Pandemio estas plago, pri kio oni ne povas dubi. Sed la “memizoliĝo”, kiu estis la rimedo (ĉu sukcesa?) kontraŭ ĝi batali, por kreaj naturoj povas esti stimulo fari ion, por kio sen tio ne estus tempo. Tiel okazis al la Esperanto-veterano Roman Dobrzyński, kiu, fermita hejme, decidis trarigardi siajn malnovajn arkivojn kaj trovis tie materialon de unu el siaj plej fruaj aktivadoj – kabaredo “Verda simio”, kaj li decidis tion prilabori kaj publikigi.
#000001
“Verda simio” funkciis en 1958-64 per fortoj de tiamaj polaj studentoj-esperantistoj. Ĝi prezentiĝis en diversaj Esperanto-aranĝoj, inkluzive de UKoj, kaj kolektis grandajn spektantarojn kaj varman akcepton kaj laŭtan ridon. Tio estis epoko, kiam en Orienta Eŭropo ĝenerale, kaj en Pollando speciale, okazis renaskiĝo de la Esperanto-movado kaj granda entuziasmo de ĝiaj partoprenantoj – tial multaj tiamaj iniciatoj aperis brilaj kaj sukcesaj. Samtempe, la nomo de la kabaredo aludas al la tradicieco de la iniciato (unuavice, al la Ŝvarca “Verda kato”). Bedaŭrinde, vivaj aferoj, kiel teatro, kabaredo ktp, vivas nur dum la prezentoj, malofte fiksiĝas por la historio, kaj tial forgesiĝas. Tial publikigi ion el tiamaj tekstoj estas valora afero en si mem, kaj, se la tekstoj havas artan signifon, la afero fariĝas kontribuo al la kulturo ĝenerale, ne nur por historio.
#000002
La unuan parton de la libro (Simiado) konsistigas 19 monologoj kaj skeĉoj, kiuj prezentiĝis en diversaj jaroj de la kabaredo, kaj unu humuraĵo (Maldikigi vortaregojn!), kiu aperis jam post 60 jaroj kaj en 2019 ricevis la unuan premion en BK, sed laŭ la karaktero ĝi tre similas al la tekstoj de Verda simio. La vigleco de la stilo, karaktero de la humuro, kiu foje elvokas tujan ridon, temoj priesperantaj kaj pli ĝeneralaj – ĉio montras, ke dum la lastaj ses jardekoj ne multo ŝanĝiĝis en la karaktero de bonaj ŝercoj, ankaŭ de la movado kaj, finfine, de la homa naturo! Do, preskaŭ ĉio restas aktuala aŭ almenaŭ komprenebla kaj gaja ankaŭ hodiaŭ. Doloraj trajtoj de la movado, prilingvaj diskutoj ktp, kiuj bezonas satiran aliron, ripetiĝas ĉiam denove, kaj tial ili estas same interesaj al la nuna leganto, kiel tio estis al la vivaj spektantoj de la prezentoj.
#000003