Pomego proksimiĝadas al papera reapero
#000000
Komence de majo aperis ĝisdatigita reta versio de Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko, PMEG. Ni petis la aŭtoron, Bertilon Wennergren, rakonti, kial li okupiĝas pri tia senfina projekto jam de 27 jaroj.
#000001
Bertilo Wennergren ekverkis la unuan version de sia gramatika manlibro jam en 1991. En 2005 la verko aperis kiel papera libro, eldonita de Esperanto-Ligo por Norda Ameriko (nun Esperanto-USA).
#000002
La papera libro baziĝis sur versio 14.0 de PMEG, aŭ Pomego, kiel oni kutime nomas ĝin. La presita libro jam delonge elĉerpiĝis, kaj dum la jaroj Bertilo Wennergren iom post iom korektadis, kompletigis kaj ĝisdatigis la verkon.
#000003
En 2013 aperis la reta versio 15.0, kiu laŭ la origina plano devis esti la bazo de la dua papera eldono. Tamen Bertilo Wennergren volis ankoraŭ ŝlifi la verkon antaŭ tio. En majo 2016 estis konigita la versio 15.0.1, kaj nun aperis versio 15.0.2.
#000004
Libera Folio: Vi ekokupiĝis pri Pomego en 1991. Kiel vi ekhavis la ideon? Kion vi volis atingi per via verko?
#000006
Nu jes, kaj tion vi ja atingis. Ĉu vi tamen havis iun plian penson, pri la eventuala utilo de via verko?
#000008
– Nu, mi scias delonge, ke PAG – kiom ajn utila kaj admirinda – estas apenaŭ uzebla por ordinaraj mortemuloj. La mondo do urĝe bezonis verkon, kiu povos anstataŭi PAG-on. Kelkaj nun diras, ke PMEG jam plenumis tion. Se tio pravas, mi atingis ion.
#000009
– Ial ĉiam mi ŝategis provi klarigi komplikitajn aferojn en kiom eble facila maniero. Tial tute nature, tuj kiam mi mem estis ellerninta la lingvon, mi komencis verki lernolibrojn kaj gramatikojn, unue por Svedoj en la Sveda, kaj poste ankaŭ en Esperanto. Ŝajnas, ke mi simple estas tia homo. Mi ne povas lasi tiajn taskojn.
#000010
– Ŝanĝiĝis multo, sed temas plejparte pri amasoj da etaj plibonigoj en multegaj lokoj tra la tuta libro. Apenaŭ iu ajn el tiuj ŝanĝoj estas sensacia aŭ mondskua per si mem.
#000013
Krom kelkaj teknikaj ŝanĝoj, kio efektive ŝanĝiĝis? Ĉu vi efektive ŝanĝis vian vidpunkton pri iuj gramatikeroj, aŭ ĉu vi nur plibonigis viajn priskribojn, por ke Pomego pli precize klarigu tion, kion vi jam de la komenco volis diri?
#000014
– Mi ŝanĝetis mian opinion pri la difina valoro de posedaj pronomoj. Antaŭe en PMEG mi pli-malpli asertis, ke esprimo kiel "mia libro" nepre egalas al "la libro de mi" – kun "la". Sed Sergio Pokrovskij konvinkis min, ke la afero estas multe pli nuancita. Mi reverkis la koncernajn klarigojn laŭe.
#000015
– Ne malofte okazas, ke mi relegas parton de PMEG, kiun mi mem apenaŭ tuŝis, eĉ ne legis, de pli ol 20 jaroj. Legante mi povas konstati, ke mi intertempe ŝanĝis mian opinion pri ia detalo, aŭ almenaŭ ekhavis iom pli nuancitan vidpunkton. Okazas, ke mi devas demandi al mi mem, kial do damne mi skribis tian kretenaĵon! Eĉ iafoje mi trovas alineojn, kiujn mi mem apenaŭ plu povas kompreni. Ili estas enigmoj al mi mem. La elturniĝo povas esti plena forigo de alineo aŭ sekcieto, kiu nun impresas min kiel nure konfuzan aŭ superfluan. Mi ĝojas ĉiufoje, ĉar la paĝonombro de PMEG ĝenerale kreskas pro la multaj aldonoj. Tial iafojaj okazoj de forigado de teksto estas des pli bonvenaj.
#000017
Kiajn reagojn vi ricevas de uzantoj de Pomego? Ĉu tiuj reagoj igis vin repensi iujn erojn? Ĉu iuj el la nunaj ŝanĝoj estis kaŭzitaj de tiaj vidpunktoj?
#000018
En 1991 apenaŭ ekzistis la reto, do ĉefe nur presitaj tekstoj havis grandan publikon en Esperantujo. Kiel kaj kial laŭ vi ŝanĝiĝis la ĝenerala lingva nivelo de publike legeblaj tekstoj en Esperanto de tiam? Kie oni tiam laŭ vi trovis la lingve plej fidinde bonkvalitajn tekstojn, kaj kie nun?
#000020
– Pro la apero de la reto multege pli da homoj entute ion ajn skribas, en ĉiu lingvo, ne nur en Esperanto. Kaj multege pli da homoj skribas ion publike legeblan. Kredeble la nuna epoko estas la plej skribema iam ajn en la historio de la homaro. Dum publikajn tekstojn antaŭe verkis preskaŭ nur elito kun profunda eduko kaj granda lerteco lingva, nun skribas ĉiaj ajn homoj – amase. Tio neeviteble montriĝas en la kvalito de la tekstoj. Ili ne estas same poluritaj, nek same normkonformaj kiel antaŭe.
#000021
– Eble ne temas ĉiam pri erarado, sed pri evoluo de la skriba lingvo. Do, ne nur en tekstoj Esperantaj, sed ankaŭ en tekstoj Anglaj, Svedaj, Germanaj, Ĉinaj, Arabaj... oni nun povas vidi esprimojn, kiuj estas nenormaj, nebonstilaj, mallertaj aŭ eĉ rekte eraraj (laŭ la ĝisnunaj normoj por skriba lingvo). Ĉu tio estas zorgiga malbonaĵo? Mi pensas, ke ne, ĉar plej gravas, ke pli da homoj povas esprimi sin publike, ke pli da voĉoj estas aŭskulteblaj en la tutmonda diskuto. Iom da lingvaj eraroj estas prezo, kiun ni senhezite povas pagi por tio.
#000022
Kial spite la evoluon de la reto laŭ vi plu estas bezonata nova papera eldono de Pomego? Aŭ ĉu ĝi estas bezonata? Se jes, kiam ĝi aperos?
#000023
– Tio estas tre bona demando, kiu ĉiam okupas min. Mi pensas, ke ankoraŭ sufiĉe multaj homoj volas legi PMEG-on surpapere. Tion montras la multaj raportoj pri homoj, kiuj meminiciate surpaperigis la tutan tekston por propra uzo. Tial mi ja planas eldoni aŭ eldonigi PMEG-on almenaŭ unu plian fojon en papera formo, kredeble laŭ la sistemo de laŭmenda presado, en kiu oni presas ekzemplerojn, nur kiam iu mendas. Tiel ne povos resti granda stoko da nevenditaj libroj, kaj mi krome povos ĝisdatigi la tekston konstante.
#000024
Generalo Franco trovis Esperanton framasona
#000026
Ĉu ekzistas en la reta POMEGO aparta sekcio atentiganta pri novaĵoj, t.e. (gravaj) ŝanĝoj en la teksto kiel aldonaĵoj, viŝaĵoj, (signifaj) modifoj de la klarigoj/ekzemploj, ktp.? Tio ebligus kaj al posedanto de papera eldono kaj eĉ al uzanto de la ĉiam aktuala reta versio (oni ja ne konstante relegadas saman sekcion) resti tute ĝisdata. Paperulo povus fojfoje printi nur tiun sekcion, enmeti la printaĵon en la libron kaj.. jen! Li/ŝi havas tute aktualan libron anstataŭ baldaŭ post aĉeto eksmodiĝintan verkon. Retulo povas tuj havi superrigardon, kiuj ŝanĝoj okazis kie.
#000028
Kaj se jam ekzistas en POMEGO tia utilega memstara sekcio, bv. konsideri mian komenton superflua.
#000029
Mi estis tre bonŝanca aĉeti surloke unu el la malmultegaj ekzempleroj je kiuj disponis la libroservo komence de la Florenca UK (2006). Ili tuj elĉerpiĝis, tiel ke Bertilo mem petis al mi mian ĵus aĉetitan volumon por trafoliumi kaj [se mi taŭge memoras] prezenti ĝin en la tradicia programero nomata ‘aŭtora duonhoro’. Je la redona momento li afable manskribis personan memoraĵon sur la unua paĝo. Ĝi restas unu el la ĉefaj perloj el mia librokolekto.
#000031
Perlo en via libro-koliero . . .
#000032
POMEGO certe ne povas instrui la elparolon, sed nur la akcenton
#000033
Ĉu iu ajn libro pri gramatiko celas instrui elparolon? Mi tute ne komprenas la celon de tia komento.
#000034
Liĉjo: "Ĉu iu ajn libro pri gramatiko celas instrui elparolon?" — Jes, kompreneble. Jam la Fundamenta gramatiko tion faris, same faris PAG kaj ankaŭ PMEGo tiel faras.
#000035
Tia libro povas priskribi la fonetikon de la lingvo, sed laŭ mi "instruado de elparolo" postulas sonmodelojn, imitadon, kaj korektadon.
#000036
@Liĉjo, vi ne argumentas honeste. En via antaŭa komento vi skribis: "celas instrui elparolon". Mi ne dubas, ke ĝuste tion celis Zamenhof en la Fundamenta gramatiko ktp.
#000037
Se viaj nun starigitaj kriterioj "sonmodeloj, imitado, korektado" estus vere ĝustaj, neniu ajn libro povus celi instrui elparoladon. Sed tiel ja evidente ne estas.
#000038
Bv. agnoski, ke la respondo al via antaŭa demando: "Ĉu iu ajn libro pri gramatiko celas instrui elparolon?" estas jes, aŭ provu argumenti, ke tiuj libroj, kiujn mi nomis, ne celas instrui elparolon.
#000039
Mi vere ne celas al argumentado. Gramatiko povas priskribi la fonetikon de la lingvo, kaj eĉ priskribi la prononcadon.
#000040
Sed vera instruado de elparolo postulas tion, kion mi listigis.
#000041
Kara, vi demandis: "Ĉu iu ajn libro pri gramatiko celas instrui elparolon?" Por respondi al tiu demando estas sen signifo, kion vi komprenas sub "vera instruado", sed estas signife, kion celis la aŭtoro de la unuopaj gramatikaj libroj.
#000042
Kp. la Unuan libroj. Ĝi nomiĝas "Plena lernolibro" (en la diversaj naciaj lingvoj). Do kompreneble ĝi celas instrui, eĉ plene instrui. Ĝi enhavas la Fundamentan gramatikon, kaj en ĝi troviĝas la elparolaj instruoj. Do kompreneble tiu ĉi "libro pri gramatiko celas instrui elparolon".
#000043
Vi povas kritiki, ke la instruado en tiu gramatika libro ne estas tre perfekta, sed vi ne povas nei, ke tiu ĉi "libro pri gramatiko celas instrui elparolon".
#000044
Modela prononcado de E-to estas tre rara – ghin NE povas instrui la POMEGO . tial bv. montri tian lecionon. Zamenhof mem elparolis lau sia pola prononcmaniero – ne perfekta.
Fonetikisto profesoro Vells ( Wells) klopodadas prononci modele- sed ankau li foje stumblas- kiel chiu mortemulo.
Nur komputilo povus elparoli sen eraro!
#000045
Sensencaĵo. Vi babilas sen racio. Temo estas via dubo, ĉu iu ajn libro pri gramatiko celas instrui elparolon. Mi montris ekzemplojn pri libroj pri gramatiko, kiuj celas instrui elparoladon. Temo ne estas via imagita "vera instruado" aŭ via imagita "modela prononco". Mi vidis, ke vi ne kapablas al racia argumentado. Dankon por la instruo.
#000046
Kara s-ano Sebastiano, vi ne montris la lecionon pri prononcado en POMEGO.
Tio pruvas, ke vi argumentas NE racie.
En FDE kaj en naciaj E – lernolibroj ne eviteble legeblas konsiloj de prononcado surbaze de krokodilaj lingvoj .
Usonano prononcas angle, franco – france, italo- itale,
Bertilo Wennergren , ( Venergren) autoro de POMEGO prononcadas lau sveda kutimo.
Liaj lingvaj lecionoj estas spekteblaj en Jutubo .
Mi taksas lin malsperta instruisto.
#000047