Hispanio petas pliajn oficialajn lingvojn por EU
#000000
La registaro de Hispanio oficiale petis de EU, ke tri regionaj lingvoj – la kataluna, la eŭska kaj la galega – ekhavu oficialan staton en la Unio. Tion postulis alianco de malgrandaj partioj por subteni la elekton de reprezentanto de la maldekstra bloko al la parlamentestra posteno.
#000001
La ŝtataj registaroj devas peti oficialigon de lingvoj por ke la koncerna instanco de Eŭropa Unio decidu tion. Tio okazis en ĵaŭdo pri la kataluna, la eŭska kaj la galega, kies oficialigon formale petis la hispana registaro. Dek ok minutojn post la oka, la hispana ambasadoro al EU prezentis leteron prian de la hispana ministro pri eksterlandaj aferoj al la ĝenerala sekretariino de la Konsilio de EU. La horo gravas, ĉar je la deka komenciĝis plenkunsido de la ĵus elektita deputitaro de Hispanio.
#000002
Ili devis elekti novan prezidanton de sia asembleo (Kongreso de Deputitoj). Nek la maldekstra nek la dekstra bloko havas majoritaton en la parlamento. La elekto tute dependis de aliancoj kun etaj partioj, ĉefe kun tiuj kiuj defendas kulturojn malsamajn ol la hegemonia kastilia.
#000003
La kataluna partio Junts, al kiu apartenas la ekzilita prezidento Puigdemont, postulis ke la socialisma hispana registaro agu antaŭ la komenciĝo de la kunsido (je la deka) rilate al la rajto uzi la katalunan oficiale en Eŭropa Unio. La registaro moviĝis laŭ tiu direkto, kaj senprobleme la kandidatino de la maldekstra bloko estis finfine elektita.
#000005
Dum sia unua parolado la nova prezidantino de la deputitaro, Francina Armengol, rekte defendis la lingvan diversecon de Hispanio kaj promesis ne malpermesi kiel ĝis nun la uzadon de la kataluna, la eŭska kaj la galega en la hispana parlamento. Armengol estas katalunparolanto, baleardevena, kaj ĝis antaŭ du monatoj prezidis la balearan aŭtonoman registaron.
#000006
Pri la oficialaj lingvoj en Hispanio krom la kastilia, mi diru ke la galega iumaniere jam estis oficiala en EU, se oni akceptas ke la limo kun la portugala estas nur dialekta. La eŭska teritorio parte kuŝas en nuntempa Hispanio kaj parte en nuntempa Francio. La kataluna lingva teritorio dividiĝas inter Hispanio, Francio, Italio kaj Andoro (kies sola oficiala lingvo ĝi estas).
#000008
La hodiaŭa peto de la hispana registaro estas historia pro tio ke unuafoje la ŝtato internacie montras sian lingvan diversecon, kaj ankaŭ pro tio ke eŭropaj civitanoj kiel mi post la akcepto fare de EU vidos kiel nia lingvo (do la gepatra, unua, familia, nature lernita, ne altrudita laŭleĝe) ricevas la respekton de transnacia organizo kiu ekde nun ne plu traktos nin kiel eksterlandanojn per fremda lingvo.
#000009
La aŭtoro estas la prezidanto de la Kataluna akademio
#000010
Mi ne komprenas kial tiu pako ne inkludas la (jam oficiala laŭ la hispana leĝo) okcitana. Krome, tio servus por aliaj eŭropanoj. Ne nur hispanaj.
#000014
Do vi ne favorus la ideon ke organizoj kiel EU, UN ktp adoptus la “esperanto sistemo” (kompreneble la sistemo kie eo-n estas la solan oficialan lingvon de la organizo?)
#000015
Kompreneble, jes! Tamen dum la atendo mi volas por mia lingvo la saman respekton kiun ricevas la aliaj. Se mi estas eŭropa civitano, kial mi ne rajtas uzi mian lingvon en eŭropaj instancoj? Se ĉiuj rezignos uzi siajn proprajn lingvojn kaj uzos Eon, ankaŭ mi ĝoje faros tion.
#000016
Se mi estas eŭropa civitano, kial mi ne rajtas uzi mian lingvon en eŭropaj instancoj?
#000033
Simple ĉar via lando, kies civitano vi estas, subskribis traktaton, kiu ne agnoskas tian rajton (Maastricht 1992). Kaj taktatoj devigas (pacta sunt servenda).
Do se tio ne konvenas al vi, unue postulu, ke via lando denuncu tiun traktaton .
#000034
Eta korekto: ne estas tute ĝuste diri, ke la uzo de la kataluna – aŭ de aliaj regionaj lingvoj – estis malpermesita ĝis nun en la hispana parlamento. La hispana parlamento konsistas el du ĉambroj: la supra, nomata Senato; kaj la malsupra, nomata Ĉambro de la Deputitoj. En la Senato, oni delonge permesas debati mociojn en regionaj lingvoj, ĉar la celo de tiu ĉambro estas reprezenti la regionojn kaj diversecon de Hispanio. Tamen, en la Ĉambro de la Deputitoj, tradicie, oni ne permesis paroladojn en regionaj lingvoj, krom por mallongaj intervenoj, kiujn oni ofte permesis. La teorio estas, ke tiu ĉambro reprezentu la tuton de la hispanaj civitanoj, kies komuna lingvo estas la hispana. Estas la situacio en la malsupra ĉambro tiu, kiu, verŝajne, nun ŝanĝiĝos.
#000035
Mi petas precizigon pro nescio. En la Senato, prave la prezidentoj de la aŭtonomaj komunumoj rajtas uzi aliajn oficialajn lingvojn, se ili volas, kiam ili unu fojon jare faras sian paroladon tie. Laŭ tio, kion vi diras, tio larĝiĝis al la fakto, ke en difinitaj okazoj eblas interveni en tiuj lingvoj, sed miaj konkretaj demandoj estas: 1) ĉu tio estas reglamentita, aŭ ĉu tio dependas nur de la bonvolemo de la senatestro kaj de la tiama politika pezo de la regionaj partioj? 2) Kiam okazas tiuj paroladoj, ĉu la Senato prizorgas la tradukadon, aŭ ĉu tio estas la afero de la koncerna senatano? En la Ĉambro de la Deputitoj, kiel vi diras, tio estas limigita al unuopaj treege mallongaj intervenoj, kontraŭantaj la reglamenton, kaj ili plenplene dependas de la emo de la ĉambrestro kaj de la tiama pezo de la regionaj partioj. Okazas nur, ke tiuj ĉi estas decidaj en la lastaj jaroj, kaj ke la socialisma partio estas iomete pli malferma al lingvaj aferoj ol la Popola, do tiuj maloftaj okazoj estas foje akceptitaj, sed foje strikte malpermesitaj.
#000036
La peto ŝajnas demagogia. Tio ne estas pro tio, ke oni petas pliajn oficialajn lingvojn en EU, aŭ eĉ ke unu ŝtato petos oficialigi plurajn el siaj lingvoj en EU (kio okazus por la unua fojo), sed ke tiu ŝtato pretendas, ke tiuj lingvoj kaj ties parolantoj ĝuu rajtojn je la nivelo de la instancoj EU, kiujn ili ne havas je la nivelo de sia lando. Se preni nur la aferon de la uzo de la lingvoj en la Eŭropa Parlamento kaj de la tradukoj skribaj kaj buŝaj de amaseto de leĝoj, reglamentoj kaj intervenoj, kion tiu peto implicas, estas mirinde, ke ekzistas nenio simila je la nivelo de la hispana parlamento (kaj ĉefe de la Ĉambro de la Deputitoj). Do, facila kaj logika respondo de la EU-instancoj povas esti, ke oni ne akceptas en ili tion, kio ne estas akceptata je la nivelo de la membroŝtato. (Rimarku tion, ke mi ne nepre kontraŭas la oficialigon de tiuj tri lingvoj, sed reagas nur la senkohero de la peto de la hispana registaro)
#000038
Eble iom interesas la paralelo kun la leceburga lingvo, ja oficiala en Luksemburgo enlande, sed kies oficialigon je EU-nivelo oni ne petas, i.a. char mankas leghofara tradicio en la lingvo: 
#000039
Nu, tio ŝajnas “malparalelo”: unuflanke ni havas la lecedeburgan, kiu estas oficiala en Luksemburgo, kaj en alia tri lingvojn (el kvar, kiel prave atentigas @ChuS), kiuj estas oficialaj nur je subŝtata nivelo en Hispanio, kaj kiujn oni ne rajtas uzi (aŭ nur sporade kaj/aŭ eksterreglamente) en esencaj ŝtat-organoj, kiel la hispana parlamento. Cetere, mi kredas, ke la teksto pri la lecedeburga malpravas. Se mi ne eraras, la turka estas oficiala lingvo en Kipro, tamen Kipro ne petis ĝian oficialigon en UE, malgraŭ tio, ke la greka jam estas oficiala pro Grekio.
#000040
Ĉu la turka estas oficiala en la respubliko de Kipro?
#000041
Estas, sed ŝajnas, ke la Respubliko Kipro ne postulis, ke ĝi estu oficala lingvo en EU. Tio ne estas mirinda, ĉar en balotado en la jaro 2004 organizita de UN pri unuiĝo de Respubliko Kipro kaj Turka Respubliko Norda Kipro la unue menciita suprzite rifuzis unuiĝi. Fakte mirinda estas la membreco de Respubliko Kipro en EU, ĉar EU havas principon, ke oni ne akceptas kiel siajn membroj ŝtatoj kun limdisputoj.
#000042
Se preni nur la aferon de la uzo de la lingvoj en la Eŭropa Parlamento kaj de la tradukoj skribaj kaj buŝaj de amaseto de leĝoj, reglamentoj kaj intervenoj, kion tiu peto implicas, estas mirinde, ke ekzistas nenio simila je la nivelo de la hispana parlamento (kaj ĉefe de la Ĉambro de la Deputitoj).
#000044
Tamen, fakte je eŭropa nivelo delonge ekzistas la rajto kontakti eŭropajn instituciojn en tiuj lingvoj (galega, kataluna, eŭska). Ekz. la Komisiono kaj la Konsilio jam en 2006 subskribis interkonsenton kun Hispanio pri la uzo de aliaj lingvoj ol la hispana:
#000045
“AGREE to conclude this ADMINISTRATIVE AGREEMENT to allow the official use in the European Union of, in addition to Spanish or Castilian, the other languages which in Spain enjoy a status recognised by the Spanish Constitution of 1978”.
#000046
“ACUERDAN concluir el presente ACUERDO ADMINISTRATIVO para permitir el uso oficial en la Unión Europea, además del español o castellano, de las otras lenguas que en España disfrutan de un estatuto reconocido por la Constitución española de 1978”.
#000047
“Have agreed to conclude this ADMINISTRATIVE ARRANGEMENT to allow the official use at the Council of the languages other than Castilian (Spanish) whose status is recognised by the Spanish Constitution”.
#000048
“Han convenido en celebrar el presente ACUERDO ADMINISTRATIVO con el fin de permitir el uso oficial en el Consejo de las lenguas distintas del castellano que tienen estatuto de lenguas oficiales según la Constitución española”.
#000049
Do, facila kaj logika respondo de la EU-instancoj povas esti, ke oni ne akceptas en ili tion, kio ne estas akceptata je la nivelo de la membroŝtato.
#000050
Tia facila kaj unuavide ne mallogika EU-respondo iom perdus sian pezon, se la hispanaj instancoj argumentus (kiel ni ĵus vidis, prave), ke ĝuste tio (eŭropa rajto eĉ manke de nacia rajto) ekzistas jam nun jam delonge.
#000051