Wikipedia's Athena as translated by GramTrans
#000000
De ŝia origino kiel egea palacdiino, Ateno estis rigardita kiel la patrono kaj protektres de diversaj grandurboj en tuta Grekio, precipe la grandurbo de Ateno, de kiu ŝi ricevis she nomon.
Ŝi estis konata kiel Poliaj kaj Poliouchos (derivita de Poliso , kun la signifo "urboŝtato"), kaj ŝiaj tempioj estis kutime situantaj sur la fortika Akropolo en la centra parto de la grandurbo.
La Partenono sur la Atena Akropolo estas diligenta al ŝi.
Kiel la patrono de metioj kaj teksado, Ateno estis konata kiel Ergane.
Ateno ankaŭ estis militistodiino, kaj verŝajne gvidis soldatojn en batalon kiel Athena Promachos .
#000002
En malnovgreka literaturo, Ateno estas portretita kiel la sagaca kunulo de herooj kaj kiel la patrondiino de heroa klopodo;
en la Odiseado , ŝi estas la dia konsilisto al Odiseo, kaj ŝi verŝajne ankaŭ helpis la herooperseon.
En helena mitologio, Ateno verŝajne estis naskita de la kapo de sia patro Zeŭso.
Ŝi estis konata kiel Athena Parthenos ("Ateno la virgulino"), sed, en unu arkaika atika mito, la dio Hefesto provis kaj ne seksperfortis ŝin, rezultigante Gaia naskantan Erichthonius.
En la fondmito de Ateno, Ateno venkis Pozidono'n en konkurso super patroneco de la grandurbo kreante la unuan olivarbon.
Kune kun Afrodito kaj Hera, Ateno estis unu el la tri diinoj kies vendetto rezultigis la komencon de la Troja Milito.
#000003
En la pli postaj verkadoj de la romia poeto Ovidio, Ateno laŭdire konkuris kontraŭ la mortonto Arakna en teksadkonkurso, poste ŝanĝante Arakna en la unuan araneon;
Ovidio ankaŭ priskribas kiel ŝi ŝanĝis meduzon en meduzon post travivado ke ŝia estas seksperfortita fare de Pozidono en sia tempio.
Ekde la Renesanco, Ateno fariĝis internacia simbolo de saĝeco kaj la artoj.
Okcidentaj artistoj kaj alegoristoj ofte utiligis Ateno'n kiel simbolon de libereco kaj demokratio.
#000004
En lia dialogo Cratylus , la greka filozofo Platono (428-347 a.K.) donas kelkajn sufiĉe imagivajn etimologiojn de la nomo de Ateno, surbaze de la teorioj de la antikvaj atenanoj kaj liaj propraj etimologiaj konjektoj:
#000006
Tio estas pli grava afero, kaj tie, mia amiko, la modernaj interpretistoj de Homero povas, mi opinias, kunlabori en klarigado de la projekcio de la antikvuloj.
Por la plej granda parto de tiuj en iliaj klarigoj de la poeto, asertas ke li volis diri per Ateno "menso" [ νοῦς, noũ'oj ] kaj "inteligenteco" [ διάνοια, diánoia ], kaj la produktanto de nomoj ŝajnas esti havinta eksterordinaran nocion pri ŝi;
kaj efektive vokas ŝin de daŭre pli alta titolo, "dia inteligenteco" [ θεοῦ νόησις, teoũ nóēsis], kiel kvankam li dirus: Tio ŝi kiu havas la menson de dio [ ἁ θεονόα, theonóa) estas.
Eble, aliflanke, la nomo Theonoe povas signifi "ŝi kiu scias diajn aĵojn" [ τὰ θεῖα νοοῦσα, Ta Teja noousa] pli bone ol aliaj.
Nek ni devas esti ege malĝustaj en supozado ke la verkinto de ĝi deziris identigi tiun diinon kun morala inteligenteco [ εν έθει νόεσιν, en éthei nóesin], kaj tial donis al ŝi la nomon Etheonoe;
kiu, aliflanke, aŭ li aŭ liaj posteuloj ŝanĝis en kion ili opiniis pli bela formo, kaj vokis ŝian Ateno'n .
#000007
Tiel, Platono kredis ke la nomo de Ateno estis derivita de greka ἀθεονόα, Atheonóa - kiun la pli postaj grekoj raciigis kiel de la theó'oj) menso de la diaĵo (θεός, (νοῦς, noũ'oj).
La duajarcenta AD-oratoro Aelius Aristides provis derivi naturajn simbolojn de la etimologiaj radikoj de la nomoj de Ateno por esti etero, aero, tero, kaj luno.
#000008
Mycenean fresko prezentas du virinojn etendante iliajn manojn direkte al centra figuro, kiu estas kovrita per grandega ok-formo ŝildo;
tio povas prezenti la militisto-diinon kun ŝia paladio, aŭ ŝian paladion en eventualkonusforma reprezentantaro.
En la " procesio Freskopentras " ĉe Knossos, kiu estis rekonstruita fare de la mikenanoj, [18] du vicoj de figuroj portantaj angiojn ŝajnas renkonti antaŭ centra figuro, [18] kio estas verŝajne la minoa antaŭulo al Ateno.
La frua dudeka-jarcenta akademiulo Martin Persson Nilsson argumentis ke la minoaj serpentodiinstatuetoj estas fruaj reprezentadoj de Ateno.
#000010
Nilsson kaj aliaj asertis ke, en fruaj tempoj, Ateno estis aŭ strigo mem aŭ birddiino ĝenerale.
En la tria libro de la Odiseado , ŝi prenas la formon de maraglo.
Propagandantoj de tiu vido argumentas ke ŝi faligis she profilaksan strigo-maskon antaŭ ol ŝi perdis she flugilojn.
"Ateno, antaŭ la tempo kiam ŝi prezentiĝas en arto", Jane Ellen Harrison-rimarkoj, "tute deĵetis she bestan formon, reduktis la formojn kiujn ŝi siatempe uzis de serpento kaj birdo al atributoj, sed foje en nigra-ciferaj florvazo-pentraĵoj ŝi daŭre prezentiĝas kun flugiloj."
#000011
Estas ĝenerale interkonsentita ke la sekto de Ateno konservas kelkajn aspektojn de la proto-ind-eŭropa transfunkcia diino.
La sekto de Ateno ankaŭ eble estis influita per tiuj de Near Eastern-militistodiinoj kiel ekzemple la Orienta Semidoj
Iŝtar kaj la Ugaritic Anat, [8] kiuj ambaŭ estis ofte portretita ekhavante brakojn.
#000012
Miriam Robbins Dexter sugestis ke, minimume ĉe iu punkto en ŝia historio, Ateno estis suna diaĵo.
Ateno havas trajtokomunpaŝtejon kun hindoeŭropaj sunaj diinoj, [23] inkluzive de la posedo de spegulo kaj la invento de teksado, karakterizaĵoj kiuj ankaŭ estas tenitaj fare de la balta diino Saulė.
La asocio de Ateno kun meduzo, kiu ankaŭ estas ŝajna de esti suna diino, [23] aldonas plu sunan ikonografion al ŝia cultus.
Ateno poste estis sinkretigita kun Sulis, kelta diino kies nomo estas derivita de la komuna proto-ind-eŭropa radiko por multaj sunaj dioj.
Kvankam la suno en greka mito estas personigita kiel la masklo Helios, pluraj reliktual sunaj diinoj estas konataj, kiel ekzemple Alectrona.
#000013
Platono notas ke la civitanoj de Sais en Egiptujo adoris diinon konatan kiel Neith, [Notoj 2] kiun li identigas kun Ateno.
Neith estis la antikva egipta diino de milito kaj ĉasado, kiu ankaŭ estis asociita kun teksado;
ŝia kultado komenciĝis dum la egipta Antaŭ-dinastia periodo.
En helena mitologio, Ateno estis raportita esti vizitinta mitologiajn ejojn en Nordafriko, inkluzive de la Tritono-Rivero de Libio kaj la Phlegraean-ebenaĵo.
[Notoj 3] Surbaze de tiuj similecoj, la ĉinologo Martin Bernal kreis la " Nigre Ateno'n " hipotezo, kiu asertis ke Neith estis alportita al Grekio de Egiptujo, kune kun "grandega nombro da ecoj de civilizo kaj kulturo en la tria kaj dua Jarmiloj".
La "Black Athena" hipotezo perturbita ĝeneraligita konflikto proksime de la fino de la dudeka jarcento, [26] sed ĝi nun estis vaste malaprobita fare de modernaj akademiuloj.
#000014
En ŝia aspekto de Athena Polias, Ateno estis honorita kiel la diino de la grandurbo kaj la protektres de la citadelo.
En Ateno, la Plynteria, aŭ "Festeno de la Bath", estis observita ĉiun jaron ĉe la fino de la monato de Thargelion.
La festivalo daŭris kvin tagojn.
Dum tiu periodo, la pastrinoj de Ateno, aŭ plyntríde'oj, elfaris purigan riton ene de la Erechtheion, rifuĝejo dediĉita al Ateno kaj Pozidono.
Ĉi tie la statuo de Ateno estis senvestigita, ŝiaj vestaĵoj lavis, kaj korpo purigis.
#000015
Ateno estis adorita ĉe festivaloj kiel ekzemple Chalceia kiel Athena Ergane, [31] la patronino de diversaj metioj, aparte teksaj.
Ŝi ankaŭ estis la patrono de metallaboristoj kaj verŝajne helpis pri la forĝado de kiraso kaj armiloj.
Dum la malfrua 5-a jarcento a.K., la rolo de diino da filozofio iĝis grava aspekto de la sekto de Ateno.
#000016
Ateno estis ne nur la patrondiino de Ateno, sed ankaŭ aliaj grandurboj, inkluzive de Argos, Sparto, Gortyn, Lindos, kaj Larisa.
La diversaj sektoj de Ateno estis ĉiuj branĉoj de ŝia tuthelena sekto [34] kaj ofte proktoris diversajn inicritojn de la greka juneco, kiel ekzemple la trairejo en civitanecon per junaj viroj aŭ la trairejo de junaj virinoj en geedziĝon.
Tiuj sektoj estis portaloj de unuforma socianiĝo, eĉ preter kontinenta Grekio.
#000018
Ateno havis gravan templon sur la Spartana Akropolo, [45] kie ŝi estis honorita kiel Poliouchos kaj Khalkíoikos ("de la Senhonta House", ofte latinigita kiel Chalcioecus).
Tiu epiteto povas rilati al la fakto ke sektostatuo tenis eble ekzistis faritaj el bronzo, [45] ke la muroj de la templo mem eble estis faritaj el bronzo, [45] aŭ ke Ateno estis la patrono de metallaboristoj.
Sonoriloj produktitaj el terakoto kaj bronzo estis utiligitaj en Sparto kiel parto de la sekto de Ateno.
#000020
Jon-stila templo al Athena Polias estis konstruita ĉe Priene en la kvara jarcento a.K.
Ĝi estis dizajnita fare de Pytheos of Priene (Piteoj de Priene), [47] la sama arkitekto kiuj dizajnis la Maŭzoleon ĉe Halicarnassus.
La templo estis dediĉita fare de Aleksandro la Granda [48] kaj surskribo de la templo deklarante ke lia dediĉo nun estas okazigita en la Brita Muzeo.
#000021
Ateno estis konata kiel Atrytone ( άτρυτώνη "la Fervora"), Parthenos ( παρθένος "virgulino"), kaj Promachos ( πρόμαχος "ŝi kiu batalas plej antaŭe").
La epiteto Poliaj (πολιάς "de la grandurbo"), rilatas al la rolo de Ateno kiel protektres de la grandurbo.
La epiteto Ergane (εργάνη "la Laborema") indikis ŝin kiel la patronon de metiistoj kaj metiistoj.
Burkert notas ke la atenanoj foje simple nomis Ateno'n "la diino", hē theó'oj (ἡ θεός), certe maljunega titolo.
Post funkciado kiel la juĝisto ĉe la testo de Orestes en kiu li estis absolvita de esti murdinta sian patrinon Clytemnestra, Ateno gajnis la epiteton Areia (αρεία).
#000022
Ateno foje estis donita la epiteto Hippia (ἵππια "de la ĉevaloj", "rajdanto"), [49] [50] rilatante al she invento de la peco, brido, armea ĉaro, kaj ĉaro.
La greka geografiisto Pausanias mencias en sia Guide to Greece (Gvidisto al Grekio) ke la templo de Ateno chalinitis ("la bridanto") [50] en Korinto situis proksime de la tombo de la infanoj de Medea.
#000023
Aliaj epitetoj inkludas Ageleia, Itonia kaj Aethyia, sub kiu ŝi estis adorita en Megara.
La vorto aíthyia ( αἴθυια) signifas "plonĝiston", ankaŭ kelkaj plonĝadaj birdspecoj (eventuale la pufino) kaj metafore, "ŝipo", tiel ke la nomo devas referencon Ateno instruanta la arton de ŝipkonstruado aŭ navigacio.
En templo ĉe Phrixa en Eli, laŭdire konstruitaj fare de Clymenus, ŝi estis konata kiel Cydonia (κυδωνία).
#000024
La greka kinejo Plutarko (46-120 p.K.) rilatas al kazo dum la konstruado de la Partenono de ke ŝia estas nomita Ateno Hygieia (ὑγίεια, t.e. personigita "Sano"):
#000025
Stranga akcidento okazis en la kurso de konstruaĵo, kiu montris ke la diino ne estis negativa al la laboro, sed helpis kaj kunlaboris por alporti ĝin al perfekteco.
Unu el la metiistoj, la plej rapida kaj la plej lerta laboristo inter ili ĉiuj, kun deglito de lia piedo falis malsupren de granda alteco, kaj situis en mizera stato, la kuracistoj havante neniun esperon de lia resaniĝo.
Kiam Periklo estis en aflikto koncerne tion, la diino [Ateno] aperis al li dum la nokto en sonĝo, kaj ordigis kurson de terapio, kiun li uzis, kaj en mallonga tempo kaj kun granda facileco resanigis la viron.
Kaj sur tiu okazo ĝi estis ke li starigis latunstatuon de Athena Hygeia, en la citadelo proksime de la altaro, kiun ili diras estis tie antaŭe.
Sed ĝi estis Phidias kiu laboris la kun bildon de la diino en oro, kaj li havas sian nomon gravuritan sur la piedestalo kiel la laboristo de ĝi.
#000026
eposaj verkoj, la plej ofta epiteto de Ateno estas Glaukopis ( γλαυκῶπις), kiu kutime estas tradukita kiel, "helokula" aŭ "kun briletaj okuloj".
La vorto estas kombinaĵo de glaukó'oj ( γλαυκός, kun la signifo "briletado, arĝente brila", kaj poste, "bluet-verdaj" aŭ "griza") [57] kaj ṓp'oj ( ὤψ, "okulo, vizaĝo").
La vorto glaúx ( γλαύξ, [59] "noktuo") [60] estas de la sama radiko, supozeble laŭ kelkaj, pro la propraj karakterizaj okuloj de la birdo.
Ateno estis klare rilata al la strigo de tre frue sur;
en arkaikaj bildoj, ŝi estas ofte prezentita kun strigo sidis sur she manon.
Tra ĝia asocio kun Ateno, la strigo evoluis en la nacian maskoton da la atenanoj kaj poste iĝis simbolo de saĝeco.
#000027
En Iliado (4.514), la Odiseado (3.378), la Homeraj Himnoj , kaj en la Teogonio de Heziodo, Ateno ankaŭ estas donita la scivoleman epiteton Tritogeneia (τριτογένεια), kies signifo restas neklara.
Ĝi povis signifi diversajn aĵojn, inkluzive de "Triton-naskita", eble indikante ke la homonima maro-diaĵo estis ŝia gepatro laŭ kelkaj fruaj mitoj.
Unu mito rilatigas la vartpatrorilaton de tiu tritono direkte al la duon-orfa Ateno, kiun li kreskigis kune kun sia propra filino Palasa.
Karl Kerényi sugestas ke "Tritogeneia ne signifis ke ŝi venis en la mondon sur iun specialan riveron aŭ lagon, sed ke ŝi estis naskita de la akvo mem;
por la nomo tritono ŝajnas esti rilata al akvo ĝenerale."
En tiu de Ovidio Metamorfozas Ateno estas foje referita kiel "Tritonia".
#000028
Alia ebla signifo povas esti "triobla-portita" aŭ trianaskita, kiu povas rilati al triado aŭ al ŝia statuso kiam la tria filino de Zeŭso aŭ la fakto ŝi estis naskita de Metiso, Zeŭso, kaj sin;
diversaj legendoj listigas ŝin kiel esti la unua infano post Artemiso kaj Apolono, kvankam aliaj legendoj identigas ŝin kiel la unua infano de Zeŭso.
Pluraj akademiuloj proponis ligon al la Rigvedic dio Trita, [67] kiuj foje estis grupigitaj en korpo de tri mitologiaj poetoj.
Michael Janda ligis la miton de Trita al la sceno en Iliado en kiu la "tri fratoj" Zeŭso, Pozidono, kaj Hadeso disigas la mondon inter ili, ricevante la "larĝan ĉielon", la maron, kaj la submondon respektive.
Janda plue ligas la miton de Ateno estanta naskita de la kapo (mi.
la supra parto) de Zeŭso, komprenante Trito- (kiu eble origine signifis "la tria") kiel alia vorto por "la ĉielo".
En la analizo de Janda de hindoeŭropa mitologio, tiu ĉiela sfero ankaŭ estas rilata al la mitologia akvoareo ĉirkaŭanta la loĝatan mondon (la patrino de cfr. tritono, Amphitrite).
#000029
Kvankam Ateno ekaperas antaŭ Zeŭso ĉe Knossos - en Lineara B, kiel 𐀀𐀲𐀙𐀡𐀴𐀛𐀊, ta-na poto-ti-ni-ja, "Mistress Athena" [12] [11] - en la Klasika olimpikulpanteono, Ateno estis reformita kiel la ŝatfilino de Zeŭso, naskita plene pliarmis de lia frunto.
[Notoj 6] La rakonto pri ŝia naskiĝo venas en pluraj versioj.
En la versio rakontita fare de Heziodo en lia Teogonio , Zeŭso kuŝis kun Metiso, la diino de ruza penso kaj saĝeco, [71] sed li tuj timis la sekvojn [71] ĉar Gaia kaj Ouranos profesigis tiu Metiso portus infanoj pli saĝa ol li mem.
[Notoj 7] Por malhelpi tion, Zeŭso glutis Metiso, [73] sed alvenis tro malfrue ĉar Metiso jam elpensis.
#000030
Ili diris ke Ateno estis la filino de Zeŭso ne de sekskuniĝo, sed kiam la dio havis en pensoj la kreadon de mondo tra vorto ( emblemoj ) sia unua pensanta estis Ateno.
#000032
Scholio sur Iliado [79] igas Ateno'n la filino de Brontes the Cyclops (Brontes la ciklopo), [80] kiuj delogis Metiso kaj impregnis ŝin, instigante Zeŭson por gluti ŝin.
La Etymologicum Magnumo [79] anstataŭe opinias Ateno'n la filino de la Daktyl
Fragmentoj atribuitaj fare de la kristano Eŭsebio de Cezareo al la semi-legenda fenica historiisto Sanchuniathon, kiu Eŭsebio-penso estis skribita antaŭ la troja milito, igas Ateno'n anstataŭe la filino de Krono, reĝo de Byblos kiu vizitis "la loĝeblan mondon" kaj testamentis Atikon al Ateno.
#000033
La epiteto Palasa de Ateno estas derivita aŭ de πάλλω, intencante "svingi [kiel armilo]", aŭ, pli verŝajne, de παλλακίς kaj parencaj vortoj, kun la signifo "juneco, junan virinon".
En tiu temo, Walter Burkert diras "ke ŝi estas la Palasa de Ateno, Pallas Athenaie, ekzakte kiam Hera de Argos estas Here Argeie."
En pli postaj tempoj, post kiam la origina signifo de la nomo estis forgesita, la grekoj inventis mitojn por klarigi ĝian originon, kiel ekzemple tiuj raportitaj fare de la epikura filozofo Philodemus kaj la antikva mitografer Pseudo-Apolodoro, kiuj asertas ke Palasa estis origine aparta unuo, kiun Ateno mortigis en batalo.
#000034
En unu versio de la mito, Palasa estis la filino de la maro-dio tritono;
ŝi kaj Ateno estis deinfanaĝaj amikoj, sed Ateno hazarde mortigis ŝin dum ĝentila partnertrejnad matĉo.
Ekscitita super kion ŝi faris, Ateno prenis la nomon Palasa por ŝi mem kiel signo de sia funebro.
#000035
En alia versio de la rakonto, Palasa estis Gigante;
Ateno mortigis lin dum la Gigantomachy kaj senhaŭtigis de lia haŭto por fari she mantelon, kiun ŝi eluzis kiel venkotrofeo.
En alterna vario de la sama mito, Palasa estis anstataŭe la patro de Ateno, [76] [8] kiuj provis ataki sian propran filinon, [86] igante Ateno'n mortigi lin kaj preni lian haŭton kiel trofeo.
#000036
Ateno neniam havis partneron aŭ amanton kaj estas tiel konata kiel Athena Parthenos , "Virgin Athena".
Ŝia plej fama tempio, la Partenono, sur la Akropolo en Ateno prenas sian nomon de tiu titolo.
Ĝi ne estas simple observado de ŝia virgeco, sed rekono de ŝia rolo kiel devigisto de reguloj de seksa modesteco kaj rita mistero.
Eĉ preter rekono, la atenanoj asignis la diinvaloron bazitan sur tiu pureco de virgeco kiam ĝi konfirmis rudimenton de ina konduto en la patriarka socio.
La studo kaj teorio de Kerényi de Ateno akreditas ŝian virgan epiteton por esti rezulto da la rilato al ŝia patro Zeŭso kaj nemalhavebla, kohezia peco da ŝia karaktero dum la aĝoj.
#000037
Tiu rolo estas esprimita en kelkaj rakontoj pri Ateno.
Marinus of Neapolis (Marinus de Neapolis) raportas ke kiam kristanoj forigis la statuon de la diino de la Partenono, bela virino aperis en sonĝo al Proklo, fervorulo de Ateno, kaj sciigis ke la " atena Lady " deziris resti kun li.
#000038
Pseudo-Apolodoro [79] protokolas arkaikan legendon, kiu asertas ke Hefesto siatempe provis seksperforti Ateno'n, sed ŝi puŝis lin for, igante lin ejakuli sur she femuro.
Ateno viŝis la spermon for uzante lantufon , [90] [87] kiujn ŝi ĵetis en la polvon, [90] [87] impregnante Gaia kaj igante ŝin naski Erichthonius, [90] [87] kiujn Ateno adoptis kiel she propran infanon.
La romia mitografer Hyginus [79] registras al simila rakonto en kiu Hefesto postulis Zeŭson por lasi lin geedziĝi kun Ateno ĉar li estis tiu kiu frakasis sincera la kranion de Zeŭso, permesante al Ateno esti naskita.
Zeŭso konsentis pri tio kaj Hefesto kaj Ateno estis geedzitaj, [90] sed, kiam Hefesto estis ronde kompletigi la union, Ateno malaperis de la nuptlito, igante lin ejakuli sur la planko, tiel impregnante Gaia per Erichthonius.
#000039
La geografiisto Pausanias [79] registras ke Ateno metis la bebon Erichthonius en malgrandan keston [91] ( cista), kiun ŝi konfidis al la prizorgo de la tri filinoj de Cecrops:
Herse, Pandrosos, kaj Aglauros de Ateno.
Ŝi avertis la tri fratinojn ne por malfermi la kesteton, [91] sed ne klarigis al ili kial aŭ kio estis en ĝi.
Aglauros, kaj eventuale unu el la aliaj fratinoj, [91] malfermis la kesteton.
Malsamaj raportoj diras ke ili aŭ trovis ke la infano mem estis serpento, ke ĝi estis gardita per serpento, ke ĝi estis gardita per du serpentoj, aŭ ke ĝi havis la gambojn de serpento.
En la rakonto de Pausanias, la du fratinoj estis igitaj frenezaj per la vido de la enhavo de la torako kaj ĵetis sin de la Akropolo, mortante senprokraste, [93] sed subtegmenta florvazpentraĵo montras ilin esti postkuritaj per la serpento de la limo de la klifo anstataŭe.
Erichthonius estis unu el la plej gravaj fondaj herooj de Ateno [87] kaj la legendo de la filinoj de Cecrops estis sektomito ligita al la ritoj de la Arrhephoria festivalo.
#000040
Alia versio de la mito da la atenaj junulinoj estas dirita enen Metamorfozoj konkludante de la romia poeto Ovidio (43 a.K. - 17 p.K.);
en tiu malfrua variaĵo Hermeso enamiĝas al Herse.
Herse, Aglaulus, kaj Pandrosus iras al la templo por oferti oferojn al Ateno.
Hermespostuloj helpas de Aglaulus delogi Herse.
Hermeso donas al ŝi la monon la fratinoj jam ofertis al Ateno.
Kiel puno por la avideco de Aglaulus, Ateno petas al la diino Envy fari Aglaulus ĵaluzan de Herse.
Kiam Hermeso alvenas por delogi Herse, Aglaulus staras laŭ sia maniero anstataŭe de helpi al li kiam ŝi konsentis.
#000041
La Gorgoneion ŝajnas esti origininta kiel apotropaic simbolo intencis protekti kontraŭ malico.
En malfrua mito inventita por klarigi la originojn de la meduzo, [96]
Meduzo estas priskribita kiel estis juna pastrino kiu deĵoris en la templo de Ateno en Ateno.
Pozidono voluptis post meduzo, kaj seksperfortis ŝin en la templo de Ateno, [97] rifuzante permesi al ŝia ĉastecoĵuro stari laŭ sia maniero.
Sur malkovrado de la profanigo de ŝia tempio, Ateno ŝanĝis meduzon en malbelegan monstron per serpentoj por hararo kies rigardo turnus ajnan mortonton por ŝtonumi.
#000042
En unu versio de la Tiresias mito, Tiresias trovis Ateno-banadon, [99] kaj ŝi frapis lin blinda por certigi ke li neniam denove vidus kion la homo ne estis celita vidi.
La patrino de Tiresias Chariclo intervenis sur lia nomo kaj petegis Ateno'n por indulgi.
Ateno ne povus reestigi la vidon de Tiresias, [101] [102] tiel ke anstataŭe ŝi donis al li la kapablon kompreni la lingvon de la birdoj kaj tiel antaŭdiri la estontecon.
#000043
En fondmito raportita fare de Pseudo-Apolodoro, [79] Ateno konkuris kun Pozidono pri la patroneco de Ateno.
Ili konsentis ke ĉiu donus al la atenanoj unu donacon [104] kaj ke Cecrops, la reĝo de Ateno, determinus kiu donaco estis pli bona.
Pozidono ekis la grundon per sia tridento kaj salakvoprintempan sprang;
tio donis la atenanaliron al komerco kaj akvo.
Ateno ĉe it alteco estis signifa marpotenco, venki la persan floton ĉe la Battle of Salamis (Batalo de Salamis) [105] - sed la akvo estis sala kaj netrinkebla.
En alternativa versio de la mito de Georgiko de Vergil, [79] Pozidono anstataŭe donis al la atenanoj la unuan ĉevalon.
#000044
Ateno ofertis la unuan malsovaĵigitan olivarbon.
Cecrops akceptis tiun donacon [104] kaj deklaris Ateno'n la patrondiino de Ateno.
La olivarbo alportis lignon, petrolon, kaj manĝaĵon, [105] kaj iĝis simbolo de atena ekonomia prospero.
Robert Graves estis da la opinio ke "la provoj de Pozidono preni posedon de certaj grandurboj estas politikaj mitoj", [105] kiuj reflektas la konflikton inter matriarkaj kaj patriarkaj religioj.
#000045
Laŭ la Biblioteko de Pseudo-Apollodorus, Ateno gvidis la herooperseon en lia serĉo por senkapigi meduzon.
La dek du metopoj sur la Templo de Zeŭso en Olympia prezentas Ateno'n helpantan Heraklon kun lia Twelve Labors.
Ŝi estas prezentita kiel sia "postaĵaliancano", [110] sed ankaŭ la "milda ...
#000046
En la Odiseado , la ruza kaj ruza naturo de Odiseo rapide gajnas la favoron de Ateno.
Por la unua parto de la poemo, aliflanke, ŝi plejparte estas enŝlosita ĝis helpado de li nur de malproksime, plejparte enplantiĝante pensojn en lia kapo dum lia revojaĝo de Trojo.
Ŝi konsilajn agojn plifortikigas she rolon kiel la "protektres de herooj", aŭ, ĉar mitologian Walter Friedrich Otto sinkronigis ŝin, la "diinon de proksimeco", pro ŝia mentorado kaj patrina sondado.
Ĝi ne estas ĝis li lavas supren sur la marbordo de la insulo de la Phaeacians, kie Nausicaa lavas she vestaĵojn ke Ateno alvenas propre por disponigi pli percepteblan asistadon.
Ŝi ŝajnas en la sonĝoj de Nausicaa certigi ke la princino savas Odiseo'n kaj ludas rolon en lia fina akompano al Ithaca.
#000047
Ateno ekaperas al Odiseo sur lia alveno, kaŝvestita kiel gaŭĉo;
ŝi komence mensogas kaj rakontas al li ke Penelopo, lia edzino, reedziĝis kaj ke li verŝajne estas morta, [115] sed Odiseo mensogas reen al ŝi, utiligante lertajn elturniĝojn por protekti sin.
Imponite de lia volforto kaj ruzeco, ŝi rivelas sin kaj rakontas al li kion li bezonas por scii por gajni reen sian regnon.
Ŝi alivestas lin kiel maljuna almozulo tiel ke li ne estos rekonita fare de la svatantoj aŭ Penelopo, [118] [114] kaj helpas al li venki la svatantojn.
#000048
Ateno ankaŭ ekaperas al la filo de Odiseo Telemako.
Ŝiaj agoj igas lin vojaĝi ĉirkaŭe al la kamaradoj de Odiseo kaj demandi pri lia patro.
Li aŭdas rakontojn pri iuj el la vojaĝo de Odiseo.
La puŝo de Ateno por la vojaĝo de Telemachos helpas al li kreski en la virrolon, kiun lia patro siatempe tenis.
Ŝi ankaŭ ludas rolon en finado de la rezulta vendetto kontraŭ la parencoj de la svatantoj.
Ŝi instrukcias Laertes ĵeti sian lancon kaj mortigi Eupeithes, la patron de Antinous.
#000049
La mito de la Juĝo de Parizo estas menciita nelonge en Iliado , [123] sed estas priskribita profunda en epitomo de la Cypria , perdita poemo de la Eposa Ciklo, [124] kiu registras ke ĉiuj dioj kaj diinoj same kiel diversaj mortontoj estis invititaj al la geedziĝo de Peleus kaj Thetis (la finaj gepatroj de Aĥilo).
Nur Eriso, diino de misharmonio, ne estis invitita.
Ŝi estis ĝenita ĉe tio, tiel ke ŝi alvenis kun ora pomo gravurite kun la vorto καλλίστῃ (kalistēi, "por la plej justa"), kiun ŝi ĵetis inter la diinoj.
Afrodito, Hera, kaj Ateno ĉiu asertis esti la plej justaj, kaj tiel la legitima posedanto de la pomo.
#000050
La diinoj elektis loki la aferon antaŭ Zeŭso, kiuj, ne volante preferi unu el la diinoj, metis la elekton en la manojn da Parizo, troja princo.
Post banado en la fonto de Monto IDA kie Trojo estis situanta, la diinoj ekaperis antaŭ pariza por lia decido.
En la recentaj antikvaj bildigoj de la Juĝo de Parizo, Afrodito estas nur foje reprezentita akto, kaj Ateno kaj Hera ĉiam estas plene vestitaj.
Ekde la Renesanco, aliflanke, okcidentaj pentraĵoj tipe portretis ĉiujn tri diinojn kiel tute nudaj.
#000051
Ĉiuj tri diinoj estis ideale belaj kaj Parizo ne povus elekti inter ili, tiel ke ili frekventis subaĉetaĵoj.
Hera provis subaĉeti Parizon kun potenco super ĉio Azio kaj Eŭropo, [125] kaj Ateno ofertis saĝecon, famon kaj fami pri batalo, [125] sed Afrodito promesis al Parizo ke, ĉu li devus elekti ŝin kiel la plej justan, ŝi lasus lin geedziĝi kun la plej bela virino sur la tero.
Tiu virino estis Heleno, kiu jam estis edziĝinta al reĝo Menelao de Sparto.
Pariza selektis Afrodito'n kaj aljuĝis al ŝi la pomon.
La aliaj du diinoj estis irititaj kaj, kiel rekta rezulto, helpis al la grekoj en la Troja Milito.
#000052
Ateno teksis la scenon de she venko super Pozidono en la konkurso por la patroneco de Ateno.
La gobelino de Arakna havis dudek unu epizodojn da la malfideleco de la diaĵoj, [130] [129] inkluzive de Zeŭso estanta malfidela kun Leda, kun Eŭropo, kaj kun Danaë.
Ateno koncedis ke la laboro de Arakna estis perfekta, [129] [130] sed estis kolerigita ĉe la ofensiva temelekto de Arakna, kiu montris la malfunkciojn kaj malobeojn de la diaĵoj.
Finfine, perdante ŝian humoron, Ateno detruis la gobelinon kaj teksilon de Arakna, frapan ĝi kun ŝia navedo.
Ateno tiam frapis Arakna trans la vizaĝo kun she stabo kvar fojojn.
Arakna pendigis sin en malespero, [129] [130] sed Ateno indulgis ŝi kaj alportis ŝin reen de la morta en la formo de araneo.
#000054
En frue, arkaikaj portretoj de Ateno en nigra-cifera ceramiko, la diino retenas iom da el she mino-mikena karaktero, [19] kiel ekzemple grandaj birdoflugiloj, [19] kvankam tio ne estas vera de arkaika skulptaĵo kiel ekzemple tiuj de Aphaean Athena, kie Ateno inkludis pli frua, nevideble supernatura - Aphaea - diino kun kretaj ligoj en ŝia mitos.
#000055
En klasikaj bildigoj, Ateno estas kutime portretita konstanta vertikala, portante plenlongan ŝelpedikon.
Ŝi foje estas vestita en kiraso, [131] kaj ofte estas reprezentita eluzante korintan kaskon levitan alte sur ŝia frunto.
Ŝia ŝildo portas en it centro la egidon kun la kapo de la meduzo ( gorgoneion) en la centro kaj serpentoj ĉirkaŭ la rando.
Estas en tiu konstanta pozo ke ŝi estis prezentita en la fama perdita oro kaj ebur statuo de Phidias de ŝi, 36 m alta, la Athena Parthenos en la Partenono.
#000056
La Mourning Athena estas fama krizhelposkulptaĵo datanta al ĉirkaŭ 470-460 a.K. [132] kiu estis interpretita por reprezenti Athena Polias.
Athena Polias ankaŭ estas reprezentita en Nea-atika krizhelpo nun aranĝite en la Virginia Muzeo de Belartoj, [132] kiu prezentas ke ŝi tenas strigon en she mano [Notoj 8] kaj eluzante she karakterizan korintan kaskon ripozigante she ŝildon kontraŭ proksima herma .
#000057
Krom ŝiaj atributoj, ŝajnas ekzisti relativa interkonsento en malfrua skulptaĵo de la Klasika epoko, la 5-an jarcenton pluen, kiel al pli kiel kio Ateno aspektis.
Plej videbla en la vizaĝo estas eble la plena rondo forta, mentono kun alta nazo kiu havas altan ponton kiel natura etendaĵo de la frunto.
La okuloj tipe estas iom profunde aro.
La malridetantaj lipoj estas kutime plenaj, sed la buŝo estas prezentita sufiĉe mallarĝa, kutime ĵus iomete pli larĝa ol la nazo.
La kolo estas iom longa.
#000058
Fruaj kristanaj verkistoj kiel ekzemple Klemento de Aleksandrio kaj Firmicus kalumniis Ateno'n kiel reprezentanto de ĉiuj aĵoj kiuj estis abomenindaj koncerne paganismon;
ili kondamnis ŝin tiel "senpudora kaj malmorala".
Dum la Mezepoko, aliflanke, multaj atributoj de Ateno ricevis al la Virgino Maria, [136] kiuj, en kvar-jarcentaj portretadoj, estis ofte prezentitaj eluzante la Gorgoneion.
Kelkaj eĉ rigardis la Virgino Marian kiel militistjunulinon, tre kiel Athena Parthenos;
unu anekdoto rakontas ke la Virgino Maria siatempe prezentiĝis sur la muroj de Konstantinopolo kiam ĝi estis sub sieĝo de la Avaroj, tenante lancon kaj instigante homojn por batali.
Dum la Mezepoko, Ateno iĝis vaste uzita kiel kristana simbolo kaj alegorio;
ŝi aperis sur la familiaj blazonoj de certaj noblaj domoj.
#000062
Dum la Renesanco, Ateno surmetis la mantelon de mecenato kaj homan klopodon;
alegoriaj pentraĵoj implikantaj Ateno'n estis favorato de la italaj renesancaj pentristoj.
Ateno estis utiligita kiel simbolo por inaj regantoj, [140] kaj serioj da pentraĵoj fare de Peter Paul Rubens prezentas ŝin kiel la patronon de Maria de Mediĉo.
Dum la Franca Revolucio, statuoj de paganaj dioj estis malkonstruitaj ĉio ĉie en Francio, sed statuoj de Ateno ne estis.
Anstataŭe, Ateno estis ŝanĝita en la personigon de libereco kaj la respubliko [141] kaj statuo de la diino staris en la centro de la Place de la Revolution (Loku de La Revolution) en pariza.
En la jaroj sekvantaj la Revolucion, artaj reprezentadoj de Ateno multiĝis.
#000063
Unu el la plej zorge konservitaj havaĵoj de Sigmund Freud estis malgranda, bronza statuo de Ateno, kiu sidis sur lia skribotablo.
Freud siatempe priskribis Ateno'n kiel "virinon kiu estas nealirebla kaj forpuŝas ĉiujn seksajn dezirojn - ĉar ŝi montras la timigajn genitalojn de la patrino."
Feminismaj videbloj en Ateno estas akre dividitaj;
kelkaj feministoj rigardas ŝin kiel simbolon de ina povigo, [145] dum aliaj rigardas ŝin kiel "la finfinan patriarkan vendon eksteren ...
kiu uzas ŝiajn potencojn promocii kaj antaŭvirojn prefere ol aliaj de ŝia sekso."
En nuntempa Viko, Ateno estas honorita ĉar aspekto de la diino [146] kaj iu Wiccans kredas ke ŝi povas doni la "Strig-Donacon" ("la kapablo skribi kaj komuniki klare") sur she devotuloj.
Pro ŝia statuso kiel unu el la dek du olimpikuloj, Ateno estas grava diaĵo en Hellenismos, [147] Neopagan religio kiu serĉas aŭtentike revivigi kaj rekrei la religion de antikva Grekio en la moderna mondo.
#000064
Ateno estis utiligita multaj tempoj kiel simbolo de respubliko fare de malsamaj landoj, kaj ŝi foje aperis sur modernaj moneroj, kiel jes sur la antikva atena draĥmo.
Ŝia kapo prezentiĝas sur la 50 1915-S USD Panam-pacifika memormonero.
#000066
perseus.tufts.edu: Ateno, diino de saĝeco
#000071
Preah Thong kaj Neang Neak
#000072
Listo de negravaj grekaj mitologiaj figuroj
#000073
Helena mitologio en popola kulturo
#000074
Blazono de la Regno de Grekio
#000077
Listo de kulturaj ikonoj de Grekio
#000078
Atena – helene Ἀθηνᾶ – estas la protekta diino de sia urbo Ateno, la ĉefurbo de la nuna Grekio. La templo de Atena, la Partenono, ankoraŭ staras sur la supro de la Akropolo de la moderna urbo. Antaŭe estis granda statuo de la diino Atena en la templo. Apud staras la Ereĉteum kun sia kariatidoj, alia templo dediĉita al Atena. Por protekti sia urbon kaj ŝtaton, Atena uzis la fulmofrapon kaj la ŝildon nomita la egidon (aegis, vorto kiu signifas "protektado" en la greka) de sia patro Zeŭso.
#000079
Strange, Atena ĉiam estas pura virgulino, kaj ŝi ne havis veran patrinon: Ŝi venis de la kapo de Zeŭso, post ke li formanĝis sian edzinon Metisa.
#000080
Sed oni memoras Atenan pli pro sia inteligenteco kaj saĝeco. Ŝi estis la preferata filino de sia patro. La olivarbo estas la arbo de Atena, kaj la noktuo ŝia birdo.
#000081