Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
#000000
Se ne internacia lingvo, kial ne internacia skribo ?
#000001
Ceux parmi vous qui s’intéressent à l’histoire de l’idée de langue internationale se rappelleront
#000002
peut-être qu’avant de créer le volapük, en 1878, l’abbé Schleyer avait d’abord mis au point une
#000003
écriture universelle. Évidemment, on fait aujourd’hui beaucoup mieux.
#000004
fremdulo, kiu penas prononci la francan
#000007
nomfinaĵon -eault, kaj iam ekscias, ke ĝin oni
#000008
elparolas... o. Imagu najbarajn hindajn lingvojn,
#000009
sone tre similajn, sed kun tute malsamaj alfabetoj
#000010
Tiuj problemoj estas evidentaj al ĉiuj, kaj oni emas
#000012
solvi ilin proponante iajn universalajn alfabetojn.
#000013
Mi hodiaŭ prezentos al vi tri el ili.
#000014
la internacian fonetikan alfabeton (IFA). Baze, tiu
#000016
alfabeto uziĝas por skribi lingvojn, kiuj ne havas
#000017
skribmanieron, kaj ankaŭ por priskribi la
#000018
prononcon de vortoj en fremdaj lingvoj, ekzemple
#000019
dum instruado. Kun diversaj niveloj da precizeco,
#000020
skribon. Tamen, du bazaj obstakloj. Unue, tiuj
#000022
niveloj da precizeco : neniu facile scios, kiun
#000023
nivelon uzi. Ni konsciu, ke per IFA eblas distingi la
#000024
ĥaosa. Due, IFA estas tre malbela : ĝi estas
#000026
miksaĵo de latinaj kaj grekaj literoj, plus nove
#000027
kreitaj simboloj. Ĝi tre taŭgas por scienco, sed ne
#000028
Alia sistemo, kiun mi renkontis antaŭnelonge,
#000029
nomiĝas Ŝǔa (angle : shwa). Ĝi estas tre kompleta
#000030
sistemo, per kiu verŝajne eblas skribi ĉiujn
#000031
lingvojn de la mondo. Entute, ĝi enhavas 165
#000032
simbolojn, inkl. simbolojn por longigi, palataligi aŭ
#000033
ellerneblaj, ĉar iliaj formoj baziĝas sur la manieroj,
#000035
laŭ kiuj la sonoj estas produktataj en la buŝo kaj
#000036
Se ne internacia lingvo, kial ne internacia skribo ? Silvano la Lacerto Auclair Ceux parmi vous qui s’intéressent à l’histoire de l’idée de langue internationale se rappelleront peut-être qu’avant de créer le volapük, en 1878, l’abbé Schleyer avait d’abord mis au point une écriture universelle. Évidemment, on fait aujourd’hui beaucoup mieux. Konsideru la literon J. Laŭ la lingvoj, ĝi povas elparoliĝi kiel J, Ĵ, Ĝ aŭ Ĥ. Imagu la konfuzon de fremdulo, kiu penas prononci la francan nomfinaĵon -eault, kaj iam ekscias, ke ĝin oni elparolas... o. Imagu najbarajn hindajn lingvojn, sone tre similajn, sed kun tute malsamaj alfabetoj (eĉ se ili aspektas simile al ni). Tiuj problemoj estas evidentaj al ĉiuj, kaj oni emas solvi ilin proponante iajn universalajn alfabetojn. Mi hodiaŭ prezentos al vi tri el ili. Internacia fonetika alfabeto Ni unue honoru tiun, kiu meritas honoron, nome la internacian fonetikan alfabeton (IFA). Baze, tiu alfabeto uziĝas por skribi lingvojn, kiuj ne havas skribmanieron, kaj ankaŭ por priskribi la prononcon de vortoj en fremdaj lingvoj, ekzemple dum instruado. Kun diversaj niveloj da precizeco, oni tute bone povus uzi ĝin kiel universalan skribon. Tamen, du bazaj obstakloj. Unue, tiuj niveloj da precizeco : neniu facile scios, kiun nivelon uzi. Ni konsciu, ke per IFA eblas distingi la diversajn kebekiajn akĉentojn ! Tio baldaŭ iĝus ĥaosa. Due, IFA estas tre malbela : ĝi estas miksaĵo de latinaj kaj grekaj literoj, plus nove kreitaj simboloj. Ĝi tre taŭgas por scienco, sed ne por ĉiutaga uzo. /t͡ʃu.vi.nɛ.samɔpi'niː.as˥/ Ŝŭa Alia sistemo, kiun mi renkontis antaŭnelonge, nomiĝas Ŝǔa (angle : shwa). Ĝi estas tre kompleta sistemo, per kiu verŝajne eblas skribi ĉiujn lingvojn de la mondo. Entute, ĝi enhavas 165 simbolojn, inkl. simbolojn por longigi, palataligi aŭ nazaligi sonojn. La simboloj estas, laŭdire, facile ellerneblaj, ĉar iliaj formoj baziĝas sur la manieroj, laŭ kiuj la sonoj estas produktataj en la buŝo kaj 26
#000037
nazo. Sed kiel skribi 165 malsamajn simbolojn, vi eble demandos ? Ĉu per giganta klavaro ? Fakte, necesas nur dudek klavoj : ĉiu simbolo uzas du klavojn, premitajn ĉu en sinsekvo, ĉu samtempe, per du klavaroj por ambaŭ manoj. Ĉiu simbolo konsistas el supra kaj malsupra partoj, la klavoj simple donas la du partojn (vidu la klavaron apude). Notu ke, en Ŝŭa, la vortojn disigas punkto, ne spaco. La aŭtoro de Ŝua ankaŭ kreis tute novan interpunkcian sistemon, kiu plene priskibas la melodion de la frazo. Amuze estas, ke Ŝŭa ne nur estas alfabeto : oni povas uzi ĝin laŭ pluraj iroj. Por alfabetaj lingvoj, oni uzas alfabetan Ŝŭan, eble kun kelkaj ligitaj literoj. Por lingvoj uzantaj konsonantan alfabeton (araba, hebrea k.a.), eblas uzi abĵadan iron. Jen, ekzemple, la nomo de la heroo de la Mil kaj Unu Noktoj en alfabeta kaj abĵada iroj : Eblas ankaŭ uzi silaban iron, abidugan iron (ekz. por Hindaj lingvoj) kaj ideografian iron, ekz. por la ĉina lingvo. Ŝŭa estas tre preciza skribo. Por la angla vorto paper, ĝi ne skribas la du P-ojn same, ĉar la unua estas spira... Ĝi havas apartan signon por ĉiu diftongo... Tamen, estas sistemeco, kaj mi ne dubas, ke diligenta lernanto, kio mi ne estis, baldaŭ kaptus ĝin. Mi menciu, ke ekzistas kodoj por Ŝŭa en Unikodo, en la privata regiono. 27
#000038
Page 1 and 2: Somero-aŭtuno 2016 Esperanto-SociePage 3 and 4: kaj hispana, sed krom la presita prPage 5 and 6: vortoj, A-vortoj, I-vortoj, pronomoPage 7 and 8: Presu viajn informilojn! Ĵenja AmiPage 9 and 10: fama Granbia bestĝardeno, eble, laPage 11 and 12: anglan lingvon, tre granda proporciPage 13 and 14: evento, en kiu la organizanto unuafPage 15 and 16: La Montreala Paralela Universo ekisPage 17 and 18: Nova kaj plibonigita Lernu.net La tPage 19 and 20: Galina kaj estas el Belorusio, el MPage 21 and 22: ĝin en pliaj lingvoj, interalie, lPage 23 and 24: Nia reveno al la ĉefurbo kaj familPage 25: AMU Poznanon daŭras en 2016-17 ! APage 29 and 30: Esperanto-renkontiĝoj 20 — 22-a
#000039
You have already flagged this document.Thank you, for helping us keep this platform clean.The editors will have a look at it as soon as possible.
#000040
Are you sure you want to delete your template?
#000041
For this magazine there is no download available
#000042
Performing this action will revert the following features to their default settings:
#000044
Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.
#000045
Ooh no, something went wrong!
#000046