Tiu ĉi spektolisto venas de Cinemata [en], platformo pri sociaj kaj naturprotektaj filmoj pri Azio-Pacifiko. Ĝi estas projekto de EngageMedia [en], neprofitcela organizaĵo pri amaskomunikado, teknologio kaj kulturo. Redaktita kaj republikigita laŭ interkonsento pri enhav-kunhavigo kun Global Voices.
#000002
Celebrante la Mondan tagon de medio la 5-an de junio EngageMedia kunordigis spektoliston de dokumentfilmoj kaj filmetoj pri kiel komunumoj tra la Pacifik-Azia regiono klopodas konservi kaj defendi siajn lokojn kontraŭ media degradado, industriigo kaj klimatŝanĝo. Tiuj filmetoj ĉe Cinemata, miksaĵo de novaj eldonoj kaj verkoj el la arkivoj, gvidos nin de [provinco] Nova Biskajo (filmo „Dagami Daytoy“) en Filipinoj kaj provinco Nam Định [provinco en la Delto de la Ruĝa Rivero] en Vjetnamio (filmo „Another Exodus“), al Saravako en Malajzio (filmo „Melikin“) kaj Taunĝi en Mjanmao (filmo „Plastic Outlive Us“).
#000003
En „Jen nia lando“ filipina filmoproduktisto Noni Abao rakontas, kiel lokaj indiĝenoj de Nova Biskajo (Nueva Vizcaya), en nordo de Filipinoj, kontraŭstaras jarojn da degradado de la vivmedio alvokante fermon [en] de OceanaGold, kiu estas unu el la plej grandaj produktantoj de kupro kaj oro en la mondo. Tiu ĉi dokumenta filmo gajnis la ĉefan premion de Gawad Cultural Center of the Philippines Para sa Alternatibong Pelikula at Video en 2020 kaj ricevis la duan lokon en la konkurso Yale Environment 360 Video Contest (2020). Ekde kiam Abao finis filmadon, dekoj da aktivuloj, kiuj partoprenis blokadon de la vojoj, estis arestitaj post konfliktoj kun polico kaj reprezentantoj de la minista kompanio.
#000006
Zakaria Ismail kredas, ke lia dia alvoko estas defendi la ĉebordajn fiŝkaptistojn de ter-akira projekto en suda Penang. La projekto kovros iliajn nunajn fiŝkaptejojn per 18 kvadrataj kilometroj de nov-akirita tero. Li kaj la aliaj vilaĝanoj estas parto de tiel nomata B40, la 40% de la plej malriĉaj malajziaj familioj kun ĉiumonata enspezo de RM 3900 (949 usonaj dolaroj/794 euro) aŭ sube. En la historio pri klasbatalo, pri konflikto inter novaj kaj tradiciaj valoroj, pri la Makiavelecaj intervenoj de politikistoj, Zakaria alparolas sian Dion por ricevi saĝon kaj kuraĝon, kiujn li bezonas por kontraŭstari la ambiciajn projektojn en Nova Malajzio.
#000008
Bagus, 20-jaraĝa kamparano, kiu loĝas en fekunda areo de la Kendeng-montaro en centra parto de Javo, maltrankviliĝas pro la damaĝo, kiun ricevas la vivmedio de lia regiono. Kun sia punka bando „Kendeng Squad“ Bagus voĉigas tiun maltrankvilecon. Li filmis muzikan filmeton „Berani Bertani“ por registri la sonojn de detruado, kiu okazas en la naturo. Bagus esperas, ke la muziko inspiros la junularon al naturprotektado.
#000010
Fiŝkaptista vilaĝo en Vjetnamio vekiĝas ĉe murmurado de preĝoj dum mara alfluo batas la ondorompilon. Fiŝkaptistoj de la antaŭa generacio trankvile rememoras la bonajn malnovajn tagojn kaj senpacience atendas, kio sekvos. Ili scias pri la regula eliro enlanden, kiu okazas ĉiujn 50-60 jarojn pro la altiĝado de la marnivelo. Iam floranta komunumo iĝis malriĉa fiŝkaptista vilaĝo, dum fekundaj kampoj kaj fruktodonaj ĝardenoj neniiĝis pro batoj de maraj ondoj. „Alia Eliro“ estas mallonga dokumentfilmo de vjetnama filmoproduktisto Le Nguyen.
#000012
Tiu ĉi alvoka filmeto estis uzita por altiri atenton de la centra registaro de Mjanmao [Birmo, ndlr] al la problemo de sekiĝantaj regionoj de la lando, kiuj suferas sen akvo. La filmo estis produktita en 2016 fare de partoprenantoj de la seminario Picture People, kiu okazis en Jangono, la ĉefurbo de Mjanmao.
#000013
Indonezio: Dayak Facing the Giants
#000014
Daŭra industriiĝo de Indonezio endanĝerigas la indiĝenojn kaj kaŭzas amasan detruadon de la vivmedio fone de sociaj konfliktoj. Tiu ĉi dokumenta filmo montras la Dajakojn en ilia respondado al tiuj minacoj, speciale la arbaraj incendioj kaj la toksa malpurigo de la regiono.
#000015
Tio ĉi estas historio de Melikin. La historio de multaj indiĝenaj popoloj de Saravako, kiuj perdis [en] sian denaskan landon al la kompanioj produktantaj palmoleon. Kun la helpo de koruptitaj politikistoj, preskaŭ 10 mil hektaroj da arbaro kaj kampoj estis platigitaj kaj ĉirkaŭitaj de bariloj sen permesi al la lokanoj eniri la terenojn hereditajn de la prapatroj.
#000016
Kamboĝo: Konservado de arbaro: mesaĝo de indiĝenaj virinoj
#000017
„Klimatŝanĝo estas reala. Por malpliigi ĝian efikon ni certe devas konservi niajn arbarojn. En tiu ĉi filmeto vi konatiĝos kun virinoj kaj viroj de indiĝena [malplimulta] popolo Kuj en Kamboĝo, ekscios pli multe pri la signifo de arbaroj por ilia vivo kaj ankaŭ pri tio, kiel virinoj ekhavis gvidan pozicion en la defendado de la arbaro“.
#000018
La celo de tiu ĉi anonco pri publika servo estas influi la loĝantojn de Taunĝi en Mjanmao tiel ke ili ŝanĝu sian sintenon rilate al reuzo de plasto. La anonco estis produktita de la partoprenantoj al la seminario de Picture People por sociaj ŝanĝoj en Taunĝi (Mjanmao) en oktobro de la jaro 2019. Taunĝi estas la ĉefurbo kaj la plej granda urbo en la montara subŝtato Ŝanio.
#000020
La Filipinoj estis kolonio de Hispanio dum pli ol tri jarcentoj, de 1565 ĝis 1898, sed kontraste al aliaj iamaj kolonioj de Hispanio, la hispana lingvo ne estis instruita en la Filipinoj. Anstataŭe, hispanaj monaĥoj kaj oficialuloj enkondukis kristanismon kaj regis la landon studante la indiĝenajn lingvojn de la Filipinoj.
#000031
Hispanio submetis la tutan filipinan insularon, sed renkontis furiozan reziston inter iuj indiĝenaj popoloj. En la suda insulo de Mindanao, kiu antaŭe havis ĉefe islaman loĝantaron, hispanaj trupoj establis garnizonon proksime de Zamboanga, kiu poste estis uzata por ataki la islaman loĝantaron de Mindanao. Tamen, Hispanio neniam sukcesis establi kompletan kontrolon super Mindanao dum la kolonia okupado de la Filipinoj.
#000032
Sanzorga oficejo en la urbo Zamboanga kun sia slogano: “Nuestro deseo un ciudad sin enfermedad” (nia deziro estas urbo libera de malsanoj). Bildo kaj subskribo kun permeso de Bien Chabacano.
#000033
Chabacano is the product of a rich cross-fertilization that could only have occurred in a region in which both great linguistic diversity and considerable overlapping areal features predominated. Chabacano is a manifestation of linguistic and cultural resilience, a language which continues to grow in number of speakers and sociopolitical impact.
#000035
La ĉabakana estas la produkto de riĉa fremdpolenigado, kiu nur povus okazi en regiono en kiu superregis kaj granda lingva diverseco kaj konsiderindaj similaĵoj inter la regionaj lingvovariantoj. La ĉabakana lingvo estas la manifestiĝo de lingva kaj kultura rezistokapabloj, lingvo kiu daŭre kreskas laŭ nombro de parolantoj kaj socipolitika efiko.
#000036
La blogo provizas mallongan historion de la ĉabakana, ĝiaj malsamaj akĉentoj [en] en la provinco Zamboanga kaj la efiko de migrado kaj moderniga ekonomio [en] sur ĝia evoluo. Ĝi ankaŭ lamentas [en] pri manko de klopodoj por promocii la ĉabakanan:
#000043
The state of Chabacano today is lamentable. Let me sound the alarm bells as early as now! Unless more aggressive preservation efforts will be implemented, the day will come when Chabacano will only be spoken inside the home. This prediction is bleak but it is not without merit.
#000044
La ĉabakana hodiaŭ estas en kompatinda stato. Lasu min sonigi alarmon nun! Krom se pli fortaj konservadaj streboj estos efektivigataj, la tago venos kiam la ĉabakana estos parolata nur en la hejmo. Ĉi tiu antaŭdiro veaspektas, sed ĝi ne estas senvalora.
#000045
[La originalo de ĉi tiu artikolo aperis la 15-an de septembro 2017.]
#000048
Junuloj protestas kontraŭ la eksterjusticaj mortigoj rilataj al drogoj. Fonto: Anakbayan. Uzata kun permeso.
#000049
La aliancanoj de la filipina prezidento Rodrigo Duterte en la Ĉambro de Reprezentantoj [la malsupera ĉambro de la filipina parlamento] gvidataj de la parlamentestro Pantaleon Alvarez voĉdonis por doni 1000 pesojn (20 usonajn dolarojn) al la buĝeto por 2018 de la Komisiono pri Homaj Rajtoj [Commission on Human Rights (CHR)], konstitucia instanco, kies tasko estas certigi ke la ŝtato observas diversajn leĝojn kaj traktatojn rilatajn al homaj rajtoj.
#000050
Ĉirkaŭ 112 leĝfarantoj alianciĝis kun la parlamentestro en la voĉdono, kiu igis la komisionon praktike sentaŭga por plenumi la mandaton. CHR konsekvence eldiris siajn maltrankvilojn rilate al la ekscesoj de la “milito kontraŭ drogoj” de Duterte, kiu jam mortigis 13 000 suspektatojn pri drogŝakrado.
#000051
CHR estis fondita laŭ la filipina Konstitucio de 1987 por malhelpi ripetadon de la grandskalaj misfaroj al homaj rajtoj faritaj dum la 21 jaroj da diktatorado de Ferdinand Marcos. Duterte plurfoje diris, ke li admiras la antaŭan diktatoron, al kiu li permesis esti enterigita en la Libingan ng mga Bayani (Tombejo de Herooj) en 2016.
#000052
La malabunda buĝeto estas preskaŭ la lasta bato de la administrado de Duterte, kiu konsideris CHR-n ĝenaĵo dum la kampanjo por batali kontraŭ neleĝaj drogoj.
#000053
Sed CHR ne estas la sola kondamnanto kontraŭ la eksterjusticaj mortigoj de suspektatoj pri drogoj. Krom la opozicio, religiaj grupoj kaj pluraj civilaj organizaĵoj, ankaŭ la internacia komunumo, nome la Eŭropa Unio kaj la Komisiono de UN pri Homaj Rajtoj prezentis sian malaprobon de la sangverŝa “milito kontraŭ drogoj” de Duterte.
#000054
En intervjuo al amaskomunikiloj la parlamentestro Alvarez klarigis, kial la plimulto decidis tranĉi la buĝeton de CHR:
#000055
Wala akong makitang dahilan para sustentohan kayo ng gobyernong ito. Mas gusto niyo pa protektahan ang mga karapatan ng mga kriminal, hindi ang mga biktima
#000056
Mi ne vidas kialon por ke la registaro financu [CHR-n]. Vi preferas protekti la rajtojn de krimuloj anstataŭ tiujn de viktimoj.
#000057
Respondante al la kritkoj de kelkaj parlamentanoj, CHR klarigas sian oficialan devon:
#000059
We regret that despite continued clarifications on our mandate, they have wrongly perceived our role as combative rather than a collaborative effort to bolster Philippine democracy by ensuring that all public officials are honest in the performance of their duties and adhere to universally accepted principles of human rights.
#000060
Ni bedaŭras ke malgraŭ daŭraj klarigadoj pri nia mandato, ili erare rigardas nian rolon kiel bataleman. Ni estas kunlabora forto por subteni filipinan demokration per certigo, ke ĉiuj publikaj oficialuloj estas honestaj en la plenumado de siaj devoj kaj sekvas universale akceptitajn principojn de homaj rajtoj.
#000061
CHR diris, ke ĝi daŭre plenumos sian mandaton eĉ kun malgranda financado:
#000062
Despite these circumstances, we will not turn our backs on our Constitutional duty to render justice for all and give everyone their due. The concern for human rights is beyond partisanship or disagreement. We shall seek means to move forward and navigate through the hurdles mindful of our oath to serve the people and the Republic—because it is what is right and what is needed of the times.
#000063
Malgraŭ la cirkonstancoj, ni ne rezignos nian konstitucian devon alporti justecon al ĉiuj kaj doni al ĉiuj tion, kion ili meritas. La zorgo pri homaj rajtoj estas trans partianeco kaj malkonsento. Ni devas serĉi vojojn por antaŭeniri kaj navigi tra obstakloj, memorante nian ĵuron servi al la popolo kaj la Respubliko — ĉar tio estas justa kaj necesa nuntempe.
#000064
Post kiam la amaskomunikiloj raportis pri la buĝeto de 1000 pesoj de CHR, la filipinanoj rapide esprimis siajn koleregojn en sociaj retoj.
#000065
The 1000-peso CHR budget means the government is crap and has no regard for human rights.
#000067
La buĝeto de 1000 pesoj de CHR signifas, ke la registraro estas stulta kaj ne zorgas pri homaj rajtoj.
#000068
Fejsbuka uzanto Kim Tanhui urĝigis filipinanojn ĉesi toleri misfarojn al homaj rajtoj:
#000069
EVERY person's rights as a human must be protected, whichever official, candidate, or party he or she may be supporting.
#000070
This is about the public tolerating this blatant disregard for human rights and morality, which unfortunately, has become the norm during the recent months. Wake up, people! This is your government telling you that your human rights is worth only P 1,000. This is your government rendering the CHR, the body which was designated to protect you from government abuses, powerless.
#000071
ĈIES homaj rajtoj devas esti protektataj, ne gravas kiun oficialulon, kandidaton aŭ partion li aŭ ŝi subtenas.
#000072
Temas pri la publiko toleranta la evidentajn malobservadojn de homaj rajtoj kaj moralo, kiuj, bedaŭrinde, fariĝis normo dum lastaj monatoj. Vekiĝu, homoj! Ĉi tiu estas via registraro, kiu diras al vi, ke viaj homaj rajtoj valoras nur 1000 pesojn. Ĉi tiu estas via registraro, kiu faras CHR-n, la instancon nomumitan por protekti vin de registraraj misfaroj, senpotenca.
#000073
Uzanto de Tvitero @DonyaJemimah faris rapidan kalkulon por rimarkigi kiel aliancanoj de Duterte pritaksis homajn rajtojn:
#000074
- sushi (@DonyaJemimah) Septembro 13, 2017
#000075
Eĉ speciala raportisto de UN pri eksterjusticaj, senproceduraj aŭ arbitraj ekzekutoj, Agnes Callamard, afiŝis sian konsternon:
#000076
Kondamninda kaj absurda: #Philippines [Filipina] Parlamento reduktas la jaran buĝeton de la Komisiono pri Homaj Rajtoj al 20 usonaj dolaroj @UNHumanRights
#000078
Eĉ kelkaj subtenantoj de la prezidento esprimis sian ŝokon pro la impertinenta ago de la Malsupera Ĉambro. Post la decidoj de la Malsupera Ĉambro en la decidprocedo pri la buĝeto, estas nun la vico de iliaj kolegoj en la Senato, la Supera Ĉambro de la Filipina Parlamento, kies membroj estas pli sendependaj de la prezidenta volo, ĉar ili reprezentas pli vastan kaj tutlandan voĉdonantaron. Iuj senatanoj jam sin devontigis restarigi la originan buĝeton de CHR al 678 milionoj da pesoj (13,2 milionoj da usonaj dolaroj), kiam ili rekomencos siajn pridiskutojn pri la buĝeto.
#000079
Ĉu tiu ĉi kolerego daŭros kaj helpos al opoziciaj senatanoj doni pli taŭgan buĝeton al CHR? Kiel la registraro de Duterte manovros por certigi, ke CHR restu sentaŭga kun ties buĝeto de 20 usonaj dolaroj? Aktivuloj kaj diversaj grupoj kun propraj celoj sin preparas por granda kunveno okazonta la 21-an de septembro por memorsoleni la 45-an datrevenon de la deklaro de militleĝo, kiu ekigis grandskalan misfaron al homaj rajtoj fare de la diktatorado de Marcos. Tiu ago de la registraro de Duterte certe ne estos forgesita.
#000080
Ses tagoj pasis ekde la granda tajfuno Haiyan (Yolanda) atingis la centran parton de la Filipinoj, sed helpo ankoraŭ ne estis donita al multaj postvivintoj. Multaj kadavroj ankoraŭ kuŝas en la stratoj, rifuĝintoj krias por manĝo, kaj helpo ne atingas aliajn malproksimajn insulojn en Visayas.
#000083
Haiyan kaŭzis grandan cunamon, kiu tuj mortigis milojn da homoj. La provincoj Leyte kaj Samar estas inter la plej trafitaj areoj, multaj vilaĝoj dezertiĝis. Laŭ la lasta oficiala informo, pli ol 2000 mortis, sed la nombro de viktimoj eble estas multe pli granda, ĉar multaj kadavroj ankoraŭ ne estis trovitaj.
#000084
Helpo kaj subteno venas de ordinaraj homoj. Kaj mi demandas: kie estas la politikistoj? Kie estas nia registaro?
#000086
Bedaŭrinde, 6 tagojn post #YolandaPH, ni ne sentas iun helpon de la registaro. Kadavroj estas ankoraŭ en la stratoj, atendante iun kiu prenu ilin.
#000090
Tutmondaj amaskomunikiloj prezentas nian registaran mankon de agado por la Yolanda viktimoj. Kien iris la prezidanta buĝeto? Hmmm?
#000092
Kie estas mono por la viktimoj de la tajfuno? Ĉu en la poŝoj de politikistoj? Mi perdas fidon je la homaro.
#000094
Helpo venas de la tuta mondo, sed ĝi ne estas sistema por fari efikan disdonon de la donacoj:
#000095
Ni havas multe da donacoj, sed mutaj viktimoj ankoraŭ malsatas aŭ suferas malvarmon. Mi esperas ke @govph agu laŭeble plej BALDAŬ! #YolandaDay6
#000097
Terure, ne estas videbla agado por helpi. Neniuj grandaj aŭ sistemaj klopodoj por helpo.
#000099
Tacloban estas perceptata kiel la ‘komenca punkto’ de la katastrofo, sed aliaj insuloj estis ankaŭ ruinigitaj. La situacio tie ne estis adekvate raportita. Ayi Hernández vizitis provincon Capiz kaj konigis siajn observojn:
#000100
Domoj faritaj el malpezaj materialoj estis dispremitaj aŭ estis forte damaĝitaj. Domoj faritaj el betono postvivis la baton, sed perdis la tegmentojn parte aŭ komplete. La damaĝoj estis iom perturbaj kiam ni eniris en la komunumon de Ivisan.
#000101
Iuj familioj starigis tendojn en la ŝoseo kaj eble ĉar la plimulto de la domoj estis faritaj el malpezaj materialoj, la bildo estis ŝoka.
#000102
Kun ĉi tiu speco de detruo, kio plej surprizis nin estis manko de helpo en tiuj komunumoj. Ne ekzistas helpo ĉi tie.
#000103
Malsupre, kelkaj bildoj en Samar, provinco kiu estis unue atingita de la tajfuno:
#000104
Eĉ ambulanco spertis la koleron de #Haiyan #YolandaPH en Hernani, Samar @CarinAtPlan @PlanPhilippines /8csmSTcxsQ
#000106
Tri aŭtoj frakasitaj apud la vojo pro #Haiyan #YolandaPH en Samar @PlanPhilippines @CarinAtPlan /ZAYXSabA4p
#000107
Filipinanoj dankas la helpon donitan de multaj landoj.
#000108
Kvankam la helpaj operacoj estas daŭraj kaj bezonas ĉies kunlaboron, devus esti iu kiu rigardos, kio okazis kaj studos kio estis malbona, kio devas esti farita. Tio devas esti farita en nacia nivelo kaj plej grave, en loka nivelo.
#000111
Land is Life (Tero estas Vivo) [angle], indiĝena reto de organizoj, alvokas donaci por helpi al la indiĝenoj en la Filipinoj damaĝitaj de la tajfuno Haiyan [haijen] (filipina nomo: Yolanda), kiu atakis plurajn regionojn de la lando. La informo ĉe [angle] diras, ke pli 11 000 familioj bezonas helpon por rekonstrui domojn ktp. La insuloj Panay [Panajo], Mindoro [Mindoro] kaj Palawan [Palavano] bezonas pli da helpo.
#000113
Filipina ĵurnalistino Iris Cecilia Gonzales skribas pri kiel homoj suferas [en] la fifaman trafikŝtopiĝon en la stratoj de Manilo:
#000115