La Ghriba estas evento kiu kunigas diversajn religiojn en la trankvila insulo Ĝerbao. Bildo de Imen Boudali, uzita kun permeso.
#000001
Tiu ĉi artikolo de Imen Boudali estis unuafoje publikigita de Raseef22 kaj estas republikigata karde de partnereco pri interŝanĝo de enhavo kun Global Voices.
#000002
En majo ĉiujare Tunizio gastigas unikan kaj eksterordinaran eventon. La nordafrika lando, hejmo por la plej malnova sinagogo en Afriko, celebras kaj revivigas siajn judajn radikojn kadre de la pilgrimado de La Ghriba, evento kuniganta diversajn religiojn en la trankvila insulo Ĝerbao.
#000003
Tuj post kiam la pramo atingas la bordon, Ĝerbao bonvenigas onin kun sereneco. Tiu ĉi insulo, historia hejmo de tunizianoj kaj ĉiuj tri ĉefaj monoteismaj religioj kaj loko de ĉiujara juda pilgrimado, estas ofte nomata “la insulo de revoj”. Ĝi donas al vizitantoj senton de aparteno kaj akceptas ilin kiel nenie aliloke. Palmarboj estas ĉie kie vidas la okulo, laŭlonge de primitivaj vojoj, oni rapide ekvidas specifajn ĝerbaajn domojn aŭ houche, la etajn, kolorplenajn butikojn de la insulo, virojn en grizaj jebbas, virinojn en beskris, malhfas (tradiciaj vestoj kiujn uzas nur virinoj de tiu ĉi insulo) kaj dhallalas (tradiciaj pajloĉapeloj) ie ajn.
#000004
Tiu ĉi sceno estas kompletigata per la odoro de la belega blua maro, la fiŝkaptistoj kaj iliaj boatoj dissemitaj ie kaj tie, la vendistoj de jasmenaj florbukedoj, la grupoj de maljunaj viroj ludantaj damojn kaj la virinoj stirantaj motorciklojn. Fakte kiam oni estas ĉi tie, oni ensorbas kolorojn, nuancojn kaj formojn, foje bazajn kaj minimalismajn, sed neniam tedajn aŭ lacigajn.
#000005
Sed ne nur paradizaj bordoj aŭ la nekompareblaj sunsubiroj faras tiun ĉi lokon unika kaj belega; gravas ankaŭ homoj kaj rilate tion Ĝerbao estas adorata ne nur de tunizianoj, sed ankaŭ de sennombraj vizitantoj de la tuta mondo.
#000006
Loĝantoj de Ĝerbao sukcesis dum la daŭro de la insula historio subteni pacan kunvivadon de ĝiaj islama, kristana kaj juda komunumoj, kio iĝis ekstreme malofta, ne nur en la araba regiono, sed ankaŭ tra la mondo.
#000007
Antaŭ la establo de Israelo en 1948, Tunizio estis hejmo por pli ol 100 000 judoj, sed jaroj pasis kaj post la araba-israela milito en 1967 multaj foriris. Tamen la lando estas hejmo por unu el la plej grandaj judaj komunumoj en Mezoriento kaj Nordafriko, kun 2 000 judoj, el kiuj 1 200 loĝas en Ĝerbao.
#000008
Ĝis nuntempo kaj malgraŭ sia malgranda nombro, tuniziaj judoj plu ludas signifan rolon en la ĝerbaa socio kaj, same kiel siaj nejudaj najbaroj, aktivas en la insula turisma industrio.
#000009
Ĝerbao estas hejmo por juda lernejo (jeŝiva), kiu proponas sekularan kaj religian edukadojn por infanoj de kvin aŭ ses jaroj ĝis adoleskantoj 14-jaraĝaj. Irante tra la klasĉambroj, oni aŭdas studentojn diskuti pri frazoj el Torao, transirante de la tunizia araba kaj la biblia hebrea lingvo. En alia lernejo de la insulo, la bazlernejo Souani, islamaj kaj judaj studentoj lernas kune en la samaj klasĉambroj, kundividante sekularajn akademiajn celojn kaj garantiante la estontecon de sia socio surbaze de principoj de interreligia harmonio.
#000010
La juda heredaĵo de Ĝerbao, same kiel la heredaĵo de la tunizia religia diverseco, plenforte montriĝas ĉiujare dum la pilgrimado Ghriba. Tiu ĉi ĉiujara renkontiĝo okazas ĉi-jare de la 14-a ĝis la 22-a de majo kun diversaj eventoj, inkluzive viziton al la sinagogo, disdonado de almozoj kaj bonfarado, preĝado kaj aliaj lokaj tradicioj.
#000011
Ne-judaj tunizianoj ofte partoprenas en iuj el la sinagogaj tradicioj. Ekzemple multaj lokaj virinoj kaj vizitantoj prenas ovojn markitajn per la nomoj de junulinoj el iliaj familioj kaj lasas ilin en speciala loko ĉe la sinagogo. Kiam la pilgrimado finiĝas, la ovoj estas redonataj al la junulinoj, kiuj manĝas ilin kun la espero plibonigi siajn edziniĝajn perspektivojn.
#000012
Dum oni marŝas direkte al la sinagogo, la ĉeesto de sekurecservo certe rimarkindas. Centoj da policanoj, specialaj trupoj kaj armitaj veturiloj estas lokitaj laŭlonge de la stratoj kaj ĉirkaŭ la religia konstruaĵo por garantii la senprobleman pason de la festo. Antaŭ ol eniri la ejon, vizitantoj trapasas skanadon kaj iliaj aĵoj estas skrupule ekzamenataj.
#000013
Dum vi pasas tra la sekurecaj aparatoj, centoj da tuniziaj flagoj kaj la karaktera kombino de la blua kaj la blanka bonvenigas vin.
#000014
Muziko sonas kiel fono. Ĉiuj sentas festan atmosferon. Junaj kaj maljunaj, vi povas vidi ke ĉiu ajn surhavis siajn plej belajn vestojn. Sub la posttagmeza aprila suno grupoj da vizitantoj en festaj vestoj amasiĝas, akcelante siajn paŝojn por trovi sidlokon en la Oukala (speco de vere tradicia kaj malmultekosta hotelo en populara tunizia kvartalo), kie estas organizita muzika festeno.
#000015
Aliaj ĉeestantoj, pli fokusiĝintaj je la religia aspekto de la evento, elektas iri rekte al la sinagogo. Malgraŭ ĝia relativa malgrandeco, la interiero de la konstruaĵo estas ŝoke belega. La blua fajenca kahelo kovras la kvar murojn ĝis la plafono, ŝokante la imagopovon. La ejo estas plena je homoj.
#000017
Sub la arkadoj kaj la eternaj lampoj, iuj ĉeestantoj eksidis por legi la Toraon, aliaj bruligas kandelojn kaj flustras, diskrete kun okuloj fermitaj, siajn longe tenitajn dezirojn.
#000018
Tiu ĉiujara pilgrimado estas grava ne nur por loka komunumo, sed ankaŭ por la tuta lando, de ekonomia perspektivo, per la revigligo de la insula turisma sektoro kaj politike, ĉar tio helpas krei la pacan kaj plurkulturan identecon de Tunizio. La evento estas preparata dum monatoj, kun partopreno de pluraj organizantoj, inkluzive de la Ministerio pri internaj aferoj — ĉio por ekskludi iujn ajn malbonajn surprizojn.
#000020
En freŝdata memoro, Tunizio spertis du tragikajn atakojn kontraŭ la juda komunumo de Ĝerbao. La unua okazis en 1985 kiam soldato, kiu devis subteni la ordon, ekpafis ene de la Ĝerbaa sinagogo, mortigante kvin homojn. Poste, en 2002, 25-jara franco-tuniziano ligita al Al-Kaida mortigis 21 homojn.
#000021
Kun tiuj ĉi incidentoj en memoro, la tuniziaj aŭtoritatoj klopodas fari tiun ĉi ĉiujaran eventon pli sekura. La registarestro Najla Bouden, la ministro pri turismo Mohamed Moez Belhassine, la guberniestro de Médenine Said Ben Zayed, la ĉefrabeno de Tunizio Haïm Bittan, same kiel kelkaj ambasadoroj kaj diplomatoj el landoj kiel Francio, Belgio, Germanio, Italio kaj Usono partoprenis tagmanĝon dum la ĉi-jara pilgrimado.
#000022
“Ĝerbao restas fandejo de civilizoj kaj lando de paco kaj toleremo por ĉiuj, de kie eliras mesaĝo pri amo kaj paco”, diras Bouden.
#000023
Siavice, la ministro pri turismo Belhassine diris ke la pilgrimado de La Ghriba estas grava evento, kiu malfermas la turisman kaj someran sezonon kaj sendas multajn mesaĝojn al la mondo pri paca kunvivado kaj toleremo por pli bona kaj pli malfermita komunumo.
#000024
Li aldonis ke tiu ĉi grava evento, kiu, laŭ li, akumulis ĝis 3 000 vizitantojn, 50 ĵurnalistojn kaj altrangulojn de 14 nacioj, estas kazo por ne nur malkovri la plurkulturan aspekton de la insulo, sed ankaŭ plonĝi je tiu ĉi riĉa celloko, proponanta senfinajn avantaĝojn.
#000025
Rilate al la organizantoj de la pilgrimado gvidata de Perez Trabelsi (prezidanto de la Juda Ĝerbaa Komitato kaj gvidanto de la juda komunumo en Ĝerbao), ili opinias ke ĉi-jara vizito estis escepta kaj rimarkinda je kelkaj niveloj. Por ili, post du jaroj de pandemio, sendi mesaĝon pri paco kaj kunvivado de Tunizio al la resto de la mondo estis gravege en tiu ĉi tumulta tempo.
#000026
Ekrankopio el Jutuba filmeto montranta unuan kapkovritan alĝerian prezentistinon de televidaj novaĵoj ekde sendependiĝo de la franca okupado.
#000028
Tiu ĉi artikolo estis unue publikigita de Raoseef22 la 25-an de februaro 2022. Redaktita versio estas republikigata kadre de partnereco kun Global Voices.
#000029
Unuafoje dum duonjarcento alĝerianoj vidis prezentistinon de novaĵoj kun hiĝabo en ŝtata televido matene la 15-an de februaro 2022. Tio estis vaste rigardata de alĝerianoj kiel historia evento, post kiam la televidstacio rompis la malpermeson pri surhavo de hiĝabo en publika televido.
#000030
Ekde la tago kiam Alĝerio gajnis sendependecon de la franca okupado la 5-an de julio 1962 kaj regajnis suverenecon super siaj radiaj kaj televidaj sidejoj la 28-an de oktobro 1962, Najwa Gedi estas konsiderata la unua virino en hiĝabo, kiu prezentis novaĵbultenon.
#000031
Alĝeria prezentistino de la ĉefa novaĵbulteno Said Toubal afiŝis en sia oficiala Fejsbuk-paĝo:
#000032
For the first time after the independence, Algerian state television gives space for hijabi women in news bulletins, and colleague Najwa Jedi shines bright in her presentation.
#000033
Por la unua fojo post la sendependiĝo, alĝeria televidstacio donis lokon al virinoj en hiĝabo por [prezenti] novaĵbultenojn kaj kolegino Najwa Jedi brilis dum sia prezentado.
#000034
Membro de la Alĝeria Nacia Unio de Ĵurnalistoj (ANUĴ) Reda Jawadi asertas ke alĝeria televido “estis malebliganta al kapkovritaj virinoj aperi sur la ekrano dum pli ol duonjarcento ekde la restarigo de kompleta suvereneco super ŝtataj radio kaj televido, malgraŭ la fakto ke islamo estas la ŝtata religio”.
#000035
Parolante pri Raseef22, Jawadi diris: “La mentaleco estiginta malpermeson de la apero de la virino en kaptuko sur la ekrano estas mense heredita de la organizintoj de tiu ĉi publika institucio kaj mankas leĝo ene de la televidstacia sidejo, kiu malpermesus la aperon de kapkovritaj virinoj sur la ekrano, tio estas ĉefe hereditaj instrukcioj”.
#000036
The headscarf was forbidden on television due to personal convictions and improvised decisions issued by successive officials in managing and running Algerian state television since the independence, and this of course, is prompted by successive governments that were greatly satisfied with this policy.
#000037
La kaptuko estas malpermesata en televido pro personaj konvinkoj kaj improvizitaj decidoj, faritaj de sinsekvaj oficialuloj dum administrado kaj regado de la alĝeria ŝtata televido ekde la sendependiĝo kaj tiu ĉi kurso estas kaŭzita de sinsekvaj registaroj, kiuj estis tre kontentaj pri tiu ĉi politiko”.
#000038
Reda Jawadi diris: “La plej nova movo de la televido markas la komencon donante al miloj da inaj diplomiĝintoj de amaskomunikiloj kaj altlernejoj pri komunikado en la lando kaj kaptukoportantajn virinojn kiuj aspiras aperi en la amaskomunikilaro, la ŝancon labori en la ŝtata televida konstruaĵo en la strato Al- Shuhada, aŭ en iuj de ĝiaj regionaj institucioj trans la ŝtato”.
#000039
La virina korpo sur la ekrano
#000040
Malgraŭ restarigo de suvereneco super televido kaj radio, forprenitaj de la francoj la 28-an de oktobro 1962, Yamin Boudhan, profesoro pri amaskomunikiloj en la Universitato de Kataro, argumentas en siaj komentoj al Raseef22, ke ĉiuj sinsekvaj decidofarantoj en amaskomunikiloj kaj televido” heredis eŭropan pensmanieron laŭ aspekto kaj prezentado”.
#000041
En iliaj okuloj la kaptuko estas “malprogresema kaj necivilizita bildo, ideo heredita de la franca pensado” diris li, citante francan politikon kiu estas vaste rigardata kiel maltolerema rilate islamajn tradiciojn kaj praktikojn. Li aldonis ke estas malfeliĉe ke tiu pensmaniero, kiun li priskribis kiel “serĉado de ebleco detrui la alĝerian identecon ene de la plej profundaj partoj de alĝeria socio” daŭris dum pli ol duonjarcento, eĉ post la sendependiĝo.
#000042
Dum interparolo kun Raseef22, li aldonis ke la promociita bildo de la virina korpo “estis tre grava ke tiu aperis en televido, kaj ke gravis montri elstarajn aspektojn de virinoj kiel bildon aŭ respegulon de civilizon ankaŭ por altiri spektantojn, kaj tio estis kio la alĝeria televido celis dum tiu periodo”.
#000043
Laŭ Boudhan, la revo de hiĝabportantaj virinoj labori en la alĝeria publika televido fariĝis “malproksima fantazio kaj preskaŭ neebla tasko, ĉar preskaŭ ĉiuj inaj diplomiĝintoj de la amaskomunikilaro kaj komunikadsekcioj en Alĝerio finfine eklaboras en administrado aŭ edukado, kaj tiuj, kiuj deziras specialiĝi en tiu ĉi kampo, finfine finiĝas labori en radio, novaĵagentejoj kaj diversaj gazetoj.”
#000045
Alĝeria ĵurnalistino Sabah Boudras, kiu studis en Svedio dum pli ol kvar jaroj, konfirmas ke ŝi “serĉis laboron en alĝeria publika televido, sed ŝia laborpeto estis rifuzita dum ŝia unua intervjuo pro la hiĝabo”.
#000046
En deklaro al Raseef22, Boudras atestas:
#000047
The response was harsh and direct, and was openly tied to the hijab with the words: ‘You want to work in the news department and present news bulletins... Do not even dream of it because this will not come true. If you want to work, you should work in the Al-Qur’an Al-Kareem channel (Quran TV)’.
#000048
La respondo estis kruda kaj rekta, kaj estis malkaŝe ligita al hiĝabo kun la vortoj: “Vi deziras labori en la novaĵdepartemento kaj prezenti novaĵbultenojn... Eĉ ne revu pri tio, ĉar tio ne okazos. Se vi deziras labori, vi devas labori en la kanalo Al-Qur’an Al-Kareem (Quran TV)”.
#000049
Sabah aldonis poste: “Mi ŝatas novaĵbultenojn, do kiel mi povas eklabori en alia sektoro kaj kial tio estis malpermesite? Kial ĉiuj esperoj kaj revoj de kapkovritaj virinoj esti kreivaj kaj aperi en amaskomunikiloj estas blokitaj kaj ruinigitaj fare de la oficiala alĝeria kanalo?”
#000050
Pro tiu ĉi kaj aliaj kialoj en la edukado kie ŝi laboris, Sabah Boudras decidis forlasi sian patrujon kaj setliĝi en Svedio, kie ŝi nun laboras en la eduka sektoro kaj kreas novaĵraportojn de ĉi tie por arabaj kanaloj, kaj kie kontraste [al Alĝerio] la kaptuko ne estas perceptata tiel.
#000051
En Alĝerio multe da ĵurnalistinoj decidis porti la hiĝabon en la alĝeria ŝtata televido, sed oni malpermesis al ili prezenti novaĵojn aŭ eĉ nenovaĵajn programojn.
#000052
Naima Majer, alĝeria amaskomunikila persono, estas la unua prezentistino ĉe la alĝeria televido, kiu surportis hiĝabon, speciale dum la monato Ramadano, en 1994. Sed al ŝi estis malpermesite aperi sur la ekrano simple ĉar ŝi surhavis hiĝabon.
#000053
I was very pleased with the appearance of Najwa Jedi wearing the hijab on state TV, a decision that we have been waiting for for many years, as the ban was the dominant position within the corridors of the television station.
#000055
Mi estis tre kontenta pro la apero de Najwa Jedi surhavinta hiĝabon en ŝtata televido, decido kiun mi atendis dum multaj jaroj, ĉar la malpermeso estis la dominanta pozicio en la koridoroj de la televidstacio.
#000056
Ŝi aldonis ke tiu ĉi apero “revenigas nin al 1994 kiam mi decidis surporti hiĝabon. Dum la tuta tempo al mi estis malpermesite daŭrigi miajn televidprogramojn kaj intervjuojn kiuj havis spektantaron, kaj mi kontentigis min per administra laboro ene de la televida sidejo. [Malgraŭ esti forigita el elsendoj] ĝis tiu ĉi tago, mi ne bedaŭras mian decidon surmeti la kaptukon”.
#000057
Sed ŝi diris: “Mi denove travivis la doloron kiun kapkovritaj virinoj spertas en Alĝerio ĉiufoje kiam mi provis plenumi iliajn dezirojn prezenti en publika televido. Mi pretas reveni al prezentado kaj elsendado de novaĵoj sekvante la televidan decidon forigi la malpermeson de la apero en televido de Najwa Jedi, la prezentistino en hiĝabo”.
#000058
La apero de la kaptuko en la novaĵbultenoj de la alĝeria publika televido restarigos esperojn de amaskomunikilaj studentoj kaj tiuj kiuj amas ĵurnalismon, ke ili povos aliri tiun ĉi publikan amaskomunikilan institucion.
#000060
Tamen estas ankaŭ timoj rilate aliajn improvizitajn decidojn, kiuj povus aperi iam ajn por denove malpermesi la hiĝabon, ĉar reguloj estas improvizitaj kaj decidoj arbitraj, sen iu ajn aktuala leĝa bazo ene de la institucio.
#000061
La ĉefurbo de Ukrainio, Kievo, estas atakata de la komenco de la invado la 24-an de februaro 2022. La 8-an de marto, Rusio malfermis duan fronton ĉe la ĉefurbo de la nordoriento, provante ĉirkaŭi ĝin plene. Ĝis la 19-a de marto, ses milionoj da homoj estis interne delokitaj kaj 3 milionoj da homoj forlasis la landon.
#000063
Rusiaj armeaj manovroj evoluas de malrapidaj surteraj movadoj tra la lando ĝis agresema urba militado. Batalado ĉiam pli malproksimiĝas de la regado de kritikaj vojoj por alporti provizojn al la kontrolo de ŝlosilaj kvartaloj. Raportoj indikis, ke Rusio jam rekrutas siriajn kaj ĉeĉenajn [eo] batalantojn lertajn en urba militado, antaŭvidante batalojn por urbocentroj.
#000064
Verŝajnas, ke batalado ene de la ĉefaj urboj de Ukrainio signife prokrastos la rusian ofensivon. En 2016, la iraka armeo, kun 100 000 soldatoj, bezonis pli ol ok monatojn por kapti Mosulon [eo], urbon kun kelkaj miloj da batalantoj de la Islama Ŝtato [eo]. En 1994, 60 000 rusiaj soldatoj pasigis kvin monatojn en Ĉeĉenio provante okupi ĝian ĉefurbon Groznon [eo].
#000065
Se la antaŭaj urbaj ofensivoj de Rusio estas indikaj de pli granda ŝablono, la batalo en la urboj de Ukrainio kondukos al amaso da viktimoj, malsato kaj fiasko de la plej multaj humanitaraj konvojoj. Rusio povus denove uzi rifuĝintojn kiel armilon, uzi kontraŭleĝajn municiojn aŭ taktikajn nukleajn atakojn kontraŭ ŝlosila infrastrukturo por premadi al plena kapitulaco. Sendepende de la metodoj, la invado de Rusio en Ukrainio daŭre pliseverigos unu el la plej malbonaj humanitaraj krizoj en Eŭropo ekde la Dua Mondmilito.
#000066
La historio de Rusio pri urba militado
#000067
Pluraj internaciaj militistaj kaj politikaj fakuloj zorgas pri tio, ke la atako de Rusio kontraŭ Kievo similos al bataladoj en Ĉeĉenio kaj Sirio. Michael Kofman, fakulo pri la rusia militistaro ĉe la Centro por Maramea Analizo diris: “Sed min sufiĉe maltrankviligas ke tio povas efektive iĝi ia pli malgranda aŭ pli malforta versio de Grozno.”
#000068
En 1994, malgraŭ atendoj de rapida venko, 60 000 rusiaj soldatoj pasigis kvin monatojn en Ĉeĉenio provante okupi ĝian ĉefurbon Groznon. Pavel Graĉov, la ministro pri defendo de Rusio de 1992 ĝis 1996 antaŭdiris, ke Rusio povus preni Groznon, urbon kun 490 000 loĝantoj, en malpli ol du horoj kun nur kelkaj paraŝutistoj. Antaŭ la invado, Rusio prognozis ke ĉeĉenoj ne rezistos, sed anstataŭe bonvenigos la invadajn trupojn.
#000069
Ĉi tie Rusio rompis ŝlosilan regulon de propagando: mensogu al aliaj, ne al vi mem. Prenu ĉi tiun klarigan ekzemplon: en regimento de la 90-a Tanka Divizio, 49 el 56 taĉmentestroj ĵus diplomiĝis ĉe la akademio; duono neniam antaŭe pafis realan municion de siaj tankoj. Al multaj estis rakontite, ke ili iros al trejna misio, ne al armea interveno en Ĉeĉenion.
#000070
Antaŭtage de Silvestro 1995, rusaj trupoj ĉirkaŭis Groznon de tri flankoj kaj komencis la invadon el la nordo. Post gravaj perdoj en la brigado “Majkop” de Rusio en la fruaj tagoj de la invado, la armeo komencis ĉefe uzi artilerion. Dum 20 tagoj kaj noktoj, bomboj kovris Groznon, ofte kun pli ol 3 000 atakoj je horo.
#000071
Kiam rusiaj soldatoj eniris la urbon, ili ne estis pretaj por urba militado, kio kaŭzis senbridajn okazaĵojn de fratmortiga milito. La komplika reliefo de Grozno donis klaran avantaĝon al la defendantaj soldatoj, kiuj konis la konstruaĵojn, najbarecojn, metroojn [Noto de redaktoro: en Grozno ne ekzistas metroo] kaj kloaksistemojn. Ĉeĉenoj forigis aŭ formovis stratsignojn kaj zorgis ke pordoj kaj korpoj de soldatoj servu kiel boobytrap [kaŝita eksplodilo preparita tiel, ke objekto aŭ viktimo nesuspektanta eksplodigos ĝin].
#000072
En Journal of Military Medicine, General-majoro V. S. Novikov diris ke post kvar monatoj da batalado, “72 procentoj [de soldatoj] havis iun specon de psikologia malordo (46 procentoj elmontris astenikajn depresio-simptomojn – sendormecon, mankon de motiviĝo, maltrankvilon, neŭro-emocian streson, aŭ lacecon – kaj la aliaj 26 procentoj elmontris psikozajn reagojn kiel ekzemple altgrada maltrankvilo aŭ agresemo, degenero de moralaj valoroj aŭ interhomaj rilatoj, kaj ekscitiĝo aŭ depresio)”. La simptomoj des pli pligraviĝis ju pli longe la soldato restis batalanta en la urbo. La milito ankaŭ kaŭzis daŭrantajn difektojn sur la infanojn de la urbo. Iu kuracisto dum la milito substrekis ke la infanoj “fariĝis pli agresemaj, nervozaj, kruelaj”.
#000073
Dum la rusia armeo signife ŝanĝiĝis kaj moderniĝis ekde la 1990-aj jaroj [Noto de redaktoro: tio okazis ekde la 2000-aj jaroj], ĝi uzis similajn strategiojn en Sirio. Dum la Siria Enlanda Milito [eo], parte pro rusia aerhelpo, la batalo por Alepo (2016) markis unu el la plej mortigaj bataladoj de la tuta milito. Rusiaj bombadkampanjoj celis loĝdomojn, merkatojn kaj lernejojn. Pli ol 400 civiluloj kaj 90 infanoj estis mortigitaj en atakoj uzintaj incendiajn kaj grapolajn bombojn [eo], kiuj estas armiloj oficiale malpermesitaj de Protokolo III de la Konvencio pri Konvenciaj Armiloj (CCW).
#000074
Rusiaj oficiroj kaj analizistoj daŭre asertis ke ĉiuj iliaj atakoj celis malamikan infrastrukturon. Aleksandro Lapin, generalo-kolonelo de la Centra Armea Distrikto de Rusio, deklaris ke rusiaj aviadilaj atakoj nur celis la loĝistikajn itinerojn de la malamiko, riproĉante la kontraŭ-Assad-fortojn pri ĉiu bombado de civiluloj.
#000075
Dum la partopreno de Rusio en la Siria enlanda milito, la Organizo por la Malpermeso de Kemiaj Armiloj (OPCW) [eo] raportis, ke kemiaj armiloj plej verŝajne estis uzitaj 17 fojojn. Moskvo celkonscie prokrastis la enketon de OPCW, dum ĝi aktive neis kaj kaŝis ĉian uzon de kemiaj armiloj en Sirio.
#000076
Dum la atako de Moskvo kontraŭ civila infrastrukturo, Rusio uzis kiel armilon civitanojn fuĝintajn de siaj hejmoj, por malstabiligi la regionon. Ekde 2016, la kontraŭleĝaj bombadkampanjoj de Rusio celis 14 hospitalojn. La atakoj kontraŭ urboj devigis pli ol 10 milionojn da sirianoj fuĝi de sia hejmo. En 2016, la tiama ĉefministro de Turkio Ahmet Davutoğlu kaj la iama gvidanto de la Partio por Justeco kaj Disvolviĝo (AKP) [eo] diris, ke Rusio “kondutas kiel terorista organizaĵo kaj devigas civilulojn fuĝi”, per bombadoj “sen ajna distingo inter civiluloj kaj soldatoj, aŭ infanoj kaj maljunuloj”.
#000077
Okba Mohammad, ĵurnalisto ĉe Baynana, arablingva homrajta revuo en Hispanio, notis ke “Rusio estis la arkitekto de humanaj koridoroj, kiujn, kiel sirianoj, ni konsideras delokado sub rusia superrigardo. Ĝi nuntempe ripetas ĉi tiun strategion en Ukrainio. Rusio kutime celas civilulojn kaj iliajn grupiĝojn por krei premon kaj atingi gajnojn.” Raportoj kaj enketoj eĥis similan starpuntkon.
#000078
Ĉie, la rusia armea trejnado ŝanĝis sian fokuson al urboj kiel ĉefa batalkampo. Aleksandro Ĵuravlov, generalo-kolonelo kiu gvidis rusiajn trupojn en Sirio, esprimis zorgon en 2018 pri “kontraŭleĝaj armitaj fortoj” loĝigitaj en urboj. Grupoj kiel ISIS koncentriĝus en urbaj areoj kaj “transformus ilin en fortikaĵojn”. Kiel rezulto, ekde 2018, la rusia armeo konstruis anticipe plurajn urbmilitajn trejncentrojn tra la lando.
#000079
Se Rusio decidas engaĝiĝi en longdaŭra urba militado tra Ukrainio, tio verŝajne daŭros jarojn kaj kostos centojn da miloj da vivoj. La urbestro de Kievo, Vitalij Kliĉko, publike deklaris: “Ĉiu domo, ĉiu strato, ĉiu transirejo rezistos, ĝis morto se necese.” Civiluloj tra Ukrainio miksis brulbotelojn (“Molotov“) [eo], ŝanĝis direktosignojn tra la lando kaj okupiĝis pri sabotado.
#000080
Pro armea fiasko en kelkaj urboj, la rusia armeo jam komencis uzi artileriajn bombadojn kaj sendistingan mortigon de civiluloj. La atako de Rusio kontraŭ la teatro en Mariupolo, kiu mortigis 300 civilulojn, estas nur la komenco de multe pli sanga urba kampanjo.
#000081
Por pliaj informoj pri tiu ĉi temo, vidu nian specialan raportadon (angle): Rusio invadas Ukrainion.
#000082
Korespondantoj kaj politikistoj konstante faras rasismajn komentojn kiam ili raportas pri la milito kaj la viktimoj en Ukrainio komparante ilin kun tiuj de Mezoriento. Ekrankopio de la videaĵo en kiu veterana korespondanto de CBS faras unu el tiuj komentoj.
#000084
Meze de la kreskanta perforto en Ukrainio kiu kaptas la atenton de la mondo, korespondantoj de prestiĝaj okcidentaj amaskomunikiloj kolerigis arabajn kaj mezorientajn publikojn pro siaj rasismaj rimarkoj. La komentoj inkluzivis esprimojn de empatio rilate al ukrainaj viktimoj kaj de konsterno rilate la bildojn, ĉar ĉi tiuj homoj aspektas pli “eŭropaj” kaj estis pli “civilizitaj” ol la viktimoj de militoj en Mezoriento.
#000085
La 27-an de februaro, la siria tviterulo [ndlt. aktiva uzanto de Tvitero] @WardFurati88 disvastigis “fadenon” [ndlt. tvitera ilo kie oni povas fari pepon sekvitan de alia, por raporti ion (gravan aŭ negravan)] kiu kompilis ĉiujn rasismajn kaj diskriminaciajn komentojn kiujn faris korespondantoj de internaciaj amaskomunikiloj el la tuta mondo dum raportado de la konflikto. La fadeno generis milojn da reagoj: pli ol 11 500 repepoj, pli ol 1 500 citaĵoj kaj 41 300 “mi ŝatas” (ŝatoj).
#000086
إذا كنت مسلماً.. أو شرق أوسطياً.. أو إفريقياً، وتتساءل لماذا يتم التعامل مع دمائنا كأنها مياه تسفح حول العالم؟! بل لعل للمياه منظمات حماية بيئة تحاول التقليل من هدرها.. تابع هذه التغريدات التي ربما تجيب عن سؤالك، من خلال رصد تغطيات وتصريحات حول الحرب في أوكرانيا
#000087
— ward furati (@wardfurati88) February 27, 2022
#000088
Ĉu vi estas islamano aŭ devenas de Mezoriento aŭ Afriko kaj [vi] demandas vin kial oni perceptas nian sangon kiel akvon kiu inundas la mondon? Cetere, naturmediaj organizaĵoj provas malhelpi ke oni malŝparu akvon. Sekvu ĉi tiujn pepojn, kiuj povas respondi al viaj demandoj nur analizante la priraportadon kaj komentojn pri la milito en Ukrainio.
#000089
Li komencis per la komento de veterana raportisto de CBS, Chris D’Agata, en kiu tiu esprimis sian simpation al la ukrainia popolo, kiu konsistas el homoj kiuj estas “pli eŭropaj” ol tiuj de Irako kaj Afganio. Ward citis la korespondanton kun minimumaj ŝanĝoj:
#000090
نبدأ بمراس CBS الذي تحدث عن الأوكرانيين في الملاجئ، ثم غلبته مشاعره فقال “هذا المكان ليس العراق.. ولا أفغانستان.. هذا بلد أوربي متحضر.. لن تتوقع أو تتمنى أن يحدث شيء كهذا فيه”.. وهذا يلخص الطريقة التي ينظر بها إليك
فمن الطبيعي أن تقضي يومك جرياً للاختباء من القصف.. لست أوربياً /ZJB63bkTa4
#000091
Ni komencu per la korespondanto de CBS, kiu parolis pri ukrainoj en la ŝirmejoj, superplena de emocioj, kaj [li] diris: “Ĉi tio ne estas Irako aŭ Afganio. Ĝi estas civilizita eŭropa lando. Oni ne atendus aŭ dezirus ke io tia okazu ĉi tie”.
Ĉi tio resumas kiel li perceptas nin. Estas kompreneble, ke vi pasigas ĉiujn tagojn fuĝante atakojn: Vi ne estas el Eŭropo.
#000092
Poste, li aludis al la komentoj por BBC fare de David Sakvarelidze, iama ukraina ĝenerala adjunkta prokuroro. Kvankam veras ke Ward konfuzis la oficialulon kun korespondanto de BBC, li [Ward] priskribis la esencon de tio kion li [la oficialulo] diris en ĉi tiu pepo:
#000093
الآن مع مراسل BBC الذي استعبر خلال حديثه على الهواء وبرر ذلك بقوله “أعتذر.. لكن ما يحدث يثير المشاعر، لأني أشاهد أشخاصاً أوربيين بعيون زرقاء وشعر أشقر.. أطفالاً يقتلون.. بصواريخ بوتين كل يوم”، وهذا لا يحتاج تعليقاً /VuIMaahcjd
#000094
Laŭ ciferoj de Unuiĝintaj Nacioj, ekde la komenco de la milito en Sirio en 2011, pli ol 6,6 milionoj da homoj estis devigitaj forlasi siajn hejmojn, kaj aliaj 6,7 milionoj daŭre estas delokitaj en la lando. Kiam miloj riskis sian vivon por transiri Mediteraneon kaj atingi Eŭropon serĉante novan komencon, eŭropaj landoj starigis leĝojn, politikojn kaj barojn por malhelpi ilian eniron, lasante centojn da familioj en tendaroj malriĉaj, eksponitaj al la veteraj kondiĉoj kaj senigitaj de bazaj vivbezonoj.
#000096
Ward daŭrigis angle kun la vortoj de prezentisto de Al Jazeera:
#000097
الآن مع مذيع الجزيرة الإنكليزية الذي علق على مشاهد تزاحم الأوكرانيين للركوب في قطار هرباً من الحرب بقوله “ما يثير القهر.. أنظر كيف يرتدون.. هؤلاء ليسوا أشخاصاً يحاولون الهرب من بلادهم في الشرق الأوسط أو إفريقية.. إنهم يبدون مثل أية عائلة أوروبية”.. هذا ما يهم حقاً.. أنهم أوروبيون /4yEwWMk5ia
#000098
Nun, la anglalingva prezentisto de Al Jazeera, kiu komentis la amasiĝon de homoj kiuj provis eniri trajnon kaj eskapi la militon en Ukrainio, diris: “Konvinke estas... rigardu la vestojn. Ne estas homoj kiuj provas fuĝi de Mezoriento kaj Afriko. Ili aspektas kiel ajna eŭropa familio”. Tio kio gravas estas ke ili estas eŭropanoj.
#000099
ولنقرأ ما تقوله التلغراف البريطانية: “إنهم يشبهوننا، و هذا ما يجعل المسألة صادمة. أوكرانيا بلد أوروبي، أهله يشاهدون نتفلكس ولديهم حسابات على إنستغرام، و يصوتون في الانتخابات، ولديهم صحافة حرة. الحرب لم تعد تحدث في المجتمعات الفقيرة المعزولة، الحرب قد تحدث لأي أحد” /wUWBDhulnI
#000101
Ni vidu kion diras The Telegraph de Unuiĝinta Reĝlando: “Ili aspektas kiel niaj homoj, kaj tio estas la plej ŝoka afero. Ukrainio estas eŭropa lando, ili spektas Netflix-on, havas Instagramon, voĉdonas en liberaj balotoj kaj havas sencenzurajn amaskomunikilojn. La milito ne plu estas afero de malriĉaj kaj malproksimaj landoj. Milito povus trafi iun ajn.”
#000102
Sekvante la rimarkojn de la politikaj figuroj, Ward substrekis iujn komentojn de la bulgara gvidanto:
#000103
هنا يقول رئيس وزراء بلغاريا صراحة “اللاجئون الأوكرانيون ليسوا من اللاجئين الذين اعتدنا عليهم، لذلك سنرحب بهم، هؤلاء أوروبيون أذكياء ومتعلمون، ولا يملكون ماضياً غامضاً، كأن يكونوا إرهابيين” /9RbOMt7xd6
#000104
Ĉi tie la bulgara ĉefministro sincere diras: “La rifuĝintoj de Ukrainio ne similas al tiuj kiujn ni kutimas vidi, kaj tial ili estos bone akceptitaj. Ili estas inteligentaj kaj edukitaj eŭropanoj, ili ne havas malhelajn pasintecojn, kiel la eblon esti teroristoj”.
#000105
La sekva pepo de Ward elvokas la argumenton proponitan de multaj homoj de araba origino, kiuj komparis la okcidentan laŭdon pri la ukrainia rezisto kontraŭ Rusio kun ĝia kondamno de la palestina rezisto kontraŭ la israela okupado. Pri tio li skribis:
#000106
وبما أن رئيس بلغاريا ذكر الإرهاب، فلنقرأ كيف تصف “نيويورك بوست” جندياً أوكرانياً قام بتفجير نفسه على جسر لمنع التقدم الروسي، وصفته “جندي أوكراني بطل” /DiDPJgigh7
#000107
Kiel la bulgara ĉefministro mencias terorismon, ni vidu kiel The New York Post nomis la agadon de ukraina soldato “heroa” ĉar li buĉis sin per bombo sur ponto por malebligi la rusian antaŭeniron.
#000108
Poste li atentigis pri la hipokriteco kaj la duobla moralo de la okcidentaj registaroj rilate al enmigrado, ĉar eŭropaj landoj intensigis landlimajn kontrolojn por limigi la eniron de homoj fuĝintaj el landoj en milito pro timo ke ili eble partoprenis en konfliktoj de siaj hejmlandoj.
#000109
ماذا عن “المهاجرين”.. أعني الأشخاص القادمين من خارج حدود البلاد للقتال مع أهلها ضد الغزاة.. هنا نقرأ تصريح وزيرة الخارجية البريطانية الذي دعمت فيه الدعوات لتوجه الراغبين بالقتال إلى أوكرانيا، بمن فيهم البريطانيون، كما نقرأ إعلان رئيس أوكرانيا تأسيس فيلق للمتطوعين الأجانب. /7kgCHT9h7K
#000110
Kaj kio pri “migrantoj”... mi celas tiujn kiuj trapasas la landlimojn por batali kun siaj homoj kontraŭ invadantoj... Ĉi tie ni legas la komentojn de la brita ĉefministro, kie li subtenas la alvokojn al tiuj kiuj volas batali en Ukrainio, inkluzive de la britoj, samkiel la deklaron de la ukraina prezidento starigi eksterlandan volontulan taĉmenton.
#000111
Ward ankaŭ kritikis kiel kontentaj kaj toleremaj estas la mondorganizaĵoj pri la demonstracioj de solidareco al Ukrainio kontraste al tiuj esprimitaj al Palestino, viktimo de israela invado. Li memorigis la egiptan futbalan superstelulon Mahmoud Abu Trika, kies pruvo de solidareco kun Gazao dum israelaj atakoj en 2008 rezultis en riproĉo de la plej alta aŭtoritato de futbalo.
#000112
ماذا عن لاعب يرفع قميص ناديه في مباراة بعد تسجيل هدف، وقد كتب تحته “لا للحرب في أوكرانيا”، هل ستقول له الفيفا ما قالته لأبو تريكة سابقاً عندما رفع قميصه بعد تسجيل هدف، لتظهر عبارة “تعاطفاً مع غزة” تحته /FB3awNjxPb
#000113
Kaj kion pensi pri la ludanto kiu suprenlevis sian ĉemizon post pafi golon, montrante la mesaĝon “Ne al milito en Ukrainio”? Ĉu FIFA diros al li la samon kiun ĝi (antaŭe) diris al Abu Trika kiam li suprenlevis sian ĉemizon, post golo, por montri la mesaĝon “Solidareco kun Gazo”?
#000114
Ward poste analizis la rapidecon de tutmondaj entoj por bojkoti Rusion kaj bloki ĝian partoprenon en ĉiu agado, por igi ĝin pario [ndlt. malsupera persono aŭ persono konsiderata malsupera, kiu estas ekskludita de sansistemoj kaj avantaĝoj kiujn aliaj ĝuas], kiam antaŭe Moskvo partoprenis kaj gastigis internaciajn eventojn malgraŭ havi ŝlosilan rolon en la siria milito, kie oni mortigis milojn, delokigis multajn pliajn, disigis familiojn kaj lasis la landon en ruinoj.
#000115
La sekvajn tagojn, Ward daŭre plilongigis la fadenon helpe de siaj anoj, li aldonis pli da ekzemploj pri kiel Okcidento, ĝiaj politikistoj kaj ĝiaj amaskomunikiloj klare rimarkigis la diferencon inter tiuj kiuj meritas la rajtojn je paco kaj vivo laŭ siaj koloro kaj raso.
#000116
Dum Tvitero pleniĝas de ĝisdatigoj pri rasismo kontraŭ afrikaj kaj mezorientaj homoj en Ukrainio kiam tiuj ankaŭ provas fuĝi el la lando, faktoj kiujn Unuiĝintaj Nacioj konfirmis, la arabaj kaj afrikaj komunumoj diskutas pri la traktado kiun iliaj nacioj ricevis de Okcidento en krizaj tempoj.
#000117
The difference between how refugees from the Middle East & Africa have been treated versus refugees from Ukraine isn’t whataboutism, the word you’re looking for is racism.
#000118
La diferenco inter kiel ili traktis la rifuĝintojn de Mezoriento kaj Afriko, kaj kiel ili traktas tiujn de Ukrainio, ne estas “Whataboutism“, la ĝusta vorto estas “rasismo”.
#000120
Rilate al la terminoj “civilizita” kaj “evoluinta”, uzataj en multaj rasismaj komentoj kiel indikoj pri kiuj meritas humanan traktadon, Tviter-uzanto skribis:
#000121
Por pli da informoj pri tiu ĉi temo, vidu nian specialan dosierujon Rusio invadas Ukrainion.
#000125
Kiam Rusio atakis Ukrainion la 24-an de februaro, mi turnis min al miaj amikoj en Ukrainio [eo], el kiuj la plej multaj estas ĵurnalistoj aŭ specialistoj pri informsekureco, kaj ankaŭ al lokaj ukrainaj amaskomunikiloj kaj internaciaj raportistoj, kiujn mi sekvas dum jaroj en Tvitero. Mi kreis liston de tiuj kontoj kaj kundividis ĝin kun aliaj, precipe kun tiuj kiuj estis novaj en la regiono aŭ simple ne sciis kiel komenci. Temis pri rakontoj en la rusa kaj en la angla rilate al la evoluadoj.
#000128
La fakto ke mi parolas la rusan lingvon ankaŭ donis al mi avantaĝon, ĉar mi povis sekvi sendependajn ruslingvajn novaĵejojn (jes, ili ankoraŭ ekzistas) kaj kunhavigi iliajn raportojn kun anglaj tradukoj. Ankaŭ helpis la fakto ke mi parolas la turkan lingvon, ĉar mi povis kontroli deklarojn faritajn de Ankaro rilate al tiu milito. Sed nur en konversacio kun kelnero en loka restoracio ĉi tie en Turkio mi konstatis, en kia informveziko mi vivas.
#000129
Ĉi tio ne signifas, ke mi ne sciis pri la komunumo kies novaĵojn mi sekvis, pri kiu mi legis kaj kun kiu mi kunhavis rakontojn. Kion mi kaj multaj el miaj kolegoj havas, estas privilegio kaj malbeno. Ni povas sekvi la novaĵojn en pluraj lingvoj kaj tiri konkludojn, elekti kion kundividi kaj kion konsideri kiel misinformadon. Ni povas atentigi pri rakontoj kiuj kunhavigas biasajn rakontojn, kiuj estas multaj en ĉi tiu milito.
#000130
Tiu konversacio kun persono kiu estis certa, ke Rusio vere defendas sin kaj savas la popolon de Ukrainio, kio estas la reganta rakonto en la por-Kremlina amaskomunikilaro, timigis min. Kiam mi demandis kial ĉi tio estas tiel, la viro diris al mi, ke tion li legis en la amaskomunikilaro. Kiam mi demandis, pri kiuj amaskomunikiloj temas, li menciis Sputnik, Russia Today kaj plurajn aliajn. Kvankam Eŭropo blokis ĉi tiujn publikajn platformojn en EU kaj Britio, ili estas alireblaj en Turkio.
#000131
Mi provis klarigi ke tio, kion Rusio faras en Ukrainio, estas invado, kaj ne ia ajn invado, sed invado de sendependa lando de 44 milionoj da homoj. Kaj ke ĉi tiu milito postulis centojn da vivoj. Tiu viro estis surprizita. Sed ne estas raportoj pri viktimoj, la rusoj nur celis militistajn instalaĵojn, tiu ĉi viro diris al mi.
#000132
Jen kion oni skribis en la novaĵoj, kiujn li legis. Aŭ kion li elektis legi ĉar li ne fidas al la turkaj amaskomunikiloj (multaj el kiuj estas posedataj de komercistoj kun proksimaj rilatoj al la nunaj aŭtoritatoj) kaj ne konsentas kun ilia ideologio.
#000133
Estante maldekstrulo, ĉi tiu viro estis certa, ke la problemo kuŝas en la reganta rakonto de la “imperiisma” kaj “kapitalisma” okcidenta mondo, precipe Usono kaj NATO. Ĉi tio ne estas la unua fojo, ke mi aŭdas tian kritikon. Sed ĉi tiu artikolo ne temas pri maldekstre aŭ dekstre, ne pri la konspiraj teorioj kontraŭ NATO, kiuj estas disvastigitaj en Turkio (ve, ĉi tiu temo postulas profundan esploron). Ĉi tio estas simple provo pripensi, kiel ni, kiel internaciaj ĵurnalistoj, verkistoj, analizistoj, estas blokitaj en nia propra veziko, ĉirkaŭante nin per samideanoj, forgesante, eĉ se nur mallonge, ke dum ni legas, kundividas kaj diskutas, aliaj ne faras tion.
#000134
“Parolu por vi mem”, dirus al mi la leganto. Al kio mi respondos: kompreneble. Ĉi tio ankaŭ eblas, tial mi skribas ĉi tiun artikolon. Kiam oni estas unu el la rektaj partoprenantoj en la eventoj, kiam oni scias, kion diras la registaro, kiam oni pasigis la lastajn sep tagojn en Tvitero legante Ekho Moskvy, Novaja Gazeta, Dozhd, Meduza, Kyiv Independent kaj aliajn amaskomunikilojn kiuj prezentas la surlokan situacion kaj memorigas tie kaj tie pri kio (ne) parolas la rusaj amaskomunikiloj, oni povas trovi sin en informveziko.
#000135
Reen ĉe la ejo, post nia mallonga interŝanĝo kun la kelnero, mi sentis (aŭ eble temis pri mia naiva antaŭdiro), ke mi kapablas ŝanĝi la pensadon, eĉ se nur dum tiuj kelkaj horoj. La pensado, ke ĉi tiu milito temas ne nur pri Rusio kaj Ukrainio, sed pri milito inter bono kaj malbono.
#000136
La komunikada administracio de Turkio lanĉis novan kampanjon #helloTürkiye [#salutonTürkiye] la 14-an de januaro, klopodante “altigi la tutmondan konscion pri la uzado de la origina nomo de la lando”. En deklaro publikigita de la direktoro pri komunikado de la prezidenteco, Fahrettin Altun diris: “Ni opinias ke estas grave uzi la vorton “Türkiye” en la internacia areno por plua fortigo de la varmarko kaj de la reputacio de nia lando”. La nomŝanĝo sekvas prezidentan ordonon subskribitan la 4-an de decembro 2021 kaj postulantan la uzadon de “Türkiye” en ĉiuj korespondaĵoj kun aliaj ŝtatoj, internaciaj institucioj kaj organizaĵoj.
#000139
La ordono, eldonita en decembro, tekstas jene:
#000140
The phrase ‘Türkiye’ symbolises and conveys the Turkish nation’s culture, civilisation, and values in the best way possible. As part of this, the phrase ‘Made in Türkiye’ instead of ‘Made in Turkey’ began to be used in our export products; as a result, our products, which are the pride of our country in international trade, are promoted and presented to the rest of the world using the ‘Türkiye’ branding. Our aim is now to represent our state and nation’s thousands of years of experience in every sector under the ‘Türkiye’ brand.
#000141
La vorto “Türkiye” simbolas kaj spegulas la turkajn naciajn kulturon, civilizon kaj valorojn en la plej bona ebla vojo. Kiel parto de tio, la frazo “Made in Türkiye” anstataŭ “Made in Turkey” komencas esti uzata en niaj eksportaĵoj; kiel rezulto niaj produktoj, pri kiuj nia lando fieras en internacia komerco, estas reklamataj kaj prezentataj al la resto de la mondo uzante la varmarkon “Türkiye”. Nia celo nun estas reprezenti la miljaran sperton de niaj ŝtato kaj nacio en ĉiu sektoro sub la varmarko “Türkiye”.
#000142
Laŭ la interreta novaĵa platformo Middle East Eye, turkaj oficialuloj jam komencis la procezon de registrado de la nova nomo ĉe Unuiĝintaj Nacioj. “La preciza tempo por la nomŝanĝo ankoraŭ estas konsiderata de la registaro, sed la procezo jam okazas” raportis Middle East Eye, citante altnivelan turkan oficialulon.
#000143
Dum Altun kaj la prezidento substrekas ke la nomŝanĝo devos fortigi la reputacion de la lando, aliaj ŝercas ke la kampanjo strebas malasociigi la landon de samnoma birdo. “Tajpu “Turkey” en Guglo kaj vi ricevos miksaĵon de bildoj, artikoloj kaj vortaraj difinoj kiuj konfuzas la landon kun meleagro – ankaŭ konata en la angla kiel “the turkey”, granda birdo devenanta el Nordameriko – kiu estas fama kiel plado de Kristnaska menuo aŭ ĉe Dankotaga vespermanĝo” raportis TRT World.
#000144
Dum la lando baraktas kontraŭ kreskanta inflacio, influaj personoj diras ke nun estas malĝusta tempo por nomŝanĝo, nek estas iuj ajn kialoj por fari tion.
#000145
With what's going on inside Turkey, another branding campaign is the focus? /2Q7z4wEWDC
#000146
Kun tio kio okazas en Turkio, ĉu plia nomŝanĝa kampanjo estas la fokuso? /2Q7z4wEWDC
#000148
ICYMI, Turkey now insists on calling itself Türkiye in English, as it has no other problems to deal with 
#000149
ICYMI, Turkio nun insistas nomiĝi Türkiye en la angla, ĉar ĝi ne havas aliajn traktendajn problemojn
#000151
Aliaj kritikas la registaran elekton uzi la monon de impostpagantoj por tiu nomŝanĝo dum estas sennombraj aliaj problemoj kiuj plagas la komunumon, kiel recesio, kreskanta senlaboreco, nekontrolebla perforto, genra diskriminacio kaj kresko de Omikron-infektiĝoj inter aliaj.
#000152
Another savvy method to spend $! That is just what is needed in a recession! Bravo 
#000153
Alia ŝpara metodo por elspezi $! Ĝuste tion ni bezonas dum recesio! Brave
#000155
I hate to be the bearer of bad news but Turkiye and Turkey will be pronounced pretty much the same in English and foreigners will still call it Turkey anyway. Huge waste of taxpayers’ money 
#000156
Mi malamas esti la disvastiganto de malbonaj novaĵoj, sed “Turkiye” kaj “Turkey” estos prononceblaj tre simile en la angla kaj eksterlandanoj ajnakaze plu nomos ĝin “Turkey”. Granda rubujigo de la mono de impostpagantoj
#000158
Al ĉi tio aldoniĝos la strukturaj defioj kiujn la lando tenas pritraktendaj, kiel la ŝuldo de junuloj en universitata edukado, la malegaleco en aliro al sanservo kaj la fiasko de la privata pensia sistemo postulita dum la civitana-milita diktaturo de Pinochet, inter multaj aliaj. La malfacileco de la venonta laboro de Boric ne similas al tio kion li jam spertis.
#000161
La prezidanta kampanjo okazis en la mezo de konstitucia procezo, aktivigita per plebiscito post la krizo de oktobro 2019, kiam miloj da ĉilianoj turnis sin al la stratoj por postuli novan socian pakton. Gabriel Boric, reprezentanto de la maldekstra konglomerato Aprobita Digno (es: Apruebo Dignidad), gajnis la prezidantecon en la dua raŭndo dimanĉe la 19-an de decembro kun 55,87% de la voĉoj, kompare kun 44,13% de la ekstremdekstra eks-deputito José Antonio Kast, kiu forte kontraŭis la ideon de nova konstitucio.
#000162
La elektita 35-jaraĝa prezidanto komprenas iom pri plenumado de malfacilegaj misioj. Antaŭ jardeko, li gvidis kune kun aliaj estroj amasan studentan movadon, kiu postulis [al] Sebastián Piñera [eo], kiu tiutempe estis plenumanta sian unuan oficperiodon, senpagan kaj kvalitan publikan edukadon. Nun, dum la lasta parto de sia dua periodo kiel deputito de la suda regiono Magallanes, Boric kolektis la subskribojn por subteni sian prezidantan kandidatecon je rekorda rapideco, gajnis antaŭbaloton en kiu laŭ la enketoj li ne havus la unuan ŝancon, estis rigida fronte al personaj atakoj kaj falsaj novaĵoj faritaj de Kast, kaj [li] triumfis en la baloto kun preskaŭ miliono da voĉoj pli ol lia kontraŭkandidato, post kiam li estis en la dua loko en la unua raŭndo, iĝante tiel la plej juna kaj la plej voĉdonita prezidanto en la historio de Ĉilio.
#000163
Pro la malferma pinochetismo [ndlt.: rilatas al la movado kiu sekvas la ideojn de la ĉilia diktatoro Pinochet] de José Antonio Kast, samkiel pro liaj negativaj opinioj kaj tiu de liaj kunreligianoj pri virinoj kaj seksa diverseco, la fina streĉado de la kampanjo akiris aspekton kompareblan al la polusigo de la plebiscito kiu finis la reĝimon de Pinochet en 1988, tiel ke, pli ol 30 jarojn poste, la procentoj kiujn atingis la opcioj estis similaj al tiuj akiritaj en tiu tempo. Tiel, la 19-an de decembro, la voĉdonantoj de Boric spertis duoblan ĝojon: unuflanke, la voĉdona venko; aliflanke, la regreso — ĝis nova avizo — de la popolisma novkonservativismo laŭ la stilo de Trump kaj Bolsonaro.
#000164
Post la entuziasmo de tiu nokto, en kiu Gabriel Boric citis Salvador Allende antaŭ la granda homamaso en la centro de Santiago, estiĝis maltrankvilo pro la alveno de ŝanĝoj kaj ondego de esperoj kiun la prezidanto elektita devos administri kun grandega prudento. Tamen, la sola fakto ke espero revenas al la kolektiva leksiko konsistigas bonan novaĵon meze de katastrofo. En tempo de pandemio, klimata urĝeco, devigita migrado kaj aliaj malkuraĝigaj homaj dramoj, ĉiliaj civitanoj preferis politikan projekton kiu celas pli bonan horizonton anstataŭ subteni rakonton dominatan de timo pri internaj kaj eksteraj malamikoj, realaj aŭ imagitaj.
#000165
Kompreneble, ne sufiĉas nur montri la vojon al ĉielarko. Se Boric seniluziiĝas en sia redistribua programo, [se] li stumblas tro multajn fojojn pro siaj ŝajnaj malfortaj punktoj — urba krimo, drogokomercado kaj terorismo en la regiono Araucanía — aŭ eĉ se li efektivigos teruran administradon, la seniluziiĝo profundiĝos kaj la espero elmontros sian fragilecon. Tio estus, ĝuste, la fekunda grundo por fini la historion de Kast: restariga promeso kiu celas reakiri dubindan perditan ordon kaj supozitan patriotan esceptecon kiu ĉirkaŭprenas la metaforon, tre oftan dum la 90-aj jaroj, de Ĉilio kiel bona najbaro en malbona kvartalo.
#000166
Sur kontinenta skalo, kun Gabriel Boric oni povas atendi la plifortigon de tiu milda maldekstro en kiu iam staris la eksa prezidanto de Ĉilio, Michelle Bachelet, kaj la reaperinta Luiz Inácio da Silva, kaj kiun la fatala politika pendolo tenis ekster la superreganta akso, de almenaŭ kvin jaroj. Ankaŭ oni atendas forte antaŭenigi diplomation “turkisan”, kiel nomiĝas la daŭripova tagordo kiu trairas la arbaran kaŭzon kun la maro, kaj kiu, male al aliaj progresemaj ŝtatestroj, senambigue kondamnas malobservojn de homaj rajtoj faritajn de iu ajn registaro, inkluzive de — kiel li jam kondamnis — tiuj de maldekstra flanko.
#000167
Plie, ĉio indikas ke li estos gvidanto respektema al la institucioj kaj regiona plurflankismo, dialoga spirito kiun li jam montris interne. Pruvo de ĉi-lasta estas ke liaj unuaj agadoj kiel elektita prezidanto estis protokola akcepto en la palaco La Moneda, kie li estis akceptita de la sama prezidanto kiun li severe kritikis pri la gvidado de la lando dum la socia eksplodo en 2019, kaj poste vizito al la sidejo de la Konstitucia Konvencio, al kiu Boric ofertis garantiojn de subteno kaj aŭtonomio.
#000168
Kvankam la vero estas ĉiam pli kompleksa ol la kutime manikeaj [ndlt.: filozofio kiu reduktas la klarigon de realeco al du kontraŭaj principoj] legadoj el sociaj retoj, civitanoj restos senindulgaj kiam ili taksos la prezidantecon de Gabriel Boric per ĉi tiuj rimedoj. Dependos de li kaj de lia teamo ke post kvar jaroj, la bilanco de lia administracio ne reduktiĝu al tiu ripetiĝanta memeo kiu metas atendojn kaj realecon ĉe kontraŭaj finoj. Ni scias, aliflanke, ke verŝajne malmulto restos el la “mielmonato” ĝuita ĝis nun de la populara elektita prezidanto. Preter subjektivaj perceptoj, la vera sukceso konsistos en tio, ke ĉi tiu nova gvidado servu, kiel promesite dum lia kampanjo, por ke ĉilianoj vivu iom pli bone.
#000169
Videaĵa ekrankopio de Omar Alshogre, siria aktivulo kiu suferis torturon dum tri jaroj en sekreta malliberejo kaj kiu asertas ke la juĝa decido renovigas la esperon vidi la reĝimon de Baŝar al-Assad [eo] fali.
#000171
Post preskaŭ du jaroj da proceso, eks-kolonelo Raslan estis kondamnita al ĝismorta malliberigo post esti trovita kulpa pri la murdo de pli ol tridek homoj, kaj pri torturo kaj seksatenco kontraŭ pli ol kvar mil opoziciaj aktivuloj en la arestejo konata kiel Rama 25 (aŭ Al-Khatib) de la ŝtata sekretservo, inter 2011 kaj 2012.
#000172
انا اليوم اتيت الى كوبلنز لاحضر جلسة حكم مجرم من المجرمين في سوريه ولكن هل هذا يحقق لي العداله انا كأم وكزوجه لا تعر ف مصير عائلتها من تسع سنوات .خطوه جيده ولكن نحن بعيدون عن العداله كما بعدي عن احبابي . بدنا العداله للمعتقلين
#000174
— فدوى محمود (@fadwa_mahmoud) January 12, 2022
#000175
Hodiaŭ mi venis al Koblenco por ĉeesti la kondamnon de unu kulpulo el multaj krimuloj en Sirio, sed ĉu ĉi tio alportas al mi justecon kiel al patrino kaj edzino kiu ne konas la sorton de sia familio de naŭ jaroj? Tio estas paŝo, sed ni estas tiel malproksime de justeco kiel mi de miaj amatoj. Ni volas justecon por la arestitoj.
#000176
Anwar Raslan estis oficiro de siria sekretservo ĝis 2012 kaj estis politika rifuĝinto en Germanio ekde 2014, kie li estis aktiva membro de la politika opozicio post sia forlaso de la siria reĝimo kaj partoprenis en la intertraktadoj de Ĝenevo [eo] en 2014.
#000177
Tamen, tio ne protektis lin de la juĝa ordono eldonita de la germana prokuroro kontraŭ li, nek malhelpis lian areston la 13-an de februaro 2019, kune kun malaltranga oficiro, Iyad Gharib. Preskaŭ unu jaron antaŭe, Gharib estis kondamnita al kvar jaroj kaj duono en malliberejo por kompliceco en krimoj kontraŭ la homaro.
#000178
#سماء_محمود تحمل صورة عمها حيان محمود الذي اعتقل في فرع الخطيب عندما كان أنور رسلان مدير التحقيق. :”العدالة أنو ما يشم الهوا والعدالة أنو (أنور رسلان)
ما يطلع طول ما في معتقلين” #الاسد #سوريا #سورية /lfDLmIPMHk
#000179
Samaa Mahmoud tenas la foton de sia onklo Hayyan Mahmoud, arestita en Al-Khatib, kiam Raslan estis estro de enketado: “Justeco por li estas ne spiri, kaj justeco por li [Anwar Raslan] ne esti libera dum ekzistas kaptitoj”.
#000181
La verdikto, kiun Human Rights Watch priskribis kiel “historian“, estas la unua kontraŭ altranga oficiro de la reĝimo de Baŝar al-Assad pro akuzoj de torturo kaj malobservoj de homaj rajtoj.
#000182
Omar Alshogre, aktivulo kiu postvivis tri jarojn da torturo en sekreta malliberejo en Sirio, diris en videaĵo kiun li afiŝis en Tvitero, ke la verdikto renovigis la esperon de la siria popolo por vidi la reĝimon fali:
#000183
مبروك للشعب السوري الحكم “السجن مدى الحياة” بحق مجرم الحرب أنور رسلان. #مية_وردة /MDrhS3kJwH
#000184
Gratulojn al la siria nacio pro la ĝismorta enkarcerigo de la militkrimulo Anwar Raslan.
#000186
Laŭ amaskomunikilaj raportoj, la germana kortumo faris sian verdikton surbaze de cent atestoj de postvivantoj de torturo en Al-Khatib, kiuj renkontiĝis vizaĝ-al-vizaĝe kun la estro de enketado de tiu centro, Anwar Raslan, kaj rakontis detale la fizikan kaj parolan perforton kiun ili suferis.
#000187
Post tute nei la akuzojn, Raslan ŝanĝis sian deklaron en la finaj argumentoj kaj konfesis ke en tiu centro estis turmentitaj kaj murditaj arestitoj, kvankam li neis sian respondecon.
#000188
الحكم على أنور رسلان شيء كويس، من أجل الضحايا المباشرين، ومن أجل تجريم مخابرات النظام عموما. وربما يساهم في جعل التطبيع مع النظام أصعب.
لكنه ليس خطوة نحو العدالة للسوريين.
ما في داعي للتهويل، ولا للتهوين.
#000190
La puno kontraŭ Anwar Raslan estas atingo por liaj rektaj viktimoj kaj por krimigi la sekretservojn de la reĝimo ĝenerale. Ĝi povas helpi igi la normaligon de la reĝimo pli malfacila.
Sed ĝi ne estas antaŭenigo de justeco por la siria popolo.
Ne necesas troigi aŭ subtaksi ĝin.
#000192
Liaflanke, Mandour al-Omari, homrajta aktivulo kaj eksa arestito, skribis per Fejsbuko [eo]:
#000193
Supera Kortumo de Koblenco: Porĉiama malliberigo por Anwar Raslan pro krimoj kontraŭ la homaro [eo], inkluzive de torturoj, 27 murdoj kaj seksperforto. La torturo estas unu el la plej gravaj krimoj internacie. La turmentaj institucioj de Al-Assad devas malaperi, ne normaliĝi aŭ rehabilitiĝi.
#000195
أهم مافي محكمة #كوبلنز هو الأمل بأن عدالة ما من الممكن تحقيقها، عشرات الشهادات، وآلاف التفاصيل التي توضع في محكمة لأول مرة عما يحدث داخل السجون السورية.
قلوبنا مع كل شاهد اضطر لاستذكار مسلسل من الألم والإفصاح عنه ومواجهة سجانه.
وبانتظار خطوات قادمة ضد مجرمي النظام الطلقاء!
#000197
— نور الهدى مراد (@Nour_H_Murad) January 13, 2022
#000198
La plej grava afero pri la verdikto en Koblenco estas la espero ke oni povas atingi iomete da justeco. Unuafoje, en la kortumo estis prezentitaj dekoj da atestoj kaj miloj da detaloj pri kio okazas en siriaj malliberejoj. Niaj koroj akompanas ĉiun atestanton kiu devis revivigi la tutan doloron, malkaŝi ĝin kaj alfronti ĝian aŭtoron. Ni atendas la sekvajn paŝojn kontraŭ la krimuloj de la reĝimo kiuj daŭre estas liberaj!
#000199
Streĉitecoj inter Azerbajĝano kaj Irano atingis bolpunkton en la lastaj semajnoj. Estas tri ĉefaj kialoj malantaŭ la streĉita rilato, inkluzive de perceptoj ke Azerbajĝano plifortigis ligojn kun Israelo [eo] meze de la nuna irana-israela konflikto. La 1-an de septembro, Azerbajĝano ankaŭ lanĉis komunan militan ekzercadon kun Pakistano kaj Turkio [ĉiuj eo], lando kiu konkuras kun Irano pri gvidado en Mezoriento [eo]. Krome, meze de septembro, Azerbajĝano trudis vojimposton al iranaj kamionoj veturantaj tra azeraj teritorioj.
#000202
Irano kaj Azerbajĝano estas dividitaj per 700-kilometra limo. Partoj de tiu ĉi teritorio kaj la enirvojoj estis sub la kontrolo de Armenio [eo] dum longa tempo, post la unua Karabaĥa [eo] milito, kiu finiĝis per la batalhalto de 1994. En 2020, post la dua 44-taga milito de Montara Karabaĥo [eo] inter Armenio kaj Azerbajĝano, Azerbajĝano reakiris kontrolon de grandaj terpecoj de tiu teritorio, inkluzive de la enirvojoj kaj tero ĉe la irana limo.
#000203
Azerbajĝano ankaŭ estis kolerigita pro la percepto ke Teherano [eo] apogis Armenion dum la lastatempa konflikto. Malgraŭ tio, rilatoj estis sufiĉe normalaj ĝis kiam en septembro 2021 Azerbajĝano decidis trudi vojimposton por iranaj kamionoj uzantaj vojojn kiuj nun estas sub azera kontrolo. Kiam Armenio kontrolis tiujn vojojn, veturiloj povis libere pasi sen imposto.
#000204
Du iranaj kamionistoj estis arestitaj la 15-an de septembro 2021, kio pliigis streĉitecojn. Bakuaj [eo] oficialuloj diris ke la du kamionistoj ankoraŭ estas en aresto kaj estas akuzitaj pro kontrabando kaj kontraŭleĝa transpasado de la azera ŝtatlimo.
#000205
Norda Irano estas loĝata de azeroj, kiuj konsistigas la plej grandan ne-persan minoritaton en Irano. Dum la milito en 2020, azeraj grupoj organizis protestojn subtene al la milito en diversaj urboj en Irano. “Irano tradicie restis neŭtrala en la konflikto inter Armenio kaj Azerbajĝano. Sed kiam streĉitecoj pliiĝis, la rakonto en Azerbajĝano ŝanĝiĝis por portreti Iranon kiel pure kaj aktive favoran al Armenio”, skribis ĵurnalisto Joshua Kuchera en sia artikolo pri la streĉitecoj la 12-an de oktobro. Tamen, ne ĉiuj konsentas kun ĉi tiu vidpunkto, kiel politika analizisto Eldar Mamedov klarigis en intervjuo kun Eurasianet, “Irano plurfoje subtenis la teritorian integrecon de Azerbajĝano sur la nivelo de politika kaj religia estraro”.
#000206
Irano ripetis sian subtenon al Azerbajĝano dum la 44 tagoj de la milito kiam Mahmud Vaezi, estro de kabineto de prezidento Hassan Rohani, diris al azera vic-ĉefministro, Shahin Mustafayev, ke “la pozicio de la islama Respubliko pri Azerbajĝano ĉiam estis klara kaj travidebla, ĉar ĝi ĉiam rekonis kaj respektis la teritorian integrecon de la najbara lando”.
#000207
Aliaj, kiel Touraj Atabaki, emerita profesoro pri Mezoriaenta kaj Mezazia socihistorio ĉe la Universitato de Leiden en Nederlando [eo], opinias ke Irano estas maltrankvila pro esti politike flankenmetita. En intervjuo kun Radio Liberty, Atabaki diris: “Turkio havas la duan plej grandan armeon en NATO [eo], kaj Pakistano estas nuklea potenco en la regiono. Kiam ĉi tiuj du landoj aliĝas al Azerbajĝano en militaj ekzercoj, ĉi tio maltrankviligas Rusion kaj Iranon, kaj la milita manovro de la islama respubliko [reflektas] ĝian zorgon”.
#000208
Krome, Irano rigardas Azerbajĝanon kiel reprezentanton de Israelo, klarigis Abbas Qaidari, esploristo pri internacia sekureco kaj defenda politiko. Israelo kaj Azerbajĝano kundividas militan aliancon, kaj Azerbajĝano ricevis israelan armean [eo] kaj gvatan ekipaĵon. “Tiu rilato estis forta de jaroj, kvankam ĝi lastatempe estis videbla ekde la milito de 2020, en kiu Azerbajĝano uzis israelan armilaron kun signifa efiko”, skribis ĵurnalisto Joshua Kuchera la 30-an de septembro.
#000209
Por kompreni rapide ŝanĝiĝantan situaciom, jen la tempolinio de la plej freŝaj eventoj:
#000210
La 26-an de aŭgusto — Azerbajĝano blokis la ŝoseon Goris – Kapano [ĉiuj eo], la solan aŭtovojon de Armenio al Irano, dum preskaŭ 48 horoj. Goris kaj Kapano estas la du ĉefaj urboj en suda Armenio. Krom konekti ĉi tiujn du urbojn, la ŝoseo inkluzivas 21-kilometran segmenton, kiu trairas la lastatempe reakiritan teritorion de Azerbajĝano.
#000211
La ministerio pri eksteraj aferoj de Azerbajĝano alvokis la ambasadoron de Irano al Bakuo por eldoni diplomatian noton esprimantan la malkontenton de Azerbajĝano pri iranaj kamionoj kiuj kontraŭleĝe eniras partojn de Karabaĥo nun kontrolatajn de Azerbajĝano.
#000212
La 12-an de septembro — Azerbajĝano lanĉis komunan militekzercon kun Turkio kaj Pakistano.
#000213
La azera ministerio pri defendo petis la rusian defendoministerion ke la rusiaj pactrupoj deplojitaj en Karabaĥo malhelpu “la kontraŭleĝan transiron de veturiloj de tria lando en la teritoriojn de Azerbajĝano”.
#000214
La 13-an de septembro — Azerbajĝano konfirmis ke ĝi establis kontrolejojn kaj kolektis doganpagojn sur la Goris-Kapana aŭtovojo.
#000215
La 23-an de septembro — la azera ministro pri eksteraj aferoj Jeyhun Bayramov renkontiĝis kun sia irana kolego Hossein Amir-Abdollahian flanke de la Ĝenerala Asambleo de Unuiĝintaj Nacioj [eo].
#000216
La 27-an de septembro — Prezidento Ilham Aliyev diris en intervjuo kun la turka agentejo Anadolu ke iranaj kamionoj uzis tiun itineron “kontraŭleĝe” antaŭ la dua Karabaĥa milito.
#000217
Li ankaŭ kritikis la iranajn armeajn ekzercojn, dirante al la agentejo Anadolu: “Ĉiu lando povas fari ajnan militekzercadon sur sia propra teritorio. Tio estas ĝia suverena rajto. Sed kial nun kaj kial ĉe nia landlimo?”
#000218
La 30-an de septembro — la irana ministro pri eksteraj aferoj, Hossein Amir-Abdollahian, ĉe renkontiĝo kun la nova azerbajĝana ambasadoro en Teherano, diris ke Irano ne “toleros la ĉeeston kaj agadon” de Israelo kontraŭ la nacia sekureco de la lando kaj ke la lando entreprenos agojn se bezono ekestos.
#000219
La lando ankaŭ anoncis ke ĝi okazigos grandskalajn militajn ekzercojn proksime de la limo kun Azerbajĝano, post alia serio de ekzercoj en la sama regiono, informis Eurasianet.
#000220
La 1-an de oktobro — Teherano lanĉis militekzercojn proksime de sia nordokcidenta limo kun Azerbajĝano.
#000221
La 3-an de oktobro — la supera gvidanto de Irano, la ajatolo [eo] Ali Ĥamenei [eo], tviteris azere, “kiu fosas putojn por siaj fratoj, tiu mem falos en tiujn putojn”.
#000222
Responde, Azerbajĝano faris alian komunan ekzercadon kun Turkio, ĉi-foje en sia Naĥiĉevana [eo] enklavo la 5-an de oktobro.
#000223
La 4-an de oktobro — La ministerio pri eksteraj aferoj de Azerbajĝano refutis la asertojn de Irano pri la ĉeesto de tria partio, nomante ilin senbazaj.
#000227
La 5-an de oktobro — Prezidento Ilham Alijev [eo] refutis la akuzon de Teherano pri neoficiala israela ĉeesto en la lando. “Malfemu viajn okulojn kaj rigardu. Kie ili vidas Israelon ĉi tie? Neniu loĝas ĉi tie. Ne estas eĉ unu konstruaĵo ĉi tie. Ĉu estas pruvoj? Ne”, diris Aliyev al raportistoj en Ĝabrail, sufiĉe proksime al la irana landlimo. La prezidento deklaris ke la senbazaj akuzoj ne restos senrespondaj.
#000228
Samtage azerbajĝanaj amaskomunikiloj raportis ke Irano fermis sian aerspacon por azerbajĝanaj armeaj flugoj, dum azerbajĝanaj aŭtoritatoj fermis moskeon kaj oficejon de Seyyed Ali Akbar Ojaghnejad, reprezentanto de la supera gvidanto, ajatolo Ali Ĥamenei, pro pliiĝo de KOVIM-infektoj en la moskeo.
#000229
La 6-an de oktobro — La irana ministro pri eksteraj aferoj, Hossein Amir-Abdollahian, diris ke Teherano estis “profunde maltrankvila pro la israela ĉeesto en Kaŭkazio [eo]”.
#000230
La 13-an de oktobro — Ankoraŭ ekzistas duboj pri tio kio kaŭzis la streĉitecojn. Tamen, la 13-an de oktobro ambaŭ Irano kaj Azerbajĝano esprimis deziron solvi la nunan diplomatian krizon per dialogo. Post telefona interparolo kun sia kolego Hossein Amir-Abdollahian, la azera ministro pri eksteraj aferoj, Jeyhun Bayramov, anoncis la klopodon mildigi la streĉitecon.
#000231
Nasip Kısmet estas termino uzata de turkoj por priskribi la ideon, ke “tio kio estas intencita okazi okazos” aŭ “sorto”. Ĉi tio estas la termino kiun grupo de turka-hungaraj muzikistoj en Budapeŝto elektis por sia grupo, kaj kiu spegulas la ligon inter la du kulturoj. Kiel bonŝancaj ili estas ludi turkajn popolkantojn en la ĵazrok-aranĝo en Hungario, precipe pro lastatempaj evoluoj — ĉu la reformoj de la Organizaĵo de tjurkaj ŝtatoj unuflanke kaj la dekstra politika diskurso de la hungara ĉefministro Victor Orbán, sur la alia?
#000235
Arif Erdem Ocak, la fondinto, kaj solisto de Nasip Kısmet, kiu loĝas en Hungario ekde 2010, kaj ludas turkan muzikon tie ekde 2015, respondis al mia demando ĉu li renkontis mistraktadon pro sia turka origino, la jenon:
#000236
It is a tough question, of course, it is seen and felt, a lot of stereotypes, especially regarding the Kebab shops, although there are not that many Turkish people, as in western Europe... The mistreatment and racist attitude could be felt, but I cannot blame the whole nation, because this kind of attitude is all over the world, and I don’t want to blame the whole nation, just because of a couple of intolerant people.
#000237
Estas malfacila demando, kompreneble, tio estas vidata kaj sentata, multaj stereotipoj, precipe pri la kebab-butikoj [eo], kvankam ne estas tiom da turkoj, kiel en Okcidenta Eŭropo... La mistraktado kaj rasisma sinteno sentiĝis, sed mi ne povas kulpigi la tutan nacion, ĉar tia sinteno estas ĉie en la mondo, kaj mi ne volas kulpigi la tutan nacion, nur pro kelkaj netoleremaj homoj.
#000238
La vortoj de Arif estis konfirmitaj de unu el la hungaraj aŭskultantoj en koncerto de Nasip Kısmet. Unu el ili, historiisto laŭ edukado, diris, ke estis malestimega sinteno al la turkoj, kiujn iuj konsideras “duarangaj, duanivelaj” civitanoj, aŭ “nur kebabistoj”, la rezulto de speco de simbiozo de la historio de la otomana periodo [eo] kaj kontraŭ-islama propagando.
#000239
Ligoj inter la du landoj ekzistas de jarcentoj. Ekzistas monumentoj de la heredaĵo de la otomana periodo, kiel ekzemple la fama Maŭzoleo de Gül Baba [eo] en Budapeŝto, aŭ minaretoj en diversaj hungaraj urboj, kiel ekzemple Eger, Érd, aŭ la Moskeo de Jakovali Hasan [eo]. Nuntempe, landoj kunlaboras, ne nur en la ekonomia sfero, sed ankaŭ en la kampo de kulturo, kaj per reciprokaj “soft power“-institucioj [institucioj de milda povo], ekzemple la Hungara Kulturinstituto en Istanbulo, kiu funkcias ekde 2014, kaj la Instituto Yunus Emre [eo] en Budapeŝto (2013). Ĉi tio ankaŭ videblas en muzeoj kaj ekspozicioj, kaj nomoj, kiel ekzemple la placo nomita “Yunus Emre”, laŭ la nomo de la turka poeto kaj Sufi-mistikulo [eo] de la 13-a jarcento.
#000240
En 2018, la turka ambasadoro en Budapeŝto, Ahmet Okif Aktay, eĉ diris, ke turka-hungaraj rilatoj estas “en ora epoko“, malgraŭ la popolisma retoriko de la hungara ĉefministro Victor Orbán, kiu estas vaste konata pro sia ekstremdekstra vizio, kaj la kristana, kontraŭ-enmigrinta kaj kontraŭ-islama popolismo en la lando. Tamen, la kontraŭ-otomana retoriko de Orbán ne estas tiel simpla, ĉar li ankaŭ komencis la tiel nomitan “sanigon” de otomana heredaĵo en Hungario.
#000241
Kompare kun multaj aliaj ŝtatoj en la Eŭropa Unio, precipe Mezorienta Eŭropo, Hungario, kaj la balkanaj landoj havas pli profundajn historiajn kaj kulturajn ligojn ne nur kun Turkio (inkluzive de la otomana Turkio) sed ankaŭ kun tjurkaj nacioj.
#000242
Kvankam, laŭ la sciencaj datumoj, hungaroj ne havas parencecon kun la tjurkaj popoloj, la koncepto de hungara tuttjurkismo estis populara de la 19-a jarcento ĝis la fino de Dua Mondmilito, alportante la ideon de certa supereco super la aliaj nacioj. Iuj ankoraŭ kredas je la komunaj genetikaj radikoj de la hungara kaj tjurkaj popoloj aŭ uzas ilin kiel kialon por plifortigi rilatojn inter la landoj.
#000243
La specifa proksimeco de hungaroj al la tjurkaj popoloj aŭ eĉ al la tjurka mondo restas. Ekde 2010 populara festivalo, la Granda Kurultáj, okazas en Hungario kaj reklamas la komunan heredaĵon de nomadaj popoloj en la plej granda parto de Centra Azio.
#000244
Hungario estas observanto en la Organizaĵo de Tjurkaj Ŝtatoj [eo] (antaŭe la “Turka Konsilio”, fondita en 2009) ekde 2018, kiel la sola ne-tjurka kaj eŭropa lando, kaj aktive partoprenas en la kunvenoj. En 2019, reprezenta oficejo estis malfermita en Budapeŝto.
#000245
Tamen, Hungario havas la plej proksimajn rilatojn el ĉiuj tjurkaj ŝtatoj kun Turkio. Ekde la 16-a jarcento kaj la Batalo de Mohacs [eo] en 1526. Tiam, la venko de la Otomana Imperio super la Hungara reĝlando kondukis al la dispartigo de Hungario kaj al la kreado de la otomana Hungario, influante la historion, kreante la kulturajn kaj arkitekturajn heredaĵojn, kaj aliflanke, specifan kontraŭ-otomanan retorikon, kiu daŭre restas grava post duonjarmilo.
#000246
Estas surprize, ke kun tia komuna historio kaj fortaj kulturaj kaj ekonomia-politikaj ligoj, ne estas tiom da turkoj en Hungario. Ili eĉ ne estas inkluzivitaj en la nombro de naciaj minoritatoj, inter kiuj estas reprezentantoj de balkanaj kaj najbaraj landoj, same kiel romaoj [eo], kaj turkoj ankaŭ ne konsistigas grandan parton de enmigrintoj, kiuj estas el Ukrainio (15,41 procentoj), Rumanio (11 procentoj), Germanio (9,14 procentoj) kaj Slovakio (5,2 procentoj). Aktuale en 2019, iom pli ol 3 200 turkoj loĝas en Hungario, preskaŭ 1 000 pli ol en 2016.
#000247
Kia estas la sinteno de hungaroj al la turkoj? Aldonita al politika propagando, kontraŭ-islama humoro pliiĝis pro la rifuĝinta krizo en 2015 kaj postaj jaroj.
#000248
Daŭras la skeptika sinteno de la aŭtoritatoj rilate al azilpetantoj, precipe tiuj el landoj kun islama plimulto, tamen la sinteno de hungaroj rilate al la turkoj ne estas unusenca.
#000249
Kvankam kelkaj hungaroj sekvas la ĉefajn kanalojn kun tiu speciala diskurso, ksenofobiaj vidpunktoj ne vaste disvastiĝis en la nacio ĝenerale.
#000250
Tamen la homoj, kiujn mi intervjuis, konsentis, ke la kulturaj ligoj ankoraŭ estas fortaj, ekzemple la hungara kuiristino Agnes Toth prezentas turkan kuirarton en la mondo, laŭdante la riĉan kuirartan kulturon de Turkio.
#000251
Aŭ la ekzemplo de hungara akademia muzikisto Dániel Mester de Nasim Kısmet, kiu loĝis kaj laboris en Amsterdamo dum ok jaroj, kaj ankaŭ estis samgrupano de la nederlanda-turka kantisto Karsu Dönmez [eo] kaj Rast Trio en Nederlando.
#000252
Kiam mi demandis, ĉu li rimarkis rasisman sintenon, li respondis:
#000253
As a Hungarian, I haven’t seen that. Maybe because Turkish music is not so common in Hungary compared to the Netherlands for instance, it is still counted as exotic music, so music-lovers are super positive about that, they refer to Turkish music as snake-charmer or belly-dance music
#000254
Kiel hungaro, mi ne vidis tion. Eble ĉar turka muziko ne estas tiel kutima en Hungario kompare kun Nederlando ekzemple, ĝi ankoraŭ estas kalkulita kiel ekzotika muziko, do muzikamantoj estas tre pozitivaj pri tio, ili nomas turkan muzikon serpentodresisto aŭ ventrodanca muziko.
#000255
Ĉu turka muziko estas nur “ekzotika” por hungaro, aŭ ĉu estas pli komunaj elementoj?
#000256
Common elements have been discovered in musical research carried out by Bartók, but also by János Sipos. But that refers to a small segment of Turkish and Hungarian folk music (If I am correct, vocal folk music, namely laments). Still, it feels like a new genre for me. The ornaments and the intonation are the biggest challenges for me.
#000258
Komunaj elementoj estis malkovritaj en muzika esplorado farita de Bartók, sed ankaŭ de János Sipos. Sed tio rilatas al eta segmento de turka kaj hungara popolmuziko (se mi pravas, voĉa popolmuziko, nome lamentoj). Tamen, ĝi aspektas kiel nova ĝenro por mi. La ornamaĵoj kaj la intonacio estas la plej grandaj defioj por mi.
#000259
Kvankam konfirmante la similecojn en motivoj de hungara kaj turka popolmuzikoj, Ocak mencias la malsamajn alirojn de hungaroj ludantaj turkan muzikon:
#000260
The band consists of musicians with academic musical education, most of them are of Hungarian origin, except me and my sister, who is also singing. I love to play with Hungarian musicians because they bring a new flavor, a new interpretation, or an approach to Turkish music...
#000261
La bando konsistas el muzikistoj kun akademia muzika edukado, la plimulto el ili estas hungardevenaj, krom mi kaj mia fratino, kiu ankaŭ kantas. Mi ŝatas ludi kun hungaraj muzikistoj ĉar ili alportas novan guston, novan interpretadon aŭ aliron al turka muziko...
#000262
Kiu el iliaj kantoj estas la plej populara inter la larĝa spektro de aŭskultantoj de Nasip Kismet? La muzikistoj malkonsentas, kiam Ocak nomas la kanton de Barış Manço “Hal-hal”, dum Mester vidas subitan reagon kiam ili komencas ludi “Büklüm Büklüm.”
#000263
Nasip Kısmet signifas sorto aŭ fortuno en Esperanto, frazo diranta ke vi ne povas kontroli tion, kio okazas, kaj vi akceptos kion ajn venos sur via vojo; bona aŭ malbona. Ĝi havas profundan signifon kaj filozofion malantaŭ si. Efektive, se ĝi celis interligi la hungaran kaj turkan kulturojn, tiam ĝi ekvivigis kaj riĉigis tion.
#000264