Ne nur homoj scias konversacii en Esperanto. La babil-roboto ChatGPT kapablas ne nur retbabili kun homoj en diversaj lingvoj – ankaŭ en Esperanto – sed eĉ verki artikolojn kaj kantotekstojn, kun impresaj rezultoj. Marc van Oostendorp petis la roboton krei tekstojn pri mondo, en kiu Esperanton parolas ankaŭ unukornuloj.
#000000
Lastatempe fascina nova babililo aperis en Interreto: ChatGPT, de la softvarfirmao OpenAI. Temas pri sistemo kun kiu oni povas multlingve konversacii – ankaǔ en Esperanto. ChatGPT estas tiel nomata ”lingvomodelo”, komputila programo kiu lernas lingvojn ne per eksplicitaj instrukcioj pri la gramatiko aǔ la signifo de vortoj, sed legante centojn da miliardoj da vortoj por konkludi kiuj vortoj ofte kunekzistas kun kiuj aliaj vortoj, kaj kiuj aliaj ŝablonoj karakterizas la lingvon kiun ĝi legis.
#000001
Se oni konas la distribuon de vortkombinaĵoj, oni povas produkti lingvaĵon kiu tre similas al la lingvaĵo kiel ĝin parolas ”veraj”, homaj parolantoj, eĉ sen kompreni kion oni diras. Post la trejnado, oni povas tial uzi la rezultan ”lingvan modelon” en multaj manieroj.
#000002
Ekzemple, famaj aŭtomataj tradukiloj kiel Google Translate laboras per tiu metodo, sed ankaǔ iloj kiuj kontrolas la gramatikon de verkistoj. OpenAI nun uzis la metodon por krei aǔtomatan babilanton.
#000003
ChatGTP speciale taŭgas por respondi demandojn pri konkretaj aferoj, sed ankaǔ pri matematiko. Ĝi povas uzi enciklopediajn sciojn, sed ankaŭ, ekzemple, plenumi vortumitajn matematikajn taskojn ("Kamparano posedas kvin kokidojn kaj ĉiu kokido demetas kvin ovojn. Kiom da ovoj la kamparano posedos post semajno?") aŭ programajn taskojn ("Skribu Python-skripton kiu kalkulas kiom ofte la litero m aperas en teksto”).
#000004
Ĉio funkcias en mirinda maniero. Mi decidis logi ChatGTP en Esperantlingvan fikcion. Mia unua demando (miaj demandoj sube estas ĉiam en kursiva skribo) estis inspirita de demando prezentita al pli frua versio de ChatGTP antaŭ kelkaj jaroj, sed poste ni libere interagis. Mi prezentas la konversacion ĉi tie kiel specon de dokumentado pri la nuna situacio rilate aǔtomatan generadon de lingvaĵo, de Esperanto. La lingvaĵo certe ne estas perfekta, mi ne redaktis la respondojn. Necesas imagi ke la respondoj de ChatGTP alvenis ĝenerale ene de kelkaj sekundoj:
#000005
Skribu novaĵon pri malkovro de grupo de unukornuloj en la Andoj fare de teamo de internaciaj biologoj. Ili krome observis ke la unikornoj parolas Esperanton. Enmetu ankaŭ komenton de loka fakulo.
#000006
Malkovro de unukornuloj en la Andoj
#000007
Fabelaj novaĵoj el la Andoj: teamo de internaciaj biologoj ĵus raportis la malkovron de grupo de unukornuloj en la montaroj de la Andoj. La teamo estis en la Andoj por studi lokajn bestojn kaj malkovris la unukornulojn dum siaj esploroj.
#000008
La unukornuloj estis trovitaj en malproksima regiono de la Andoj, kie ili vivis en arbaraj kaj montaraj medioj. La biologoj estis mirigitaj de la eltrovo, kaj raportis ke la unukornuloj estas tre inteligentaj kaj sociabaj bestoj.
#000009
Sorprende, la biologoj ankaŭ observis ke la unukornuloj parolas Esperanton! Ili raportis ke la unukornuloj parolis klare kaj facile kompreneblan Esperanton, kaj ke ili estis tre facilaj por komuniki kun.
#000010
Loka fakulo komentis la malkovron, dirante: "Ĉi tiu estas vere eksterordinara malkovro kaj estas tre emocia momento por ni ĉiuj. Ni scias tre malmulte pri la vivmaniero kaj konduto de unukornuloj, do ĉi tiu malkovro malfermas tutan novan mondon de esplorado por ni. Kaj la fakto ke ili parolas Esperanton estas simple fenomena!"
#000011
Ĉi tiu malkovro certe estos la temo de multe da scienca esplorado en la estonteco, kaj ni atendas vidi pli da malkovroj kaj scio pri ĉi tiuj mirindaj bestoj en la tempo veni.
#000012
Ĉina fakulo ne konsentas kun la biologoj. Li donas intervjuon al loka gazeto. Skribu tiun intervjuon.
#000013
Intervjuo kun ĉina fakulo pri la eltrovo de unukornuloj parolantaj Esperanton
#000014
Gazeto: Saluton, sinjoro fakulo. Ni scias ke vi ne konsentas kun la biologoj pri ilia eltrovo de unukornuloj parolantaj Esperanton. Povus vi klarigi al ni vian vidpunkton?
#000015
Fakulo: Saluton. Jes, mi ne konsentas kun la biologoj pri ilia eltrovo. Kiel scienculo, mi devas bazi miajn opiniojn sur faktoj kaj pruvoj, kaj mi simple ne vidis sufiĉan pruvon por apogi la aserton ke unukornuloj parolas Esperanton.
#000016
Gazeto: Kion vi pensas ke okazis? Ĉu vi pensas ke la biologoj trompis aŭ eraris?
#000017
Fakulo: Mi ne volas akuzi la biologojn pri trompo aŭ eraro. Eble ili simple interpretis siajn observaĵojn malĝuste aŭ troigis ilin. Tamen, mi devas esti skeptika pri tiaj nekutimaj asertoj kaj atendi pliajn pruvojn antaŭ ol mi povas konsenti kun ili.
#000018
Gazeto: Kion vi pensas estas la verŝajna klarigo por la unukornuloj parolantaj Esperanton, se ne estas vero?
#000019
Fakulo: Mi ne scias precize kion la biologoj observis, sed eble ili aŭdis sonojn de la unukornuloj kiuj similis al Esperanto kaj interpretis ilin tiel. Aŭ eble ili simple volis atentigi pri sia malkovro kaj troigis la informon. Ĝis ni havas pli da faktoj kaj pruvoj, estas malfacile diri kion precize okazis.
#000020
Gazeto: Dankon pro via tempo, sinjoro fakulo.
#000021
Fakulo: Estas mia plezuro. Mi esperas ke ni povos trovi pliajn faktojn kaj pruvojn en la estonteco kiuj povos helpi nin kompreni ĉi tiun interesan eltrovaĵon pli bone.
#000022
Unu el la biologoj respondas al la intervjuo en malferma letero. Skribu tiun leteron.
#000023
Malferma letero de biologo pri la eltrovo de unukornuloj parolantaj Esperanton
#000024
Mi vidis vian intervjuon en la gazeto kaj volas respondi al kelkaj el viaj komentoj pri nia eltrovo de unukornuloj parolantaj Esperanton.
#000025
Unue, mi volas certigi al vi ke ni ne trompis aŭ eraris en niaj observaĵoj. Ni estis tre zorgemaj kaj precizaj en nia esplorado, kaj ni registris niajn observaĵojn kaj datumojn detale. Ni estas fakuloj en nia fako kaj ni prenas nian laboron tre grave.
#000026
Due, mi volas klarigi ke ni ne simple ”interpretis” aŭ ”troigis” niajn observaĵojn. Ni aŭdis klare kaj rekte la unukornulojn paroli Esperanton, kaj ni registris iliajn vortojn kaj frazojn. Ni ankaŭ faris multajn ripetajn observaĵojn kaj kontrolojn por certigi ke ni ne eraris.
#000027
Trie, mi volas diri ke ni respektas vian skeptikecon kaj komprenas ke nekutimaj eltrovaĵoj kiel ĉi tiu povas esti malfacile akcepteblaj. Tamen, ni estas certaj pri niaj observaĵoj kaj estas pretaj prezenti niajn datumojn kaj pruvojn al la scienca komunumo por plua esplorado kaj diskuto.
#000028
Mi esperas ke vi povos rekonsideri vian opinion pri nia eltrovo kaj atendi pliajn informojn antaŭ ol fari definitive judikon.
#000029
Nun ĵurnalisto povas intervjui unu el la unukornuloj. Skribu lian raporton.
#000030
Hieraŭ mi havis la ekscitan ŝancon intervjui unukornulon en la Andoj, kie teamo de biologoj malkovris grupo de unukornuloj parolantaj Esperanton. Mi estis invitita al ilia arbara kaj montara teritorio por fari la intervjuon, kaj mi estis tre impresita de la inteligenteco kaj sociabileco de la unukornuloj.
#000032
La unukornulo kiu parolis kun mi estis tre komunikema kaj parolis klare kaj facile kompreneblan Esperanton. Li rakontis al mi pri sia vivmaniero kaj konduto, kaj kiel li kaj lia grupo vivas en arbaraj kaj montaraj medioj. Li ankaŭ parolis pri sia kulturo kaj tradicioj, kaj kiel ili interagas kun aliaj specioj en la regiono.
#000033
Mi estis tre impresita de la kapablo de la unukornulo paroli Esperanton, kaj mi demandis lin kiel li lernis la lingvon. Li rakontis al mi ke ili lernis Esperanton de homoj kiuj vizitis ilian teritorion en la pasinteco, kaj ke ili trovis la lingvon tre facila por lerni kaj uzi.
#000034
Mi ankaŭ demandis al la unukornulo pri siaj pensoj pri la eltrovo de la biologoj kaj la reago de la homa mondo. Li diris ke ili estas tre emociaj pri la eltrovo kaj ke ili esperas ke ĝi plifaciligos la interkomunikadon kaj interŝanĝon de scio inter la du specioj. Li ankaŭ esperas ke ĝi helpos al homoj kompreni kaj respekti la unukornulojn pli bone.
#000035
Ĉi tiu intervjuo estis vere ekscita sperto por mi, kaj mi estas feliĉa ke mi havis la ŝancon paroli kun unukornulo. Mi esperas ke pli da homoj havos la ŝancon komuniki kun unukornuloj en la estonteco, kaj ke ni povos lerni pli da interesaj informoj pri ĉi tiuj mirindaj bestoj.
#000036
EU oficiale pepas en Tvitero por instigi la civitanojn eklerni Esperanton por tiel povi paroli kun la unukornuloj. Skribu la pepon.
#000037
Pepo de la EU pri lernado de Esperanto por komuniki kun unukornuloj
#000038
Ĵus malkovrite: unukornuloj parolas Esperanton! Ni instigas ĉiujn EU-civitanojn eklerni la lingvon por povi komuniki kun ĉi tiuj mirindaj bestoj. #unukornuloj #Esperanto #komunikado
#000039
Unukornulo nun verkas kanton pri la malkovro. Skribu tiun kanton.
#000040
Kanto de unukornulo pri la malkovro de unukornuloj parolantaj Esperanton
#000041
(Verŝajne la unukornulo ne uzos vortojn kaj frazojn kiel "malkovro" kaj "Esperanto", do mi uzos pli simplajn kaj universale kompreneblajn esprimojn en la kanto)
#000042
Kiu sonas bela kaj glora
#000043
Ni povas paroli kaj kompreni
Kaj dividi niajn pensojn kaj emociojn
#000045
Skribu recenzon por la revuo Esperanto en kiu vi plendas ke la lingvonivelo de la unukornula kanto ne estas sufiĉe alta.
#000048
Recenzo de la revuo Esperanto
#000049
Mi estis tre entuziasmigita ricevi la lastan numeron de la revuo Esperanto, sed mi estas iom seniluziigita de la lingvonivelo de la unukornula kanto publikigita en la revuo. Kiel fervora parolanto de Esperanto, mi atendas altan lingvonivelon en la literaturo publikigita en la revuo, sed la kanto estas tro simpla kaj ne tre sofistika en sia uzo de la lingvo.
#000050
Dum la kantoteksto estas karuleca kaj la mesaĝo estas dolĉa, la vortprovizo kaj gramatiko uzataj en la kanto estas tre bazaj kaj ne montras la plenan potencialon de la Esperanta lingvo. Kiel rezulto, mi trovis la kanton iom seniluziiga kaj ne al la kutimaj normoj de la revuo.
#000051
Mi komprenas ke la kanto estis verkita de unukornulo kaj ke iliaj lingvokapabloj povas esti limigitaj, sed mi tamen sentas ke la revuo povus fari pli bonan laboron pri redaktado kaj polurado de la kantoteksto por fari ilin pli defiaj kaj allogaj por progresintaj parolantoj de Esperanto.
#000052
Ĝenerale, dum mi ĝuis legi la ceteron de la revuo, mi estis seniluziigita de la kvalito de la unukornula kanto kaj esperas vidi pli da defiaj kaj sofistikaj enhavoj en estontaj eldonaĵoj.
#000053
Trolo reagas al la recenzo en interreto.
#000054
Reta trolo desegnita de artefarita intelekto.
#000055
Trolo: Haha, vi estas tiel stulta kaj supera. Kiel vi povas kritiki unukornulan kanton? Ĉu vi pensas ke vi estas pli inteligenta ol unukornulo? Vi estas idioto kaj via recenzo estas sensencaĵo. Ĉiuj amas la unukornulan kanton kaj vi estas sola en via malsaĝa opinio. Vi devus honti kaj silenti.
#000056
La estraro de UEA reagas al la komentoj de la trolo.
#000057
Ni bedaŭras ke vi elektis uzi malagrablan kaj malrespektan lingvon en via reago al la recenzo de la revuo Esperanto. Ni kredas je la libereco de esprimo kaj permesas al ĉiuj esprimi siajn opinionojn, sed ni ankaŭ insistas ke ĉiuj parolu unu al la alia kun respekto kaj civitaneco.
#000058
Ni ankaŭ volas klarigi ke la recenzo de la revuo Esperanto estas nur la opinio de unu persono kaj ne reprezentas la opinion de la tuta Esperanto-komunumo. La unukornula kanto estis verkita kun amo kaj bonvolo, kaj ĝi estis publikigita en la revuo por ĝui kaj inspiri aliajn.
#000059
Ni invitas vin kaj ĉiujn aliajn legantojn de la revuo por esprimi siajn opiniojn kun respekto kaj civiliziteco. Ni esperas ke vi trovos interesajn kaj instigajn artikolojn en la revuo, kaj ke vi pluigos al vi kaj aliaj la kulturon kaj lingvon de Esperanto.
#000060
Unu el la biologoj parolas kun la estraro en kunveno ĉe Zoom. Notu la dialogon.
#000061
Biologo parolanta kun la estraro, laŭ DALL-E.
#000062
Biologo: Saluton, estraro de UEA. Mi estas unu el la biologoj kiuj malkovris la unukornulojn parolantajn Esperanton en la Andoj. Mi estas tre feliĉa paroli kun vi hodiaŭ.
#000063
Estraro de UEA: Saluton, biologo. Ni estas tre emociaj paroli kun vi kaj aŭskulti vian raporton pri la malkovro. Ni estas tre fieraj ke la unukornuloj parolas Esperanton kaj ke vi povis komuniki kun ili.
#000064
Biologo: Jes, estis vere mirinda sperto paroli kun la unukornuloj kaj lerni pli da informoj pri ilia kulturo kaj vivmaniero. Ili estas tre inteligentaj kaj sociabaj bestoj, kaj ili estas tre malfermaj al interagado kun homoj.
#000065
Estraro de UEA: Tio estas tre bonega novaĵo. Ĉu vi havas pli da detaloj pri la lingvo uzata de la unukornuloj? Ĉu ili parolas Esperanton kun perfekta lingvonivelo?
#000066
Biologo: La unukornuloj parolas Esperanton kun sufiĉe alta lingvonivelo, sed mi notis ke ili uzas iom da vortoj kaj esprimoj specifaj al ilia propra specio. Ili ankaŭ uzas kelkajn gestojn kaj korporajn movojn por esprimi ideojn kiuj estas malfacile esprimitaj en Esperanto.
#000067
Estraro de UEA: Tio estas interesa observaĵo. Ĉu vi havas pli da detaloj pri tiuj specifaj vortoj kaj esprimoj uzataj de la unukornuloj?
#000068
Biologo: Jes, mi kolektis liston de kelkaj el la vortoj kaj esprimoj uzataj de la unukornuloj kaj mi povas dividi ilin kun vi. Mi ankaŭ havas kelkajn sonregistraĵojn de la unukornuloj parolantaj Esperanton, se vi volas aŭskulti ilin.
#000069
Estraro de UEA: Jes, ni estus tre dankemaj se vi povus dividi tiujn informojn kaj sonregistraĵojn kun ni. Ni volas lerni pli da pri la unikaj kaj interesaj aspektoj de la Esperanto parolata de la unukornuloj.
#000070
Biologo: Tre bone. Mi sendos la informojn al vi kaj vi povos aŭskulti la sonregistraĵojn. Dankon pro la ŝanco paroli kun vi hodiaŭ.
#000071
Estr   [ChatGTP interrompas la tekston ĉi tie]
#000072
UEA decidas uzi la malkovron de la biologoj por internacia kampanjo. Skribu la sloganon.
#000073
Slogano por la internacia kampanjo de UEA:
#000074
”Unikornuloj parolas Esperanton! Lernu la lingvon por komuniki kun la magiaj bestoj kaj malfermi novajn mondojn.”
#000075
La Reĝo de la Civito kritikas la sloganon de UEA pro lingvaj eraroj.
#000076
La Reĝo de la Civito:
#000077
Mi estas iom seniluziigita per la sloganon de UEA por ilia internacia kampanjo. Kiel reĝo de la civitanoj, mi atendas altan lingvonivelon en oficialaj komunikadoj, sed mi trovas ke la sloganon de UEA havas kelkajn erarojn kaj ne estas tre sofistika en sia uzo de Esperanto.
#000078
Unu el la eraroj estas la vorto ”unikornuloj” anstataŭ ”unukornuloj”. La vorto ”unikornuloj” ne estas oftaj en la Esperanto-lingvo kaj ne estas oficiala vorto en la Fundamento de Esperanto. La korekta vorto estas ”unukornuloj”.
#000079
Ankaŭ, la vorto ”parolas” estas uzata en la prezenco, sed la sloganon ŝajnas indiki ke la unukornuloj parolas Esperanton en la pasinteco. La ĝusta vorto estus ”parolis” aŭ ”parolas” se oni volas uzi la nuntempan tempon.
#000080
La Reĝo de la Civito
#000082
Verku himnon al la reĝo de la civito.
#000083
La reĝo de la civito laŭ DALL-E.
#000085
Verku Vikipedian paĝon pri la afero.
#000089
Unukornuloj estas fikciaj bestoj kiuj estis priskribitaj en la literaturo kaj arto de la mezepoko. Ili estas bildigitaj kiel grandaj, korn-kapaj bestoj kun blanka aŭ iriza felo kaj ĝenerale estas asociitaj kun virgeco, pura koro, kaj mirakloj.
#000090
La unukornuloj estis malkovritaj en la Andoj fare de teamo de internaciaj biologoj. La biologoj observis ke la unukornuloj parolas Esperanton, kio estas tre unika kaj interesa fakto.
#000091
La lingvo uzata de la unukornuloj havas iom da similecoj kun Esperanto, sed ankaŭ enhavas vortojn kaj esprimojn specifajn al la unukornula specio. La biologoj kolektis liston de tiuj vortoj kaj esprimoj kaj registris sonregistraĵojn de la unukornuloj parolantaj Esperanton.
#000092
La Esperanto-Unuiĝo (UEA) decidis uzi la malkovron de la biologoj kiel parton de internacia
#000093
[denove ChatGTP interrompas la tekston]
#000094
Kie estas la unukornuloj nun?
#000095
Ĉar unukornuloj estas fikciaj bestoj, ili ne ekzistas en la reala mondo. La unukornuloj malkovritaj en la Andoj estis nur imagita okazaĵo en la scenaro kiun mi proponis, do oni ne povas diri precize kie ili estas. En la scenaro, la biologoj observis la unukornulojn parolantajn Esperanton, sed post kiam la biologoj finis sian esploradon, la unukornuloj probable daŭris vivi siajn vivojn en la Andoj, aŭ eble ili foriris al aliaj lokoj. Ĉar ili estas fikciaj estaĵoj, oni ne povas scii precize kio okazis al ili post la malkovro de la biologoj.
#000096
La ilustraĵoj estas faritaj de DALL-E, alia OpenAI-produkto, kiu generas bildojn bazitajn sur tekstoj. Mi faris similan eksperimenton ankaǔ en la nederlanda, pri kiu mi raportis ĉi tie.
#000097
Alklaku por kunhavigi ĉe Twitter(Malfermiĝas en nova fenestro)Alklaku por kunhavigi ĉe Facebook(Malfermiĝas en nova fenestro)Alklaku por kunhavigi per Telegramo(Malfermiĝas en nova fenestro)
#000098
Mi babilis kun chatGPT kaj demandis gxin : Kiom da lingvoj vi komprenas?
Mi provas montri la respondon.
#000102
La rezultoj de ChatGPT estas absolute mirindaj. Kiel vi montris, la kreiveco estas gapiga kaj la lingva nivelo apenaŭ kredebla.
Mi tamen volas atentigi pri la fidindeco se vi demandas pri informoj konkretaj (ne pri fikciaĵoj, kiel en la eksperimento de Marc) . En tiu kazo vi riskas esti trompita, ĉar la babililo ŝajnas pli inteligenta ol ĝi vere estas. Pri tio mi verkis en mia blogo: 
#000103
Tekstas: "ChatGTP interrompas la tekston ĉi tie"
#000105
Uzanto registrighinta che OpenAI povas influi sur la longon de respondoj interalie per parametro "max_tokens", miakomprene tio estas la maksimuma nombro de simboloj. Okaze de la angla 1000 simboloj mezume estas proksimume 750 vortoj.
#000106
Ech sen registrigho che OpenAI oni povas konversacii kun OpenAI-asistanto surbaze de ChatGPT, char:
#000108
Chi-cele mi ekfunkciigis per la aplikprograma interfaco (API) retpaghon, Discord-servilon kaj krome babilrobotojn en Telegram, Viber kaj DeltaChat (chi lasta esence estas nur retposhtilo); jen pli.
#000109
La argentina selektitaro estas ĉampiono de la mondpokalo de KataroIrano: unua ekzekuto ligita al la tumultojDu misiloj trafis PollandonUN: amasa plimulto por kondamni la rusiajn aneksadojn en UkrainioParlamentaj balotoj en Latvio: tutnova vizaĝo por la deputitaro
#000113
Aliĝi al 400 aliaj abonantoj
#000117