (trad. Kabe) kaj Cezaro de Jeluŝiĉ (trad. Ivo Rotkvič, lingvovirtuozo). En nia menso poste tuj aperas aliaj nomoj; kaj titoloj de „historiaj romanoj” originalaj kaj eble iugrade pli fikciaj: unuflanke Trevor Steele (Sed nur fragmento kaj la brila Neniu ajn papilio), aliflanke Spomenka Štimec (Tilla kaj Hodler en Mostar, se ne paroli pri la delikata Tena). Štimec revivigas ekzistintajn personojn, Steele metas siajn rolulojn en iun historian periodon. Zagrebo ne estas Romo. Aŭstralio ne estas Eŭropo. Sed vidu: rekta pensado en iu lingvo certe rezultigas malsaman lingvaĵon ol traduko al tiu lingvo. Arto, ĉi-okaze verkado, estas afero de ekvilibro inter multaj prikalkulindaĵoj kaj ĝia sukceso dependas de diversaj faktoroj. Eblus fari komparon ankaŭ inter Kaj staros tre alte (Steele) kaj La tago kiam Jesuo perfidis Judason (de Seabra). Ja estus interese, se literaturfakulo analizus kaj komparus certajn romanojn, malkovronte la esencan diferencon.
#000007
Sed ni restu ĉe la romanoj de Löwenstein. Kiam ni tiel paŝtas la penson tra nia memoro de legemulo, iĝas klare, ke la ĵus „konsumita” verko estas historia romano, ne beletraĵo. La rakonto progresas kronologie, sen retroiroj, trankvile kaj nekomplike, kaj iom post iom ĝi konstruas koheran totalbildon de la Roma civilizacio, de ĝiaj moroj, de ĝiaj kulturaj pintoj, de la ĉiutaga vivo, de krueleco kaj maljusto, de degenero kaj dekadenco.
#000008
Kun siaj tri partoj (Britujo, Romo, Kristanoj) La ŝtona urbo estas pli varia, pli densa, ankaŭ enhave, ol Morto de artisto, kiu temas sole pri la vivo en Romo tempe de Nerono. La malvolviĝo de okazaĵoj estas do pli rapida kaj pli kuntrena en la unua libro. En la nuna duoble ampleksa Morto de artisto la agado aperas pli modera, minimuma, kaj jen kaj jen apenaŭ vivtenas la intereson, eĉ se plu ĝi tenas la atenton: intensa streĉo forestas preskaŭ entute. Ĉar mankas lingva vervo, vivo, efervesko; mankas energio, eksperimentemo, pasio. Oficialaj vortoj, jes! Vortoj ligitaj strikte laŭleĝe en frazoj preskribitaj gramatikiste. Nu, bone. Nenia ĵonglado do. Neniu libera, nelimigita, defia kreado. Teksto iomete enkorseta, korsetita, sen novismoj. Sed por multaj legantoj tio estos avantaĝo: ke en la lingvaĵo nenio surprizas, nenio frapas, nenio mirigas aŭ konsternas. Tio, tamen, forprenas el la eventuale beletreca valoro, kiu nun kuŝas sole en la alta kvalito de la teksto, vere elstara el gramatika vidpunkto. Jes, nepre: la stilkvalito konsistas precize en tio: la gramatika ĝusteco. Jen elekto de la aŭtoro: gravas precipe la enhavo. Ŝia krea kapablo kuŝas ne en la lingvaĵo, sed en la rakonto, substrato, kiu portu la historian faktaron.
#000009
La teksto de La ŝtona urbo komenciĝas tuj ege pli densa ol tiu de la nova verko, kies lingvaĵo estas pli facila, pli ordinara, pli komunvorta. Tiu simpleco estas intenca kaj sekvo de evoluo, de polurado, de laboro. La peza libro bezonas subapogan sinon, eble eĉan tablon (aŭ fortikajn brakojn), sed la legaĵo mem estas multe malpli peza. Malgraŭ tio, aŭ ĝuste graŭ ĝi, daŭris pli longe antaŭ ol la fluo de l' rakonto kaptis min. Kelkaj – tamen raraj – paĝoj tanĝas tedon pro similripeta frazado, pro troa reuzo de la samaj vortoj. La ŝtona urbo kuntrenas la leganton sed Morto entenas tekstopartojn malpli atentotenajn: kvin paĝoj por priskribi konkurson – la vetkuradon de ĉaristoj – estas tro. Same preskaŭ enuigas la priskribo de la preparoj al la imperiestra citroludado en Neapolo. (Ĉu hazardo? Humor-agordo? Sur paĝo 344 ni legas: „Dum la unua peco proksimiĝis al fino, aŭdiĝis jen kaj jen tusado kaj flustroj, kaj mi rimarkis, ke maljuna senatano endormiĝis en la unua vico.”) Kelkfoje preterglitas banalaĵoj. Ekzemple: „sur la strato ekstere” (ja ne interne); „la noktoj longiĝis pro la proksimiĝo de la vintro” (evidente). En la rakonta prozo tio kompreneble tute ne ĝenas, sed tio tamen, nerimarkate, maldensigas la beletrecon, diluas la arton, eĉ se tio neniom adulteras la sciencan aŭ fakan nivelon de la verko. Sekve, plezuro kaj utilo estas ĉefe trovendaj en la historia fundo de la rakonto, ĉar la frazado ofte donas malmultan beletran ĝuon. Tamen la verko, kiu sendube postulis seriozan dokument-esploradon, vere estas fortostreĉaĵo. Por prezenti la faktojn de la historio la aŭtoro devis elpensi kaj strukturi fikcian framon. La fikcio servu al la eksponado de historia epizodo: ĝi devas krei koheran priskribon de la realo kaj igi tiun pli viva, pli kredinda, pli konvinka. Multaj detaloj pri la „civilizo de la Romanoj” estas enŝovitaj tra la teksto, tiel ke, iom post iom, kvazaŭ senkonscie, ni absorbas la etoson de la granda urbo kaj la vivo en kaj ĉirkaŭ ĝi. Anna Löwenstein teksis, varpe kaj vefte, legindan romanon el fikcio kaj el faktoj. Ŝi lerte pentras interhoman konduton, esprimante homajn sentojn kaj pensojn. La oka kaj lasta parto alportas klimakson: fine sentiĝas ia streĉo. Anna Löwenstein kulminigas la rakonton per resumeca traktado de la imperiestra karaktero: elstarigo de lia psiko.
#000010
Ŝi trovis helpon: apogantojn, instigantojn, provlegantojn; ili korektis kaj konsilis. Tamen ne ĉiuj mistajpoj kaj eraretoj estis elsarkitaj (mi kalkulis kvardekon). Krome, ĉu ne ia hezito inter „de” kaj „da”? Vortordo: „Mi vidis plurajn batalantojn ricevi la mallevitajn dikfingrojn, kiujn en Romo oni pardonus.” Vortelekto: „gvardiisto” (gvardiano, gardisto); konfuzo inter „vesto” kaj „vestaĵo”; „forbruligita” (364, 383, kial ne forbrulinta?).
#000011
Laste du linioj pri la libro kiel materia produkto: bona blanka papero, klara preso sufiĉe grandlitera, firma bindo en fortika supla kovrilo. Ĉio tio faras novnivelan atingon de la eldonejo. Sed, bedaŭrinde, oni ne atentis la vortodividojn: ofte ili ne elegantas: ra-jtis, rima-rkos, brako-jn, dankop-agon, ek-spalaco, mala-ltan, dancol-ecionoj, sv-ingis, he-jmo. Mi streknombris 38 da tiaj. Sed fojfoje fuŝo amuzas: pub-liko.
#000012
Dum mia finlegado de la freŝa romano de Anna Löwenstein, Morto
de artisto, mi stumblis je retartikolo pri la itala
ĉefministro Berlusconi kaj ties laŭklaĉa emo al tre junaj
belulinoj. "En Italujo nenio nova," mi iom antaŭjuĝe
ekpensis. Sed al tio mi revenu.
#000013
Tamen indas memori ke historia fikcio same fikcias kiel
scienca fikcio. La du variabloj ’tempo’ kaj
’spaco’ povas senfine varii. Por mi la esenca demando
estas ĉu la fikcio funkcias kiel rakonto. (Se oni scivolemas pri
la konjektoj de arkeologoj, oni konsultu faklibron.)
#000015
Ĉu la fikcio de Morto de artisto funkcias? Jes kaj ne.
Löwenstein pentras sian mondon tre zorge kaj scioplene, sed iom
tro proze. Leginte kelkajn ĉapitrojn, mi trovis min saturita de
informoj, sed malsata je misteroj.
#000016
Leginte la tuton, mi demandas min ĉu la ĉefroluloj efektive
aliiĝas, aŭ ĉu nur plifortiĝas dekomencaj ecoj. (Eble mi
devus relegi?) Nerono pli kaj pli paranojiĝas, timante komploton
ĉie. Prokulpio, dank’ al sia potenca amiko, fariĝas pli
kaj pli hava, sed ankaŭ pli kaj pli senprotesta antaŭ la
#000018
Tamen la mi-persono montras mildigajn trajtojn. (Komika aktoro
ne povas esti tute malsimpatia!) Severe agresinte sian
"bat-rajtigan" edzinon, li ŝajnas sincere penti:
"Mi sentis kulpon pro mia rolo [...] kvankam mi nur agis
same kiel farus iu ajn edzo" (p. 261.). Kaj sur paĝo 414 li
ploras pro la morto de amiko, la filozofo Seneko.
#000021
Je la fina triono, Morto de artisto por mi fariĝis
vere atentokapta, kiel bona krimromano. Jen plievidentiĝas la
frenezo de Nerono, la ritmo akceliĝas, kaj mi komencis kuntimi
kaj kunesperi kun la roluloj. Jam antaŭ tio mi certe havis
agrablajn legomomentojn, sed pli ofte mi devis discipline devigi
min mem tralegi la longajn babilojn kaj detalajn priskribojn. Eĉ
ne la fojaj tikloj de sekso, perforto kaj skandaloj helpas sur
#000024
Resume: Morto de artisto estas tro longeca, ĝia
mi-persono tro supraĵe emocia (ne sufiĉe kunsentiga), kaj ĝia
intrigo tro disa kaj lante evoluanta por mia gusto. Por semajno
sur plaĝa bantuko ĝi certe taŭgas kiel distraĵo, sed se vi
esperas je spirhaltiga historia fikcio, eble konsideru alian
#000025
Fine mi volas emfazi ke nova Esperanta romano estas
maloftaĵo, kaj pro tio ne indas subtaksi la niakulturan valoron
de Morto de artisto. Nun la ĉapellitera publiko decidu
ĉu ĝi same populariĝu kiel la unua E-romano de Löwenstein
– La ŝtona urbo, kiu ja tiel brile furoris.
#000026
3 Kiel li aperas en la klaĉgazetoj
#000029
Pri historia romano kaj romana historio
#000030
Invitas al komparo du romanoj kun fonoj faktaj kaj historiaj.
Ambaŭ devenas de la sama prestiĝa eldonejo, ambaŭ de konataj
esperantaj verkistoj. Ambaŭ rekondukas legantojn al kampoj jam
plugitaj de siaj aŭtoroj: Anna Löwenstein al antikva Romo, en La
ŝtona urbo (1999); Trevor Steele al triaregna Germanujo, en Apenaŭ
papilioj en Bergen-Belsen (1994). Tamen ĉi tie ĉesas
similaĵoj: la du romanoj tiel diferencas kiel Esperanto kaj
#000033
Verdire la romanoj meritas studadon kiel pritrakti – aŭ
ne pritrakti – la pasintecon en beletra formo. Evidentas du
kontrastaj manieroj procedi: Löwenstein verkas de la vidpunkto
de romanisto, kaj do kreas historian romanon; Steele –
malgraŭ tio, ke eble li celis historian romanon – tamen
verkas de la vidpunkto de historiisto, kaj do kreas romanan
historion. Tial multe pli imponas, multe pli legindas la volumo
#000034
Neniam, tamen, entrudiĝas la historia fono. Aperas en la
romano multe da figuroj el la epoko, kelkaj konataj, kelkaj
malpli konataj, samkiel diversaj ejoj kaj institucioj: tiuj, kiuj
scivolemas, povas informiĝi en 14-paĝa glosaro pri 'nomoj,
lokoj kaj romaj apartaĵoj' (p.601). Sed eblas ĝui la romanon,
ne ĉiam kontrolante, kaj simple akceptante la historian fonon
kiel specon de sursceneja dekoracio. Tiel verkas Löwenstein
#000036
Kontraste, en Kvazaŭ ĉio dependus de mi, ĝenas la
multaj piednotoj: ekzemple 'Freikorps, germana vorto por
neoficiala soldataro, kutime kun reakciaj celoj' (p. 71), aŭ
'Fritz Thyssen, tre riĉa industriisto' (p. 281). Se gravas
konceptoj kaj nomoj tiaj por ankri la eventojn en la elektita
epoko, kial ne – kiel en Morto de artisto –
klarigi la signifon kuntekste kaj ne, por tiel diri, subtekste?
#000037
Tiamaniere, kaj kontraste al Löwenstein, Steele sklaviĝas al
siaj historiaj modeloj, la skribistoj Carl von Ossietzky kaj Kurt
Tucholsky, kiuj kuraĝe, sinofere, kampanjis pere de la gazetaro
kontraŭ nacisocialismo. Pro tio la ĉefrolulo de la romano, la
ĵurnalisto Kurt Lenz, neniam plene konvinkas kiel kredeble,
#000038
Tial la 624 paĝoj de Morto de artisto pli agrable, pli
flue legiĝis ol la 343 paĝoj de Kvazaŭ ĉio dependus de mi.
Varme rekomendata estas la romano de Löwenstein, kiu rakontas,
ne prelegas; honeste, tamen, la hibrida romano/historio de Steele
ne plenumis esperojn. Dum gratulindas la aŭtoro pro la deziro
prilumi malluman kaj malfacilan epokon, verŝajne nur tiuj, kiuj
interesiĝas aparte pri prahitlerismo, aprezos la libron.
#000040
Admirinde pri kiel potenco koruptas
#000041
La ĉefa risko de historia romano eble estas, se la historia
dekoraĵo iĝas preteksto por ne prezenti konvinkajn,
multfacetajn personojn kaj interesan, riĉan intrigon. Tiu risko
kredeble kreskas, se oni verkas pri famaj, okulfrapaj personoj,
korifeoj de la reala historio. Pro tiu risko mi apriore preferus
la ideon verki pri fikcia sklavino rabita el kelta Britio, ol pri
#000044
Cetere, mi konfesu ke mi entute ne oftege voras historiajn
romanojn. Eble pro tio mi dum kelkaj jaroj prokrastis legi la
duan romanon de Anna Löwenstein, kvankam ŝia unua ja grandparte
plaĉis al mi. Alia kialo estis, ke Morto de artisto
ampleksas 621 paĝojn, kio – same apriore – vere
ŝajnis al mi iom tro.
#000045
Mi antaŭvidis, ke sescentpaĝa historia romano almenaŭ de
temp’ al tempo tedos min. Okazis la malo. La rakonto kaptis
min, kaj mi plulegis kun granda intereso, preskaŭ avide. Eble
okazis ie-tie en deko da paĝoj, ke perdiĝis la ekscito, tamen
ĝi baldaŭ reaperis. Mi devas diri kun granda admiro, ke Anna
Löwenstein mastris sian taskon ege pli sukcese ol mi atendis.
#000051
La rakonta tono de Prokulpio plejparte estas iom seka,
neŭtrale raporta. Eble oni atendus iom pli da emocioj ĉe komika
artisto, tamen li ja estas figuro kun individuaj trajtoj. Unu tia
estas lia organiza talento, alia lia kapablo travivi en tre
danĝera medio. Do, lia tono ne estas malbone elektita.
#000052
Ankaŭ La ŝtona urbo estas verkita en mi-formo. Tie la
aŭtoro kelkloke ŝarĝis la rakontanton, kiu komence estas
dekkvinjara kelta vilaĝanino, per tro malfacila tasko. En Morto
de artisto la rakontado estas pli lerte adaptita al la
#000054
Parolante pri amaj aferoj, mi devas mencii la sintenon de
Romaj viroj al seksumado kun infanoj. Tiu malfacila temo sufiĉe
ofte ĉeestas en la romano, kaj la aŭtoro tre bone traktas ĝin
sen altrudi la sintenon de nia epoko. La samo cetere validas
ankaŭ pri la rilato inter edzoj kaj edzinoj, ankaŭ ĉe la du
#000057
La fino de la romano estas iomete stumpa. Povas esti, ke tio
tute fidele spegulas la historiajn eventojn, sed el
romanstruktura vidpunkto estus preferinde iom malpli subite fini
la aferon, eĉ se tio necesigus aldonon de pliaj dudek paĝoj al
#000059
En La ŝtona urbo oni facile povis trovi pliajn
neoficialajn vortojn, krom tiuj en ŝia listo, sed ĉi-verke mi
ne sukcesis trovi eĉ unu tian. Nu, krom se temas pri
"kelkaj teknikaj terminoj" (p. 596), kaj pri aro da
nomoj de popoloj, kiel ĝermanoj, fenicoj, partoj kaj aliaj.
#000062
Cetere, la teksto enhavas ankaŭ kelkajn formojn ne tute
ortodoksajn, kiel genepo (en singularo).
#000063
Eble iomete ĝena estas la sistema uzo de estus -inta.
Ŝajne laŭ Anna Löwenstein ne eblas uzi simplan -us pri
pasintaj aferoj. Ekzemple en p. 441 aperas diraĵo: ‘Li
ne estus farinta, se li estus havinta alian elekton.’
Poste sekvas du paĝoj da dialogo kun ankoraŭ manpleno da tiaj
#000065
Alia apartaĵo estas la "kiaismo". Anna Löwenstein
preferas formojn de kia por egaligaj komparoj, anstataŭ
la klasika kiel, ekzemple: ĉe tiaj fontoj kiaj
#000066
La lingva reviziado kaj polurado estis admirinde sukcesa en la
unua duono de la verko. Poste la korektlegantoj iomete laciĝis,
kaj oni trovas manplenon da tajperaroj kaj plian manplenon da
netrovitaj fuŝetoj pri refleksivo, akuzativo kaj simile. Tamen,
ni parolas pri tre ampleksa teksto, do vere ne indas plendi, kaj
#000067
Ĉiuj nomoj aperas en esperantigita formo, kiu ja alportas kelkajn avantaĝojn. Librofine aperas listo pri aperantaj nomoj, realaj kaj fikciaj, bedaŭrinde sen origina latina formo. Alia listo enhavas klarigojn pri nomoj, lokoj kaj alio, sed la personoj rolantaj en la rakonto ne aperas tie. Do oni ekscias, kiuj estis ekzemple Herkulo kaj Remulo, sed nenion pri Petronio, Seneko ktp. Ankaŭ en tiu listo originaj nomoj aperas malofte kaj kaprice. Aperas ankaŭ Noto de la verkisto, Klarigoj pri la traduko kaj alio.
#000068
Kiel mi jam menciis, miaj atendoj antaŭ eklego de ĉi romano
estis iomete miksitaj. Postlege mi estas tre kontenta kaj admira.
Ĉi dua romano kelkrilate superas la unuan, kaj se aperos tria
romano de Anna Löwenstein, mi estos tuja aĉetanto! La samon mi
#000069
Morto de artisto, vivo de romano
#000070
Morto de artisto estas pli granda ol sescent-paĝa romano. La libro temas pri la vivo de la roma imperiestro Nerono, (pK 54-68), pridiskutata personeco, unu el la plej kalumniataj el ĉiuj romaj imperiestroj.
La verkistino, per grava historia esplorado eĉ raportas pri la vivo de aliaj samtempuloj de Nerono kaj de iuj personoj de lia tempo.
Je la fino de la libro, Anna Löwenstein aldonas utilan suplementon: klarigoj pri la traktado de latinaj nomoj - Ĉu Romo aŭ Romio? - k.t.p.
Karaj partoprenantoj de la sumoo, ĉu vi volas bonan konsilon? Do, mi konsilas legi la interesan libron de Anna Löwenstein kaj mi kaptas la oportunon konsili ankaŭ la legon de la unua romano de la sama verkistino: La ŝtona urbo.
#000071
Morto de artisto de Anna Löwenstein
#000072