Ĉu vi vidas ĉiujn lingvojn supre de la paĝo ? Ni tradukas rakontojn el Global Voices por ke civitanaj komunikiloj tra la mondo estu alireblaj por ĉiuj.
#000000
Arto kaj kulturoBona novaĵoCenzuroCivitanaj komunikilojDisvolvadoEdukadoEkonomio kaj komercoElektadoEn- kaj elmigradoEtno kaj rasoFilmoFotografioFreŝa NovaĵoHistorioHomaj rajtojHomama agadoHumuroIdeojIndiĝenojInternaciaj rilatojInterreta aktivismoJunulojJuroKatastrofoKomunikiloj kaj ĵurnalismoLaboroLingvoLiteraturoMedioMilito kaj konfliktoMuzikoNutraĵoParolliberecoPolitikoProtestoRajtoj je seksa diverseco (GLAT)RegadoReligioRifuĝintojSanoSciencoSportoTeknikaroUnesko (UNESCO)Unuiĝitaj Nacioj (UN)Virinoj kaj socia seksoVojaĝo
#000003
Fordonu vin al tiuj ĉi nekutimaj superstiĉoj antaŭ ol viziti Kirgizion
#000004
Kirgizio, lando situanta kie la antikvaj silkaj vojoj iam trakuris la koron de Eŭrazio, festas kristanajn, islamajn, sovetiajn kaj paganajn festojn. Ĝiaj superstiĉoj estas same multnombraj kaj diversaj.
#000007
Fakte, ne estas troigo diri, ke kirgiza kulturo estas lulilo por superstiĉoj. Homoj transdonas ilin de generacio al generacio por klarigi aferojn, por kiuj plejparte ne ekzistas klarigo.
#000008
1. La 40-taga regulo kaj aliaj superstiĉoj rilate al beboj
#000010
Kiam gepatroj bonvenigas sian novnaskitan infanon en la mondon, ili provas teni tiun for de fremduloj dum 40 tagoj. Oni kredas, ke se fremdulo – aŭ eĉ membro de la familio – vidas bebon, la infano eble grave malsaniĝos. Ĉi tio klarigas, kial virinoj en Kirgizio ofte metas ŝtofon super siajn beboĉarojn, kiam ili iras promeni kun siaj novnaskitoj, por la okazo se fremdaj okuloj kaŝrigardus super iliaj ŝultroj.
#000011
Aŭ, eble la tuto servas nur kiel preteksto por festi. Post 40 tagoj, parencoj, najbaroj kaj geamikoj venas por rigardi, kiel la familio donas al la infano varmegan banon per 40 kuleroj da akvo kaj ĝuas kvardek rondajn flanpanojn (maj tokoĉ) speciale bakitajn por la kunveno. Ĉi tie la bebo unue estas metita en beŝikon – tradicie ĉizitan lulilon, kutime donitan de avino al la bebo.
#000012
Beŝik-ceremonio: Elita Bakirova kaj Erlan Bakirov.
#000013
Aliaj superstiĉoj asociataj al beboj estas eĉ pli malkutimaj. Se bebo ekzemple dormas ne dumnokte, sed dumtage, patrino povas teni la kapon de la bebo trifoje en tandir (aŭ tandoro – tradicia forno en formo de truo en la tero por baki panon) esperante, ke la bebo alkutimiĝos al la nova tago-nokta ciklo. Kompreneble ŝi faras tion nur kiam la forno ne estis antaŭe hejtita por baki panon.
#000014
Alternativo por tiu rito estas sanktolei la frunton de la bebo kun fulgo. Patrinoj emas fari tion kiam gastoj venas por vidi la bebon, por ke la gastoj koncentriĝu je la nigra punkto, anstataŭ rigardi rekte en la okulojn de la bebo, ĉar iuj kredas ke la bebo malfacile dormos pro la rektaj rigardoj.
#000015
Se familio alfrontas financajn aŭ personajn malfacilaĵojn kiel malsano, senlaboreco aŭ deprimo, kirgizaj familioj ofte bruligas erojn de pino (isirik) en plado, movante ilin ĉirkaŭ ĉiu familiano, eldirante vortojn kiel: “Ke prospero kaj sukceso akompanu nin dum la tuta jaro!”
#000018
Spektu tiun ĉi filmeton >
#000019
Dum la beŝika festo por la bebo simila rito efektiviĝas super la novnaskito (vidu la malsupran filmeton) por forpeli negativajn spiritojn. El scienca vidpunkto, pino, ankaŭ indiĝena en Kirgizio, havas pozitivajn efikojn sur la spirada kaj imuna sistemoj. Ĉu tio ankaŭ estas la kazo, kiam pina ligno estas bruligata, ne klaras.
#000020
3. Ne fajfu hejme, alie vi bankrotos!
#000021
Multaj homoj spertas malagrablaĵon kiam ili aŭdas iun fajfi, eĉ se ili mem ŝatas fajfi. Sed en Kirgizio, kiel en aliaj landoj de la iama Sovetunio, oni kredas en superstiĉo. Multaj homoj kredas, ke fajfado kondukas al financa kolapso.
#000023
La radikoj de la superstiĉo estas nekonataj, sed rusa retejo ofertas du klarigojn. Unu estas, ke fajfado estas maniero per kiu “malpuraj spiritoj komunikiĝas” kaj ke oni allogas la spiritojn kiam oni imitas ilian lingvon. Laŭ la alia klarigo antikvaj popoloj uzis fajfojn kiel manieron elvoki buraskojn [ventopuŝojn], se ili bezonus ilin. Sed eĉ tiam ili devis esti tre singardaj pri ventoj/fajfado, ĉar forta ŝtormo povus forpreni la tegmentojn de iliaj hejmoj.
#000024
4. Svingu monon ĉe plenluno. Simple faru tion!
#000025
Plena luno. Pixabay. Creative commons.
#000026
Nu, ĉar kial ne? Ĉi tiu estas alia superstiĉo sufiĉe ofta tra la iama Sovetunio. Laŭ iuj astrologoj, plena luno estas asociata al abundo kaj riĉeco, do svingi monbileton al tia luno certe ne malutilas. Ne estas garantio, ke viaj financoj kreskos, sed indas provi.
#000027
5. Hufumoj en la lando de ĉevaloj!
#000028
Same kiel en okcidentaj landoj, kirgizaj familioj konsideras la hufumon kiel simbolon de bonŝanco kaj ekde kelkaj jaroj komencas pendigi ilin ĉiam pli ofte ekstere ĉe siaj pordoj. Ĉi tio havas sencon, ĉar ĉevaloj ludas gravan rolon en la kultura identeco de la kirgizoj [en].
#000029
6. Prizorgu vian brutaron, ĉar ĝi prizorgas vin
#000031
Tio ĉi estas malpli superstiĉo kaj pli praktika neceso en la lando, kie granda parto de la ses milionoj da loĝantoj vivas de bredado. Tamen, malgraŭ la kutima mantro madli tebbe, baŝka, sappa (ne piedbatu la brutojn, ne frapu iliajn kapojn), malsanaj ĉevaloj kaj bovinoj allogas multajn negativajn antaŭsignojn – tro multaj por citi ĉi tie – de kiuj ne eblas eskapi kiel estas la kazo kun nedezirataj puloj.
#000032
7. Forlavu malbonajn sonĝojn per akvo
#000034
Estas multaj akvofaloj por rakonti viajn koŝmarojn en Kirgizio. Foto uzata de . Nur por ilustraj celoj.
#000035
Se iu ne dormas aŭ havas koŝmaron, kirgizoj foje metas panon, tritikon aŭ kuirejajn tranĉilojn sub la kapkusenon por fortimigi malbonajn sonĝojn. Maljunuloj eĉ rekomendas rakonti siajn koŝmarojn al fluanta akvo, kiu forportos malagrablajn memorojn.
#000036
8. Hundo kontraŭ denta feo
#000037
Hundo vestita kiel feino. Creative commons [en].
#000038
9. Teo estas plej bone servata laŭglute
#000039
Tason da teo? Bildo uzata nur por ilustraj celoj. Creative commons.
#000040
Same kiel en multaj aliaj kulturoj, homoj en Kirgizio foje konsideras bobelojn en teo kiel pruvon de bonŝanco aŭ estonta prospero.
#000041
Pri kio mezaziaj teo-tradicioj malsamas unu la alian estas la maniero kiel servi teon. Vizitante kirgizan familion, vi eble trovos, ke oni konstante servas al vi duonan tason da teo. Oni ne haltigas vin. Fakte, la gastiganto montras al vi, ke li aŭ ŝi ne volas, ke vi foriru. Kiam alvenos la momento, ke ili volas informi vin ke estas tempo por foriri, ili elverŝas plenan tason al vi!
#000042
Bofilino aŭ kelino havas la plej malaltan rangon en mezazia familio, kaj tiel estas forte influita de superstiĉoj eĉ antaŭ ol ŝi komencas geedzan vivon.
#000045
Tipe, kiam nova kelino alvenas unuafoje en la hejmon de sia edzo, ŝi supozeble faru riverencon trifoje antaŭ la gastoj kaj siaj bogepatroj kiel signon de modesteco kaj respekto. En nordaj partoj de Kirgizio la rito estas eĉ pli strikta; kelino devas riverenci kiam ajn ŝi renkontas siajn bogepatrojn por ne alporti malfeliĉon kaj malĝojon en sian novan hejmon.
#000046
Alia superstiĉo estas, ke se juna virino kaŝe opinias ke parenco de ŝia edzo aŭ ŝia bopatrino estas malsimpatiaj, ŝia sekva infano similos tiun personon.
#000047
Laŭ alia antikva tradicio, oni evitas oferti al knabinoj la langon de ŝafido por manĝi ĉe festoj. Oni supozas, ke la knabino poste evoluos al akralanga kelino kaj ne kondutos submetiĝeme, kiel oni kutime atendus de ŝi. Male, manĝante kun la familio, oni ofertas kokidajn flugilojn al filinoj por kuraĝigi ilin forlasi la neston de siaj gepatroj.
#000048
Finfine, kiam la kelino renkontos la gepatrojn de sia edzo, ŝi ne havu pretekston por lasi telerojn nelavitajn ĝis la sekva mateno, ĉar ŝia patrino jam de frua aĝo enkapigis tion al ŝi.
#000050
Supozeble, estas malpermesite lasi telerojn nelavitajn ĝis la sekva mateno ĉar malpuraj teleroj allogos malbonajn spiritojn. Sed ĉu tio efektive estas superstiĉo aŭ nur kreiva maniero instigi knabinojn esti bonordaj kaj fariĝi bonaj dommastrinoj? Kiu scias?
#000051
Arto kaj kulturoCivitanaj komunikilojHistorioIndiĝenojJunulojNutraĵoSanoVirinoj kaj socia sekso
#000052
Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracion
#000054
Milito en Ukrainio montras la rasismon de amaskomunikiloj kaj politikistoj kontraŭ arabaj militviktimoj
#000056
Meksika kolektivo kiu piratas librojn por kundividi kulturon alfrontas blokadojn
#000058
Germinda Casupá, ĉikita indiĝeno fronte al fajro kaj masklismo
#000059
Global Voices estas subtenata de la klopodoj de niaj volontulaj kontribuantoj, fondumoj, donacantoj kaj misio-servoj. Por pliaj informoj bonvolu legi nian Monkolektan Etikan Politikon.
#000063
Speciala danko al niaj multaj subtenantoj
#000064