Esperantismo en Iberio: naciismo kaj internaciismo (1887–1928)
#000000
Malgraŭ la antaŭa kaj ankoraŭa unikeco de esperantismo, ĝi ne evitis interagi kiel socia fenomeno kun aliaj gravaj movadoj tra la historio. Tre malsame ol ia stranga okazaĵo izolita de aliaj kulturaj, sociaj, politikaj, religiaj kaj ekonomiaj influoj, esperantismo interplektiĝis kun tiuj per la laboroj de siaj anoj, kiuj kunportis siajn idealojn. Tian diversecon oni povas agnoski de ĝia komenco en malsamaj partoj de la mondo, kiam en la malfrua 19-a jarcento Esperanto enradikiĝis en multnombraj komunumoj. Detala ekzamenado de kelkaj regionoj eble prilumos apartajn tendencojn, kiujn rigardantoj al la vasta bildo iel ne rimarkas, kiel ekzemple la fortan rilaton inter naciismo kaj esperantismo en la Ibera Duoninsulo inter 1887 kaj 1928.
#000002