Kadre de nova kampanjo pri sociaj amaskomunikiloj por festi retan lingvan diversecon tra Azio, ĉiusemajne diversaj aktivistoj kaj subtenantoj administros la Tviter-konton @AsiaLangsOnline por komuniki siajn spertojn pri la revigligo kaj kresko de siaj denaskaj lingvoj. Ĉi tiu kampanjo estas kunlaboro inter Rising Voices (Leviĝantaj Voĉoj], Digital Empowerment Foundation (Fondumo por Cifereca Aŭtonomigo) kaj O Foundation (Fondumo O).
#000002
Ĉiusemajne, la venonta gastiganto respondos plurajn demandojn pri sia fono kaj donos mallongan superrigardon pri sia lingvo. Ĉi tiu Demando kaj Respondo-intervjuo estas kun Subhaŝiŝ Panigrahi (@subhapa), kiu disponigas provan antaŭrigardon pri tio, kion li pridiskutos dum sia semajno kiel gastiganto.
#000003
My professional background is in catalyzing open Internet/source/knowledge communities and programs in nonprofits like Internet Society, Wikimedia Foundation, Mozilla and Centre for Internet and Society. I am a documentary filmmaker with several films focusing on marginalized rights and communities to my credit including three that were supported by National Geographic. I am also an author of Global Voices have been involved actively with Rising Voices which also happens to be an incubator for many of my digital activism work with mentoship and support from Eddie Avila, Director, Rising Voices. Though I am not an indigenous language speaker myself, I started working closely with the Santali community back in 2014 when I was leading the Project Ol Chiki at the Centre for Internet Society's Access to Knowledge program with a goal to create a typeface for the Ol chiki alphabet (writing system for the Santali language), input tools and Open Educational Resources. Later in 2017 I revived the OpenSpeaks project which I founded in 2015 to create open resources (educational, technical and media) to help communities document endangered and other marginalized languages. With a few other like minded Wikimedian friends, I co-founded O Foundation (OFDN), a nonprofit that works on marginalized issues on the Internet with Openness, advocacy and media development in its core.
#000005
Profesie mi estas aganto por la interrilatigo de malfermitaj interretaj/fontaj/sciokomunumoj kaj programoj en neprofitcelaj organizaĵoj kiel Internet Society, Wikimedia Foundation, Mozilla kaj Centro por Interreto kaj Socio. Mi estas produktisto de dokumentaj filmoj kun pluraj filmoj fokusiĝantaj je rajtoj de marĝenigitaj popoloj kaj komunumoj, inkluzive de tri, kiuj estis subtenataj de la [usona] televidkanalo National Geographic [en]. Mi ankaŭ verkas por Global Voices [Tutmondaj Voĉoj] kaj okupiĝis aktive pri Rising Voices [Leviĝantaj Voĉoj], kiu ankaŭ ŝajnas esti kovejo por multaj el miaj ciferecaj aktivadoj, kun mentoreco (NDR: Mentoreco estas kiam homo, kiu scias multon pri iu fako, helpas alian personon, kiu ne scias tiom pri ĝi] kaj subteno de Eddie Ávila, direktoro de Rising Voices. Kvankam mi mem ne estas indiĝenlingva parolanto, mi eklaboris flanke de la santala komunumo en 2014, kiam mi gvidis la projekton Ol Chiki [pr. ol ĉiki] ĉe la programo Aliro al Scio de la Centro por Interreta Socio, kun celo krei tajpinterfacon por la olĉikia alfabeto (skribosistemo por la santala lingvo), datumenigajn ilojn kaj malfermajn edukajn rimedojn. Poste en 2017 mi revivigis la projekton OpenSpeaks kiun mi fondis en 2015 por krei malfermajn rimedojn (edukajn, teknikajn kaj amaskomunikilajn), por helpi al komunumoj dokumenti lingvojn endanĝerigitajn kaj marĝenigitajn. Kun kelkaj aliaj samideanaj vikimediaj amikoj, mi kunfondis O Foundation (OFDN), neprofitcelan organizaĵon, kiu okupiĝas pri marĝenaj aferoj en la Interreto, havante en sia kerno malfermitecon, publikan subtenadon kaj amaskomunikilan disvolviĝon.
#000006
RV: Kia estas la nuna stato de via lingvo rete kaj eksterrete?
#000007
My native language is Odia and I speak the northern dialect called Baleswari at home. It's in a fairly good shape through there are many challenges that need to be addressed. The language is an official language of the Indian state of Odisha and is used in elementary till master-level and even beyond in education. It is yet to be widely used for governance and legal sectors. There is an active film and media industry. Thanks to the mobile apps, many mobile Internet users of all age groups now share content on the Internet—particularly on social media. There is an Odia-language Wikipedia and two of its sister projects—Wikisource and Wiktionary—that are active at the moment with a contributor community of about 25 volunteers. There are several online news, literary and other web portals and blogs. There are also a handful of YouTube channels, particularly food vlogs.
#000008
Mia denaska lingvo estas la odia kaj mi hejme parolas la nordan dialekton nomatan baleswari. Ĝi estas en sufiĉe bona stato, kvankam ekzistas multaj defioj, kiujn oni devas alfronti. La lingvo estas oficiala lingvo de la hinda ŝtato Odiŝo kaj estas uzata en elementa ĝis majstra nivelo kaj eĉ preter edukado. Ĝi ankoraŭ estas vaste uzata en administracio kaj juraj sektoroj. Haveblas aktiva filma kaj amaskomunikila industrio. Dank ‘al la programoj por poŝtelefono, multaj uzantoj de poŝtelefona Interreto en ĉiuj aĝaj grupoj nun kundividas enhavon en Interreto – precipe en sociaj amaskomunikiloj. Ekzistas odia lingvoversio de Vikipedio kaj du ĝemelaj projektoj – Vikifontaro kaj Vikivortaro – kiuj nuntempe aktivas kun kontribuanta komunumo de ĉirkaŭ 25 volontuloj. Ekzistas pluraj interretaj novaĵoj, literaturaj kaj aliaj retaj portaloj kaj blogoj. Ankaŭ estas malgranda nombro de YouTube-kanaloj, precipe vlogoj pri manĝaĵoj.
#000009
RV: Pri kiuj temoj vi planas koncentriĝi dum la semajno, kiam vi administros la Tviter-konton @AsiaLangsOnline?
#000010
As my curation week happens to be during the International Day of the World’s Indigenous Peoples, a day initiated by the United Nations to celebrate the diversity of indigenous peoples around the world, I will be sharing some of the issues, challenges and opportunities about the marginalized communities of my own region—South Asia. I have worked with many communities myself and I am currently working with Ramjit Tudu, a friend and digital language activist from the Santali community who is leading the Marginalized Community Council at O Foundation—I will be sharing some of the learning from many marginalized community leaders from the first meeting of the council.
#000011
Ĉar mia administra semajno okazos dum la Internacia Tago de la Indiĝenaj Popoloj de la Mondo, iniciita de Unuiĝintaj Nacioj por festi la diversecon de indiĝenaj popoloj tra la mondo, mi kundividos iujn el la problemoj, defioj kaj ŝancoj rilate la marĝenigitajn komunumojn de mia propra regiono – Suda Azio. Mi mem laboris kun multaj komunumoj kaj nun laboras kun Ramjit Tudu, amiko kaj cifereca lingvo-aktivisto de la santala komunumo, kiu gvidas la Komunuman Konsilion de Marĝenigitaj Popoloj ĉe Fondumo O - mi kunhavigos iom de la lernado de multaj estroj de marĝenigitaj komunumoj kiuj partoprenis la unuan kunvenon de tiu Konsilio.
#000012
RV: Kio estas la ĉefaj motivoj por via cifereca aktivado por via lingvo? Kiuj estas viaj esperoj kaj revoj por via lingvo?
#000013
My work actually involves a significant amount of work in different marginalized languages of my region and some work in my own language. I personally see the lack of media, technical and educational resources as a vital issue with the access to digital rights of marginalized communities. My biggest challenge and goal is to identify communities whose digital rights are under serious threat, work closely with them and co-create resources that could help address those challenges. I dream of seeing an equitable Internet where every single community has equal access to knowledge and the power and the required resources to contribute to the knowledge commons.
#000014
Mia laboro fakte ampleksas grandan nombron da laboroj en diversaj marĝenigitaj lingvoj de mia regiono kaj iom da laboro en mia propra lingvo. Mi persone vidas la mankon de rimedoj, gazetaraj, teknikaj kaj edukaj, kiel esencan aferon ligitan al la aliro al ciferecaj rajtoj de marĝenigitaj komunumoj. Mia plej granda defio kaj celo estas identigi komunumojn, kies ciferecaj rajtoj estas serioze minacataj, labori proksime kun ili kaj kunkrei rimedojn, kiuj povus helpi alfronti tiujn defiojn. Mi revas vidi justan Interreton, kie ĉiu komunumo havas egalan aliron al scioj kaj la potencon kaj la bezonatajn rimedojn por kontribui al la komunumaj [informaj] scioj [angle : knowledge commons].
#000015
Homa historio estas plena de ekzemploj de luktoj inter indiĝenaj popoloj kaj koloniaj potencoj. La sedeka tribo [eo], unu el la indiĝenaj triboj en Tajvano, havas similan historion de batalado por siaj rajtoj kontraŭ la japana kolonia potenco, kiu okupis la insulon de 1895 ĝis 1945 [en].
#000018
Hodiaŭ la sedeka popolo konsistas el nur 8994 homoj [en] kaj ilia lingvo estas klasifikita kiel krize endanĝerigita lingvo [en].
#000019
La termino “sedeko” rilatas kaj al la indiĝenoj kaj al ilia lingvo. La sedeka lingvo [eo] estas parto de la aŭstronezia lingvofamilio [eo] kaj konsistas el tri ĉefaj dialektoj: “truku”, “toda” kaj “tgdaja”. La dialekto trukua ankaŭ estas komuna lingvo de la taroka aŭ trukua triboj [en].
#000020
Betcha didn't know Taiwan has many indigenous tribes. Here is one, the Seediq 賽德克族AboriginalTribeTaiwan.jpg /t1quoChoO5
#000021
Betcha ne sciis, ke Tajvano havas multajn indiĝenajn tribojn. Jen unu, la sedekoj 賽德克 族 Indiĝena tajvana tribo.jpg
#000023
Antaŭ la japana invado de Tajvano en 1895 [en], la sedekoj loĝis en la montaro de Muŝa (en: Musha, zh:霧社事件), kie ili vivis en sendependeco kaj izoliteco de la ekstera mondo. La sedekoj estis konataj pro siaj unikaj ecoj kaj tatuoj sur la vizaĝo [en].
#000025
La triboj havis aŭtonoman kaj memregan vivon sen enmiksiĝo de eksteruloj. Tamen okazis interrompo kiam la japanoj invadis Tajvanon [en]. La rilato inter la japanaj koloniistoj kaj la indiĝenaj popoloj de Tajvano estis plena je konfliktoj, ĉar multaj tribaj komunumoj rezistis la okupadon de la insulo [en]. Unu el la pli signifaj konfrontiĝoj estas konata kiel la Wushe-incidento (aŭ Incidento en Muŝa).
#000027
En 1930, la sedekoj, gvidataj de Mona Rudao [en], decidis ataki la japanojn [en] dum sporta evento kiun japanoj organizis en la vilaĝo Muŝa (en: Musha, zh: 霧 社 事件). En tiu tago, la ribeluloj perforte eniris sengarditan armilan stokejon kaj mortigis 134 homojn, inkluzive virinojn kaj infanojn. La respondo de la japanaj trupoj estis furioza kiam ili sendis soldatojn por ĉesigi la tumulton. La sedekoj batalis, kaj finfine malgajnis la batalon kontraŭ la japanoj en decembro 1930; tamen la rezisto fariĝis simbolo de la lukto por la rajtoj de la indiĝenoj.
#000028
En intervjuo en YouTube [en], la sedeko Takun Walis, klarigas kiel lia popolo prenis pozicion en la historio:
#000029
La Wushe-incidento [ankaŭ konata interalie sub la nomo Muŝa incidento [en] kaj kelkaj aliaj nomoj] ankaŭ estis eternigita en filmo. La filmo “Warriors of the Rainbow: Seediq-Bale” [Batalantoj de la ĉielarko: Seediq Bale; Seediq Bale signifas “vera sedeko aŭ vera homo”) reĝisorita de Wei Te-sheng [en], estas bazita sur la incidento en Muŝa (en: Musha, zh:霧社事件). Tio kio faras ĉi tiun filmon precipe unika, estas ke la aktoroj parolas la sedekan lingvon. La filmo akiris popularecon en la sedeka komunumo kaj estis poste proponita por Ora Leono [eo] ĉe la Venecia filmfestivalo en 2012.
#000030
En la lastaj sep jardekoj, depost kiam la Kuomintango [la ĉina nacia partio] [eo] alvenis al Tajvano fine de la 1940-aj jaroj, la sedekaj popoloj estis klasifikitaj malĝuste kiel subgrupo de la atajala popolo [eo] por pli facile administri ilin. En aprilo 2008, la sedeka tribo finfine ricevis oficialan agnoskon [en] kiel la 14-a indiĝena grupo de Tajvano.
#000032
En la lastaj jaroj, la sedeka popolo reaperis, ĉar membroj de la komunumo klopodis revigligi praulajn morojn [en] kaj konatigi sedekan arton al la pli larĝa publiko.
#000034
Tamen, la sedekoj kaj ilia lingvo ankoraŭ alfrontas defiojn, ĉar multaj tajvanaj indiĝenoj estas devigataj lerni la ĉinan (mandarenan) kaj la anglan [en] por ekhavi pli bonajn sociekonomiajn kaj edukajn ŝancojn.
#000035
Ĉi-rilate, necesas cifereca dokumentado de la lingvo, kiu inkluzivas aŭdajn kaj vidajn rimedojn, por vivteni ĝin por la sekvaj generacioj. Unu rimarkinda laboro pri la sedeka tribo inkluzivas la esplordosieron [en] de Apay Ai Yu Tang “From Diagnosis To Remedial Plan: A Psycholinguistic Assessment of Language Shift, Proficiency, And Language Planning In Truku Seediq” (“De diagnozo al savoplano: Psikolingvistika taksado de lingva ŝanĝo, kompetenteco kaj lingva planado en la truka sedeka”. La dosiero sugestas manierojn por subteni la lingvon. Iuj el la aliaj ekzistantaj dokumentoj inkluzivas himnaron (Truku Hymnbook – 1994), Chang (2000), koncizan vortaron (2006), ktp. La lingvistika sekcio de la Universitato de la Havajoj kaj la Centro pri trejnado de la Lingva Societo de la Havajoj faris iujn klopodojn por dokumenti la lingvon. Tamen necesas fari multe pli por konservi la sedekan lingvon.
#000036
Ekde mardo, la 6-an de aŭgusto, alterna listo de lingvaj aktivistoj el Azio [eo] fariĝos gastigantoj de la tviter-konto @AsiaLangsOnline. Kunordigata de Rising Voices [en], Digital Empowerment Foundation [en] kaj O Foundation [en], ĉi tiu socia amaskomunikila kampanjo okazas kune kun la Internacia Jaro de Indiĝenaj Lingvoj 2019 [eo] kaj proponos forumon al pluraj voĉoj el la [azia] regiono por rakonti siajn spertojn pri lingva revivigo [eo] kaj la rolo de Interreto.
#000039
Dum la restantaj monatoj de 2019, malsamaj aktivistoj ĉiusemajne gastigos la tviter-konton @AsiaLangsOnline diskonigante opiniojn pri kio signifas la diversaj lingvoj por ili kaj iliaj komunumoj. Tiuj aktivistoj laboras por disvastigi la uzadon de siaj lingvoj en novaj kampoj kiel Interreto, kio prezentas plurajn ŝancojn kaj defiojn. Tamen ekzistas grava eksterreta parto de ilia aktivado rilate al longdaŭraj historioj kaj nuntempaj situacioj kiuj efikas sur la vigleco de aziaj lingvoj.
#000040
Similaj iniciatoj uzante Tviteron kiel kunlaborilon okazas en Latinameriko [eo] (@ActLenguas), Afriko [eo] (@DigiAfricanLang) kaj Norda Ameriko [eo] (@NativeLangsTech), sed ĉi tiu projekto videbligos lingvojn de Azio.
#000041
Iuj partoprenantoj kunhavigos siajn proprajn vivrakontojn rilate al siaj agadoj pri lingva revigligo aŭ revigligo kun ĉefa fokuso pri la rolo de Interreto kaj teknologio en tiu grava laboro. Aliaj prezentos siajn organizojn, kolektivojn aŭ individuajn klopodojn kiuj helpos garantii ke iliaj lingvoj plu vivos por la estontaj generacioj.
Kelkaj de iliaj revivigaj strategioj inkuzivas uzadon kaj adaptadon de ciferecaj teknologioj tiucele.
#000043
Ĉiuj estas entuziasmaj por diskonigi tiujn rakontojn al pli vasta nombro de homoj kiuj eble scias malmulton pri la lingva diverseco en Azio [eo], kaj ankaŭ al aliaj komunumoj kaj aktivistoj kiuj rimarkos kiel tiuj rakontoj eĥas iliajn proprajn spertojn.
#000044
Inter la partoprenantoj kiuj subskribis por administri la konton estas:
#000045
Ĉi tio estas nur ekzemploj de iuj homoj en la kerno de tiu kampanjo, kiuj diskonigos gravajn lingvajn laborojn okazantajn en Azio. Vizitu la retejon de la kampanjo [en] por vidi la nuntempan tagordon, kaj legu malgrandajn intervjuojn kun la profilo de ĉiu gastiganto.
#000047
Ĉi tiu soci-media projekto inspiriĝis de iniciatoj kiel @IndigenousX en Aŭstralio, kies fondinto, Luke Pearson, donis gravajn konsilojn dum la planado. La instagrama konto de Global Voices estas ankaŭ administrata per alterna listo de komunumaj membroj kaj estas tre bona maniero informiĝi pri niaj diversaj membroj kaj kie ili loĝas.
#000048
Vi povas subteni tiun ĉi kampanjon sekvante @AsiaLangsOnline tra 2019, kaj repepante la mesaĝojn kiujn vi trovis inspiremaj kaj interesaj. La gastigantoj ankaŭ volonte ricevus viajn reagojn kaj klopodos respondi.
#000049