Juna paro dancas je la ritmo de argentina ĉamameo [eo]. Iliaj paŝoj samtempiĝas, iliaj korpoj tenere tuŝetas, iliaj rigardoj renkontiĝas kaj malrenkontiĝas, ili brakumas unu la alian, ili kisas kaj fandiĝas laŭ harmonia ritmo en kvazaŭreva erotika atmosfero. Ŝajnas kiel perfekta romantika renkontiĝo, sed ĝi finiĝas en necerta maniero. Tiam ekestas malkomforto simila al tiu, kiu okazas ĉe ĵus komencintaj, ĵus konatiĝintaj amrilatoj.
#000002
Ĉiuj tiaj komplikaĵoj de ĉi tiu romantika rakonto miksiĝas en la filmeto Mujer, la unua unuopaĵo de la kolektivo de disidentaj artistoj Bagner. Temas pri unu minuto kaj duono kombinanta kaj erotikon kaj pasion kune kun la argentina folkloro el la regiono Litoral [eo]. Ĝi estas ambicia projekto, kiu celas savi el forgeso tiujn sonojn, sentojn kaj tradiciojn per renovigita kaj diversa rigardo.
#000003
Sed... kio estas ĉamameo? Temas pri kulturaĵo muzika kaj danca, kiu devenas de la nordoriento de Argentino. Ĝi ĉefe venas de la provinco Corrientes [eo], sed ankaŭ de regionoj de Paragvajo, Urugvajo, suda Bolivio kaj Brazilo. Ĝi kombinas gvaraniajn, afrikamerikajn kaj eŭropajn elementojn kaj estas grava parto de la regiona identeco.
#000004
La 16-an de decembro 2021, UNESKO inkluzivigis ĉamameon en la Listo de nemateria kultura heredaĵo. Tiun saman tagon Mujer estis lanĉita. Por la produktoro Steven Bagner temis pri belega koincido pro tio, ke li sentas ke ĉamameo tre proksimas al liaj radikoj. Steven Bagner rakontas al Tutmondaj Voĉoj:
#000005
Cada provincia de Argentina tiene distintos ritmos, tienen sus características, tiene su sabor propio de la región. Y eso es lo que nosotros vamos reivindicando, y sobre todo, apropiándonos, deconstruyéndolo, para incluir y mostrar diversidad.
#000006
Steven Bagner estas la nomo kaj de la produktoro kaj de la multkultura kolektivo de disidentaj artistoj. La kolektivo arigas ĉefe anojn de la GLAT-komunumo kaj laboras pri pluraj muzikaj kaj aŭdovidaj projektoj.
#000009
La fundamentaj membroj de Bagner estas: Steven, argentina muzikisto kaj produktoro; Zara Taylor, kanada kantisto; kaj Lilith Mogilat, kiu devenas el Argentino sed loĝas en Rusujo kaj respondecas pri la estetika kaj vida parto. Ankaŭ kunlaboras de tempo al tempo artistoj kaj talentuloj, kiuj partoprenas plurajn projektojn.
#000010
Steven, kiu loĝas en Morón en la orienta parto de Bonaero, difinas la kolektivon kiel organizon pli horizontalan ol piramidan, kiu serĉas diversecon de ideoj kaj homoj. Tiun serĉon ĝi faras pere de ĉirkaŭiranta rigardo kaj en la geografia signifo, malproksime de la centro reprezentanta la ĉefurbon de la lando, kaj en la socia signifo. Jen la klarigo de Bagner:
#000011
Contratando remuneradamente a personas de colectivos trans, desde nuestro humilde lugar, se puede generar trabajo, se puede incluir, se puede tener diversidad, hay cosas para hacer. Somos artivistas y buscamos generar incomodidad desde el arte, para que el espectador pueda repensar. Creemos que la música no solo es para el entretenimiento, puede ayudar a repensar.
#000012
Kiam oni dungas transulojn el nia modesta loko, oni kapablas okazigi laborŝancojn, inkluzivigon kaj diversecon. Estas aferoj por fari. Ni estas artivuloj (artistoj kaj aktivuloj) kaj celas estigi malkomfortecon pere de arto, por ke la spektanto repensu la aferojn. Ni kredas, ke muziko estas ne nur distrilo sed ankaŭ repensigilo.
#000013
Lilith (dekstre) dum la filmado de Mujer. Foto de Cotton, proprieto de Bagner, uzita kun permeso.
#000014
Mujer estis filmita en loĝejo en Sankt-Peterburgo, Rusujo. Unu el la modeloj estas transgenrulo, sed oni ne indikas ekzakte kiu el ili estas. Nur je la fino aperas frazo: “Do vi estas transgenra viro” [“So you are an FTM”]. Oni evidentigas do la malkomfortecon, kiun kaŭzas la supozo pri la genro de homo pro ties aspekto. Oni ankaŭ parolas pri la malfacilaĵoj pritrakti seksecon dum intima renkontiĝo.
#000015
La filmeton oni malpermesis en Rusujo ĉar oni konsideris ke ĝi kontraŭas la leĝon, kiu malpermesas “samsekseman propagandon”. Eble pro tio, estas eĉ pli grave por la aktoroj de Mujer tio, ke ili estas parto de la projekto kaj ke ili scias tion, ke ili estas videblaj ekster sia propra lando:
#000016
Lilith, al ir y venir, pudo ver de una manera muy marcada la diferencia. Como por ejemplo en Argentina, en Buenos Aires, las leyes han ido acompañando de forma progresiva la visibilidad del colectivo LGBT. Pero en Rusia, va todo para atrás. Así que para estos chiques, poder participar en el video... No puedo explicar en palabras el valor que tiene.
#000017
Vojaĝinte de unu loko al alia, Lilith povis vidi tre evidentan malsamon. Ekzemple en Bonaero, Argentino, la leĝoj akompanas progresive la videbligon de la GLAT-komunumo. Tamen en Rusujo, ĉio iras malantaŭen. Tial mi ne povas trovi ĝustajn vortojn por klarigi kiom valoras partopreni la filmeton por ĉi tiuj junuloj.
#000018
Danke al novaj historiaj esploroj, oni scias hodiaŭ, ke virinoj ludis fundamentan rolon en la kreado de ĉamameo. Tamen tra la tempo, oni senvidebligis kaj formetis ilin en duan planon. Mujer depostulas tiun inecon ene de la folkloro:
#000020
Dentro de todas las danzas con lo popular y lo tradicional, al menos desde Argentina, lo patriarcal es el eje. Es decir, siempre la mujer es la parte débil, la parte a moldear, la parte a manejar. El hombre, la parte viril, fuerte. Y eso creo que cuenta como parte de lo que fueron las raíces. Pero también invitamos a cuestionar si es lo que seguimos queriendo.
#000021
Rilate al tradiciaj kaj popolaj dancoj, almenaŭ en Argentino, patriarkeco estas kiel akso. Mi klarigas: virino estas la malforta flanko. Ŝi estas tio, kion oni muldas kaj regas. Viro estas la forta flanko. Mi opinias tiun perspektivon, kiel parton de niaj radikoj. Tamen ni kuraĝigas homojn debati ĉu ni daŭre deziras tion.
#000022
Ankaŭ kvira [eo] tango aperis por postuli la realproprigon de tiuj unuaj roloj kaj por debati la samsekseman perspektivon kiel solan akceptindan modelon de seksaj kaj amaj rilatoj. Hodiaŭ ĝi estas fakte movado, kiu populariĝis kaj kiu allogas GLAT-ulojn de la tuta mondo vizitantajn Bonaeron.
#000023
Oni povas pli bone kapti ĉi tiun depostulon de ineco en la dua unuopaĵo de Bagner, La Rosa Cruz [La Rozkolora Kruco]. Temas pri tango, kiu enhavas grandegan simbolan ŝarĝon. Ĝi pritraktas pli personan temon pri Steven:
#000024
Tiene que ver con un músico frustrado, abatido, que recién encuentra su punto de empoderamiento cuando reconoce la parte femenina que hay en él. [...] Una vez que abracé todo lo que soy, pude empezar a construir algo que fuera importante para otres y crear estas alianzas con lo cultural. Me pareció que pude decir, desde el orgullo, soy sudaca, soy provinciano, era el mejor papel que podía jugar.
#000025
Temas pri frustrita kaj deprimita muzikisto, kiu ĵus trovas sian mempovigon kiam li agnoskas la inecan parton en si mem. [...] Kiam mi akceptis ĉion, kio mi estas, tiam mi kapablis ekkonstrui ion gravan por aliaj homoj. Mi povis starigi ĉi tiujn aliancojn kun kulturo. Tiam mi kapablis fiere aserti: mi estas sudaca [sudamerikano], mi estas provincano. Tiuj estis la plej bonaj roloj, kiujn mi kapablis ludi.
#000026
Kaj la teksto kaj la nomo de la kanto esprimas la belecon naskiĝantan el doloro. Temas pri la simbola ŝarĝo, kiu pezas sur la korpo kiel kruco. Kaj poste, la renaskiĝo kaj akiro de povo. Ĝi ankaŭ enhavas religian kaj spiritecan ŝarĝon. “Apartigi religion kaj ŝtaton, sperti religiecon kaj spiritecon el alia vidpunkto, estas aferoj, kiujn ni multe konsideras dum niaj projektoj.”
#000027
Tamen, ne ekzistas konata antaŭulo de kvira ĉamameo. Mujer estas pionira projekto, kiu tuŝas tre enradikiĝintajn tradiciojn en la regiona kulturo. Kaj malgraŭ tio, ke estis neeviteblaj malfavoraj reagoj flanke de tradiciemaj voĉoj, la ĝenerala bilanco estis pozitiva. Junulara spektantaro tre bonvenigis la projekton.
#000028
Ni ja konsciis pri tio, ke nia projekto estis ege riska. Tio estas, kaj ene de Argentino kaj de la argentina folkloro. Aliuloj estas nevideblaj. Ni sciis, ke kiel dirite en Argentino, ni “metis ĉiun nian viandon sur la rostigilon”. Ni riskis nian tutan ideologion, ni montris nian veron, ni malfermiĝis. [...] Ni konstruas surbaze de tradicio, tre respekteme. [...] Se folkloro daŭre restas tiom malfleksebla, ĝi malaperos.
#000030
Seguimos trabajando, viendo de qué manera podemos tejer redes que nos ayuden culturalmente a conectar y generar más diversidad. Estamos indagando, experimentando, grabando con un montón de géneros y música de raíz, no solo argentina sino también de países aledaños... En muy poquito, algún single nuevo saldrá.
#000032
Ni daŭrigas la laboron. Ni volas lerni kiel ni povas teksi retojn por helpi konekti kulturnivele kaj krei plian diversecon. Ni daŭre esploras, eksperimentas, filmas amason da ĝenroj de muziko el folklora radiko, kiu venas kaj de Argentino kaj de najbaraj landoj. Tre baldaŭ aperos nova unuopaĵo.
#000033
Jérémie, ĉarma marborda vilaĝo sur la haitia sudokcidenta duoninsulo – tiu terpeco, kiu aspektas kiel longa piedfingro elmontriĝanta ĉe la okcidenta parto de la insulo Hispaniola, tre proksime al Jamajko – kaj ĝia loĝantaro de proksimume 97 000 homoj estas unu el la regionoj damaĝitaj de la tertremo [eo] je 7,2 gradoj, kiu skuis la landon la 14-an de aŭgusto.
#000037
Sur la duoninsulo, kaj la norde lokita Jérémie kaj ties suda najbaro, Les Cayes, estis forte frapitaj. Konstruaĵoj disfalis kaj homoj kaptiĝis sub la disfalaĵoj. La tertremo ankaŭ kaŭzis terglitojn en la dense arbokovrita Pic Macaya [en], proksima nacia parko nomita laŭ la dua plej alta monto en la lando. Ankoraŭ antaŭ unu semajno [en] savlaboroj okazis por trovi postvivantojn en tiu areo.
#000038
Tamen, preter la katastrofaj rakontoj montritaj de la gazetaraj fraplinioj kaj malgraŭ la ĵusaj subitaj ŝanĝoj rilate al la politiko [eo], la socio kaj ekonomio [en] de la lando, la vivo plu iras en Haitio, kiel ĉiam.
#000039
Preskaŭ 5 000 loĝantoj – inkluzive de 257 homoj, el kiuj kelkaj videblas ĉi tie – ankoraŭ suferantaj pro la efikoj de la pasintaj tertremoj ricevis konparèts ĉe la bakejo Jérémie Breadfruit Flour and Bakery, la 19-an de aŭgusto. Fotoj donitaj de Perre-Moïse Louis, uzataj kun permeso.
#000040
La tertremo de 2021, kiu estis pli potenca ol tiu de 2010 [en], jam mortigis pli ol 2 200 haitianojn kaj kaŭzis pliajn vunditojn, malaperintojn kaj senhejmulojn. Ĝi krome senalirigis multajn haitianojn al manĝaĵoj. Tamen la loka kukbakejo Jérémie Breadfruit Flour and Bakery ekhelpas. Ekde la katastrofo, ĝi provizas per bongustaj kaj nutraj manĝaĵoj, inkluzive de panoj kaj konparèts [en], la vilaĝanojn, kiuj kalkuliĝas je preskaŭ 22 000 nur dum la semajno post la tertremo.
#000041
Kutime, la tradiciaj delikataĵoj de Jérémie, konparèts, estas densaj bongustaj kaj satigaj panoj kun konsisto simila al kuko. Tamen, la bakejo starigita antaŭ kvin jaroj de Pierre Moïse Louis bakas tre specialan tipon de konparèts, uzante farunon el la frukto de la panarbo. Malgraŭ tio, ke lia entrepreno ankaŭ suferis pro la tertremo, Louis donacis la saveblan stokon de la bakejo al lokaj familioj, kiuj bezonis helpon.
#000042
La neprofitcela organizo Trees That Feed Foundation [Fondaĵo Arboj Kiuj Nutras], kiu baziĝas en Usono kaj kiun kunfondis [en] la jamajkanoj Mary kaj Mike McLaughlin, donacas panarbojn al Haitio jam de 10 jaroj. Dezirante ke “manĝaĵo estu uzata de haitianoj por haitianoj”, la projekto kuraĝigas la estigon de aliaj produktaĵoj el la panarba frukto. Vidinte la floradon de la donacitaj arboj, la lokanoj komencis produkti farunon el ĝiaj fruktoj kaj, almenaŭ en la kazo de Louis, baki konparèts per ĝi. Danke al partneriĝo kun la fondaĵo Trees That Feed, lia bakejo provizas milojn da bulkoj ĉiumonate al lernejoj, infanaj domoj kaj al aliaj organizoj, kiuj bezonas helpon, kaj ankaŭ al tiuj, kiuj bezonis ĝin eĉ antaŭ la tertremo. Jérémie Breadfruit Flour and Bakery organizas ankaŭ bakkursojn por instrui kiel uzi panarban farunon en siaj manĝaĵoj, kaj kuraĝigas lokan entreprenemon.
#000045
Louis komentas pri la posttertremaj laboroj:
#000047
Ni interesiĝas nun pri konparèts ĉar ili estas tre nutraj kaj ĉiam pretaj por manĝado, tiel ke homoj ne devas kuiri. Loĝantoj de Jérémie nun loĝas surstrate ĉar iliaj domoj estis detruitaj kaj ili timas reeniri la restantajn ankoraŭ ne solidajn domojn, pro la posttertremoj. Ili havas nek manĝaĵojn nek akvon, tial ili bezonas tiajn manĝaĵojn kiuj tuj pretas por manĝado, ĉar ne estas kuirejoj kie ili kuiru.
#000049
Foto de la feminisma kolektivo Uquira, uzita kaj adaptita kun permeso.
#000056
En Venezuelo, la socia movado nomita #MeToo (eo: ankaŭ mi) revenas en la lumon pli vigle dum 2021. Nova ondo da denuncoj ekigis kaj la movadon “YoTeCreoVzla” (eo: mi kredas vin, Venezuelo) kaj plurajn pliiĝantajn esprimojn pri subteno de voĉoj de postvivantoj de seksoĝenado, seksperforto kaj stupro per la uzo de la kradvortoj #YoSiTeCreoVzla kaj #YoTeCreoVzla en sociaj retoj. Multaj venezuelaninoj konsentas pri tio, ke kvankam estis antaŭe denuncoj, ili restis preteratentitaj ĝis hodiaŭ, kiam oni povas vidi subitan vekiĝon.
#000057
La forto de tiu ondo akiris sian ekpuŝon la 20-an de aprilo de 2021, kiam oni kreis la konton en Instagram @AlejandroSojoEstupro, por arigi denuncojn rilate al seksa perforto fare de la muzikisto Alejandro Sojo. Li estis antaŭe akuzita pro seksoĝenado en 2018 pere de fadeno ĉe la Twitter-konto “Libertad”. Post kelkaj monatoj, ĉi tiu konto decidis forviŝi la fadenon pro la lavango da mesaĝoj kiuj esprimis mokon, malkreditigon kaj malamon kontraŭ ĝi.
#000058
Laŭ informoj de la retpaĝaro pri novaĵoj Cinco8, Sojo dissendis publikan mesaĝon kaj fermis sian konton en Instagram la 24-an de aprilo. Post tio, komenciĝis kvazaŭ pluvo da denuncoj sur la artistaro en Venezuelo. Aperis atestoj kontraŭ aliaj muzikgrupanoj, kiel tiuj de Okills, Le Cinemá kaj Tomates Fritos. Preskaŭ tuj, la denuncoj okazintaj unue en la rokmuzika medio etendiĝis al la tuta kulturmedio, inkluzive de verkistoj, ĵurnalistoj, artistoj kaj aliaj.
#000059
La 28-an de aprilo okazis eksplodo da denuncoj, kiam “Pía” akuzis la relative konatan venezuelan verkiston Willy McKey pro seksperforto kontraŭ ŝi, kiam ŝi aĝis 16 kaj li aĝis 36, inter la jaroj 2015 kaj 2016. La movado eksplodis je novaj denuncoj pri ofendo, ĝenado, grooming [en] kaj seksperforto. Siaflanke, McKey kreis afiŝojn en Instagram, kie li agnoskas kion li faris. Li skribis tekstojn kiuj ŝajne defendis inajn rajtojn, sed tio allogis kritikojn de multaj el liaj sekvantinoj. Venezuela komunikisto Verónica Ruiz del Vizo, kiu specialiĝas en sociaj retoj kaj cifereca merkatiko, kreis fadenon en Twitter por klarigi, kial la afiŝo de McKey enhavis problemon:
#000060
Se que debes estar leyendo @WillyMcKey. Sabes la relación cercana y amigos en común. Desde mi profesión hablo, porque hoy tengo el corazón roto.
#000061
Mi scias ke vi legas ĉi tion @WillyMcKey. Vi konas nian proksiman rilaton kaj niajn komunajn amikojn. Mi parolas nun ekde la pozicio de mia profesio, ĉar mia koro estas rompita.
#000064
Mi volas publike diri, ke via strategio en sociaj retoj maltrankviligas min. La elekto de la koloroj en viaj afiŝoj.
#000065
Tiuvespere, kiam estis jam internacia kaptordono post la akuzoj kontraŭ li pro seksperforto, McKey sin mortigis en Bonaero. En sociaj retoj estis peto fokusigi la konversacion sur la vivo de la postvivantoj kaj ne sur tiu de la agresinto.
#000066
Dume, kelkaj venezuelaninoj timas pro la ebla politikigo de la denuncoj, kiuj povus esti uzataj por politikaj celoj. Ekzemple, en lando kie kampanjoj pri ĝenado kaj malkreditigo kontraŭ ĵurnalistoj estas oftaj, la Prokurora Oficejo el Venezuelo malfermis juĝesploradon pri ĵurnalistoj. La plej rimarkinda estas tiu kontraŭ Víctor Amaya, la ĉefredaktoro de Diario TalCual, kaj kontraŭ César Batiz, la direktoro de la sendependa amaskomunikilo El Pitazo. Ili estis menciitaj de anonima konto, kio ĝis nun ne altiris pliajn rektajn kaj pruvitajn denuncojn. Ĵurnalistoj de El Pitazo subskribis publikan mesaĝon por malakcepti la akuzojn kontraŭ Batiz, kaj poste ankaŭ ĵurnalistoj de TalCual agis same por apogi Amaya. Sekve de ĉi tiuj du kazoj, oni petas ke la registaro ne ekspluatu la movadon kiel persekutilon de kontraŭuloj.
#000067
La feminisma aktivulino Luisa Kislinger altirigas la atenton sur la fakto, ke la movado #MeToo ne alvenis al Venezuelo antaŭe, ĝis nun:
#000068
Nunca tuve dudas de que el #MeToo llegaría a #Venezuela en algún momento
#000069
A quienes piden “perdón,” sepan que ello no reemplaza la responsabilidad por los delitos cometidos
#000070
A las valientes víctimas y sobrevivientes que cuentan sus historias, mi apoyo para Uds #YoTeCreo
#000071
Mi neniam dubis pri tio, ke la movado #MeToo alvenos en #Venezuelon iam.
#000073
Al tiuj kuraĝaj viktimoj kaj postvivantoj kiuj dividas siajn historiojn, mia subteno estas por vi ĉiuj #YoTeCreo
#000075
Al kritikoj kiuj deklaras tion, ke denunci en la juĝa sistemo de tiu lando estas pli bone ol denunci publike en sociaj retoj, la ĵurnalisto Oscar Medina respondas tion, ke la venezuela ŝtato ne posedas la kapablon, nek la politikan volon helpi en la serĉado de justeco. Malgraŭ tio, ke estis tre grava reformo pri la leĝo kontraŭ genra perforto, la manko de ties aplikado spegulas tion, ke al la institucioj mankas la volo fakte ekfunkciigi ĝin:
#000076
¿Cuál sistema legal y judicial será ese al que mandan a acudir a víctimas de abuso en lugar de hacer denuncias públicas? ¿En qué fantasía viven? ¿De verdad creen que una víctima de acoso o de estupro puede confiar en eso?
#000077
Kia estas tiu leĝa kaj juĝa sistemo, al kiu oni sendas viktimojn pri perforto anstataŭ fari publikajn denuncojn? En kia fantazio ili vivas? Ĉu ili vere kredas, ke viktimo de ĝenado aŭ seksperforto povas fidi je tio?
#000079
La verkistino Oriette D'Angelo parolas pri la manko de atento fare de amaskomunikiloj al la denuncoj en la pasinteco:
#000080
Algunas mujeres del mundo literario venezolano tenemos AÑOS denunciando los abusos que hemos sufrido por parte de escritores/profesores de nuestro entorno.
#000081
Kelkaj el ni, virinoj el la literatura medio en Venezuelo, jam denuncas ekde JAROJ la mistrakton suferitan de ni fare de verkistoj/profesoroj ĉirkaŭ ni.
#000084
Jen fadeno pri kelkaj el tiuj denuncoj kaj gazetaraj informoj dum la lastaj jaroj:
#000085
Tiam la sociaj retoj estis plenaj je denuncoj kontraŭ profesoroj, kiel ekzemple tiu de Valeria Maza kontraŭ profesoro de la Universitato Sankta Maria (USM), el Karakaso:
#000086
Hoy denuncio por este medio a Rogelio Díaz, el acosador de muchas usemistas. Este hombre es un político de COPEI que se esconde detrás de un discurso feminista y de buen tipo mientras le solicita fotos desnudas a sus estudiantes para pasarles la materia /OgaHueE7r2
#000087
Hodiaŭ mi ĉi tie faras denuncon kontraŭ Rogelio Díaz, kiu seksoĝenis multajn studentojn de USM. Li estas politikisto kiu apartenas al COPEI [Socia Kristana Partio en Venezuelo] kaj kiu kaŝiĝas malantaŭ feminisma diskurso kiu ŝajnigas lin esti bona homo, dum li petas fotojn nudajn de siaj studentoj por ke ili sukcesu en la kurso.
#000089
Rilate al la memmortigo de McKey, estis multaj inaj retumantoj kiuj rimarkigis tion, ke la viktimoj de McKey ne kulpas pro liaj agoj. Aliaj, kiel la ĵurnalisto Mariel Lozada, petas centrigi la paroladon sur la viktimoj:
#000090
No olvidemos los hechos. No le demos la vuelta a la narrativa. No le quitemos el poder a las mujeres que finalmente se atrevieron a hablar.
#000091
Ni ne forgesu la faktojn. Ni ne renversu la paroladon. Ni ne forigu la povon de la inoj kiuj finfine kuraĝis paroli.
#000093
Advokato Beatriz Borges rimarkigas tion, ke maĉismo [eo] estas socia problemo:
#000094
Cuando se visibiliza la violencia que tiene su base en la discriminación y desigualdad, es cuando te das cuenta que los chistes machistas no dan risa, solo reflejan una sociedad que normaliza la violencia. Escuchar dolorosos testimonios la pone en su real dimensión. #YoSiTeCreo
#000095
Kiam oni videbligas perforton, kiu havas sian radikon en dikriminacio kaj malegaleco, oni rimarkas, ke maĉismaj ŝercoj ne estas vere ridigaj. Ili nur spegulas socion kiu normaligas perforton. Kiam oni ekscias pri dolorigaj atestoj, tiam oni povas pli reale mezuri ĝin. #YoSiTeCreo
#000096
En sociaj retoj, oni ankaŭ esprimis sian maltrankvilecon rilate al neregulaj blokadoj de la kradvorto #YoSiTeCreo ĉe Facebook:
#000097
Facebook bloquea temporalmente los contenidos con la etiqueta #YoSiTeCreo en varios países de América Latina, incluyendo Venezuela, Argentina y Chile. /Hwl3oJ18fn
#000098
Facebook blokas portempe la enhavojn kun la kradvorto #YoSiTeCreo en pluraj latinamerikaj landoj, inkluzive de Venezuelo, Argentino kaj Ĉilio.
#000099
Ĵurnalistino kaj kontribuanto de Tutmonda Voĉoj, Gabriela Mesones Rojo, kiel multaj aliaj inoj, simpatias al tiuj kiuj publike denuncis siajn turmentintojn. Ŝi dividas adresaron de servoj pri psikologia kaj leĝa helpo por viktimoj de genra perforto:
#000100
No tengo palabras para expresar la indignación que siento. Mi empatía absoluta con las víctimas de @WillyMcKey. A ellas les agradezco la valentía y el esfuerzo de sus testimonios.
#000101
Les creemos, no están solas, las heridas van a sanar.
#000102
Mi ne havas vortojn por esprimi kiom kolera mi sentas min. Mia tuta simpatio estas por la viktimoj de @WillyMcKey. Mi dankas ilin pro la kuraĝo kaj la strebo ĉe iliaj atestoj.
#000104
Ni kredas vin, vi ne estas solaj, vundoj saniĝos.
#000105
La verko de Petrona Xemi Tapepechul promesas kunigi du marĝenitajn komunumojn: parolantojn de la lingvo nawat [akademie nomata pipil] kaj transgenrulojn. Pere de sia krea verko kiel indiĝena transgenra ino, ŝi honoras sian devenon kiam ŝi uzas la preskaŭ malaperintan indiĝenan lingvon nawat [es] dum ŝi rolludas, reĝisoras aŭ verkas.
#000108
Nawat estas lingvo kiu apartenas al la grupo de dialektoj de la naŭatla lingvo [eo], kies areo etendiĝas de Meksiko al Kostariko. Ĝi estas grave minacata [es] kaj havas malpli ol 100 parolantojn. Ĝin konas precipe kelkaj indiĝenaj [en] maljunaj parolantoj en la okcidenta regiono de Salvadoro.
#000109
La lingvo nahuat aŭ nawat perdis grandan parton de sia parolantaro pro la masakro de salvadoraj kamparanoj [Matanza – en] fare de la milita diktaturo de Maximiliano Hernández Martínez en 1932, kiam proksimume inter 25 000 kaj 30 000 indiĝenoj kaj kamparanoj estis masakritaj.
#000110
Hodiaŭ ekzistas movado por revigligi [es] la lingvon nawat inter gejunuloj, al kiu Xemi apartenas.
#000111
Post foriro de sia denaska “Kuskatan” (Salvadoro, en nawat), Xemi iĝis aktivulo kaj gvidanto en la transgenrula komunumo de Vaŝingtono. Ŝi trejniĝis en la Nacia Konservatorio de Dramaj Artoj kaj partoprenis en diversaj teatraĵoj, inkluzive de tiuj de la Arta Kolektivo Angel Rose [en, es kaj na], grupo fondita de ŝi en 2015.
#000112
“Siwayul (Koro de Ino) estas unurolula teatraĵo pri la realproprigo de la duspiritula identeco tra la indiĝena salvadora kulturo kaj diasporo kaj la povigo de la t.n. interna Praa Diino.”
#000113
La kolektivo estas duspiritula teatra trupo, kiu honoras kaj la indiĝenajn praulojn de siaj membroj kaj sin mem kiel transgenrulojn pere de arto.
#000114
“‘Duspiritulo’ [eo] estas homo, kiu identigas sin mem kiel havanta inecan kaj virecan spiritojn. Kelkaj indiĝenoj uzas tiun vorton por paroli pri siaj seksa, genra kaj/aŭ spirita identecoj”, diras la kanada organizaĵo Re:searching for LGBT Health [en]. La koncepto enhavas sakralajn kaj historiajn identecojn ekzistantajn de jarcentoj kaj povas enhavi GLAT-identecojn, sed ne estas limigita je ili.
#000115
Creamos el colectivo para instar a la comunidad teatral de D.C. a dejar de borrar las historias, las tradiciones y los artistas indígenas. También para elevar a las comunidades indígenas y transgénero de dos espíritus de Washington DC.
#000117
Ni starigis la kolektivon por postuli de la teatra komunumo de Vaŝingtono la ĉesigon de forviŝado de indiĝenaj artistoj, historioj kaj tradicioj kaj ankaŭ por plibonigi la kondiĉojn de la indiĝenaj kaj duspiritaj transgenrulaj komunumoj de la distrikto.
#000118
Dekomence, la kolektivo nomiĝis “Nelwat Ishkamewe“, kio tradukeblas kiel “indiĝenaj radikoj”. La kolektivo transprenis [en kaj es] la nomon de artista kolektivo Angel Rose por honori al Angel Rose García, 21-jaraĝa ina transgenrulo kiu forpasis en decembro de 2019.
#000119
“La Kosmaj Ĝemeloj estas teatraĵo por junaj spektantoj, kie oni povas ĝui muzikon kaj dancon. Ĝi baziĝas sur la Majaa K'iche Pop Wuj, kiu rakontas la kreadon de la mondo kaj la manieron kiel la suno kaj la luno ekestis.”
#000120
“Angel Rose estis nia direktoro pri rilatoj kun dulingvaj komunumoj. Ŝi ege fieris esti transgenra naŭatla ino kaj partopreni en grupo enradikita en la lingvo nawat”, diris Xemi.
#000121
La kolektivo Angel Rose kreas artajn teatraĵojn, kiuj engaĝigas nawat-ajn kaj transgenrajn artistojn. Du el la lastaj prezentoj estas Siwayul (Heart of a Womxn [en] aŭ Koro de Virino) kaj la Kosmaj Ĝemeloj [en]. Tra la jaroj, la kolektivo kreis teatraĵojn por la transgenra indiĝena komunumo, inkluzive de trilingva teatraĵo nomita SIJSIWAYULU, tradukita kiel “Transgenraj Inoj”, diras Xemi:
#000122
En los espacios, aseguramos que la comunidad Trans sea celebrada, y que puedan participar con su persona completa, mente, cuerpo, y espíritu.
#000123
En ĉi tiuj spacoj ni certigas ke la transgenrula komunumo estas celebrata kaj ke ĝi povas partopreni kun sia kompleta estaĵo: menso, korpo kaj spirito.
#000124
En 2020, la kolektivo Angel Rose fondis virtualan lernejon pri la lingvo nawat [na, en kaj es] kun la celo revigligi [eo] la preskaŭ malaperintan indiĝenan lingvon.
#000125
La lingvolecionoj celas kaj transgenrulojn kaj cisgenrulojn [eo] kiuj subtenas la transgenrulan komunumon. La nomo de la lernejo estas Tamachtiluyan Shuchikisa An Nawat, kio tradukeblas kiel “lernejo nawat florigas nun”.
#000126
Abrimos nuestra escuela virtual con la meta de crear espacios alternativos para las comunidades Trans, Cuir, Inglesparlante, y migrante en la Diáspora y en El Salvador. Muchos espacios virtuales de aprendizaje del idioma Nawat son transmisogynistia, anti-Indigena, y solamente en Castellano.
#000127
Ni malfermis nian virtualan lernejon por krei alternativajn spacojn por la transgenrula, kvira [eo], anglaparolanta kaj migranta komunumoj en la diasporo kaj en Salvadoro. Multaj el la virtualaj lernospacoj pri la lingvo nawat estas transfobiaj kaj mizoginaj, kontraŭindiĝenaj kaj uzas sole la hispanan lingvon por instrui.
#000128
En 2021 ni daŭrigas nian kampanjon en sociaj retejoj en kiu ni invitas diversajn gastigantojn por administri la Tviter-konton @ActLenguas. Ili kundividos siajn spertojn pri revivigo kaj antaŭenigo de siaj lingvoj.
#000130
Pere de ĉi tiu afiŝo ekkonu pli pri Vianna Ganzález (@lucygonvi) kaj pri tio, kion ŝi planas diskuti dum la semajno en kiu ŝi estos gastiganto.
#000131
RV: Bonvolu rakonti iom pri vi:
#000132
Desde el 2012 comencé a enseñar mi idioma materno en la cabecera departamental de Quetzaltenango a niños, jóvenes y adultos en el Museo Ixkik’ del Traje maya de manera voluntaria, en el 2018 conformamos un grupo de jóvenes activistas voluntarios para la promoción y revitalización de los idiomas maya con el apoyo de la Escuela de la Felicidad. Actualmente trabajo como Facilitadora de idiomas en la Comunidad Lingüística K’iche’ de la Academia de Lenguas Mayas de Guatemala.
#000134
En la jaro 2012 mi komencis volontule instrui mian denaskan lingvon (majaa k’iche’) al infanoj, junuloj kaj plenkreskuloj en la Muzeo Ixkik’ pri la majaa vestaĵo, en la ĉefurbo de la departemento Ketzaltenango [eo]. En 2018, danke al la subteno de la Lernejo de Feliĉo (Ki'kotemal Tijob'al en la lingvo majaa k'iche’), ni formis grupon de volontulaj aktivulaj junuloj cele al la antaŭenigo kaj revivigo de la majaaj lingvoj [eo]. Nuntempe, mi laboras kiel faciligisto pri lingvoj en la Lingva Komunumo K'iche’ de la Akademio pri Majaaj Lingvoj en Gvatemalo (ALMG).
#000136
RV: Kia estas la aktuala stato de via lingvo en Interreto kaj eksterrete?
#000137
El idioma maya k’iche’ es uno de los idiomas originarios mayoritarios de Guatemala, su transmisión en las familias se ve afectada por diversos factores, como la globalización, el desinterés de aprender el idioma y entre otras. Para contrarrestar se está aprovechando las nuevas tecnologías a favor del idioma, actualmente hay muchas iniciativas individuales o grupales que están creando páginas en las diferentes plataformas de las redes sociales para la expansión y desarrollo del idioma a través de la enseñanza virtual, creando videos, historietas y audios.
#000138
Majaa k'iche’ estas unu el la plej grandaj lingvoj devenaj de Gvatemalo, tamen ĝia uzo kaj transdono ene de familioj suferas pro diversaj faktoroj, interalie tutmondiĝo kaj perdo de intereso. Por respondi al tio, nuntempe oni uzas novajn teknologiojn favore al la lingvo. Estas pluraj iniciatoj kaj individuaj kaj grupaj, kiuj kreas retpaĝojn en diversaj sociaj retejoj por helpi la disvastiĝon kaj kreskon de la lingvo pere de reta instruado en kiu oni uzas filmojn, bildstriojn kaj sonregistraĵojn.
#000139
RV: Kiujn temojn vi intencas enfokusigi dum la semajno, dum kiu vi administros la Tviter-konton de @ActLenguas?
#000140
Tips para la revitalización y promoción del idioma originario.
#000141
Frases para concientizar a la población de la importancia del uso del idioma en los diferentes ámbitos sociales.
#000142
Konsiloj pri revivigo kaj antaŭenigo de la lingvo majaa k'iche’
Frazoj por konsciigi la lingvokomunumon pri la graveco uzi la lingvon en diversaj sociaj kampoj
Frazoj por ekigi interagon kun la publiko
#000145
RV: Kiuj estas la ĉefaj motivoj de via cifereca aktivismo por via lingvo?
#000146
El idioma materno es el idioma del alma, por lo que es fundamental la transmisión de los saberes y sentir de la cultura maya k’iche’, heredados por los abuelos y abuelas. Al igual que cualquier otro idioma tiene el mismo valor y es un instrumento que nos sirve para comunicarnos entre las comunidades del área lingüística k’iche’, para que el idioma sea de uso instrumental me motiva a contribuir con su desarrollo, difusión y promoción en las redes sociales creando textos, videos y audios, concientizando a la población de su uso en los diferentes ámbitos sociales.
#000147
La denaska lingvo estas la lingvo de la animo. Tial estas fundamente ke oni transdonu la sciojn kaj sentojn de la kulturo majaa k'iche’, kiujn oni heredis de la geavoj. Kiel ajna alia lingvo, majaa k'iche’ havas la saman valoron. Ĝi estas ilo utila al ni por komuniki kun niaj komunumoj en la lingva regiono de k'iche’. Ĉi tio instigas min kontribui pere de kreado de tekstoj, filmoj kaj sonregistraĵoj por ke la lingvo kresku kiel ilo, estu disvastigita kaj antaŭenigita en sociaj retejoj, konsciigante la lingvokomunumon pri sia uzo en diversaj sociaj kampoj.
#000148
Ndlr: En la Youtube-kanalo Ki'kotemal TV, Vianna kaj aliaj junuloj instruas la lingvon inter aliaj aferoj rilataj al la majaa kulturo.
#000149
RV: Kio mankas por subteni vian lingvon?
#000150
Mankas konsciigo de la lingvokomunumo pri valorigo de sia denaska lingvo por ke ili transdonu ĝin al la novaj generacioj. Ankaŭ mankas la inkluzivigo de ĝi en lernejoj kiel ĉefa ilo por lernado de iu ajn studobjekto kaj ne kiel plia kurso. Krome mankas metodologio de instruado kaj lernado de la lingvo por faciligi ties aliron al tiuj homoj, kiuj ne parolas ĝin kiel denaskan lingvon, sed volas lerni ĝin.
#000152
La kontribuo de virinoj al scienco ne ĉiam estis historie agnoskita. Ĉi-foje ni intervjuis D-on Patricia Castillo Briceño, kiu estas ekvadora marbiologo, kundirektoro de la projekto BIOMA ekvadora biomo kaj oceana acidiĝo (angle: EBIOAC) kaj kunfondinto de la ekvadora reto de inaj sciencistoj (REMCI).
#000155
REMCI estas nun solida komunumo por inaj sciencistoj en Ekvadoro. Ĝi antaŭenigas intervirinan kunlaboron anstataŭ konkuremon, konsciigas personojn pri la batalo kontraŭ seksĉikanado en universitatoj kaj normaligas sciencon kiel karier-elekton por junaj kaj plenkreskaj inoj.
#000156
Belen Febres: Mi ŝatus komenci parolante pri viaj kontribuoj pere de via esplorlaboro. Ĉu vi rakontu iomete al ni pri tio?
#000157
Ekde mia reveno al Ekvadoro en 2014, mi aplikas tion, kion mi lernis dum miaj postdiplomaj studoj pri la taksado de la maniero en kiu acidigaj kondiĉoj influas la indiĝenajn speciojn de la lando, inkluzive de fiŝoj, moluskoj kaj krustacoj. Ĉi tio tre gravas, ĉar Ekvadoro estas unu el la regionoj kun la plej granda riĉeco rilate al mara biodiverseco, sed ankaŭ unu el la plej riskoplenaj pro oceana acidiĝo. La manko de lokaj datumoj limigas nian kapablon respondi al ĉi tiuj riskoj. Pro tio mi dediĉis grandan parton de mia laboro al la lokigo de la temo en pozicio, kie oni povos pli esplori pri ĝi kaj tiel antaŭenigi decidadon surbaze de sciencaj evidentaĵoj.
#000161
Kiel naskiĝis via intereso pri tiu temo kaj pri marbiologio?
#000162
Mi interés empezó cuando me mudé desde mi Quito natal en la sierra ecuatoriana a Manta, en la costa del país. Ahí descubrí los animales acuáticos y la energía impresionante del mar con toda su inmensidad. Esto me motivó a estudiar biología marina en Ecuador, luego viajé a España y Francia para mis estudios de postgrado y posdoctorado. En 2014, regresé porque siempre mi objetivo fue aportar a mi país.
#000163
Mi ekinteresiĝis kiam mi transloĝiĝis de mia naskiĝloko en Kito [eo] en la ekvadoraj altebenaĵoj al Manto [eo], sur la landa marbordo. Tie mi malkovris akvobestojn kaj la impresan energion de la vasta maro. Ĉi tio instigis min studi pri mara biologio en Ekvadoro kaj poste mi vojaĝis al Hispanio kaj Francio por miaj postdimplomaj kaj postdoktoriĝaj studoj. En 2014 mi revenis, ĉar mia celo ĉiam estis kontribui al mia lando.
#000164
Vi starigis ankaŭ la Ekvadoran reton de inaj sciencistoj (REMCI).
#000169
Sí. Nuestra iniciativa nació en 2016 cuando algunas científicas comenzamos a hablar vía Twitter sobre la necesidad de crear espacios que fortalezcan la participación de mujeres en ciencias y de posicionar este tema en la agenda nacional. Luego, vimos que una forma de consolidar nuestros esfuerzos era el trabajo en redes y creamos REMCI. Ahora seguimos ampliando y diversificando nuestra red, siempre desde la sororidad y el apoyo para combatir esa idea impuesta de que necesitamos competir entre nosotras para sobresalir.
#000170
Prave. Nia iniciato naskiĝis en 2016, kiam kelkaj sciencistinoj komencis diskuton per Tvitero pri la bezono krei spacojn, kiuj plifortigu la inan partoprenon en scienco kaj lokigi la temon en grava pozicio de la nacia tagordo. Tiam ni vidis, ke maniero firmigi niajn klopodojn estis interkonekto, do ni kreis REMCI. Nuntempe ni daŭre pligrandigas kaj divsersigas nian reton surbaze de fratineco kaj de subtenado por kontraŭbatali la truditan ideon pri tio, ke ni bezonas kokurenci inter ni por elstariĝi.
#000171
Ĉar la fakto esti virino havas grandan influon sur la decidojn. Ne estas ofta afero aŭdi, ke knabino revas iĝi sciencisto kaj la kialo estas tio, ke edukado kaj socio starigas la ideon de genro [eo] ekde tre frue. Oni markas nian vojon per la studobjektoj instruitaj al virinoj, per la komplimentoj donitaj al ni (ekzemple: “vi estas bela”, sed neniam “vi estas inteligenta”), kaj per la rolmodeloj prezentitaj al ni. Mi bonŝancis ĉar mia patrino estas biokemiisto, do mi kreskis meze de ludoj kun ŝia mikroskopo kaj mi eksciis ke virinoj povas troviĝi en scienco. Tamen mi ankaŭ kreskis proksime al la ideo pri tio, ke estas nur unu vojo: vi naskiĝas, kreskas, edziniĝas, reproduktiĝas (ĉiam laŭ tiu ordo) kaj mortas. Ĝis kiam unu tagon, mi demandis min: “Nu, kial?” Kaj do, mi decidis iri laŭ mia propra vojo.
#000173
También hace falta un cambio estructural desde las políticas públicas y la educación formal. En los libros deben aparecer científicas nacionales e internacionales, porque sí las hay, solo no se habla de ellas. Así podremos lograr que tanto niñas como niños crezcan sabiendo que las mujeres somos igual de capaces y que nuestro trabajo científico es igual de importante para el avance del conocimiento. Además, debemos repartir las tareas del cuidado, tradicionalmente destinadas a las mujeres. En todo el mundo, incluso más en países como Ecuador donde la investigación hace tanta falta, resulta absurdo perder la mitad del talento por falta de equidad de género; es un lujo que no nos podemos permitir. Necesitamos todos los cerebros trabajando en conjunto.
#000176
Finalmente, los museos y los medios de comunicación deben jugar su rol clave generando otros patrones de pensamiento, visibilizando sesgos e injusticias, y resaltando el trabajo de las mujeres en distintos campos, incluyendo todas las ramas de la ciencia.
#000177
Struktura ŝanĝo, kiu komenciĝu ĉe publikaj politikoj kaj formala edukado, ankaŭ devas okazi. Landaj kaj eksterlandaj sciencistinoj devas aperi en la lernolibroj. Ili ekzistas, sed ne estas priparolataj. Tiel ni povas certigi, ke knabinoj kaj knaboj kreskos sciante ke virinoj estas same kapablaj kiel viroj kaj ke nia scienca laboro estas same grava por ke la scio progresu. Krome ni devas distribui la prizorgajn taskojn, tradicie destinitajn al virinoj [eo]. Tra la tuta mondo, eĉ en landoj kiel Ekvadoro, kie esplorado estas tiel bezonata, estas absurde perdi duonon da talentoj pro manko de genra egaleco. Tio estas luksaĵo, kiun ni ne povas permesi al ni. Ni bezonas ke ĉiuj cerboj kunlaboru.
#000179
Laste muzeoj kaj amaskomunikiloj devas konscie ludi sian ŝlosilan rolon en la instigo kaj kreado de aliaj pensmanieroj, en la videbligo de antaŭjuĝoj kaj maljustecoj, kaj en la rimarkigo de tiu laboro farita de virinoj en diversaj kampoj inkluzive de ĉiuj sciencaj branĉoj.
#000180
Miksaĵo de bildoj desegnitaj de Carlos Lara, ankaŭ kreitaj de li kaj publikigitaj kun permeso.
#000182
Ĉi tiu rakonto estis verkita de Carlos Lara, afrikdevena artisto kaj aktivulo el Salvadoro [eo], kiu kundividas parton de sia arta laboro kun Global Voices (Tutmondaj Voĉoj). Ĉiuj desegnaĵoj apartenas al Carlos Lara kaj estas ĉi tie publikigitaj kun lia permeso. Ĉiuj ligiloj en tiu ĉi artikolo estas en la hispana, krom tiuj markitaj per krampoj, en Esperanto [eo] aŭ en la angla [en].
#000183
La 29-an de aŭgusto de 2020, oni memorfestis la Popolan Tagon de salvadora afrodeveneco, kun la celo rakonti la nevidebligitan historion de la afrikdevena [en] komunumo en Salvadoro. Laŭ datumoj el la censo de la jaro 2007, nur 7400 salvadoranoj agnoskis siajn afrikajn radikojn. Malgraŭ tio, oni asertas ke ĉi tiu nombro ne spegulas la realon. Multaj homoj kaŝis siajn originojn pro la faŝismaj kaj rasismaj politikoj de la generalo Maximiliano Hernández Martínez dum la tridekaj jaroj de la 20-a jarcento, kadre de leĝo pri migrado kiu estis “influita de pensmaniero, argumentoj kaj praktikoj bazitaj sur scienca rasismo, kiu klasifikas grupojn kaj konstruas rasojn ordigante ilin por meti la blankan rason en la superan rangon kaj la indiĝenan kaj nigran rasojn en la malsuperajn”.
#000184
Pro la pandemio, ne eblis festi en Zacatecoluca kiel ni faris dum la antaŭaj jaroj. Tial ĉe AFROOS ni decidis okazigi virtualajn interagajn aktivaĵojn dum la tuta monato, inkluzive de dulingvaj diskutrondoj, kvizoj kaj rakontoj rilataj al la afrika deveno, en kiuj salvadoranoj parolis pri sia vojo al la afrikdevena identeco.
#000185
Laŭ la ideo de amiko, la karikaturisto Jesús Cerén, ni organizis alian aktivaĵon nomitan “Arte Afrogosto” (kunmetita vorto farita el la hispanaj vortoj África kaj agosto). Kadre de ĝi ni invitis artistojn, ilustristojn kaj karikaturistojn reprezenti pere de desegnaĵoj tridek unu afrikdevenajn vortojn, unu po ĉiu tago de aŭgusto, ĉefe uzatajn en Salvadoro. Ni ankaŭ petis ke ili estu kundividitaj tra la sociaj retejoj [eo] kune kun la kradvorto #arteafrogosto. La ideo estis elmontri kiel profunda estis la afrika influo, tiom neata historie, sur niaj lingvo kaj kulturo.
#000186
Amigos, amigas, amigues artistas! En algún momento ustedes han participado en el ‘inktober’, que como ya sabrán, es una dinámica para dibujar cada día según una palabra que se encuentra en la lista oficial. /NaNbdNKPqd
#000187
Amikaj geartistoj! Iam vi partoprenis en la evento inktober [ndlr: kunmetitaĵo el la anglaj vortoj por “inko”kaj “oktobro”], kiu estas aktivaĵo ĉe kiu oni desegnas ĉiun tagon laŭ vorto troviĝanta en la oficiala listo.
— Carlos Lara (@carloslaradibuj) la 28-a de julio, 2020
#000189
Jen kelkaj el la vortoj kiujn mi desegnis por la evento. Mi mallonge klarigas iliajn etimologiojn kaj uzojn en la regiono.
#000190
Chingar: Temas pri tre ofte uzata vorto en la hispana lingvo de Meksiko. Ĝia signifo estas “ĝeni, inciteti, ne lasi iun trankvila”. Laŭ la vortaro de la Reĝa Akademio Hispana (RAE), ĝi devenas el la vorto cingarár prenita el la hispana cigana lingvo kiu signifas “batali”. Tamen, aliaj homoj opinias ke ĝi originas de la bantua lingvaro [eo], kiun prenis kun si la sklavoj venigitaj el Afriko de la portugaloj kaj la hispanoj.
#000191
Cumbia (kumbjo): Popola danco ĉefe el Kolombio kaj Panamo, kiu kombinas eŭropdevenajn, afrikdevenajn kaj amerikdevenajn tradiciojn. Laŭ kelkaj teorioj la vorto devenas el cumbé, danco el Ekvatora Guineo [eo]. Aliaj esploristoj mencias ke temas pri apokopo [eo] el cumbancha, kiu, por paroli pri la originloko, estas vorto el la mandinka lingvo [eo] el okcidenta Afriko. Ili ankaŭ mencias ke ĝi devenas el la vortoj kumba, kumbé kaj kumbí (tamburoj aŭ dancoj), kiuj hispanigitaj estas skribitaj per la litero “c” anstataŭ “k”.
#000193
Kumbjo [eo] estas unu el la plej identigaj elementoj de la salvadoranoj.
#000194
Ekzistas tri landoj en Afriko kiuj portas la nomon Guinea, lokitaj en samnoma regiono: Gvineo [eo], Gvineo Bisaŭa [eo] kaj Ekvatora Gvineo [eo]. Ĉi tiu lasta lando estas hispanlingva.
#000196
Guineo: Frukto de la banano [eo]. Ankaŭ konata kiel banana en la hispana, ĝi venas el la sudo de Azio. Poste ĝi furoris en Afriko kaj, pli poste, en Ameriko. Tamen, oni kredis ke ĝi origine estis de Okcidenta Afriko, de regiono antaŭe nomata Guinee, kio signifas “lando de nigruloj” en la berbera lingvaro [eo].
#000197
Barato [eo] estas nun la plej granda produktanto de bananoj en la mondo, kaj ekzistas lando en Sudazio kiu nomiĝas Papuo-Nov-Gvineo [eo].
#000198
Marimba (marimbo): Kiam oni aŭdas ĉi tiun vorton, ĝi eble pensigas nin al Gvatemalo [eo] kaj pri la amerika indiĝena mondo. Tamen, la vorto marimba estas origine afrika kaj temas pri la nomo de muzika perkutilo simila al ksilofono [eo]. Ĝia nomo devenas el la kimbunda [eo] aŭ bantua [eo] lingvoj, kaj estis la sklavoj kiuj kunportis ĝin al Ameriko. En aliaj lingvoj ĝi estas ankaŭ konata kiel kalimba aŭ malimba.
#000200
La vorton enkondukis la afrikaj sklavoj de la bantua lingvaro, kiuj nomis tiel la parton de bovo kiun iliaj mastroj forĵetis kaj donis al ili por manĝi.
#000202
Pachanga: Origina danco de Kubo [eo], kie ĝi signifas tumulton, feston, bruan amuziĝon.
#000203
En Salvadoro, ĝi signifas popolan aŭ familian feston, precipe en kiu okazas dancado.
#000204
Eblas ke pachanga venas de la frazo fiesta para Changó [festo por Changó]. Changó, aŭ Ŝangoo en Esperanto, estas unu el la voduaj dioj de Benino. “Para Changó” iĝis “pa'Changó” kaj finfine, “pachanga”. Ekzistas ankaŭ la verbo kaj la adjektivo venantaj de tiu nomo: pachanguear kaj pachanguero/a, kiuj signifas “festi” kaj “festemul(in)o”.
#000205
Ruco: Kaj en Kolombio [eo] kaj en Meksiko [eo], ĝi signifas “maljuna homo”. En Salvadoro ĝi havas almenaŭ du signifojn ligitajn inter si mem: tiun de “maljuna homo” kaj la alian de “sen dentoj” (kun sinonimo sholco). Ĉiukaze, “sendenta” rilatas al homo kiu maljuniĝinte perdis la dentojn: quedó ruco do signifas “li maljuniĝis”.
#000206
Zombi (zombio): Tiu vorto difinas estaĵon, kiu iel kapablas reviviĝi. Ĝi devenas de la vodua religio [eo] kaj priskribas mortintan homon eventuale revivigitan de sorĉisto kun la celo sklavigi lin aŭ ŝin. Laŭ tiu religio, vodua sorĉisto (alinome houngan aŭ bokor) kapablus pere de rito revivigi kadavron, kiu de tiam submetiĝus al la volo de tiu kiu revivigis lin aŭ ŝin.
#000207
Ekzistas pluraj teorioj pri la deveno de la vorto zombi, inter ili iuj pri afrikaj originoj. Ekzistas ankaŭ esplorado pri la haitia [eo] deveno de zombioj, historie ligita al sklavigo kaj subpremado en Haitio.
#000208
Carlos Lara estas membro de la NRO [eo] Afrodescendientes Organizados Salvadoreños (AFROOS, Organizitaj Afrikdevenaj Salvadoranoj), kiu estas “organizaĵo laboranta por la agnosko, rezistado kaj batalo de la afrikdevena komunumo salvadora”. Vi povas trovi lin per Facebook, Instagram kaj Twitter aŭ per lia Youtube-kanalo, se vi ŝatus scii pli pri lia laboro kaj malkovri pli da afrikdevenaj vortoj kaj esprimoj en la hispana lingvo.
#000209
Foto de protesto okazinta en la jaro 2020 en Placo de la Digneco (Santiago, Ĉilio) de Paulo Slachevsky, uzata kun permeso (CC BY-NC-SA 2.0).
#000211
Kaj por Latinameriko kaj por Karibio, la jaro 2020 estis markita de la rolo de feminismaj kaj sociaj movadoj, kiuj helpis en la realigo de grandegaj politikaj ŝanĝoj, malgraŭ la kreskanta atentokapta esto de la pandemio KOVIM-19 en la amaskomunikiloj, kiu iĝis tutmonda zorgo.
#000213
Dum la jaro en kiu la malkrimigo de mariĥuano kaj la debatoj pri la lotumado de la prezidenta aviadilo estis konversaciaj temoj, ankaŭ kaptis la atenton feminismo kaj la tiel perceptita “kontraŭ-feminismo” de la meksika registaro. En marto, okazis protesto kontraŭ la averaĝa kvanto de 10,5 femicidoj potage en Meksiko. Poste venis pliaj protestoj serĉantaj justecon por individuaj kazoj, inkluzive de tiuj de Ingrid Escamilla, Fatima Aldrighett kaj Jessica González Villaseñor.
#000214
Malgraŭ la politika subpremado dum protestoj en la meksika urbo Cancún, la kampanjo donis kiel frukton la enkondukon de la Leĝo Olympia, kiu punas retan turmentadon [eo] kontraŭ virinoj, la iniciaton de la Leĝo Ingrid kontraŭ la disvastigo de bildoj de viktimoj de krimoj, la publikan registron de seksaj ofendintoj en la meksika ĉefurbo, kaj la amnestian leĝon pri abortigo.
#000215
En Argentino evidentiĝis granda kresko de denuncoj pri genra perforto kaj pederastaj trompoj, aŭ grooming [en], dum la kvaranteno pro KOVIM-19.
#000216
La leĝo-projekto pri leĝigo de abortigo promesita de la registaro en marto de 2020 paŭzis.
#000217
Dum la enfermiĝo kaj fronte al dekomenca retropaŝo, la grupoj en sociaj retoj ludis ŝlosilan rolon en la plifortigo de la virinaj subtenretoj. Oni organizis protestojn kontraŭ la alarmiga kresko de femicidoj dum la pandemio. Tviteraj pepoj fare de la civitana organizaĵo Ni Una Menos (en esperanto, laŭvorte: “eĉ ne unu [virino] malpli”) mobilizis aktivulojn, el kiuj miloj partoprenis virtualan manifestacion, kie ili svingis verdkolorajn koltukojn (tio estas la simbola koloro de la protestoj) por postuli ke la argentina registaro urĝe aprobu la leĝon pri libervola abortigo.
#000218
Ĉi tiu leĝo, kiu permesus la libervolan interrompon de gravediĝo kaj la aliron al sanservoj post-abortigaj, estis sendita al la Kongreso de la Argentina Nacio en novembro kaj oficiale aprobita en decembro.
#000219
En Venezuelo, feministoj uzis Vacapon por daŭre subteni virinojn kaj por okazigi virtualajn prelegojn pri feminismo. Dume, en Nikaragvo feministaj grupoj denuncis la neglekton kaj mankon de justeco por viktimoj de genra perforto kaj por iliaj familioj.
#000220
Januare, antaŭ la alveno de KOVIM-19 al Trinidado kaj Tobago, okazis publika ceremonio por omaĝi la viktimojn de femicido. Civitanoj postulis efikajn agadojn de la ŝtato por protekti virinojn kaj knabinojn. En marto, post alia femicida kazo, retuzantoj rimarkigis la rilaton inter genra perforto kaj mistraktado de infanoj, ĉefe en okazoj kiam kunestis kaj limigoj pro la pandemio kaj kresko de hejma perforto.
#000221
En decembro, kiam la ĵurnaloj raportis pri la femicidoj de junaĝa patrino [en] kaj adoleskanto [en], tiam uzantoj de sociaj retoj montris sin teditaj pro la daŭra rakonto pri tio ke virinoj “devus zorgi pri si mem”. La uzantoj do argumentis ke pli bone estus se la fokuso kaj respondeco estus forigitaj de virinoj kaj direktitaj reen [en] al la agresinto.
#000222
Muntado de bildoj pri “Día Naranja” (Oranĝa Tago) por protesti kontraŭ perforto kontraŭ virinoj en Puerto Príncipe, la 25-an de januaro 2020. Fotoj faritaj de Womantra, uzataj kun permeso.
#000223
La plej granda ŝanĝo en la urugvaja politika scenejo okazis kiam la Ampleksa Fronto (maldekstra politika koalicio) forlasis la povon pro la elektiĝo en 2019 de Luis Lacalle Pou. Li estas membro de la Nacia Partio kiu revenis al povo post tridek jaroj, nun kiel estro de la tiel nomata “multkolora koalicio” de la registaro.
#000225
La nuna opozicio al Ampleksa Fronto, same kiel aliaj politikaj grupoj, kritikas la registaron pro la promulgo de la Leĝo pri Urĝa Konsidero (hispane: Ley de Urgente Consideración), kiun ili vidas kiel retropaŝon rilate esprimliberecon. Tamen, la sukceso flanke de la registaro en la regado de la unua ondo de infektiĝo pro KOVIM-19, kiu rezultigis nur dekojn da mortintoj, faris la landon gvidanto rilate al ĝia reago fronte al krizo [en].
#000226
En Bolivio, oktobre, post jaro en kiu politika dupolusiĝo pligraviĝis pro rasismo kaj atakoj kontraŭ ĵurnalistoj, civitanoj paceme iris al balotujoj. Kvindek procentoj de la voĉdonintoj elektis Luis Arce kaj David Choquehuana de la partio Moviĝo al Socialismo (hispane: Movimiento al Socialismo). La elekto de Arce estis festita en la ĉefaj urboj tra la mondo.
#000227
La dupolusiĝo eble daŭros dum la elektoj de urbestroj kaj guberniestroj okazontaj la 7-an de marto 2021.
#000228
La generacio de la ducentjariĝo kuras post korupto.
#000230
La internacia gazetaro bagateligis la gravecon de la protestoj fare de la “generacio de la ducentjariĝo” okazintaj en Peruo, kiuj konsistis ĉefe el junuloj festintaj la ducentjariĝon de Peruo kiel sendependa lando. Okazis manifestacioj kadre de landa maltrankviliĝo okaze kaj de la forigo de prezidento Martín Vizcarra fare de la kongreso, kaj de la rezigno de nelegitima registaro de Manuel Merino rezultinta la nomumon de Francisco Sagasti kiel provizora prezidento. Ambaŭ Merino kaj Sagasti uzis troan polican forton kontraŭ junaj manifestaciintoj, kio kaŭzis almenaŭ du mortojn. Al la ĉi-jara kaosa politika kunteksto aldoniĝis ankaŭ la krizo de publika sano pro KOVIM-19 kaj la efektivigo de politikoj pri naftominado en indiĝenaj teritorioj favore al grandaj kompanioj en indiĝenaj teritorio.
#000231
Dume en Ĉilio la pandemio ne malhelpis la landon okazigi historian plebisciton la 25-an de oktobro, kiam grandega plimulto aprobis ŝanĝojn en la konstitucio antaŭe promulgita de la eksa diktatoro Augusto Pinochet en 1980. De granda parto de la loĝantaro, tiu konstitucio estis konsiderata kiel “la patrino de malegaleco en Ĉilio”. La plebiscito estis la ĉefa postulo kiu instigis socian ribelon en oktobro 2019, al kiu la registaro reagis per subpremo, arestoj kaj pluraj malobservoj de homaj rajtoj.
#000232
De nordo al sudo: perforto, aŭtoritarismo, misinformado kaj protestoj
#000234
En Kolombio, krom la alta nombro de mortintoj pro KOVIM-19, civitanoj montris sian malkontenton pro la manko de efikaj solvoj rilate al batalo kontraŭ altaj niveloj de perforto tra la lando. Laŭ la Instituto pri Disvolviĝaj kaj Pacaj Studoj, en 2020 okazis naŭdek masakroj. Tamen, la prezidento Ivan Duque daŭre neas la seriozecon de la indico de homicidoj en la lando.
#000235
Aparte zorgiga estis la altiĝo de murditaj sociaj gvidantoj kaj defendantoj de homaj rajtoj. Aperis informoj pri tio ke la polico estis implikita en la murdo de advokato Javier Ordóñez, kio kaŭzis protestojn krom la polica subpremo kaj la sekvaj mortoj kaj vundoj de almenaŭ dek personoj.
#000236
Mortminacoj, mortigoj, ĉikanado, misuzado kaj cenzurado kontraŭ ĵurnalistoj kaj akvtivuloj estis konstantaj aferoj dum 2020. Tamen, en ĉi tiu kunteksto, aperis ankaŭ alternativaj formoj de ciferecaj amaskomunikiloj, kiuj helpis la aktivulojn eviti cenzuron.
#000237
En Venezuelo, post jaro de relativa ekonomia normaligo, malgraŭ inflaciego kaj pligrandiĝo de la humanitara krizo, la pandemion sekvis reapero de aŭtoritataj agoj de la ŝtato. Pli granda militigo, superregado de ŝtataj institucioj kaj politika persekutado de ĵurnalistoj kaj humanitariaj aktivuloj, ĉi tio estis parto de la publikaj politikoj. Cetere, la registaro de Nicolás Maduro delokigis disidentan politikan reprezentadon per dubinda parlamenta balotado.
#000238
La pandemio pligravigis la venezuelan migran krizon, kiu jam estas la plej severa krizo en la regiono (5,4 milionoj da civitanoj eksterlande). Raportoj rimarkigas ke multaj anoj de la migrinta komunumo ne kapablas kontentigi siajn bazajn bezonojn en la gastigantaj landoj kaj suferas senhejmecon kaj mankon de manĝaĵoj.
#000239
En Jamajko, kaoso kaj timo forte zorgigis ties civitanojn. Kvankam la pandemio pro KOVIM-19 troviĝis en la supro ĉe la zorgolisto, neformala enketo pere de Tvitero malkaŝis ke en la dua nivelo troviĝas la timoj pri eventuala kresko de krimeco, malgraŭ la fakto ke la jamajka polico raportis ties etan malkreskon [en] kompare al antaŭa jaro.
#000240
Krome, ŝajnas ke la noktaj elirmalpermesoj dum la pandemio ne malhelpis la okazigon de centoj da kontraŭleĝaj festoj [en] kaj sociaj agadoj el kiuj kelkaj, organizitaj de homoj ligitaj al krimeco, rezultigis perfortajn agojn.
#000241
En Nikaragvo, la civitanoj suferas miksaĵon de negativaj emocioj sekve de la krizo de publika sano, la zorgoj pri la precizeco de datumoj rilate al KOVIM-19, la forta frapo de la uraganoj IOTA kaj ETA kaj la esperoj pri la elektoj dum la jaro 2021. Tiuj lastaj okazos en lando kie la polica subpremo kune kun la manko de gazetara esprimlibereco kaj malobservoj de homaj rajtoj estas ĉiutaga afero.
#000242
Post la ondo de protestoj en 2018, proksimume 100 000 homoj [en] fuĝis el la lando, tamen multaj nikaragvanoj en ekzilo restas engaĝintaj en politika aktivismo. Dume, la registaro de Daniel Ortega antaŭenigas triopon da leĝoj por plifortigi sian ilaron por regi la popolon kaj tiel malhelpi ajnan penon cele al civitana opozicio.
#000243
Pli norde, en Salvadoro, la jaro 2020 estis plena de politikaj konfliktoj. Prezidento Nayib Bukele konstante alfrontas la aliajn organojn de la ŝtato, t.e. la Leĝdonan Asembleon kaj la Konstitucian Ĉambron. Krome, li nomis la deputitojn kaj magistratojn “koruptuloj, krimuloj kaj ŝtelistoj”. Por multaj homoj, lia agresema stilo malkaŝas politikan planon superregi la landon. Tamen li daŭre ŝajnas esti subtenata de pli ol sepdek kvin procentoj [en] malgraŭ la akuzoj kontraŭ li pro korupto, intertraktado kun krimulaj bandoj kaj atakoj kontraŭ anoj de la gazetaro.
#000244
Kiam Bukele skribis en Tvitero pri kiom frapita de la pandemio estis Ekvadoro, la ekvadora registaro neis tion. Tuj poste, la informoj tra la sociaj retoj iĝis furoraj tutmonde: korpoj nekolektitaj, familioj serĉantaj la korpon de parencoj, kaj supozeblaj kremacioj sur la stratoj.
#000245
La rakonto pri misinformado ne sufiĉis por ke la ekvadora registaro klarigu kion la urbo Guayaquil spertis. Meze de superigita realo, stariĝis Komuna Speciala Trupo por la entombigo de la kadavroj. La urbestro de Guayaquil devis provizi kartonajn ĉerkojn al la familioj. Kiel reago al la krizo, la indiĝenaj popoloj de la regiono organiziĝis por protekti sin mem de la kronviruso.
#000246
Vi eble interesiĝos pri: En Ekvadoro, indiĝenaj popoloj el Amazonio lanĉas sian propran interretan ilon por serĉi la spurojn de la pandemio KOVIM-19 [en]
#000247
Resume, la pandemio ne nur suprize kaptis regionon kiu jam alfrontis diversajn problemojn sed ankaŭ testis la resiliencon [eo] de sociaj movadoj kiuj vigle kampanjis pro homaj rajtoj.
#000248
Malgraŭ tio, kelkaj bonaj novaĵoj rimarkindas: en Ekvadoro okazis la unua landa parado por memorfesti transgenrulan, transseksulan kaj reĝinjan movadon. Aldone, la registaro de Argentino aprobis leĝon por certigi ke en la postenoj de publika sektoro estu proporcio je almenaŭ unu procento por transgenruloj, transseksuloj kaj reĝinjoj kaj finfine, Bolivio same kiel la provinco de Puebla en Meksiko agnoskis la liberan samseksemulan unuiĝon.
#000249
La speciala eldono de “Voces de Latinoamérica” (Voĉoj el Latinameriko) de la cifereca amaskomunikilo La Lupa, kiu prezentas kelkajn el niaj verkistoj el Bolobio, Urugvajo kaj Meksiko, analizas la ĉefajn eventojn en la regiono:
#000250
Dokumenta filmo kiu esploras la vivojn de GLAT-personoj [eo] en la multflanka GLAT-kulturo de Japanio estas nun disponebla ĉe elsendfluaj platformoj [Ndlr.: elsendfluo estas tekniko ebliganta laŭmende provizi aŭdvidaĵojn en Interreto kaj senĉeeste sekvi prelegojn, retinariojn aŭ diskutojn]. La dokumenta filmo “Queer Japan” [Kvira Japanio], de la kanada kvira [eo] filmo-produktoro, reĝisoro, verkisto kaj dezajnisto Graham Kolbeins, esploras la vivojn de artistoj, aktivuloj, pioniroj kaj simple normalaj homoj de la japana GLAT-kulturo.
#000253
“‘Queer Japan’ temas pri memamo, komunumo kaj resilienco” [eo] diras la reĝisoro Graham Kolbeins dum intervjuo por Global Voices [Tutmondaj Voĉoj]. “Temas pri la plursenca naturo kaj de genro kaj de sekseco kaj pri la maniero kiel lingvo formas niajn fluajn komprenojn pri ĉi tiuj konceptoj.”
#000254
La dokumenta filmo estis unuafoje projekciita en julio de 2019 kaj ekde tiam en filmfestivaloj tra la mondo. “Queer Japan” montras intervjuojn faritajn al preskaŭ tri dekduoj [eo] da membroj de la japana GLAT-komunumo.
#000255
La filmo montras diversajn individuojn engaĝitajn en arto, aktivismo, noktovivo kaj politiko en Japanio, inkluzive de universitata profesoro, dento-kuracisto, reĝinjo [eo] kune kun la festoj gastigitajn de ŝi por la GLAT-komunumo, la unua malkaŝe transgenra virino elektita kiel funkciulo en Japanio Aya Kamikawa, kaj la kvira bildartisto [eo] Nogi Sumiko.
#000256
En “Queer Japan” oni ankaŭ povos trovi intervjuojn kun Gengoroh Tagame, la tre konata kreinto de geja erotika mangao [eo] kiu ĝuis ĝeneralan sukceson kaj en Japanio kaj tra la tuta mondo.
#000258
“Gengoroh Tagame estas ne nur spertulo pri geja erotika arto, sed ankaŭ kreinto de la renaskiĝo de geja mangao danke al la revuo kunfondita de li, G-men [influa revuo celita al gejoj en Japanio]” diras Kolbeins. “La eklektikaj influoj kaj referencoj de Tagame montras ke li prenis aferojn de ĉie kiel ekzemple de la Markizo de Sade [eo], Go Mishima kaj Tom of Finland.”
#000259
La dokumenta filmo inkludas ankaŭ alian kunfondinton de la revuo G-Men: la verkiston, revuo-redaktoron kaj aktivulon Hiroshi Hasegawa. Ekde kiam oni diagnozis lin kiel HIV-havanta [eo] en 1992, Hasegawa aktivulas celante al pli bona kuracado de la malsano en Japanio. Hasegawa havis ankaŭ gravan rolon en Japanio dum kampanjoj pri malpliigo de la socia stigmato kiu suferigas personojn havantajn HIV-n kaj Aidoson [eo].
#000260
“Mi estis simple granda fanatikulo de geja mangao. Tiam min ŝokis la fakto ke neniu eldonisto en Usono produktis ankoraŭ anglalingvan tradukon de ĉi tiuj verkoj”, diras Kolbeins. “Tiutempe mi laboris kiel verkisto por artaj kaj kulturaj revuoj, do mi decidis provi fari kelkajn intervjuojn kun la celo videbligi la mangao-artistojn.”
#000262
“Ni komencis kunlabori proksimume je la jaro 2012, kiam ni vojaĝis al Tokio por labori pri la antologio eldonita de ni du, ‘Massive: Gay Erotic Manga and the Men Who Make It‘ [Masiva: geja erotika mangao kaj la viroj kiuj kreas ĝin]” diras Kolbeins. “Tuj post tio, ni kunfondis modan kaj eldonan markon nomitan Massive Goods [modomarko, eldonejo kaj reklamagentejo reprezentanta kvirajn kaj feminismajn artistojn el Japanio], por daŭrigi nian kunlaboron kun kviraj kaj feminismaj artistoj el Japanio.”
#000265
Sekve de ĉi tiu laboro, Kolbeins kaj Ishii ricevis en 2016 stipendion por interŝanĝo de artistoj [en: 2016 Creative Artist Exchange Fellowship] de la Komisiono pri Amikeco inter la ŝtatoj de Japanio kaj Usono [en: Japan-United States Friendship Commission (JUSFC)], kiu ebligis al ili pasigi tri monatojn en Japanio por intervjui homojn por la dokumenta filmo.
#000266
“Post ricevo de la stipendio, ni kolektis la mankantan monon de la buĝeto por produkti la dokumentan filmon pere de amasfinancado” [eo] diras Kolbeins. “Danke al la laboro kiun Anne kaj mi faris ĉe Massive, ni kapablis atingi komunumon jam interesitan pri multaj temoj rilataj al la filmo.”
#000268
Kolbeins kaj la produktoroj Iida kaj Anne finfine kompletigis la dokumentan filmon post kvin jaroj, antaŭ ĝia aperigo en la filmfestivala mondo en 2019.
#000269
Kolbeins klarigas ke la produktoro de Queer Japan, Hiromi Iida, havis ankaŭ gravan rolon ĉar ŝi konektis lin kun la japana GLAT-komunumo.
#000270
“Mi konatiĝis kun Hiromi per Twitter [Tvitero], kaj ni konektiĝis post kiam mi rigardis plurajn mallongajn dokumentajn filmojn kiujn ŝi faris ĉe la reĝinja scenejo de Tokio.”
#000271
Hiromi Ishii enkondukis Kolbeins al komunumaj gvidantoj kiel Margarette, kiu administras ekzemplodonan librovendejon Okamalt kaj kiu ankaŭ estas gastiganto de Department H, konata kiel “unu el la plej honorataj fetiĉo-festoj [eo] de Tokio.”
#000272
Dum la lasta jardeko, Kolbeins povis konektiĝi kun la japana GLAT-kulturo kiun li priskribas kiel “multflanka, fortika kaj vigla”.
#000273
“Samtempe, la anoj de ĉi tiu japana kvira komunumo alfrontas multajn leĝajn barojn, familian premon kaj diskriminacion” klarigas Kolbeins. Temas pri situacio pro kiu multaj el ili restas zorgeme enŝrankigitaj [Ndltr: ne malkaŝas sian GLAT-identecon], precipe en laborejaj kuntekstoj” diras Kolbeins.
#000274
“Videbligo kaj akcepto daŭre kreskas jaron post jaro kaj, kiel oni povas vidi en ‘Queer Japan’, ekzistas multaj homoj kiuj vivas laŭte kaj fiere [angle: loud and proud] kio estas maniero defii la sociajn premojn” asertas Kolbeins. “Ekzistas kreskanta spirito de solidareco kaj kolektiva povo en la komunumo.”
#000275
La dokumentan filmon eblas nun spekti en kelkaj regionoj pere de mendado ĉe retaj elsendfluaj servoj. Kolbeins mencias ke oni esperas projekcii la filmon en japanaj kinejoj en 2021, depende de la pandemiaj kondiĉoj. Ĝisdatigoj pri la filmo aperas en la Tviter-konto de la dokumenta filmo @queerjapan.
#000276
En jaro kiu daŭre defias nian fortikecon, la temo de la Monda Tago kontraŭ Aidoso (AIDS), okazigata ĉiun 1-an de decembro, estis ĉijare “Monda solidareco, kundividita respondeco”. Pluraj neregistaraj organizaĵoj kaj junularaj grupoj kun sidejo en la [insularo] Karibio [eo] pruntedonas siajn voĉojn al la alvoko forigi la malsanon kaj samtempe memorfesti la okazon diversmaniere.
#000280
La 22-an de novembron, ĝuste antaŭ la Monda Tago kontraŭ Aidoso, la Jamajka Reto de Homoj havantaj la Homan Imuno-nesufiĉ-estigan Viruson (HIV) [angle: Jamaican Network of Seropositives], kiu subtenas la rajtojn de tiuj vivantaj kun HIV kaj Aidoso, gastigis retan diservon por honori la homojn tuŝitajn de la malsano. Samkiel aliaj multaj karibiaj socioj, Jamajko estas pasie religiema. Pro tio, la uzo de preĝo kiel ilo por atingi unuiĝon estis interesa proceduro en lando kie religio estas ofte uzata por izoligo kaj de GLAT-personoj [eo] kaj de HIV-havaj personoj.
#000281
Threatened livelihoods, disruption in supply chains, changes in health care delivery which affected access to health care are but some of the challenges that people living with HIV [...] face in 2020 due to the pandemic.
#000283
Endanĝerigo de vivtenado, interrompo de provizoĉenoj kaj ŝanĝoj rilate al provizo de sanservoj malfaciligintaj aliron al ili estas nur kelkaj el la defioj kiujn HIV-havaj homoj [...] alfrontas dum 2020 pro la pandemio.
#000284
La usona ambasadejo en Brigetown (Barbado) fokusiĝis pri parto de la progreso atingita dum la batalo kontraŭ HIV/Aidoso, inkluzive de la starigo de la Laboratorio Best Dos Santos, kiu helpas homojn je alta risko de malsaniĝo frue aliri la HIV-ekzamenojn por ke ili povu tuj profiti de vivosava kuracado.
#000287
D-ro Rosmond Adams, la direktoro de la Tut-Karibia Partneriĝo kontraŭ HIV/Aidoso (PANCAP), rimarkigis ke la regionaj limigoj altruditaj okaze de KOVIM-19 havis influon sur la kapablo provizi HIV-rilatajn sanservojn, inkluzive de edukaj kaj preventaj agoj, kuracado kaj laboratoriaj ekzamenoj.
#000288
Tamen pluraj landoj starigis portempajn solvojn. Belizo [eo] profitis de sia pli vasta reto de sociolaboraj profesiuloj uzinte civilajn sociajn organizaĵojn por la plenumo de taksado de bezonoj de HIV-havaj homoj. Jamajko akiris subvenciojn por helpi subteni nutradon kaj financojn. Barbado oferis virtualajn kuracisto-konsultojn kaj aranĝis la provizadon de pacientoj per manĝaĵoj kaj medikamentoj.
#000289
[...] we remember the origins of this pandemic during the silent epidemic years, and how in spite of the impact on our region, we remain resilient.
#000291
[...] ni rememoras la komenciĝon de ĉi tiu pandemio dum la silentaj jaroj de la epidemio kaj la manieron en kiu ni restas fortikaj malgraŭ ĝia influo sur nia regiono.
#000292
COVID-19 is showing once again how health is interlinked with other critical issues, such as reducing inequality, human rights, gender equality, social protection, and economic growth.
#000294
KOVIM-19 montras al ni ankoraŭfoje la manieron en kiu sano estas interligita kun aliaj seriozaj aferoj kiel ekzemple malaltigo de malegaleco, homaj rajtoj, genra egaleco, socia protektado kaj ekonomia kresko.
#000295