Arto kaj kulturoBona novaĵoCenzuroCivitanaj komunikilojDisvolvadoEdukadoEkonomio kaj komercoElektadoEn- kaj elmigradoEtno kaj rasoFilmoFotografioFreŝa NovaĵoHistorioHomaj rajtojHomama agadoHumuroIdeojIndiĝenojInternaciaj rilatojInterreta aktivismoJunulojJuroKatastrofoKomunikiloj kaj ĵurnalismoLaboroLingvoLiteraturoMedioMilito kaj konfliktoMuzikoNutraĵoParolliberecoPolitikoProtestoRajtoj je seksa diverseco (GLAT)RegadoReligioRifuĝintojSanoSciencoSportoTeknikaroUnesko (UNESCO)Unuiĝitaj Nacioj (UN)Virinoj kaj socia seksoVojaĝo
#000003
En kampara Malavio, manko de taŭgaj sanservoj povas iĝi mortokaŭzo
#000004
Noto de la redaktoro: Tiu ĉi raporto estis verkita de Kondwani Magombo kiel parto de la projekto PROTECT financita de la brita registaro por ARTICLE 19. Ĝi estas publikigata ĉi tie kadre de interkonsento pri kunlaboro. Ĉiuj ligiloj en la artikolo estas en la angla lingvo, krom tiuj markitaj per [eo], kiuj estas en Esperanto.
#000006
Lastan junion, kiam Jazira Afiya, 27-jaraĝa patrino de tri infanoj, voĉdonis dum la duvica prezidentelekto, ŝi tion faris kun la sola deziro ke la estonta registaro venigu sanserservojn al ŝia loĝloko.
#000007
Afiya loĝas en Kanyenga, malproksima vilaĝo troviĝanta sur la lagborda turisma regiono de Mangochi. La plej proksima publika sanserva instalaĵo troviĝas 40 kilometrojn for, do la plej facila maniero por tien veni estas per motorcikla taksio kontraŭ kosto de 6 000 malaviaj kvaĉoj [MK, la landa valuto] (proksimume 8,02 usonaj dolaroj), kio estas alta prezo por farmistoj kiel Afiya.
#000009
Por la loĝantoj de Kanyenga, malsanuloj mortintaj survoje al malsanulejo aŭ gravedaj virinoj naskantaj dum la veturo kaj perdantaj sian bebon dume estas kutima afero.
#000011
Afiya estis unu el tiuj kiuj ekakuŝis kaj baraktis por ĝustatempe atingi la malsanulejon.
#000012
“Mi serĉadis motorciklan taksion en la vilaĝo por ke mi luu ĝin, sed neniun mi trovis” ŝi diris al ARTICLE 19. “Je la 3-a matene proksimume, mi naskis bebon hejme danke al la helpo de virinoj de la kvartalo.”
#000013
“La sekvan matenon, mi sukcesis lui motorciklan taksion kaj post kiam mi venis al malsanulejo, oni diris al mi ke la bebo kaptis severan pneŭmoniton verŝajne pro tio ke li estis eksponita al malvarmo dum la veturado. Kaj simple tiel mi perdis mian bebon”, Afiya klarigis al ARTICLE 19.
#000014
Aliro al sanservoj estas batalo por la plejmulto da malavianoj kaj precipe por 84 elcentoj de la loĝantaro, nome tiuj, kiuj loĝas en la kamparo. En la kerno de tiuj vastaj breĉoj ekzistantaj en la provizado de sanservoj troviĝas virinoj kaj infanoj bezonantaj servojn de fakuloj pri flegoj por naskiĝontaj beboj, por patrinoj kaj ankaŭ por infanoj aĝaj malpli ol kvin jarojn.
#000015
Por la malaviaj kaj internaciaj instancoj ĉi tiu situacio ankoraŭ restas tro malprokisma celo. La malavia konstitucio sin deviĝas al “provizado de taŭgaj sanservoj kiu estu proporcia rilate al la sanbezonoj de la malavia socio kaj al internaciaj normoj pri sanservo”.
#000017
Pro tiuj problemoj, sanservoj iĝis kerna kampanja temo dum la lastaj balotoj. La nova registaro sub la Akso Tonse [angle: Tonse Alliance] estis elektita pro serio da promesoj, inter ili la provizado de esencaj sanservoj en la lando.
#000019
“En la Nacia Forumo pri Subtenado [angle: National Advocacy Forum], ni montras al la registaro pere de prelegoj tiujn temojn kiuj koncernas la rajtojn de la popolo” klarigas Emma Kaliya, aktivulino pri genro kaj administra direktoro ĉe la Malavia Centro pri Rimedoj por Homaj Rajtoj (MHRCC). “Ni prezentis nian deklaracion al la prezidento rilate al la aliro al porvirinaj kaj por porinfanaj esencaj sanservoj.”
#000021
“Problemoj rilate la porpatrinajn kaj porinfanajn sanservojn devas esti prioritato cele al malpliigo de mortindico kaj malsaniĝindico, kiuj daŭre altegas”, diras la subtenanto pri sanservoj kaj lobiisto Dorothy Ngoma kiu funkciis kiel prezidanto de la Nacia Organizaĵo por Flegistoj kaj Akuŝistoj de Malavio [anlge: National Organization for Nurses and Midwives] ĝis 2018.
#000023
La deziro de Ngoma estas vidi la registaron konstrui pli da atendloĝejoj por akuŝigo (loĝejoj kie gravedaj virinoj atendas ĝis la nasko) kaj porpatrinaj saninstalaĵoj kaj alvoki pli da flegistoj, kuracistoj kaj alia malsanuleja personaro.
#000024
“Mi ŝatus diri al la nova registaro ke ambaŭ, la civila socio kaj la popolo de Malavio, estas observantaj kaj akceptos nenion mapli ol tion kion ni postulas”, ŝi diris al ARTICLE 19.
#000025
D-ro Chales Mwasambo el la Ministerio pri Sano de Malavio diris al ARTICLE 19: “Ni disvolvis planon kiu interalie metas unualoken la konstruon de sanservoj en malproksimaj kaj malfacile alireblaj regionoj por plibonigi la aliron al esencaj sanservoj por ĉiuj malavianoj. Tamen, la disponeblo de financaj rimedoj estas limigita, do tial ni nur kapablas konstrui je malpli rapida ritmo ol dezirinde. Sekve, la Ministerio ankaŭ laboradas por ricevi pli da rimedoj de lokaj kaj internaciaj partneroj pri disvolvo por ke ni povu havi pli da senservaj instalaĵoj.”
#000027
Kune kun la streĉiĝo suferita de la sanservoj pro la pandemio, alia pli granda defio evidentiĝis: granda kresko de la nombro de gravediĝoj kaj geedziĝoj de infanoj. La regiono de Mangochi registris preskaŭ 7 400 adoleskajn gravediĝojn el januaro ĝis junio ĉi-jare – kaj ties kreskon je pli ol 1 000 kompare al la sama periodo en 2019.
#000028
Ngoma timas eventualajn estontajn komplikaĵojn ĉar multaj el la adoleskantoj povus elekti praktiki abortigon, kiu estas laŭleĝa nur en tiuj kazoj en kiuj la vivo de graveda virino endanĝeriĝas.
#000029
“Ni devas esti pretaj por provizi postabortigajn servojn al gravedaj knabinoj kaj ni ankaŭ devos subteni la gepatrojn de tiuj koncernaj filinoj”, diris ŝi.
#000030
Civitanaj komunikilojDisvolvadoElektadoHomaj rajtojPolitikoRegadoSanoVirinoj kaj socia sekso
#000031
Plej novaj artikoloj pri Subsahara Afriko
#000032
Umasoye: lingva aktivisto kiu uzas teknologion por igi la instruadon de la lingvo Ekpeye amuza
#000033
Kial la svahila ne iĝis unuiga lingvo de Afriko?
#000034
Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracion
#000036
Retpoŝto (ne estos publikigata) (deviga)
#000039
Aboni komentojn de ĉi tiu artikolo per retpoŝto
#000040
Bonvolu subteni nian gravan laboron
#000044