Ĉu vi vidas ĉiujn lingvojn supre de la paĝo ? Ni tradukas rakontojn el Global Voices por ke civitanaj komunikiloj tra la mondo estu alireblaj por ĉiuj.
#000000
Arto kaj kulturoBona novaĵoCenzuroCivitanaj komunikilojDisvolvadoEdukadoEkonomio kaj komercoElektadoEn- kaj elmigradoEtno kaj rasoFilmoFotografioFreŝa NovaĵoHistorioHomaj rajtojHomama agadoHumuroIdeojIndiĝenojInternaciaj rilatojInterreta aktivismoJunulojJuroKatastrofoKomunikiloj kaj ĵurnalismoLaboroLingvoLiteraturoMedioMilito kaj konfliktoMuzikoNutraĵoParolliberecoPolitikoProtestoRajtoj je seksa diverseco (GLAT)RegadoReligioRifuĝintojSanoSciencoSportoTeknikaroUnesko (UNESCO)Unuiĝitaj Nacioj (UN)Virinoj kaj socia seksoVojaĝo
#000003
Kiel estas renkonti la frisan lingvon en preskaŭ ĉiu spaco en ĉiutaga vivo, eĉ rete, en Frislando, Nederlando
#000004
Redaktora rimarko: De la 20-a ĝis la 26-a de aprilo 2022 Mirjam Vellinga gastigas la alternan Tvitero-konton @EuroDigitalLang, kiu esploras kiel teknologioj povas esti uzataj por revivigi eŭropajn minoritatajn aŭ regionajn lingvojn. Legu pli pri tiu ĉi kampanjo ĉi tie.
#000006
Ekde 1928 Afûk estas estiminda organizo kies misio estas promocii la frisajn lingvon kaj kulturon en ĉiuj tipoj de spacoj en la nederlanda provinco Frislando. La lingvo sukcesis konserviĝi en ĉiutaga vivo kaj, laŭ Afûk, preskaŭ ĉiuj el la 642 000 loĝantoj de la provinco komprenas la lingvon. Laŭ la retejo de Afûk, “tio signifas ke oni povas renkonti la frisan kaj uzi ĝin ie ajn en la provinco” ĉe la bakejoj, en la superbazaroj, en la librejoj, ĉe la kuracistaj oficejoj, en lernejoj, ĉe la kartoklubo, en la sportejoj, sur signoj de urboj kaj vilaĝoj, en la amaskomunikiloj, en la teatro kaj ĉe laboro”.
#000007
La kontribuo de Afûk inkluzivas la liveradon de lingvaj kursoj por plenkreskuloj, la eldonadon de elektronikaj libroj kaj magazinoj, la kreadon de aplikaĵoj kaj la iveradon de konsultaj servoj por kompanioj kaj organizoj pri kreado de politiko kuraĝiganta la lingvouzadon.
#000008
La organizaĵo estas bone konata al Mirjam Vellinga, kiu estis kreskigita de frisoparolantaj gepatroj. Nur kiam ŝi transloĝiĝis de Frislando por studi en la Universitato de Groningeno, ŝi aprezis kiom unika estas la lingvo kaj “la sociaj, psikologiaj kaj politikaj faktoroj, ligitaj al parolado de minoritata lingvo”. Ŝi baldaŭ transiris de studado de la angla al studado de la frisa kaj baldaŭ post bakalaŭriĝi komencis labori por Afûk, kie ŝi restis por dudek jaroj. Aktuale ŝi tenas sian pozicion de projekta gvidanto de la internaciaj projektoj.
#000009
Rising Voices intervjuis Miriam per retpoŝto.
#000011
Half of all Frisians are able to read Frisian easily. However, a small proportion of Frisians have a good written command of their language. This number has steadily increased in recent years. This is due to education and the increasing use of social media in Frisian. There are concerns about the language transfer from parents to their children. That is slowly decreasing and one of the most important factors to keep a language alive.
#000014
The following applications are now available:
#000016
Google Translate through community development
Facebook in Frisian through community development
Gboard and Swiftkey as automatic text predictors
Frisian as a language in Microsoft Office with built-in spelling and grammatical corrector on Windows operating systems (however, this has to be downloaded separately, and is not automatically integrated in updates and when people buy Microsoft Office software).
Navigation in Frisian through Waze
Online Frisian-Dutch dictionaries and translation tools
#000017
Nuntempe iom pli ol duono de la loĝantaro en Frislando parolas la frisan kiel sian unuan lingvon kaj ĉirkaŭ 75% de la loĝantaro parolas la frisan en ĉiutaga vivo. Preskaŭ ĉiuj en la provinco kun proksimume 650 000 loĝantoj povas kompreni la lingvon: ĉirkaŭ 95%. Tio signifas ke oni renkontas la frisan ie ajn en ĉiutaga vivo.
#000018
Duono de ĉiuj frisoj povas legi en la frisa ĉiutage. Tamen eta parto de la frisoj havas bonajn skribokapablojn en sia lingvo. Tiu ĉi nombro konstante kreskis en lastaj jaroj. Tio okazis danke al edukado kaj kreskanta uzo de sociaj amaskomunikiloj en la frisa. Ekzistas zorgoj pri la lingva transdono de gepatroj al iliaj infanoj. Ĝi malrapide malkreskas kaj estas unu el la plej gravaj faktoroj de lingva vivsubtenado.
#000019
La reta statuso estas meznivela. Unuflanke kelkaj aplikaĵoj estis evoluigitaj. Aliflanke grandaj kompanioj kutime ne kreas aŭtomate siajn aplikaĵojn en la frisa.
#000020
Jenaj aplikaĵoj nun estas alireblaj:
#000021
• Google Translate danke al komunuma evoluigo
#000022
• Facebook en la frisa danke al komunuma evoluigo
#000023
• Gboard kaj Swiftkey kiel aŭtomataj lingvosugestiloj
#000024
• La frisa kiel lingvo en Microsoft Office kun integrita ortografia kaj gramatika korektiloj en Vindozo (tamen ĝi devas esti elŝutita aparte kaj ne estas aŭtomate integrita en aktualigoj kaj kiam homoj aĉetas programaron de Microsoft Office)
#000025
• Navigado en la frisa per Waze
#000026
• Retaj frisa-nederlandaj vortaroj kaj tradukiloj
#000027
RV: Priskribu iujn el la defioj kiuj malhelpas al via lingvo esti plenforte uzata rete.
#000031
MV: At the moment we are focusing both on language learning and language awareness and assertiveness in schools (primary, secondary and vocational education). It is important that younger people learn the language and are able to speak, read and write it, but it is also important that they feel comfortable using it, understand more about their language behavior and language use and the mechanisms behind that. Peer to peer conversations about their language use and specific assignments at school that focus on working with the language in a practical way (thinking about how Frisian can become more visible in the company where they do their internship for instance) work very well in our experience.
#000035
In order to make it easier for young people to use the language digitally, we have developed several translation tools and there are other tools available as well, like Gboard and Swiftkey. Not everyone knows that they are there, so we are also focusing on promoting those tools in an attractive way (short clips, distributed on several social media platforms).
#000036
For the next generations to use the language it is essential to educate young parents about the value of the minority language and how to raise children multilingual in different situations. In Fryslân there is a magazine and an online platform to inform young parents about this and they receive a special language gift (Taalkado) when they register the birth of their child with the local government.
#000037
Nuntempe ni koncentriĝas je lernado, konsciado kaj firmigado de la lingva ĉeesto en lernejoj (bazaj, mezaj kaj profesiaj). Estas grave ke junaj homoj lernu la lingvon kaj povu paroli, legi kaj skribi en ĝi, sed ankaŭ gravas ke ili sentu sin komforte uzante ĝin, komprenu pli bone sian lingvan konduton kaj lingvouzon kaj iliajn mekanismojn. Rektaj konversacioj pri ilia lingvo kaj specifaj taskoj en lernejoj fokusiĝantaj je laboro kun la lingvo en praktika maniero (pensado pri kiel la frisa povas iĝi pli videbla en la kompanio kie ili trapasas staĝon ekzemple) bone funkcias laŭ nia sperto.
#000038
Por fari pli facila por junuloj la uzadon de la lingvo en cifereca formo, ni evoluigis kelkajn tradukilojn kaj estas aliaj iloj alireblaj kiel Gboard kaj Swiftkey. Ne ĉiu scias ke ili ekzistas, do ni koncentriĝas ankaŭ je promociado de tiuj iloj en alloga maniero (per mallongaj filmetoj, distribuitaj en kelkaj sociretaj platfomoj).
#000039
Por ke la sekvaj generacioj uzu la lingvon gravas eduki junajn gepatrojn pri la valoro de la minoritata lingvo kaj pri kiel kreskigi plurlingvajn infanojn en diversaj situacioj. En Frislando estas magazino kaj reta platformo kiuj informas junajn gepatrojn pri tio ĉi kaj ili ricevas specialan lingvan donacon (Taalkado) kiam ili registras la naskon de sia infano ĉe la loka registaro.
#000040
Ĉi tiu artikolo venas de Rising Voices, projekto de Global Voices, kiu helpas disvastigi civitanajn komunikilojn al lokoj, kie kutime oni ne havas aliron al ili. · Ĉiuj artikoloj
#000041
‘Via’dle: Wordle nun alireblas en multaj lingvoj de la mondo
#000044
Aboni komentojn de ĉi tiu artikolo per retpoŝto
#000050
Global Voices estas subtenata de la klopodoj de niaj volontulaj kontribuantoj, fondumoj, donacantoj kaj misio-servoj. Por pliaj informoj bonvolu legi nian Monkolektan Etikan Politikon.
#000052
Speciala danko al niaj multaj subtenantoj
#000053
Bonvolu subteni nian gravan laboron
#000054