Freneza sciencisto (ankaŭ freneza kuracisto aŭ freneza profesoro) estas karikaturo de sciencisto kiu estas priskribita kiel "freneza" aŭ "freneza" pro kombinaĵo de nekutima aŭ maltrankviligante personecajn trajtojn kaj la senĝene ambician, tabuon kaj/aŭ tromemfidan naturon de iliaj eksperimentoj.
Kiel ĉeftemo en fikcio, la freneza sciencisto povas esti friponeca ( malbona geniulo) aŭ antagonisma, bonkora aŭ neŭtrala;
povas esti freneza, ekscentra, aŭ mallerta;
kaj ofte laboras kun fikcia teknologio aŭ malsukcesas rekoni aŭ aprezi oftajn homajn protestojn kontraŭ provado pozi kiel dio.
Kelkaj povas havi bonintencajn aŭ bon-bravajn intencojn, eĉ se iliaj agoj estas danĝeraj aŭ kritikindaj, kiuj povas igi ilin hazardaj fiuloj.
Kelkaj estas protagonistoj kiel ekzemple Walter Blanka de Rompiĝanta BAD [1] aŭ aliancanoj de tio.
#000001
La prototipa fikcia freneza sciencisto estis Victor Frankenstein, kreinto de lia eponima monstro, [2] [3] [4] kiuj faris lian debuton en 1818, en la romano Frankenstein, or the Modern Prometheus de Mary Shelley.
Kvankam Frankenstein estas bonvola karaktero, la kritika elemento de farado eksperimentoj kiuj transiras "limojn kiuj ne devas estu krucitaj", indiferentaj pri la sekvoj, ĉeestas en la romano de Shelley.
Frankenstein estis trejnita kiel kaj alkemiisto kaj moderna sciencisto kiu igas lin la ponto inter du epokoj de evoluanta arketipo.
La libro laŭdire estas antaŭulo de nova ĝenro, sciencfikcio, [5] [6] kvankam ekzemplocele por gotika hororo [7] [8] [9] [10] ĝi estas ligita kun aliaj precedencoj ankaŭ.
#000003
1896 vidis la publikigon de The Island of Doctor Moreau (La Insulo de Doktoro Moreau) de H. G. Wells, en kiu la titulara kuracisto - kontestata vivisekciisto - izolis sin tute de civilizo por daŭrigi siajn eksperimentojn en kirurgie transformado de bestoj en humanoidajn formojn, indiferenta pri la sufero kiun li kaŭzas.
#000004
La filmo Metropolis de Fritz Lang ( 1927) alportis la arketipan frenezan scienciston al la ekrano en la formo de Rotwang, la malbona geniulo kies maŝinoj donis vivon al la distopia grandurbo de la titolo.
La laboratorio de Rotwang influis multajn postajn rolarojn kun ĝiaj elektraj arkoj, bobelantan aparataron, kaj bizare komplikajn arojn de ciferdiskoj kaj kontroloj.
Portretite fare de aktoro Rudolf Klein-Rogge, Rotwang mem estas la prototipe konflikta freneza sciencisto;
kvankam li estas mastro de preskaŭ mistera scienca potenco, li restas sklavo al siaj propraj deziroj al potenco kaj venĝo.
[ citaĵo bezonis ] la aspekto de Rotwang ankaŭ estis influa - la ŝoko de la karaktero de flugema hararo, sovaĝokula konduto, kaj lia kvazaŭ-faŝisma laboratoriovestaro estis ĉiu adoptita kiel stenografio por la freneza sciencisto- "aspekto".
Eĉ lia mekanikisto dekstra fariĝis signo de perversa scienca potenco, eĥis precipe en Dr. Strangelove de Stanley Kubrick kaj en la romano The Three Stigmata of Palmer Eldritch (La Tri Stigmata de Palmer Fantoma) (1965) de Philip K. Dick.
#000005
Lastatempa enketo de 1,000 hororaj filmoj distribuitaj en la UK inter la 1930-aj jaroj kaj 1980-aj jaroj rivelas frenezajn sciencistojn aŭ iliaj kreaĵoj estis la fiuloj de 30 procentoj de la filmoj;
scienca esplorado produktis 39 procentojn de la minacoj;
kaj, kompare, sciencistoj estis la herooj de nuraj 11 procentoj.
#000006
La freneza sciencisto estas stereotipo de sciencisto, kiu aperas en la verkoj de fikcioj. Li (aŭ ŝi) povas esti maliculo kaj danĝera, aŭ servanto (laŭ- aŭ kontraŭ-vole) de maliculo, krimulo, malamika regno...
#000012
Sub-specio de freneza scientisto estas la distriĝema scientisto, bonvolema, sed kiu, pro siaj distriĝemo kaj nesingardemo, estigas katastrofojn.
#000013
La freneza scientisto estas montrita kiel obsedata pri scienco: li kredas ke la scienco estas ĉiopova kaj superas moralon. Li mastrumas altajn teknologiojn tre antaŭenirantajn sur la nuntempa epoko. Li tute mankas je komuna senso; kreas mortigivajn armilojn, substancojn aŭ kreitaĵojn sen pripensi la konsekvencojn, faras danĝerajn eksperimentojn sur homaj kobajoj (foje eĉ sur si mem), neglektas ĉiujn antaŭprotektojn... tiu, kiu kuntrenas tragediojn.
#000014
Ne estas facile determini kiu povas esti konsiderata freneza sciencisto, kaj tre ofte pro diversaj tialoj; tiele oni povas aludi al Nikola Tesla, Albert Einstein, Leonardo da Vinci ktp.
#000015
La motivoj de la frenezaj sciencistoj povas esti:
#000016
La nura scienco : la freneza sciencisto faras esplorojn kaj eksperimentojn nur por pruvi, ke siaj teorioj estas pravaj, kaj rebati al siaj kolegoj kiuj mokis aŭ malrespektis lin.
Megalomanio: la freneza sciencisto volas pruvi, ke li estas plej granda geniulo el la mondo, kaj esti admirata (aŭ timata) de la tuta mondo.
Avido de riĉeco : la freneza sciencisto estas krimulo, serĉanta rabi monon aŭ riĉaĵojn.
Venĝemo : la freneza sciencisto dediĉis sian vivon por sin venĝi kontraŭ potenca malamiko aŭ ŝtato.
Idealismo: la freneza sciencisto sincere kredas esti trovinte la recepton de la universala feliĉo kaj li klopodas fariĝi Mastro de la Mondo por apliki sian recepton al la tuta homaro.
#000017
En la bildliteraturo kaj kinarto, la frenezaj scientistoj estas plej oftaj malamikoj de la superherooj aŭ de la spionoj, kiel James Bond.
#000020