Kogna evoluo rilatas al kiel homo perceptas, pensas pri, kaj akiras komprenon de sia mondo per la interago de genetikaj kaj lernitaj faktoroj. Areoj de kogna evoluo inkludas informpretigon, inteligentecon, rezonadon, lingvoevoluon, kaj memoron.
#000001
Oni iam kredis, ke beboj ne havis la kapablon pensi aŭ formi kompleksajn ideojn. Tio estas, oni opiniis, ke ili restis sen ekkono ĝis ili lernis per lingvo. Nun oni scias tion beboj konscias pri sia ĉirkaŭaĵo kaj interesiĝas pri esplorado ekde la momento kiam ili naskiĝas. De naskiĝo, beboj komencas lerni aktive. Ili kolektas, klasifikas kaj prilaboras la informojn ĉirkaŭ ili, uzante la datumojn por evoluigi perceptajn kaj pensajn kapablojn.
#000002
La teorio de kogna evoluo de Jean Piaget sugestas tion infanoj trairas kvar malsamajn stadiojn de lernado. Lia teorio temigas ne nur komprenon kiel infanoj akiras scion, sed ankaŭ sur komprenado de la naturo de inteligenteco. La stadioj de Piaget estas:
#000006
Piaget kredis ke infanoj prenas aktivan rolon en la lernado., agante kiel malgrandaj sciencistoj dum ili faras eksperimentojn, faras observaĵojn kaj lernas pri la mondo. Dum infanoj interagas kun la mondo ĉirkaŭ ili, ili kontinue aldonas novajn scion, konstruas sur ekzistantaj scioj kaj adaptas antaŭe konservitajn ideojn por alĝustigi novajn informojn.
#000008
Dum ĉi tiu tre frua etapo de kogna evoluo, beboj kaj junaj infanoj akiri scion per sensaj spertoj kaj la manipulado de objektoj. La tuta sperto de infano en la plej frua periodo de ĉi tiu etapo okazas per bazaj refleksoj, sentoj kaj movaj respondoj.
#000009
El kogna evoluo kiu okazas dum ĉi tiu periodo ĝi okazas en relative mallonga tempo kaj implicas multe da kresko. Infanoj ne nur lernas fari fizikajn agojn kiel rampi kaj marŝi, ili ankaŭ lernas multon pri la lingvo de la homoj kun kiuj ili interagas.
#000010
La fundamentoj de lingvoevoluo eble estis metitaj dum la pli frua etapo, sed la apero de lingvo estas unu el la ĉefaj mejloŝtonoj de la antaŭoperacia etapo evoluo. En ĉi tiu etapo, infanoj lernas per ŝajniga ludado, sed ankoraŭ luktas kun logiko kaj alies vidpunkto. Ili ankaŭ ofte havas malfacilecon kapti la ideon de konstanteco.
#000011
Infanoj fariĝas multe pli lertaj ĉe ŝajnludo dum ĉi tiu etapo de evoluo, sed daŭre pensi tre konkrete pri la mondo ĉirkaŭ ili. Ili komencas pensi simbole kaj lernas uzi vortojn kaj bildojn por reprezenti objektojn. Ili tendencas esti memcentraj kaj strebas vidi aferojn el la perspektivo de aliaj.
#000012
Kvankam infanoj ankoraŭ estas tre konkretaj kaj laŭvortaj en sia pensado ĉe ĉi tiu punkto de evoluo, ili fariĝas multe pli kapablaj uzi logikon. La memcentreco de la pli frua stadio komencas forvelki dum infanoj lernas pensi pri kiel aliaj homoj povus rigardi situacion. Kvankam pensado fariĝas multe pli logika dum la konkreta funkcia stato, ĝi ankaŭ povas esti tre rigida. Infanoj ĉe ĉi tiu punkto en evoluo tendencas havi malfacilaĵojn kun abstraktaj kaj hipotezaj konceptoj.
#000013
Dum ĉi tiu etapo, infanoj ankaŭ ili fariĝas malpli memcentraj kaj komencas pensi pri kiel aliaj homoj povus pensi kaj senti. Infanoj en la konkreta funkcia stadio ankaŭ komencas kompreni, ke iliaj pensoj estas unikaj al ili kaj ke ne ĉiuj aliaj nepre kundividas siajn pensojn, sentojn kaj opiniojn.
#000014
Novaĵoj en via retpoŝtoAkiru la plej novajn artikolojn pri beboj, patrinoj kaj familio.
Mi akceptas la jurajn kondiĉojn
#000024