UEA anoncas, ke ĝi en 2020 ne havis deficiton
#000001
La okpaĝa estrara raporto aperas en la junia numero de la revuo Esperanto, kaj estas krome elŝutebla en la retejo de UEA. Spite sian amplekson la raporto efektive enhavas malmultajn novajn informojn. Tamen interesa estas la parto pri financo. Jen ĝia ĉefa alineo:
#000003
La financa evoluo estis surprize bona, kun pluso. Enspezoj (antaŭ kreo de rezervoj) superis elspezojn je 41 354,15 €. La buĝeto antaŭvidis deficiton de 42 238,35 € (antaŭ kreo de rezervoj). La bona rezulto estas ĉefe pro tri kaŭzoj: redukto de kostoj pro salajroj, multaj donacoj pro solidaro kaj fido de la membroj (kun rekordo de 30 097 € por la ĝenerala kaso, ĉefe pro la VK kaj Alianco 365) kaj akiro de subvencio de la nederlanda ŝtato, kadre de speciala programo por organizaĵoj kaj entreprenoj suferintaj enspezo-perdon dum 2020 pro la pandemio. De tio UEA ricevis 29 486 €.
#000004
La donacoj de la membroj al la ĝenerala kaso kaj la subvencio de la Nederlanda ŝtato do sume egalas al 59 583 eŭroj. Sen tiuj eroj la spezokonto de UEA por 2020 do supozeble montrus deficiton de 18 229 eŭroj. Tamen la prezentitaj ciferoj estas iom enigmaj.
#000005
La estrara raporto ne klarigas, kiel la nuligo de la Universala Kongreso en 2020 influis kaj influos la ekonomion de la asocio. Mankas ankaŭ la kompletaj financaj raportoj, kiuj estas grava parto de la estrara raporto. Tiujn oni promesas publikigi en la julia-aŭgusta numero de la revuo Esperanto.
#000006
Sekve ne vere klaras, kiel eblas, ke la efektive buĝetita deficito de 62 890 eŭroj ŝajne ne kreskis, sed male tute malaperis.
#000008
Krome ne klaras, kiel la estraro kalkulas pri la ”kreo de rezervoj”, kaj kion fakte signifas la ciferoj en la estrara raporto, laŭ kiu estis buĝetita deficito de 42 238,35 eŭroj. Tia sumo ne troveblas en la buĝeto por 2020.
#000009
Ĉiukaze ŝajnas, ke la granda subvencio de la Nederlanda ŝtato, preskaŭ 30 000 eŭroj, havis gravan signifon por la ekonomio de UEA en la unua pandemia jaro. Gravas evidente ankaŭ la fakto, ke oni nun kolektas donacojn al la ĝenerala kaso, do la kurantaj elspezoj, kaj ne al la strategiaj fondusoj.
#000011
Kelkloke la raporto aliflanke estas neatendite konciza. Pri la evoluo de la membraro aperas nur du frazoj. En la sekcio “komisionanoj kaj komisiitoj” aperas nur la jena teksto: ”Fortigas la laboron pluraj sindonemaj komisionanoj kaj komisiitoj, kelkaj menciitaj tra la raporto, kiuj helpas antaŭenigi la celojn de UEA. Koran dankon al ĉiuj!”
#000013
Inter la dek ĉefaj sukcesoj estas listigataj “premiceremonia festo de la Belartaj Konkursoj”, la elektiĝo de la vicprezidanto de UEA kiel Esperantisto de la jaro kaj la “Virtualaj Regionaj Tagoj de la 5 kontinentoj”.
#000014
La nuna strategia laborplano de UEA ĉesis validi en 2017 kaj preskaŭ nenio el ĝi estis realigita.
#000016
Vikipedio atingos novan rekordon – ĉu gravas?
#000018
Tre baldaŭ la Esperanta Vikipedio atingos novan rekordon: 300 000 artikoloj. Sed ĉu plej gravas la kvanto aŭ la kvalito de la artikoloj, kaj ĉu ekzistas rilato inter tiuj du? Sojle al la nova atingo Libera Folio intervjuis Michal Matúšov, unu el la ĉefaj aktivuloj de la Esperanta Vikipedio.
#000019
Michal Matúšov, en Esperantujo pli konata sub la nomo KuboF Hromoslav, de pli ol dek jaroj aktive laboras pri Vikipedio, unue en sia denaska lingvo, la slovaka, poste ĉefe en Esperanto. Ni petis lin klarigi, kiel kreskas Vikipedio kaj kial ĝi daŭre kresku.
#000021
– Unue, mi komencu per tio, kiujn eblojn ni reale havas. Vikipedio estas malfermita kaj ebligas redaktadon al ĉiu ajn kun bonaj intencoj kaj kapabloj. Ne ekzistas iu centra organo aŭ organizo, kiu rajtus dikti kion kontribuantoj faru. Eĉ la Vikimedia organizo kiun mi prezidas, Esperanto kaj Libera Scio, servas nur por faciligi laboron, kaj ekzemple la konkursoj kiujn ni organizas nur atentigas pri specifa laboro, sed ne devigas fari ĝin.
#000022
– Fine estas la unuopaj kontribuantoj kiuj decidas ĉu ili verkas novajn artikolojn, redaktas malnovajn aŭ faras fonan laboron. Tiun liberecon ni nek povas nek volas forigi. Antaŭnelonge estis publikigita raporto, laŭ kiu la kvanto de aktivaj kontribuantoj tendencas velki kun starigo de protektaj muroj en formo de tro limigaj reguloj kaj simile.
#000023
Tamen via organizaĵo alvokas al verkado de novaj artikoloj, por ke oni atingu la ciferon 300 000. Kial laŭ vi gravas, ke la Esperanta Vikipedio atingu laŭvican kvanton de artikoloj? Iuj ja kritikas la kvaliton de la artikoloj kaj opinias, ke pretere oni plibonigu la jaman enhavon.
#000024
– Kiam ni alvokas al verkado de novaj artikoloj, ni celas altkvalitajn artikolojn. La erao kiam oni povis publikigi 1 frazon kaj nomi ĝin artikolo estas jam longe for kaj tiaj “artikoloj” vere ne helpus.
#000025
– La kampanjo Vikipedio 300 000 (subtenata de UEA, ELiSo, ILEI, E@I kaj la Fonduso Instigo), tio estas ankaŭ bona okazo inviti esperantistojn, kiuj ankoraŭ ne kontribuis al Vikipedio. Kiam tiuj homoj gajnos bazan sperton pri redaktado, kaj poste rimarkos eraron en artikolo, ili jam scios, ke supre de la artikolo estas butono “Redakti”, kiun ili povas alklaki, redakti la tekston kaj konservi la artikolon ene de minuto.
#000027
Verŝajne estas multaj esperantistoj, kiuj pretus foje iom kontribui al Vikipedio pri siaj specialaĵoj, sed ne scias, kiel fari kaj kie komenci. Kion vi konsilas al ili?
#000029
– La kutimaj nuntempaj redaktantoj, inklude tiujn plej elstarajn, unue trovis kelketajn bazajn informojn pri redaktado kaj poste provadis kaj lernis. Komence vi faros plurajn erarojn, kaj lernos el ili – tio estas natura kaj bona. Fakte, grandaj fuŝoj estas ripareblaj multe pli simple kaj rapide ol eblas ilin fari.
#000030
– Bona, kvankam jam signife datiĝinta, superrigardo pri unuaj paŝoj estas la libreto “Manlibro pri Vikipedio” de Ziko van Dijk, disponebla plene ankaŭ rete. Post lego de la libreto mi baze rekomendas: registriĝu, komencu per korektado de misoj por alkutimiĝi al la labormaniero. Antaŭ ol vi pli spertiĝos, novajn artikolojn prefere traduku ol verku dekomence. Mi rekomendas la ilon EnhavTradukilo, kiu plisimpligas la laborfluon, kaj, plej grave, estu kuraĝa kaj ĝuu la verkadon!
#000031
– Mi rekomendas komence verki pri aferoj, kiujn vi ŝatas, sed eble vi poste volos iom defii vin por kreski kaj elektos temon ekster via baza intereskampo. Denove, akceptu, ke vi foje fuŝos – tio apartenas al lernado – kaj atentu pri komentoj de aliaj uzantoj, kiuj ofte helpos vin pri iuj detaloj aŭ rekomendos plibonigojn.
#000032
Kiom restas ĝis la celo? Se oni ĝin atingos, kun kiuj alilingvaj Vikipedioj oni povos kompari la Esperantan?
#000033
– Kiam mi skribas, mankas proksimume 3 500 artikoloj por atingi 300 000. La pozicioj de Vikipedioj laŭ la kvanto de artikoloj ne ŝanĝiĝas aparte ofte, precipe ekde ĉirkaŭ 100 000 artikoloj. Do la Esperanta Vikipedio pli-malpli restos kun la samaj amikoj kiel dum la lasta tempo. Iom pli multajn artikolojn havas la malaja, la ĉeĉena, la eŭska, la turka kaj la rumana. Iom malpli estas ĉe la hebrea, la armena, la bulgara, la tatara kaj la dana.
#000034
– Kaj rilate al plibonigado de la jama enhavo mi povas diri: tio ja okazas, kvankam eble ne tiom rapide, kiom iuj volas. En Vikipedio ni havas diraĵon “Ĉu vi demandas, kial plu estas tiu aŭ tiu eraro en Vikipedio? Ĉar vi ĝin ne korektis!” Kiel mi skribis, Vikipedio estas malfermita, kaj se vi opinias, ke al iu artikolo io mankas, vi ŝajne estas la plej taŭga persono por tion aldoni!
#000036
Esperanto ne estas por ĉiuj
#000038
En sia vidpunkta artikolo akademiano Tatjana Auderskaja argumentas, ke Esperanto esence malsamas de aliaj lingvoj, havante trajtojn de intelekta ludo. ”Kreante vorton, ni kreas ankaŭ la mondon post ĝi”, ŝi skribas. Sed tial Esperanto estas facila nur por homoj kreaj kaj inventemaj. Tial ĝi laŭ ŝi neniam povos iĝi lingvo por ĉiuj.
#000039
Regule reaperas la diskuto: “Ĉu estas facila nia lingvo Esperanto?”
#000041
Sed ĉiam ĝi sin bazas sur unusola kruro: oni pristudas la trajtojn de la lingvo mem. Tamen lernas ja lingvon homoj. Kaj oni ja fakte devas esplori tute alian, ŝajne neniam pristuditan flankon de la problemo: ĉu facila por la homoj estas la lingvo?
#000042
Kaj tio estas tre interesa demando, se temi pri Esperanto. Oni konstante rezonadas pri klara strukturo de la lingvo, pri sistemeco de vortklasoj, kio ege plifaciligas la lernadon de Esperanto.
Jes, sed por kiuj plifaciligas?
#000043
Ja plimulto de la homoj absolute ne konscias pri ajna lingva strukturo kaj ne komprenas pri vortklasoj. Ili uzas lingvon senkonscie, kiel aĵon. Por ili, ekzemple, tablo povas esti ligna, ronda, kuireja ktp, sed ili ne povas percepti la vorton “tablo”, kiu havas kiel ecojn singularon, nominativon, substantivon (kaj en certaj lingvoj ankaŭ deklinacion, genron kaj tiel plu).
#000044
Tiu abstrakta, lingva dimensio ne ekzistas en multaj mensoj, por ĝi simple ne estas loko en ili. Tion bone komprenis Bertilo Wennergren en sia PMEG, kiam li inventis tiujn vortformojn kiel “a-vorto”, “o-vorto” kaj tiel plu, transigante la lingvajn nociojn al aĵa mondo, kie oni povas vidi kaj tuŝi ilin.
Sed por legi kaj kompreni PMEG, oni devas jam bone koni la lingvon, kies reguloj estas klarigataj en la libro; do, la magia cirklo, ĉu ne?
#000045
Alia problemo, same tuŝanta la mensojn de lernantoj, estas la kreivo de Esperanto (kion oni formale nomas “skemeco”). Jes, Zamenhof mem pritaksis kiel la plej grandan avantaĝon de Esperanto ĝian krean karakteron, aŭ “elpensadon de regula vortfarado”.
#000046
Ajna uzanto povas mem krei vortojn el la pretaj konstruelementoj, kvazaŭ el infanaj kubetoj kunmeti novajn vortojn. Kaj ajna uzanto povas kompreni la signifon de nova vorto, dismetante ĝin je apartaj vorteroj.
#000047
Mi ne vane menciis infanajn kubetojn: Esperanto estas ludo*, granda krea ludo de plenpova intelekto, kiu ĝuas sian potencon, kreante novajn vortojn, novajn sencojn, novajn mondojn. Se kognado kaj pensado okazas ene de lingvo, do ankaŭ lingvo mem povas krei novajn terenojn por kogno kaj penso. Kreante vorton, ni kreas ankaŭ la mondon post ĝi.
#000048
Kaj se ne ŝvebi en empirio – kia belega mens-disvolviga ludo por komencantoj: mem krei kaj kompreni novajn kunmetitajn vortojn! Kia intelekta ĝuo!
#000049
Sed por kiuj? Ĉu multaj kapablas akcepti ĝin? Post multjara instruado de Esperanto kaj aliaj fremdlingvoj, kristaliĝis firma konvinko, ke por tre multaj homoj estas pli facile enparkerigi senpense kaj obeeme dekojn da fremdaj vortoj, ol memorfiksi nur unu radikon kaj algoritmon, laŭ kiu oni povas mem krei multnombrajn vortojn. Homoj ne volas aŭ ne povas streĉi la cerbon, serĉi novan agmanieron, se eblas iri laŭ la kutima vojo.
#000050
Tial ajna nacia lingvo povus esti por multaj lernantoj pli facila ol Esperanto: ĝi ja ne postulas komprenemon, inventemon, kreemon, liberan pensadon, sed nur la konatan manieron, laŭ kiu oni agis dum miljaroj: laŭŝtupan memorfiksadon.
#000051
Do, tiu nekutima trajto de Esperanto povas eĉ forpeli “simplajn homojn”, kiuj ne alkutimiĝis al cerbostreĉoj. Jen, vidu: oni promesis al ili “simplan lingvon” – sed mensogis ja, ĝi ne estas “simpla”, estas nekutima, en ĝia kadro oni sentas sin maloportune kaj incitite, ĝi postulas ĉiupaŝe kompreni kaj krei. Kompreneble ja, ke tre multaj forkuras de ĝi, seniluziigitaj.
#000052
Do, ĉu estas facila nia lingvo Esperanto? Por kreantoj – jes; sed ĉu multas sur la Tero kreantoj? Tial, neniam venos la Fina Venko, kiam la tuta homaro alproprigos Esperanton; tiu procentaĵo, kiu ekzistas nun, estas, verŝajne, la justa procentaĵo de tiuj, kiuj volas kaj povas uzi “nian karan lingvon”. Esperanto – ne por ĉiuj.
#000053
* Laù opinio de Johan Huizinga, la ludo povas koncerni sciencon, morojn kaj vivaranĝon, justicon, religion, militon... La ludo estas libera homa agado, kiu eliras el la kadro de la ĉiutaga vivo kaj ne eblas sen reguloj. Lingvon li ne menciis, sed tre trafe rimarkis pri reguloj. “Nova filozofia enciklopedio” difinas ludon kiel unu el ĉefaj formoj de memsufiĉa agado, kiu donas al partoprenantoj plezuron kaj ĝojon. Ĝi ankaŭ estas uzata kiel trejnilo por sportistoj, militistoj. Fakte, ĝi ĉeestas en ĉiuj sferoj de la materia kaj spirita kulturo. (Noto de la aŭtoro)
#000054
Le horas passa como tenue arbores
#000057
frigida le mente e lo porta pace
#000059
io me recorda post plure annos
#000061
ma le majoritate es desde longe oblidate
#000062
Trans le fenestra io vide le celo
#000063
Vidente collinas io formula un proverbio:
#000066
Esque mi morte membros del familia
#000070
e me guidara a un village idyllic?
#000071
e nos portara a un toto differente pais
#000075
Le arbores, domos, lacos e collinas passa
#000076
durante que mi digito caressa
#000077
le vitro de fenestra, que como cute invisibile
#000078
Ekde aprilo 2021 per Duolingo eblas lerni ankaŭ la jidan lingvon. Samkiel inter esperantistoj, ankaŭ en la jidlingva komunumo la apero de la amata lingvo en la reta platformo vekis kontraŭdirajn reagojn. Ni petis Sebastian Schulman rakonti pri similaĵoj kaj diferencoj inter la du tutmondaj lingvokomunumoj kaj ilia sinteno al Duolingo.
#000081
– Antaŭ pluraj jaroj mian partneron mi renkontis en kunveno de junaj parolantoj de la jida. Ŝi doktoriĝis pri la jida kaj laboras kiel direktoro de la Jidlingva instituto ĉe la Centro de jidaj libroj (Yiddish Book Center) en Masaĉuseco, Usono. La lingvo sonas sekve ankaŭ hejme. Malgraŭ ke ni ambaŭ ne parolis la lingvon infanaĝe, la jida estas nun la denaska lingvo de nia filino. Ni tri partoprenas ofte en multaj jidkulturaj eventoj en Montrealo kaj tra la mondo. Ĝi estas por ni vere familia kaj komunuma afero!
#000085
– Esperanton mi ekkonis pere de mia intereso pri la jida kaj pri la historio de juda lingva politiko en orienta Eŭropo en la 19-a jarcento, en kiu Zamenhof mem aktive partoprenis. Mi komencis lerni Esperanton rete kaj pliprofundiĝis en la lingvo kaj kulturo ĉe NASK. Verdire ekde mia translokiĝo al Montrealo antaŭ tri jaroj, maloftas nun por mi partopreni aktive en Esperantujo, sed mi tamen legas kaj tradukas Esperantan literaturon (mia angligo de Kroata milita noktolibro de Spomenka Štimec aperis en 2017) kaj lastatempe mi estraraniĝis ĉe Esperantic Studies Foundation.
#000086
Kiajn similecojn kaj diferencojn vi vidas inter la du lingvokomunumoj?
#000087
– Unuflanke, la du lingvokomunumoj tre similas. Ambaŭ komunumoj altiras vastan internacian kaj intergeneracian publikon. Ambaŭ komunumoj enhavas similan malferman, bonvenigan etoson, kiu enirigas homojn ofte kun similaj principoj aŭ ekscentraĵoj, ofte homojn kiuj sentas sin ekster la kutima ĉirkaŭa kulturo.
#000089
– Male al pluraj naciaj lingvoj, en la jida kaj la Esperanta komunumoj, oni havas la senton ke la studantoj, eĉ komencantaj, povas plene partopreni en kaj kontribui al la kulturo. Pli profunde, oni povas paroli pri la judeco kaj jideco de la Zamenhofa projekto mem. La influo de la jida sur Esperanton, kaj lingvistike kaj koncepte, evidentas, kiam oni situigas Zamenhofon en lia politika kaj socia kunteksto historie. Esther Schor plue, pli detale, kaj belege skribas pri la juda aspekto de Esperanto en ŝia lastatempa libro Bridge of Words.
#000090
– Alifanke tamen, la du lingvokomunumoj ege diferencas. La jida lingvo estas heredaĵa lingvo kun centmiloj da denaskaj parolantoj, ĉefe en la religia komunumo de ĥasidoj. Kaj la jida havas ankaŭ sian propran historion, kiu ampleksas pli ol mil jarojn, rekte ligitan kun la historio de juda migrado de la Mezoriento ĝis Eŭropo kaj tra la mondo. Multegaj nejudoj parolas kaj uzas la jidan, kaj ili ludas gravan, integrigan rolon en la hodiaŭa jida kulturo, sed la lingvo estas intime ligita kun la pasinteco, estanteco kaj estonteco de la Aŝkenazo-juda popolo.
#000091
Kion vi scias pri la fono de la jida kurso en Duolingo? Kiuj ĝin instigis, kaj ĉu eblas jam ion scii pri la studantoj? Kiam aperis tiu kurso?
#000092
– La jida kurso en Duolingo aperis proksimume antaŭ unu monato, kaj per ĝi lernas jam (laŭ la Duolinga retejo) 222 miloj da homoj. Oni devas gratuli la tri kurskonstruantojn pro ilia grandega laboro. Ili estas ĉiuj denaskaj parolantoj – du ĥasiddevenaj kaj unu el “jidista” familio (nepino de fama jida lingvisto) – kiuj volis, almenaŭ laŭ mia kompreno, simple pli disvastigi la lingvon kaj plifaciligi ĝian lernadon.
#000093
– Estas malfacile diri ion ĝeneralan pri la du centmiloj da studantoj de tiu kurso! Tamen ŝajnas al mi el la publikaj diskutoj je Facebook kaj Twitter, ke multaj el ili interesiĝas pri la kurso ĉar la jida lingvo estas parto de ilia persona aŭ familia heredaĵo kaj ĝi ebligis ilin preskaŭ senzorge iomete esploreti parton de sia identeco. Ŝajne multaj studantoj apartas ankaŭ al tiu grupo de lingvaj scivolemuloj, kiuj amas lerni iun ajn lingvon ĉe Duolingo.
#000094
En la jida komunumo aperis kritikoj pri la kurso. Pri kio temas, laŭ vi?
#000095
– Estas proverbo en la jida, ke inter du judoj ekzistas tri opinioj. Do, mi ne tiel surpriziĝis, kiam ekis la debatoj kaj disputoj pri la kurso. La plej laŭtaj kritikoj temas pri la dialekto de la kurso. Post enketo kaj publikaj diskutoj je sociaj retoj la kurskonstruantoj decidis kombini la prononcon de la ĥasida dialekto (la plej parolata dialekto nuntempe kun centmiloj da denaskaj parolantoj) kun la skribo de la “normigita lingvo”.
#000096
– Kreita en Pollando en 1925 fare de la YIVO-Instituto, la normigita lingvo estas konstruita kun aspektoj de multaj tiam disvastiĝintaj dialektoj. Malgraŭ ke la YIVO-dialekto sufiĉe raras kiel ĉiutaga lingvo, oni uzas ĝin de jardekoj en preskaŭ ĉiuj akademiaj kaj literaturaj kuntekstoj ekster la ĥasida komunumo. La ĥasida komunumo uzas sian dialekton por paroli kaj por krei abundajn kvantojn da enkomunumaj kulturaĵoj, sed pro religiaj kialoj la ĥasida estas normale fermita al eksteruloj.
#000097
– La kritikoj pri la kurso konsekvence zumas pri la imagitaj pureco kaj utileco de la respektivaj dialektoj kaj pri la “nematura” kunmiksaĵo de la du dialektoj. Subtekste, mi pensas ke la kritikoj montras profundajn zorgojn en la ĝenerala usona juda komunumo pri religieco, kultura asimilado, kaj la supozata perdo de aŭtentikeco.
#000098
Kiam aperis multaj lernantoj de Esperanto en Duolingo, iuj esperis pri granda alfluo de novuloj, dum iuj aliaj timis, ke Duolinguloj sen kono de la tradicia esperantista idearo diluos la movadon. Ĝis nun tamen simple ne aperis la novaj amasoj. Ĉu la timoj en la jida komunumo povas esti same troigitaj?
#000099
– Duolingo estas bona ilo por lingva lernado, sed laŭ mi ĝia ludeco kaŝas la fakton ke vere lerni lingvon finfine ne eblas sen la socia kunteksto de tiu lingvo mem, kaj ke vere lerni lingvon ĝis supera nivelo estas ofte grandega, malfacila laboro. Mi esperas ke Duolingo en la jida altiros novulojn al nia komunumo kiuj ekvolas fari tiun laboron.
#000100
– Sed, kiel oni jam vidis en Esperantujo, mi kredas ke la amasoj da lernantoj ne eniros la lingvokomunumon kaj la dialektaj miksaĵoj aŭ aliaj “Duolingaĵoj” sekve apenaŭ povus ŝanĝi aŭ “dilui” nian komunumon. Sed kio okazos se mi ne pravas? Mi pensas, ke tio estas nenio timinda. La jida kulturkomunumo estas granda, diversa, kaj malfermita, kaj, kiel montras nia diaspora historio, tute adaptiĝema. Al tiuj novuloj mi dirus: zayt hartsik bagrist, bonkoran bonvenon.
#000101
Un manata de homines ruinate
#000105
Esque le furia del tempore o del homines
#000106
Fila post fila de disanimate domos con dece etages
#000107
Fragmentos de vitro menaciantemente remane
#000108
Le gambas del colossos son battite via
#000110
e illos inopemente cade, como castellos de cartas,
#000111
ma pauc de illos es electe a fama
#000114
crea placia pro illes que nascera
#000115
An illo ha crescite troppo?
#000118
Como omnes sape, il es un facto que le italianos ama pasta. Il ha multissime formas de pasta, e multe de illos es ben cognoscite in tote le mundo. Certe variantes ha nomines que es facile a comprender, como spirali, que obviemente significa “spirales”. Le “i” e “e” al fin del nomines italian significa le forma plural masculin e feminin, respectivemente.
#000124
Ma que significa tagliatelle o spaghetti? Isto non es tanto obvie. Nos interlinguistas probabilemente pote divinar que tagliatelle refere al parola tagliare, taliar in Interlingua. Ma que es spaghetti? Isto veni del parola spago, que significa “tenue corda”. Spaghetto es le forma diminuitive, e spaghetti le plural (ancora diminuitive). Un finessa ulterior es que on pote adder mesmo plus de formas diminuitive o augmentative. Assi spaghettini es un forma mesmo plus tenue de spaghetti, e spaghettoni es le variante plus spisse.
#000125
Lasagna veni del parola grec laganon, via le forma latin lasanum, e significa casserola o marmita. Isto es logic, viste que le lasagna es preparate in casserolas.
#000126
Macaroni, in italiano maccheroni, probabilemente veni del parola grec makaria, que significa un bouillon de hordeo, usate pro commemorar le mortes. Ma le original signification del parola radice, makar, es plus optimistic: benedicte o felice.Un etymologia alternative deriva maccheroni del parola italian maccare, in Interlingua martellar, rumper. Isto serea rationabile, date que le macaroni es taliate in micre pecias.
#000127
Fusilli veni del parola fuso, que ha le mesme signification in e italiano e Interlingua. Le nomine veni del facto que traditionalmente le fusilli obteneva lor forma per esser filate circum un bastonetto.
#000128
Que nos lassa le plus ben cognoscite nomines, e ora face le cognoscentia de alcun representantes inusual e peculiar del familia del pasta.Il ha, per exemplo, le vermicelli. Isto es “parve vermes”. Le suffixo celli significa “parves”, cello es le forma singular. Le instrumento cello es un abbreviation de violoncello “parve violon”. Si vos cognosce alcuno que sona le cello, iste persona tracta un instrumento assatis grande, le qual es nominate “parve”. Lassante iste parve digression, que nos reveni al thema culinari:Que pensa vos, esque “parve vermes” es un bon nomine pro pasta? Forsan non tanto mal como on poterea supponer, considerante que iste variante ancora existe!
#000129
Il anque ha le linguine, parve linguas, un forma applattate de spaghetti.O prefere vos le stringozzi: “similar a cordones de scarpa”.Pro le amatores del fiction scientific, il ha le marziani, le martianos. Le pasta resimila le antennas del martianos ex bandas designate.Io finira con le pasta pro ver masculos: mostaccioli, “cosas simile al mustachio”.
#000130
Alora, cata persona pote trovar su forma favorite del pasta, mangiar lo con su sauce favorite, con su vino favorite, audiente su aria de opera favorite, sub le dulce sol italian. Le melior cosa es que le dulce sol italian es le mesme sol que nos omnes vide: alora, basta de parolas, que nos mangia pasta!
#000131
La nuligo de la ĉi-jara Universala Kongreso estis anoncita la 26-an de aprilo, sed jam longe antaŭ tio UEA komencis plani retan kongreson, rakontas vicprezidanto Fernando Maia en intervjuo de Libera Folio. La nuligo estas finance malfavora al UEA, sed aliflanke la asocio ricevis pandemian subvencion de la nederlanda ŝtato.
#000132
La vicprezidanto de UEA, Fernando Maia, en intervjuo de Libera Folio rakontas, ke la planoj por la 2-a VK komencis evolui jam longe antaŭ la fina decido nuligi ankaŭ la ĉi-jaran ĉeestan Universalan Kongreson.
#000136
Libera Folio: La risko ke la UK ankaŭ ĉi-jare devos esti nuligita longe estis antaŭvidebla. Ĉu oni jam anticipe komencis planadon de alternativa reta kongreso?
#000137
– Se paroli tamen pri io, kio ne bone sukcesis, tio eble estis kelke da interagaj ebloj: efektive la VK havis tro da ili, kio iom senkunordige disdividis homojn, kun pluraspekte negativaj rezultoj. En la 2-a VK la nombro de interagaj babilejoj estos espereble pli bone difinita kaj ilia funkciado kunordigita.
#000146
– En la 1-a VK kune kun E@I ni kreis kelkajn provojn. Tekstaj babilejoj vere ne elstare funkciis, kaj ni serioze konsideros, ĉu indas denove ilin havi kiel antaŭe. La organizita demandado al prelegantoj estas tamen sufiĉe grava rimedo: ĝi ebligas al spektantoj kvazaŭ voĉdoni por pli bonaj demandoj, kio helpas al organizantoj antaŭelekti tiujn, kiujn la preleganto prefere respondu laŭ la interesiĝo de la publiko.
#000148
– Fine alia bona interaga momento estis la kursoj: por la 1-a VK ni kalkulis kun lingvokursoj kaj parolrondoj, kiujn multe ĝuis homoj, ekzemple la tutan parolprogramon de nia brava Katalin Kováts. Mi esperas, ke ŝi kaj aliaj herooj povos plu briligi la eventon. Por tiuj momentoj ni devos kalkuli je kombino de diversaj teknikaj rimedoj.
#000150
– Tio dependas de vidpunkto. Kotizo por nemembro, kiu aliĝas ĝis la 4-a de julio, estas 50 eŭroj. Tio estas vere multe malpli kompare kun UK-kotizo por nemembroj (ĝis 360 eŭroj) kaj eĉ kompare kun la plej malalta UK-kotizo (70 eŭroj). Krom tio, la VK estas senpaga por individuaj membroj aliĝintaj ĝis la 4-a de julio. Se oni konsideras, ke individua baza membreco al UEA varias inter eĉ 1 kaj 44 eŭroj, evidentiĝas, ke la strategio estas instigi homojn aliĝi al UEA. Tio ne estas nova nek ekskluziva al UEA strategio.
#000155
Vladimir Samodaj, konata rusia esperantisto, honora membro de UEA, longjara aktivulo de Esperanto-movado en Sovetio kaj Rusio, forpasis la 31-an de marto 2021 en Belgio en la aĝo de 85 jaroj.
#000161
Samodaj naskiĝis en Odeso en 1935, same tie li esperantistiĝis en 1958. Poste li translokiĝis en Moskvon, kie loĝis ĝis maljuna aĝo.
#000162
Laŭ la profesio li estis lingvisto, fakulo pri la araba lingvo, ĝis certa tempo laboris en novaĵagentejo ITAR-TASS en la arabia redakcio, poste li eldonis internan bultenon pri la armilara temo.
#000163
Samodaj estis nomumita ĉefredaktoro de la Esperantlingva versio de la tiutempe fama sovetia ĵurnalo Moskovskie Novosti, tamen estis eldonita nur unu provnumero de ĝi.
#000164
Inter la 1995 kaj 2012 Samodaj redaktis la revuon Scienco kaj kulturo, kie temis pri aktualaj problemoj, kongrue kun la titolo, de scienco kaj kulturo, precipe de la literaturo. Krome en tiu tempo Samodaj laboris en la moskva jura universitato Justo, kie li instruis Esperanton.
#000166
Vladimir Samodaj estis malofta persono en la rusia Esperanto-movado, kiu estis estimata senescepte de ĉiuj kaj kiu havis tre grandan aŭtoritaton ne nur en la movadaj, sed ankaŭ en „vivaj“ temoj.
#000168
En la lastaj jaroj li kun parto de sia familio loĝis en Belgio, en la urbo Herstal apud Liege. Oni ankoraŭ ne scias pri lia sanstato en la lastaj jaroj, tamen ankoraŭ en 2019 li korespondis retpoŝte kun kelkaj esperantistoj.
#000169