Utena, urbo kun 32 mil loĝantoj, situas en la nord-orienta parto de Litovio, 92 km norden de la Litovia ĉefurbo Vilno, aŭ 67 km norden de la geografia centro de Eŭropo.
#000002
La nomo Utena (Utten) estis registrita en la jaro 1261a, kaj ĝi do estas unu el la plej malnovaj litovaj loĝlokoj. Komence ĝi estis ligna kastelo ĉe la rivereto Utenėlė (Uteneto). Fine de la 13a jarcento ĉi tie oni konstruis la potencan kastelon, ĉirkaŭ kiu formiĝis urbeto.
Legendo rakontas, ke la fondinto de Utena estis mita duko Utenis. Li kunŝutis kastelmonton Narkūnai, konstruis sur ĝi la kastelon kaj fondis la apudan urbon. La legendo precizigas, ke ĉe finŝutado de la kastelmonto iu junulo falis de ĝi kaj rompis sian nukon. La pagana pastro klarigis la eventon pozitive: jen bona loko por konstrui ĉi tie kastelon, ĉar ĉiu, kiu penos ĝin detrui, finos la vivon same. Kaj vere, multfoje atakata, la kastelo eltenis. Tamen en komenco de la 15a jarcento, dum milito kontraŭ Livona kavalira ordeno, ĝi estis detruita kaj poste translokiĝis al la nuna, ekonomie pli oportuna urboloko.
#000003
Sur la blazono de Utena estas orkolora hufumo, talismano de feliĉo kaj sukceso. Kvankam la urbeton kelfoje ruinigis malamikaj armeoj, ĝi ĉiam fenikse reviviĝadis. Grandan instigon al la evoluo de Utena donis la ŝoseo Peterburgo-Varsovio, konstruita tiuloke dum 1830–1836. Tiam en Utena estis aranĝita altklasa poŝteja komplekso kun tranoktejo kaj ĉevalejo. En 1854 ĉi tie estis establita semafora telegrafejo (unu funkcianta semaforo estas rekonstruita) kaj en 1918 – telefona centralo. La klasikstilan poŝtejon vizitis, interalie, la Ruslanda caro Nikolao I kun sia filo Aleksandro. Ŝanĝis siajn ĉevalojn ĉi tie la rusa pentristo Ilja Repin kaj la franca verkisto Honoré de Balzak. Ĉi tie haltripozis ankaŭ granda litova poeto episkopo Antanas Baranauskas (lian verspoemon La arbaro de Anykščiai esperantigis la elstara litova esperantisto Petras Čeliauskas). La malnova poŝtejo estas restarigita, nun ĉi tie funkcias artlernejo. En ĝia korto estas eksponataj diliĝenco kaj poŝta kaleŝo, rekonstruitaj en la Litovia filmproduktejo. Oni povas konatiĝi kun la veturilo, la sama, per kiaj oni en la 19a jarcento veturigadis pasaĝerojn kaj poŝton. Per simila diliĝenco en Litovio vojaĝis ankaŭ Ludoviko Zamenhof.
En kaj apud la urbo estas 186 lagoj kaj lagetoj. Inter ili estas Tauragno, ŝatata de kajakantoj, la plej profunda Litovia lago – 60,5 m. Unu el plej longaj estas Aiseto – 16 km longa. Nur 14 km nordoriente de Utena, situas la belega lago Alaušo, populara inter somerumantoj. En ĝia okcidenta duoninsulo staras la restarigita mezepoka klasikstila bieno Bikuškio, kie nun oni organizas landajn kaj internaciajn subĉielajn pentradajn kaj skulptadajn simpoziojn.
En la urbo mem estas interesaj vizitindaĵoj. En la urba parko elstaras Utenos-ŝtono. La BETanojn logos la romantikisma-bizanca stilo de la romkatolika preĝejo de la Ĉieliro de Jesuo, negranda rusortodoksa kirko, kirko de malnovritanoj, nova preĝejo de la Dia Providenco kaj sinagogo. Ankaŭ monumento por Jonas Basanavičius, heroldo de litova nacia reviviĝo, persono bone konata al bulgaroj. Altiras la urbogastojn la muzika lumfontano, inaŭgurita dum la celebrado de la 750-jariĝo de la urbo.
#000007
La nordorienta Litovio estas ne nur laga, sed ankaŭ bierfaranta lando. Ĉi tie konserviĝis unika bierfara tradicio, transiranta de unu homgeneracio al alia. Ĉi tiun tradicion uzas ankaŭ Utenos alus, la plej granda bierproduktejo en baltaj landoj, establita en 1977. La historion de la bierproduktejo en Utena, teknologiojn de bierfarado kaj gustumadon de kvar specoj de la produktata biero prezentas al ekskursantaj grupoj la muzeo de Utenos alus. La BETanoj havos bonan ŝancon gustumi la “vivan” litovan bieron en lokaj bierejoj. Nemultekostan, kompare kun bieroj en aliaj Eŭropaj landoj.
#000008