blogs in auxilinguas colectata per robot
#000000
Rogier Huurman kaj Albert Stalin Garrido pretas resti por dua mandatperiodo en la estraro de TEJO. Por la posteno de prezidanto kandidatas Léon Kamenický el Slovakio. Inter la estraraj kandidatoj estas ankaŭ la antaŭa estrarano Cyprien Guiya, kiu pli frue estis forpelita el IJK pro seksa ĝenado.
#000002
La elekta komisiono de TEJO diskonigis la nomojn de la kandidatoj por la sekva estraro de la asocio, kiu estos elektita dum la reta IJK, okazonta ekde la 30-a de julio ĝis la 8-a de aŭgusto.
#000003
Entute estas dek unu kandidatoj el dek landoj, sed rimarkindas manko de diverseco, ĉar sep el la kandidatoj venas el Eŭropo kaj nur du estas virinoj. El la naŭ nuntempaj estraranoj rekandidatiĝas nur du: Rogier Huurman kaj Albert Stalin Garrido.
#000004
Por la posteno de prezidanto estas nur unu kandidato, Léon Kamenický el Slovakio. Li estis vicprezidanto de TEJO dum la mandato 2018-2019, prezidanto de ĈEJ (Ĉeĥa Esperanto-Junularo) kaj vicprezidanto de SKEJ (Slovakia Esperanta Junularo). Laŭ la Elekta Komisiono, li “reprezentas profilon de ideala kandidato al TEJO-prezidanteco”.
#000006
La sola kandidato por la posteno de kasisto estas Veronika Venislovas el Hungario. Ŝi estas komitatano de TEJO ekde 2016 kaj ekde 2019 la kasisto de ĈEJ.
#000007
Rogier (Roĉjo) Huurman de Nederlando estas la nura kandidato por la posteno de ĝenerala sekretario. Li nuntempe estas la estrarano pri informado. Pli frue li estis komitatano, TEJO-volontulo, prezidanto de NEJ (Nederlanda Esperanto-Junularo) kaj ĉeforganizanto de IJK 2020.
#000008
Estas tri kandidatoj por la vicprezidanteco, unu el kiuj jam estis prezidanto. Joop Kiefte, el Nederlando, prezidis TEJOn dum la mandato 2018-2019. Li nun donis sian vivresumon nur en la angla lingvo. Dum lia tempo kiel prezidanto estis problemoj rilate al malaktiveco de la estraro, kaj la tiama Ĝenerala Sekretario plendis ke li ne ĉeestis kunsidojn kaj ne informis la estraron pri la kialo.
#000009
Joop Kiefte tiam agnoskis ke li iĝis prezidanto nur ĉar neniu alia volis la postenon. La Elekta Komisiono rimarkis ke “Ni konscias ke la prezidado de Joop ne estis senkritika” sed tamen rekomendas al la komitatanoj ke ili voĉdonu por li.
#000010
Inter la ceteraj kandidatoj estas Albert Stalin Garrido, el Filipinoj. Li estas nuntempe estrarano pri landa kaj faka agado kaj volas daŭrigi sian laboron. Li estas la fondinto kaj prezidanto de la Filipina Esperanto-Junularo kaj komitatano de TEJO ekde 2014. La Elekta Komisiono rekomendas ke li estu la unua vicprezidanto.
#000011
Inter la kandidatoj estas krome la persono, kiu estis forpelita de la IJK 2018 pro seksĝenado de alia kongresano. La Elekta Komisiono rekomendas ke komitatanoj voĉdonu por li.
#000016
Dum IJK 2018 en Badaĥozo, Hispanio, la organizantoj publike anoncis ke iu partoprenanto estis forpelita pro seksĝenado al sia samĉambrano. Oni ne nomis la forpelinton, sed poste li mem publike pardonpetis pri sia konduto, kaj iĝis konate, ke temis pri Cyprien Guiya. Li estis estrarano de TEJO kiam li estis forpelita.
#000017
Li tiam estis forpelita la tagon antaŭ la voĉdonado por nova estraro, kaj pro tio li retiris sian kandidatiĝon. En publika pardonpeto li klarigis, ke la afero okazis “parte pro kulturaj malsamoj kaj miskomprenoj.” Li nun estas komitatano por Benino. En sia nuna kandidatiĝa letero li ne menciis la okazaĵon.
#000018
La elekta komisiono kontrolas ĉiujn kandidatojn, diskutas iliajn fortojn kaj malfortojn, kaj rekomendas ĉu la komitatanoj voĉdonu por ili. La elekta komisiono rekomendas la elekton de Cyprien kaj eĉ sugestas fakon por li ĉar: “konsiderante lian personecon, ni vidus lin tre taŭga kiel estrarano pri talento.”
#000019
“Kvankam lia estraranado finiĝis abrupte kaj bedaŭrinde en 2018, ni kredas ke post 3 jaroj estas tempo por ke Cyprien povu reveni al internacia aktivado. Li estas homo kiu kapablas agnoski siajn erarojn, kaj deziras nun denove engaĝi sin kaj labori pri nia organizo.”
#000020
La raporto ne klarigas kial lia estraranado finiĝis tiel abrupte, kaj se oni ne legus Liberan Folion, oni ne scius pri kio temas.
#000021
“Mi tre ĝojas ke li agnoskas siajn erarojn kaj ne denove faros ilin. Sed antaŭ voĉdoni mi invitus vin pripensi kion signifas precipe por virinoj ke iu viro kun tiaj akuzoj estu en tiom grava pozicio en nia movado.”
#000023
Sed estas aliaj problemoj kiuj malhelpus lin en la rolo de estrarano, laŭ la raporto de la elekta komisiono:
#000024
“Pro translokiĝo en kamparo, li ne havas nun stabilan aliron al elektro kaj interreto. Tamen li ĵus sukcesis financan kampanjon cele al kolektado de rimedoj por aĉeti sunpanelojn kaj, post ilia instalo, TEJO povus finance subteni la aliron al kvalita retkonekto kiu havas similan koston en Eŭropo kaj en Benino.”
#000025
La elekto de la nova estraro okazos dum IJK 2021 kaj nur la 38 membroj de la komitato de TEJO rajtos voĉdoni.
#000026
UEA planas denove uzi profesian revizoron
#000027
De pluraj jaroj UEA ne uzas servojn de profesia revizoro por kontroli la kontojn. Pri tio atentigis la komitataj reviziantoj, kaj nun la estraro esploras la eblojn por trovi novan revizoron. La komitato aprobis la jaran raporton de la estraro en sia unua kunsido en sabato.
#000028
Kvardek komitatanoj el entute 61 ekde la komenco ĉeestis la unuan kunsidon de la komitato de UEA en sabato, la lasta tago de Virtuala Kongreso. Almenaŭ du pliaj komitatanoj provis aliĝi al la kunsido iom poste, sed ŝajne pro teknikaj kialoj ricevis nek parolrajton nek rajton voĉdoni.
#000030
Estas rimarkinde, ke en la retaj kunsidoj ne partoprenas pli da komitatanoj ol en la ordinaraj ĉeestaj kunsidoj dum Universalaj Kongresoj. En la plej lasta ĉeesta kunsido de la komitato en Lahtio partoprenis 42 komitatanoj.
#000031
La sabata kunsido faris neniujn gravajn decidojn – la demandoj pri la buĝeto de la venonta jaro kaj la investpolitiko de la asocio estos traktitaj en la sekva kunsido post tri semajnoj. Okazis tamen kelkaj interesaj diskutoj.
#000032
La ĉefa temo de la sabata kunsido estis la prezento kaj aprobo de la estrara raporto por la jaro 2020, publikigita en la junia numero de la revuo Esperanto kaj en la retejo de UEA. Intertempe aperis ankaŭ la financaj dokumentoj de la asocio por 2020: la spezokonto kaj la bilanco.
#000033
Pro reduktoj de la oficistaro kaj pro subvencio de 29 486 eŭroj ricevita de la nederlanda ŝtato, la spezokonto de UEA en 2020 ne plu estis deficita. La fina ekonomia rezulto montris pluson de 184 eŭroj, dum en 2019 la spezokonto ankoraŭ havis minuson de 62 890 eŭroj.
#000034
Efektive la enspezoj de UEA laŭ ĝenerala direktoro Martin Schäffer superis la elspezojn je multe pli ol 184 eŭroj, nome entute je 41 354 eŭroj. Tamen pli ol 40 000 eŭroj estis transmetitaj al rezervoj, kiujn la asocio povas uzi por kompensi mankon de enspezoj, ekzemple rilate kongresojn, en venontaj jaroj.
#000035
La komitataj reviziantoj Osmo Buller kaj Andreas Diemel en sia raporto trovis la ekonomian rezulton de la asocio bona kaj rekomendis al la komitato aprobi la estraran raporton kun la bilanco kaj spezokonto kaj malŝarĝi la estraron de respondeco por la jaro 2020.
#000036
“Ni aprezas, ke la totalaj enspezoj atingis tiujn en 2019 kaj superis la buĝeton per 14%. Malgraŭ tio ni havas la impreson, ke la membrovarbado devus ricevi pli da atento kaj atentigoj flanke de la Estraro”, la reviziantoj skribas en sia raporto.
#000037
Samtempe ili atentigas, ke “sentebla tamen estas la manko de profesia revizoro”, kaj urĝas la estraron solvi la problemon.
#000038
La komitataj reviziantoj estas mem komitatanoj de UEA, ne estas profesiuloj pri kontado kaj ne povas detale kontroli la financojn de la asocio, ekzemple esplorante efektivajn transpagojn. Tion povas fari profesia, ekstera revizoro, kaj tian UEA regule uzis ĝis la jaro 2018.
#000039
La profesia revizoro kiun UEA uzis ĝis 2018, scipovis Esperanton, kio evidente faciligas la kontrolon de esperantlingva librotenado. Dum la lastaj jaroj oni tamen ne sukcesis trovi novan revizoron, kiu kompetentus esplori la librotenadon de la asocio, interalie el la vidpunkto de ĝia konformeco al la leĝaj postuloj en Nederlando.
#000040
Responde al la atentigo de la komitataj reviziantoj prezidanto Duncan Charters diris, ke ankaŭ lia advokato konsilis al UEA nepre uzi la servojn de profesia revizoro. Laŭ Charters tio estas grava por klare montri ankaŭ al la propraj membroj, ke ĉio estas en ordo pri la kontoj kaj financoj de UEA.
#000041
Ĉar montriĝis malfacile trovi novan esperantistan profesian revizoron, laŭ Charters eblus, ke la librotenado de UEA povus esti dulingva – tio laŭ li estas nemalofta praktiko en internaciaj organizaĵoj. Laŭ li ekstera firmao eĉ povus tute prizorgi la librotenadon de UEA, se tio montriĝus ne tro kosta solvo.
#000042
Ĉar la revizoro tiukaze devus bone koni la leĝojn kaj regulojn en Nederlando, evidente devus temi pri nederlanda revizoro. Tial Charters taskis al la nederlanda oficisto en la Centra Oficejo, Ralph Schmeits, esplori diversajn solvojn. Charters esperas povi prezenti la rezulton en la sekva komitata kunsido la 14-an de aŭgusto.
#000043
Dum diskuto pri la diversaj kontoj menciitaj en la financaj dokumentoj leviĝis la demando, kial UEA entute tenas tiom da mono en bankokontoj. Komitatano Michela Lipari elkalkulis ke temas pri 500 000 eŭroj, trovis tion senrespondeca, kaj instigis la estraron anstataŭe zorgi, ke la mono estu bone investita.
#000044
Efektive la sumo de neinvestita mono laŭ la bilanco estas klare pli ol tiom – ĝi superas du milionojn da eŭroj.
#000045
Ĝenerala direktoro Martin Schäffer kaj vicprezidanto Fernando Maia argumentis, ke UEA havas multe da tia mono, kiu pro diversaj kialoj devas resti en bankokontoj – tio laŭ ili validas ekzemple pri mondeponoj de membroj, sed ankaŭ pri la mono en diversaj fondaĵoj. Pli da diskuto pri la investa politiko de UEA supozeble okazos en la dua komitata kunsido la 14-an de aŭgusto.
#000046
Michela Lipari levis ankaŭ la demandon pri la nova kotizosistemo kaj por kio ĝi utilas, se loĝantoj en landoj kun tre malalta kotizo tamen ne aliĝas, ĉar ili ne sukcesas transpagi la monon, aŭ ĉar ili kutimiĝis ricevi senpagan aliĝon pere de fondaĵo Canuto. Estrarano Jérémie Sabiyumva konsentis, ke tia problemo ekzistas almenaŭ en Afriko, sed ke oni nun klopodas “ŝanĝi la kulturon”.
#000047
Leviĝis fine la demando, kial UEA ne pli aktivas pri libroeldonado, kiun cetere menciis ankaŭ la komitataj reviziantoj en sia raporto:
#000048
“La malkreskinta aktiveco de UEA kiel eldonisto estas bedaŭrinda. Pli aktiva eldonado kontribuus pozitive al la ĝenerala bildo pri la Asocio inter esperantistoj, eĉ se ĝia financa signifo ne estus tre granda.”
#000049
Lige kun tio prezidanto Duncan Charters menciis, ke kuŝas grandaj stokoj de iuj pli fruaj eldonaĵoj de UEA en deponejoj, kaj indus aranĝi grandan rabatvendadon por ke tiuj indaj libroj trafu interesitan publikon.
#000050
Martin Schäffer siaflanke parolis pri la graveco modernigi la eldonadon, eldoni bitlibrojn, sed ankaŭ uzi servojn, kiuj ebligas facile kaj malmultekoste eldoni kaj tutmonde vendi librojn en bita kaj papera formatoj, eĉ en tre malgrandaj eldonkvantoj.
#000051
Tian servon uzas ekzemple la eldonejo Mondial, kies libroj estas haveblaj ne nur tra esperantistaj libroservoj, sed ankaŭ pere de ordinaraj retaj librovendejoj en multegaj landoj de la mondo. Laŭ Schäffer oni nun esploras, ĉu UEA povus same fari. Tamen ankoraŭ mankas konkretaj decidoj.
#000052
Dum la kunsido la komitato aldone elektis novan membron de la honora patrona komitato de UEA: Marco Lucchesi, kiu estas brazila verkisto, profesoro de Federacia Universitato de Rio-de-Ĵanejro kaj prezidanto de Brazila Beletristika Akademio.
#000053
Fernando Maia pretas plu gvidi UEA-n
#000054
Vicprezidanto Fernando Maia pretas daŭrigi en la estraro de UEA, dum prezidanto Duncan Charters ŝajne ne rekandidatos por nova mandatperiodo. Tiu estis la ĉefa novaĵo de la tradicia programero La estraro respondas dum la daŭranta Virtuala Kongreso de UEA.
#000055
Ĝis 80 kongresanoj sekvis samtempe la programeron La estraro respondas dum la Virtuala Kongreso en vendrero la 2-a de julio 2021. Ĉeestis ĉiuj estraranoj, krom Jeremie Sabiyumva, kies neĉeesto ne estis aparte klarigita: eventuale temis pri problemoj kun reta konekto. La kvanto de spektantoj estis komence sub 30, sed kreskis ĝis la fino al maksimumo de 80 samtempe.
#000056
Multaj demandoj temis pri la nuna stato kaj estonteco de UEA. La antaŭa strategia plano de UEA estis aprobita en Rejkjaviko la 26-an de julio 2013 kaj validis dum la periodo 2013-2017. Nova plano daŭre mankas, sed laŭ prezidanto Duncan Charters jam komenciĝis preparado.
#000057
Jam okazis kunsidoj kun komitatanoj pri tio kaj kolektiĝis “amaso de bonegaj ideoj”. Nun necesas nur organizi ilin, Charters klarigis. Fine de 2021 li esperas prezenti malneton.
#000058
Tamen la provoj montris kelkajn cimojn, kiuj devis esti korektitaj. Baldaŭ oni esperas, ke oficistoj de UEA povos testi la novan sistemon, kiu, krom la retejo mem, ampleksos administrajn funkciojn. Nur poste la retejo estos malfermita al ĉiuj.
#000060
Pli frue dum la jaroj diversaj prezidantoj kaj estraranoj menciis diversajn datojn por la lanĉo de la retejo, sed ĉiuj venis kaj pasis sen apero de retejo, kaj nun la estraro jam ne volis mencii ajnan limdaton por la efektiva lanĉo.
#000061
Tra la jaroj ŝanĝiĝis teamoj, kiuj okupiĝis pri ĝi, ne laste pro disputoj inter si kaj kun la estraro.
#000062
La ekonomia stato de UEA nun estas bona, laŭ Huang Yinbao (Trezoro), estrarano pri financoj:
#000063
– Laŭ mi la nuna ekonomia situacio iras en bona vojo. Unuflanke la kosto malmultiĝas kaj la enspezo altiĝas. Kaj estontece eble ni daŭre iros laŭ tiu vojo. La ĉefa enspezo laŭ mi daŭre estas la membra kotizo kaj donacoj. Ankaŭ ni pene serĉos eksteran subvencion.
#000064
Vicprezidanto Maia menciis la pasintjaran subvencion de la nederlanda ŝtato kiel unu ekzemplon. Tiu subvencio tamen estis specife celita por kovri perdojn kaŭzitajn de la pandemio, do apenaŭ oni povos esperi pri similaj subvencioj en aliaj jaroj. Maia ankaŭ rakontis, ke UEA kontaktis la entreprenon Kosmo por kunlaboro por havigi subvenciojn de Eŭropa Unio.
#000065
– Ankaŭ kun aliaj partneroj ni faras tion, ne nur kun Kosmo. Tiu enspezfonto tamen ne estas certa, ĉar oni ne povas garantii ke ni ricevos subvenciojn. Tial ankaŭ kotizoj kaj donacoj estas gravaj.
#000066
Maia aparte menciis la kampanjon Alianco 365, kiu estas plano por monata konstanta donacado al UEA. Laŭ tiu plano donacantoj pretas donaci po 31 eŭrojn monate al la Asocio.
#000067
– Tiujn, al kiuj eblas, mi urĝas tion fari. Tia donacado donas bazon por nia laboro.
#000068
Fernando Maia kaj Amri Wandel pretas kandidati por la sekva estraro, kiu estos elektita venontjare dum la Universala Kongreso en Montrealo, dum prezidanto Duncan Charters ne ŝajnis entuziasma pri plia mandatperiodo:
#000069
– Mi kredas ke Fernando absolute havas la vicon por kandidati por prezidanteco, ĉar lastfoje li havis fortan subtenon. Do mi absolute ne pledas por rekandidatiĝo kiel prezidanto. Ne nur Fernando sed ankaŭ aliaj estas preparitaj por transpreni la taskon kaj estas bone havi novan sangofluon, Charters diris.
#000070
Fernando Maia estas vicprezidanto de UEA, sed dum la lastaj jaroj li estas multe pli videbla en la gvidado de la asocio ol prezidanto Charters. Maia ne diris, por kiu posteno li kandidatos, sed alia klara kandidato por la prezidanteco momente mankas, se Charters ne daŭrigos, kiel li aludis.
#000071
– Mi pretas resti kiel estrarano de UEA, ne nepre kiel prezidanto aŭ vicprezidanto, sed mi pretas plu labori por la asocio kaj tre verŝajne kandidatos, sed ne scias por kiu posteno, Maia diris.
#000072
Kiel “kondiĉon” por sia daŭrigo en la estraro Maia indikis, ke Alex Kadar daŭrigu kiel ĝenerala sekretario. Poste oni multe laŭdis la laboron de Kadar kaj diris, ke estus malfacile imagi la laboron de la estraro sen li. Kadar tamen atentigis, ke lia mandatperiodo kiel komitatano B finiĝos, kaj ke li povos daŭrigi kiel estrarano nur, se li estos reelektita kiel komitatano.
#000073
Fernando Maia siaflanke ne bezonos aprobon de la individuaj membroj de UEA por resti en la komitato, ĉar li estas komitatano A, elektita de Brazila Esperanto-Ligo, kaj restos komitatano A ankaŭ en la sekva oficperiodo – pri tio li jam interkonsentis kun BEL.
#000074
La estraranoj Trezoro Huang Yinbao kaj So Jinsu nenion diris pri siaj planoj por la sekva mandatperiodo. Prezidanto Duncan Charters atentigis, ke virinoj nun mankas el la estraro kaj kuraĝigis virinojn kandidatiĝi. ”En la komitato estas talentaj virinoj”, li diris.
#000075
La delegita reto kaj ĉu iuj ĝin nuntempe uzas estis la temo de unu el la demandoj. La estraro asertis, ke la delegita reto reformiĝos post la renovigo de la retejo, kies dato tamen restas nekonata.
#000076
En 2018 la komitato sen diskuto aprobis la proponon de la estraro forigi la Jarlibron por ŝpari monon. Tiam oni asertis, ke la Jarlibron anstataŭos ĝuste la nova retejo, kaj krome “almanako”, kiun oni povus publikigi ĉiun trian jaron en papera formo kaj kontraŭ pago sendi al dezirantoj.
#000077
Tamen nek retejo nek almanako aperis. Duncan Charters diris ke oni ja esploris pri la ideo de almanako, sed mankas decido pri la afero. Laŭ Orlando Raola montriĝis, ke estas tro koste produkti Jarlibron kaj mankas laborforto por tio en la Centra Oficejo.
#000078
Ĉu eblas pagi al UEA per bitmono, demandis iu el la ĉeestantoj. La respondo ne estis tute klara. UEA ankoraŭ ne uzas bitmonon, kaj eble estas bezonata longa tempo antaŭ ol tio povas okazi, interalie ĉar necesas bone informiĝi pri la reguloj en Nederlando, diris estrarano Trezoro Huang Yinbao.
#000079
Sed se tamen iu volas pagi per bitmono, Fernando Maia petis la koncernan personon kontakti UEA-n.
#000080
– Ni diskutas tion nun kun la ĝenerala direktoro Martin Schäffer, ni devas kelkajn aspektojn ankoraŭ esplori. Ankaŭ Facebook proponos peradon de pagoj, kaj tio verŝajne estos bona afero por afrikanoj, kiuj povas kvazaŭ senpage aliri ĝin. Se iu vere volas pagi per bitmono, tiu skribu al la estraro aŭ la ĝenerala direktoro. Ni analizos la aferon kaj tio donos al ni materialon ankaŭ por kompreni kiel procedi, Maia diris.
#000081
Universala Kongreso en Afriko estas multjara revo de UEA kaj nun aperis serioza kandidatiĝo de la landa asocio en Tanzanio. La afero ne estas ankoraŭ decidita.
#000082
Laŭ Orlando Raola, kiu respondecas pri kongresoj, ja eblus organizi kongreson en Afriko en iu luksa hotelo, sed tio signifus, ke granda parto de la afrikanoj mem tiam ne povus partopreni. Necesas trovi solvon, kiu ebligas ankaŭ al afrikanoj eblecon partopreni, li klarigis. Finance kongreso en Afriko estas certe malfavora por UEA.
#000083
La demandoj pri eventuala malpliigo de flugoj al kongresoj kaj ankaŭ pri eventuala kongreso en Afriko fokusiĝis plejparte al ekonomiaj sekvoj al UEA.
#000084
Orlando Raola respondis al Ulla Luin, ke la kongreso en Montrealo celas esti plej ekologie konscia kaj estas planata kampanjo por kolekti monon por planti arbojn, kiuj kompensos la karbo-okcidon produktatan de la kongreso venontjare.
#000085
Amri Wandel atentigis, ke UEA jam ŝparis multe da karbo-okcido ĉar okazis du virtualaj kongresoj, kaj ankaŭ estonte grandan parton el kongresaj programeroj eblos sekvi virtuale eĉ se okazos ĉeesta kongreso. Krome, la IKU-libro aperis virtuale, li menciis.
#000086
Apud la ekologiaj problemoj kiujn kaŭzas la flugoj kaj vojaĝado, ankaŭ ŝparado de paperaĵoj senditaj al membroj aperis inter la demandoj.
#000087
UEA laŭ la estraro jam multe reduktis la sendadon de papera poŝto kaj multaj eldonaĵoj de UEA estas haveblaj ankaŭ en bita formo. Tamen por kelkaj personoj kaj regionoj de la mondo estas ankoraŭ bezonataj paperaj eldonaĵoj kaj kelkaj ankoraŭ volas paperajn eldonaĵojn.
#000088
Laŭ informoj de Jukka Pietiläinen
#000089
La revuo Kontakto havas novan redaktoron. Post dek jaroj Rogener Pavinski forlasas la postenon, kaj transdonas la torĉon al Paweł Fischer-Kotowski. La estraro de TEJO elektis lin el inter tri kandidatoj, post tri intervjuoj.
#000090
Paweł Fischer-Kotowski estas 30-jara pola esperantisto, kiu interalie estis estrarano de Pola Esperanto-Junularo, ĝenerala sekretario de TEJO kaj komitatano de UEA. Profesie li estas bibliotekisto kaj laboras en scienca biblioteko en Varsovio.
#000091
En intervjuo de Libera Folio li diras, ke li ne volas grave ŝanĝi la redaktopolitikon de Kontakto:
#000092
– Esperantistoj foje forgesas, ke oni ne ŝanĝu ion, kio ja bone funkcias. Kompreneble, la personeco de la redaktoro speguliĝas en la revuo kaj oni povas klare vidi diferencojn inter la kajeroj de la ĝisnunaj redaktoroj. Mi esperas, ke ankaŭ mi povos kontribui per io nova kaj pozitiva.
#000093
Laŭ li Rogener Pavinski dum dek jaroj brile redaktis revuon, kiu havas prestiĝon kaj longan, preskaŭ 60-jaran historion. Paweł Fischer-Kotowski citas karakterizon de Humphrey Tonkin, la unua redaktoro de la revuo, kiu en ĝia beba periodo skribis jene:
#000094
Kontakto ne estas “ankoraŭ unu gazeto”. Ĝi fundamente malsimilas ĉiujn aliajn Esperanto-gazetojn laŭ enhavo kaj prezento. Tiuj enhavo kaj prezento trovis ĉie laŭdojn. La prestiĝo kiun la revuo gajnis por la esperantista junularo interne kaj (precipe) ekstere de la Esperanto-movado estas nekalkulebla. Tiu prestiĝo estas kompreneble kontribuo al la prestiĝo de Esperanto mem.
#000095
– Estas por mi honoro povi redakti la revuon “Kontakto” kaj mi dankas la estraron de TEJO pro la fido.Lastatempe mia aktivado en la movado koncentriĝas al la instruado, post la instruista trejnado de ILEI mi ekinstruis komencantojn kaj progresantojn, en kursoj kaj individue. Tio donis al mi freŝan perspektivon pri niaj lingvo kaj komunumo. Mi esperas, ke mi povos utiligi en la redakta laboro la energion kiun donas al mi la lernantoj.
#000096
Kian signifon havas laŭ vi la gazetaro en Esperantujo, kaj kian rolon havas Kontakto?
#000097
– Ĉiam kreiĝas kaj malaperas novaj blogoj, podkastoj, retejoj kaj soci-retaj grupoj, sed Kontakto firme ekzistas dum jardekoj. Ĝi estas marko pri kiu UEA kaj TEJO prave zorgas. Mi strebos liveri al la membroj, patronoj kaj abonantoj interesan, belan revuon kun kvalita enhavo en senriproĉa lingvaĵo. Sed tion mi ne povas fari sola, tial mi esperas je kunlaboro de aŭtoroj kaj jam nun mi atendas viajn proponojn kaj ideojn.
#000098
– Ekzistas bela amaseto da bultenoj kaj revuoj, kiuj temas pri Esperanto – la movado, la lingvo, la literaturo. Tamen ne estas multaj, kiuj koncentriĝas pri la soci-kultura, neesperantista temaro. Tiun niĉon plenigas Kontakto, kiu per sia enhavo celas interesi la junulojn kaj junulojn+.
#000099
– Aparte kara publiko – sed ne ekskluzive – estos por mi la novuloj kaj komencantoj, al kiuj mi celas liveri legindan revuon, kiu ne postulas sciojn pri la movado kun ĉiuj ĝiaj “sukcesaj” renkontiĝoj, komitatanoj Ĉ kaj simile. Mi kredas, ke la enhavo povas plaĉi ankaŭ al la engaĝitaj movadanoj kaj aktivuloj. Ne hezitu, abonu – kontraŭ modera prezo vi povas ricevi ĉiun duan monaton interesan legaĵon en Esperanto!
#000100
Fine de junio la elekta komisiono de UEA sendis al la komitato de la asocio enketilon por kolekti vidpunktojn pri la nuna kaj sekva estraroj de la asocio. La sekva estraro estos elektita post unu jaro, kaj nun oni serĉas taŭgajn kandidatojn.
#000104
La enketilon de la elekta komisiono povas respondi nur komitatanoj, sed Libera Folio volis doni al ĉiuj legantoj la ŝancon respondi al la samaj demandoj. Ĝis nun pli ol 700 personoj vizitis la retpaĝon de la enketilo, sed nur 36 el ili efektive respondis al la demandoj.
#000105
Plej interesaj inter la respondoj estas la taksoj pri la sukceso de la nuna estraro kaj proponoj por la konsisto de la sekva. La mezuma noto sur skalo de 1 ĝis 5 (kie 3 do estas “nek bona nek malbona”) la respondintoj donis al la nuna estraro la mezuman noton 2,53. Dek respondintoj donis la noton 1 (malbona) dum tri respondintoj donis la noton 5 (elstara).
#000106
Inter bone funkciantaj aferoj la respondintoj menciis la retajn eventojn kaj kongresojn. Inter mankoj ofte menciitaj estis la malbone funkcianta diskonigado de Esperanto kaj daŭre malfruanta nova retejo.
#000107
Jen kelkaj respondoj al la du malfermaj demandoj en la formularo:
#000108
Laŭ vi, kio bone funkcias en UEA nuntempe? Kio mankas?
#000109
Nur kongresoj ŝajne bone funkcias. Mankas utilaj veraj servoj kaj agadoj reale influaj en socio kaj politiko.
#000110
Bone funkcias la libroservo kaj la kongresa administracio (la fina neokazigo de UK ja ne signifas, ke ne necesis prepari ĝin, por ne paroli pri estontaj UK-oj).
#000111
Komunikado al la membroj bone funkcias. UEA pli agu al la ĝenerala ne-esperantoparolanta publiko.
#000112
Bone funkcias libroservo, kaj iomete revuo. Mankas ideo pri la estonto.
#000114
Malbone: manko de Jarlibro, malaltkvalita revuo, malfortiĝo de la agadoj en ĉiuj kampoj: eksteraj rilatoj, kulturo, scienca kaj faka agado.
#000115
VK bone funkcias, AKSO plu mankas.
#000116
Kion vi konsilus al nova estraro surbaze de viaj spertoj?
#000117
Oni daŭrigu la bonan laboron; daŭre retaj ofertoj kiel VK devas esti elementaj, pli bona agado ĉe laborkampo informado
#000118
Nova alfabeto sen super’signaj literoj por pli simpla internacia lingvo.
#000119
Forlasi la verkadon de tro ampleksaj strategiaj planoj kaj koncentriĝi unuavice pri malgrandaj, lokaj projektoj kiuj ja havas konkretan efikon por la disvastigo de Esperanto. Due, provi veni al reformo de la demokratiaj procezoj en UEA. Revenigi pli da voĉdonpovo por individuaj membroj. Zorgi ke la Komitato denove prenu sian Estraro-kontrolan taskon serioza.
#000121
Restarigon de serioza, bone kaj rapide funkcianta libroservo. Restarigon de la oficejo ĝenerale.
#000122
Kontakti entreprenemajn esperantistojn en ĉiuj landoj de la mondo kaj helpi ilin labori gajni monon por subteni UEA-n kaj ĉiujn esperantajn agojn.
#000123
Necesas plialtigi la kvaliton de la revuo. Ĝia kria grafika aspekto estas forpuŝa kaj parte nelegebla, sed eĉ pli gravas igi la enhavon pli varia kaj leginstiga. Ne interesas tedaj raportoj pri renkontiĝoj nek aliaj “novaĵoj”, pri kiuj oni ofte jam legis en la reto. Estu artikoloj pri evoluoj en la movado, pri niaj kulturo kaj historio, pri la lingvo. Estu pli da recenzoj, kies longeco respegulu la gravecon de la verko — nun libro ŝajnas ricevi des pli longan recenzon ju malpli ĝi gravas. La revuo ankaŭ povus aperi dumonate kaj kun pli da paĝoj ol nun.
#000124
Mi pensas ke oni necesas pli labori en (per) Telegramo kaj Tvitero.
#000125
Plimodernu la UEA-on kaj kunlaboru multe kaj ofte kun aliaj organizoj
#000127
Ĉefe ŝanĝi la ĝeneralan direktoron kaj reforigi la oficejon kiu estas centro de UEA.
#000128
El la 36 respondintoj de la enketo, 26 proponis nomojn de novaj estraranoj. Entute estis menciitaj la nomoj de 21 eblaj estraranoj. El tiuj Osmo Buller estis proponita kvinfoje, Fernando Maia trifoje kaj Loes Demmendaal dufoje. La ceteraj nomoj estis menciitaj po unu fojon:
#000129
La elekta komisiono starigis ankaŭ du demandojn pri la graveco de la fakaj scioj kaj personaj ecoj de la kandidatoj, sed la respondoj de niaj legantoj al tiuj iom malklaraj demandoj montras nenian klaran tendencon.
#000132
”Aparteni al kulturo sen esti posedata”
#000133
Clemens J. Setz, kiu ĵus ricevis Premion Georg Büchner, la plej altan literaturan distingon por germanlingvaj aŭtoroj, konsentis respondi al kelkaj demandoj de Libera Folio – en Esperanto. Li trovas enigma la ekziston de ”tiom bona” originala literaturo en Esperanto.
#000134
Libera Folio: Refoje gratulon pro la premio! Kiel vi eksciis la novaĵon, kaj kiuj estis viaj unuaj pensoj?
#000135
– Hmm... La premio signifas al mi aparteni al vico de premiitaj verkistoj, kiel Josef Winkler (mia granda idolo).
#000138
Kiuj estas viaj propraj legantoj? Ĉu vi havas multan kontakton kun ili, ĉu vi pensas pri via publiko verkante, aŭ tute ne?
#000139
– Mi multe interagas kun legantoj en Twitter – sed ili kutime ne estas legantoj de miaj libroj sed nur de miaj pepoj.
#000140
Se mi ne eraras, vi rakontis, ke vi hazarde trovis la poemojn de William Auld, kaj tiel Esperanton. Kiel okazis tiu hazardo?
#000141
– Jes, mi hazarde malkovris lian poemon Mortanta Folio en la reto, kaj mi rimarkis ke mi povis legi kaj kompreni ĝin senprobleme, eĉ sen scii ion pri Esperanto. Tion mi sentis magiaĵo.
#000142
Multaj esperantistoj, nun eble unuafoje aŭdinte pri vi kaj la premio, sendube rapidos alproprigi vin kiel “esperantistan verkiston”. Sed ĉu vi konsideras vin esperantisto? Ĉu vi havis la ideon iam verki ion en Esperanto?
#000143
– Mia pasiva kompreno de la lingvo ne malbonas, sed mia aktiva fraz-produkta Esperanto ne estas tre evoluinta aŭ flua. Ekzemple, respondante al ĉi tiuj demandoj, mi devas multe pripensi kaj mi ne certas pri kiel sonas miaj frazoj.
#000144
”Se zorge pensi pri la afero, la efektiva ekzisto de Esperanta literaturo estas ja konsterna.” Tion skribis en Libera Folio Sten Johansson. Ĉu vi konsentas?
#000145
– Mi dirus, ke la ekzisto de tiom bona originala literaturo en Esperanto estas ioma enigmo, sed mi ĝenerale amas enigmojn.
#000146
Ĉu estas iu plia esperantlingva aŭtoro kiun vi aparte aprezas, krom Auld?
#000147
Krom la literaturo, kion vi trovas rimarkinda en la esperantista mondo?
#000149
– Aparteni al kulturo sen esti posedata de la kulturo. Eble tio venas de la sennacieca naturo de la esperanta mondo.
#000150
Majstro de la malnova mondolingvo
#000152
La 20-an de julio iĝis konate, ke la aŭstria aŭtoro Clemens J. Setz ricevos la Premion Georg Büchner, la plej altan literaturan distingon por germanlingvaj aŭtoroj. Li estas ankaŭ unu el malmultaj ekstermovaduloj kiuj malkovris la Esperantan literaturon. Lige kun la novaĵo pri la premio, Libera Folio kun lia permeso republikigas lian prelegon pri la poezio de William Auld.
#000153
La originala teksto de la prelego aperis en la germana.
#000154
Supozeble, la plejmulto el vi jam iam aŭdis pri ĉi tiu eksterordinara magiaĵo: En 1887 la Varsovia okulisto Ludwik Zamenhof kreis lingvon kaj formulis ĝiajn regulojn kaj ekzistokialon en broŝuro. Li nomis sian kreaĵon “Lingvo internacia” kaj sin mem “Doktoro Esperanto”, kio en lia lingvo pli-malpli signifas “Doktoro Esperplena”. La lingvo baldaŭ estis konata per la nomo de ĝia kreinto: Esperanto. Nur du jarojn post ĝia naskiĝo oni jam eldonis en Nurenbergo la unuan gazeton tute en tiu lingvo. Ĉirkaŭ la jaro 1900 kreiĝis tra la mondo Esperanto-societoj. En 1907 aperis la unua kvincentpaĝa romano.
#000155
Eĉ laŭ hodiaŭaj normoj tia evoluo kaj disvastiĝo estas sufiĉe virusecaj.
#000156
Kaj certe la evoluo ne ĉesis kun tiu unusola romano. Sekvis nenombreblaj esperantlingvaj verkoj, rakontoj, dramoj, teoriaj artikoloj; fakte tiu ege sukcesa lingvo, kies lernantoj laŭŝajne tuj maniuliĝis pro ĝi, estis naskita en formo de poemo: Ho, mia kor’ de D-ro Zamenhof estas konsiderata kiel la unua poemeto en tiu lingvo. La Esperanta poezio estas giganta, sed ŝajnas al mi, ke tre malofte ĝi estas rigardata de ekstere, de malintimulo, kiel mi. Apenaŭ ekzistas dulingvaj eldonoj, kaj nur malmultaj tradukoj. Rilate al tio, menciindas ke en la germanan nur tri romanoj estis iam tradukitaj: unu en 1932 kaj alia en 1933, kaj la tria nur en la jaro 2017.1 La Esperanta beletro formas riĉan paralelan mondliteraturon kun siaj propraj avangardo, klasikuloj, malkonformuloj, geniuloj – kaj ĉio sen baziĝi en unu lando kun ties propraj politikaj kaj geografiaj cirkonstancoj. Ekde la komenco la literaturo estis kreita en virtuala lando, Esperantujo, kiu ĉiam ekestas kiam du aŭ pli da parolantoj iel ajn renkontiĝas. En ĝi ekzistas grandaj mondklasaj poetoj 135 samrangaj kiel Heine aŭ John Keats; ekzistas ankaŭ frenezuloj, ekzistas fanatikuloj. Enorma kvanto da literatura energio konserviĝas en ĝi. Sed ĝis nun la digoj bone retenis tion, nur malofte elverŝiĝas iom de ĝi en aliajn lingvojn.
#000157
Al tiuj, kiuj vizitas Esperantujon je la unua fojo, multe ŝajnos strange. Tiuj vizitantoj eble miros, ke ankoraŭ nun- tempe ekzistas infanoj kiuj elkreskas kun Esperanto kiel gepatra lingvo; eble inter mil kaj du mil tra la mondo. Aldone surprizas kiel enorme memkonsciaj Esperantaj verkistoj estas ĝenerale. Ili verkas supermezure multe pri la homaro; tiu ja vere kompleksa temo ŝajnas al ili tiel kutima kaj konata kiel la propra dikfingro. Ili ŝategas inkludigi sin mem en listoj de la majstroverkoj en sia lingvo, kiel faris ekzemple la poeto Edwin de Kock, en antaŭparolo al la poemaro de William Auld En barko senpilota. Foje ili eĉ proponas sin mem kiel Nobel-premiindan, almenaŭ tiel faris la – por mi iom mistera kaj maltrankviliga – Giorgio Silfer, Esperanto-poeto el Italujo, kiu aldone fondis iaspecan Esperanto-urboŝtaton kies konsulo li mem estis dum longa tempo. Aŭ oni povas ekscii pri la Esperanta verbo kabei, nomita laŭ la inicialoj K. B. de viro, kiu iam aŭdacis retiriĝi el la movado. Lia foriro tiel indignis la aliajn esperantistojn, ke ili por ĉiam enŝlosis la kompatindan Kazimierz Bein en la Horcrux-on2 de verbo. Eĉ ekzistas variaĵo de la amuzparka, Disney-monda mono por Esperantistoj, la Stelo. Mi ankoraŭ ne eltrovis kion do oni povas aĉeti per ĝi.
#000158
Oni konsideras la skoton William Auld la plej granda Esperanta poeto el la dua duono de la 20a jarcento. Li naskiĝis en 1924 kaj mortis en 2006. Li lernis la internacian lingvon de d-ro Zamenhof dum sia infanaĝo ĉe la skoltoj. Poste, kiel juna viro, kiel multaj homoj tiutempe, li tre aktivis en la dissemado de la nova lingvo, verkis influhavajn lernolibrojn, kaj eĉ tradukis serion da klasikaj verkoj en Esperanton, kiel ekzemple La Mastro de l’ Ringoj de Tolkien, verkojn de Ŝekspiro kaj Oscar Wilde, sed ankaŭ la ĉarme 136 melankolian eposon Aniara, kiu temas pri kosmoŝipo, verkita de la sveda Nobel-premiulo, Harry Martinson, kiu estas ne tiom multe konata ĉe ni. Auld mem estis proponita por la Nobel-premio en 1999, 2004 kaj 2006 – fakto, kiu iafoje estigis reagojn de miro, “Kiel oni povas proponi verkiston de inventita lingvo por la Nobel-premio?”, oni ofte demandas.
#000159
Tiu obĵeto, vidata de proksime, entenas altan gradon de interpretinda psikologio. Unue estas la vidpunkto, ke lingvo kreita de unusola homo devus esti fundamente malsama ol ia tiel nomata nature evoluinta lingvo. Due estas la konjekto, ke literaturo en inventita lingvo okazas en tute alia mondo, dum la Nobel-premio nemiskompreneble reprezentas la mondon de seriozuloj kaj respektinduloj, kaj aliflanke literaturo en Esperanto ŝajnas al iuj homoj aparteni al la sfero de bizaraj hobioj. Kaj fine la aserto baziĝas sur la ideo, ke tiel nomataj naturaj lingvoj ĉiuj vere kreiĝis nature, kio almenaŭ en la kazo de la germana restas dubinda, kiam oni studas la diversajn malnetojn kaj korektadojn de la Biblio de Martin Luther. Mi kredas ke li grandparte estas kunkreanto de tio kion mi nun parolas al vi.
#000160
Alia ekzemplo, tempe multe pli proksima, estus la tiel nomata Katarevuso, planlingvo aŭ artefarita lingvo enpremita inter la helenan kaj la grekan kaj bizare senigita de fremdlandaj influoj, veninta el la kapo de la poeto Adamantios Korais, kaj kiu ĝis 1976 estis la oficiala lingvo de Grekujo; ankoraŭ ĝis 1997 aperis granda tagĵurnalo en Katarevuso.
#000161
La famo de Auld en Esperantujo baziĝas precipe sur lia verko La Infana Raso el la jaro 1956. Temas pri longa poemo dividita en plurajn partojn. Mi tute ne scias ĉu nuntempe oni ankoraŭ verkas longajn poemojn. Krom en la tviterkronologio, kie la dezajno de la retpaĝo aŭtomate kreas tiun formon, ŝajnas al mi ke ĝi formortis. Sed antaŭ nelonge ĝi estis ĉie sufiĉe populara. Poetoj kiel Eliot, William Carlos Williams aŭ Saint-John Perse gajnis mondfamon en ĉi tiu fako, kaj eĉ al malpli konataj reprezentantoj de tiu ĝenro, kiel Frédéric Mistral aŭ Carl Spitteler, oni aljuĝis de tempo al tempo la Nobel-premion por literaturo.
#000163
La raso en La Infana Raso estas la homaro. Tio malmulte mirigas onin. Mi jam menciis ke inter Esperantaj poetoj la plej populara temo estas La Homaro3. La dua plej populara temo estas krome la lingvo Esperanto mem, kaj ties filozofio pri interfratiĝo kaj paciĝo mondaj. En La Infana Raso oni multe miras. La unua kanto vivigas la penson pri longa ĉeno de prauloj, pri ĉiuj
tiuj nekonataj vivuloj, kiuj obeeme generas idojn nur por produkti tiun unu individuon kiu solene-senkonsile retrorigardas al tiu nekomprenebla ĉeno. Mi havas tridek kvin jarojn kaj neniujn infanojn. Do mi bone komprenas tiun rigardon. Ĉiuj tiuj estaĵoj kaj objektoj, aminoacidoj kaj mineraloj, sennomaj pulmofiŝoj kaj arbomusoj sukcese pludonas la bastoneton de tiu stafetkurado kaj mi nun staras ĉi tie kaj ekvilibrigas ĝin sur la frunto aŭ senpense ŝovas ĝin en la nazon.
#000164
Dio, filozofio, tempo, sekso, heroeco, lingvo, dimensioj – ĉiujn ĉi tiujn temojn tuŝetas la poemego de Auld; elementoj en ĝi klare memorigas pri Eliot, aliaj pri Pound, iuj aferoj aspektas kiel konkreta poezio de Ernst Jandl aŭ E. E. Cummings, ekzistas vida poezio, estas blokoj kun nur vortludoj, unu tutan kanton konstituas citaĵoj el aliaj lingvoj, ekstazaj vizioj staras apud banalaj konsciaĵoj kiel “la bono ne ekzistas sen malbono / la abelo ne ekzistas sen mielo”. Krom fama himno al la naskiĝo de lia filino, mia plej ŝatata alineo temas pri homoj en kosmoŝipo. Ĝi sonas jene:
#000167
Kompreneble mi rimarkas ke en mia traduko mi uzis multe pli da rimoj ol Auld en la originalo. Tio verŝajne rilatas al la fakto, ke mi ankoraŭ havis en la oreloj la anglan tradukon de Girvan McKay, kiu vigle rimas en ĉiuj eblaj lokoj. Mi rimarkis ke tio funkcias ankaŭ ĉi tie, do mi faris ĝin tiel. William Auld mem diris pri tiu parto: “unuflanke temas pri homoj en spacveturilo survoje al alia astro – vojaĝo, kiu daŭrus pli ol generacion; aliflanke mi esploras la memcentran mondon de knabeto sur izola strando. Ambaŭ estas, aŭ povas esti, aspektoj de la homa estado; ambaŭkaze oni agas laŭ malklare komprenataj impulsoj”.
#000174
Nu, kion oni faras kun la lasta linio? Jam tiuj antaŭe ne estis tute facilaj. La radiko “tak” troviĝas en la vorto “taki”, kiu signifas kreuzen (krozi) herumgehen (ĉirkaŭiri) verlaufen (direktiĝi), “tikas” signifas “es zuckt” (konvulsias). Sed “tako” estas uzata ankaŭ por la meksika manĝaĵo “taco”. Mi havas neniun ideon. “Es tickt der Takt” mia cerbo volas tuj traduki. Sed precize tio ĝi ne estas. Tamen, kiel la renoma esperanto-tradukisto István Ertl certigis al mi, estas precize tio: “Und es tickt der Takt”. Estas konate ke dumnokte multaj horloĝoj funkcias pli laŭte, por averti nin pri kiel vere rilatas tempo al homo. Nu bone, mi ne devas ĉion kompreni.
#000178
Alia superba linio el la poemo jenas: “kaj inter ŝtormoj nudis ŝirmo ŝirmon”, do pli-malpli “und zwischen Stürmen machte ein Schirm einen anderen Schirm nackt” (inter ŝtormoj unu ŝirmilo nudigis alian ŝirmilon) aŭ “und zwischen Stürmen entblätterte Schirm seinen Mitschirm” (kaj inter ŝtormoj senfoliigis ŝirmilo sian kunŝirmilon). Jam sufiĉe majesta.
#000179
Sed ni rerigardu la unuajn liniojn de la poemo kaj mian liberan tradukon. La germana laŭvorta traduko estas: “Wenn die Krähe des Krächzens nächtet”. Mi provis solvi tion per neologismoj. Eble mi troigis pro entuziasmo. Simile kun “la staroj”, “die Stände”, kio enhavas la vorton “stars” – ĉu tio estis bona traduko? Esperanto estas tiel facilflua, tiel muldebla, ke dum tradukado oni deziras tion saman por la germana. Ekzistis tempo en kiu la germana kaj ankaŭ la angla estis tiel junaj, facilfluaj kaj malrigidaj kiel la Esperanto de la 50-aj jaroj. Auld mem nomis la epokon de Geoffrey Chaucer paradigmo por maksimuma muldebleco, kaj por la germana la nun ekanta epoko ŝajnas al mi tre promesplena; oni devas ekzemple rigardi al Tvitero.
#000180
Unufingraj melodioj aperis en 1960. Ĉirkaŭ la sama tempo la granda usona poeto John Ashbery publikigis sian duan poemaron, The Tennis Court Oath, en kiu li simile glore disbatis kaj remiksis la anglan lingvon. Do io devis esti en la aero, kiel oni kutimas diri. La postsekva volumo de poemoj titoliĝas Humoroj (“Stimmungen”), kaj kvankam ĝi estas iomete malpli aŭdaca kaj lerta, tamen ĝi entenas miaopinie la plej ĉarmajn versojn de Auld. Pensu pri somera kampo plena je kunikloj, tiuj potenc-tendenaj, fortaj kaj senĉese moviĝantaj estaĵoj. Tiel impresas ĉi tiuj poemoj. En “Novembra Spleno” ekzemple oni ekscias:
#000181
En la ĝardeno, klerika merlo promenas
#000182
Rave. Eĉ la poemoj en altliteratura stilo en Humoroj rivelas spiriton multe pli amikeman kaj mond-ebrian ol ĉio antaŭe. La lirika verko de T. S. Eliot, kun kiu oni ofte komparas Auld, montras, se konsideri ĝin simplige, tre similan strukturon. En la komenco staras io kiel poemego kun eklektika, multforma strukturo (ĉe Eliot The Waste Land), kiu ŝajnas dediĉi sin al “grandaj demandoj”, al la “bildo de la nuntempa homo” sur la tero, al la fremdiĝo, al la serĉo de aparteneco, al la fragmentigo de la percepto, kaj tiel plu, sed post kelkaj jaroj tion sekvas kolekto de delikataj, animjuniĝaj poemoj (en la kazo de Eliot la neforgesebla Old Possum’s Book of Practical Cats).
#000184
Antaŭ ol fari tro hastajn konkludojn pri tiu duflankeco, ni rigardu alian poemon de Auld en disvastigita mondliteratura stilo. Pluraj kritikistoj nomas tiun unu el la plej famaj kaj ŝatataj poemoj en Esperanto, kaj tio devas havi kialon. La poemo nomiĝas “Julia sur Pandaterio” kaj estis verkita en la jaro 1957. Temas pri juna virino en ekzilo, kaj nun ke mi cerbumas pri tio, mi rimarkas ke ne ekzistas multaj poemoj pri junaj virinoj en ekzilo.
#000185
Julia, laŭ historiaj raportoj nomita “la pli aĝa”, vivis de 39 a. K. ĝis 14 p. K. Ŝi estis la filino de la imperiestro Aŭgusto, kiu jam dum ŝiaj plej junaj infanjaroj devigis ŝin edziniĝi kun diversaj viroj cele al strategiaj avantaĝoj por la patro. Je la fino de ŝia tute malaŭtonoma vivo oni absurde kulpigis ŝin pro malmorala sinteno kaj prostituiĝo. Oni povas detale legi pri la intrigo ĉe Suetonio kaj Tacito; ĝi estas sufiĉe freneza kaj konfuza. Ĉiuokaze oni ekzilis la malfeliĉan Julian al la insulo Pandaterio. Ŝi ne rajtis forlasi la etan insulon, je grandeco de malpli ol du kvadrat-kilometroj, kiu pro antaŭzorgo estis sen viroj. Estis krome malpermesate al ŝi trinki vinon. Jen nun la poemo kaj mia traduko:
#000186
Tradukajn malfacilaĵojn prezentas “nokt-frandinto rava”, laŭvorte en la germana “betörend schöne Nächte-Schlemmerin” aŭ eble ankaŭ “Nächte- Vernascherin”. Aŭ la superba verbo “(ŝi) kadavris”, “(sie) kadaverte”. Sed kompreneble en Esperanto tio ne sonas tiel arnoŝmitece5 kiel en la germana, ĉar tiel oni kutime konstruas vortojn, kaj jen tial mia iom pli kutima alproksimaĵo. Ne, ĉi tiu poemo ne vere leviĝas, krom eble per la eleganteco de kelkaj parolturnoj en la originalo, sed oni ne povas danci laŭ ĝi; miaopinie, ĝi ripetas kaj variigas la saman temon, linion post linio. Finfine ĝi metas en la kapon de la juna virino, malgraŭ ĉia empatio por ŝia sorto, nur la opiniojn de la viroj kiuj regas ŝin, kaj tial ŝi taksas sin mem tro lasciva kaj maldisciplinita. La tuto pensigas onin pli pri katalogeca baroka poemo ol pri moderna psikologia studo. Ne, Auld ne ĉiam tie grandiozas, kie li poemas grandiozeme. Ne malmultaj el liaj amuzaj kromverkoj enhavas pli da spirito kaj animo ol la grandiozaj eposoj kaj klasike poluritaj poemoj. Aŭ por esprimi ĝin malklare-asociece: “in letzteren brezelt es viel zu sehr. Es stelzt, es kerzt”6. Male jen ekzemplo de simpla eta poemo, La pasinteco ne ekzistas, el Humoroj:
#000199
ĉar nur la hodiaŭ’ realas...
#000202
Belas kiel la ekkono, ke ekzistas nur la nuno, transformiĝas konsole-paradokse en la ekzaktan malon: en la ĉi-tieo-kaj-nuno daŭre okazas perdoj. La enkonduka ekkono pri la pasinteco, krome, forte memorigas min pri poemo de Ernst Herbeck, “Die Vergangenheit” (“La pasinteco”). Ĝi tekstas jene:
#000206
Kion tiu trilinia korboneca poemeto, el la postlasitaj verkoj de la granda aŭstra poeto, volas esprimi, ne estas facile rakontebla, sed oni almenaŭ sentas, ke temas pri io agrabla kaj fidinda, ke temas pri ia vero, kiu ne postulas tro de ni homoj. Je la fino de la tempo oni refoje fariĝos io, kio kuŝas en la herbo kaj kun iom da bonŝanco estos eĉ serĉata. Mi memoras pri teatraĵo de la japana verkisto Kobo Abe, en kiu viro transformiĝas al ligna bastono, simple ĉar “nenio posedas tiom da certeco esti levita kiel bastono”.
#000208
Sed ni reiru al Auld kaj liaj opinioj pri la pasinteco. Ankaŭ ĉi tie mi sentas ke estas pro bonkoreco kaj afableco ke estas dirate al ni: la pasinteco tute ne ekzistas, nur la hodiaŭo estas reala; tia senpera temposubstanco, kie onia korpo daŭre kadukiĝas kaj la hararo daŭre griziĝas.
#000209
En la unua provo traduki tiujn versojn mi komencis per “Die Vergangenheit ist übrigens vorbei”, sed malsprite mi implikiĝis en la rimoj. Tio kondukas nin al la sekvanta poemo: “Nokte”. Ĝi estas frua poemo, ekestinta eĉ antaŭ La Infana Raso. En mia traduko mi tute preterlasis la rimojn post longa ŝovado kaj grincado de dentoj. Tio simple ne funkciis.
#000210
la surda akvo lekas lignofostojn,
#000212
sur la dormema, peza pontoĝibo.
#000213
Etaĝdomoj (germane Etagenhäuser) estis konstruitaj specife por laboristoj en Glasgovo. Mia vorto “Gemeindebauten” (komunumaj konstruaĵoj) venas el iom alia mondo, sed tradukisto rajtas tiel elturniĝi. Auld restis dumvive kun la mirinda Esperanto kiel sia esprimlingvo, eĉ kiam ĝiaj internacia efiko kaj populareco iom post iom malpliiĝis. Mi memoras kiam en la 90-aj jaroj mi aĉetis albumon de la germana repogrupo Freundeskreis, kiu nomiĝis “Esperanto”. Mi tre ŝatis tiun albumon kaj demandis pri tiu lingvo kantata en ĝi. La respondo estis plej ofte: nu, tiu estas la stranga mondgefratiĝafero de antaŭ cent jaroj, aŭ eble el la 60-aj jaroj, oni ne precize sciis, ĉiuokaze ĝi estas malaktuala, naiva, somertendumada afero, kiun bedaŭrinde oni povas rigardi kiel historie superitan. Sed kun la ekesto de la interreto ĉirkaŭ la jaro 2000, tiu malnova helplingvo reviviĝis denove, kaj hodiaŭ, se mi ĝuste komprenas la nombrojn, ekzistas pli da lernantoj ol iam ajn antaŭe.
#000220
La pli malfruaj poemoj de Auld estas multe pli trankvilaj kaj retenataj ol la pli fruaj, sed ili ankoraŭ evidentigas imponajn bildigon kaj strukturan fajnecon. En El unu verda vivo (1978) estas sekvenco de poemoj, kiuj laŭ ĉia probablo estis inspiritaj de japana vojaĝo, kiel ekzemple ĉi tiu, “Al japana amiko”:
#000221
Sur voj’ tra l’ kampoj
#000222
Auf dem Weg durch die Felder
#000223
Kvankam en tiu epoko Auld ankoraŭ estis jardekojn for de sia morto, oni ofte adiaŭas en ĉi tiuj poemoj, aŭ almenaŭ retrorigardas melankolie. Viro konstatas ke li estas vivinta sur la Tero.
#000225
William Auld was here.8 Kiam li mortis en 2006, aperis multaj nekrologoj, kiuj ĉiuj substrekis la kuriozaĵon, ke jen skoto, kiu ja estis reprezentanto de la angla, la mondlingvo kiu regas almenaŭ la plejmulton de la kulturoj okcidente orientitaj, sed kiu intence verkis en dua lingvo (“Kian grandegan legantaron li aŭtomate estus havinta!”), krome en lingvo tia kiu estis kreita eĉ nur antaŭ kulturhistoria momenteto. En resumo: oni estis tre surprizita. Mi komprenas tion. Sed samtempe estas al mi evidente kiel efike la akcelilo de tiu strange simpla lingvo funkcias. Kiam oni eklernas ĝin, oni tuj komencas poeti; tiom da vortoj rimas ke verkado estas neevitebla, ĝi estas komparebla al la lernado de la germana Tviter-lingvo, kie oni ankaŭ devas tuj ekverki por ne freneziĝi. Ni ne povas elekti la objekton de nia manio. Certaj strukturoj implikiĝas, animas kaj plenumas onin. Kaj kiam tiuj strukturoj, kiel en la menciita okazo, fakte estis elpensitaj de unusola homo, tiu prave povas esti konsiderata kiel spertulo pri nia specio. Mi volas fini mian prelegon per peto al vi krei lingvon, kiu estas tiel esprimpova kiel mia plej ŝatata poemo de Auld, kiun mi volas nun reciti. Ĝi estas tre mallonga, tre frua poemo, ankoraŭ el la 50-aj jaroj, kiu estis lia plej turbula periodo.
#000228
Kaj jen mia germana traduko, kiu bedaŭrinde ne atingas la belsonecon de la originalo, kaj krome permesas al si kelkajn elturniĝojn.
#000229
El la germana tradukis Detlef Karthaus
La traduko aperis en Beletra Almanako 33, kun la titolo
”William Auld, la majstro de la malnova monda helplingvo”
#000231
(2) Horcrux: En la romanoj pri Harry Potter, objekto aŭ kreitaĵo, kiun magiisto uzas por ekzili parton de sia animo kaj tiel eskapi la morton – La trad.
#000233
(3) Esperantlingve en la originalo – La trad.
#000234
(5) En la germana arnoschmidthaft, neologismo kreita de la aŭtoro, referencanta la germanan verkiston Arno Schmidt (1914-1979), malmulte konatan ekster Germanujo ĉar liaj verkoj prezentas penigan defion al tradukistoj. – La trad., laŭ Vikipedio.
#000236
(6) La aŭtoro, inspirita de Esperanto, kreis germanajn neologismojn nekompreneblajn al la tradukisto mem pro ilia arnoŝmiteco. (Vidu antaŭan piednoton.) – La trad.
#000237
(7) La pasinteco nete foriĝis / Ne plu tiu eterneca tempo / Nun vi refoje paskooviĝis. – Esperantigo de la trad.)
#000238
Tradukinto de Auld ricevis pintan premion
#000240
La plej prestiĝa premio por germanlingvaj verkistoj estis aljuĝita al Clemens J. Setz, en Esperantujo konata interalie pro tradukoj de William Auld al la germana. Li hazarde malkovris Esperanton tra poezio kaj nun bone konas la lingvon, eĉ se li supozeble ne konsideras sin esperantisto.
#000241
La 20-an de julio iĝis konate, ke la aŭstria aŭtoro Clemens J. Setz ricevos la Premion Georg Büchner, la plej altan literaturan distingon por germanlingvaj aŭtoroj. Krom la honoro, la distingo inkluzivas monpremion de 50 000 eŭroj.
#000242
Laŭ sia propra rakonto, li iam hazarde trovis poemojn de William Auld en Esperanto, kaj miris, ke li povis kompreni la enhavon. Poste li decidis traduki ion el la verkoj de Auld al la germana.
#000243
Laŭ li, la originala literaturo en Esperanto estas ampleksega – kaj tamen ekzistas preskaŭ neniuj tradukoj al la germana.
#000244
“La Esperanta beletro formas riĉan paralelan mondliteraturon kun siaj propraj avangardo, klasikuloj, malkonformuloj, geniuloj – kaj ĉio sen baziĝi en unu lando kun ties propraj politikaj kaj geografiaj cirkonstancoj”, li skribis.
#000245
Li tradukis al la germana interalie la 14-an ĉapitron de La infana raso de Auld, kaj en 2018 aperis lia germanlingva libreto pri Auld, poste publikigita ankaŭ en Esperanto en Beletra Almanako.
#000246
En 2020 publikiĝis lia libro “Die Bienen und das Unsichtbare” (La abeloj kaj l’o nevidebla), kiu temas pri planlingvoj, ĉefe pri Esperanto. En tiu libro li skribas ne nur pri historiaj faktoj kaj biografioj, sed ankaŭ pri siaj konversacioj kun konataj esperantistoj.
#000248
Laŭ la libro kaj pluraj intervjuoj, li mem nun flue parolas Esperanton, kvankam li supozeble ne konsiderus sin esperantisto.
#000249
Clemens Johann Setz naskiĝis en 1982 en Graz, Aŭstrio. Li nun loĝas kaj laboras en Vieno. En 2007 aperis lia unua romano “Söhne und Planeten” (Filoj kaj planedoj). Krom propraj verkoj li publikigis ankaŭ tradukojn el la angla.
#000250
Li jam pli frue ricevis diversajn literaturajn premiojn, sed la nun donita premio estas la plej prestiĝa en la tuta germanlingva literatura mondo. Inter pli fruaj premiitoj estas Max Frisch, Günter Grass kaj Heinrich Böll. Pasintjare la premion ricevis la poeto Elke Erb. La premio estas nomita laŭ la aŭtoro Georg Büchner (1813–1837).
#000251
En komento al la gazeto Zeit Online Clemens J. Setz diris: “La nomo de Georg Büchner kaj tiuj de la premiitoj de la lastaj jaroj – vidi sin inter tiuj estas honoro, kiun mi ankoraŭ ne vere kapablas kompreni.”
#000252
En majo ni raportis, ke UEA en 2020 sukcesis eviti deficiton interalie pro maldungoj en la Centra Oficejo. Efektive tamen ne okazis maldungoj en la Centra Oficejo, nur reduktoj, atentigis la vicprezidanto de UEA, Fernando Maia.
#000254
La kvanto de oficistoj de UEA kalkulitaj en plentempaj dungoj, laŭ informoj en la estraraj raportoj. La estraraj raportoj pri 1992-93 aperis ne en la revuo, sed kiel apartaj kajeroj, kiujn la redakcio bedaŭrinde ne disponas, do mankas informoj pri tiuj jaroj.
#000255
Neniam dum la lastaj kvardek jaroj UEA havis tiel malmultajn oficistojn kiel nun. En 1984 la asocio havis 6 272 individuajn membrojn kaj 12,2 plentempajn oficistojn. Tiu estis la rekordo dum la aktuala periodo.
#000256
Pasintjare la asocio havis 4 293 individuajn membrojn kaj nur 3,2 plentempajn oficistojn. La efektiva kvanto de personoj kiuj laboris kaj laboras ĉe UEA estis kaj estas iom pli alta, ĉar ne ĉiuj laboras plentempe.
#000257
Rapida redukto en la kvanto de oficistoj okazis dum la lastaj kvar jaroj. Libera Folio en majo raportis, ke la asocio sukcesis eviti buĝetan deficiton en 2020 interalie pro la malpliiĝo de la dungitoj. Ni tamen erare skribis, ke temus pri maldungoj. Tiaj ne okazis en la Centra Oficejo, atentigas vicprezidanto Fernando Maia.
#000258
Efektive la reduktoj de la laborforto estis realigitaj sen formalaj maldungoj. En junio 2019 restis ankoraŭ sep oficistoj, el kiuj unu, ĝenerala direktoro Martin Schäffer, laboras ne en la Centra Oficejo. (Ne ĉiuj laboris plentempe nek nepre la tutan jaron, do en nia statistiko ĉe 2019 aperas 4,4 plentempaj oficistoj.)
#000259
Kvin el la sep oficistoj en junio 2019 ricevis proponon pri eksigo aŭ reduktita labortempo. Nur du oficistoj ne estis tuŝitaj de la redukto: ĝenerala direktoro Martin Schäffer kaj konstanta kongresa sekretario Clay Magalhães.
#000260
Du oficistoj konsentis akcepti unufojan financan kompenson kaj libervole maldungiĝi: la partatempa sekretario kaj la partatempa purigisto. Do, formale ili ne estis maldungitaj.
#000261
Aliaj tri oficistoj devis akcepti reduktitajn labortempon kaj salajron, se ili volis plu labori ĉe UEA. Tiuj tri estis la libroserva respondeculo kaj la du kontistoj. Neniu el ili akceptis la proponon pri reduktitaj laborhoroj, do UEA turnis sin al la nederlanda laboroficejo por ricevi aprobon por deviga redukto.
#000262
Post la reduktoj, la statistiko por la jaro 2020 montras ke UEA dum tiu jaro mezume havis 3,2 tuttempajn oficistojn. Fizike en julio 2021 el la sep oficistoj nun restas kvar, el kiuj tri troviĝas en la Centra Oficejo.
#000263
Dum UEA reduktas sian propran dungitaron, ĝi samtempe aĉetas diversajn servojn de TEJO kaj E@I. La nun okazanta Virtuala Kongreso estas grandparte organizata de E@I. Laŭ informoj en la retejo de TEJO, unu oficisto de TEJO efektive laboras kiel oficisto de UEA, kaj TEJO respondecas ankaŭ pri la reteja renovigo, por kiu UEA buĝetis 100 000 eŭrojn.
#000264
Vikipedio nun havas 300 000 artikolojn
#000265
La Esperanta Vikipedio atingis novan rekordon: 300 000 artikoloj. Ĝi nun estas la 35-a Vikipedio laŭ la amplekso. Malpli grandaj estas ekzemple la bulgara, dana kaj kroata Vikipedioj.
#000266
La nova rekordo estis atingita pro instigo de la kampanjo Vikipedio 300 000, subtenita interalie de UEA, ELiSo, ILEI, E@I kaj la Fonduso Instigo. La 300 000-a artikolo aperis la 18-an de julio, kaj ĝi temas pri la franca vilaĝeto Auppegard, kiu laŭ la artikolo havas 704 loĝantojn.
#000267
Post tiu eble ne plej bezonata artikolo jam aperis kelkdek pliaj, el kiuj multaj sendube enhavas gravajn informojn kaj estas bonkvalitaj.
#000268
La antaŭan grandan mejloŝtonon la Esperanta Vikipedio atingis en 2014, kiam estis publikigita la 200 000-a artikolo. Ĝi temas pri (12731) 1991 RW12, malbone konata asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 10-an de septembro 1991 de la usona astronomo Henry E. Holt el la Observatorio de Monto Palomar en Kalifornio.
#000269
Pri la 30 000-a artikolo oni ĝojis jam en 2004. Dum la 17 jaroj kiuj pasis de tiam do mezume aperis preskaŭ 16 000 novaj artikoloj ĉiujare. En intervjuo pri la kampanjo 300 000 en majo Michal Matúšov – en Esperantujo pli konata sub la nomo KuboF Hromoslav – klarigis, kial gravas atingadi novajn rekordojn:
#000270
– Parte simple pro tio, ke Vikipedio tiel kovros pli multajn aferojn kaj donos al la esperantistoj utilajn informojn pri pli multaj temoj. Kaj tio per si mem pliriĉigas la Esperantan komunumon. Sed, ja, estas ankaŭ alia kialo – pli emocia. Atingo de ronda sojlo per novaj altkvalitaj artikoloj montras kaj al Vikipedianoj mem, kaj al la Esperanta komunumo, ke ni tion kapablas fari kaj sukcesas. Kiam oni venas al tia sojlo, oni nature plirapidigas la kreadon de novaj artikoloj; sed dum kutima tempo oni pli atentas pri jamaj artikoloj kaj plibonigas ilin.
#000271
Laŭ la aktuala statistiko la artikoloj en la Esperanta Vikipedio ekde la lanĉo en 2001 estis redaktitaj pli ol 7,2 milionojn da fojoj. Ĉiu paĝo estis averaĝe redaktita pli ol dekfoje, do eblas esperi, ke iom post iom la kvalito de la enhavo pliboniĝas. Kaj se vi trovos eraron, vi povos ĝin mem korekti, atentigas Michal Matúšov:
#000272
– Rilate al plibonigado de la jama enhavo mi povas diri: tio ja okazas, kvankam eble ne tiom rapide, kiom iuj volas. En Vikipedio ni havas diraĵon: “Ĉu vi demandas, kial plu estas tiu aŭ tiu eraro en Vikipedio? Ĉar vi ĝin ne korektis!” Kiel mi skribis, Vikipedio estas malfermita, kaj se vi opinias, ke al iu artikolo io mankas, vi ŝajne estas la plej taŭga persono por tion aldoni!
#000273
Vikipedio atingos novan rekordon – ĉu gravas?
Du jardekoj kun la Esperanta Vikipedio
#000274
La duan jaron sinsekve pro la kronvirusa pandemio ne okazas la Universala Kongreso de Esperanto. Anstataŭe okazas reta Virtuala Kongreso, kiu estis inaŭgurita sabate la 17-an de julio. Aliĝis al la kongreso pli ol 1 750 personoj, sed nur kelkcent partoprenis la inaŭguron.
#000275
La nuligo de la ĉi-jara Universala Kongreso estis anoncita la 26-an de aprilo, sed jam longe antaŭ tio UEA komencis plani retan kongreson, rakontis vicprezidanto Fernando Maia en intervjuo de Libera Folio en majo.
#000277
Individuaj membroj de UEA povis senpage aliĝi al la 2-a Virtuala Kongreso ĝis la 4-a de julio, dum nemembroj devis pagi 50 eŭrojn – do, malpli kostis aliĝi al UEA ol simple pagi la kongreskotizon. Post la 4-a de julio la nemembroj devas pagi eĉ pli, 75 eŭrojn, dum membroj de UEA devas pagi de nul ĝis 20 eŭroj, depende de loĝolando.
#000278
Reklamkampanjo por la VK en Facebook.
#000279
Oni eĉ lanĉis anglalingvan reklamkampanjon por la kongreso en Facebook, por logi eksterulojn gustumi la etoson de la Virtuala Kongreso. Laŭ Amri Wandel, estrarano de UEA pri scienca kaj faka agado, la pagita reklamo estis vidita de pli ol 60 000 homoj dum ses tagoj.
#000280
”Bedaŭrinde, preskaŭ neniu aliĝis, ĉar pro teknikaj kialoj oni ne povis efektivigi mian peton fari anglalingvan aliĝilon kun simbola kotizo. Sekve la 360 kiuj intencis registriĝi renkontis E-lingvan aliĝilon kiun ili ne komprenis kaj altan kotizon”, skribas Amri Wandel mem en Facebook.
#000281
Tamen 360 estas la kvanto de homoj, kiuj entute alklakis la anoncon, do tre dubindas, ĉu vere tiom da neesperantistoj pretis aliĝi al la Virtuala Kongreso, des malpli sekvi babilaĵojn en nekomprenebla lingvo.
#000282
Por diskonigi la Virtualan Kongreson UEA aldone aŭtomate aligis sesdekon da membroj de UEA, kiuj pli frue aliĝis al la nuligita Universala Kongreso sed ne mem kompletigis la senpagan aliĝon al la Virtuala Kongreso, rakontas Fernando Maia, vicprezidanto de UEA.
#000283
– Pro la fino de la senpaga aliĝperiodo al la VK mi mem persone zorgis, ke ĉiuj aliĝintoj de la nuligita UK, jamaj individuaj membroj de UEA en 2021, povu aliri la Virtualan Kongreson senpage kiel specialaj gastoj.
#000284
Entute estas pli ol 1 700 aliĝintoj al la Virtuala Kongreso, sed kiel kutime ĉe retaj kongresoj, neniam ĉiuj samtempe ĉeestas, kaj iuj senpagaj aliĝintoj certe eĉ neniam aliras la kongresan retejon. Dum la sabata malfermo de la kongreso ŝajne samtempe ĉeestis proksimume 350 kongresanoj.
#000286
La ampleksa programo de la kongreso evidente estis preparata ĝis la lasta minuto, ĉar ĝi estis publikigita nur en ĵaŭdo la 17-a de julio, unu tagon antaŭ la komenciĝo de la unuaj programeroj: du filmoj faritaj en 1987 kaj unu farita en 2003, pri la Universalaj Kongresoj de tiuj jaroj. La celo laŭ gazetara komuniko de UEA estis ”ebligi al kongresanoj ekscii (aŭ rememori!), kia estas la etoso de ĉeesta UK”.
#000287
Teknike la kongreso parte funkcias per la platformo Zoom, kaj eĉ se la kongresa retejo mem estas komplete en Esperanto, Zoom ne estas. La bezono uzi la anglan lingvon por aliĝi ĝenis almenaŭ iujn kongresanojn. Aldone, Zoom estas blokita en kelkaj landoj, kaj ekzemple en Ĉinio povas partopreni nur tiuj, kiuj sukcesas ĉirkaŭiri la blokadon.
#000288
Dum la sabata malfermo estis prezentita salutletero de Unesko, subskribita de Tawfik Jelassi, vic-ĝenerala direktoro de Unesko, kun laŭdaj vortoj pri la agado de UEA:
#000289
Unesko estas feliĉa kaj fiera labori flanke de UEA ekde jardekoj por antaŭenigi la kulturan kaj lingvan diversecon, same kiel por antaŭenigi la gravecon de tiu diverseco por konstrui kaj fortigi pacon. La publikigo, danke al vi, de la Unesko-Kuriero en Esperanto, pruvas bone la vastecon de niaj samopiniadoj.
#000290
La tuta teksto de la letero en Esperanto legeblas en la koncerna gazetara komuniko de UEA, kiu enhavas ankaŭ pliajn detalojn pri la malfermo de la VK.
#000291
La programo de la 2-a Virtuala Kongreso por dimanĉo enhavis interalie diversajn fakajn kunsidojn. En la bunta programo poste troviĝas ankaŭ la tradicia ero La estraro respondas (vendrede je 12.00), dum mankas Centra Oficejo respondas. Al la dimanĉa programo aliflanke estis jam post la publikigo aldonita renkontiĝo kun Martin Schäffer, la ĝenerala direktoro de UEA.
#000292
En sabato la 24-a de junio kadre de la Virtuala Kongreso ekde la 12-a horo okazos ankaŭ la unua kunsido de la komitato de UEA.
#000293
Le eterne, harmonic sonos cosmic
#000294
plena le vacuitate inter galaxias
#000296
Un question es jectate via ex un blau
#000297
e pois le responsas seque:
#000298
Ille que demanda e illes que responde
#000299
es surde al elevate sonoritates
#000300
e non pote trovar le ver tonalitate
#000301
e audir lo que le cosmo canta a illes
#000302
claude le oculos e ascolta con patientia
#000304
Le silentio non es toto silente,
#000305
le responsas al quales nostre spirito suspira
#000307
Si tu non trova felicitate con me
#000308
tu lo trovara presso un altere persona
#000309
Proque nos lo non poteva nutrir?
#000310
Proque le vivificante pluvia non veniva?
#000311
Proque era le terra tanto infertile?
#000312
Io non es irate, solmente triste
#000313
Io pensava que nos insimul senescera,
#000314
tenente manos al via del vita,
#000315
insimul fruente de infantes e neptos
#000316
e del fragmentos io debe facer alco nove
#000317
Illos seca mi digitos quando io los prende
#000318
Mi manos succute e rhythmicamente sanguine gutta,
#000319
creante anxiose imagines al pavimento
#000320
Esque tu senti le mesme dolor,
#000323
Esque io era tu prision,
#000324
Io parla e tu es silente
#000325
Io non sape si tu ascolta,
#000326
si tu comprende, como tu reage,
#000327
Esque te importa si io vive o mori?
#000329
Forsan io jam es morte ante tu oculos?
#000330
Es io un capitulo que tu jam finiva
#000331
in tu grande libro del mundo peribile?
#000332
e io scribe mi poemas
#000333
Nos usa differente parolas e linguas
#000334
Esque nos unquam vermente cognosceva
#000335
e senti un uncia de alleviation
#000337
Io vide tu surridente facie ante me
#000338
e tu facie deveni frigide e sin expression
#000339
Illo deveni un muro impenetrabile
#000340
Tu non plus vole que io te tocca
#000341
Mi amor non plus pote fluer a te
#000342
Illo se arresta, deveni toto immobile,
#000343
Tu vade via, reveni post longe tempore
#000345
Io sape ubi tu era, que il ha un altere
#000346
Tu non plus me besonia
#000348
Anque io debe crear un nove vita
#000349
del fragmentos del vita anterior,
#000350
Lacrimas dilue le sanguine al pavimento
#000351
Esque unquam io de novo potera amar?
#000352
Esque amor non es solmente un preludio
#000353
al fuga de dolor e suffrentia?
#000354
Un belle overtura a un tragic opera?
#000355
que tanto longe ha essite al fenestra
#000357
Calma e consolation flue verso me
#000358
Io ha un amico que nunquam disparera
#000359
Duo Bodhisattvas descende verso me,
#000360
un femina e un viro
#000361
Le viro se placia a mi dextere latere
#000363
e le femina a mi sinistre
#000364
Le viro place su mano a mi capite
#000365
e le femina a mi corde
#000366
Illes evelia le lumine intra me
#000368
ma isto non importa, nam amor es un fortia universal
#000370
Io lo ha incontrate a tempores e placias inexpectate
#000371
A vices io lo ha passate
#000372
Amor sin desiro es pur e belle
#000373
Forsan nos debe suffrer usque le die
#000375
quando nos comprendera iste veritate
#000376
Io te ama sin desiro
#000377
e dunque te pote quitar
#000378
Tu es un columba que pote volar a ubi tu vole
#000379
Le fragmentos comencia mover se mesme
#000380
que ha le beltate de un heliantho
#000382
ma le luce que illes nasceva intra me
#000383
continua radiar con le mesme fortia
#000384
e vide un nove sentiero ante me
#000385
TEJO lernis multon dum la pandemia jaro
#000386
Asocioj ne plu estas la plej evidentaj enirvojoj al Esperantujo, diras la eliranta prezidanto de TEJO. ”Tamen, ĉiam restas pluraj aferoj, kiujn eblas fari nur pere de asocia kunlaborado, aŭ almenaŭ tia agadmaniero multon faciligas”, Charlotte Scherping Larsson opinias.
#000387
Charlotte Scherping Larsson estis prezidanto de TEJO dum la malfacila pandemia jaro 2020-2021. Nun TEJO serĉas novajn estraranojn kaj ŝi forlasas la estraron. Libera Folio petis la elirantan prezidanton respondi al kelkaj demandoj pri TEJO kaj pri la tuta Esperanto-movado.
#000388
Libera Folio: Kiuj estis viaj ĉefaj celoj por via prezidanteco?
#000389
Pri kio vi sukcesis dum via mandatperiodo?
#000391
– Grava interna atingo de TEJO estis, ke ni sukcese uzis la pandemian situacion por bone strukturi nian agadon pere de la reto. Evidente, TEJO jam de jaroj uzis aparte multajn retajn ilojn en sia aktivado, tamen plej ofte daŭre ĉeestaj kunvenoj ludis kernan rolon. Nun pluraj el niaj komisionoj kutimas regule kunsidi rete. Ni ankaŭ profitis de la ĝenerala enretigo de eventoj por pli vaste partoprenigi aktivulojn el diversaj mondopartoj.
#000392
– En eksteraj rilatoj, ni sukcese organizis du eventojn partnere kun UEA kaj pluraj fakuloj, okaze de retaj UN-forumoj, kie neesperantistoj ĉeestis. Estis okazo montri esperanton kiel sukcesan pontolingvon, kaj konsciigi pri lingvaj rajtoj kiel koncepto. La unuan ni organizis dulingve en aprilo. La duan ni organizas nuntempe, kun iom alia aliro.
#000393
– Aldone, pluraj studsesioj estis rete organizitaj helpe de fonduso de Konsilio de Eŭropo. Mi persone kontribuis al X-Lingvo, projekto pri seksisma lingvaĵo. Ankaŭ aliaj projektoj glate organiziĝis en simila kadro.
#000394
– Ni enkondukis mentoran programon por la estraranoj, kiel modelon por estonta pli vasta uzo en la asocio. Ene de la Estraro, ni provis iom pli atenti unu pri la alia, kaj multaj kunlaborkutimoj enkondukitaj dum la jaro bone helpis nin mensbonfarti dum la pandemia tempo.
#000395
– Retoso, nia unua renkontiĝo planita por esti tute reta, estis granda sukceso. Multajn sukcesojn ni ŝuldas pli al teama kunlaboro ol al individua strebo. Ni faris plurajn paŝojn antaŭen por travidebligi la laboron de la Estraro kaj pli enplekti aliajn aktivulojn, kiel malfermaj protokoloj kaj Malfermaj Horoj de la Estraro.
#000396
– Mi esperas ke nia reta kunlaboro en la komisionoj iĝos modelo por la estonteco: alireblaj telegramaj grupoj, regulaj retaj kunsidoj, malfermaj protokoloj kontribuis al la memstareco de multaj komisionoj kaj memorganiziĝo de komisiitoj.
#000397
– Multaj ideoj ekaperis komence de la mandato, tamen evidentiĝis poste, ke pli saĝas savi sian energion por koncentriĝi pri specifaj fakoj kaj projektoj dum lasi aliajn.
#000399
– Estante mem nur unu persono, mi devis decidi ĉu investi tempon en nova koncepto aŭ ekzemple ĉeesti kunsidojn de niaj ekzistantaj komisionoj kaj kontribui al ilia agado. Mi multe pli subtenis ol ekigis novajn aferojn, kion mi iom bedaŭras.
#000400
Kiuj laŭ vi estas la ĉefaj defioj de TEJO, kaj la Esperanto-movado ĝenerale, dum la proksimaj jaroj?
#000401
– Kiel por ĉiu organizo, resti aktuala kaj interesa por novaj membroj kaj novaj generacioj – tio ĉiam estas defia. Multaj homoj nuntempe kutimas al memstaraj iniciatoj kaj vidas kiom multaj ebloj agadi ekzistas sen organiza kunteksto
#000402
– Dum multaj jardekoj, nur per asocioj oni povis esti en bona regula kontakto kun la Esperanto-komunumo kaj scii pri aranĝoj, revuoj kaj tiel plu. Nun, nur retkonekto estas postulata por tion fari, kaj asocioj ne estas la plej evidentaj enirvojoj al Esperantujo. Tamen, ĉiam restas pluraj aferoj, kiujn eblas fari nur pere de asocia kunlaborado, aŭ almenaŭ tia agadmaniero multon faciligas.
#000403
Kio necesas por superi tiujn defiojn?
#000404
– Necesas esti ĉiam preta por renoviĝo kaj ŝanĝo, kio ne facilas por organizo kun multaj fakaj kaj landaj organizoj kaj multaj malsamaj kulturoj!
#000405
– Plej grave, ni devas montri, ke multaj kernaj plurpersonaj aferoj, kiel kongresoj, trejnadoj kaj diversspecaj aranĝoj, simple ne estas realigeblaj sen strukturoj. Kaj TEJO ja havas multjardekan sperton pri tio, kiun ĝiaj spertuloj ĝojas transdoni al posteuloj.
#000406
La Estraro de TEJO oficas nur unu jaron, ĉu tio ne estas tro mallonga periodo por ion atingi?
#000407
– De organiza vidpunkto, dujara mandato aspektas multe pli bone por pli longtempa laborfluo. Sed ĉu ni havas unu- aŭ dujaran mandaton, ni devas bone pripensi kiel gardi nian energion, ajnakaze ne estas sprinto sed maratono. Plej gravas por mi ke kandidatoj por la estraro antaŭ la estrara pozicio jam estu aktivaj en komisionoj kaj enplektitaj en laboro de la estraranoj.
#000408
– Ne ĉiuj spertoj kun la unujara mandato estis pozitivaj, kaj la samo validas por dujara mandato. La du kampoj en kiuj plej gravas daŭripoveco estas la mentorado de CO-volontuloj kaj longtempaj projektoj, kiel AKSO au Pasporta Servo. Mi ĝojas ke ne maloftas por estrarano poste rekandidatiĝi por plia mandato tuj post la unua, aŭ eĉ reveni post unu- aŭ du-jara paŭzo.
#000409
– Mi esperas, ke la sekva teamo povos daŭrigi niajn paŝojn kaj firmigi nian enretigitan agadon. Tamen, ni ĉiuj bezonas revidi unu la alian ĉeeste, kaj bonvenigi la novulojn, kiuj eklernis Esperanton dum la pandemio. Se tion ebligos la sansituacio, ni nepre revidu fizike unu la alian dum la sekva mandato!
#000411
Kion vi mem faros nun?
#000412
– Unue, scienca kaj profesia estonteco iĝos miaj prioritatoj. Tutcerte, mi daŭre subtenos la novan Estraron, komitatanojn kaj komisiitojn. Aldone, mi ŝatus plu okupiĝi pri la mentora programo, kiu, mi esperas, donos pli da spertoj kaj subteno al la aktivuloj de TEJO.
#000413
ma le corde ja se arrestava
#000414
Quando le amor es extinguite
#000415
il non plus ha ulle fortia
#000416
que pote unir le homines
#000417
le quales le destino ligava
#000418
Pallidi le memorias del gaudiose dies
#000419
Ma cata fin es anque un comencio
#000420
Un nove amor attende in un domo remote
#000421
Le tempore pro partir ha venite
#000422
Tu sta al summitate de un stricte turre
#000423
que mesura mille metros de altura
#000424
Circum le turre se extende un ample plana
#000425
A iste plana sta tote le population del mundo,
#000426
un dense turba que non fini mesmo al horizonte
#000427
Tu senti como omnes te specta
#000428
que se propaga al longe del enorme hordas
#000431
“Illes me celebra, illes me admira”
#000432
Tu te inclina verso le balustrada pro audir le parolas
#000433
Illes scande sempre plus rhythmicamente,
#000434
illes repete un sol parola
#000435
que subito extirpa tote le joia
#000436
Lastatempe pli oftas novaĵoj pri ĉeso de gazetoj, sed jen la malo: reaperas Kataluna Esperantisto, rete kaj papere. La nova redaktoro Montserrat Franquesa strebos konservi la iaman altan nivelon de enhavo.
#000437
Antaŭ kelka tempo diskoniĝis la informo, ke en Katalunio oni revivigas la revuon Kataluna Esperantisto, pli ol jarcenton aĝan. La nova ĉefredaktoro Montserrat Franquesa rakontas en intervjuo por la Libera Folio historion de la eldonaĵo kaj priskribas la nunajn planojn.
#000438
Libera Folio: Kia estas la historio de Kataluna Esperantisto? Kiun signifon havis la periodaĵo dum pli fruaj periodoj de sia ekzisto?
#000439
– En decembro 1936 KEF anoncis “provizoran halton” pro la eksplodo de la hispana enlanda milito en julio. Tamen la venko de la faŝista armeo longigis la paŭzon 46 jarojn... ĝis 1982, post la morto de la diktatoro Franco. En tiuj epokoj la revuo Kataluna Esperantisto estis oficiala organo de la asocio, eventoj estis raportitaj, oni legis la vivon de kataluna esperantismo, ktp.
#000441
Kio okazis al la revuo lastatempe?
#000442
– La fondiĝo de Kataluna Esperanto-Asocio en 1980 ebligis la restarigon de Kataluna Esperantisto ekde 1982 kun daŭrigo de la antaŭmilita numerado. De 1982 ĝis 2016, la diversaj redaktistoj donis al ĝi alian aeron, lastatempe la revuo fariĝis fakaj preskaŭ akademiaj artikoloj. La revuo ĉesis aperi en 2016, kiam la ĉefredaktoro demisiis. La alta nivelo pli frue atingita malkuraĝigis alpreni la defion de la rekomenco.
#000443
Kiu kaj kiel faris la decidon relanĉi KE? Kiu estos oficiala eldonanto de KE?
#000444
– La eldonanto de KE estas Kataluna Esperanto-Asocio, kiu decidis rekomenci pri KE kiel oficiala organo de la asocio kaj kiel revuo pri la internacia lingvo kaj la lingvaj rajtoj, la minoritataj lingvoj kaj la historio kaj nuno de Esperanto.
#000445
Kial estis decidite fari ankaŭ paperan eldonaĵon? Je kio kalkulas kaj esperas la eldonantoj?
#000446
– Papera eldonaĵo helpas divastigi la revuon kaj ankaŭ igas legadon pli plaĉa! (Mi konas kelkajn legantojn, kiuj rezignis aboni revuojn, kiam tiuj en papera versio malaperis.) Ni publikigos interesajn artikolojn por membroj de KEA kaj ne-membroj, por ĉiuj legantoj, kun artikoloj kaj informoj pri la Esperanto-movado en la Kataluna Landaro kaj en la mondo.
#000447
Kiu eniras la novan teamon?
#000450
Ĉu via profesio estas ligita kun ĵurnalismo/redaktora laboro?
#000452
Kion vi opinias pri la nuna stato de la E-gazetaro?
#000454
El la historio de Kataluna Esperantisto:
#000456
Montserrat Franquesa rakontis pliajn interesajn detalojn pri la historio de la periodaĵo:
#000457
En la unua periodo de Kataluna Esperantisto la Unua mondmilito kaŭzis profundan krizon en la kataluna movado kaj revuo ĉesis aperi post 71 numeroj. Tiuj unuaj numeroj de la revuo estas tre interesaj, ili reflektis la vivon de la asocio, la esperantistajn kunvenojn, internaciajn kongresojn, novaĵojn kaj tiel plu.
#000458
Post la mondmilito, inter 1918 kaj 1920 estis eldonita Bulteno de la Kataluna Esperanto-Federacio, kiel pruvo por reviviglis la movadon. Sed ekde januaro 1921, kelkajn monatojn post asembleo de KEF, dua periodo de Kataluna Esperantisto estis lanĉita kun Jaume Grau Casaskiel kiel redaktoro.
#000459
La revuo estis preskaŭ ĉiam monata, ĝis la fino de 1923: la politikaj kaj ekonomiaj problemoj, ligitaj al la diktaturo de generalo Miguel Primo de Rivera kaŭzis ĝian refojan ĉesigon. En ĉi tiu periodo aperis 36 numeroj, kelkaj duoblaj, kun altnivela enhavo.
#000460
En junio 1924 renaskiĝas Kataluna Esperantisto por tria periodo daŭronta ĝis 1928. Entute eldoniĝis 48 numeroj, kelkaj el kiuj duoblaj kaj aliaj kun grafikaj suplementoj. Ĝia aperado estis neregula. En julio 1930 KEF restariĝis kaj ĝi denove eldonis Katalunan Esperantiston.
#000461
En decembro 1936 KEF anoncis “provizoran halton” pro la eksplodo de la hispana enlanda milito en julio. Tiu halto, kiel dirite, daŭris ĝis 1982.
#000462
Helpu elekti novan estraron de UEA
#000463
La elekta komisiono de UEA ĵus sendis al la komitato enketilon por kolekti vidpunktojn pri la nuna kaj sekva estraro de la asocio. La sekva estraro estos elektita post unu jaro, kaj nun oni serĉas taŭgajn kandidatojn. Libera Folio volas doni al ĉiuj legantoj la ŝancon respondi al la demandoj, kiujn ricevis la komitatanoj.
#000464