La ĝenro de vojaĝadliteraturo ampleksas subĉielan literaturon, vojaĝrakontojn, naturskribon, kaj vojaĝadmemuarojn.
#000001
Unu frue vojaĝadmemoraĵisto en okcidenta literaturo estis Pausanias, greka geografiisto de la dua-jarcenta p.K.
En la frua moderna periodo, Journal of a Tour to the Hebrides de James Boswell (1786) helpis formi vojaĝadmemoraĵon kiel ĝenro.
#000002
Fruaj ekzemploj de vojaĝadliteraturo inkludas Description of Greece (Priskribo de Grekio) de Pausanias en la dua jarcento p.K., la Journey Through Wales (1191) kaj Description of Wales (1194) de Giraldus Cambrensis, kaj la vojaĝadrevuoj por Ibn Jubayr (1145-1214) kaj Ibn Batutta (1304-1377), kiuj ambaŭ registris siajn vojaĝojn trans la konata mondo en detalo.
La vojaĝadĝenro estis sufiĉe ofta ĝenro en mezepoka arablingva literaturo.
#000003
Vojaĝadliteraturo iĝis populara dum la Dinastio Song (960-1279) de mezepoka Ĉinio.
La ĝenro estis nomita "vojaĝrekordliteraturo" (ioujiŭenksue), kaj ofte estis skribita en rakonto, prozo, eseo kaj taglibro stilo.
Vojaĝadaj literaturverkintoj kiel ekzemple Fan Chengda (1126-1193) kaj Xu Xiake (1587-1641) asimilis abundon da geografiaj kaj topografiaj informoj en sian skribon, dum la "tagekskurseseo" Record of Stone Bell Mountain de la konata poeto kaj ŝtatisto Su Ŝi (1037-1101) prezentis filozofian kaj moralan argumenton kiel it centran celon.
#000004
Unu el la plej fruaj konataj notoj pri ĝuado de vojaĝadon, de vojaĝado por la konsidero de vojaĝado kaj skribado koncerne ĝin, estas la supreniro de Petrarko (1304-1374) de Monto Ventoux en 1336.
Li deklaras ke li iris al la montopinto por la plezuro de vidado de la pinto de la fama alteco.
Liaj kunuloj kiuj restis ĉe la fundo li vokis frigidajn incuriositajn ("malvarma manko de scivolemo").
Li tiam skribis koncerne sian grimpadon, farante alegoriajn komparojn inter surgrimpado de la monto kaj lia propra morala progreso en vivo.
#000005
Michault Taillevent, poeto por la Duke of Burgundy (Duko de Burgonjo), vojaĝis tra la Ĵuraso en 1430 kaj notis siajn proprajn reflektadojn, sian terurigitan reagon al la vertikalaj rokfacoj, kaj la timigajn tondrantajn kaskadojn de montrojoj.
Antoine de la Sale (Antoino de La Sale) (c. 1388-c.
1462), verkinto de Petit Jehan de Saintre (Petita Jehan de Saintre), grimpis al la kratero de vulkano en la Lipari Insuloj en 1407, forlasante nin kun siaj impresoj.
"Konsilioj de freneza juneco" estis liaj fiksitaj kialoj de irado.
En la mid-15-a jarcento, Gilles le Bouvier, en lia Hepato de La priskribo des salajroj, donis al ni sian kialon vojaĝi kaj skribi:
#000006
Ĉar multaj homoj de diversspecaj nacioj kaj landoj ĝojigas kaj prenas plezuron, ĉar mi faris enen tempojn pasinta, en vidado de la mondo kaj aĵoj en tio, kaj ankaŭ ĉar multaj deziras scii sen iri tien, kaj aliaj deziras vidi, iri, kaj vojaĝi, mi komencis tiu malmulte da libro.
#000007
En la 18-a Jarcento, vojaĝadliteraturo estis ofte konata kiel la libro de vojaĝoj, kiuj plejparte konsistis el maraj taglibroj.
En 18-a jarcento Britio, preskaŭ ĉiu fama verkisto laboris en la vojaĝada literaturformularo.
La taglibroj de Captain James Cook (1784) estis la ekvivalento de la furorlibroj de hodiaŭ [9]
La persona rakonto de Alexander von Humboldt de vojaĝoj al la ekvinoksaj regionoj de Ameriko, dum la jaroj 1799-1804, origine publikigis en franca, estis tradukita al multoblaj lingvoj kaj influita pli postaj naturistoj, inkluzive de Charles Darwin.
#000009
Aliaj pli postaj ekzemploj de vojaĝadliteraturo inkludas raportojn pri la Grandioza turneo.
Aristokratoj, pastraro, kaj aliaj kun mono kaj libertempo vojaĝis Eŭropo por aŭdi pri la arto kaj arkitekturo de ĝia pasinteco.
Unu turismoliteraturpioniro estis Robert Louis Stevenson (1850-1894), kun An Inland Voyage (1878), kaj Travels with a Donkey in the Cévennes (1879) ĉirkaŭ siaj vojaĝoj en la Cévennes, (Francio), estas inter la unuaj popollibroj se temas pri prezenti migradon kaj kampadantaj kiel distraj agadoj, kaj rakontas pri komisiado unu el la unuaj dormosakoj.
Tre populara subĝenro de vojaĝadliteraturo komencis aperi [ kiam?
en la formo de rakontoj de esplorado, daŭre neesplorita fonto por koloniaj kaj postkoloniaj studoj.
#000010
Vojaĝadliteraturo ofte intersekcas kun eseoskribado, kiel en tiu de Vidiadhar Surajprasad Naipaul
Hindio,: Wounded Civilization (1976), kies ekskurseto iĝis la okazo por plilongigitaj observaĵoj sur nacio kaj homoj.
Tio estas simile la kazo en la laboro de Rebecca West pri Jugoslavio, Black Lamb and Grey Falcon (1941).
#000012
Foje verkisto kontentiĝos en lokon je plilongigita periodo, absorbante senton de loko daŭrante observi kun la sentemo de vojaĝverkisto.
Ekzemploj de tiaj skribaĵoj inkludas Bitter Lemons de Lawrence Durrell (1957), tiu de Deborah Tall
The Island of the White Cow: Memories of an Irish Island (1986), [22] kaj la furoranta A Year in Provence de Peter Mayle (1989) kaj ĝiaj daŭrigoj.
#000013
mi solvis sur vojaĝo ĉirkaŭ la mondo, kaj kiel la vento dum la mateno de la 24-an de aprilo 1895 estis justa, tagmeze mi pesis ankron, metitan velon, kaj plenigis for de Boston, kie la Ŝprucaĵo estis alligita varmete ĉio vintron.
Ekscita pulso batis alta en mi.
Mia paŝo estis malpeza sur ferdeko en la krispa aero.
mi sentis ke povis ekzisti neniu turniĝo reen, kaj ke mi okupiĝis pri aventuro la signifo de kiu mi plene komprenis.
#000017
Pli ol tri jaroj poste, la 27-an de junio 1898, Slocum revenis al Newport, Rhode Island, ĉirkaŭnavigis la mondon.
#000018
Vojaĝrakonto aŭ vojaĝadgvidisto estas "libro de informoj pri loko, dizajnita por la uzo de vizitantoj aŭ turistoj".
Frua ekzemplo estas la gvidisto de Thomas West al la Lagodistrikto, publikigita en 1778.
Thomas West, angla pastro, popularigis la ideon de piedirado por plezuro en sia gvidisto al la Lagodistrikto de 1778.
En la enkonduko li skribis ke li celis:
#000019
apogi la guston de vizitado de la lagoj provizante la vojaĝanton kun gvidisto;
kaj por tiu celo, la verkisto ĉi tie kolektis kaj metis antaŭ li, ĉiuj fajnaj stacioj kaj vidpunktoj, rimarkita fare de tiuj verkintoj kiuj laste faris la turneon de la lagoj, konfirmitaj memstare propraj ripetaj observaĵoj.
#000020
Al tiu fino li inkludis diversajn "staciojn" aŭ vidpunktojn ĉirkaŭ la lagoj, de kiuj turistoj estus instigitaj por aprezi la vidojn laŭ siaj estetikaj kvalitoj.
Publikigite en 1778 la libro estis grava sukceso.
#000021
Ĝi kutime inkludas plenajn detalojn rilatigantajn al loĝejo, restoracioj, transportado, kaj agadoj.
Mapoj de ŝanĝiĝanta detalo kaj historiaj kaj kulturaj informoj ankaŭ estas ofte inkluditaj.
Malsamaj specoj de vojaĝrakontoj ekzistas, temigante malsamajn aspektojn de vojaĝado, de aventurvojaĝo ĝis rilakso, aŭ celitaj al vojaĝantoj kun malsamaj enspezoj, aŭ temigantaj seksan identecon aŭ specojn de maldikiga dieto.
Vojaĝadgvidistoj ankaŭ povas preni la formon de vojaĝadretejoj.
#000022
Kelkaj fikciaj vojaĝrakontoj estas rilataj vojaĝi literaturo.
Kvankam povas esti dezirinde en kelkaj kuntekstoj distingi fikcia de nefikciaj verkoj, tiaj distingoj pruvis fifame malfacilaj fari en praktiko, kiel en la fama kazo de la vojaĝlibroj de Marko Polo aŭ John Mandeville.
Ekzemploj de fikciaj verkoj de vojaĝadliteraturo bazita sur faktaj vojaĝoj estas:
#000024
Koro de Malehlo de Joseph Conrad (1899), kiu havas it originon en fakta vojaĝo Conrad konsistigita la Rivero de Kongo [34]
On the Road de Jack Kerouac (1957) kaj The Dharma Bums (1958) estas fikciigitaj raportoj pri liaj vojaĝoj trans Usono dum la malfruaj 1940-aj jaroj kaj fruaj 1950-aj jaroj
La romano de vojaĝverkisto Kira Salak, The White Mary (2008), nuntempa ekzemplo de reala vivvojaĝo transformita en laboron de fikcio, kiu okazas en Papuo-Nov-Gvineo kaj Kongo.
#000025
En la 21-a jarcento, vojaĝadliteraturo iĝis ĝenro de socia amaskomunikilaro en la formo de vojaĝadblogoj, kun vojaĝadblogantoj uzantaj ellasejojn kiel personaj blogoj, Pinterest, Twitter, kaj Instagram por peri informojn pri iliaj aventuroj, kaj disponigi konsilojn por navigado de akurataj landoj, aŭ por vojaĝi ĝenerale.
Vojaĝadblogoj estis inter la unuaj kazoj de bloging, kiu komenciĝis en la mezaj 1990-aj jaroj.
#000026
[ citaĵo bezonis ] Felĉapelo, Korstanje & Mansfield, ekzemple, argumentas ke vojaĝadliteraturo helpas rekrei la portreton de la nekonataĵo por plejparte eŭropaj spektantaroj.
Kiel spegulo, tiu procezo de otering konceptigas kaj pravigas la (plejparte) eŭropan memecon.
Tio signifas ke socioj teksas siajn proprajn rakontojn por kompreni la okazaĵojn de politika historio aŭ pejzaĝon same kiel la lokon kaj historian sperton de la aliaj.
Vojaĝadliteraturo ofte apogas novan metodaron de esplorado kun la celo de vastigado de la kompreno de kiuj urbaj studoj signifas.
Rakonto ne nur malfonoj la fikcioj kiuj estas en risko en imagado de la grandurbo kiel celloko, sed ankaŭ disponigas vehiklon por prezentado la multe pli larĝaj sociaj fortoj kiuj konverĝas al la verkinto dum imagado kaj skribo.
Utiligi rakonton kaj la rakonton disponigas ŝancon trakti unu el la limigoj de pozitivismo dum la lastaj du cent jaroj.
#000028
Vojaĝaddokumentario, dokumenta filmo aŭ televidprogramo kiu priskribas vojaĝadon
#000030
American Journeys, kolekto de primaraj esploradkontoj de la Amerikoj.
Historiaj britaj vojaĝverkistoj: ampleksa liberalira biblioteko sur la Vision of Britain (Vizio de Britio) ejo.
#000034
Vojaĝlibro estas literaturo kiu priskribas vojaĝojn.
#000037
Ekde la komenco de la literaturo estas probablege, ke jam ekzistis parolaj rakontoj pri vojaĝoj dum kiuj la vojaĝinto povus priskribi kion li vidis for. Kiam la literaturo iĝis skriba, rapide aperis similaj verkoj.
#000038
Unu el la plej antikvaj kaj konataj vojaĝlibroj estas Eliro, la dua libro el la libraro konata kiel Biblio, kie oni rakontas la vojaĝon de la juda popolo el Egipto ĝis Palestinio. En ĝi tiu popolo estas la elektita de Dio, kiu kondukas ilin al la promesita tero, teorio kio kaŭzos militan kaj politikan poblemarojn jarmilojn poste.
#000039
Ne estas la ununura kolektiva vojaĝlibro kies vojaĝintoj estas “elektita” popolo. En la Anabasis de Ksenofono la greka popolo estas la posedanto de la vero, la rajto kaj la bezono atingi la maron kaj la patrujon; la persa popolo estus la malamiko.
#000040
Ankaŭ en la greka literaturo oni havas eble la plej konatan vojaĝlibron, nome la Odiseadon de Homero, kie oni rakontas la dekjaran revenon de Odiseo hejmen post la troja milito. Jam ne temas pri reala spertaĵo, sed tre miteca pro partopreno de dioj, mitologiaj estaĵoj, ktp. En tiu verko estas ankaŭ nova eco, nome la fakto ke temas ne nur pri popolo aŭ homa grupo gvidata de heroo, sed ankaŭ pri persona vojaĝo de ĉefrolulo nome Odiseo kiu kiel reala homo rakontas ne nur la grupan spertaĵon sed ankaŭ sian personan problemaron je sia reveno en Itakon kun sia edzino, filo, regno kaj malamikoj. La influo de tiu verko super la posta literaturo estos gravega. Por koni la antikvan Grekion gravas la Priskribo de Grekio de Paŭzanio en la 2-a jarcento.
#000041
Ankaŭ persona sperto kuŝas sur la fono de la Libro de mirindaĵoj aŭ Priskribo de la mondo de Marko Polo, kiu ŝajne vojaĝis al orienta Ĉinio en la 13a jarcento kiam Eŭropo estis ankoraŭ sufiĉe enigita en si mem. La Livro de Duarte Barbosa de Duarte Barbosa estas unu el plej fruaj ekzemploj de portugala veturliteraturo, verkita ĉ. 1516, tuj post la alveno de eŭropanoj en la Hinda Oceano.
#000042
Nur tri jarcentojn poste la eŭropanoj kaj la orientanoj kuniĝis per perŝipaj vojaĝoj je la 16a jarcento. Tiam oni verkis en Okcidento (Portugalio) La Luziadoj aŭ La Luzidoj de Luis Camoes kaj en Oriento (Ĉinio) La vojaĝado okcidenten de Vu Ĉeng’en.
#000043
Aliaj verkoj havas atestilan valoron kiel tiuj de famaj esploristoj, kiel Stanley, Livingstone, la hispana Domingo Badía alinome Alí Bey kaj aliaj hispanaj vojaĝistoj.
#000045
Restas nur la fakto, ke dum tiuj da jarmiloj la vojaĝo vere funkciis kiel simbolo de abstrakta vojaĝo serĉe feliĉon, aventuron, veron, riĉecon, gloron, ktp. Tiamaniere funkcias la hispana romano Camino de perfección (Perfektiga vojo, 1902) de Pío Baroja, kie junulo dum vojaĝo suden de Madrido serĉas sensukcese respondojn al siaj metafizikaj duboj.
#000046
Ĉar Esperanto ne havas precizan difinitan teritorion, ekde ĝia komenco esperantistoj estis vojaĝemaj kaj multaj verkis pri siaj vojaĝoj. Aliaj, kiuj ne tiom interese vojaĝis, verkis pri aliaj vojaĝantoj aŭ eĉ vojaĝistoj, kelkaj el kiuj famiĝis kiel Eroŝenko. Fama estas la Vojaĝo al Kazohinio de Sandor Szathmari, kiu spite ties nomon devus esti klasita kiel utopio pli bone ol kiel vojaĝlibro. Per ironio iome inspirita en la Vojaĝoj de Gulivero de Swift, Szathmari mem komentas sian opinion pri vojaĝlibro, kiu certe konvenas ĉi tie:
#000047
"Do, la Leganto plenrajte povas dubi pri mia verdiremo kaj supozi, ke eble mi aŭdacas por facila efekto kolorigi mian vojaĝ-priskribon per aferoj, kiuj eble ne tute konformas al la vero, laŭ la metodo de kelkaj vojaĝantoj, kiuj por fanfaroni per siaj geografiaj kaj etnografiaj konoj kaj fidante je la malfacila kontrolebleco de siaj rakontoj, ofte trouzas la kredemon de la legantaro." (p. 172)
#000048