La aranĝo okazos inter 11:00 kaj 18:00 h ĉefe en la regiono de la urboponto inter Frankfurt (Odro) kaj Słubice. En la proksimeco de la ponto (al norda direkto) ankaŭ instaliĝos nia informstando, rekonebla per Esperanto-flago.
#000001
Nia informstando memkompreneble bonege kaj konvinke denove demonstru, ke Esperanto ne nur funkcias, sed estas bona interkomprenilo inter la popoloj, do ankaŭ ponta lingvo. Pro tio ankaŭ estus bonega afero, ke mi ne restos la unusola esp-isto dum la festo.
#000002
Bedaŭrinde mi mem eble ne havos multe da tempo por akompani vin dum via restado en la urbo ĉar mi, kiel kutime, devos resti ĉe la stando.
#000003
Tamen multe okazos dum tiu ĉi tago ambaŭflanke de la Odro-rivero kaj vi certe ne enuos.
#000004
Vespere ni renkontiĝos en agrabla restoracio por komuna babilado.
#000005
„Brunsvivo – la urbo de la 100-a Germana Esperanto-Kongreso“
#000008
Al la renkontiĝo: Lunde ĉe Viktoriaparko
#000010
post longa pauxzo, pro kovido, okazos ekde la venonta jxaudo denove la arangxo(j) “Jhauda Rondo” en la G.E.A.-oficejo (vidu sube).
#000011
Mi pluen esta/os respondeculo por malfermi (kaj fermi) la “butikon”.
#000012
En pasintaj jaroj la renkontigxoj, tre lozaj, ne havis iun cxefan temon. Sed nun ni pridiskutis kaj sxangxis al direkto/dedicxi parton de la arangxo al iu temo.
La aktuala temo cxi-jare estas la jubilea 100-a Germama Esperanto-Kongreso, tial ni diskutos kiel ni en/el Berlin kontribuu al tiu. En la G.E.A.-garagxo, sed cxefe en mia privata logxejo trovigxas ankoraux multaj malnovaj diverspecaj G.E.A.-kongresajxoj (kiuj ankoraux ne estis “donacitaj” al Bundearchiv).
#000013
Mi prezentos parton de tiuj, kaj ni diskutu cxu proponi/doni jam al Bundesarchiv en Koblenz, aux cxu al Landesarchiv Berlin se la kongresajxoj rilatas Berlin.
#000014
Metropoliteno – romano kun rilato al Berlino revenis al sia eldonloko
#000015
En 1933 en Amsterdamo estis eldonita unu el la klasikaĵoj de la originala Esperanta literaturo: Metropoliteno de Vladimir Varankin. Post 90 jaroj la libro denove aperas samlande, nun en nederlanda traduko.
#000016
La romano komenciĝas en Berlino, aprile 1928. La sovetia inĝeniero Vitalij Zorin en la germana ĉefurbo studas la konstruadon de metropoliteno, ja li estas plurjara proponanto de la metrokonstruo en Moskvo, kie la transporta situacio estas kriza. Varankin uzas nekutiman verkmanieron: en la unua parto de la romano alternas du rakontoj, mi-forma taglibro de Vitalij kaj li-forma rakonto el la romano, kiun tiu verkas en Berlino.
#000018
La unua perspektivo rilatas al la aktualaj eventoj en Berlino; krom spertiĝi pri konstruado de metropoliteno, Vitalij partoprenas en la aktivado de la germanaj ruĝfrontanoj, agitantaj kontraŭ konstruado de kirasŝipo kiel signo de la germana militemo, disvolviĝas amikaj/amaj rilatoj de Vitalij kaj kamaradino Alice Berg. La dua perspektivo pentras Moskvon unu jaron antaŭ lia alveno al Berlino. Ni vidas lukton de Vitalij kontraŭ Moskvaj burokratoj, kiuj kontraŭstaras konstruadon de metropoliteno. Lia privata vivo statas nekontentige, ni ekscias pri malboniĝantaj rilatoj kun la edzino Olga, kiu pro la longa vivo en mizero ĉiam estas grumblema kaj malĝoja, kvankam kompatinda.
#000019
La unua parto de la romano finiĝas per la forveturo de Vitalij el Germanio al Moskvo sojle de la 1a de majo 1929. La verkata de li romano venas samtempe al la tago antaŭ la forveturo el Moskvo al Germanio. Laŭ la aŭtoro “ĉi tie kunfluiĝas la pasinto kun la estanto”.
#000020
En la dua parto per la taglibro de Alice Berg ni ekscias pri la bataloj sur Berlinaj stratoj la 1an de majo, pri ŝia veno en Moskvon kaj renkontiĝo kun Vitalij. Intertempe dum la foresto de la edzo, Olga eklaboras kaj ŝia karaktero pliboniĝas. La fino de la romano estas nereale optimisma. Danke al la partia purigado malamikoj estas senmaskitaj, kaj metropoliteno en la proleta ĉefurbo estas konstruota per la fortoj de la sovetia popolo. Ankaŭ la ŝanceliĝado de Vitalij inter la du virinoj ricevas solvon.
#000021
La romano multrilate estas biografia, laŭ la aserto de Feina, filino de Varankin: “Olga estas mia patrino, Feino estas mi, la patro estas la protagonisto”.
#000022
Registrado de podkasto por “Die Zeit”
#000023
La registradoj por podkasto okazis en la “Haus am Mierendorffplatz” vendrede la 17-an de februaro 2023, kiun proponas la semajna revuo “Die Zeit” sub la titolo ” “Woher weißt Du das? (Kiel vi scias tion?)” aperos. Ĝi supozeble temos pri inventitaj lingvoj, kaj Esperanto nun estas simple parto de ĝi.
#000024
„Germanaj Esperanto-kongresoj – mejloŝtonoj en la historio de Germana Esperanto-Asocio“
#000027
Prepare al la 100-a Germana Esperanto-Kongreso je pentekosto 2023 en Brunsvigo Fritz Wollenberg prezentas kelkajn elektitajn germanajn Esperanto-kongresojn kiel la fondan kongreson en 1906 en Brunsvigo, la unuan postmilitan kongreson en 1947 en Munkeno, la Germanan-Francan Esperanto-Kongreson en 1969 en Strasburgo kaj la kongreson en Munkeno en 1991, en kiu unuiĝis GEA kaj GDREA .
#000028
La unua vendredo de la monato estas rezervita por prelego en la germana ĉe la Esperanto-grupo en la domo “Haus am Mierendorffplatz” en la berlina kvartalo Charlottenburg. Dum la aliaj vendredoj, la internacia lingvo Esperanto estas lernata aŭ praktikata per parolado.
#000029
Vendredon, la 3-an de februaro 2023, la fokuso estis sur la rilato de Esperanto al movadoj kiuj ne nur lernas lingvon por plezuro, sed ankaŭ asocias ĝin kun “etika” valoroj. Markus Schwantje, kiu estis la manaĝero de la Charlottenburga Bestoprotekta Asocio dum la “imperiestra periodo”, pensis pri bestaj-rajtoj-aktivuloj kaj inkludis la kontraŭulojn de eksperimentoj kun bestoj, vegetaranojn, abstinentulojn, pacifistojn kaj subtenantojn de la vivreformo kaj naturkuracista movado.
#000030
Multo, pri kion li parolis pri sia “Ethische Rundschau” (etika cirkulero) aperas nuntempe sub malsama nomo. Ekzemple la kultivado de naturaj legomoj kiel “urba ĝardenado”, aŭ la inklino al natura vivmaniero. En la 3-a numero de 1913 li informis siajn legantojn “Ueber das Esperanto” kaj speciale por lia legantaropri la “etikaj” movadoj , kiuj havis kontaktadresojn aŭ foje proprajn revuojn.
#000031
“Agra reformo” estis ankaŭ grava temo por li kaj li mencias, ke Ebenezer Howard, la spirita patro de la movado “ĝardenurbo”, jam havis plurajn 100 partoprenantojn ĉe la 3-a Esperanto-Kongreso en Kembriĝo en 1907 en sia projekto “Letchworth” (norde de Londono ) kaj klarigis la paralelojn inter la ideo de ĝardenurbo kaj Esperanto.En la 10-a Esperanto-Kongreso en Krakovo en 1913, li faris prelegon, kiu instigis la rusan revuon “Ondo de Esperedanto” mem konstati, kiel la aferoj okazas kun la konstruo la nova setlejo progresas kaj kiomgrade la noblaj celoj (malkosta loĝloko por laboristoj, sana medio, memsufiĉo kaj loka provizo, kulturo) povus esti plenumitaj. Komparebla projekto, la Edena fruktokultiva bieno en Oranienburg, estis anoncita en la gazeto “Ethische Rundschau”, same kiel la provizantoj de la “sanmanĝaĵo” tipaj, kiel irma .. el Charlottenburg. Estis natura fruktosuko, marmelado sen kemiaj aldonaĵoj, nuksa butero kaj bongustaj viando-anstataŭaĵoj.
#000032
Schwantje ne povas lasi de kritiko de la fakton, ke tro multe da emfazo estas metita sur la sanprofitojn kaj ŝparojn de elspezoj per vegetara nutrado kaj ke la etika aspekto de “ne mortigi bestojn” estas neglektita.
#000033
La “natura kuracisto” Wilhelm Winsch el Berlino, kiu ne nur estis centra figugo de la vakcinadkritiko, ankaŭ aktivis en Esperanto. Somere li proponis tion, kio hodiaŭ estus nomata “wellness feriado” en Henkenhagen ĉe la Balta Maro (hodiaŭ Ustronie-Morskie en PL) en la refresigejo “Anker”. Li reklamis tion per reklamoj en internaciaj Esperanto-revuoj kaj tie prezentis siajn metodojn. Lia libro pri “Varmoterapio” estis ankaŭ eldonita en Esperanto kaj havis favorajn recenzojn.
#000034
Estas signifa kongruo en la rigardo al la tiam tre populara grafo Zeppelin kun lia aerŝipo, kiun multaj konsideris principe neebla. En sia kontribuo “Esperanto kaj la komercisto” Ernst Kliemke el Berlino memoras, ke liaj instruistoj priskribis flugi “pli malpeze ol aero” kiel nesolveblan taskon, simile al la kvadratigon la cirklo. Sed tiu, kiun oni mokis kiel malsaĝulo, triumfis super siaj mokantoj kaj do ankaŭ Esperanto, kiun multaj nomisis kiel neblaa, ish, venkus ankaŭ fine. Schwantje uzas la saman komparon rilate al bestprotekto, kiu devas batali kun multe da rezisto. En 1913, la grafo, kiu estis prezidanto de la Bestprotekta Asocio en Württemberg dum multaj jaroj, invitis la partoprenantojn de kongreso al Friedrichshafen por bankedo kun turneo de la aerŝiphangaro.
#000036
Kliemke kaj Schwantje poste iĝis pli proksimaj, ĉar Schwantje vidis siajn ideojn realigita en la “Freyschaften”, kiuj estis fonditaj surbaze de la libro “Fürsten ohne Krone (Princoj sen krono)”, kiun Kliemke publikigis sub la pseŭdonimo “Heinrich Nienkamp”.
#000037
Vendrede haveblas ĉe la Esperanto-Grupo 12-paĝa broŝuro kun pli da fonaj informoj kaj bildoj.
#000038
La sekva publika prelego, al kiu gastoj estas bonvenaj, okazos vendrede la 3-an de marto 2023 je la 14-a horo en la domo apud Mierendorffplatz. La temo estos la aŭtomobila dezajnisto Oskar Bergmann el Kaiser-Friedrich-Strasse 35. Li estis inter la unuaj, kiuj proponis flulinian korpon. En lia lernejo, kun internaciaj partoprenantaro, li edukis is dizajnistojn. Tion li reklamis en Esperanto-revuoj kaj en la Universala Kongreso de 1913 en Krakovo.
#000040
En ĉiuj aliaj vendredoj vi bonvenas aŭskulti kiel sonas Esperanto.
#000041
Li verkis en la revuo “La Karavelo” 2009 pri la temo.
#000047
PDF kompleta; LK_017_RV karavelo Ribeiro p12-14
#000048
tamen, tre zorge, eble milde feliĉa, provu:
#000051
Parolado de Philipp Sonntag ĉe la kristnaska festo la 17-an de decembro,
#000052
ĉe la loko de la Kiezspinne / ElizeoD.doc
#000053
Ni amas la 9-an simfonion de Beethoven. Ĝi respondas al la espero de ni esperantistoj:
#000054
Sed ni vidas neniun mildan flugilon. Nur unu horon de veturo de ĉi tie, homoj frostas ĝis morto en Ukrainio. Kaj ni suspektas, ke nur kelkaj posteuloj de la ukrainoj kaj rusoj – kaj el ni – povos travivi la venantan varmegon en klimata ŝanĝiĝo.
#000056
Kaj nun la frenezo de la politiko: En Przewodow, Pollando, du homoj estis mortigitaj de raketoj kiel rezulto de milit-akcidento (NYT 12 dec. 2022, p. 6). Ni germanoj sendas du multekostan Patriot-raketbateriojn al Pollando. La poloj unue akceptas – kaj poste malakceptas, denove akceptas. Ĝi estis multekosta donaco el Germanio, sed ne sukcesa Kristnaska donaco. Ĉu Pollando povus protekti Bjalistokon kontraŭ Rusio per la Patriotoj? Neniu ŝanco! Ĉu povus esti eskalado ekigita de Patriot? Eble.
#000057
Ĉio estis multe pli trankvila en Bialystock, kiam L. L. Zamenhof devis rigardi grupojn kvereli. Li diris, ke Esperanto kiel nova komuna lingvo devas helpi kaŭzi ŝanĝon de konscio.
#000058
Li tute pravis! Kaj ni esperantistoj estas la kuraĝaj batalantoj, kiuj daŭre proponas tiun ĉi opcion pli ol cent jarojn poste. Eble precipe la mondo hodiaŭ estas tro patriarka, kaj ne sufiĉe matriarka.
#000059
Do ni ankaŭ havas ideon pri kiom mirinda estas festi:
#000060
Kun granda patoso, ĉi tiuj vortoj de L. L. Zamenhof priskribas la klasikan idealon de socio kun “egalaj rajtaj de homoj”, kiuj estas ligitaj per la ligo de ĝojo kaj amikeco.
#000061
Ĉu almenaŭ ni en Berlino estas pli bonaj, ol tiu ŝajne duonsovaĝa homaro? Ankaŭ ĉi tie ni devis dum jaroj timi, ke du spertaj eminentuloj subite, iam ajn, komencos pugnobati unu la alian. Ankaŭ ĉi tie la interkomunikado foje estis riproĉa, kun nuanco de ekscitiĝo, eĉ en la estraro, ne nur antaŭ kelkaj jaroj.
#000062
Kontraste al tio mi amas mencii pozitivan ekzemplon: la urbogvidilon fare de Fritz Wollenberg! La teksto estas paralele en Esperanto kaj la germana. Mi mem trovas tion ideala por lerni memstare kaj bona ekzemplo ne nur por instruistoj de Esperanto sed ankaŭ por esperantistoj, kiuj venas al Berlino.
#000063
Multaj bonaj sugestoj venas el Berlino: Lingvistoj kiel Wera Blanke, kiu sisteme formulis pragmatajn postulojn en sia libro “Esperanto – Terminologio kaj Terminologia Laboro” (paĝo 113), kiujn indas citi en nia memorfesto: nome ke Esperanto plenumas ĝuste tiujn postulojn optimume: simplecon, klaran prononcon, fajnan diferencigon de la vortsignifoj kaj multe pli. Pro tiuj avantaĝoj, mi pensas, ni povas festi Esperanton kiel bonan ilon, fortan ilon por la estonteco. (Zukunft)
#000064
Tial, ĉi tie same kiel tutmonde, fidindaj rimedoj estas gravaj por paco kaj progreso. Kaj mi ĝojas diri, ke ni progresas en Berlino. Kaj tion ni festas hodiaŭ kaj mi esperas, ke ĝi havos sugestian efikon al ni mem.
#000065
Mi ŝatas, kiam fabeloj estas rakontataj. Dum miloj da jaroj, infanoj grandaj kaj malgrandaj povis aŭskulti siajn rakontistojn. La hodiaŭaj gazetoj ne povas tion anstataŭi, ĉar ili raportas ĉefe pri dumvivaj ŝarĝoj. Kion ili memorigas, apenaŭ povas plaĉi al infanoj. Evidentiĝas, kiel plenkreskuloj atendas militojn kaj aliajn katastrofojn, horore por infanoj delonge. Kaj hodiaŭ virinoj ne plu volas aŭskulti virajn rakontojn.
#000066
Jes, la mondo estas tro patriarka kaj ne sufiĉe matriarka. Forigi virojn povus esti solvo, sed la genetika inĝenierado estas ankoraŭ malproksima de tio. Almenaŭ por la momento, ĝi ankoraŭ dependas de la harmonio ambaŭ. Ni bezonas malpli da Marso kaj pli da Venuso.
#000067
La vorto mem “batalkampo“, tiel aktuala en Ukrainio, sonas kiel kanibalismo. Sed kanibalistaj receptoj jam delonge estas eksmodaj. Anstataŭ vegetaraj kaj veganaj receptoj estas bonvenaj.
#000068
Zamenhof kreis la spiritajn gvidliniojn por tio: <mallonga eltiraĵo>
#000070
“Mi estas homarano: tio signifas, ke mi gvidas min en la vivo per la sekvantaj principoj:
#000071
Mi estas homo, kaj la tutan homaron mi rigardas kiel unu familion; la dividitecon de la homaro en diversajn reciproke malamikajn gentojn kaj gentreligiajn komunumojn mi rigardas kiel unu el la plej grandaj malfeliĉoj, kiu pli aŭ malpli frue devas malaperi kaj kies malaperon mi devas akceladi laŭ mia povo.
Mi vidas en ĉiu homo nur homon, kaj mi taksas ĉiun homon nur laŭ lia persona valoro kaj agoj. Ĉian ofendadon aŭ premadon de homo pro tio, ke li apartenas al alia gento, alia lingvo aŭ alia socia klaso ol mi, mi rigardas kiel barbarecon.”
#000072
Mi estas homo, kaj la tutan homaron mi rigardas kiel unu familion; la dividitecon de la homaro en diversajn reciproke malamikajn gentojn kaj gentreligiajn komunumojn mi rigardas kiel unu el la plej grandaj malfeliĉoj, kiu pli aŭ malpli frue devas malaperi kaj kies malaperon mi devas akceladi laŭ mia povo.
#000073
Mi vidas en ĉiu homo nur homon, kaj mi taksas ĉiun homon nur laŭ lia persona valoro kaj agoj. Ĉian ofendadon aŭ premadon de homo pro tio, ke li apartenas al alia gento, alia lingvo aŭ alia socia klaso ol mi, mi rigardas kiel barbarecon.”
#000074
Li tute pravas, priskribante la malamikecojn kaj militojn de la homaro kiel babarecon, kiuj apenaŭ ŝanĝiĝis ĝis hodiaŭ. La vero estas tiel klara por preskaŭ ĉiuj tutmonde, ke ni povas diri, ke ŝanĝo de la konscio devas progresi.
#000075
Per ĝojkriado, ni faru ĝuste tion, kio gravas, kion ni aktive kreu. Mi diros al vi, kion ni bezonas sur ĉi tiu plagata planedo: Ĉi tiuj estas la plej bonaj mezuroj por kreado de konfido! Nome marcipano kristnaskokukoj, kaj biskvitoj same kiel vanilaj lunarkoj, ĉokoladaj koroj kaj cinamosteloj. Mi deziras al ni ĉiuj senfinajn pacajn festojn!
#000076