Malmultas aŭtoroj, kiuj priverŝas legonton per malvarma akvo;
tamen en siaj „historiaj notoj” atentigas Ledon pri
senkuraĝigaj komentoj fare de Norbert Bartelmes koncerne la
kvar teatraĵetojn en la kolekto Virusoj: „Verko ne
sufiĉe literatureca, drastaj terminoj, abruptaj formuloj,
#000003
Verdikto sendube troa: „literatureco” estas koncepto
subjektiva; la terminoj — miaopinie — neniel „drastas” tamen
jes la formuloj abruptas kaj jes senteblas fojfoje simplismo.
Aliflanke admiru la kuraĝon de Ledon eldoni „virusojn”
verkitajn — poste forgesitajn — antaŭ 45 jaroj. Ĉu ne atendi
en verkoj el sufiĉe junaj jaroj iom da simplismo?
#000004
Temas en la kolekto pri kvar „virusoj”, kiuj plagas la
socion: paranojo, viktimoj de klas-sistemo, patriotismo /
kapitalismo, kaj ekspluatado. Pravas Ledon, dirante, ke la
temoj ankoraŭ aktualas: tamen dubindas, ĉu Ledon (propravoĉe
„nek bona aktoro, nek asidua spektanto”) elektis la ĝustan
#000005
Belaspekta, rozkolora kovrilo de 50-paĝa libreto enhavas kvar teatraĵojn, tute ne rozkolorajn, laŭ la enhavo. Laŭvice iliaj titoloj: La paranojulo, Viktimoj, Niaj patriotoj, Ĉe burokratejo. La titoloj anoncas la soci-politikan enhavon.
#000006
G. Ledon verkis la teatraĵojn en 1955, do antaŭ 45 jaroj. Per ili li entute debutis en E-literaturo kaj kiel li sincere konfesas, lia peno ne trovis favoron ĉe la konata SAT-aktivulo, samtempe sperta verkisto, Norbert Bartelmes, kiu ĝenerale dirite ne trovis la teatraĵojn maturaj. La novulo en literaturo tiukaŭze rezignis pri publikigo. Feliĉe, kiel poste montriĝis, li ne rezignis pri daŭra verkado.
#000007
En 1999, post riĉaj vivspertoj, jam kiel rekonata aŭtoro de kelkaj valoraj socipolitikaj libroj, li revenis al ĉi-unua, kiu formis kvazaŭ radikojn de lia posta verkado. Tute prave, ĉar en tiuj teatraĵoj evidentiĝis lia granda sentemo pri sociaj aferoj, lia senkompromisemo rilate senmaskigon de kapitalismo kaj de ĉiuj formoj de ekspluatemo, sendepende sub kiu ŝildo ĝi okazas.
#000008
En La paranojulo, teatraĵeto kun tri roluloj, la aŭtoro tuŝas, kun bona kono de la fenomeno, nekuraceblan malsanon kia estas la paranojo. La kaŭzo ĉi-foje estas heredaĵo de praavo-alkoholulo, profundigita per militaj traŭmoj de la heroo. Tre pozitive estas skizita lia kunulino, celanta almenaŭ parte forŝiri sian edzon de tiu senespera stato. La drameco estas fortigita per ĉeesto de infano, kiu devas alkonformiĝi al terura situacio reganta en la familio. Aŭtenteco de vilaĝana medio aldone konvinkas.
#000009
En Viktimoj, ankaŭ por tri roluloj, la aŭtoro akre kaj sarkasme skizas negativajn heroojn. La patrino, malsana je kancero, krom nekuracebla malsano estas viktimo de sia ekstrema egoismo. Ŝia filo – viktimo de konvenaĵoj de sia socia klaso kaj senracia filozofiado, kaj la servistino – viktimo de ambaŭ kaj pli ĝenerale de viruso, kiu generas socion, senracian, plenan de maljusto. Ĝuste, pere de ŝia rezonado – plendo de aŭtoro, kontestas tiun senesperigan mondon.
#000010
La tria teatraĵo titolita Niaj patriotoj prezentas personojn kun multe dirantaj nomoj: Flago, Atuto kaj Barbulo. La intrigo disvolviĝas en moderna laborejo. La ulo nomita Flago montras naciismon, eĉ rasismon prezentitan per ekstrema demagogio. Atuto nur... cinikan karierismon fontantan de monavido, kaj ankaŭ strebo regi. Ambaŭ prezentas du flankojn de danĝera viruso, kiu ronĝas la socion.
#000011
La tria, ne hazarde nomita Barbulo, sobre analizas la frenezan, maljustan soci-ordon, strebante por socio pli racia, pli amika al la homoj tutmonde. Ŝajnas, ke ĝuste kun tiu idealisto, en plej bona senco, la aŭtoro sin pleje identigas.
#000012
En la lasta Ĉe la burokratejo oni renkontas: Oficiston, Proleton kaj Kapitaliston. Ĝia temo estas sovaĝa, senskrupula kapitalisma sistemo, kie blinda burokrateco plene kongruas al malhumana ekspluatemo. En ĝi oni ne povas kalkuli pri ajna justo. La fina monologo de la proleto direktita al la hipokrita, tute senkora burokrato vere kortuŝas.
#000013
La prezentitaj personoj estas bone skizitaj kaj do konvinkaj. La samon oni povas diri ankaŭ pri la situacioj, en kiuj la intrigoj disvolviĝas, kaj ĉar ili rilatas diversajn mediojn, oni ricevas vastan spektron de la socio. Pri la konstruo de teatraĵoj oni povas diri, ke la monologoj de la pozitivaj herooj estas eble tro prelegecaj, sed ja la teatraĵoj traktas strikte politikajn temojn kaj la aŭtoro celis per ili transdoni gravan socian mesaĝon. Ŝajnas, ke se li nun verkus ĉi-temajn teatraĵojn, ankaŭ la esprimoj estus kelkloke iom aliaj. Sed li decidis publikigi la verketon senŝanĝe, kio ŝajnas al mi de la historia vidpunkto valora.
#000014
Valoras konatiĝi kun la teatraĵoj de li verkitaj, en priparolata volumeto. Ili fundamentis lian postan, idee konsekvencan verkadon.
#000017
La teatraĵoj pensigas kaj kortuŝas kaj kiel dirite bedaŭrinde aktualas. Ili taŭgas por enscenigado. Eble pleje per modernaj formoj kiel ekz. ĉetablaj kaj radiaj prezentoj. Ili ne servas por amuzi la spektantojn, aŭskultantojn. Ilia celo estas sentigi pri aferoj esencaj por ni, homoj, ĉu pluraj elinter ni ŝatas enprofundiĝi en tion kio efektive okazas ĉirkaŭ ni...
#000018