We use cookies to help make LingQ better. By visiting the site, you agree to our
#000000
Biografi(et)o de Ludoviko Lazaro Zamenhof (1)
#000003
Infane Zamenhof volis fariĝi fama rusa verkisto kaj multe skribadis, sed poste li ŝanĝis sian revon.
#000006
Bjalistoko estis plurgenta urbo kaj dum sia infaneco, Zamenhof vidis surstrate multege da persekutado, batalado kaj intergenta malamo.
#000007
Li tiutempe jam sciis, ke kiel grandaĝulo li nepre forigos tiun ĉi malbonon kaj unuigos homaron.
#000008
Li konstatis ke por kontentigi ĉiujn, ĝi ne povas esti jam estanta nacia-lingvo, necesas alia neŭtrala lingvo.
#000012
En 1865 Ludoviko eklernis en kvarjara elementa lernejo kaj poste de 1869 li lernis en Bjalistoka reala gimnazio, sed devis ripeti unuan klason pro malsano.
#000013
Antaŭ sia edukado en Varsovia gimnazio por klasikaj studoj, li eklernis la grekan kaj la latinan.
#000015
Li volis revivigi tiujn ĉi lingvojn kaj uzi ilin kiel la internacia lingvo,
#000016
tamen poste li rimarkis ke en tiuj ĉi lingvoj ekzistas multaj senutilaj antikvaj formoj kaj mankas modernaj esprimiloj.
#000017
Tiu ĉi grandioza tasko timigis Ludovikon.
#000023
Ĉi tiu -skaja ekinteresis lin kaj montris al li, ke la sufiksoj donas la eblon, el unu vorto fari aliajn vortojn, kiujn oni ne bezonas aparte ellerni.
#000026
Li profundiĝis en filozofiajn demandojn al kiuj li ne povis trovi respondon.
#000031
Li formis propran kredon pri vivo kaj pri morto.
#000033
En la lasta klaso de gimnazio, projekto de la internacia lingvo estis jam preta, ĝi nomiĝis “Lingwe Uniwersala”.
#000037
Ili kunvenis en la gepatra loĝejo ĉe strato Novolipie kaj la 5-an de decembro 1878 ĉirkaŭ kuko ili festis la vivigon de la lingvo.
#000039
Kelkaj el la kolegoj vigle provis disvastigi kaj propagandi la lingvon, sed
#000041
Ankaŭ tiutempe alia malĝojo lin trafis, ĝis tiam la patro ne malaprobis lian laboradon, sed nun venis la tempo elekti profesion kaj iri al universitato.
#000042
Kaj la patro postulis de li fordoni la kajerojn kun vortaro, gramatiko, versaĵoj kaj tradukoj en Lingwe Uniwersala por ke Ludoviko koncentriĝu sur studadon.
#000043
Rezulto de multjara Zamenhofa laboro kaj penado malaperis en patran ŝrankon.
#000044
Kvankam li malmulte pensis pri la lingvo internacia, li neniam forgesis pri Hebreoj.
#000048
La cionista revekiĝo lin allogis.
#000049
Sed li neniam iĝis gvidanto de la cionista movado.
#000051
Dum la venontaj ses jaroj Zamenhof laboris ĉiutage, bonigante kaj provante sian lingvon.
#000056
Li tradukadis multajn horojn kaj verkadis proprajn poemojn kaj pacajn kantojn.
#000057
Tiam li ankaŭ komprenis ke necesas netuŝebla fundamento por ke la lingvo estontece ne disfalu ĉiuflanke, sed la fundamento mem aperis nur en 1905.
#000058
Li tute fordonis sin al la projekto, li restis la tutan tempon sub silento, al neniu li parolis pri sia laboro.
#000059
Nenie li ĉeestis, en nenio partoprenis.
#000060
Jam du jarojn antaŭ ĉio ĉi, Ludoviko finis siajn studojn.
#000064
Post kelkaj monatoj, li decidis fakuliĝi pri oftalmologio kaj vojaĝis al Vieno, de kie li revenis en aŭtuno 1886.
#000068
Kaj en Varsovio li malfermis akceptejon kiel okulisto.
#000069
Samjare, kiel ni jam scias, li ekkonis sian fianĉinon kaj ricevis kuraĝigon por eldoni sian verkon al publiko.
#000070
Dum kiam li daŭre laboris super la lingvo, atingis lin fama Volapuko, sed post ioma studado li konstatis ke la solvo mem ne taŭgas.
#000072
Multaj jam baldaŭ forlasis la aferon kaj la movado malkreskis.
#000073
Poste lia estonta bopatro interesiĝis pri tiu grandega projekto.
#000075
La bopatro ekvidis en Ludoviko geniulon kaj kiel komerciisto decidis subteni lin mone kaj tiel ekpresiĝis La Unua Libro.
#000076
Danke al la fakto ke la patro de Ludoviko mem estis cenzuristo, la libro sukcese pasis la cenzurproceson
#000077
kaj la dudek sesan de julio 1887 eldoniĝis la unua libreto en la rusa lingvo.
#000078
Ĉiuj entenis la saman enkondukon, tekstojn en lingvo internacia kiel la krista preĝo Patro nia aŭ versaĵoj,
#000080
Per deklaro sur la dua paĝo la aŭtoro jam forlasis ĉiajn rajtojn siajn, ĉar "lingvo internacia, kiel ĉiu nacia, estas komuna propraĵo".
#000083
La 9-an de aŭgusto 1887 okazis la geedziĝo de Klara kaj Ludoviko
#000085
Ili enloĝis tre modestan ĉambrareton sur la strato Pĵejazd 9, en Varsovio.
#000086
La 1-an de septembro 1889 sub la kunlaborado de Zamenhof aperis la unua periodaĵo en la internacia lingvo - “La Esperantisto”.
#000095
Poste la 13-an de decembro 1889 naskiĝis lia unua filino - Zofia.
#000096
Kvankam kreiĝis multaj Esperanto-kluboj kaj ekestis internacia movado, klientaro ne plenigis la Ludovikan akceptejon.
#000097
Li veturis Ĥersonen, sed revenis Varsovien en majo 1890 kaj ekprenis sur sin la eldonon de “La Esperantisto”.
#000098
Tio ebligis Zamenhofon pace labori.
#000102
li eĉ estis helpjuĝisto en la Departementa Juĝejo en Grodno.
#000105
En 1894 Zamenhof publikigis en “La Esperantisto” reformprojekton de Esperanto, hodiaŭ konata sub la nomo Esperanto 1894,
#000106
sed la voĉdonado montris ke esperanto ne ŝanĝiĝu.
#000107
Kvankam vivo en Grodno iris bone, en 1895, tradukaĵo el Tolstoja “Kredo kaj Prudento” estis presita en “La Esperantisto”.
#000108
Pro tio la rusa cenzuro malpermesis la gazeton en la Imperio, kie estis la plej granda abonantaro.
#000109
Baldaŭ li iĝis fama inter malriĉuloj kaj lia laborejo estis plena de mateno ĝis vespero.
#000113
Tiel li vivadis ĝis la morto, tre modeste, tre malriĉe, for de ĉia lukso.
#000114
En 1886 li jam rezigis pri la cionisma solvo kaj li elpensis novan ideologion por Hebreoj.
#000117
En 1901 li publikigis broŝuron en la rusa lingvo nomatan “Hilelismo - propono pri solvo de la hebrea demando”
#000118
sed denove kiel ĉiu Zamenhofa klopodo pri Hebreaj aferoj, ĝi ne vekis entuziasmon inter Hebreoj.
#000119
La 29-an de januaro 1904 venis lia dua filino, Lidja.
#000120
Zamenhof atendis tiun horon, sed samtempe timis, finfine li decidis veturi tien kun edzino.
#000122
En ĉefurbo la plej brila, en la mondo lin atendis bruado kaj flatado.
#000125
Urbestraro lin akceptis en la urbodomo.
#000126
Ministro de publika instruado donis al li la ordenon de honoro.
#000127
En la supro de Ejfela turo li tagmanĝis kun plej famaj scienculoj de Francujo.
#000128
Lia riĉa gastiganto Javal, okulisto fama, proponis al li katedron kaj salajron por direkti la movadon, sed la modestulo rifuzis.
#000129
Post la reveno al Varsovio, en vintro 1905 eksplodis milito pro la rusia revolucio.
#000131
Abomena vidaĵo! Kiel malsama je la bulonja!
#000133
Komprenite, Zamenhof sentis sian devon fari plian paŝon.
#000134
Por eviti tiujn eventojn estontece, li decidis igi Hilelismon ĝenerala, tiel ekestis Homaranismo
#000135
En 1906 broŝureto pri la ideo presiĝis, sur la kovrilo ne estis skribita nomo de la aŭtoro.
#000136
Zamenhof ne volis por ke Esperanto estu aŭtomate ligita kun iu ideologio aŭ pensmaniero, esperantismo kaj homaranismo restu aparte.
#000137
Poste por gajni plenan liberecon de Esperanta movado, en 1912 li publike formetis de si ĉiun oficialan rolon en la aferoj.
#000138
En 1907, la 30-an de novembro mortis lia patro kaj la venonta okazaĵo eĉ pli profundigis la vundon.
#000139
Zamenhof elektis lin por prezenti Esperanton antaŭ Delegacio por alpreno de la lingvo internacia,
#000141
sed anstataŭe de Beaufront proponis Idon - internacian planlingvon bazitan sur Esperanto.
#000142
Ĉi tio kaŭzis grandan doloron al Zamenhof, li estis perfidita...
#000143
Daŭre okazis kunvenoj, aperis multaj gazetoj, novaj verkoj kaj tradukoj skribitaj de Zamenhof kaj aliaj, venis al Esperanto-movado pli ol forlasis.
#000145
En 1908 li fariĝis honora prezidanto de Universala Esperanto-Asocio, sed de 1909 Zamenhof sentis sin pli kaj pli kiel sklavo de Esperanto.
#000146
Scienculoj amikaj al Zamenhof petegis lin, ke li ne kompromitu la vastiĝon de la lingvo per sia kredo politika-religia.
#000147
Eĉ en paca Belgujo, en Antverpeno 1911, la kongresa parolado devis esti senkolora pro proksimeco al pli potencaj ŝtatoj.
#000148
Zamenhof ne povis toleri tion plu.
#000149
Li decidis ke Universala Kongreso en Krakovo en 1912 estos la lasta kongreso, kiun li malfermos.
#000150
Poste, li plene dediĉis sin al homaranismo kaj ĉeestis venontajn kongresojn ne sur sceno, sed sidante inter aliaj esperantistoj.
#000151