Esperanto en la Granda Milito
#000000
En 2018 estos pasintaj cent jaroj post la fino de la Granda Milito, kiel la unua mondmilito estis konata ĝis okazis milito eĉ pli granda. Lige kun tio aperis la ampleksa, multfaceta verko "Antaŭ unu jarcento – La granda milito kaj Esperanto". Ni petis la redaktorojn Javier Alcalde kaj José Salguero rakonti pri la libro.
#000001
Sur la kovrilo de la pli ol 370-paĝa libro oni povas vidi Eŭgenon Lanti, la fondonton de SAT, en franca uniformo. Li dum la unua mondmilito servis kiel ambulancisto – kaj lernis Esperanton. Li estas unu el la kvardeko da aŭtoroj, kies tekstoj formas la libron.
#000002
La verko enhavas rakontojn de esperantistoj pri la milito kaj tekstojn kiuj en diversaj manieroj prilumas kiel la Esperanto-movado sintenis al ĝi. En interesa eseo, kiu pli frue estis publikigita en la reto en kvar partoj, Javier Guerrero esploras la dummilitan Esperantan gazetaron.
#000003
En aliaj tekstoj Humphrey Tonkin rakontas pri la travivaĵoj de Tivadar Soros kaj Julio Baghy en siberiaj militkaptitejoj kaj Mikaelo Bronŝtejn pri Vasilij Nikitoviĉ Gasiĉ, kiu lernis Esperanton en germana kaptitejo per kurso instruita de franca militkaptito. Poste la lingvo helpis lin fuĝi kaj reveni hejmen.
#000005
La enkondukon por la libro verkis neesperantisto, profesoro Brigid O’Keeffe. La anglalingvan originalon de la enkonduko eblas legi en la retejo Languages and the First World War.
#000006
La enkonduko estis verkita de profesoro Brigid O’Keeffe en la angla lingvo. Kial ŝi ricevis la taskon? Ĉu atendeblas apero de iuj partoj de la verko ankaŭ en la angla lingvo, aŭ ĉu ĝi alimaniere ligiĝas al ŝiaj esploroj?
#000010
Ĉu la personaj rakontoj de esperantistoj pri la milito laŭ vi multe diferencas de rakontoj de neesperantistoj? Kiel?
#000013
– Ni vidas, ke kelkaj tiamaj esperantistoj ne nur militemis, sed eĉ uzis Esperanton por tiaj celoj. Aliflanke, multaj detaloj de la familia vivo de esperantistoj estis ege interesaj, rilate al tiu milito kaj rilate al aliaj aferoj. Certe nia historio ne devas resti kaŝita en la arkivoj aŭ en la malnovaj paperoj kiuj iras rubujen. Plej kurioza atestilo estas tiu de la nura kontribuinto kiu jam vivis en la jaroj de la milito kaj ankoraŭ aktivulas.
#000015
Kian influon la unua mondmilito laŭ via opinio havis al la plua evoluo de la Esperanto-movado?
#000017
– Tamen, en la periodo tuj post la unua mondmilito, la ĉefaj sociaj kaj politikaj rilatoj de la esperantistoj estos kun la proleta movado, kaj en tiu historio ĉefrolos ĝuste Lanti, kiu revenos el la milito profunde ŝanĝita. La dudekaj jaroj estos granda oportuno por tiuj internaciismaj ideoj celitaj (interalie) al mildigo de konfliktoj kaj al evito de estonta granda milito. Jen alia esplorinda temo, nome sukcesoj kaj malsukcesoj tiurilate.
#000020
Vizito en Lager Lechfeld 1915
#000021
Mi ege dezirus scii, ĉu kaj kiel la libro mencias la projekton "Internacia Bulteno" de la eldonisto Friedrich Ellersiek el Berlin. Per mona subvencio de la imperiestra germana registaro li dissendis tradukojn de la oficialaj sciigoj de germanio. Vi povas imagi, ke la germanoj nur celis la plej bonan kaj ke la malamikoj eksterlande estis fiuloj kaj friponoj. La germanaj Esperantistoj opiniis, ke oni rajtas uzi Esperanton por ĉiuj aferoj (neŭtrala lingvo) kaj esperis, ke post la milito (per venko de Germanio kompreneble) la registraro pli favore rigardu Esperanton kaj subtenu la lingvon oficiale.
Mi prelegis pri la temo germanlingve en konferenco de "Gesellschaft für Interlinguistik" germanlingve. La intereso de Esperantistoj estis neglektinda.
#000023
Tre interese, dankon pro la sciigo. Internacia Bulteno ja estas menciita en la libro, sed ne ĝisfunde pritraktita. Pro tio eble ni interesiĝus pri tio por eventuala aperigo de speciala numero de Sennacieca Revuo aŭ eĉ por dua eldono de Antaŭ unu jarcento. Nuntempe ni kolektas novajn erojn pri tiuj ĉi temoj. Se la ideo ŝajnas al vi bona, bonvolu skribi al ni por priparoli la detalojn: 
#000024
Jen lligilo al la germanlingva artikolo (kun du pliaj germanlingvaj artikoloj el la sama kajero pri E-o en la Unua Mondmilito):
#000025
Kiel k kie mi povas gxin acxeti? Mi ne trovis la libron cxe la SAT-pagxo.
#000026
Dankon pro la intereso. La libro aperas ĉe SAT-EFK 
Nuntempe la ĉefaj ebloj por mendi ĝin estas (sendas el Francio) kaj (sendas el Hispanio).
#000027
Dankon por la informon. Mi sendis mesagxon al la libroservo k saliko.
#000028
Komentis en persona renkontigho en jaro 2017 la historiisto de Esperanto , Autoro de " danghera lingvo " d-ro Ulrihh Lins.
#000030
La miliraportoj de germana Esperantistoj ja estas grava atingo !
#000031
Zamenhof tute ne estis ekstrema pacifisto : en FdE , ekzercaro legighas: morti pro patrujo estas agrable , krome li komplotis kun la hispana regho en 1909 Barcelono, kaj la imperistro de saksujo en Dresdeno.
La "proleto" Lanti skismis el revolucia sovetunio , k. kontraubatalis ghin .
#000032
La lasta frazo de " S-ano" Alcalde shajnas al mi sarkasmo. Post la unua mondmilito okazis ech pli kruela dua mondmilito – poste la malvarma milito kun milionoj da mortintoj – ghis hodiaua tago – la mond` eterne militanta
#000033
La argentina selektitaro estas ĉampiono de la mondpokalo de KataroIrano: unua ekzekuto ligita al la tumultojDu misiloj trafis PollandonUN: amasa plimulto por kondamni la rusiajn aneksadojn en UkrainioParlamentaj balotoj en Latvio: tutnova vizaĝo por la deputitaro
#000037
Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracionVenkado de ekzistadismaj krizoj per muziko: Karolina Cicha de PollandoMeksika kolektivo kiu piratas librojn por kundividi kulturon alfrontas blokadojn
#000038