Arto kaj kulturoBona novaĵoCenzuroCivitanaj komunikilojDisvolvadoEdukadoEkonomio kaj komercoElektadoEn- kaj elmigradoEtno kaj rasoFilmoFotografioFreŝa NovaĵoHistorioHomaj rajtojHomama agadoHumuroIdeojIndiĝenojInternaciaj rilatojInterreta aktivismoJunulojJuroKatastrofoKomunikiloj kaj ĵurnalismoLaboroLingvoLiteraturoMedioMilito kaj konfliktoMuzikoNutraĵoParolliberecoPolitikoProtestoRajtoj je seksa diverseco (GLAT)RegadoReligioRifuĝintojSanoSciencoSportoTeknikaroUnesko (UNESCO)Unuiĝitaj Nacioj (UN)Virinoj kaj socia seksoVojaĝo
#000003
Indiĝenoj aliĝas al la nacia lukto en striko de Kolombio
#000004
Ekde la unua tago de la nacia striko en Kolombio, indiĝenoj aliĝis al la lukto por justeco, egaleco kaj sano, baziĝante sur sia historia sperto de rezisto kontraŭ diskriminado kaj maljusta traktado. Ekde la tempo de la alveno de la eŭropaj konkerantoj en Latinamerikon en 1492 kaj la naskiĝo de la Kolombia Respubliko antaŭ 200 jaroj, indiĝenoj defiis la registarojn kiuj minacas ilian suverenecon kaj rajtojn je memdeterminado, kiel agnoskite de Unuiĝintaj Nacioj.
#000006
La nacia striko en Kolombio estis unue organizita la 28-an de aprilo 2021, kontraŭ la leĝprojektoj pri reformoj rilate al impostoj kaj sano, sed ĝi evoluis al socia movado alvokante al subteno en la tuta lando. Kvankam la registaro retiris la proponon pri reformo rilate al la impostoj, popola indigno daŭris kontraŭ malriĉeco, korupto kaj perforto truditaj de la ŝtato.
#000007
Diana Jembuel, indiĝena ĵurnalisto de la popolo Misak, klarigis al Global Voices kial ŝia popolo subtenis la strikon:
#000009
Krom la rifuzo de la reformo pri impostoj kaj sano, ekzistas alia kritika afero: la reveno de la ŝprucado per glifosato [eo], kiu efikas sur rikoltojn, teron, akvofontojn kaj homan sanon; aldone al la murdo de indiĝenaj estroj.
#000011
En aprilo 2021, la kolombia registaro permesis al Monsanto la glifosatan ŝprucadon sur neleĝaj kampoj de kokao post kiam la herbicido estis malpermesata ekde 2015 pro sia eventuala kancerogena efiko. La Eŭropa Parlamento konfirmis ke tiu reguligo “efikos grave sur ekosistemojn, biodiversecon kaj komunumajn rajtojn” kaj ke tiu “decido okazas en la kunteksto de kreskanta perforto kontraŭ indiĝenaj kaj afro-kolombiaj populacioj kaj defendantoj”.
#000012
La statistikoj pri perforto estas malkuraĝigaj. Pasintjare, Indepaz, la Instituto de studoj por paco kaj disvolviĝo, raportis pri la murdo de 269 indiĝenaj estroj de 2016 ĝis junio 2020. Ĉi-jare, 20 el la 60 sociaj estroj murditaj devenis de indiĝenaj komunumoj.
#000013
Indiĝenaj estroj estas murdataj, interalie, pro la defendado de sia praula tero, kiun ili nomas Patrino Tero, kontraŭ koloniistoj kaj pro la oponado de la ĉeesto de multnaciaj korporacioj kaj drogŝakristoj en sia teritorio kiuj profitas de la naturaj resursoj.
#000014
La 12-an de majo, anoj de Misak, Kokonuco kaj aliaj indiĝenoj kaj kolombianoj marŝis en Popayán je la sono de la muziko:
#000015
Indiĝenaj gardistoj protektas la vivojn de la protestantoj
#000016
Dum la unua semajno de majo, humanitara koridoro estis kreita en Kalio por transdoni manĝaĵon kaj medicinajn provizojn post kiam la movado de varoj estis interrompita de la protestoj. La 11-an kaj la 12-an de majo, alia koridoro estis kreita en Popayán por liveri brulaĵon aldone al aliaj bazaj varoj. Tie ĉi, indiĝenoj ludis kernan rolon kreante la humanitarajn koridorojn kun la helpo de la indiĝena gardo, nearmitaj indiĝenaj viroj, virinoj kaj infanoj kiuj kontrolas kaj protektas siajn praulajn terojn en kunordigo kun siaj tradiciaj aŭtoritatoj kaj komunumoj.
#000017
Dum la striko, la celo de la indiĝena gardisto estas protekti la protestantojn en diversaj lokoj. Unue, tio okazis en Kalio, kie junuloj protestis, kaj nun en Popayán.
#000018
Jhoe Sauca, la leĝa reprezentanto de la popolo Kokonuco, kiu estas parto de la Indiĝena Regiona Konsilio de Kaŭko (CRIC), diris al Global Voices kial ili aliĝis al aliaj protestantoj: “por plifortigi la lukton”. Sauca daŭrigis:
#000020
Based on our experience, we help organize and offer mediation with our Indigenous guard, who organized the humanitarian corridors in Cali and Cauca to provide food and fuel despite the attacks against them on Sunday 9 [of May], when at least nine people were injured.
#000021
Surbaze de nia sperto, ni helpas organizi kaj provizi peradon kun nia indiĝena gardo, kiu organizis la humanitarajn koridorojn en Kalio kaj Kaŭko por havigi manĝaĵon kaj brulaĵon malgraŭ la atakoj kontraŭ ili dimanĉon la 9-an [de majo], kiam almenaŭ naŭ homoj estis vunditaj.
#000022
Dume, en la sudokcidenta parto de la lando, en la provinco Nariño, indiĝenaj viroj kaj virinoj protestas surstrate. Unu el ili estas Juan Moriano, indiĝena konsilanto, komunuma estro de la Awá-popolo kaj ankaŭ indiĝena gardisto.
#000023
Our Indigenous guard is here to defend the life and collective interests, and also to inspire young Indigenous people to keep this peaceful practice of protection. On April 28, when the National strike started, we declared ourselves in Minga with the purpose of unifying forces demanding the Iván Duque's government to stop aerial spraying with glyphosate, the health reform, and to fulfill its obligations emanating from the Peace Agreement signed in 2016.
#000025
Nia indiĝena gardo estas tie ĉi por defendi la vivon kaj la kolektivajn interesojn kaj ankaŭ por inspiri junajn indiĝenojn konservi tiun pacan praktikon de protektado. La 28-an de aprilo, kiam la nacia striko ekis, ni deklaris nin mem en Minga kun la celo unuigi fortojn kiuj estis petantaj la registaron de Iván Duque ĉesigi la aeran ŝprucigon per glifosato, fari sanreformon kaj plenumi siajn devojn laŭ la Pactraktato subskribita en 2016.
#000026
La Awá-indiĝenoj daŭre protestadis surstrate en Nariño kontraŭ la murdo de sia popolo, kun nombro de murditoj supozata je 42, kaj ankaŭ kontraŭ la malaperoj kaj la deviga delokigo de centoj da anoj de Awá for de ilia tero.
#000027
Claudia Pai, konsilisto por familioj kaj virinoj en la ĉefa organizaĵo de Awá, la Indiĝena Unuiĝo de la Popolo Awá (Unipa), diris ke estas grave defendi siajn rajtojn en la multkultura kolombia ŝtato, kie la rajto je vivo, digno kaj teritorio devus domini.
#000028
There is still cultural racism and even more [discrimination] towards women. For this reason, it is relevant to make visible our rights, and adhere to the Minga protecting our great territory, Katsa Su.
#000029
Ankoraŭ ekzistas kultura rasismo kaj eĉ pli da [diskriminacio] kontraŭ virinoj. Pro tiu kialo, estas trafe videbligi niajn rajtojn, kaj aliĝi al la Minga kiu protektas nian grandan teritorion, Katsa Su.
#000030
Dum tio okazas en Nariño, María Montano, misaka vicreganto de rezervejo en Morales en Norda Kaŭko, rakontis al Global Voices ke la malmuntado de la monumentoj de konkerantoj estas plia ago de rezisto, ĉar la koloniistoj plenumis la neniigon de la indiĝena popolo.
#000031
Pasintjare, la misaka popolo faligis la monumenton konstruitan honore al la konkeranto Sebastián de Belalcazar en Popayán, la ĉefurbo de Kaŭko [eo], provinco forte trafita de perforto kontraŭ indiĝenaj estroj. Dum la nuna striko, la misakoj forigis du pliajn: la statuon de Belalcazar en la sudokcidenta urbo de Kalio kaj la statuon de Gonzalo Jimenez de Quesada, la fondinto de Bogoto, la ĉefurbo de Kolombio.
#000033
Dum multaj homoj komprenas la bezonon reverki historiajn rakontojn el la perspektivo de historie subpremitaj popoloj, aliaj kolombianoj nomis tiujn agojn vandalismo.
#000034
María Montano respondis al tiu kritiko:
#000035
We are not vandals, Sebastián de Belalcazar was a rapist, a murder... Conquerors stole our land. It is why theMovement of Indigenous Authorities of South-West Cauca reject these monuments. We demand the rights of the Indigenous to be respected.
#000036
Ni ne estas vandaloj, Sebastián de Belalcazar estis seksperfortanto, murdisto... Konkerantoj ŝtelis nian landon. Pro tio la Movado de Indiĝenaj Aŭtoritatoj de la Sudokcidenta Kaŭko malaprobas tiujn monumentojn. Ni petas ke la rajtoj de la indiĝenoj estu respektataj.
#000037
Plej novaj artikoloj pri Kolombio
#000038
Kolombio, dividita kaj alfrontata al profunda ŝanĝo antaŭ la prezidentaj balotoj
#000039
Kolombiaj studentoj starigis homhelpan tendaron por rezisti polican subpremon
#000040
Retpirata grupo Anonymous filtras policajn kaj armeajn dosierojn de Kolombio meze de protesta subpremo
#000041
Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracion
#000042
Meksika kolektivo kiu piratas librojn por kundividi kulturon alfrontas blokadojn
#000044
Ĉiuj komentoj estas kontrolitaj de administranto. Ne sendu vian komenton pli ol unufoje ĉar tiu povus esti markita kiel spamo.
Bonvolu konduti respekteme al aliaj. Komentoj kiuj enhavas malamajn esprimojn, obscenaĵojn kaj personajn atakojn ne estos aprobitaj.
#000047
Global Voices estas subtenata de la klopodoj de niaj volontulaj kontribuantoj, fondumoj, donacantoj kaj misio-servoj. Por pliaj informoj bonvolu legi nian Monkolektan Etikan Politikon.
#000048
Speciala danko al niaj multaj subtenantoj
#000049