Esperanto ne nepre helpas lingvolernadon
#000000
Propedeŭtiko dum multaj jaroj estis furora vorto en antaŭenigo de Esperanto. Oni ofte asertis, ke instruado de Esperanto draste faciligus lernadon de pliaj lingvoj. Sed kiukondiĉe kaj kiom multe Esperanto kiel unua fremdlingvo efektive helpas ĉe la lernado de plia lingvo? Tion esploras Lu Wunsch-Rolshoven en sia artikolo.
#000001
En Britio ekde deko da jaroj okazas instruado de Esperanto en kelkaj lernejoj sub la iom konata nomo Springboard to Languages (aŭ Esperante "lingvolanĉilo"). Junaj lernejanoj inter 7 kaj 11 jaroj lernas unue Esperanton, poste alian fremdan lingvon, ekzemple la francan. Indas konscii, ke la entuta instruado de lingvoj en Britio nuntempe estas ne tre intensa, kaj ankaŭ tiu komenca instruado de Esperanto okazas dum nur 20 lecionoj – unu leciono semajne dum 20 semajnoj. Ĉu tiu komenca lernado de Esperanto multe helpas la postan lernadon de la alia lingvo? Jen unu el la demandoj, kiujn traktas la akompanaj sciencaj studoj.
#000002
La malnova atendo pri propedeŭtiko, prepara lernado, estas, ke Esperanto helpos eĉ tiom multe, ke poste la infanoj, kiuj malpli longe lernis duan fremdlingvon, ekzemple la francan, fine havos pli altan nivelon en tiu lingvo ol tiuj infanoj, kiuj dum la tuta tempo lernis nur la francan. Io tia tamen ne estis rekte esplorita en la eksperimentoj, pri kiuj ĉi-jare raportis Karen Roehr-Brackin kaj Angela Tellier. Ne estis paralelaj klasoj, kiuj dekomence lernis la francan. (Sed atentindas ĉi-rilate ekzemple studo de Halloran el 1952, vidu sube.)
#000003
Ĉu Esperanto helpas pli ol ekzemple la itala aŭ germana?
#000004
Oni esploris interalie jenan demandon: Ĉu ĉe la lernfaciligo vere temas pri aparta eco de Esperanto? En Britio oni nun instruis al kvar grupoj de infanoj de 8 kaj 9 jaroj unue, dum duona lernojaro, 20 lecionojn de Esperanto, respektive de la itala kaj de la germana, kaj poste, dum la dua jarduono, la francan, same malmulte. (La kvara grupo unue ricevis instruadon en io kun la nomo “Esperanto-plus” – tio estis ne nur lernado de Esperanto, sed ankaŭ aparta atentigo pri lingvaj formoj kaj skemoj.)
#000005
Krome oni povas legi en resumo de la studo unuflanke ke Esperanto estis pli facile lernebla ol la franca por lingvo-komencantoj (por ni ne vere surprize) kaj ke la lernado de Esperanto havis niveligan efikon, kiu iom reduktis la individuajn diferencojn inter la infanoj (pri tia efiko legu ankaŭ sube). Aliflanke la rezultoj ne montris mezureble pli grandan avantaĝon per Esperanto por la evoluo de prilingva atentemo aŭ pli grandan postan sukceson en la lernado de alia fremda lingvo. Tio estas iom sobriga rezulto, kiel notas la aŭtoroj, kaj oni pretas konsenti.
#000007
Unue lerni Esperanton pli bonas por malpli inteligentaj infanoj
#000015
Tiu pli bona rezulto de tiuj Esperanto-lernintoj estis eĉ pli granda, kiam la infanoj aldone al malpli alta inteligenteco krome havis relative malaltan kapablon rilate al vortoj.
#000017
La pli inteligentaj lernantoj atingis ĝenerale pli bonajn rezultojn en la franca, kiam ili rekte komencis per tiu ĉi lingvo kaj ne unue lernis Esperanton.
#000018
Pri la temo propedeŭtiko, do dekomenca instruado de Esperanto por poste pli sukcese instrui alian fremdan lingvon, mi aŭdas de jardekoj. Mi neniam vere komprenis, kial ni Esperanto-parolantoj kiel tuto estu aparte entuziasmaj pri tio. Nia baza celo estas disvastigi Esperanton mem, ne unuavice disponigi Esperanton por atingi pli bonan rezulton en la disvastigado de aliaj lingvoj. Por ni la veraj gravaĵoj estas Esperantujo kaj ties bonfarto, kaj ne iuj aliaj lingvoj, kiujn ni Esperanto-parolantoj ja ofte ŝatas, sed pri kies lerta instruado ni eble ne rompu al ni la kapon. Ĉu? Sed aliflanke ni ja memoru la Bulonjan Deklaracion pri la esenco de Esperantismo, laŭ kiu “ĉiu deziranto povas (...) uzadi la lingvon por ĉiaj eblaj celoj” – do evidente ankaŭ por propedeŭtika uzado.
#000019
La “nova propedeŭtiko” kaj la ruza truko de la Esperanto-komunumo
#000020
Pro tiuj konsideroj ne tro zorgigis min ke tiu ideo de komenca instruado de Esperanto ne realiĝis grandskale en la lernejoj. Mi eĉ ŝerce diris, ke la ekstera mondo ŝajne evoluigis “novan propedeŭtikon” por Esperanto, ĉar nuntempe oni en tre multaj lokoj instruas la anglan kiel unuan lingvon. Kiel la Esperanto-instruistoj scias, tio estas sufiĉe helpa por la posta instruado de Esperanto. Lerninto de la angla pli rapide lernas Esperanton ol homo ne lerninta fremdan lingvon. Oni do povas diri, ke la instruistoj de la angla donas parte enkondukan kurson al Esperanto kaj ke el ĉiu instruhoro de la angla eble dek minutoj estas jam helpaj por posta lernado de Esperanto.
#000021
Eble jen temas pri aparte ruza truko de la Esperanto-komunumo. Post kiam oni konstatis, ke Esperanto mem ne estas facile akceptebla en lernejoj, oni ŝanĝis la strategion kaj kaŝe subtenis la instruadon de la angla. Tio ja signifas la menciitan gravan ŝparadon de postaj instruhoroj de Esperanto kaj tiel liberigas labortempon de Esperanto-aktivuloj kaj tiel subtenas la pluan disvastigon de Esperanto. La praktiko montras kiom efika estis tiu vojo: Esperanto pli kaj pli disvastiĝis dum la pasintaj jardekoj, dum kiuj disvastiĝis ankaŭ la angla ...
#000022
El diversaj aliaj fontoj mi cetere lernis, je kiom multaj eraroj pri Esperanto lingvistoj tre ofte kredas kaj kiom malmulte pri la ĉiutaga uzado de Esperanto granda parto de ili scias. Se ni ne sukcesos unue ŝanĝi tion, se ni ne kuraĝe informos lingvistojn pri ekzemple la fakto, ke Esperanto nun estas jam ĉiutaga lingvo de pluraj miloj kaj la ĉefa lingvo de almenaŭ cento da homoj, ni verŝajne ne sukcesos efike subteni la lingvoenkondukan instruadon de Esperanto nek la pli rapidan disvastiĝon de la lingvo Esperanto mem.
#000024
La propedeŭtika Esperanto ekde jardekoj ne sukcesis. Mankas perspektivo de amasa uzo de propedeŭtika Esperanto. Ni devas iom pli atentigi pri Esperanto en lernejoj kiel PLENRAJTA fremdlingvo. Sed por tio ni bezonas decidon de ministerioj de klerigado. Do ne skribi peticiojn al prezidantoj (ili ĉiuj estis senutilaj), sed labori kun ministerioj. La programoj de lernejoj estas ĉiutaga kompetenco de ministerioj de klerigado.
#000029
Estas du kaŭzoj pro kiuj la vera propedaŭtika valoro de E ne estas pruvebla:
1. Neniu ŝtato pretas pagi grandan veran eksperimenton minimume3-jaran kun pluraj grupoj kiuj lernas kaj pluraj paralelaj kontrolgrupoj tiel ke temu pri rezultoj kun relevanta nombro de partoprenantoj. Ankaŭ mezurmetodo estas grava kaj tiu de d-ro Frank en plena senco neniam estis aplikita.
2. Por montri avantaĝojn de E oni devas havi adekvatajn instruilojn (didaktikaĵojn). La nura ebla vojo estas kondisideri la morfemoftecon de E-takstoj, Tio signifas, instrui plej eble malmultan kvanton da materialo kiu estas nepre necesa por per minimuma lernotempo akiri komprenon ĉe la infanoj pri baza strukturo de lingvoj (ke ili praktike komprenu la funkcion de afiksoj, simplaj gramatikaj reguloj, simpla skribmaniero ktp.)
La ĝisnunaj eksperimentoj ne konsideris tion. La sukceso de la lernado dependas de lernolibroj kaj ili estas kelkfoje tiaj ke la lernado de E estas same malfacila kiel lernado de iu ajn nacia lingvo.
#000030
II. Tial mi vere miras ke Lu ne konsideris la plej novan projekton kiu okupiĝas pri tiu temo: Multlingva Akcelilo financata per mono de Eŭropa Unio – projekto kiu jam estas en la fino de la unua douono. Tiu projekto ne volas pruvi propedeŭtikan valoron de Esperanto, sed simple baze de aserto ke tiu valoro ekzistas, kreas didaktikajn ilojn kiuj ebligas dum unu lernojaro al infanoj de la tria klaso lerni tiun esencan parton de Esperanto kiu vere rapidigos lernadon de la DUA kaj tria fremdlingvo (antaŭ la unua simple ne eblas komenci per Esperanto ĉar la anglan nuntempe oni jam komencas instrui en infanĝardenoj). Krome tiu instruobjekto antaŭvidas ke la instruadon efektivigos ne konantoj de Esperanto, sed instruistoj de fremdlingvoj kiuj simple sekvos la instrukciojn kaj uzos la didaktikaĵojn evoluigitajn en la projekto.
#000031
Esp-o estas samtempe facila ILo kaj saltotabulo por aliaj lingvoj
Esperanto, la pli bona saltotabulo por la lingvoj.
#000037
Mi iom legis en la teksto de Piron. Li citas frazon lau kiu kurso de Esperannto (...) konsiderinde plibonigis la sukceson de la lernantoj dum la lernado de fremdaj lingvoj. ("Les résultats d'expériences pédagogiques montrent, entre autres choses, qu'un cours d'espéranto organisé dans une optique propédeutique améliore considérablement le succès des élèves dans l'étude des langues étrangères.") Bela frazo, sed ghi iom nebulumas. La kerna demando ja ne estas, chu Esperanto-kurso entute plibonigas la sukceson che la alia fremda lingvo, sed chu la Esperanto-kurso pli multe plibonigas ol la studado de la alia fremda lingvo dum la sama tempo... Tio restas neklara. Temas simple pri ne tute facile esplorebla afero. Mi havas la impreson, ke Halloran estas pli klara chi-rilate kaj pli detala.
#000039
Piron en antaua frazo ja asertas: Unu jaro de Esperanto kun kvin jaroj de la angla donas saman au pli bonan rezulton ol ses jaroj de la angla. Tion Piron ja asertas, sed li ne liveras akurate cititan fonton por tio. Do mi bedauras, ke el la teksto de Piron ne evidentighas tio, kion ni bezonus. 🙁
#000040
En la lasta alineo vi atentigas pri la konsekvencoj : " ni versxajne ne sukcesos efike subteni la lingvoenkondukan instruadon de Esperanto nek la pli rapidan disvastigxon de la lingvo Esperanto mem." Estas plu-kaj pripensinda eldiro.
#000046
Vian aludon pri la memstareco de Esperanto mi ne komprenis. Lau mi lernfaciligo kaj tiu memstareco estas du sufiche malsamaj temoj.
#000050
Eble ne sufiche klarighas, ke mia frazo ”Eble jam temas pri aparte ruza truko de la Esperanto-komunumo” estas sherco.
Do iom pli serioze: Por mi la kerno de Esperanto estas la lingvo mem kaj ghia komunumo – kaj ne la uzado de Esperanto por subteni la lernadon de aliaj lingvoj. Tial mi vere ne bedauras, ke homoj lernas la anglan, char estas vere tiel, ke homoj lernintaj la anglan multe pli rapide lernas Esperanton. (Tio kio povus interesi min, tio estas, kiam la entuta efiko estas pli granda – kiam la homoj unue lernas Esperanton, poste la anglan, au kiam ili unue lernas la anglan kaj poste Esperanton. Mi celas la efikon post sama sumo de lernohoroj.) Mi varbas por Esperanto pro ghiaj ecoj kaj tiuj de la Esperanto-komuumo – kaj ne, char ghi eble au ne subtenas la lernadon de iuj aliaj lingvoj. Ech financa subteno de kvaronmiliono da euroj supozeble ne sukcesus deturni min de tiu mia direkto kaj celo.
#000051
Multajn malverajn eldirojn pri Esperanto mi enmetis che #Eraroj_kaj_mitoj_pri_Esperanto .
Malverajhojn kaj misfamigojn mi kolektas en la Facebook-grupo ”Stop talking down Esperanto” 
#000053
Laux mia persona sperta (senkompetenta?) opinio, mi povas
senti en mia kapo ke la lernado de Esperanto povus helpi min
lerni aliajn Europajn lingvojn. Kiam mi klopodas auxskulti
ilin, tiam mi povas kompreni iomete da ili. Sxajnas al mi ke
temas pri la trejnado por la menso filtri aliajn lingvojn
mensen, kaj Esperanto povas helpi tiurilate.
#000056
Sed, tute bezonas seriozan studadon. Se oni ne havas fortan
motivon lerni, kiel infanoj en lernejo iam post iam ne havas,
do la infanoj emas nur duonlerni. Sed tiel ankaux por
matamatiko kaj aliaj temoj, cxu ne?
#000057
Ne estas tute sensenca ideo ke se EU starigus klasojn en la
publikajn malaltlernejojn por instrui Esperanton dum kvar
jaroj ke la infanoj kiam ili alvenas al la gimnazio, povus
lerni aliajn Europajn lingvojn pli facile. Mi ne dubas. Sed
por Cxinio aux por Afrikio estus alia afero.
#000058
Ankau por afrikanoj, azianoj, australianoj , amerikanoj – estas tute la sama afero – simple tial , char esperanto vere estas lingvo internacia
#000059
Kion mi tre ŝatas estas kiam homoj bone lernas Esperanton.
#000063
Mi ne scias kio estas pri aliaj, sed min, ĝisosta teknikisto, E-to interesigis pri aliaj lingvoj, helpis min pli-malpli paroleti la anglan (en lernejo kaj instituto mi studis la francan). Do...
#000070
Mi cxiam skeptikis pri la "propedeutika valoro de Esperanto", kaj mi cxiu kaze dubas ke iu decidus lerni Esperanton pro tiu kialo. Kiu pensus "mi lernos malutilan lingvon, cxar poste lerni pli utilan lingvon estos iom pli facila"?
#000071