Wikipedia's Mathematician as translated by GramTrans
#000000
Matematikisto estas iu kiu utiligas ampleksan scion pri matematiko en siajn/ŝia laboro, tipe por solvi matematikajn problemojn.
#000001
Matematiko temas pri nombroj, datenoj, kvanto, strukturo, spaco, modeloj, kaj ŝanĝo.
#000002
Unu el la plej fruaj konataj matematikistoj estis Thales of Miletus (Thale de Mileto) (c. 624-c.
li estis salutita kiel la unua vera matematikisto kaj la unua konata individuo al kiun matematika eltrovaĵo ricevis.
Li estas meritigita je la unua uzo de dedukta rezonado aplikita al geometrio, per derivado de kvar sekvoj al Thales' Theorem.
#000003
La nombro da konataj matematikistoj kiam kreskis Pythagoras of Samos (Pythagoraj de Sámo) (c. 582-c.
A.K.) establis la Pitagorean Lernejon, kies doktrino ĝi estis ke matematiko regis la universon kaj kies moto estis "Ĉio estas pli sensenta".
Ĝi estis la Pitagorean kiuj elpensis la esprimon "matematiko", kaj kun kiu la studo de matematiko pro it propra komenciĝas.
#000004
La unua-virina matematikisto registrita antaŭ historio estis Hipatia (AD 350-415).
Ŝi sukcedis she patron kiel Bibliotekisto ĉe la Granda Biblioteko kaj skribis multajn verkojn pri aplika matematiko.
Pro politika disputo, la kristana komunumo en Aleksandrio punis ŝin, supozante ŝi estis implikita, per nudiganta ŝin nuda kaj skrapanta for she haŭton kun konkŝeloj (kelkaj diras tegmentaĵkahelojn).
#000005
Scienco kaj matematiko en la islama mondo dum la Mezepoko sekvis diversajn modelojn kaj reĝimoj de financado variis surbaze ĉefe de akademiuloj.
Ĝi estis ampleksa patroneco kaj fortaj intelektaj politikoj efektivigitaj fare de specifaj regantoj kiuj permesis al scienca scio formiĝi en multaj lokoj.
Financado por traduko de sciencaj tekstoj en aliaj lingvoj estis daŭranta dum la regado de certaj kalifoj, [4] kaj ĝi turnis ke certaj akademiuloj iĝis ekspertoj en la verkoj kiujn ili tradukis kaj en victurno ricevis plian subtenon por daŭrado evoluigi certajn sciencojn.
Ĉar tiuj sciencoj ricevis pli larĝan atenton de la elito, pli da akademiuloj estis invititaj kaj financitaj por studi specialajn sciencojn.
Ekzemplo de tradukisto kaj matematikisto kiuj profitis el tiu speco de subteno estis al-Khawarizmi.
Rimarkinda kvalito de multaj akademiuloj laborantaj sub islama regulo en mezepokaj tempoj estas ke ili ofte estis polihistoroj.
Ekzemploj inkludas la laboron pri optiko, matematiko kaj astronomio de Ibn al-Haytham.
#000006
La Renesanco alportis pliigitan emfazon de matematiko kaj scienco al Eŭropo.
Dum tiu transira periodo de plejparte feŭda kaj eklezia kulturo ĝis ĉefe sekulara unu, multaj famaj matematikistoj havis aliajn okupojn:
Luca Pacioli (fondinto de kontado);
Niccolò Fontana Tartaglia (fama inĝeniero kaj librotenisto);
Gerolamo Cardano (plej frua fondinto de verŝajneco kaj binomo vastiĝo);
Robert Recorde (kuracisto) kaj François Viète (advokato).
#000007
Ĉar tempo pasis, multaj matematikistoj gravitis direkte al universitatoj.
Emfazo de liberpensula kaj eksperimentado komenciĝis en la plej maljunaj universitatoj de Britio komenciĝantaj en la deksepa jarcento en Oksfordo kun la sciencistoj Robert Hooke kaj Robert Boyle, kaj en Kembriĝo kie Isaac Newton estis Lukasa profesoro & Fiziko.
Moviĝante en la 19-a jarcenton, la celo de universitatoj ĉio en tuta Eŭropo evoluis el instruado de la "rukto de scio" al "enkourag [ING] produktiva pensado."
En 1810, Humboldt konvinkis la Reĝon de Prusio konstrui universitaton en Berlino bazita sur la liberalaj ideoj de Friedrich Schleiermacher;
la celo estis montri la procezon de la eltrovo de scio kaj instrui studentojn por "pensi pri konstitucioj de scienco en ilia tuta pensado."
Tiel, seminarioj kaj laboratorioj komencis evolui.
#000008
Britaj universitatoj de tiu periodo adoptis iun alirfamiliarulon al la italaj kaj germanaj universitatoj, sed kiam ili jam ĝuis grandajn liberecojn kaj aŭtonomion la ŝanĝoj tie komenciĝis kun la Klerismo, la samaj influoj kiuj inspiris Humboldt.
La Universitatoj de Oksfordo kaj Kembriĝo emfazis la gravecon de esplorado, verŝajne pli aŭtentike efektivigante la ideon de Humboldt de universitato ol eĉ germanaj universitatoj, kiuj estis submetataj ŝtatinstancon.
Totala, scienco (inkluzive de matematiko) iĝis la fokuso de universitatoj en la 19-a kaj 20-a jarcentoj.
Studentoj povis fari esploradon en seminarioj aŭ laboratorioj kaj komencis produkti doktorajn disertaĵojn kun pli scienca enhavo.
Laŭ Humboldt, la misio de la University of Berlin (Universitato de Berlino) devis trakti sciencan scion.
La germana universitata sistemo kreskigis profesia, burokratie reguligitan sciencan esploradon faritan en bone ekipitaj laboratorioj, anstataŭe de la speco de esplorado farita fare de privataj kaj individuaj akademiuloj en Britio kaj Francio.
Fakte, Rüegg asertas ke la germana sistemo kaŭzas la evoluon de la moderna esploruniversitato ĉar ĝi temigis la ideon de "libereco de scienca esplorado, instruado kaj studo."
#000009
Matematikistoj kutime kovras larĝon de temoj ene de matematiko en sia studenteduko, kaj tiam daŭrigas specialiĝi pri temoj de sia propra elekto sur la diplomiĝintnivelo.
En kelkaj universitatoj, kompetentiga ekzameno helpas testi kaj la larĝon kaj profundon de la kompreno de studenta de matematiko;
la studentoj, kiuj pasas, estas licaj labori pri doktortraktaĵo.
#000010
Matematikistoj implikitaj kun solvado de problemoj per aplikoj en reala vivo estas nomitaj aplikataj matematikistoj.
Aplikataj matematikistoj estas matematikaj sciencistoj kiuj, kun sia specialeca scio kaj profesia metodaro, aliras multajn el la imponaj problemoj prezentitaj en rilataj sciencaj kampoj.
Kun profesia fokuso en vasta gamo de problemoj, teoriaj sistemoj, kaj lokalizitaj konstrukcioj, uzis matematikistojn laboras regule en la studo kaj formuliĝo de matematikaj modeloj.
Matematikistoj kaj aplikataj matematikistoj estas konsideritaj kiel du el la Stem (scienco, teknologio, inĝenieristiko, kaj matematiko) karieroj.
#000011
[ citaĵo bezonis ] La disciplino de aplika matematiko maltrankviligas sin pri matematikaj metodoj kiuj estas tipe uzitaj en scienco, inĝenieristiko, komerco, kaj industrio;
tiel, "aplika matematiko" estas matematika scienco kun specialeca scio.
La esprimo "aplika matematiko" ankaŭ priskribas la profesian specialaĵon en kiu matematikistlaboro en problemoj, ofte konkretaj sed foje abstraktaj.
Ĉar profesiuloj temigis problemsolvaj, aplikataj matematikistoj aspektas en la formuliĝon, studon, kaj uzo de matematikaj modeloj en scienco, inĝenieristiko, komerco, kaj aliaj areoj de matematika praktiko.
#000012
Pura matematiko estas matematiko kiun studoj tute abstraktas konceptojn.
De la dekoka jarcento pluen, tio estis agnoskita kategorio da matematika agado, foje karakterizita kiel konjekta matematiko, [12] kaj ĉe varianco kun la tendenco direkte al renkonta la bezonoj de navigacio, astronomio, fiziko, ekonomiko, inĝenieristiko, kaj aliaj aplikoj.
#000013
Alia komprenema vido prezentita estas ke pura matematiko ne estas nepre aplika matematiko : estas eble studi abstraktajn unuojn kun respekto al ilia interna naturo, kaj ne temi pri kiel ili manifestiĝas en la reala mondo.
Eĉ se la puraj kaj aplikataj vidpunktoj estas apartaj filozofiaj pozicioj, en praktiko ekzistas multe da interkovro en la agado de puraj kaj aplikataj matematikistoj.
#000014
Por evoluigi precizajn modelojn por priskribado de la reala mondo, multaj uzis matematikistojn uzas ilojn kaj teknikojn kiuj ofte estas konsideritaj kiel "pura" matematiko.
Aliflanke, multaj puraj matematikistoj uzas naturajn kaj sociajn fenomenojn kiel inspiron por sia abstrakta esplorado.
#000015
Multaj profesiaj matematikistoj ankaŭ okupiĝas pri la instruado de matematiko.
#000016
Multaj karieroj en matematiko ekstere de universitatoj implikas konsultadon.
Ekzemple, aktuarioj kunvenas kaj analizas datenojn por taksi la verŝajnecon kaj verŝajne koston de la okazo de okazaĵo kiel ekzemple morto, malsano, vundo, handikapo, aŭ perdo de posedaĵo.
Aktuarioj ankaŭ traktas financajn demandojn, inkluzive de tiuj implikantaj la nivelon de pensiokontribuoj postulataj por produkti certan emeritiĝenspezon kaj laŭ la manieron en kiu firmao devus investi resursojn por maksimumigi ĝian rendimenton el investoj en lumo de ebla risko.
Utiligante ilian larĝan scion, aktuarioj helpas dizajni kaj prezigi polisojn, pensiajn reĝimojn, kaj aliajn financajn strategiojn en maniero kiu helpos certigi ke la planoj estas konservitaj sur solida financa bazo.
#000017
Kiel alia ekzemplo, matematika financo derivos kaj etendos la matematikajn aŭ nombrajn modelojn sen nepre establado de ligo al financa teorio, prenante observitajn merkatajn prezojn kiel enigaĵo.
Matematika konsistenco estas postulata, ne kongrueco kun ekonomia teorio.
Tiel, ekzemple, dum financa ekonomiisto eble studos la strukturajn kialojn kial firmao povas havi certan akciprezon, financa matematikisto povas preni la akciprezon kiel faktoj, kaj provon uzi stokastan kalkuladon por akiri la ekvivalentan valoron de derivaĵoj de la akcioj ( vidi:
#000018
La sekvantaroj estas citaĵoj pri matematikistoj, aŭ de matematikistoj.
#000020
Mathematician is a device for turning coffee into theorems. - Atribuite al kaj Alfréd Rényi [15] kaj Paul Erdős
#000021
Die Mathematiker sind eine Art Franzosen; redet man mit ihnen, so übersetzen sie es in ihre Sprache, und dann ist es alsobald ganz etwas anderes. (Mathematicians are [like] a sort of Frenchmen; if you talk to them, they translate it into their own language, and then it is immediately something quite different.)- Johann Wolfgang von Goethe[16]
#000023
- Johann Wolfgang von Goethe[16]
#000024
Ĉiu generacio havas siajn malmultajn grandajn matematikistojn ...
kaj [xxx] esplorado damaĝas neniun one. - Alfred W. Adler (1930-), "Matematiko kaj Kreivo" [17]
#000025
In short, I never yet encountered the mere mathematician who could be trusted out of equal roots, or one who did not clandestinely hold it as a point of his faith that x squared + px was absolutely and unconditionally equal to q. Say to one of these gentlemen, per experiment, if you please, that you believe occasions may occur where x squared + px is not altogether equal to q, and, having made him understand what you mean, get out of his reach as speedily as convenient, for, beyond doubt, he will endeavor to knock you down. - Edgar Allan Poe, La ŝtelita letero
#000026
Mathematician, like a painter or poet, is a maker of patterns. If his patterns are more permanent than theirs, it is because they are made with ideas. - Godfrey Harold Hardy, Apologio de matematikisto
#000028
Some of you may have met mathematicians and wondered how they got that way. - Tom Lehrer
#000030
It is impossible to be a mathematician without being a poet in soul. - Sofja Kovalevskaja
#000031
There are two ways farendaĵo great mathematics. The first is to be smarter than everybody else. The second way is to be stupider than everybody else - but persistent. - Raoul Bott
Mathematics is the queen of the sciences and arithmetic the queen of mathematics. - Carl Friedrich Gauss [18]
#000032
There are two ways farendaĵo great mathematics. The first is to be smarter than everybody else. The second way is to be stupider than everybody else - but persistent. - Raoul Bott
#000033
Mathematics is the queen of the sciences and arithmetic the queen of mathematics. - Carl Friedrich Gauss [18]
#000034
Pluraj konataj matematikistoj skribis aŭtobiografiojn delvis por klarigi al ĝenerala spektantaro kio ĝi estas koncerne matematikon kiu igis ilin voli dediĉi iliajn vivojn al sia studo.
Tiuj disponigas kelkajn el la plej bonaj rigardetoj en kio ĝi intencas esti matematikisto.
La sekva listo enhavas kelkajn verkojn kiuj ne estas aŭtobiografioj, sed prefere eseoj pri matematiko kaj matematikistoj kun fortaj aŭtobiografiaj elementoj.
#000038