With more apologies to Emily
#000004
Read more about With more apologies to Emily
Log in to post comments
#000007
Mi volas danki al Benson Smith kaj la LKK kiuj invitis min veni kaj prelegi hodiaŭ. Mi intencas mallonge priskribi japanan poezian formon kiun eble malmulte konas, nome "tankao". Mi komenciĝos je formo de poezio kiun ĉiuj jam certe konas; kaj mi eble ankaŭ diskonigos iomete pri la historio de la japana literaturo. Sed, mi intencas lasi sufiĉan tempon tiel ke ĉiuj el ni povos verki unu aŭ du tankaojn kaj legi ilin unu al la alia antaŭ ol ni finiĝos.
#000011
Antaŭ komenciĝi, tamen, bonvole lasu min agnoski ke nia prelego okazas sur la ne cedita tereno de la indiĝena Masaĉuseca popolo kies nomon la komunumo elproprietigis. Mi volas ke ni memoru la perforton kiun tiuj homoj suferis kaj dediĉu nin al la diskonigo de tiu vero.
#000012
Hajko estas tre konata poezia formo nuntempe. Onidire. Jen traduko de ŝerc-hajko kiun oni dividas lastatempe per la interreto.
#000013
Ĉiuj konas kio estas hajko ĉu ne? Oni instruas ĝin en lernejoj kaj foje oni vidas en ĵurnaloj kaj gazetoj, inviton konkurenci pri hajkoj. Oni simple kalkulu silabojn de tri linioj: 5-7-5. Kaj jen hajko.
#000014
Kiam oni verkas hajkojn en la angla, se vi kalkulas 5-7-5 silabojn, la hajko kutime enhavos pli da informo ol en la japana, ĉar la angla estas pli inform-riĉa lingvo. Do ofte en la angla, poetoj celas malpli ol 5-7-5 silabojn. Laŭ mi, la japana kaj Esperanto estas similaj. Kaj mi emas kalkulas silabojn. Sed tio ne estas deviga.
#000018
Mi ne diru ke ĝi estas iel perfekta, sed bonvole notu la ecojn: ĝi havas tri unuojn memstarajn; du kune kaj unu aparte per forta tranĉo kaj ŝanĝo de vidpunkto; Kaj temas la naturon, ĉu ne? Kiu estas la sezono? Kiam falas la aceraj semoj?
#000020
Kaj estas aparta vorto por ŝerc-hajkoj -- hajkoj kiuj ne estas hajkoj -- kiu estas "senrjuo". Kiam mi ekverkis hajkojn, mi ne sciis ke tio ekzistas kaj ofte verkis ŝerc-hajkon sen scii ke estas alia vorto por priskribi tion.
#000021
Mia vojaĝo al hajko komenciĝis kiam mi estis doktora studento kaj ne havis tempon por esperantumi. Mi tamen povis trovi momenton jen ie, jen tie dum la tago por verki hajkojn kaj mi interŝanĝis ilin kun mia frato. Unue, ili estis plejparte "ŝercaj hajkoj" — senrjuoj — kiel tiu ĉi:
#000022
sed ne povas trovi ĝin...
#000023
Sed iom post iom mi lernis pri la japana poezio kaj rekonis ke kelkaj el miaj hajko ja estis bonaj. Mi ankaŭ legis pri la historio de japana poezio kaj komencis pritrikti pli serioze mian laboron.
#000024
La japana poezia tradicio devenas de ĉina, aŭ "hana" poezio, sed ekde la sesa jarcento, oni komencis verki poezion en la japana. Tian poezion ni nomu "ŭakao". Ĝi estis plejparte esprimo de la japana kortumo. Ni parolas pri mil jaroj de literatura historio, do ne eblas koncize resumi ĝin. Sed ĝi naskis la formojn kiujn ni konas hodiaŭ en unuoj de 5-7-5 kaj 7-7 silaboj.
#000025
aŭ neniun se ne vi.
#000029
Jen amo, ĉu ne? Ĉi tiu ŭakao montras virino kiu atendas ŝian amanton. Ĉu devas esti virino? Plej verŝajne ĉar kulture, en tiu epoko, estis virinoj kiuj atendis virojn.
#000030
Kiyosuke (1104-1177) provizas priskribon de la nuna malfeliĉa momento por retorika demando:
#000031
nun estas karaj al mi.
#000032
Ĉi tiu poemo estis sendita al parenco. Kio estis la problemo? Ni ne scias. Sed la poemo ofertas universalan mesaĝon pri la homa sperto.
#000033
Unu el la plej konataj poetoj de ĉi tiu periodo estis Saigjo. Li estis pastro kiu verkis multajn ŭakaojn.
#000034
Jen forta emocio. Kaj sendube li havis ege ekran humoron ankaŭ.
#000036
El ŭakao, kiu estis plejparte individua stilo, aperis rengao, kiun oni verkis en grupo. Eble eĉ ĉe festo. Imagu kvin aŭ dek homoj kiuj kunvenas por babili (kaj eble trinki sakeon). La plej faman, oni invitu verki la "hokon" -- la unuan 5-7-5 strofon, kiu salutas la gastiganton kaj iel priskribas la ĉirkaŭaĵon. La gastiganto tiam respondas per 7-7 respondon kiu prenas unu ideon de la antaŭa strofo por saluti la gaston. Tiam ĉiuj la aliaj partoprenantoj vice verku 5-7-5 kaj 7-7 strofojn kiuj, same, prenas unu ideon de nur la tuj antaŭa strofo. Kaj oni daŭrigu ĝis atingi 100 strofojn (aŭ ĝis ĉiuj estas tro ebriaj por pluiri). De tiu ĉi hoko devenas hajko, en la 17a jarcento.
#000037
Sed hodiaŭ mi volas enkonduki al vi tankaon. La modernigita formo devenas de la lastaj jaroj de la 1800a jarcento (same kiel Esperanto, ĉu ne?) Kaj uzas la formon 5-7-5 7-7 en kiu la supera strofo estas iomete kiel hajko: ĝi priskribas la scenejon. Kaj la 7-7 sekva parto, la suba strofo, havas la homan, emocian, reagon. Eblas, kompreneble, uzi kusenvortojn, dusignifaĵojn, kaj ĉiujn el la aliaj rimedoj de poezio. Oni ne emas rimi en la japana, sed oni ja pripensas la ritmon kaj kiel la sonoj de vortoj povas eĥi unu la alian. Aŭ simili al la sonoj de naturo. Aŭ respondi al famaj antaŭaj poemoj kaj temoj.
#000038
Lasu min nun bari al vi la animon kaj legi kelkajn el miaj tankaoj:
#000039
Mia poezio plimalpli ĉiam venas rekte de miaj propraj spertoj: mi preskaŭ neniam simple imagas aferojn. Mi vizitis sanktejon en arbaro kaj tie estis kardinalo kiu kantis. Aŭ blekis, almenaŭ. Birdoj ofte kaptas mian atenton en poezio.
#000041
La nokta ĉielo estis tre ofta poezia temo, sed nuntempe oni malofte rigardas ĝin. Tiu ĉi sendube temas la bildojn kaj raportojn de la senfinaj usonaj militoj kiujn ni neeviteble devas spekti.
#000043
Tiuj, kiuj konas min jam scias ke mi ne ĉiam havas tute decajn pensojn.
#000045
Notu ke mi vere vidis la kotajn spurojn de kastoro dum promeni laŭ rivera pado, kaj tio fakte estis mia emocia reago.
#000047
Ĉiu Esperantisto konas la animan pezon kiam vi restas for de Esperantujo tro longe.
#000048
Estas multaj dankindaj homoj kiuj subtenas kaj helpas min sed jen du fontoj de kiuj mi lernis multon pri japana poezio. Steven D. CARTER kiu verkis "How to Read a Japanese Poem" kaj Earl MINER por lia libro "An Introduction to Court Poetry".
#000050
Mi ankaŭ volas danki al YOSHIDA Hiroshi la konata artisto kies presaĵojn mi uzis por la fondo de miaj diapozitivoj. Kaj Feorag NicBhríde kiu desegnis la literfonton "Chapbook".
#000051
I decided it was a Really Good Idea, having proposed to make infrastructure for the the Poem Windows, to try out the system to make sure it would actually work like I expected. I bought a Geeekpi 7" 1024x600 display with Acrylic Stand and assembled it.
#000053
It arrived without instructions of any kind. There were 5 acrylic pieces, a PCB, an LCD, and a bunch of little nuts and screws and other things. I went to the Amazon page, where there were several pictures that were actually sufficient for most of the assembly. I discovered the hard way that you needed to get all the cables connected before trying to assemble the stand, but I had only been hooking pieces together very loosely, so it was not much work to disassemble and then reassemble the stand after everything was hooked up. The only really frustrating part was trying to attach the ribbon-cable video connector, which was not described anywhere nor clearly visible in the video.
#000054
Eventually I got it assembled and was genuinely amazed when I hooked everything together, powered it up, and it lit right up. And then turned off. I checked the connections a couple more times and then logged into the pi via ssh and un-commented the safe_hdmi directive to see if that would make it work. And it did! So from that point on, it was just a matter of getting the HDMI configuration right. Eventually, I found that there was a page with configuration information. The magic recipe (from that page) washdmi_group=2
#000055
With all my "free time" this summer, I decided to write and shop around a proposal for a Makers at Amherst Media project to refresh the infrastructure of the Poem Windows in Amherst. I've been working with Rene Theberge and the the Amherst Public Art Commission to craft a plan and find the necessary funding.
#000058
Created in 2002 by a Japanese artist, the project was abandoned after the original technology failed. Evidently, it never worked particularly well, especially in cold weather and, after a few years, quit altogether. But it was an idea that resonated with me.
#000059
A few years later, Amherst Coming Together tried a second attempt that used iPads, but it was not a good technology decision and mostly seemed to display error messages about installing updates.
#000060
I propose to replace the equipment using inexpensive Raspberry Pi computers and small displays that simply show a URL in a full-screen browser window. This is all the system actually does: When the computer starts, it consults a file on the network that determines which URL to show: the page displayed at the URL is responsible for showing the necessary content. The browser also uses a plugin that will retry periodically in case there is a transient problem with network connectivity. In addition, the system checks the operating system for integrity and pushes updates out to the computer every morning, which is important for security. This design is based on the system for providing Inexpensive Digital Signage that I developed for the College of Natural Science at UMass. We support around a dozen signs and also use a variant of the same system (combined with a script mostly developed by BMB) to monitor -80 freezers. It should work fine in this context.
#000061
I also had an idea that might provide some level of on-going support for the poem windows installation: invite organizations, businesses, and individuals to purchase their own "poem window" the price of which could be set sufficiently high to subsidize the permanent installation. It would basically use the same components, plus a low-cost acrylic frame, to enable it to sit on a counter or table. If there were more poem windows where people could see them, it could also increase the incentive for people to contribute poetry and images for the displays. It could also help keep the Makers busy, if they agreed to take up the support effort.
#000062
The proposal does not address how to collect and present the content for the new displays. That will need to be a separate effort that will technically require a website with a page to accept submissions and a presentation page that, when run full-screen, will be the display that is viewed by the poetry windows. But it will also require a committee of people to establish criteria for submissions, run a campaign to solicit submissions, and a process for judging submissions and approving some for display. I hope to also have time to contribute to and help shape that effort. But one step at a time.
#000063
Over the holidays, I found a wonderful book at the BookMill: An Introduction to Court Poetry by Earl Miner. I've read much of the English language literature about haiku and have been aware for a long time that the roots of haiku derive from the earlier court poetry and this book provided some interesting insights.
#000066
Most of the court poetry takes the form of waka (tanka or longer poems termed chōka) and the simplistic description I had seen of tanka was not far off: a 5-7-5 part that sets the scene (from which haiku is derived) and a 7-7 part that offers an emotional response. Many of the tanka also use pillow-words (or Makurakotoba) and pivot-words (Kakekotoba) that represent idiomatic devices to express certain ideas, themes, or moods. To really understand the poetry, you need to also understand what these represent. Or, perhaps more importantly, who had used those terms previously.
#000067
From reading Bashō's haibun, A Narrow Road to the Interior, I had been aware of how many haiku were a reflection on some earlier poet or poem. Many of the places Basho visited were inspired by poems written centuries before and often echoed the subjects and language of those poets. I remember particularly, Bashō stopping by a willow tree known to Saigyō. The book acknowledges that his aesthetic was particularly important to the writers of haiku and haikai that followed. He also must have had a wicked sense of humor.
#000068
I suppose it should not be a surprise to realize that many, if not most, Japanese poems, need to show awareness of the previous literature to be taken seriously. With a well-documented literature that goes back hundreds and hundreds of years, the trick is not only to experience something meaningful, but to say something new about it.
#000071
It reminds me a bit of the epiphany described in Zen and the Art of Motorcycle Maintenance. You can spend your whole career pursuing some fundamental question only discover that it was answered more than a thousand years ago — and more elegantly and definitively than you could ever have stated it. It could be enough to drive anyone crazy.
#000072
A small book can only do so much to survey a thousand years of literature, especially in the absence of the history, geography, language, and culture necessary to make sense of it all. But it was very helpful to me to articulate with what I already understood and help me fill in some gaps and add just a little bit more.
#000073