La politika partio Eŭropo – Demokratio – Esperanto ĵus partoprenis la balotadon por la Eŭropa Parlamento la kvaran fojon ekde 2004. Malgraŭ klopodo, ĝi ne sukcesis aperi ĉe la balotado en Germanio, do nur en Francio eblis voĉdoni por la partio. La partio ricevis je 45% malpli da voĉoj ol en 2014 kaj atingis la plej malbonan rezulton en sia historio. Libera Folio intervjuis Pierre Dieumegard, prezidanton de la franca sekcio de EDE.
#000002
– En Francio, ekde 2004, ĝi prezentas liston de kandidatoj en eŭropaj balotoj. Tio okazis ankaŭ en Germanio dum la eŭropa balotado de 2009. En Pollando, ĝia agado estas per rilatoj kun parlamentanoj kaj politikistoj. Ekzistas EDE-asocio ankaŭ en Hungario.
#000005
– La ĉefa celo estas plibonigi demokration, regadon de la popolo(j) far la popolo(j) por la popolo(j), per uzo de Esperanto. Tio povas esti en rektaj rilatoj inter homoj de diversaj landoj, aŭ en rilatoj inter deputitoj, aŭ inter la registaro kaj la civitanoj. La programo estas en nia retejo.
#000007
Kiel EDE proponas plidemokratigi Eŭropan Union?
#000008
– La ĉefa afero estas pri lingvoj. Nuntempe, la eŭropaj popoloj havas malsimilajn lingvojn, kaj ne kapablas kompreni unu la alian: demokratia debato ne eblas. Debatoj ekzistas en ĉiu lando, sed ne je la nivelo de tuta Eŭropo. La rezulto estas ke ĉiu popolo grumblas kontraŭ la aliajn. Pri eŭropaj temoj (enmigrado, klimata ŝanĝiĝo, financoj, ktp) la opinioj estas pli malsimilaj inter la landoj ol inter la tradiciaj sociaj grupoj.
#000009
– Ankaŭ tiu problemo de lingvoj havas malbonan efikon en demokratio, ĉar ĝi disigas la "elitojn" kiuj pli-malpli scipovas la anglan lingvon, de la "subuloj", kiuj ĝin ne scipovas. En Eŭropo pli ol la duono de la loĝantaro ne scipovas la anglan, eĉ se oni instruis tiun lingvon dum dek jaroj en la lernejo.
#000010
– Sed ni ankaŭ deziras ke la balotsistemoj unuiĝu en Eŭropo. Ekzemple, por la lasta eŭropa balotado en Francio ĉiu listo devis pagi, presigi, transporti siajn balotilojn. Tio estas multekosta por la etaj partioj kaj ankaŭ malŝparas multe da papero (kaj ofte estas eraroj). Male, en Germanio estas nur unu balotilo, kun nomoj de ĉiuj listoj : tio estas pli bona, por egaleco inter partioj, por ekologio, kaj ankaŭ por ŝpari la laboron de la oficanoj. Ni pensas ke la germana sistemo estas pli bona ol la franca.
#000011
En 2014, EDE ricevis 33.609 voĉojn, sed en 2019 nur 18.569. Kial tiu malkresko okazis? Kiel vi sentas pri la duoniĝo de la voĉoj donitaj al la partio?
#000012
– Ni povas kompari kun la listoj de Piratoj kaj de Federalistoj, kiuj same partoprenis balotojn en 2014 kaj 2019, kaj havis similan nombron de voĉdonintoj. La nombro de voĉdonintoj malkreskis por la tri listoj (eĉ pli por EDE, malfeliĉe).
#000013
– Do mi pensas ke estas komuna kialo de tiu malkresko. Eble en 2019 la batalo inter la partio de Le Pen kaj la partio de Macron lasis malpli da libera spaco por la aliaj partioj. Multaj homoj voĉdonis "utile" por ke iuj aliaj estu elektataj. Eble ankaŭ niaj afiŝoj kaj niaj flugfolioj estis tro "cerbumigaj"? Sed tio estas malagrabla.
#000014
Ĉu EDE vere estas tuteŭropa partio se ĝi partoprenis la voĉdonadon en nur unu lando?
#000015
– Estas landaj asocioj de EDE en kvar landoj de Eŭropo (Francio, Germanio, Pollando, Hungario); ankaŭ estas unuopuloj en iuj aliaj landoj. Pro la malsimilaj balotsistemoj, ne eblas tuteŭropaj partioj. Eĉ la ĉefaj partioj kiuj havas grupojn de eŭropaj deputitoj ne estas tuteŭropaj partioj, ili estas kunigoj de landaj partioj.
#000016
– Zamenhof kreis Esperanton kiel "internacian lingvon", por faciligi rilatojn inter etnaj grupoj de sia lando, Rusio. Nuntempe, Eŭropa Unio pli malpli similas Rusion de la tempo de Zamenhof: multaj etnaj grupoj en unu plurnacia politika strukturo. Do ni deziras uzi Esperanton por faciligi rilatojn inter homoj de ĉiuj landoj de Eŭropo. Tiel ni esperas atingi pli justan komunikadon inter ili, pli justan debaton, sen lingva diskriminacio, sen superuloj kaj sen subuloj. Jes, EDE celas disvastigi Esperanton, per tiu politika rimedo, por tiu politika celo.
#000018
Ĉu EDE efektive celas ekhavi mandaton en la eŭropa parlamento, aŭ ĉu la partio estas nur varbilo por Esperanto?
#000019
– EDE ne estas nur ĝenerala varbilo por Esperanto. Por tiu celo jam estas aliaj asocioj.
Sed EDE estas varbilo por Esperanto en la politika agado. Mi mem deziras ke aliaj (kutimaj) politikaj partioj konsciiĝu pri la grava problemo de lingvoj en Eŭropa Unio, tiel ke tiu problemo estu diskutinda en politiko, same kiel ekologio, kiu estas grava afero, diskutinda nuntempe en ĉiuj tradiciaj politikaj partioj. Se ni gajnus mandaton en la baloto, ni agadus en la Parlamento por antaŭenpuŝi debaton pri tio.
#000020
Antaŭ la elektoj en franca televido aperis reklamfilmo de EDE.
#000021
Du prezidant-kandidatoj klarigas siajn poziciojn
#000023
Komitatanoj B elektitaj, kio pri la estraro?
#000024
Mi pensas ke multaj transnaciistoj subtenis Volt aux DiEM25 cxi foje.
#000025
La problemo de EDE estas ke ĝi estas ... nesufiĉe utopia! Antaŭ ĉio, la interesa demando, eĉ laŭ strikte Esperantista vidpunkto, ne estas kiun lingvon uzu la uniaj instancoj, sed kiamaniere rilatu EU al la eksterEŭropa mondo. Necesas antaŭdifini ne nur la finajn limojn de EU (ĉu la tuta mondo aliĝu al la Unio?), sed ankaŭ kiuj aliaj unioj estu en la mondo kaj kiel ili interrilatu (ĉu ĉiu lando estu ero de ĝuste unu unio?). Esperanto estas interea nur tiagrade kiom ĝi estas esprimo de la sopiro je monda paco. Eŭropa paco ne sufiĉas kaj ĉiuokaze ne povas daŭri sen monda paco (same kiel en la moderna mondo la paco ne povas daŭri sen libereco).
#000027
Nu, Esperanto agonias. Praktike ĉie, ankaŭ en la iam fortaj landoj. Rigardu ekz-e la liston de E-eventoj en Berlino por la monato Julio. Ankoraŭ en la 90aj jaroj ni plenigis per tia listo tutan A4-folion ĉiun monaton, kaj okazis ĉiusemajne pluraj eventoj. Nuntempe la listo montras tri eventojn por la tuta monato: unu tabloludan posttagmezon, unu konversacian rondon kaj unu restoraciumadon. Tiu malkreskado ekzistas jam dum multaj jaroj, kaj ĝi estas pli-malpli konstanta, ne nur ĉe ni.
#000029
Ne mirinde, ke ankaŭ la EDE-aktivuloj laciĝas pli kaj pli.
#000030
Plensateco pri esperantaĵoj, plena informiteco, ne-plu-soleco kaj ne nepra bezono pri personaj renkontoj: apenaŭ mirinde, ke lokaj aranĝoj retroiras. Kio ne implicas lingvan aŭ eĉ movadan misfarton de Esperanto.
#000036
Iuj supozas ke eksterteranoj konstruis la piramidojn de Egipto. Supozu libere.
#000038
Kiel oni povas parte voĉdoni en Francio? Iuj ja donis iajn 0,1 de voĉo 🙂
#000039
Oni devas rigardi la nuntempan sistemon de partioj en la EU-parlamento kiel kompromiso inter la federaciistoj (unionaj partioj) kaj konfederaciistoj (kunigo de landaj partioj). Mi malfacile povas imagi, ke oni ŝanĝus la sistemon. Mi ne certas, ĉu la asertitaj malfacilaĵoj de komunikado estas grava problemo. Eble multaj ne eĉ volas scii, kio okazas en aliaj EU-landoj.
#000040
La argentina selektitaro estas ĉampiono de la mondpokalo de KataroIrano: unua ekzekuto ligita al la tumultojDu misiloj trafis PollandonUN: amasa plimulto por kondamni la rusiajn aneksadojn en UkrainioParlamentaj balotoj en Latvio: tutnova vizaĝo por la deputitaro
#000044
Aliĝi al 400 aliaj abonantoj
#000048