La vivo estas malfacila por li. Li estis ĉasita de sia lando pro la atako de Putin, kaj li devis lasi multajn aferojn malantaŭ si. Estas vere malfacile por mi imagi kiel tio sentiĝas, ĉar mi neniam spertis similan situacion. Mi verŝajne estus tre malfeliĉa se mi subite ne plu povus revidi ĉion kion mi konas, kaj ĉiujn kiujn mi ŝatas. Mi tamen iom komprenas la senton kiun oni havas kiam oni estas en nova lando, kaj ke oni ne bone komprenas kiel ĉio funkcias. Mi loĝas en Nederlando de nelonga tempo, kaj malgraŭ tio ke mi havas amikojn kiuj povas helpi min, kaj ke mi studis la Nederlandan dum 4 jaroj antaŭ ol veni, mi regule havas malfacilaĵojn. Estas malagrable kiam mi ne komprenas ion, aŭ kiam iu ne komprenas min. Sed miaj problemoj estas etaj. Mi havis multe da tempo por prepari min. Kompare al mi, rifuĝintoj preskaŭ ne havis tempon (aŭ tute ne havis tempon) por prepari sin antaŭ ol ili estis forpuŝitaj al aliaj landoj. Lerni naturan lingvon kiu ne estas planita kiel Esperanto postulas plurajn jarojn. Eĉ se oni loĝas en lando kie multaj homoj parolas la lingvon ĉirkaŭe, la homa cerbo bezonas jarojn por bone rekoni kion ĝi aŭdas, kaj pli por mem konstrui proprajn frazojn por ĉiuj situacioj. Mi mem post 4 jaroj da Nederlanda studado, mi ankoraŭ ne parolas ĝin pli bone ol Esperanto post 6 monatoj da studado.
#000000
Sed kiel normala persono, kiel oni povus helpi pli (alimaniere ol donaci aĵon, doni monon, voĉdoni)? Mi pensas ke Esperanto (kaj ajna alia rapide lernebla helplingvo “auxlang”) povas helpi. Ju pli rapide oni povas komuniki kion oni bezonas kun komforto, des pli rapide oni sentas sin hejme. Kaj des pli rapide oni povas atingi pli bonajn vivkondiĉojn kaj socian bonfarton. Kaj Esperanto permesas tion. Ĝi estas rapide lernebla pro la malesto de esceptoj, kaj pro la reuzo de elementoj aŭ reguloj kiujn oni jam konas. Kaj ĝi rapide donas komforton al la uzanto ĉar se oni respektas la regulojn, oni ne bezonas timi ĉu frazo sonas malnature aŭ ne. Frazo laŭgramatika estas frazo ĝusta. Kaj oni ne bezonas “finan venkon” kie ĉiuj povus paroli la lingvon por ke Esperanto (aŭ tia lingvo) estu utila. Se oni jam povas trovi kelkajn homojn en ĉiuj urboj kiuj pretas helpi, kaj kiuj povas kompreni danke al Esperanto, tio jam estas signifa progreso. Kaj kiel dirite, lerni Esperanton ne postulas multe da tempo. Kaj tio altigas iomete la ŝancon trovi subtenon se poste, senvole, oni iĝas rifuĝinto.
#000002
Popularigi Esperanton ne estas malfacile. Iu ajn povas helpi per simple uzi ĝin. Kelkaj personoj volos helpi eĉ pli per la kreado de enhavo kiel libroj, artikoloj kaj videoj, sed tio ne estas nepre bezonata. Simple sendi mesaĝojn en Esperanto en sociaj retoj de tempo al tempo, kaj diskonigi bonajn aferojn en Esperanto jam estas granda kontribuo. Tio altigas la kvanton kaj videblecon de aferoj en Esperanto, kio helpas postajn homojn lerni ĝin kaj daŭre uzi ĝin. Kaj tio altigas la disponeblecon kaj uzeblecon de facila kaj rapide lernebla lingvo por tiuj kiuj bezonas tion.
#000003
Uzi specialan lingvon ne estas magia solvo al mondaj problemoj. Fakte, magia solvo al mondaj problemoj ne ekzistas. Sed uzi Esperanton aŭ alian helpan lingvon estas reala solvo al multaj problemoj rilataj al komunikado. Tio estas plia kontribuo en la ĝusta direkto, al mondo kun malpli da problemoj.
#000004
ero de la kartaro en Anki
#000005
Se, kiel mi, vi interesiĝas pri planlingvoj, vi verŝajne legis pri Elefen. Elefen estas helplingvo (kiel Esperanto) kiu inspiriĝas pri la gramatiko de kreolaj lingvoj (do “izolanta” kaj relative simpla), kaj la vortoj venas de la modernaj latinidaj lingvoj.
#000006
Elefen estas interesa laŭ mi, ĉar la gramatiko de kreolaj lingvoj estas bona modelo pri simpleco. Tio normalas, ĉar kreolaj lingvoj estis lernataj de nedenaskuloj de malsamaj lingvoj (kiam ĉi tiuj lingvoj estis piĝinoj). Laŭ mi, la gramatiko de Elefen estas iom pli simpla ol tiu de Esperanto. Multaj oftaj eraroj en Esperanto (kiel forgesi -j sur adjektivo, aŭ uzi “tiu” anstataŭ “tio”) estas neeblaj en Elefen. Fakte, la kreantoj de la lingvo estis Esperantistoj, kaj ili bone sciis kio estas ĝena dum la lernado de Esperanto.
#000007
Mi subtenas ĉiujn helplingvojn (Esperanto, Occidental, Globasa, Elefen...). Ĉiuj planlingvoj havas proprajn kvalitojn kaj proprajn komunumojn. Kaj planlingvoj estas tiom facilaj, ke oni povas lerni multe da ili kun la tempo kiun oni bezonus por lerni nur unu naturan lingvon kiel la Anglan. Same kiel oni povas ludi plurajn ludojn, oni povas lerni plurajn planlingvojn. Se vi ŝatas (aŭ ŝatis) lerni Esperanto, vi verŝajne ankaŭ ŝatus lerni Elefen.
#000008
Por helpi al la lernado de Elefen, mi do kreis liston laŭ ofteco. Esence, tio estas listo de la plej oftaj vortoj, kun traduko. Jam ekzistis kelkaj ofteclistoj, sed ili ne estas tiom bonaj kaj kompletaj kiel tiu, kiun mi kreis. La listo enhavas pli ol 12 000 vortoj, sed mi pensas ke se oni konas la 3 000 unuajn, oni jam povas paroli flue se oni uzas tiujn vortojn inteligente.
#000009
Por fari tion, mi uzis Corpo. Corpo enhavas preskaŭ ĉiujn tekstojn en Elefen kiuj troviĝas ene de , kio estas multega (la korpuso enhavas pli ol 3 000 000 vortoj). El tio mi havas liston de la plej oftaj vortoj en Elefen. Poste mi uzas la vortaron de la sama retejo (Disionario), kaj per ĝi mi aŭtomate ligis ĉiun vorton al sia vortara vortoklaso kaj difino. El tio, mi havas csv-dokumenton, kiun mi povis alŝuti al Memrise kaj Anki.
#000010
Memrise estas retejo kiel Duolingo, sed anstataŭ frazoj, la retejo prezentas al ni nur vortojn (kutime), kaj oni devas elekti aŭ tajpi la ĝustan tradukon. La kursoj de Memrise estas preskaŭ ĉiuj faritaj de volontuloj, kaj la kvalito de ĉi tiuj kursoj iras de tre malbona al iom bona.
#000011
Kelkaj homoj ŝatas la “ludan” manieron de Memrise, do mi kreis la kurson por ili tie, sed mi vere rekomendas uzi Anki anstataŭe se la fakto lerni lingvon pli rapide pli amuzas vin ol la fakto ekhavi virtualajn poentojn.
#000012
La plej oftaj vortoj el la Angla
#000013
La plej oftaj vortoj el Esperanto (mi rekomendas tiujn, ĉar estas pli facile kompreni la vortojn en Elefen per la tradukoj en Esperanto. Fakte, Elefen multe pli similas al Esperanto ol al la Angla.)
#000014
Anki funkcias iom kiel Memrise kaj Duolingo, sed estas multe pli bona (almenaŭ laŭ mi). Oni povas pli facile diri kiam oni volas lerni karton/vorton denove, kaj oni ne bezonas tajpi/elekti la respondon (oni nur bezonas kompari onian respondon en sia cerbo kun la vera respondo). Rezulte, oni povas lerni multe pli rapide per Anki ol per Memrise aŭ per Duolingo.
#000015
Anki estas senpaga por komputilo (Desktop) kaj Android. Mi skribis artikolon pri Anki, kaj mi konsilas al vi legi ĝin se vi ne konas ĉi tiun mirindan programon.
#000016
Kaj ĉu vi ŝatus praktiki Elefen aŭ trovi informojn pri ĝi? Venu paroli al ni:
#000017
Lupoj iĝas pli kaj pli maloftaj. En la tuta lando, restas nur kelkaj apartigitaj. Simioj volas helpi ilin. La simioj konstruas grandan kaĝon. En ĝin ili metas multajn arbojn, riverojn, kavernojn ktp. Ili decidas nomi tiun belan kaĝon “bestoĝardeno”. La simioj pensas ke la lupoj estos feliĉaj ĉi tie. La lupoj havos multe por amuziĝi, kaj ili ne plu estos solaj. Kaj espereble, la lupoj havos bebojn, tiel estos pli da lupoj en la lando.
#000018
Sed nun, la simioj bezonas trovi la lupojn, kapti ilin, kaj alporti ilin al la bestoĝardeno. Por tio, ili organizas tutlandan mision. Multaj simioj ŝatas la projekton, kaj multe helpas kiel volontuloj. Ili pensas ke estas bone por la lupoj. En kaĝo, la lupoj ne plu povos akcidente morti en la naturo.
#000019
La misio estas sukcesa, kaj la kvin lupoj de la lando nun troviĝas en la kaĝo. La prizorgantoj de la kaĝo rapide rimarkas, ke multaj simioj volas rigardi la lupojn. Multaj simioj pretas pagi multe por povi vidi sovaĝan beston per siaj propraj okuloj. Do multe da turistoj venas, kaj kun ili venas multaj vendistoj, kiuj trovis interesan fonton de klientoj.
#000020
Sed unutage, du lupoj fuĝis de la kaĝo. Paniko ekestas. La lupoj povas esti ĉie. Kaj la lupoj ankoraŭ estas sovaĝaj bestoj. Kaj simio povas esti interesa manĝo por malsata lupo. Nova misio estas organizata: kapti la du nekontrolitajn lupojn kiel eble plej rapide. Estas por la bono de la lupoj. Ekster la kaĝo, la lupoj povas akcidente morti pro la danĝeroj de la simia mondo.
#000021
La lupoj estas rapide rekaptitaj, kaj remetitaj en la kaĝon. Uf. La prizorgantoj finfine povas ripozi post ĉi tiu intensa kaj stresa okazaĵo. Sed, post kelkaj tagoj, ili rimarkas ke io grava okazis dum la nokto.
#000022
Unu el la du lupoj kiu fuĝis mortis. Unu el la du lupoj kiu fuĝis estas grave vundita de lupo kiu ne eskapis. Bestokuracisto konkludas ke la unua mortis pro streso. La du lupoj ne estis akceptitaj kaj ŝatitaj en la lupa grupo. Kaj ili faris ĉion, kion ili povis, por esti for de ili. Bedaŭrinde, ili ne estis komprenitaj. Per rekapti ilin, la lupoj estis realportitaj al siaj problemoj, al grupaj problemoj, kaj al morto.
#000023
La prizorgantoj pensas: “Tio estas bedaŭrinda, sed ni vere provis helpi.” “Venontfoje, ni helpos pli bone.”
#000024
(Mi ne plu eldonas ĉiujn rakontojn per Medium ĉar Medium postulas tro da neutila laboro (bildoj, reformatado, etikedoj, licenco ktp). Se vi volas resti ĝisdata, sekvu min per Twitter aŭ rekte konsultu la ĉiamĝisdatan liston de fabloj en Github)
#000025
Komunumo de kunikloj loĝas en valo. Ĝi estas tre trankvila. Ne multaj aferoj okazas. Neniam okazas problemo. Neniam okazas danĝero. Kaj la infanaj kunikloj ĉi tie tre enuas.
#000026
Unu el la kunikloj de la komunumo estas komercisto. De tempo al tempo, ri vojaĝas al foraj landoj por interŝanĝi maloftajn varojn. Kaj kiam ri revenas, la infanoj ĉiam amasiĝas ĉirkaŭ ri. Kaj tiam, la komercisto rakontas siajn aventurojn al ili.
#000027
Sed, kompreneble, la rakontoj estas plejparte malveraj. La komercisto neniam vidis monstrojn. Dum siaj vojaĝoj, ri nur priparolas prezojn kun aliaj komercistoj. La heroo pensas: “Nu, tio nur estas malgranda mensogo.” “Tio amuzas la infanojn, kaj tio amuzas min.”
#000029
Sed infanoj parolas. Multe kaj senĉese. La rakontoj de la heroo populariĝis inter ĉiuj infanoj. Kaj ili populariĝas inter iliaj parentoj. Kaj ili populariĝas inter la aliaj membroj de la komunumo.
#000030
Iutage, okazas paniko en la kunikla komunumo. Vulpo danĝere proksimiĝas de la nestoj. Grupo de kunikloj rapide iras al la nesto de la heroo por peti helpon.
#000031
“Heroo!” “Monstro alproksimiĝas!” “Ni bezonas iun kuraĝan!” “Iun rapidan!” “Iun fortan!” “Ni scias ke vi povas defendi nin ĉiujn”
#000032
La heroo vekiĝas kaj ekkonscias pri la situacio. Ri stresas. Ri scias ke ri ne povas batali kontraŭ monstro. Ri ŝatus fuĝi, sed tro da buŝoj kaj okuloj volas ke ri venku la vulpon. Post iom da tempo, ri pensas: “Nu, mi estas komercisto, eble mi povas negoci kun la monstro por ke ri ne ataku.”
#000033
La heroo iras, kaj nun estas sola antaŭ la vulpo.
#000034
Heroo: “Monstro, mi petas ke vi ne iru plu antaŭen”
#000035
Vulpo: “Mi ne estas monstro, mi estas vulpo”
#000036
Heroo: “Se vi ne manĝos nin, ni povas promesi al vi riĉecojn”
#000037
Vulpo: “Ho mi estas vegetarana”
#000038
Vulpo: “Vi kunikloj... vi havas multajn antaŭjuĝojn... Tio ne estas afabla”
#000039
Kiam oni estas vegetarana, tio signifas ke oni ne manĝas viandon. Do tio ankaŭ signifas, ke oni ne manĝos kuniklon. La heroo blovas pro trankviliĝo. Ri pensas ke ri multe stresis pro nenio. Ri pensas: “Mi nun povas reveni al la aliaj kunikloj.” “Mi diros al ili, ke mi konvinkis la monstron ne ataki nin”. “Mia reputacio kiel negocanto iĝos eĉ pli alta!”
#000040
La kuniklo turnas sian kapon kaj komencas piediri direkte al la komunumo. Sed tuj post tio, la vulpo saltas sur la kuniklon kaj tranĉas rian kolon.
#000041
La vulpo fiere diras: “Malgranda mensogo, grandaj konsekvencoj!”
#000042
La akvonivelo estas pli kaj pli alta, kaj ĝi ne ĉesas altiĝi. Baldaŭ, ĉiuj partoj de la tero estos kovrita de akvo. Baldaŭ, birdoj ne plu havos lokon por surteriĝi. Por eviti la morton de ĉiuj birdoj, fama birdo organizas grandan kunsidon.
#000043
La fama birdo salutas ĉiujn birdojn, kiuj partoprenas la kunsidon.“Bonvenon. Ni estas ĉi tie por trovi estonton al la birdaro.”“Ni travivis katastrofojn.”“Ni travivis la meteoriton.”“Ni travivis la homaron.”“Ni travivos la finon de tero.”
#000044
La fama birdo demandas:“Ĉiu iu el vi havas ideon por helpi nin travivi?”“Ni devas aŭskulti la ideojn de ĉiuj.”
#000045
Apodo proksimiĝas kaj diras:“Ni povas konstante flugi!”“Ni ne plu bezonos la teron!”La aliaj birdoj ne ŝatas la ideon.Ili diras ke estas tro malfacile flugi dum longa tempo.Ili diras ke ili bezonas lokon por meti siajn ovojn.
#000046
Grebo proksimiĝas kaj diras:“Ni povas loĝi sur akvo!”“Niaj ovoj povus esti sur flosantaj nestoj!”Kelkaj birdoj ŝatas la ideon, sed la plimulto ne ŝatas.Ajna monstro povas kaŝiĝi en la granda oceano.“Tro danĝere!”
#000047
Strigo proksimiĝas kaj diras:“Ni povas loĝi en subakvaj kavernoj!”Kelkaj birdoj ŝatas la ideon, sed la plimulto trovas ĝin neakceptebla.Ili diras ke birdo bezonas lumon.Kaj la kaverno rapide ne plu havos oksigenon.
#000048
Pingveno proksimiĝas kaj diras:“Ni povas loĝi sur glacio!”Preskaŭ ĉiuj birdoj ridas.“Tro malvarmas tie!”
#000049
La fama birdo vidas ke ankoraŭ neniu proponis bonan ideon.Ri proksimiĝas, kaj diras sian ideon:“Ni povas flugi al alia planedo!”La aliaj birdoj estas surprizataj.Ili ne scias kiel reagi.Sed la birdo estas fama.Do ili esprimas sian aprobon per aplaŭdo.Kaj ili diras:“La fama birdo estas genio!”
#000050
Remoro naĝas en la maro. La fiŝo serĉas marajn bestojn.
#000051
Iam, ri vidas ŝarkon. Ri alproksimiĝas al la ŝarko.
#000052
Ŝarko: “Kion vi volas?”Remoro: “Mi volas akompani vin.”Ŝarko: “Kiel tio utilus al mi?”Remoro: “Mi povas purigi vian haŭton.”Ŝarko: “Ĉu vi diras ke mi estas malbela?”Remoro: “Ne!” Ŝarko: “Foriru.”
#000053
La remoro estas malfeliĉa kaj foriras. Iam, ri vidas balenon. Ri alproksimiĝas al la baleno.
#000054
Baleno: “Kion vi volas?”Remoro: “Mi volas akompani vin.”Baleno: “Kiel tio utilus al mi?”Remoro: “Vi estos malpli sola.”Baleno: “Mi ne estas sola. Fakte, pluraj remoroj jam sekvas min.”Remoro: “Ĉu mi povas tamen akompani vin.”Baleno: “Ne.”Remoro: “Okej.”
#000055
La remoro estas malfeliĉa. Iam, ri vidas testudon. La remoro ne ŝatas testudojn. Sed estas pli bone esti kun testudo ol esti sola.
#000056
Testudo: “Kial vi sekvas min?”Remoro: “Mi bezonas protekton kontraŭ predantoj.”Testudo: “Ĉu vi kredas ke mi povas helpi vin?”Remoro: “Jes, vi havas fortan karapacon.”Testudo: “Sed, kion vi povas fari por mi?”Remoro: “Mi povas manĝi la krustulojn kiuj kreskas sur vi.”Remoro: “Kaj tiel vi estos pli bela por la aliaj testudoj.”Remoro: “Ĉu vi akceptas la kontrakton?”Testudo: “Kio okazas se mi akceptas?”Remoro: “Mi ligos mian korpon al vi per la suĉilo sur mia dorso!”
#000057
La testudo ne vidas kion ri perdus. La testudo akceptas. La remoro ligas sin al la karapaco sur la ventro de la testudo.
#000058
La testudo kaj la remoro babilas. Ambaŭ komencas ŝati la alian. Sed subite, la testudo sentas ke la remoro multe tiras.
#000059
Testudo: “Kion vi faras?”Remoro: “Io tiras min per mia vosto.”
#000060
Efektive, longa linio ligas la voston de la remoro al boato de fiŝisto. La fiŝisto kaptis la remoron pli frue. La fiŝisto metis ringon ĉirkaŭ la voston, kaj ligis linion al la ringo. Kiam la remoro ligas sin al mara besto, la fiŝisto povas tiri la linion por kapti la beston.
#000061
Testudo: “Kio okazas? Ĉu vi helpas la fiŝiston?”Remoro: “Ne. Mi volas liberigi min!”Remoro: “Naĝu pli rapide! Ni povas rompi la linion!”Testudo: “Mi ne povas naĝi pli rapide!”Testudo: “Ĉesu teni min! Mi volas vivi!”
#000062
La remoro daŭre tenas la testudon per sia suĉilo. La testudo panikas. La remoro silentas. Post iom da tempo, la fiŝisto povas preni la testudon per la manoj. La fiŝisto mortigas la testudon. La remoro finfine ĉesas suĉi, kaj malligiĝas de la testudo.
#000063
Fiŝisto: “Bela kapto, remoro. Jen iom da manĝaĵo.”Remoro: “Nun forigu la ringon. Mia vosto doloras!”Fiŝisto: “Ne, vi ankoraŭ ne alportis al mi sufiĉe da maraj bestoj.”
#000064
La remoro pensas: “La fiŝisto trompis min.” “Ri diris ke unu besto sufiĉos.” “Akcepti kontrakton de nekonato ne estis bona ideo!”
#000065
Oni diris al mi ke la “antaŭverboj” estos ŝanĝitaj. Do mi decidis ne uzi miajn Anki-kartojn pri ili.Mi povis fini la lecionojn 8 kaj 9 de la oficiala kurso. La kurso 8 ĉefe estas pri interjekcioj. La kurso 9 ĉefe estas pri la speciala vorto “pi”.
#000066
Mi legis antaŭ iom da tempo ke nun ekzistas eta vorto por diri la malon, simile al kiel “mal-” faras en Esperanto. Eble la vortoj estu reelektitaj por pli ofte uzi tiun vorton. Tio permesus devi memori malpli da vortoj. Mi pensas ke homoj ĉefe volas lerni toki pona kaj toki ma ĉar ili volas lerni malmulte da vortoj. Do tiu ŝanĝo igus la lingvon pli alloga por tiuj homoj.
#000067
Ekzemple, anstataŭ “mute” (multe) kaj “tote” (malmulte), oni havus “multe” (multe) kaj “mute x” (malmulte), kie x estas la nova vorto. Se “mute x” estus tro longa, oni povus elekti pli mallongan vorton por “mute”
#000068
Mi ne scias ĉu eblas ŝanĝi tion, aŭ ĉiu tio estas dezirinda. Miaimprese tio ne estas granda ŝanĝo kompare al aliaj nunaj gramatikaj ŝanĝoj en toki ma. Mi pensas ke tiuj “mal-”vortoj estas malbona heredaĵo de toki pona, ĉar ili devigas lerni pli da vortoj sen gajni en esprimpovo.
#000069
toki ma uzas “o” por la imperativo kaj la vokativo:
#000070
Mi vere ne komprenas tiun decidon havi specifan vorton por tiuj specifaj aferoj (kaj ne por aliaj). Tio estas arbitra. Skribe ĝi alportas nenion pro la redundo kun “!”. Parole, homoj povas simple diri la vortojn pli laŭte, kiel tio estas farata en la Angla, la Franca kaj en multege da kreolaj lingvoj.
#000072
Laŭ mi tio estas nenecesa gramatikaĵo. Se homoj bezonas klare esprimi imperativon/vokativon kiam ili parolas, maniero fari tion nature aperus. Miaimprese estas ke kunteksto ofte sufiĉas (verbo uzata sen aliaj vortoj estas verŝajne imperativa, kaj substantivo uzata sen aliaj vortoj estas verŝajne vokativa).
#000073
Oni ne bezonas arbitre decidi ke por tiuj specifaj kazoj, oni bezonas specifan partikulon. Tio estas nenecesa gramatikaĵo. Oni ne aldonu malfacilecon antaŭ ol havi pruvon ke ĝi estas bezonata. Kaj se pruvo ekzistas, oni montru ĝin.
#000074
pi estas uzata por grupigi vortojn. Ĝi estas iom kiel “de” en Esperanto.
#000075
ma kalama ala = “lando-sono-ne” = ne sonlandoma pi kalama ala = “lando de sono-ne” = nesona lando
#000076
Ĝi pli malpli solvas la problemon de kiam oni provas analizi plurkunmetaĵon: “nesonlando” = “ne sonlando” aŭ “nesona lando”?
#000077
Ĝi vere estas tre facile komprenebla kaj lernebla, estas kiel uzi parentezojn en parto de matematika kalkulo.
#000078
“think like a jan pi toki ma!”
#000079
En la ekzerco de la leciono 9, estas tiu ekzerco kie oni devas provi traduki “nimi pi kasi kule ni li seme?”
#000080
La respondo en la angla estas: nimi pi kasi kule ni li seme?: What is the name of this flower? (Flower? Well, yes; a colorful plant is probably a flower, isn’t it? You have to start to think like a jan pi toki ma!)
#000081
Nu, fek al tio. La kunteksto/informoj de la frazo estis tute nesufiĉaj por scii ke oni parolas pri floro kaj ne pri kolora planto. Se oni ne povas facile diri “kolora planto” anstataŭ “floro”, tiam toki ma ne estas helplingvo, sed aroganta toki pona.
#000082
Ekzistas multaj situacioj kie homoj, en internacia komunikado, bezonas distingi inter floro kaj kolora planto. Kunteksto foje helpas, sed ne ĉiam. Kiel tiu sekva frazo povus esti klara en toki ma:
#000083
You have flowers that feed insects and colorful plants that feed on insects.
#000084
Oni ne ĉiam havas tempon aŭ energion por kontroli ĉu oni donis sufiĉe da kunteksto por ke la alia ulo komprenu ĝuste kiel oni volas ke ri komprenu. Foje oni nur volas diri aferojn, kaj ne fari divenludon.
#000085
Mi ne ŝatas toki pona ĉar ĝi estas tro malfacila en la ĝusta komprenado. Homoj vere ne bonas je kompreni ke ili ne donis sufiĉe da kunteksto. Responde homoj ŝajnigas ke ili komprenas. Kaj konversacioj ĉesas.
#000086
Dum la lasta semajno, mi ne vidis novajn mesaĝojn en toki ma en la Discord-a servilo. Kun la escepto de du homoj kiuj parolis kun emoĝioj en specifa kanalo.
#000087
Tio estas tre malmotiviga. Tio donas al mi la impreson ke malgraŭ la bela retejo kaj la multo da mesaĝoj en la Angla en /r/tokima, nemulto atendas min poste. Estas malfacile ŝati lingvon kiam oni ne havas la impreson ke homoj ŝatas ĝin.
#000088
Salamandroj estas tre religiemaj. Ilia religio konsistas el multaj ritoj. Unu el la ritoj estas la adoltiĝa rito. Kiam salamandro atingas specifan aĝon, ri devas trinki specialan brunan likvon. Tiam, la salamandro perdas siajn brankojn, kaj ria formo tute ŝanĝiĝas. Tiam, la salamandro ne plu povas vivi en akvo, sed ri povas vivi sur tero.
#000089
Antaŭe, neniu publike plendis pri la tradicio. Sed kun la paso de tempo, pli kaj pli da salamandroj esprimis sin kontraŭ ĝi. “La lago estas varma kaj komforta.” “Mi jam ŝatas kiel mi aspektas.” “Oni ne ŝanĝu min.” La salamandroj kiuj rifuzas trinki la adoltigan likvon ĉefe estas aksolotloj. “Mia korpo, mia decido.”
#000090
Adoltaj salamandroj ne kontentas pri tiuj, kiuj ne volas ŝanĝi sian formon. La adoltoj pensas, ke tio estas insulto al ili, al ilia beleco. La adoltoj diras, ke tio estas insulto al iliaj dioj. “La dioj punos vian malrespekton.” Sed jam la plimulto de aksolotloj ne plu trinkas tion. “Ni jam adoltas kiel ni jam estas.”
#000091
Jaroj pasas. La lago kie la salamandroj loĝas iĝas pli kaj pli netravidebla. La salamandroj ne scias la kialon. Laŭ multaj, la akvo nun havas malbonan odoron. Ĉasi en la lago iĝas pli kaj pli malfacile.
#000092
La adoltoj diras: “Vi ne devas resti en la akvo!” “Trinku, kaj venu vivi kun ni sur la tero!” Sed aksolotloj daŭre rifuzas trinki la brunan likvon por adoltiĝi.
#000093
Post iom da tempo, la lago iĝas tute netravidebla. La aliaj salamandroj ne scias ĉu aksolotloj ankoraŭ vivas en ĝi. La salamandroj piediras for. La akvo de la lago ne plu estas taŭga por iliaj beboj. “Al tiuj, kiuj rifuzas sekvi la religion, ni parolos pri la kondamnitaj aksolotloj.”
#000094
Sed iam, altaj simioj malkovris la lagon. En la lago, la simioj trovas kelkajn aksolotlojn. La simioj pensas ke tiuj bestoj estas interesaj kaj belaj. La simioj konsideras ke la aksolotloj estas etaj dioj.
#000095
Nun, ĉiu aksolotlo vivas en kubo de pura akvo. Kaj ili troviĝas ĉie en la mondo. La simioj donas al ili ĉion, kion ili bezonas.
#000096
La aksolotloj demandas sin kio okazis al la aliaj salamandroj.
#000097
Laŭ respondo al mia lasta artikolo, la maniero “verbo ala verbo” por fari demandon ne plu ekzistos. Mi ŝatas tion, ĉar mi pensas ke forigi ĝin faciligas la lingvon.
#000098
Kutime mi timas ŝanĝojn, ĉar mi bezonus relerni aferojn. Sed foje ŝanĝoj faras ke mi devas lerni malpli, aŭ ili faras ke mi povos memori aferojn pli bone. Mi bonvenigas ĉiujn ŝanĝojn kiuj celas igi la lingvon pli facila averaĝe.
#000099
Mi faris kartaron toki ma -> angla, en kiu mi aldonis ĉiujn frazojn de la kurso ĝis nun. Ĉimatene, mi bezonis 24 minutojn por relerni ĉiujn kartojn. Mi pensas ke tio estas tro da tempo.
#000100
Mi ne bezonas povi kompreni ĉiujn vortojn de toki ma kiujn la kurso jam montris, ĉar ili denove estos montritaj en postaj frazoj.
#000101
Plie, multaj homoj jam uzas toki ma en Discord. Do mi havas sufiĉe da aferoj por legi. Do la kapablo legi ne estas tuja prioritato. Mi povas akiri ĝin poste.
#000102
Mi perdas tempon kiam mi provas trovi tradukon de toki ma en la Angla, ĉar la Angla uzas malsimplajn vortordojn kaj ofte ne havas rektan tradukon el toki ma.
#000103
Do rezulte, mi faris novan kartaron. Sed ĉifoje esperanto -> toki ma. Tiumaniere, mi povos pli rapide mem produkti en la lingvo. Mi ne perdos tempon pro la esceptoplena Angla. Kaj vorto en Esperanto povas pli facile imiti la larĝecon de signifo de tokima-a vorto ol la Angla lingvo povas.
#000104
la nova Anki-kartaro aspektas tiel
#000105
Kion mi povis fari hodiaŭ
#000106
Krom relerni la kartojn, mi povis komenci kaj fini la lecionon 7, kaj mi povis komenci la lecionon 8.
#000107
En Esperanto, oni ofte devas uzi verbon antaŭ alia verbo. Vidu ekzemple: “Mi provas manĝi”, “Mi povas manĝi”, “Mi bezonas manĝi”...
#000108
Teorie, oni povas diri tiujn samajn aferojn tiel: “Mi manĝprovas”, “Mi manĝpovas”, “Mi manĝbezonas”.
#000109
Tio estas pli malpli kiel oni faras en toki ma:
#000110
provi : li alasamanĝprovi / manĝe provi : li alasa moku
#000111
Tiel oni sekvas la regulon ke la sekva vorto priskribas la vorton antaŭ ĝi. Do tio funkcias same kiel adjektivo priskribas substantivon. “jan utala” = “persono milito” = “militisto”
#000112
Tie “alasa” estas nomata “preverb”. Stranga nomo, ĉar mi konsiderus “li alasa moku” entute kiel unuopa verbo.
#000113
Ĝis nun mi ankoraŭ ne trovis vorton por esprimi la estonton, kiel -os en Esperanto. Mia impreso estas ke oni devas esprimi ĝin malrekte, depende de la kunteksto:
#000114
Tio estas ankoraŭ tre malklara por mi. Espereble ekzistas facila metodo por diri ke io okazos al io.
#000116
Estis eta eraro en la ekzerco de la leciono 7. La vorto “in” (kiu ne ekzistas en toki ma) estis uzata anstataŭ “an”. Mi menciis tion en Discord, kaj tio estis tuj korektita. Eble la vorto estis “in” en pasinta formo de la lingvo. Sed nu, mi kontribuis, jej.
#000117
En la komenco de la leciono 8 la kurso parolas pri tokimaigo de nomoj. Bedaŭrinde, ĝi ne diras kiel fari tion, krom tio ke oni devas uzi tokima-ajn sonojn. Do mi havas neniun ideon kiel trakti nomojn, kiuj havas konsonantarojn (pluraj konsonantoj apude). Bonŝance mia nomo (Vanege) estas simpla KVKVKV.
#000118
Do saluton, mi estas jan Waneke! (Kio signifas “ulo Waneke”. Waneke estas mia tokima-a nomo, kaj ĝi estas uzata kiel priskriba apudmeto post “ulo”. Tio funkcias tute same kiel oni faras en Esperanto: mi iris en la “urbo Roterdamo”. Miakomprene, oni ankaŭ povas diri simple Waneke. Sed mi preferas “jan Waneke” ĉar tiel en frazo oni scias pli facile kio “Waneke” efektive estas.
#000120
(La artikolo pri toki ma kaj la unua horo troviĝas ĉi tie.)
#000121
Dum la dek unuaj minutoj de la horo, mi relegis miajn kartojn de Anki. Tiuj kartoj enhavas frazojn en toki ma, kun tradukoj en la Angla (toki ma -> Angla). Mi scias ke tiu ekzerco estas tre bona por rapide “flue” legi lingvon.Mi havis tempon por fini du ĉapitrojn de la oficiala kurso: la ĉapitron pri prepozicioj kaj la ĉapitron pri demandoj.
#000122
toki ma havas tre malmulte da prepozicioj. En la ĉapitro, nur 7 estas prezentataj. Komparu tion al la 33+ prepoziciojn de Esperanto!
#000123
Kiel toki ma atingas tiun nombron? Unu maniero estas reuzi la saman prepozicion kiam la malsamo en signifo ne estas tiom granda. Ekzemple, la lingvo uzas la saman prepozicion “kan” por “kun” kaj “per” (same kiel en la Angla, la Franca ktp). Kunteksto kutime sufiĉas por scii laŭ kiu signifo oni uzas la prepozicion.
#000124
Alia maniero estas kombini ĉiujn prepoziciojn kun ideo de komenco/eliro “tan” kaj atingo/aliro “ki”. La frazoj kutime enhavas sufiĉe da informoj por scii ĉu oni parolas pri eliro tempa, loka aŭ kiala:
#000125
mi li kama tan tomo : mi iras el la domo (oni scias ke estas “el” (loka eliro) ĉar kama estas verbo pri movo)mi li tanse tan tenpo ni : mi dancas ekde nun (oni scias ke estas “ekde” (tempa komenco) ĉar la vorto “tenpo” (tempo) estas uzata)mi li moku tan ni : mi manĝas pro tio*
#000126
Pri tiu lasta frazo, oni verŝajne povus ankaŭ kompreni “Mi manĝas el tio”. Mi trovas tion tro malpreciza. Mi esperas ke ekzistas maniero por esti pli preciza, ekzemple per aldono de vorto kiu signifus “kialo”. Sed mi ankoraŭ ne scias ĉu tiu vorto ekzistas. (Mi serĉis en la oficiala vortaro “reason”, sed mi ne trovis rezulton).
#000127
Alia maniero por ŝpari prepoziciojn estas reuzi substantivojn, kiuj jam enhavas la ideon de sureco, apudeco, interneco ktp. Rigardu la sekvan bildon:
#000128
antaŭ kubo, malantaŭ kubo, apud kubo, sur kubo, sub kubo, en kubo
#000129
La avantaĝo estas ke oni ne bezonas lerni novajn radikojn por konceptoj, kiujn oni jam konas (aŭ konos). La malavantaĝo estas ke por esprimi tiujn prepoziciojn, oni bezonas pli da literoj.
#000131
Tamen, oni ne ĉiam bezonas esti preciza (“an” (en/je) estas plejofte sufiĉa) kaj mi persone ne pensas (hodiaŭ) ke la plia longeco estas sufiĉe ĝena, ĉar oni ne tiom ofte bezonas precizajn prepoziciojn.
#000132
Kaj honeste, se la lingvo kuraĝigas homojn forigi detalojn kiuj ne gravas (ĉar mencii ilin kreus frazon ĝene longan), mi pensas ke tio estas bona afero. Oni rekte dirus kion oni volas, kaj la aŭskultanto rekte fokusiĝus pri tio, kio oni trovas grava.
#000133
Interesa afero: toki ma ne havas vorton por “plej”. Anstataŭe oni diras “pli ol ĉiuj”: “Mi estas la plej granda” -> “Mi estas pli granda ol ĉiuj”.
#000134
Ekzistas du manieroj por fari demandojn. En la unua oni uzas “ala + la verbo denove” post la verbo, en la dua oni metas “anu seme” en la fino de la frazo:
#000135
Mi ne ŝatas ke ekzistas du manieroj por fari la saman aferon. Tio kreas neutilan hezitadon. Tio faras ke oni devas lerni rekoni la du manierojn.
#000137
Mi verŝajne uzos nur “anu seme” por fari demandojn. La maniero “ala + verbo” estas tro stranga: ĝi aspektas kiel nenio alia en la lingvo. Plie, mi ne scias kiel mi uzus ĝin se la frazo ne havas verbon, ekzemple en frazo kiel “ĉu vi?” aŭ “malgranda aŭ granda?”. Uzi “anu seme” en la fino estas pli aŭtomatigebla.
#000138
Mi pensas ke 3, 4 aŭ pli da silaboj por fari demandon estas iom longe.
#000139
Por jes/ne-respondoj ankaŭ ekzistas pluraj metodoj. Anstataŭ diri “jes”, oni povas ripeti la verbon de la demando. Oni ankaŭ povas uzi “lon” kvazaŭ “jes”.
#000140
si li kanti ala kanti?kanti : jeslon : jes
#000141
Ankaŭ ĉi tie, mi verŝajne uzos nur “lon”, ĉar tio estas pli aŭtomatigebla por ĉiuj tipoj de demandoj. Kaj tio ankaŭ estas pli facila, ĉar mi ne bezonas memori ekzakte kiu verbo estis uzata.
#000142
Se vi ne volas maltrafi la sekvajn artikolojn pri toki ma, mi rekomendas aliĝi al /r/tokima, ĉar mi sendos ilin ĉiujn tie.
#000143