Arto kaj kulturoBona novaĵoCenzuroCivitanaj komunikilojDisvolvadoEdukadoEkonomio kaj komercoElektadoEn- kaj elmigradoEtno kaj rasoFilmoFotografioFreŝa NovaĵoHistorioHomaj rajtojHomama agadoHumuroIdeojIndiĝenojInternaciaj rilatojInterreta aktivismoJunulojJuroKatastrofoKomunikiloj kaj ĵurnalismoLaboroLingvoLiteraturoMedioMilito kaj konfliktoMuzikoNutraĵoParolliberecoPolitikoProtestoRajtoj je seksa diverseco (GLAT)RegadoReligioRifuĝintojSanoSciencoSportoTeknikaroUnesko (UNESCO)Unuiĝitaj Nacioj (UN)Virinoj kaj socia seksoVojaĝo
#000004
Montaraj judoj: rigardo al la vivo de unu el la minoritatoj en Azerbajĝano
#000005
Unu el etnoj en Azerbajĝano [eo] konata kiel “Juhuro” aŭ “Dağ Yəhudiləri” estas montaraj judoj, kiuj origine devenas de Persio [eo]. Hodiaŭ ili amase elmigras al Israelo kaj aliaj lokoj, sed iuj restas en Azerbajĝano kaj la komunumo ludas gravan rolon en iliaj rilatoj inter la du landoj.
#000007
Konata ankaŭ kiel יהודי קווקז (Yehudej Kavkaz) aŭ kaŭkazaj judoj, la komunumo devenas de persaj judoj kaj loĝas plejparte en Azerbajĝano, kun oble malpli grandaj grupoj en Rusio kaj Norda Kaŭkazio [Ndlt: la aŭtoro forgesis ke la tuta Norda Kaŭkazio estas parto de Rusio]. Ilia nombro estas taksata inter 20 000 kaj 50 000, kaj ilia kultura centro estas Qırmızı Qəsəbə (Ruĝa Vilaĝo aŭ Krasnaja Sloboda) en la norda administra distrikto Guba en Azerbajĝano, la urbo loĝata sole de montaraj judoj, dum aliaj loĝas en la ĉefurbo Bakuo [eo] kaj aliaj lokoj tra la lando. Laŭ kelkaj fontoj, la vilaĝo estas “la sola tutjuda vilaĝo ekster Israelo kaj Usono”.
#000008
Pro ilia persa origino, ilia tradicia lingvo estas la juhura (Judeo-Tat), kiun lokanoj nomas Juhuri, persa lingvo miksanta persajn, hebreajn kaj turkajn vortojn, ĉar dum sia historio ĝi estis skribata per hebreaj, latinaj kaj cirilaj alfabetoj. Montaraj judoj daŭrigas ankaŭ siajn judismajn tradiciojn, kiuj malsamas de tiuj en aŝkenazaj [eo] kaj sefardaj [eo] komunumoj.
#000009
Post la kolapso de Sovetunio [eo] en 1991, multaj konfliktoj en Norda kaj Suda Kaŭkazio, kaj komplika ekonomia transiro, granda parto de la komunumo foriris al Israelo, kie ili nun nombras 100 000 ĝis 150 000 homoj, kiel klarigas tiu ĉi dokumenta filmo:
#000010
Foto de virino el montaraj judoj, montranta tapiŝon kiun ŝi teksis, en Q Gallery. Foto de Filip Noubel, uzita kun permeso.
#000011
Tamen multaj konservis firmajn rilatojn kun Azerbajĝano, speciale kun Qırmızı Qəsəbə, kie ili konstruigas domojn kaj revenas por la somera periodo, kiel tion klarigas la ekspozicio “La historio de unu popolo”, nuntempe prezentata en Berlino en la Q Gallery.
#000012
Efektive montaraj judoj, iam enkorpigitaj en la Rusia imperio komence de la 19-a jarcento, ricevis la rajton posedi teron kaj evoluigi proprajn lokajn entreprenojn pri farado de silko kaj tapiŝoj, same kiel de tabako kaj vino. La ekspozicio fokusiĝas je tapiŝfarado, precipa ina aktivado kiun la galerio montras per tapiŝoj, fotoj kaj pentraĵoj.
#000013
Ĉi tie estas tapiŝoj celebrantaj la virinojn, kiuj teksis ilin, ŝlosila parto de familia fiero kaj dekoraciaĵo en ĉiu domo:
#000014
Ĉi tie pentraĵo kun inaj tapiŝfarantoj estas farita kiel reala tapiŝo. Foto de Filip Noubel, uzita kun permeso.
#000015
Tiu ĉi malnova foto el 1937 montras grupon da tapiŝteksistinoj el Qırmızı Qəsəbə:
#000016
Jen alia tapiŝteksistino apud sia tapiŝo:
#000018
Arto kaj kulturoCivitanaj komunikilojEn- kaj elmigradoEtno kaj rasoInternaciaj rilatojLingvoReligio
#000022
Rusiaj diplomatoj reagas al nova lingvoleĝo en Kirgizio, revenigante kolonian pasintecon
#000024
La historioj de koreoj en Kirgizio, konvertiĝintaj al islamo
#000025
Esplorante kurdan kvartalon en Azerbajĝano
#000026
Kiel kurdlingvaj dividoj malhelpas aliron al informoj
#000027
Tiuj fotoj montras la historion de la ‘rusaj dometoj’ en Havano, Kubo
#000028
Speciala danko al niaj multaj subtenantoj
#000035