Tiu ĉi artikolo estas parto de la prelego (17 junio 2010) de profesoro Heo Seongdo de la fako de la ĉinaj lingvo kaj literaturo de Seula Ŝtata Universitato. Per ĝi ni povas kompreni, kiel granda estis la dinastio Joseon (Chosun, 1392-1910) en la korea duoninsulo, la pralando de Koreio.
#000000
La korea duoninsulo estas tre mirinda loko. Kiam stariĝis dinastio, ĝi daŭris 500, 700, 1 000 jarojn. Kial kaj kiel eblis tio? Racie ni povas diri, ke almenaŭ unu devas esti kontentigita el jenaj du kondiĉoj.
#000001
Unua kondiĉo, ke ĉiuj niaj prapatroj estis malsaĝuloj. Kaj tial ili senkondiĉe ĉiam obeis al registaroj kaj perfortantoj. Sed la historio diras, ke niaj prapatroj ne estis tiaj malsaĝuloj. Tute male, ili havis klaran ideon pri homaj rajtoj, kaj tiujn ili pretendis kaj efektivigis.
#000002
Niaj prapatroj havis mastro-konscion pri la lando, kaj plue ilia karaktero ne estis obeema, sed defiema. Kaj tial sen tiu minimuma racieco tute ne eblis tiel longtempa subregado.
#000004
En la Kroniko de Dinastio Joseon ni povas legi, ke okazis popola ribelo post ĉiuj 25 jaroj. La Donghak Ribelo, kiun ĉiuj el vi bone scias, estis tutlanda, same kiel la tutlandskala manifestacio nuntempe.
#000005
Ni havis la sistemon de apelacio. Ĉiuj popolanoj, eĉ privataj sklavoj kaj drinkservistinoj, povis sendi leteron rekte al la reĝo. Kaj poste aperis homoj, kiuj malkontentis pri la sistemo, ĉar ili ne povis skribi per ĉinaj ideogramoj, tiam vaste uzataj, tial ebliĝis la apelacio per la korea alfabeto, siatempe nomata Eonmun (nuna Han-geul). Sed ankoraŭ ekzistis malkontentaj homoj.
#000006
Ili ne povis skribi eĉ la korean alfabeton. Kaj tial establiĝis Sinmun-go, la apelacia tamburo. Oni povis bati la tamburon anstataŭ skribi leteron. En tiu kazo la deĵoranto de jura ministerio venis kaj aŭskultis la apelacion kaj sekve parole raportis al la reĝo.
#000007
En Gyeong-guk Daejeon*** estas skribite, ke la reĝo ne povas renkonti iun ajn sen la akompano de la registristo.
#000013
Sed en la sekva tago venis alia registristo kaj komencis registri. Tiel daŭris la registrado dum 500 jaroj. La rango de la registristo estis relative malalta en la kortego. Tia homo ĉiam sekvis la reĝon kaj registris ĉion dum 500 jaroj. Li skribis per ĉinaj ideogramoj kaj vole ne vole li devis skribi tre rapide kaj malbele. Li do tion ree skribis korekte en sia hejmo en tiu vespero. Tio estas la unua historia malneto.
#000017
Kaj poste, kiam la reĝo mortas, en unu monato stariĝas komisiono por kompilado de la dinastia kroniko.
#000018
* Siatempa nomo de la ĉefurbo Seulo
#000019
** "Gyeok" signifas "bati", kaj "jaeng" signifas "malgranda gongo".
#000020
*** Nacia leĝaro, publikigita en 1471 por difini la administradon de la dinastio Joseon
#000021