Fotoj de ejoj kie okazis niaj Konferencoj
#000000
Esperantologiaj Konferencoj inter 1978 kaj 2014
#000001
(2) Zamenhof kaj la Liberala/Komunuma Debato Tiu ĉi studo celas analizi la fruan pensadon de Ludoviko Lazaro Zamenhof (1887-1917) en la lumo de la tielnomata liberala-komunuma debato. Tiu debato lanĉiĝis en la fruaj 1980aj jaroj. Ĉe la liberala flanko estis tiuj kiuj difinis la nocion de liberala memo, kiu portas rajtojn, sendepende de identeco (laŭ la vidpunkto de John Rawls); ĉe la komunuma flanko estis tiuj kiuj subtenis la nocion de komunumoj kun rajtoj kaj celoj (laŭ Michael Sandel). Sed tiu debato lastatempe fariĝis dialogo, en kiu ĉiu flanko defi as la alian, ke ĝi pravigu siajn pretendojn – ontologiajn, politikajn aŭ etikajn. La nuna studo asertas, ke, unu jarcenton pli frue, Zamenhof troviĝis en simila dialogo inter liberalismo kaj komunumismo, inventinte movadon, kiu potenciale kapablus trovi ekvilibron inter homaj rajtoj unufl anke kaj nocioj de “boneco” akceptitaj de diversaj komunumoj, alifl anke. Tamen, la politika potencialo de la vizio de Zamenhof pri Esperanto estis subfosita (kvankam ne detruita) en la Deklaracio de Bulonjo, kiu distan cigis sin de interkonsiliĝa debato kaj elĵetis religiajn kaj etikajn idealojn.
#000006
(3) Akademio de Esperanto fronte al novaj taskojLa Akademio de Esperanto estis fondita en 1905. Laŭ sia nuna statuto ĝi havas 45 membrojn. ˆĜi laboras ĉefe en sekcioj. Tiu ĉi artikolo resumas la novajn taskojn kiujn la Akademio frontas kaj donas superrigardon pri aktualaj projektoj.
#000007
Biografiaj notoj pri la prezentintoj
#000009
Markos Kramer (nacilingva ortografio: Marcos Cramer) bakalaŭre kaj magistre studis matematikon kaj filozofion en Oksfordo kaj doktoriĝis en Bonno pri temo, kiu ligas matematikan logikon kaj komputan lingvosciencon. Nuntempe li estas scienca kunlaboranto en la komputoscienca fakultato de la Universitato de Luksemburgo. De 2010, li membras en la Akademio de Esperanto, kaj ekde 2013 li estas la direktoro de ĝia Sekcio pri Ĝenerala Vortaro.
#000010
Christer Oscar Kiselman estas matematikisto kaj gastprofesoro ĉe Upsala Universitato. Li estis membro de la Akademio de Esperanto dum 26 jaroj, de 1989 ĝis 2015, kaj ties prezidanto de 2013 ĝis 2015.
#000012
De esperanta korpuso ĝis islanda lingvopolitiko
#000015
Eckhard Bick studis en Bonno, Londono kaj Århus kaj akiris diplomojn pri medicino, lingvistiko kaj nordiaj lingvoj. Li nuntempe laboras kiel komputillingvisto por Suddana Universitato (Odense) kaj por sia firmao GrammarSoft, kreante porkomputilajn gramatikojn kaj leksikojn uzatajn i.a. en maŝintradukado, perreta instruado kaj korpusa lingvistiko. Flankprofesie, li instruas akupunkturon kaj laboras kun esperantaj projektoj, kiel Lingvohelpilo kaj WikiTrans.
#000018
Detlev Blanke doktoriĝis pri Lingvistiko en Humboldt-Universitato Berlino, kie li poste ankaŭ laboris kiel profesoro. Li ankaŭ estas honora prezidanto de Gesellschaft für Interlinguistik kaj honora membro de UEA.
#000020
(6) Interskola ponto en Interlingvistiko: Du reformoprojektoj de Esperanto motivitaj de InterlinguaResumo: Lanĉita en 1951 de Alexander Gode nome de IALA, Interlingua estas la sola nuntempa internacia planlingvo krom Esperanto kun iom da organizita agado ĉirkaŭ si. Kiel ekstrema reprezentanto de la naturalisma skolo en Interlingvistiko, ĝia ĉefa konstruprincipo estas la alpreno de la t.n. internacia vortaro (fakte latindevena) kun latinida gramatiko, iom simpligita laŭ la modelo de la angla. Pro tiu limigita internacieco, la tekstoj en Interlingua estas unuavide kompreneblaj al uzantoj de la diversaj latinidaj etnolingvoj.Ekde la apero de Interlingua estiĝis intensa debatado inter ĝiaj subtenantoj kaj tiuj de Esperanto pri la demando kiuj estas la plej taŭgaj kriterioj por konstruita interlingvo. La koncernajn argumentojn oni esprimis jen per polemikaj pamfletoj, jen per sobraj studoj. Interese, la rimarkindaj trajtoj de Interlingua kaj la ioma atento kiun ĝi atingis ĉe iuj sciencaj kaj klerulaj medioj motivis du serioze elpensitajn proponojn reformi Esperanton, kiuj tamen ne atingis subtenon. Iliaj respektivaj principoj orientiĝis respektive al tio kian formon la latin- kaj grekdevenaj etimoj havu (Albert Lienhardt, Optimala ortografio de la Internacia Lingvo Esperanto, 1978), kaj al propono por plena esperantido konstruita laŭ Interlingua-kriterioj de vortara internacieco sed kun Esperantotipa skemeco (W. Verloren van Themaat, Demolingwo, 1985–1996).Komparante la ĉefajn elementojn de la interlingvistikaj skoloj naturalisma kaj skema, tiel kiel ili rimarkeblas ĉe respektive Interlingua kaj Esperanto, la referaĵo detale ekzamenos la menciitajn projektoproponojn, utiligante i.a. la neniam publikigitan manuskripton pri Demolingwo kiun la verkinto sendis al la preleganto antaŭ sia forpaso.
#000027
Leksikologio, frazeologio, historio, semantiko kaj terminologio: du kontinentoj renkontiĝas en hanojo
#000030
(1) Dekonstruado de esperanta frazeologioResumo: En ĉi tiu raporto mi diskutos pri la teoria bazo de esperanta frazeologio. En ĉiu kampo de esperantologio la enhavo de studoj devas kontribui al la evoluo de esperanto en nia socio kaj la movado por pliuniversaligi esperanton. Alivorte esperantologio devas konformigi sian bazon al la ideologioj kiujn esperanto mem kiel movado enhavas. Tio estas la unua kaj decida diferenco kompare kun frazeologioj de neplanlingvoj, kiuj estas studataj de lingvistoj per ordinara lingvistika metodo. Tie oni povas trovi konfronton inter regulismo kaj priskribismo. La temo de ĉi tiu raporto estas analizi la konfronton, kaj montri kia esperantologio, inkluzive de esperanta frazeologio, devas esti kaj funkcii.
#000034
Heidi Goes studis afrikajn lingvojn kaj kulturojn, evolukunlaboradon kaj agrikulturan evoluadon en la universitato de Gento. En 1999, ŝi finverkis licenciulan disertaĵon pri la esperanto-movado en Afriko, post esploroj en bibliotekoj kaj surloke en Tanzanio kaj Togolando. Ekde 2007 ŝi esploras pri la historio de la esperanto-movado en Indonezio, kie ŝi ankaŭ instruis la lingvon.
#000037
(4) Kiel niaj pensoj vortiĝas? Kiun semantikan modelon sekvas Esperanto?Resumo: Esperanto lanĉiĝis kun iom pli ol 900-elementa vortlisto bazita sur la vortprovizo de eŭropaj lingvoj kaj evoluis al plenfunkcia lingvo, uzata kaj influata fare de diverslingvanoj en la tuta mondo. Ĉu esperanto sekvas iujn specialajn semantikajn skemojn? Ĉu niaj vortoj estas motivitaj? Kiomgrade esperanto spegulas la semantikan sistemon de siaj fontolingvoj kaj kiomgrade elformis propran aŭtonoman sistemon? Al tiuj ĉi kaj similaj demandoj serĉas respondon la aŭtorino en sia prelego.
#000038
(5) La esperantologiaj principoj de Eugen WüsterResumo: “Reprenu viajn multajn paperaĵojn! Tio ne estus presebla.” Tian leteron de profesoro ricevis Eugen Wüster (1898—1977) rilate sian manuskripton por disertaĵo. Malgraŭ tiu unue forte malfavora reago, la verko poste publikiĝis, tradukiĝis kaj elĉerpiĝis. Ĝi ampleksas centojn da detale prilaboritaj paĝoj, ankoraŭ nuntempe estas konsiderata kiel la fonda bazo de la terminologia scienco kaj inspiris la kreadon de tutmonda komitato pri terminologio.Kiamaniere ĝermis science revoluciaj ideoj ĉe juna studento? Dum sia gimnazia tempo, Wüster ricevis kontrakteton por verki koncizan esperanto-vortaron. Ĉar li ne emis supraĵe plenumi taskojn, la projekto rapide aliformiĝis en imponan dulingvan enciklopedian vortaron. Ĉi-enkonduke li skribis aron de esperantologiaj principoj (ĝusto kaj boneco de esprimo, lingva evolucio centripeta kaj centrifuga, lingvekonomia vortara principo, principoj de transskribo...), kiuj en postaj jaroj servis kiel kerno por lia internacie laŭdita disertaĵo germanlingva.La prelego celas prezenti unuaflanke la vivon de tiu senfine laboranta kaj sindonema honora membro de UEA, je kies laborĉambropordon oni rajtis frapi nur katastrofokaze, duaflanke gravajn aspektojn de liaj esperantologiaj principoj, kaj lastaflanke la influojn de liaj priplanlingvaj spertoj super laborprincipoj por etnaj lingvoj. Praktike montriĝos interalie la enciklopedia kaj maŝinfaka vortaroj, kiuj spegulas la fruajn elstarajn atingojn de tiu pioniro de esperantologio.
#000040
Mélanie Maradan estas tradukisto–terminologiisto, kiu esperantiĝis 2008 kungajninte lingvan konkurson de ĝeneva Esperanto-grupo. Ŝi laboris pri nociobazita terminologia datumbazo ĉe la Internacia organizaĵo por normigado (ISO). Nuntempe, en Berlino, ŝi samkampe laboras en la publika kaj privata sektoroj.
#000041
(5) Cifereca prilaboro de la Zamenhofaj adresaroj
#000049
(1) La esperanta literaturo tra la lupeo de kelkaj lingvoteorioj kaj literaturkonceptojResumo: La tradiciaj lingvoteorioj kaj literaturkonceptoj baziĝas sur la organika unueco de signifanto (t.e. sonkorpuso de vorto) kaj signifato (tiu objekto, koncepto ktp. en kies loko staras la koncerna vorto kiel signo) — temas pri terminoj de Saussure: signifiant kaj signifié. En tiu organika unueco signifanto elvokas la signifaton, dum ĝi mem paliĝas, kvazaŭ malaperas, kaj en la proscenio staras nurnure la signifato. Esperanta literatura verko laŭ tiu koncepto — dum longa tempo reganta en la literaturscienco — ne povas esti plenvalora, ĉar la rilato inter signifanto kaj signifato en Esperanto estas malpli intima, ol en la etnaj lingvoj; sekve esperanta signifanto ne kapablas elvoki tiel firman kaj potencan signifaton, kiu likvidus ĝin (la signifanton) mem kaj starus sola antaŭ la okuloj de la leganto.Sed la novaj lingvoteorioj kaj la post-strukturismaj literaturkonceptoj pridubas tiun organikecon kaj intimecon en la rilato inter signifanto kaj signifato (kiel ankaŭ la ĉefrolon de la signifato) ankaŭ koncerne la etnajn lingvojn; fariĝis ĝenerala la koncepto, laŭ kiu per la vortoj de la homa lingvo ne eblas konfidinde referenci al la realo. Laŭ tiuj tezoj en la semiotika procezo, funkcianta ĉe la kreado kaj legado de literatura teksto, la ĉefrolon transprenas signifanto, kies ligiteco al difinita signifato estas minimume dubinda. Literatura verko laŭ tiu koncepto estas antaŭ ĉio teksto, konsistanta el signifantoj, kiuj signifantoj interrilatas multe pli kun la signifantoj de aliaj tekstoj (‘interteksteco’), ol kun iuj dubindaj, transcendaj — reale ne kapteblaj — signifatoj. Rezulte de tiu paradigmoŝanĝo en la teorio de lingvo kaj de literaturo fakte forfalas la bazo de ĉiuj rezervoj, pli frue alfrontantaj la esperantan literaturon. La prelego deziras skize prezenti la esencon de tiu ĉi paradigmoŝanĝo, kaj montri ĝiajn teoriajn konsekvencojn rilate la pritakson de la esperanta literaturo kaj rilate la prijuĝon de Esperanto kiel lingvo.
#000053
(2) Organizaj strukturoj kaj la estonteco de EsperantoResumo: Ne senpense Hodler kaj liaj junaj kunlaborantoj en 1908 nomis sian novan asocion “Universala”: kiel Lins atentigas (Utila estas aliĝo, pĝ. 10), UEA konsistis nur el individuaj membroj, tiel ignorante la naciajn Esperanto-societojn. Temis esence pri horizontala strukturo, tre taŭga por la idealisma, popularisma etoso de tiu periodo. Sed la Unua Mondmilito kaj la posta mondpolitika evoluo ĝenerale plifortigis naciajn identecojn. Sekve, ne estas surprize, ke, kiam oni konstruis la “modernan UEA” en la jaroj post la Dua Mondmilito (vidu: Esperanto en perspektivo, pĝ. 548–634), oni kreis, surbaze de la kunigo de UEA kaj IEL, esence hierarkian strukturon, kies bazo konsistis el lokaj grupoj, landaj asocioj, kaj internacia organizaĵo. La fundamento de tiu strukturo estis (a) geografia kaj (b) ŝtata. Kvankam ekzistis plej diversaj aliaj Esperanto-organizaĵoj, neniu sukcesis komplete teni sian pozicion fronte al tiu monolita kaj dum pluraj jaroj tre efika strukturo. La mondpolitika evoluo iris en lastaj jaroj inversan direkton: la internacia kunlaboro okazas ĉiam pli ofte sen interveno de ŝtataj strukturoj, sen limiĝo geografie — helpate (eĉ kaŭzate) de la profundaj ŝanĝoj en la komunika teknologio. Malfermiĝis la demando, kiun formon prenos la strukturoj de la Esperanto-komunumo en estonteco?
#000055
(3) Esperanto kiel lingvo-ponto: Kroata ekzemplo el la dua jarcentoResumo: Inspirita per la etoso de la 8-a Universala Kongreso de Esperanto en Krakovo en la jaro 1912, kroata instruistino Antonija Jozičić revene hejmen al provinca urbeto Kostajnica esperantigis romanon Konfeso de kroata verkistino Milka Pogačić. La Esperanta traduko de la verko publikigita en 1913 atingis Ŝanhajon kaj el ĝi aperis la ĉinigita versio de la kroata romano. Per la ĉina eldono en la jaro 1931 okazis la unua traduko de la kroata literaturo ĉinen. Esperanto denove servis kiel pontolingvo kelkajn jarojn poste kiam per la Esperanta traduko eldonita en Lepsiko kroata romano Ano de l’ringludo estis ĉinigita kaj publikigita per la sama eldonejo Shangiru en 1936. Tiuj fruaj roloj de Esperanto kiel lingva ponto al la ĉina ne estis unikaj. Poste aperis du pliaj libroj el la kroata literaturo en la ĉina traduko en 2004 kaj 2006.En 2008 la Eŭropa Komisiono diskonigis konkurson alvokante projekton en kiu partnera lando estos Hinda Unio. Kroata Esperanto-Ligo proponis al la Eŭropa Komisiono publikigi en Hinda Unio tri infanlibrojn el tri eŭropaj landoj en la bengala kaj unu bengalan infanlibron paralele en tri eŭropaj landoj. La projekto per Esperanto kunlaborigis partnerojn en Italio, Slovenio, Kroatio kaj Hinda Unio. La projekto el 2008 konstruiĝis sur la kontinuaj spertoj de apliko de Esperanto kiel literatura lingvo en ponta tradukado depost 1931.La prelego prezentas detalojn pri la realigo de la lingva kaj literatura projekto dum 2008–2010 kiun la Ministerio pri kulturo de Respubliko Kroatio elektis por unu el la modeloj de bona praktiko 2010.
#000057
Spomenka Štimec estas verkisto, tradukisto kaj instruisto de Esperanto. Ŝi estas interalie konata pro sia verkado de originalaj esperantaj libroj. Ŝi ankaŭ estas ano de la Akademio Literatura de Esperanto.
#000058
(4) Variaĵoj de esperanto iniciatitaj de ZamenhofResumo: Esperanto havas du difinojn: jure ĝi estas la lingvo difinita en la Fundamento de Esperanto el 1905; lingvistike ĝi estas difinita (kiel ĉiu alia lingvo) de la praktiko de la parolantaro. Ekzistas ia streĉiteco inter la du difinoj, sed ni povas konstati ke ili grandparte samas. Tiu eldiro tamen estas simpligo. Skriba dokumento neniam povas ĉiom difini lingvon, kiu estas parola komuniksistemo. Kaj la buŝa praktiko de la parolantaro estas ja malfacile kaptebla.Pli-malpli kaŝite ekzistis variaĵoj de la zamenhofa lingvo. Per tiu esprimo mi celas la nur parte konatan pralingvon Lingwe Uniwersala de 1878, la praesperanton Lingvo Universala de 1881, kaj la reformproponon de esperanto faritan en la jaro 1894 kaj proponprojekton kaj proponon pri neologismoj en esperanto faritan en la jaro 1906. Temas do pri du variaĵoj antaŭ 1887 kaj du post tiu jaro. La esperanto de la Fundamento de 1905 estas el tiu ĉi vidpunkto egala al tiu de 1887. Ĉu ni povas vidi evoluon inter tiuj jaroj, do 1878, 1881, 1887, 1894 kaj 1906? Ĉu la reformproponoj estas ia pluevoluado de la lingvo de 1887 aŭ ĉu, male, ili reprezentas iun reiron al pli frua ŝtupo? Kial Zamenhof faris en 1906 proponon pri lingva reformo spite al la severa netuŝeblo de la Fundamento? Ni provos esplori tion.
#000059
(4) Esperanto kiel internacia lingvo en la ombro de la anglaResumo: Kiam Zamenhof forĝis la lingvon kiun li nomis Internacia, la okcidenta civilizacio havis plurajn “internaciajn” lingvojn, depende de la tereno. En diplomatio oni uzis plejparte la francan, en la scienco regis la germana, en teologio la latina, en muziko la itala... kelkajn jarcentojn pli frue, unu sola lingvo — la latina — plenumis ĉiujn tiujn rolojn, kaj unu jarcenton poste ŝajnas ke denove unu sola lingvo transprenis la gvidan rolon en ĉiuj terenoj — la angla. Novaj terenoj aperis — informadiko, interreto, sociaj retoj, vikipedio — kaj la angla preskaŭ sole regas ankaŭ ilin. Ĉu en tia monolingvocentrisma mondo ekzistas vera neceso por aldona internacia lingvo? Kioman ŝancon havas Esperanto en la ombro de la ŝajne absoluta hegemonio de la angla? Ni ja konas la respondojn kiujn ĉiu lernanto de Esperanto absorbas kune kun la dekses reguloj kaj la fina venko — facileco, neŭtraleco, efikeco, amikeco.Sed ĉu tiuj magiaj vortoj, kiuj eble sonis logikaj kaj konvinkaj antaŭ duonjarcento, vere validas ankaŭ nuntempe? Multaj aferoj ŝanĝiĝis. La facileco kaj simpleco kiu ebligas lerni Esperanton plurfoje pli rapide ol la anglan ŝajne malpli avantaĝas: komputiloj ebligas tradukadon per tuŝo de butono. Retaj lingvokursoj estas senpagaj, facilaj kaj alireblaj al ĉiu. La neŭtraleco, kiu estis tre grava argumento en la dividita mondo de la malvarma milito, rapide perdas sian gravecon en la nova erao de la supernacia tutmondiĝo. Kiel tamen la Esperanto-komunumo restas vivanta kaj eĉ evoluiĝanta? Restas eble nur idea amikeco — aŭ samideaneco, aŭ eble pli ĝuste sekteco, aŭ eble moderna versio de homaranismo? Kaj ĉu tio sufiĉas por ke Esperanto havu realan ŝancon iam fariĝi vere internacia lingvo, heredante la rolon kiun la angla ŝajne ludas en la lastaj jardekoj pli kaj pli? Tiujn demandojn ni provos kune formuli kaj respondi.
#000060
Religiaj kaj filozofiaj ideoj de zamenhof: kultura kaj socia fono
#000063
(2) Zamenhof kaj Litovio. Nia judo
#000066
(4) Hilelismo kaj homaranismo. La religiaj kaj filozofiaj ideoj de ZamenhofResumo: Surbaze de leteroj de Zamenhof kaj aliaj dokumentoj ni sekvas la evoluon de liaj pensoj pri hilelismo, homaranismo kaj neŭtrale-homa religio. Ni provas prilumi kiel la projekto de homaranismo kreskis el liaj unuaj klopodoj savi la hebrean popolon el ĝia malfeliĉega stato, kaj kiel liaj ideoj pri la rolo de lingvoj ŝanĝiĝis dum lia vivo. Temas pri tri malsamaj roloj de eblaj lingvoj: diserva lingvo (en lia kazo la hebrea); instrua lingvo (la rusa); kaj lingvo por interkompreniĝo kun samsuferanoj alilandaj (en lia kazo mankanta). Ni esploras kiel li volis krei novan lingvon aŭ novajn lingvojn por tiuj roloj kaj trovas paradokson pri lia sinteno al lingvoj: lingvo estas gravega por la difino de ĉiu popolo, sed samtempe tiom malgrava ke oni povas enkonduki novan, senhistorian. Li komprenis la ajnecon de kulturaj esprimoj kaj religiaj kutimoj pli bone ol aliaj — jen ebla klarigo pri la manko de sekvontoj.
#000068
(5) Aktualaj problemoj de zamenhofologioResumo: La proksimiĝanta 150-jariĝo de Ludoviko Zamenhof estas taŭga punkto por analizi la nunan staton kaj skizi proksimajn taskojn de zamenhofologio, interdisciplina fako, kiu esploras, sistemigas kaj popularigas la vivon, la kreadon kaj la ideojn de Zamenhof (simile al, ekzemple, ŝekspirologio kaj puŝkinologio, kiuj esploras la kompleksajn demandojn pri Ŝekspiro kaj Puŝkin). Esence temas pri kvar ĉefaj direktoj de zamenhofologio: la vivo, la verkoj, la lingva kreado kaj la ideoj de Zamenhof. La kvar direktoj de zamenhofologio estas koncize prezentataj en ĉi tiu superrigardo kun konkretaj proponoj pri ĉiu el li. Specialan atenton ricevas la ideologio de Zamenhof, kies bazaj tekstoj estis antaŭnelonge presitaj en la kolekto Mi estas homo.
#000069
La rolo de la neeŭropaj lingvoj en la evoluo kaj evoluigo de Esperanto
#000075
Esploroj pri esperantologio: Kien iri, kaj per kiuj vojoj?
#000076
Internacieco de Esperanto el n[e-]eŭropa vidpunkto
#000086
Tri sesioj, tri prelegoj pri diversaj temoj
#000091
Tri sesioj, kvar prelegoj pri diversaj temoj
#000093
Tri sesioj, naŭ prelegoj pri diversaj temoj
#000094