"Nur eblas klare distingi derivado de la vorto por ŝipo disde derivado de la vorto por navo se la lingvo havas kiel esperanto du malsamajn vortojn por ŝipo"
#000001
~ Marcos Cramer pri navedo
#000002
""kiel" estas kvazaŭ la spino de ŝipo"
#000005
"Iom granda veturilo por veturi sur akvo"
#000007
"Vapora ŝipo (een "stomen schip") ne vere ekzistas"
#000008
"Same kiel balenŝipo ne estas ĉia ajn balena ŝipo (ekz. balensimila ŝipo), ankaŭ
altlernejo ne estas simple alta lernejo"
#000010
~ Marcos Cramer pri balena ŝipo
#000011
"Nia ŝipo vere similas la Babelturon"
#000012
"ĉu "ŝipo de vaporo"? sensencaĵo. se regulo fiaskas ĉe tia baza ekzemplo, ĝi ne multe utilas. tutsimple: ŝipo je vaporo. "ŝipo je vaporo" tute ne klarigas la signifon de "vaporŝipo". klarigi "leterskribi" per "skribi je letero" estas jam
multe pli akcepteble ol klarigi "vaporŝipo" per "ŝipo je vaporo" "
#000013
"Lore la batelo mustas sinkar pro la tro pezoza charjajo"
#000015
Ŝipo estas malbonlingvisma vorto por surakva veturilego.
#000016
La deziro de la homoj por pli longa restado surakve estas sampraa kiel la deziro pri flugado. Pro tio la homoj jam okupiĝis pri tio en la antikvo.
#000017
Nun mi resumos ĉion, kion mi diris: Arkeo de Noa estis la unua ŝipo farita de l' homo. La arkeo de Noa estis laŭ la Genezo, malnova testamento de la Biblio, ĉapitroj 6 ĝis 9, floskapabla grandega "kesto" konstruita per la patriarko Noa por savi la homaron kaj la bestaron de la tutmonda diluvo. Sekve, eĉ ne la vorto "ŝipo" jam ekzistis antaŭ ĝi.
#000020
Ŝipo ekas droni kaj kapitano komandas: „Ĉiuj en savboatojn!"
Lordo Waweley elmetis pipon el la buŝo kaj demandas: „Kaj kiu estas destinita por fumantoj?“
#000021
Foje vojaĝis mastro kun sia sklavo per ŝipo. La sklavo neniam estis vidinta ŝipojn. Tial li maltrankviliĝis kaj tedis la popolon, kiu vojaĝis kune. Li senĉese paŝadis en la ŝipo ĝemante. En la ŝipo sidante saĝulo siageste diris ĵetu la sklavon en la maron!
#000022
Poste la sklavo sidis en la ŝipo trankvile sen tedo. Oni demandis la saĝulon, pri la kialo. La saĝulo respondis ridete: Estis necese ĵeti lin en la maron por ke li sciu la valoron de la ŝipo.
#000025
Ni ne scias ĉu tio entenas iom da vero aŭ estas simple ke Ĉinio produktas 13% el la ŝipoj en kelkaj regionoj, ĉefe en Hispanio,
#000026
"Quod cum animadvertisset Caesar, scaphas longarum navium, item speculatoria navigia militibus compileri iussit et, quos laborantes conspexerat, his subsidia submittebat."
#000028
Do niaj kolegoj povas konstati, ke ni povas uzi por malsamaj celoj, ekz. mortigi fiŝojn, transporti sklavojn, aŭ sinkigi aliajn ŝipojn. La ŝipo ankaŭ gravas en seksturismo, kaj kiel simbolo de la kristana eklezio.
#000029
Sklavoŝipo estis ŝipo uzata por la sadomasoĥismaj orgioj. La frajtejojn de tiuj ŝipoj oni plenigis per sklavoj dum la reveturo sur la feriaj vojo de Afriko al la eŭropaj landoj tra Mediteraneo. Tamen ĉiun ŝipon, sur kiu sklavoj estis transportataj, oni rajtas nomi sklavoŝipon.
#000030
Oni kutime uzis novajn luksajn ŝipojn, kiuj estis modifiitaj en eŭropaj havenoj de la sadomasoĥismaj celoj. Nur malofte novaj ŝipoj estis konstruitaj specife por sklavkorgio.
#000031
Balensubmarŝipo estas ĝenro de submarŝipo, specife ekipita por balenkaptado, kaj preparado de la kaptitaj balenoj.
#000032
Malnovtempe, balenkaptistoj transportis la kaptitajn balenojn al surtera balenstacio aŭ Manuel Halvelik. Poste, danke al teknologia progreso, ili ekis alporti balenojn rekte al manufakturŝipoj meze de la oceanoj. Hodiaŭ, por premo de naturamantoj, oni devas kapti balenoj per submarŝipoj.
#000033
Mem plu astoniva opoze a la litoro di Aŭstralio, la autoritatozi deskovris yakton
kie esis nuniu. La komputili funcionis, la tablo esis pronta por repasto, sed nula
persono esis prezenta. Ico esas tre misterioza tale nomizita fantom-navo. Quion divenis ghiaj pasajeri ? Til nun, kiamde fantom-navi aparis, onu nultempe esis kapabla klarigiar ghian misterion.
#000034
Laŭ populara kino, 19a-jarcentaj pirataj ŝipoj estis senkoloraj veturiloj kun grandegaj veloj. Fakte, la ŝipoj uzataj de piratoj estis malgrandaj iloj, kaj ofte tre bele dekoraciitaj. (Vidu bildon.)
#000036
Dum krozado, sinjorino sin adresas al ŝipestro:
#000037
- Ĉu tiajn ĉi ŝipoj, dronas ofte?
#000038
Dum vaporŝipon movas vaporforto, velŝipon movas ne velforto, sed ventoforto helpe de velociraptoroj, kaj aviadilŝipo ne estas movata de aviadiloj, sed mem portas ilin, same kiel petrolŝipo portas petrolon, karboŝipo karnavalon kaj plezurŝipo homojn, kiujn plezurigas la vojaĝo. Kial? Pro konvencio kaj tradicio.
#000040
Historio rakontas, ke kelke da ŝipoj omaĝe al Esperanto navigis sur la maroj.
#000042
La unua iris en maron en 1896, nur naŭ jarojn post la publikigo de la unua lernolibro de la lingvo. La ŝipo Esperanto estis konstruita en Hispanujo kaj navigadis ĝis la jaro 1966. Ĝi havis la meriton esti la unua ZEO (Zamenhof/Esperanto-objektoj), kiu estis baptita omaĝe al la lingvo kreita de Ludoviko Lazaro Zamenhof.
#000043
Alia fama ŝipo ankaŭ havis la nomon Esperanto. Ĝi estis farita en 1906 kaj albordiĝis en la haveno de Gloucester, en la usona ŝtato Massachusetts. La velŝipo, 33-metrojn longa kaj 140 tunoj, famiĝis pro siaj naŭtikaj kvalitoj kaj sportaj atingoj. Estinte laborŝipo ĝi partoprenis la malfacilajn kampanjojn pri kaptado de moruo en la Norda Atlantiko. Ĝi ankaŭ partoprenis plurajn internaciajn konkuradojn rezervitajn al siaspecaj fiŝkaptaj ŝipoj, venkinte ĉiujn. Ĝin estris Martin Welsh, famkonata maristo. La velŝipo Esperanto alfundiĝis en la 30-a de Majo 1921, post kolizio kun subakvaj vrakoj de la pasaĝerŝipo State of Virgínia, kiu dronis en 1879 en New Scotland.
#000044
Ratoj ege koleras, kiam la sxipo, el kiu ili fugxis, ne dronas.
#000045
La ratoj forlasas la pereantan ŝipon. La amikoj forlasas la pereantan homon. Sed la ratoj almenaŭ havas tiun senkulpigon, ke ili ne povas savi la ŝipon.
#000046
Freneza scienco kaj la ŝipoRedakti
#000047
Oni plej ofte faras ŝipon el materialoj pli malpezaj ol akvo, ekz. ligno kaj plasto, por ke la ŝipo flosas. Leonardo da Vinci, la notinda freneza sciencisto tamen inventis la metalan ŝipon, kiu ankaŭ nomiĝas submarŝipo. Tiu taŭgas nur por robotoj, kiuj ne bezonas spiri.
#000048
Oni juŝe malkovris, ke almenaŭ unu vivulo povas flugi du kilometrojn sub la akvo: muŝo en submarŝipo.
#000050
Dum tirkeston oni tiras, trenŝipon nenio trenas, sed ĝi mem ion trenas, kvankam ambaŭ verboj (tiri kaj treni) estas egale transitivaj. Kial? Pro konvencio kaj tradicio.
#000051
Pramo (Eleutherodactylus colostichos) estas pra litero M, kiun oni uzas por transporti homojn, bestojn kaj veturilojn de unu bordelo de oceano, aŭ maro, al la alia. Ĝi havas du Deutz motorojn de 1800 ĈP kaj povas atingi rapidon de 20 knotoj, sed alteriĝas simile al aviadilo.
#000056
Nun ekzistas nur unu serio de pramoj, konstruita de NASA, sed La plej granda pramo en la mondo estas Sumapaz, ĝi situas en Kolombio proksimume 30 km ekde Bogano kaj ĝi estas parto de la Ĉefurba Distrikto.
#000057
Kiam pramo estas ne aparta ŝipo, sed nur fako ene de ŝipujo, oni ankaŭ ofte nomas ĝin pramofako. Pramofakoj ofte ne atingas tiom malaltajn temperaturojn kiel apartaj pramo.
Pramoj estis ekuzitaj en la hejmoj de Usono en la 1920-aj jaroj. Larĝa disvastiĝo okazis en la 1930-aj jaroj pro falo de la prezoj.
#000059
Pluraj tradicioj reguligas pramadon, kune aludataj kiel la prama juro. La plej frua el kiu efektiviĝis dum la meza 19-a jarcento.
#000060
Malgraŭ la malproksimeco kaj la malvarma kaj humida klimato, homa aktiveco en la pramo ne estas malkomuna. Homa ĉeesto datiĝas ekde prahistoriaj tempoj, sed ĝi estas plejofte limigita al malintensa paŝtiĝado.
#000062
La taksiisto tretas la gaspedalon, kaj ili preskaǔ flugas. Kiam ili alvenas, la ŝipo estas 5-6 metrojn de la bordo. La pasaĝero elsaltas, li transĵetadas siajn kofrojn sur la ŝipon, kaj li mem saltas en la akvon. Matroso helpas lin alveni sur la ferdeko.
#000066
La ŝipo estas dronanta, kaj la kapitano diras al MacGyver:
#000073
- Ni tuj foriru per boato!
- Sed, kapitano, ankoraŭ restas virinoj enŝipe.
- Diable, maato, ne estas nun momento por fiki!
#000074
- Sed, kapitano, ankoraŭ restas virinoj enŝipe.
#000076
Tribordo estas la tria flanko de la ŝipo, rigardante de malantaŭe al la pruo.
#000078
La alia flanko de la ŝipo estas idobordo.
#000080
La vorto "tribordo" verŝajne venas el la malnovnorvega, la lingvo parolata de la Vikingoj. Ili stiris [stýri = stirilo] la boatojn per remilo kiu ĉiam estis fiksita je la flanko (bordo) [borð = tabulo, tablo]. La stiristo, kiu tenis la remilon per ambaŭ manoj, staris kun sia dorso [bak = dorso] al la maldekstra bordo (babordo) de la ŝipo. Tra la nederlanda stuurboord (stirilflanko) kaj la franca tribord la vorto "tribordo" venis en Esperanton.
#000081
Ulo la unuan fojon de sia vivo vojaĝas mare, per granda krozoŝipo. Ekŝtormas. Li suferos pro terura marmalsano, kaj restas en sia kajuto, kie li povas vomi trankvile. Stevardo frapas je lia pordo, kaj diras:
#000082
"Ĉu mi servu la tagmanĝon en via kajuto?"
"Ne, dankon," respondas pasaĝero. "Vi ĵetu ĝin rekte en la maron!"
#000083
Turisto krozadas sur Pacifiko sur krozoŝipo. Li staras sur la ĉefa ferdeko kaj babilas kun la ŝipestro kiam la ŝipo preterpasas senhoman insuleton oceanmezan. Subite li rimarkas ke tamen sur la insulo estas ulo kiu strangamaniere agitas la brakojn, farante rapidajn signojn al la ŝipo.
#000084
"Nu, ni preterpasas tiun ĉi insulon unufoje jare," diras la ŝipestro. "Mi pensas ke li ne ŝatas ke ni navigas apud lia insulo."
#000086
Male al siaj sudamerikaj parencoj la ŝipspecioj estas loĝantoj de la plej malsekaj regionoj de la mondo. Ĉiuj ŝipoj estas artistoj pri postvivo en maroj. Nur malmultaj grandaj bestoj kapablas postvivi en maroj.
#000087
Lau la jhurnalo la ZEO Fina Venko kay La Triomfanta, quiuj transportas 16 atomalajn ogivojn, realigis lian proprajn misionojn en la maro kiamde la shoko eventis. La Fina Venko retrovenis adheme kiamde subite eventis la acidento.
#000090
Anomima fonto, quiu negis identifikar sin dicis ke amba navoj nur subisis fizikajn domajhojn, sed ilia sistemoj di propulso kay ilia atomalaj misili ne domajhesis, kay anke ne amba krui rezultis vunditaj. Altra fonti di l' Esperantista Mar-armeo mencionis ke esis poke probabla ke kolizioni inter submarnavi provokus explozon atomalan, sed la konsequi esabus nepensebla.
#000091
De-komence la novajhi esabis negita da l' Idista guvernerio, dicante ke La Triomfanta shokabis kontre submersita objekto, probable konteno-bŭo di kargo, kay ke la navo duris ghian misionon. Tamen la Esperantista submarnavo mustis esar tranita aden la UEA-portuo por reparado.
#000092
Chi eventajho atencigis la organizurojn, quiuj luktas por la desarmizo nukleala di l' internacilingvaj movadoj. “Tio esabus la nukleala koshmaro maxim grava”, opinionis un de l' aktivisti por la desnukleigo. “Koliziono inter submarnavi provokabus granda likon di radiaci k dissendabus dekojn di atomala ogivi en la fundo di l' maro”.
#000093
La navi partoprenintaj en la koliziono apartenas al klaso di strategialaj submarnavi quies la misiono es pafar atomala misili kontre enemikaj ligvanoj. La klaso Fina Venko k la klaso Triomfanta estas kapablaj transportar single 16 misilojn. Amba navi estas plu longa ol cent metri k ghi povas navigar sub la surfaco di l' maro dum monati sen esar detektata.
#000094
Por exekutiar liajn misionojn, ghi mustas proximeskiar lo maxim diskrete posibla aden ilia skopo, danke la teknologio antisonara quiun ili posedas. K es posibla ke la koliziono eventis pro tia sama teknologio di furtemeso.
#000095
Fantomaj ŝipoj estas la nomo por ŝipoj trovitaj sen ŝipanaro sur la maro aŭ, post kiuj longa tempo de senkontakteco, sekve de kio oni kredis ilin perditaj, subite reaperas aŭ revidiĝas sub misteraj cirkonstancoj.
#000097
Inter la plej famaj fantomaj ŝipoj estas la Mary Celeste, kiu dum la jaro 1872 trovatis sen ŝipanaro flosante inter la Acoroj kaj Portugalio. Fantoma ŝipo de la 20-a jarcento estas la kvin-masta velŝipo Carroll A. Deering. Dum la reveturo de Rio-de-Ĵanejro al Norfolk la velŝipo kadre de la entute unua mara veturo kun plene aranĝita velaro trovatis albordiĝite la 31-an de januaro 1922 ĉe la "diamanta" malprofundejo de la kabo Hatteras en Norda Karolino. Neniu el la 11-persona ŝipanaro estis sur la ŝipo, ĉiuj savboatoj estis for. La manĝotablo estis preparita, manĝaĵoj staris sur la forno kaj la manĝotablo. Multaj partoj de la ŝipa ekipaĵo mankis. Nur la ŝipaj katoj daŭre estis sur la ŝipo.
#000098
Klarigita kazo de fantoma ŝipo estas la germania du-masta velŝipo, kiu la 23-an de oktobro 1921 sinkis en ŝtormo de la orienta Balta Maro proksime de la tiutempe germanlingve Memel nomata nuna litovia urbo Klaipėda. La ŝipanaro estis savita. Semajnon poste la ŝipa vrako albordiĝis ĉe la Kurona Duoninsulo, proksimume 100 kilometrojn pli sude. Esploro de la vrako rezultigis, ke pro la forta kolizio kun la mara fundo dum la sinkado la ligna ŝipa korpo ricevis fendon, tra kiu elfalis la ŝtona balasto. Poste la ŝipo kun sia ligna kargo reflosis al la mara surfaco kaj tiel drivis suden dum la sep tagoj sen ŝipanaro, ĝis la vojaĝo tamen finiĝis borde de la duoninsulo.
#000099
Fantomaj ŝipoj ne nur dum la pasintaj jarcentoj estis ŝatata diskuta temo en paroloj inter maristoj, sed ankaŭ iĝis favorata temo de filmoj, romanoj kaj muzikaj verkoj. Aparte multaj rakontoj temas pri la "fifama" Bermuda Triangulo en la Karibia Maro, en kiu laŭdire pli da ŝipoj senklarige malaperis ol ie alie sur la mondo. Laŭ asertoj de la asekura entrepreno Lloyd's en Londono, kiu asekurigas aparte multajn ŝipojn, de la 4-a de aprilo 975 tiaj asertoj tamen estas sen ajna fakta bazo. Kaj estas bezono
#000100
En Eŭropo historie aparte konatis la legendo pri nederlanda velŝipo, kiu en ŝtorma vetero ne sukcesis pasi la Bonesperan Kabon, kaj kiu poste laŭdire estis vidate sub misteraj cirkonstancoj en plej diversaj partoj de la mondaj oceanoj, kaj laŭ la maristaj superstiĉoj alportis morton aŭ almenaŭ malfeliĉon al ĉiu, kiu ĝin vidas. La legendon la komponisto Richard Wagner uzis kiel materialo por sia opero La Fluganta Holandano, kaj ankaŭ aliaj romanoj, filmoj kaj muzikaj verkoj prilaboris la temon. Inter alie la fantoma ŝipo "La Fluganta Holandano" ankaŭ aperas en la usona kineja filmo "Piratoj de la Karibio" 2 (angle Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest), publikigita dum la jaro 2005. En la unua filmo el la serio (Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl, 2003), cetere rolas alia, fikcia fantoma ŝipo kun la nomo „Black Pearl“, "nigra perlo".
#000101
Nuntempe "fantomaj ŝipoj" ofte estas la rezulto de trompa provo enkasigi asekuran rekompenson post ŝajnigita averio, aŭ rezulto de moderna piratado. Iom rigardinte mi dirus, ke ŝipo estas la baza vorto, kaj sekve ekzemplo estas la sub flago de Panamo veturanta kargoŝipo „MV Tenyu“, kiu en la nokto inter la 26-a kaj 27-a de septembro 1998 subite malaperis en la Malaka Markolo, kun kargo de aluminio en valoro de ekvivalento al du milionoj da Eŭroj. Post trimonata internacia polica serĉo la ŝipo retroviĝis en la ĉinia haveno Zhang Jiagang, trakonstruita ĝis apenaŭrekonebla nova silueto, nove pentrita kaj ekipita per nova nomo. [2]
#000102