Bilardo estas la nomo de diversaj ludoj, kiujn oni ludas per difinita nombro de rezinaj (pli frue eburaj) globoj sur ortangula tablo, tegita per verda drapo kaj provizita per remburitaj randoj. Oni frapas la globojn per longa bastono.
Oni ludas la francan bilardon (karambolon) per tri globoj sur bilarda tablo, kiu ne havas poŝojn. Ĉiuj aliaj versioj estas ludataj sur sespoŝa tablo, kies poŝoj troviĝas en la anguloj kaj po unu meze de ambaŭ longaj bendoj. Al tiu tipo apartenas la Angla-Bilardo kun tri globoj, la Snukero (angle Snooker) kun 22 globoj (21 objektgloboj kaj unu blanka), la poŝbilardo (pool) kun maksimume 15 objektgloboj kaj unu blanka globo.
#000002
La tablo estas granda, ortangula kaj ĝi estas duoble pli longa ol larĝa. Ĝi estis pli frue en Anglio el mahagono. Ĝia tabula parto estas pretigita el polurita ardezo, kiun oni kovras per drapo. La tablan tabulon kadras oblikvaj borderoj (nomataj kusenoj/bendoj), pretigitaj el malmoligita kaŭĉuko aŭ sintezita gumo.
#000003
La bastono (bilardbastono) estas produktita el polurita ligno aŭ plasto, kies pinto mallarĝiĝas kaj pintiĝas. Ĝi longas inter 100–150 cm kaj ĝian pinton ornamas ringforma fortigo el plasto, kupro, fibro, aŭ eburo kaj batkapeto el ledo, algluita al la ringo. La ludantoj uzas kuboforman bilardan kreton por kretizi la bastonan kapeton, kio helpas la baton ne rekte en mezo de la globo. Tiam la globo rotacias, rapidturniĝas.
La bilardaj globoj estis produktitaj pli frue el ligno, kupro, eburo aŭ belga argilo, hodiaŭ el plasto (fenolrezino). Ili havas diametron de 5,2 cm ĝis 6,05 cm. Oni uzas pli grandajn globojn en karambolo.
#000004
Angla bilardo estas miksaĵo de karambolo kaj poŝbilardo, elformiĝinta ĉirkaŭ la fino de la 18-a jarcento. Ĝi estas ludata sur tablo (ludareo 356,9 cm x 177,8 cm) per tri globoj, kies diametro estas 52,5 mm (2 coloj 1/16). Unu globo estas ruĝa, alia blanka kaj la tria estas, aŭ makulita blanka, aŭ flava.
La frapglobo en Angla-Bilardo estas, por unu ludanto (aŭ teamo), la blanka kaj, por la alia ludanto (aŭ teamo), estas la makulita blanka aŭ flava globo; la du aliaj globoj estas la objektgloboj.
Oni povas akiri poentojn per tri metodoj:
#000005
senespera hazardo (losing hazard) estas bato, dum kiu globo de la batanto trafas iun poŝon - post trafo de alia globo, kaj valoras 2 ptjn kiam blanka aŭ flava estas unue tuŝita, sed 3 ptjn kiam la ruĝa estas unue kontakti.
venka hazardo aŭ poto (winning hazard aŭ pot) estas bato, dum kiu objektglobo eniras poŝon - post trafo de iu ajn globo, kaj valoras 2 ptjn kiam blanka aŭ flava estas enpoŝigita, sed 3 ptjn kiam la ruĝa estas enpoŝigita.
karambolo (cannon) estas bato, dum kiu la batita globo trafas la du aliajn globojn kaj valoras 2 ptjn.
#000006
Pluraj kombinaĵoj povas okazi dum unu bato, kaj ĉiuj poentoj estos aldonitaj al la poentaro de la ludanto. Ĉiuj faŭloj valoras 2 poentojn kiuj estas aldonitaj al la poentaro de la kontraŭulo.
#000007
Snukero estas populara speco de bilardo kreita de militistoj el la angla garnizono en Hindujo en la 19-a jarcento. Tiu ludo estas ludata sur granda tablo kiu fakte estas origine Angla-Bilardtablo.
Por ludi la snukeron necesas dudek du globojn.
Unue, la blanka kiu estas la frapglobo kaj poste, la dudek unu objektgloboj : kvin dek ruĝaj (kiuj ĉiu valoras 1 poenton), unu flava (2 ptjn), unu verda (3 ptjn), unu bruna (4 ptjn), unu blua (5 ptjn), unu roza (6 ptjn) kaj fine unu nigra (7 ptjn).
La snukertablo estas pli-malpli duoble longa ol larĝa (ludareo 356,9 cm x 177,8 cm) kaj havas ses poŝojn : kvar en la anguloj kaj unu meze de ĉiu longbendo.
Oni uzas bastonon provizita per leda ekstremaĵo nomita kapeto por frapi la blankan globon kaj ĝin sendigi al trafenda(j) objektglobo(j) rekte aŭ per resalto kontraŭ unu aŭ pli bendoj.
#000008
1-a fazo : de la komenco ĝis la enpoŝigo de la 15‐a Ruĝa kaj eventuale de la sekvanta elektita kolora). La unua ludanto faras la En-ludiga bato al Ruĝa(j) globo(j). Dum tiu fazo, Ruĝa(j) estas la trafenda(j) globo(j) de ĉiu nova vico de la ludantoj. Kiam Ruĝa globo estas enpoŝigita, la sekvanta trafenda estas unu globo el la aliaj kolorgloboj. Kiam kolorglobo estas enpoŝigita, ĝi estas remetita sur sian propran lokon (se eble) kaj tiam oni devas denove ludi al Ruĝa(j), ktp... . Enpoŝiginte la lastan Ruĝan, oni povas ankoraŭ ludi al unu elektita kolorglobo. Poste komencas la dua fazo.
#000009
2-a fazo : kiam nur restas la ses kolorgloboj ĝis la fino de la framo. Dum tiu fazo oni enpoŝigas la kolorajn globojn en kreskantordo de valoro : flavan, verdan, brunan, bluan, rozan kaj fine nigran. La framo finiĝas per la lasta nigra, aŭ potante ĝin, aŭ faŭligante ĝin. Se estas pli ol sep poentoj inter la poentaroj antaŭ la nigra, la framo finiĝas tiam. Oni ankaŭ povas koncedi framon pli frue. Kiel en iu ajn alia bilardludo, faŭloj povas okazi. Kiam okazas faŭlon, la konvena penalo (de 4 ĝis 7 poentoj) estos aldonita al la poentaro de la kontraŭulo. La venkanto estas la ludanto kiu akiris la pli multe da poentoj dum la framo.
#000010
Taktiko uzata iam en framo estas lasi la frapglobon malantaŭ ne-Trafenda Globo tiel ke ĝi estas snukerigita por la sekva ludanto. Se ludanto aŭ teamo estas pli da poentoj malantaŭe ol estas disponeblaj sur tablo, tiam la metado en snukeron esperante gajni poentojn el forcitaj faŭloj iĝas plej grava.
#000011
Al ĉiuj faŭloj korespondas penalojn de 4 ĝis 7 poentoj kiel menciata ĉi-sube.
#000012
Se eble, oni relokigas kolorglobon sur ĝian propran Muŝon, sen ke ĝi tuŝas alian globon,
Se tio ne eblas sur ĝia propra Muŝo, oni relokigas ĝin sur la liberan Muŝon de plej alta valoro disponebla,
Se neniu Muŝo estas disponebla, oni relokigas ĝin plej proksime eble al ĝia propra Muŝo, en rekta direkto kaj perpendikla al la supra kuseno.
#000013
Se pluraj globoj bezonas esti relokigataj, oni ĉiam komencas per la plej alta valora globo, kaj poste, oni daŭrigas malkreskantorde.
#000014
Iu ludanto kiu faras faŭlon, donas penalajn poentojn kiuj estos aldonitaj al la kontraŭula poentaro,
#000015
batante kiam iu ajn globo estas senmova,
batante antaŭ ke la arbitracianto finis la relokigon de iu kolora globo,
kaŭzante la eniron de iu ajn ne-trafenda globo en poŝon,
farante tiel ke la frapglobo ne unue kolizias iun trafendan globon,
tuŝante iun globon En-ludo, alia ol la frapglobo, per la leda kapeto de la bastono kiam bato estas farata, aŭ
farante tiel ke iu globo estas elpelita el la tablo.
#000018
uzante iun globon el la tablo por iu ajn celo,
uzante iun ajn objekton por mezuri spacojn aŭ distancojn,
ludante al Ruĝaj, aŭ libera globo sekvita de Ruĝa, en sinsekvaj batoj,
uzante iun ajn objektglobon kiel frapglobo,
ne deklarante kiun globon li elektis kiam petita de la arbitracianto,
enpoŝiginte Ruĝan aŭ liberan globon kiel Ruĝa, farante faŭlon antaŭ ol sciigi sian elektitan globon.
#000019
Vorta provizo koncernante la bilardludojn
#000020
Ludo, ludata per eburaj aŭ fenolikaj rezinaj globoj sur tablo tegita de drapo.
#000021
la Loko aŭ Muŝo : loko por la Nigra
la Piramida Loko : loko por la Roza
la Centra Loko : la loko por la Blua
la tri aliaj estas sur la Balklinio : vidite de la suba bendo, centre la loko de la bruna, sur la dekstra angulo de la "D", la loko de la flava kaj sur la maldekstra angulo de la "D", la loko de la Verda.
#000023
Malgranda makuleto sur supraĵo (punktita aŭ makulita globo en bilardludoj)
Preciza loko, kie io okazas: la punkto de kontakto de du korpoj; celpunkto; ktp...
#000025
la frapglobo estas En-ludo kiam ne En-mano
la objektgloboj estas En-ludo ekde la komenco de la framo ĝis estante enpoŝigitaj aŭ elpelitaj el la tablo
koloraj denove iĝas En-ludo kiam relokigitaj
#000027
Faŭlo : iu ajn rompado al la regularo kiu estas taksita per penalpoentoj aldonitaj al la kontraŭula poentaro. Post faŭlo, la kontraŭulo povas elekti unu el la tri jenaj eblecoj
#000028
mem ludi de kie la globoj senmoviĝis, aŭ
ludigi la faŭlinton de kie la globoj senmoviĝis, aŭ
kiam "Faŭlo kaj Miso" estas anoncita, reludigi la faŭlinton de kie la globoj troviĝis antaŭ la faŭla bato. La arbitracianto replacigas, plej bone eble, la globojn kaj la faŭlinto reludos la saman aŭ alian baton.
#000029
Miso : kiam la frapglobo mankas unue kontakti Trafendan Globon kaj la arbitracianto konsideras ke la batanto faris ne sufiĉe bonan provon por kolizii Trafendan Globon, li anoncos "Faŭlo kaj Miso".
Snukerita : la frapglobo troviĝante malantaŭ ne-trafenda globo kaj estante obstrukciata per ĝi por atingi per rekta bato kaj en rekta linio, iu ajn Trafenda Globo estas dirata kiel snukerita.
Libera globo : globo kiun la batanto elektas kiel Trafendan Globon kiam estante snukerita post faŭlo. Se tiu globo estas enpoŝigita, ĝi prenas la valoron de iu normala trafenda globo. Ne licas meti snukeron malantaŭ libera globo.
Puŝbato : faŭla bato farita kiam la leda kapeto de la bastono restas en kontakto kun la frapglobo
#000030
post ke la frapglobo estis komencanta sian antaŭan movon, aŭ
kiam la frapglobo faras kontakto kun celglobo escepte kie la frapglobo kaj celglobo estas preskaŭ tuŝantaj, tio ne estos ĵuĝita kiel puŝbato se la frapglobo tuŝetis tre finan randon de la celglobo.
#000031
Retpaĝaj adresoj kaj retpoŝtadresoj iĝas ligiloj aŭtomate.Versoj kaj alineoj estas aŭtomate dividitaj.Image links with 'rel="lightbox"' in the <a> tag will appear in a Lightbox when clicked on.E-Mail addresses are hidden with reCAPTCHA Mailhide.
#000034
Pliaj informoj pri formataj opcioj
#000035
La fino de la ekspluatado de la nuklea centralo Doel3
Fabeloj de la verda pigo
Kiom da personoj bezonatas por bone funkcianta grupo?
#000036