"Jam pluan monaton la problemo de la ciganoj tempestas en la okcidenta Eŭropo"
#000002
Cigano estas ulo el memelektita vaganta diasporo, t.e. raŭmisto devena el Hindujo, konata en Eŭropo sub diversaj nomo, kiu vivas en la placo antaŭ la katedralo de mia urbo. Iuj aŭtoroj nomas ĉiujn ciganojn indiferente „romaoj“, supozante ke la nomo „cigano“ ial sonas malĝentile.
#000009
La plej granda etno de tiu grupo preferas nomi sin - almenaŭ en anglalingva Rondo Familia -"Roma" aŭ "Rroma." Alia grupo estas "Sinti." Efektive oni jam de multaj jaroj uzas ankaŭ la nomon "Romao" kiel sinonimon de "Cigano". (Kompreneble "Romao", same kiel "Cigano", estas vorto plene sen ofenda nuanco.)
#000013
Krom sintoj kaj romaoj ekzistas ankaŭ aliaj ciganaj triboj: "kale", "manush" kaj kelkaj aliaj, kies nomojn mi ne konas. La romaoj estas nur la plej granda kaj potenca grupo inter la ciganoj. Do se vi serĉas alian vorton por "cigano", vi rezignu pri "romao", ĉar ĝi ne estas neŭtrala ("rasisma" laŭ via stilo). Same vi certe ne nomus ĉiujn slavojn rusoj, ĉar la rusoj estas la plej granda slava popolo. Ĉiu polo, sorabo, bulgaro ktp. akre protestus.
#000015
Ni bedaůras, ke sintioj estas tiu grupo de ciganoj, kiuj jam delonge ne plu vojaĝas, sed loĝas en konstantaj domoj, kiel la ceteraj germanoj. La konata germana popkantistino Marianne Rosenberg estas sintio.
#000016
"Jes, sed nur je kvindek procentoj."
#000026
"Ĉar antaŭ unu jaro mia edzino vizitis kartaŭguristinon, kaj ŝi diris, ke nia
filino dum jaro edziniĝus kaj naskus infanon. Nu, la infanon ni jam havas."
#000027
Hitler iris al ciganino-divenistino kaj demandis: "Kiam mi mortos?"
#000028
el ni povis eĉ por unu momento suspekti, ke ciganoj estas dumlonge kristanoj kaj tiel adaptiĝis al Eŭropo kaj Ameriko por eĉ ne pensi pri dumlonge forgesitaj originlando kaj religio.
#000031
Iris cigano al armeo. Post naŭ monatoj telefonas lia patro:
#000033
La plej bonaj ĉeĥaj ŝercoj temas pri ciganoj (Romoj) kaj pri ilia kutimo priŝteli ĉion. Nuntempe, la temo estas iom tabua en Francio...
#000035
Policisto alta 2 metrojn staras sur la strato kaj proksime atendas cigano. Ekparolas la policisto. Ĉu vi scias, cigano, ke ni aspektas unu apud la alia kiel aglo kaj merdamaso?
#000036
Anticiganismo, aŭ kontraŭciganismo, estas la rasismo kaj diskriminacio kontraŭ la ciganoj (Romaoj kaj Sintioj popoloj). La termino estas simila al la koncepto de antisemitismo, kiu estas uzata por priskribi diskriminacion kontraŭ judoj. La termino cigana devenas de la mezepoko. Laŭ Martin Holler la angla termino anti-Gypsyism datas de la 1980-aj jaroj kaj oftiĝis en la jaroj 2000 kaj 2010, dum la termino anticiganismo estis pli poste derivata de la germana Antiziganismus[1].
#000038
Sub la influo de la naziismo homoj el ĉi tiuj etnoj estis persekutataj dum la dua mondmilito samkiel la judoj estis senkompate persekutataj. Proksimume inter 400000 kaj 500000 ciganoj el multaj eŭropaj landoj estis mortigitaj, kio estas konata sub la nomo "porajmos" en la cigana lingvo.
#000039
Cigano ĵus ellasita el la malliberejo renkontis amikon. “Pro kio oni malliberigis vin?” demandis la amikon.
#000040
Laŭ la statuto de IFEF Marcel Courthiade estas esploristo kaj iniciatinto de la lingvo kaj kulturo romanes/romani (Rromani[2] laŭ la fonetika transskribo kreita de Courthiade). Li ankaŭ estas respondeculo pri lingvo kaj lingvaj rajtoj, samkiel estro de la sekcio lingvo Rromani ĉe la sekcio en INALCO (Pariza Universitato de Orientaj Studoj).
#000049
Dum liaj studoj li estis implikita en la laboro de NROj aktivaj en edukaj projektoj kiuj celis la albanajn romaojn.
#000050
En 1995, post esti defendita sian disertacion, li iĝis asociita profesoro en la soci-lingvistiko de Romani, ĉe EPHE (École pratique des hautes études). De 1997 li estas asociita profesoro ĉe INALCO de Parizo.
#000053
-- Dum vi ŝtelas la radon, mi forportos la radiomagnetofonon!
#000060