Ĉu vi vidas ĉiujn lingvojn supre de la paĝo ? Ni tradukas rakontojn el Global Voices por ke civitanaj komunikiloj tra la mondo estu alireblaj por ĉiuj.
#000000
Arto kaj kulturoBona novaĵoCenzuroCivitanaj komunikilojDisvolvadoEdukadoEkonomio kaj komercoElektadoEn- kaj elmigradoEtno kaj rasoFilmoFotografioFreŝa NovaĵoHistorioHomaj rajtojHomama agadoHumuroIdeojIndiĝenojInternaciaj rilatojInterreta aktivismoJunulojJuroKatastrofoKomunikiloj kaj ĵurnalismoLaboroLingvoLiteraturoMedioMilito kaj konfliktoMuzikoNutraĵoParolliberecoPolitikoProtestoRajtoj je seksa diverseco (GLAT)RegadoReligioRifuĝintojSanoSciencoSportoTeknikaroUnesko (UNESCO)Unuiĝitaj Nacioj (UN)Virinoj kaj socia seksoVojaĝo
#000004
La historio de la Sarajeva Hagado, la mezepoka juda libro, kiu postvivis la inkvizicion, la Holokaŭston kaj la Jugoslavajn militojn
#000005
Tiu ĉi historio fare de Adelisa Mašić estis origine publikigita en Balkan Diskurs, projekto de la Postkolonia Esplora Centro (PKEC). Redaktita versio estas publikigata de Tutmondaj Voĉoj kadre de interkonsento pri kundividado de enhavo.
#000007
Pli ol 100 jarojn kaj dum la turbulema bosnia historio, la loĝantoj de Sarajevo protektis la Sarajevan Hagadon, skribitan kolekton da judaj reguloj kaj tradicioj. Ĝia hejmo estas la Nacia Muzeo de Bosnio kaj Hercegovino, kiun la Hagado devis lasi kelkfoje por esti konservita.
#000008
La Hagado estas skribita kolekto de religiaj preskriboj kaj tradicioj uzita por festi Pesaĥon, la feston kiu celebras liberigon de la juda popolo el sklaveco en Egiptio. Judaj familioj tradicie legas tekstojn de Hagado dum Pesaĥo, kio signifas ke ekzistas sufiĉe granda nombro da tiaj libroj. La Sarajeva Hagado estas verŝajne unu el la plej famaj el ili.
#000009
La Nacia Muzeo de Bosnio kaj Hercegovino notas ke la Sarajeva Hagado estis skribita en Barcelono ĉirkaŭ 1350. Pro la persekutado de judoj en Hispanio ĝi vojaĝis tra Italio en la 16-a kaj 17-a jarcentoj, kion atestas notoj sur ĝiaj paĝoj, antaŭ ol veni al Bosnio kaj Hercegovino en nekonata tempo antaŭ la fino de la 19-a jarcento.
#000010
La Sarajeva Hagado enhavas unikajn figurajn reprezentaĵojn kaj estas la sola Hagado el tiu epoko, kiu konserviĝis komplete.
#000011
“La sefarda Cohen-familio el Sarajevo pro malbona financa situacio decidis vendi sian Hagadon. Unue ili ofertis ĝin al diversaj judaj asocioj, sed neniu povis aĉeti ĝin. La Nacia Muzeo estis establita de la registaro de Aŭstrio-Hungario, do ĝi havis sufiĉe da mono por elaĉeti ĝin kaj tiel en 1894 ĝi aĉetis la Hagadon kontraŭ 150 kronoj. Ni plu havas aĉetan kontrakton inter nia dokumentaro” diras kuratoro Lejla Bečar.
#000012
La Hagado estis poste sendita el Sarajevo al Vieno por analizo kaj revenis al Bosnio kaj Hercegovino kun certaj problemoj post kelkaj jaroj.
#000013
Poste, en 1941 la Nazia Germanio okupis Bosnion kaj Hercegovinon kaj helpe de la marioneta reĝimo, kiun nazioj establis en Kroatio, okazigis la Holokaŭston kontraŭ la bosnaj judoj. Dum kvar jaroj 10 000 estis murditaj en Bosnio, kie loĝis 14 000 judoj. Bečar klarigas kio okazis al la valorega libro en tiu tempo:
#000014
Njemačke vojne snage su po cijeloj Evropi sakupljale jevrejske umjetnine kako bi formirali muzej uništene civilizacije. U Sarajevu su željeli isključivo Hagadu. Za nju je bio zadužen kustos Derviš Korkut, koji je bio iznimno učen čovjek. Kada ga je tadašnji direktor muzeja Joza Petrović obavjestio da su stigli Nijemci, on je Hagadu sakrio u pantalone i rekao da su je predali drugom oficiru to jutro. Nijemci su otišli tražiti tog oficira, kojeg su Derviš i Joza izmislili, dok su oni ostali razmišljati šta će uraditi sa Hagadom.
#000016
Germanaj trupoj kolektadis judajn artaĵojn tra Eŭropo por formi muzeon de pereinta civilizo. Sarajevo deziris nur la Hagadon. Kuratoro Derviš Korkut – klera homo – okupiĝis pri tio. Kiam la direktoro de la muzeo Joza Petrović informis lin, ke la germanoj venis, li kaŝis la Hagadon en sia pantalono kaj diris ke ili transdonis ĝin al alia oficisto matene. La germanoj venis por serĉi tiun oficiston, kreitan en la imago de Derviš kaj Joza, dum tiuj du plu pensis kion ili faru kun la Hagado.
#000017
Kun granda risko, Korkut kaŝis la Sarajevan Hagadon en moskeo en islamana vilaĝo en la montaro Bjelašnica, kie ĝi restis ĝis la fino de la Dua mondmilito. Poste ĝi estis redonita al la Nacia Muzeo en Sarajevo.
#000018
La Sarajeva Hagado estis sub risko denove dum la sieĝo de Sarajevo (1992-1996). La Nacia Muzeo troviĝis ĉe la frontlinio kaj suferis severajn damaĝojn. Kune kun multaj aliaj valoraĵoj, la Hagado estis translokita sub la volbon de la Nacia Banko, kie ĝi restis ĝis la fino de la Bosnia milito.
#000019
La Sarajeva Hagado postvivis la inkvizicion, du mondmilitojn kaj la militon en Bosnio kaj Hercegovino. “Ĝi havas bosnan nafaka (bonŝancon)” vigle diras Bečar.
#000021
Por Luka Bošković, longdaŭra volontulo de la Nacia Muzeo, dum kultura riĉeco de Bosnio kaj Hercegovino estas valorega, junaj generacioj malmulte scias pri graveco de la Hagado.
#000022
“En la naskiĝtago de la muzeo kaj dum la Eŭropa Muzea Nokto mi vidis la samajn geamikojn, kiuj foje sukcesis venigi kelkajn pliajn homojn. Junuloj ne emas frekventi muzeojn” diras li.
#000023
Lia konsilo al gejunuloj estas jena: “Vizitante la Nacian Muzeon, pli atente rigardu la eksponaĵojn, legu la subskribojn kaj menciu en sociaj retejoj kion [vi] legis kaj eksciis dum tiu vizito. Ne hastu farante tiujn ĉi aferojn, kiel ni hastas dum nia tuta vivo.”
#000024
Dobro nam dosli #zemaljskimuzejbih #sarajevohaggadah #sarajevskahagada /7Ia6WEaBlE
#000026
La Sarajeva Hagado, unu el la plej valoraj kaj unikaj aĵoj en la kolekto de la Nacia Muzeo de Bosnio kaj Hercegovino, estis eksponata nur en vere maloftaj kazoj antaŭ 2018 — kutime en Pesaĥo kaj la naskiĝtago de la muzeo — pro manko de akcepteblaj kondiĉoj.
#000029
Danke al financa subteno de la franca ambasadejo en Bosnio kaj Hercegovino kaj Unesko, la Hagado estas nun eksponata dufoje semajne, en merkredo kaj ĵaŭdo de 12:00 ĝis 13:00, same kiel ĉiun unuan sabaton de la monato en la sama tempo. Aldone al tio la muzeo proponas specialajn vizitojn kun ekspertoj.
#000030
Orienta kaj Centra EŭropoBosnio kaj Hercegovino
#000031
Tiuj fotoj montras la historion de la ‘rusaj dometoj’ en Havano, Kubo
#000033
Celebrante la eks-Jugoslavian muzikscenejon, halo de fama muzikstilo
#000034
La historioj de koreoj en Kirgizio, konvertiĝintaj al islamo
#000035
Esperanto: De idealismo al realismo
#000038
Aboni komentojn de ĉi tiu artikolo per retpoŝto
#000040
Ĉiuj komentoj estas kontrolitaj de administranto. Ne sendu vian komenton pli ol unufoje ĉar tiu povus esti markita kiel spamo.
Bonvolu konduti respekteme al aliaj. Komentoj kiuj enhavas malamajn esprimojn, obscenaĵojn kaj personajn atakojn ne estos aprobitaj.
#000041
Speciala danko al niaj multaj subtenantoj
#000044
Bonvolu subteni nian gravan laboron
#000045