Esperanto-eldonejoj malofte aperigas aktualaĵojn, des pli dediĉitajn al la enigma Rusio. Libroj de Kalle Kniivilä estas malofta escepto, kaj la escepto estas duobla, se konsideri altan nivelon de tiuj ĉi ĵurnalismaj esploraĵoj. Ĉi-foje la aŭtoro provis kombini mikro- kaj makrohistorion, kaj mi opinias la rezulton interesa, sed ĝenerale malsukcesa.
#000001
Pri kio temas? La plej klara respondo nestas en ĝia plena titolo: “La strato de Tanja: Vivo en Rusio 1917-2017”. La aŭtoro entreprenis kuraĝan provon kombini du historiajn dimensiojn: historion de la familio Saviĉev, de ilia ĉirkaŭaĵo kaj kvartalo, kaj la historion de Rusio.
#000002
Mi mem 15 jarojn laboris kiel historiisto kaj intervjuis dekojn da homoj, do mi scias, kiom valora kaj samtempe komplika estas tiu informfonto. Des pli laŭdinda estas la profesia aliro de la aŭtoro, kiu ne limigis sin al la nura buŝa historio, sed esploris ankaŭ plurajn historiajn fontojn kaj studojn, menciitajn fine de la libro. Inter ili atentindas la taglibro de la rusa artisto kaj arthistoriisto Alexandre Benois, kiu loĝis en la menciita kvartalo en 1916-1918 – “mallumaj jaroj”, plej malbone dokumentitaj pro pereo de multaj skribitaj fontoj.
#000004
Rimarkindas, ke la sorto de Tanja Saviĉeva ne iĝis nura preteksto al pli granda rakonto, kies celo estis tikli scivolemon de la legontoj. Kniivilä sukcesis renkontiĝi kun samlernantino de Tanja kaj kun ulo, kiu nun loĝas en la iama apartamento de la familio Saviĉev. Tio ne sekvigis sensaciajn malkovrojn, sed ekzemple rakonton pri la neokazinta muzeigo de la apartamento mi renkontis unuafoje kaj tio estas interesa aldonaĵo al la temo.
#000005
En sia rakonto pri la historio de Rusio, la aŭtoro feliĉe ne koncentriĝas je politikaj aferoj, sed abunde prezentas detalojn el la socia historio. Mi supozas ke grandparte tiun avantaĝon li ŝuldas al la menciitaj de li studaĵoj de Natalja Lebina, eble la plej fama esploristo de la ĉiutaga vivo en Sovetunio. Multaj el la prezentitaj faktoj estas nekonataj ne nur al eksterlandaj, sed ankaŭ al plejparto de la rusiaj legantoj.
#000006
Li dividis la libron je ĉapitroj, ĉiu dediĉita al sekva postrevolucia jardeko, do la unua ĉapitro nomiĝas “1917. La kolapso”, la dua “1927. Paŝo reen”, kaj plu ĝis “2017. Pasis cent jaroj”. Foje li tamen dekliniĝas de tiu ĉi ritmo kaj elektas alian jaron, kiun li konsideras pli grava por respektiva jardeko, ekzemple: “1942. La sieĝo”, “1979. Afganio”. Tiu maniero helpas ordigi kaj prezenti la materialon kaj pli efike montri ŝlosilajn ŝanĝojn. Sed neeviteble en la rakonto aperas tempaj trupoj, kiujn la aŭtoro klopodas fliki per koncizaj klarigoj, laŭ mi, ne ĉiam sukcese.
#000009
Sed la pleja malsukceso mi konsideras ke malgraŭ siaj plurjaraj spertoj, manko de lingva baro kaj profundiĝo je la historiaj fontoj kaj studaĵoj, Kalle Kniivilä ne respondis la ĉefan demandon, kiu implicite sonas en la verko: kial Rusio iĝis tia, kia ĝi estas?
#000010
La eldonaĵo estas altkvalita kiel kutime ĉe Mondial. Iom mirigis min nur relative granda nombro de mistajpoj, malkutima por tiu ĉi eldonejo. Blanka papero, glacea kovrilo, paĝoj forte algluitaj. Ilustraĵoj mankas, sed la kovrilo estas aranĝita bele, kun fotoj el la familiaj arkivoj de la herooj de la libro.
#000040
En la finaj notoj la aŭtoro detale klarigas kiujn fontojn kaj librojn li uzis kaj kiujn lingvajn regulojn sekvas. Iom mirigis min strangaĵoj kiel “hatata” anstataŭ “malamata” kaj “germania” anstataŭ “germana”, cetere neglekteblaj.
#000041