入門・初級学習希望者はいつでも歓迎しています。
#000001
夏休みもあと少しで終わってしまいますね。
#000004
先月末に埼玉の熊谷で最高気温41.1°Cを記録しました。
今年は本当にスホーケ バルメーゲ(sufoke varmege)
#000006
関東は昨日のニュースで梅雨明けしたそうです。本日もとてもバルメーゲ(varmege)
#000010
先週エスペラント集中セミナーに行かれた方の感想をできるだけエスペラントで話たり、
#000011
今月初めに行われた第67回関東エスペラント大会で好評だった「Praktiko de Esperanto ゲーム仕立てのエスペラントの実践」のゲームを埼玉エス会メンバーでやってみたりしました。(Ni elkore dankas sinjoron J-MENT!)
#000012
コバトンもエスペラントのカードに興味深々
#000013
今日と明日は第67回関東エスペラント大会です。
#000014
埼玉エスペラント会は今日も学習会です。
#000015
「エスペラントはこうして話す」
#000016
8. Pri la bankedo (バンケードについて)
#000018
5. Antaŭ la Solena Inaŭguro (開会式の前に)
#000019
本日は新しい学習希望者の見学もいらっしゃっいました。
#000021
エスペラントで自己紹介をしてみたり、
#000022
3. En la interkona Vespero (懇親会で)
#000023
新年度最初の埼玉エスペラント会です。
#000025
Interparolo kun la aŭtoro (作者と談話)
#000026
本日は全国4か所(東京・沼津・名古屋・下関)でエスペラント検定が行われています。
そんな中、埼玉エスペラント会は
#000027
1課 Giĉeto(大会受付)
#000028
2課 Pri la lnterkona Vespero(懇親会について)
#000029
20課 「Ekzercoj de demandoj kaj respondoj (問いと答えの練習)」
#000032
変則的に第2部から学習を始めた「エスペラントはこうして話す」も今日の第2部20課で最後でした。
#000033
次回から第1部編スタートします。
#000034
今週さいたま市は観測史上最低の氷点下-9.8度を記録したり、インフルエンザが流行中です。
#000036
日本大会準備委員会プレミーティング
#000037
2018年始まったばかりですが、2019年に埼玉で予定されている日本エスペラント大会の準備委員会を行いました。
#000038
日本エスペラント協会(JEI)設立が設立されて今年で99年ですが、これまで埼玉で全国大会は行われたことがありませんでした。
#000039
記念すべき設立100周年を埼玉で良い大会になるように準備していきます。
#000040
コバトンも真面目に資料を読んでいます
#000041
18課 Dimanĉe en magazeno (日曜日にデパートで)
#000042
2018年も埼玉エスペラント会をよろしくお願いいたします。
#000043
温泉に浴す。其功有間に次と云。
山中や 菊はたおらぬ 湯の匂い
あるしとするものは久米之助とて、いまだ小童也。かれか父誹諧を好て、洛の貞室若輩のむかし爰に来リし比、風雅に辱しめられて、洛に帰りて貞徳の門人となつて、世にしらる。功名の後、此一村判詞の料を請すと云。今更むかしかたりとハ成ぬ。
#000049
Mi baniĝis en la varma fonto. Oni diras, ke la efiko estas dua post Arima.
#000050
Mastro de la banejo nomiĝas Kumenosuke, estas ankoraŭ knabo. Lia patro amas Haikai. Li estas konata en la mondo laŭ la sekva epizodo. Juna Teisitu iam el ĉefurbo alvenis ĉi tien kaj estis hontigita de li per ties pli bona estetiko, tial do reveninte al Kioto, disĉipliĝis ĉe Teitoku. Poste Teisitu fariĝis konata tra la mondo. Sed akirinte famon, Teisitu ne akceptis honorarion de ĉi-tieaj vilaĝanoj de Yamanaka por korekti versojn. Tio jam nun estas epizodo de la fora epoko.
#000052
Kumenosuke [1575-1751] estis tiam 14-jaraĝa, kaj ricevis de Basyoo pseŭdonimon “Touyou”. Teisitu [1610-1673] lernantiĝis en la privata lernejo de Teitoku [1571-1653], kiu estis la fama fondinto de la Haikai skolo de Teimon.
Oni konsideras la hajkon kiel la saluton al la mastro de varmfonto. Estas dirite, ke krizantemo estas vivlongilo kaj sanigilo, tial do estis metata en banujo. Basyoo faris komplimenton al la juna mastro. La fonto de Yamanaka estas tiel bona, ke ne bezonas jam enmeti krizantemon. Kvankam tia estas la ĝenerala kompreno de la hajko, tamen tio ne kontentigas min. Basyoo poste aldonis al sia kontento je la fonto Yamanaka la sekvan komenton:
“Ofte baniĝante, mi sentas min tiel bona, ke saniĝas haŭtoj kaj karnoj, muskuloj kaj ostoj, tiel do koro liberiĝas kaj vizaĝkoloro ne maljuniĝas. Kvazaŭ en paradizo li ne vidas eĉ la boaton perdita, nek scias tigon de krizantemo rompita de anĝelo-knabo. Ho, Yamanaka/ Ne plukitas krizantemo,/ Ŝvebas aromo el fonto. 15-a tago de 8-a monato en 2-a jaro de Genroku [1689].”
En tiu kohereco la hajko estas komprenenda iom alie. Post longa vojaĝo kun malsano, la poeto ekstaziĝas sub la plenluno en la bona varmfonto kiel en paradizo, zorgante pri nenio, ĉu krizantemo estus rompita aŭ ne.
#000053
Sora malsaniĝis je la ventro kaj li pli frue foriris al Nagasima en Ise provinco, ĉar tie li havas sian rilaton.
#000055
se mi forfalus, nepre kuŝus ie
[Iki iki te taore husu tomo hagi no hara]
#000056
Tiele li versis, postlasante min. Malĝojo de foriranto kaj bedaŭro de forlasito faras nin kvazaŭ du disigitaj vaneloj, kiuj fine devas separe ŝvebadi en nebulo. Mi ankaŭ skribis verson.
#000057
[Kyou yori wa kakituke kesan kasa no tuyu]
#000058
Onklo de Sora loĝis en Nagasima kiel ĉefbonzo en la templo Daitiin. En la hajko de Sora senteblas, ke, kie ajn li mortos, tie estos paradizo. Estas dirite, ke vaneloj vivas ĉiam duope. Ene de la ombrelĉapelo por pilgrimado estis skribita la ĵuro “Du kunirantoj”, t. s. ke pilgrimulo ĉiam kuniru kun Dio. Sed Basyoo ĉi-okaze uzas la ĵuron por la vojaĝo kun sia akompananto Sora. Rosero estas simbolo de larmo kaj monda vanteco. Kaj ankaŭ la lespedezfloroj estos kovritaj de roseroj. Forte resonas aliteracio de “K” en linioj.
#000059
大聖持の城外、全昌寺と云寺に泊る。猶かヽの地也。曾良も前の夜此寺に泊りて、
と残ス。一夜の隔千里におなし。我も秋風を聴て衆療に臥バ、明ほのヽ空ちかう読経声スムマヽニ、鐘板鳴て食堂に入。けふは越前の国へと心早卒にして堂下に下ルヲ、若き僧共紙硯をかヽへて、階のもとまて追来る。折節庭中の柳散れは、
とりあへぬさまして、草鞋なから書捨ツ。
#000060
Diferenco nur pere de unu nokto, sed tio ŝajnas egala al disiĝo je mil leŭgoj. Ankaŭ mi, aŭdante la aŭtunan venton, kuŝis en la pensiono, kaj sub aŭrora ĉielo pure sonas recitado de sutroj, kaj per bato de la sonora plato mi eniris en refektorion. Sentante, ke hodiaŭ mi jam atingos la provincon Etizen, kaj mi rapide eliras el la templo, tiam junaj bonzoj, portante paperon kaj inkon, kuras post min eĉ sub la peronon. Ĝuste tiam faladas folietoj de plorsaliko en la korto. Spite, ke mi jam metis pajlajn vojaĝŝuojn, antaŭ ĉio improvizite mi forskribas la sekvan verson.
#000063
Ŝajnas, ke Sora tutan nokton aŭdis voĉon de Bsyoo en la aŭtuna vento el malantaŭo. Al la templo Zensyouzi apartenis tiu Izumiya Kumenosuke de Yamanaka kaj la ĉef-bonzo estis lia onklo. Verŝajne, kaj Sora kaj Basyoo vizitis tien laŭ la rekomendo de Kumenosuke. En la hajko de Basyoo estas esprimita kutima decregulo de Zen-budhismo “balai”. Ŝajnas, ke Basyoo volus fari bonfareton en la limigita kurta tempo, laborante kun junaj bonzoj, adiaŭantaj ĉe perono. Falantaj salikofolietoj simbolas la poeton kaj ĉiujn, aludante, ke en ĉio devas esti la fino.
#000065
Per ĉi tiu poezio estas plene esprimita tuta pejzaĝo. Kiu aldonus unu vorton, tiu alfiksus kvazaŭ sesan fingron.
#000069
Ĉiuj interpretistoj opinias, ke Basyoo ĉi tie eraris, pensante, ke la poemo estas verkita de Saigyo. Estas dirite, ke ĝi apartenas al la sankta bonzo Rennyo [1415-1499], kiu, subpremite, fuĝis en Yosizaki por disvastigi budhisman sekton Ikkou-syu. Estas atentinde, ke Basyoo vizitas ĉi tie la sanktan lokon de japana budhismo. Multe da interpretistoj ne taksas la poemon tre alta. Ili opinias, ke Basyoo inklinas al kulto de Saigyo tiel, ke bonaj estas ĉiuj, ligitaj kun la nomo de Saigyo. Laŭ mia opinio kontraŭ ili, ĉi tiu poemo estas tre originala tial, ke malgranda pinarbo kvazaŭ regas la lunon kaj ondojn, englutinte ĉe si pli grandan universon. Granda universo videblas sub la mikrokosmo de pinarbo.
#000070
Mi vizitis abaton de Tenryuuzi-templo en la urbo Maruoka, ĉar li estas mia malnova amiko. Ĝis ĉi tiu loko akompanis min s-ro Hokusi el Kanazawa, kvankam li volis nur adiaŭi min. Li senprokraste sopiradis pri pejzaĝoj en diversaj lokoj laŭ la vojo, kaj kelkfoje esprimadis al mi interesajn poeziojn. Kaj nun jam mi skribas ĉe apartiĝo kun li.
#000072
La templo Tenryuuzi situis ne en la urbo Maruoka, sed en la urbo Matuoka. Pri la nomo de abato estas diverdsaj opinioj: Tiei, Mokumu, Daimu. Hokusi [?-1718] estas hajkisto en Kanazawa kaj akompanis Basyoon de Kanazawa ĝis Matuoka. Laŭ profesio li estis akrigisto de sabloj. Li skribis poste en sia verko pri interparolado dum vojaĝo kun Basyoo.
#000074
五十丁山に入て、永平寺を礼ス。道元禅師の御寺也。邦機千里を避て、かヽる山陰に跡を残し給ふも、貴き故有とかや。
#000075
Dougen(1200-1253) fondis unu skolon de japana Zen-Budhismo, la sekton “Soutou”. Li lernis budhisman doktorinon de Tendai en la templo Enryaku-zi kaj poste fariĝis disciplo de Zen-sekto de Eisai kaj Myouzen. Li veturis al Ĉinio en 1223 kaj revenis Japanion en 1230. En 1244 li fondis la templon Eihei-zi kaj tie klerigis multe da disciploj. Lia ĉefa verko estas “Ŝouhougenzou”, la kanona libro, plena de filosofaj pensoj, havantaj grandan influon en japana mensa historio. La vizito al Eihei-zi devus havi ne malgrandan signifon por Basyoo, sed li tre mallonge priskribetis pri sia adorvizito. Tio ŝajnas al ni enigma, ĉar la influo de Zen al Basyoo estis forta.
#000077
福井ハ三里計なれは、夕飯したヽめて出るに、たそかれの道たと〱し。爰に等栽と云古き隠士有。いつれの年にや、江戸に来りて予を尋。遥十とせ余り也。いかに老さらほひて有にや、将死けるにやと人に尋侍れは、いまた存命してそこ〱と教ゆ。市中ひそかに引入て、あやしの小家に夕顔へちまのはえかヽりて、鶏頭・はヽ木ヽに戸ほそをかくす。扨は此うちにこそと門を扣は、侘しけなる女の出て、いつくよりわたり給ふ道心の御坊にや、あるしハこのあたり何某と云ものヽ方に行ぬ、もし用あらは尋給へと云。かれか妻なるへしとしらる。むかし物かたりにこそかヽる風情ハ侍れと、やかて尋あひて、その家に二夜とまりて、名月ハつるがの湊にと旅立。等栽も共に送らんと、裾おかしうからけて、道の枝折とうかれ立。
#000078
Ĝis la urbo Hukui restis ankoraŭ 3 leŭgoj, do post vespera manĝaĵo mi ekiris sur vojon, kiun en krepusko mi sekvis ŝanceliĝante. Ĉi tie loĝas s-ro Tousai, longedaŭra ermito. Iam li venis en la urbon Edo kaj vizitis min. Post tio pasis jam pli ol dek jaroj. Kiel li maljunuliĝaĉas aŭ jam mortis? Demandis mi al iu homo pri li. Do oni diris al mi, ke li ankoraŭ nun vivas en iu loko. Li loĝas nerimarkate en la urbo kaj mi trovis neordinaran dometon, kie rampas volviĝantaj lagenario kaj lufo, kaŝas pordeton celozio kaj kenopodio. Konvikiĝinte, ke certe li loĝas en ĝi, mi frapis je la pordeto, tiam povra virino aperis, dirante: “De kie vi alvenis, s-ro migranta sanktulo? Mastro nun iris proksimen al iu sinjoro. Se vi bezonas, bonvole iru tien.”
Videblas, ke ŝi devas esti lia edzino. Tia sceno troviĝas nur en malnova klasika literaturo. Baldaŭ ni renkontiĝis kun li, kaj mi loĝis en la dometo du noktojn. Poste mi ekiris en la vojon al la haveno de Tsuruga por vidi tie la plenan lunon. Tousai ankaŭ volas min akompani, ĝojplene gvidas vojon, kuspinte baskon de kimono komike por pli facile piediri.
#000079
Tousai, hajkisto en la provinco Hukui – pri li ne estas konata, kiam naskiĝis, nek kiam mortis. Basyoo havis amikan rilaton kun li jam en la ĉefurbo Edo. Krome Tousai vizitis Basyoon tiam, kiam tiu loĝis en Genzyuuan, la ermitejo de iluzia loĝado. Ĉi tiu sceno de renkontiĝo, skribita de Basyoo, montras, ke tre zorgoplene Basyoo traktas malnovan amikecon kun la hajkisto, kiu estas nomata “longdaŭra ermito”, havanta tamen, ekstersupoze de poeto, la maljunan edzinon.
Interpretistoj konsideras ĉi tiun ĉapitron parodio de Genzi-monogatari, ĉar la plantoj, aperintaj ĉi tie, Yuugao (lagenario) kaj Hahakigi (kenopodio), estas tre famaj en la lasta romano.
Kontraŭ mallonga notico pri la fama Zen-templo Eihei-zi, tamen al la malnova amiko, Tousai, estas dedicitaj multe da frazoj. Verŝajne, pli interesas la poeton la homeco de Tousai ol Zen-templo.
#000080
Kaŝiĝis la monto Siranegadake pli kaj pli, kaj aperis la monto Hinagadake. Transirinte la ponton Asamuzu, ni alvenis al Tamae, kie spikiĝis kanoj. Ni trapasis la barieron de Uguisunoseki kaj transiris montokolon Yunootouge, kaj alvenis al la kastelo Hiutigazyou [iam aparteninta al Kiso Yosinaka]. Mi aŭdis krion de unuaj sovaĝanseroj de aŭtuno apud la monto Kaeruyama. En la krepusko de 14-a tago [27-a de septembro] ni trovis la gastejon en Tsuruga ĉe la haveno.
Tiun nokton luno estas aparte hela. Mi diris: “Morgaŭa nokto ankaŭ estu tia!” Oni respondis: „Kiel kutime en ĉi provinco Kosizi, ne estas certe, ĉu fariĝos serene aŭ ne en la sekva nokto”. Tion dirante, la gastejestro donis al ni trinki sakeon. Nokte ni adorvizitis la sanktejon Myoozin de Kei. Ĝi estas maŭzoleo de imperiestro Tyuuai. La fasado de la sanktejo aspektas dieca, tra pinarboj filtras lunlumo, kaj antaŭa blanka sablaro ŝajnas kvazaŭ kovrita per prujno. Antaŭlonge la dua migranta ĉefbonzo de la Budhisma sekto Yugyou, havante la grandan solenan voton, mem falĉadis herbojn, alportadis teron kaj ŝtonojn, kaj elsekigis ŝlimejon, do malaperis ĝeno de popolanoj por piediri adorvizitadon. Ĝis nun tiu tradicio ne ĉesis, kaj oni alportadas puran sablon antaŭ la altaro. Tio nomiĝas “sabloportado de migrantaj sanktuloj”. Tiele parolis la gastejestro.
#000082
[Tuki kiyosi yugyou no moteru suna no ue]
#000083
En 15-a tago pluvas ne spite vorton de gastejestro.
#000084
[Meigetu ya hokkoku biyori sadame naki]
#000085
En 16-a tago [29-a de septembro] sereniĝis ĉielo, do ankaŭ ni, samkiel Saigyo, ekvolis preni ruĝajn konkuletojn de “Masuho” kaj al la plaĝo de Ironohama ni veturis per ŝipo. Navigis laŭ la maro je 7 leŭgoj. Iu sinjoro, nomata Ten’ya, preparis zorgeme portmanĝaĵojn kaj bambuajn tubojn da vino, enŝipigis multajn siajn servistojn. Kun vento al pobo ni tuj atingis la celon. Sur la plaĝo staras malmulte da dometoj de fiŝistoj kaj inter ili troviĝas mizera templo de Budhisma sekto Hokke. Ĉi tie ni trinkis teon kaj varmigitan sakeon. Je vesperkrepusko estis tiel solece, ke mi ege sentis min kortuŝita.
#000088
Pri skizo de tiu tago mi lasis Tosai skribi kaj restigis ĝin en la templo.
#000091
Rim.: En restinta dokumento ĉe la templo “Hokke” (Honryuuzi) Tousai skribis tiam: “[Basyoo], prenante konkuletojn en la manikon kaj metante en taseton, laŭdis Sanktan Saigyou je malnova tempo”. Saigyou versis pri la plaĝo Ironohama jene:
#000092
Pro konkuletoj Masuho, kolorigantaj marakvon ruĝa,
Oni nomiĝas la lokon “Kolora plaĝo”
[Sio somuru Masuho no kogai hirou tote Iro no hama towa iu niya aran]
#000093
Basyoo poste donis al siaj disciploj en Oogaki la konkojn Masuho kiel rememora donaco. Lespedeco rememorigas ankaŭ la adiaŭan hajkon de Sora.
Ten’ya Gorouemon estas komercisto, faktoro por martrafiko, kaj lia hajkista nomo – Genryuu.
#000094
露通もこのみなと迄出むかひて、ミのヽ国へと伴ふ。駒にたすけられて、大垣の庄に入は、曾良も伊勢より来り合、越人も馬をとはせて、如行か家に入集る。前川子荊口父子其外したしき人々日夜とふらひて、蘇生のものにあふかことく、且よろこひ且いたハる。旅のものうさもいまたやまさるに、長月六日になれは、伊勢の遷宮おかまんと、又ふねに乗て
#000095
S-ro Rotsuu venis renkonte al mi ĝis la haveno kaj akompanis min al la provinco Mino. Kun helpo de ĉevalo mi eniris en la urbon Oogaki, tiam Sora ankaŭ alvenis el Ise kaj s-ro Etsuzin venis, rajdante sur ĉevalo, kaj ĉiuj kolektiĝis ĉe s-ro Zyokou en lia domo. Vizitadis min tage kaj nokte s-roj Zensensi, Keikou kun lia filo, kaj aliaj intimuloj, jen ili ĝojegas kaj vartas min, kvazaŭ ili renkontus reviviĝinton. Antaŭ ol mia revigliĝo el laciga vojaĝo, jam en la 6-a tago de 9-a monato [18-a de oktobro] mi ekveturis per ŝipo por vidi la ceremonion de la transmeto de diaĵo en la sanktejo Ise.
#000096
Adiaŭante, kvazaŭ meretriko disiĝas en du partojn,
Denove mi ekiras nun al marbordo Hutami,
[Hamaguri no hutami ni wakare iku aki zo]
#000097
Rutsuu (1651?-1735?) devintus akompani Basyoon sur la vojo de Oku, tamen Sora anstatŭis lin. Etsuzin (1656?- ?) akompanadis Basyoon al Irako-kabo kaj al Sarasina. Zyokou, Zensensi, Keikou estas vasaloj de Oogaki feŭdo.
“La streta vojo” estas komencita per plorantaj fiŝoj en printempo, kaj finita per disfendata meretriko en aŭtuno. Tiel do la rondvojaĝa verko konsistigas cirklon, kunmetante la komencon kaj la finon per marproduktaĵoj. “Hutami” estas pontovorto, havanta plurajn signifojn: “du partoj”, “kovrilo kaj internaĵo” kaj la loknomo Hutami-ga-ura [signifas “Bordo de du vidoj”], proksima al Ise. Tiel do per unu vorto “Hutami” esprimiĝas malĝojo de disiĝo kaj espero al revido. (Fino)
#000098
6 de Gassan ĝis Komatu (酒田から小松まで)
#000099
Restado en Sakata daŭris tagojn pro malinklino forlasi ĝin, sed mi turnis min al nuboj sur sekva vojo laŭ Hokuriku-doo. Ĉagrenigas por mi koron tiel lontana vojo, onidire, ke distanco ĝis la ĉefurbo de Kaga estas 130 leŭgoj. Trairinte la barieron de Nezu, piedirinte plu laŭ la lando de Etigo, ni atingis la barieron de Itiburi en la provinco de Ettyuu. Dum ĉi tiuj 9 tagoj mi nenion skribis, ĉar min tiel ĝenadis psike troa varmego kaj pluvo, ke reaperis al mi malsano.
#000101
Estas la rendevuo de Altairo kun Vego,
Eĉ la sesa nokto, antaŭvespero de la festo,
[Humizuki ya muika mo tune no yo niwa nizu]
#000102
Al la insulo Sado kuŝiĝu
[Araumi ya Sado ni yoko tau amanogawa]
#000103
Basyoo skribis en alia loko (“Genzyuuanki”), ke li dezirus daŭrigi vojaĝon plu norden de Sakata eĉ ĝis la insuloj Tisima[Kuriloj]. Li skribis, kvazaŭ la vojaĝo daŭris 9 tagojn inter Sakata kaj Itiburi, sed laŭ la taglibro de Sora necesis 16 tagoj. Koncernante la hajkon pri Sado, la punkto de disputo okazas ĉirkaŭ la verbo “yokotau”. Ĉu ĝi estas transitiva aŭ ne? Mi tradukis la verbon kiel netransitiva kaj ordona formo “kuŝiĝu”. En la tempo, kiam Basyoo vizitis ĉi tiun lokon, ne kuŝas sur la insulo Sado la Lakta Vojo, nomata japane kiel Ĉiela Rivero. Laŭ mia opinio, Basyoo esperas, ke la Ĉiela Rivero etendiĝu al la malfeliĉa ekzilejo Sado. La granda poeto ploras, ke Sado fariĝis la ekzilejo, kvankam tiu insulo mem estas tre riĉa je oro. Li kompatas la malfeliĉulojn sur la insulo, samekiel A. P. Ĉeĥov sentis, vizitante la insulon Saĥalin. Estas dirite, ke la hajko pri Ĉiela Rivero estis versita en Izumo-zaki, tamen laŭ la taglibro de Sora tiu nokte pluvegis. Estas eble, ke la Galaksio ne videblis, kaj maro ne estis glata. Verŝajne, ke Basyoo kreis la hajkon per sia imago.
#000104
けふハ親しらす子しらす犬もとり駒返しなと云北国一の難所を越てつかれ侍れは、枕引よせて寝たるに、一間隔てヽ面の方に若きをんなの声二人計ときこゆ。年寄たるおのこの声も交て物語するをきけは、越後の国新潟と云所の遊女成し、伊勢参宮するとて、此関まておのこの送りて、あすハ古里にかへす文したヽめ、はかなき言伝なとしやる也。白波のよする汀に身をはふらかし、あまのこの世をあさましう下りて、定めなき契、日〻の業因いかにつたなしと物云を聞々寝入てあした旅たつに、我々にむかひて、行衛しらぬ旅路のうさ、あまり覚束なう悲しく侍れは、見えかくれにも御跡をしたひ侍らん。衣の上の御情に大慈のめくみをたれて、結縁せさせ給へとなミたを落す。不便の事にハおもひ侍れとも、我々ハ所々にてとヽまる方おほし、唯人の行にまかせて行へし。神明の加護必つヽかなかるへしと云捨て出つヽ、あはれさしはらくやまさりけらし。
#000105
Hodiaŭ transirinte plej malfacilajn klifojn en norda lando, nomatajn kiel Oyasirazu- Kosirazu, Inumodori [Hundo retiriĝas], Komagaesi [Ĉevalo returniĝas], mi tre laciĝis kaj enlitiĝis kun kapkuseno, do tiam el la najbara ĉambro, frontanta al vojo, aŭdeblas voĉo de du junulinoj kaj unu maljunulo. Mi aŭdas, ke ili flustradas, kaj mi sciiĝis, ke ili estas putinoj de Niigata en la provinco de Echigo. Ili iras al Ise por adorviziti la Sanktejon kaj li akompanis ilin ĝis ĉi tiu bariero. Morgaŭ ili skribos hejmen al sia vilaĝo leteron, portotan de li, por ke ili sendu vantan mesaĝon. Ili diras, ke, forlasintaj sin al bordo, kien blankaj ondoj iradas, ili falis mizere en marfiŝista mondo kaj seksumadas nedifinite kun ĉiuj ajn kaj pekadas ĉiutage pro malbonsorta karmo. Aŭdante kaj reaŭdante ilian paroladon, mi endormiĝis. Kiam ni estas ekveturontaj matene, ili turnas sin al mi kun peto: “Estas ĝene al ni sur nekonata vojo kaj tiel triste pro timo, ne sciante, kio okazus, ke ni volus iri post vi nerimarkate, kaŝe aŭ videble. Bonvolu kompati nin favore je viaj Budhistaj vestoj kaj kunligu nin kun vi laŭ Budhisma sorto”. Tiele ili diras, plorante. Kompatindaj ili ja estas, sed mi diris al ili: “Ni devos restadi en multaj lokoj laŭ la vojo. Al vi pli bone estos iri, sekvante tien, kien la aliaj iras. Nepre vin helpos Dio en bona vojaĝo”. Tiele mi fordiris, sed ekirante, mi ja dume ne ĉesis bedaŭri ilin.
#000106
Mi rakontis al Sora tion, kio okazis, kaj li surpaperigis.
#000108
Basyoo tre laciĝis post la danĝera vojaĉo, nomata “Oyasirazu-Kosirazu”, kio signifas la ne facile traireblan lokon, kie oni ne povas zorgi eĉ pri siaj gepatroj nek pri gefiloj. Tiam li renkontiĝis kun putinoj, vojirantaj por adorviziti la Sanktejon Ise. Li trovis ilin senimpertinentaj, modestaj kaj pilgrimantaj. Ricevinte permeson ekveturi al Ise, la putinoj povis renaskiĝi kiel ordinaraj homoj. Al ili devis esti malfacile libertempi por la pilgrimado. Kvankam Basyoo profunde kompatis ilin, tamen li malakceptis ilian peton vojiri kune. Oni povas vidi ĉe li la sintenadon, detranĉitan de laika mondo. Ja kiel ĝuste flikitaĵo de lespedezo kaj luno, Basyoo nur vidis, brilante, la lespedezon floranta. I. a., koncerne mian propran aferon, miaj prapatroj de avino laŭ la patrina linio (la familio Oomaki) estis intendantoj de Ichiburi Bariero dum Edo periodo.
#000109
くろべ四十八ケ瀬とかや、数しらぬ川をわたりて、那古と云浦に出。担籠の藤波は春ならす共、初秋の哀とふへきものをと人に尋れハ、是より五里磯つたひして、むかふの山陰に入、蜑の苫ふきかすかなれハ芦の一夜の宿かすものあるましと云イをとかされて、かヽの国に入ル。
Estas dirite, ke en la delto de rivero Kurobe disbranĉiĝas en 48 da torentoj. Ni travadis sennombrajn riveretojn, kaj alvenis al la kreko, nomata Nago. Mi volus vidi ondojn da visterio en la vilaĝo Tago, fama en la Man’jo poezio, pensante, ke, kvankam nun ne estas printempo, tamen eĉ en la komenco de aŭtuno ĝi havas propran specon de estetiko, kaj mi demandis iun pri ĉi tiu loko. Li respondis: “Necesas piediri de ĉi tie kvin leŭgojn laŭ rifoza marbordo kaj eniri malantaŭ tiun foran monton, sed ĝi troviĝas en la loko, kie estas nur povraj fiŝistaj domaĉetoj, tial do neniu luigos al vi ĉambron eĉ por unu tranokto”. Tiele oni timigis nin, kaj ni antaŭeniris rekte al la provinco Kaga.
#000110
[Wase no ka ya wake iru migi wa arisoumi]
#000111
Rim.: El la Man’jo poemaro estas la poezio pri la visterio en Tago, versita de Kuranoimiki Nawamaro. Sed estas dirite en “Shuuishu”, ke la poezio apartenas al la fama poeto Kakinomoto Hitomaro. Nago estas versita, kiel bona pejzaĝo, de Ootomo-no Yakamoti, fama poeto kaj la intendanto de ĉi tiu loko.
#000112
Ni trapasis la monton Unohana kaj la valon Kurikara, kaj atingis la urbon Kanazawa en 15-a tago de sepa monato [30-a de aŭgusto]. Ĉi tie troviĝas hajkisto Kasyo, komercisto, venanta el Osaka. Ni loĝas kune kun li en lia kutima gastejo. Issyoo, la hajkisto, kies bonan reputacion je poezia vojo mi aŭdis sufiĉe, tial do li estis konata en la mondo, sed li mortis ankoraŭ juna en lasta vintro. Lia pli maljuna frato okazigis kunsidon de hajku, kiel la ceremonio por la animo de la mortinto, tiam mi versis:
#000114
Kiam oni invitis min en ies ermitejo, mi versis:
#000116
La monto Unohana kaj la valo Kurikara estas lokoj, ligitaj kun la nomo de Kiso Yosinaka(1154-1184). En la monto estis kampadejo de Yosinaka kaj la valo estis la batalkampo inter Yosinaka kaj Heike en 1183. En la batalo venkis Yosinaka. Al Basyoo tre plaĉis Yosinaka, ke li eĉ volis konstrui tombon apud tiu de la lasta.
Issyou(1653-1688) mortis en la sesa de dek dua (aŭ dek unua) monato en 1688. Basyoo neniam vidis lin ĉe lia vivo, tamen li priploregis lian morton. Kiam mortis proksimaj hajkistoj, Basyoo ĉagreniĝas tre profunde. Ŝajnas ke, li bedaŭras perdon de kamaradoj, irantaj laŭ la sama vojo de poezio. Ekstreme kun tio kontrastas la diferenca sinteno al kompatindaj putinoj en Ichiburi.
Ne facile estas kompreni signifon de la hajko pri melono kaj melongeno. Estas unu japana provervo: “Ne aperos melongeno sur tigo de melono”. Tio signifas, ke la heredaĵo gravas. Laŭ mia opinio, Basyoo admonas, por ke ĉiu homo devas iri sian destinitan vojon indiferente al la deveno. Kvankam ne naskiĝas la lasta el la unua, tamen tio ne gravas. Gravas, ke ĉiu ĝoju pri la donita de Dio. Al tiu hajko respondis Saitou Issen, la mastro de ermitejo: “Ne atendas nin mallonga vivo, jam longiĝas la ombro de aŭtuna tago”. [Mizikasa matade akino hino kage] Post tio daŭras ĉeno de hajkoj, versitaj pri okupoj kaj metioj en vilaĝo.
#000120
此所太田の神社に詣。真盛か甲錦の切あり。往昔源氏に属せし時義朝公よりたまハらせ給ふとかや。けにも平士のものにあらす。目庇より吹返しまて菊から艸のほりもの、金をちりはめ竜頭に鍬形打たり。真盛討死の後、木曾義仲願状にそへて、此社にこめられ侍よし、樋口の次郎か使せし事共、まのあたり縁起に見えたり。
むさむやな 甲の下の きりぎりす
#000121
[Muzan yana kabuto no sita no kirigirisu]
Saitou Sanemori (1111-1183) mortis en batalo kiel maljuna vasalo de Heike, tamen li estis unue en sia juneco la subulo de Genzi, tiam li vartis Yosinaka en lia infaneco. Pri Sanemori estas skribita en la Heike Monogatari. Minamoto Yositomo (1147-1199) estas la patro de Yoritomo kaj Yositune. Yosinaka estas la nevo de Yositomo, t. e. la kuzo de Yoritomo. Sanemori hontis pro sia maljunuleco kaj, nigriginte siajn grizajn harojn, militiris kontraŭ Genzi. Higuti Zirou, vidante la mortintan veteranon, ekkriis: “Aĥ, mizera!” [Ana Muzan-ya] Basyoo uzis lian krion en la komenco de hajko. En ĉi tiu hajko oni povas senti la saman lamenton, kiel en la “Somera herbo” [Natukusa].
#000123
5 de Gassan ĝis Komatu (月山から小松まで)
#000124
八日、月山に登る。木綿しめ身に引きかけ、宝冠に頭を包、強力と云ものに道ひかれて、雲霧山気の中に氷雪を踏てのほる事八里、更に日月行道の雲関に入かとあやしまれ、息絶へ身こヽへて頂上に至れは、日没て月あらはる。笹を舗、篠を枕として臥て明るを待。日出て雲消れは、湯殿に下ル。谷の傍に鍛冶小屋と云有。此国の鍛冶霊水を撰て、爰に潔斉して釼を淬とかや。干将莫耶の昔をしたふ。道に堪能の執あさからぬ事しられたり。岩に腰かけてしはしやすらふ程、三尺計なる桜のつほみ半にひらけるあり。ふり積雪の下に埋て、はるをわすれぬ遅桜の花の心わりなし。炎天の梅花爰にかほるかことし。行尊僧正の歌爰に思出て、猶哀も増りて覚ゆ。惣而此山中の微細、行者の法式として他言する事を禁ス。仍て筆をとヽめてしるさす。坊に帰れハ阿闍梨の求に仍て、三山順礼の句〻短尺に書。
涼しさや ほの三か月の 羽黒山
湯殿山 銭ふむ道の なみたかな 曾良
#000126
En la 8-a tago [24 de Julio], ni supreniris la monton Gassan [luna monto]. Ĉirkaŭante kolon per kolieroj el ŝnuroj de noditaj brusonetiaj paperoj, kovrante la kapon per blanka katuna krono, kondukate de forta gvidanto, tiel nomata Gooriki, ni iris supren je 8 leŭgoj laŭ glacio kaj neĝo en la monta aero de nebuloj. Mi timis, kvazaŭ mi enirus en la nebulan barieron de la vojo al la suno kaj la luno. Anhelante kaj frostiĝante, mi atingis la pinton, nur kiam subiris la suno kaj aperis la luno. Ni sternis etbambuojn kiel matracoj kaj igis faskon de bambuaj trunketoj nia kapkuseno. Enlitiĝinte, ni atendis elkrepuskiĝon. Kiam la suno aperas kaj nebulo malaperis, ni iras suben al Yudono [baneja monto].
Onidire, ĉe la valo iam staris forĝejeto. En la provinco oni elektis sanktan akvon por forĝado, ĉi tie forĝistoj, puriginte sin, hardigis glavojn, gravuritajn per la nomo Gassan, kiuj estas laŭditaj tra la mondo. Venis al mi en la kapon malnova ĉina historio, en kiu estas skribita pri glavoforĝisto Ganjiang kun lia edzino Moye, ke li hardigadis glavojn per la Draka fonta akvo. Tio ĉi ja komprenigas min, ke ne estas malprofunda la spirito de fakuloj, la diligenta persisteco de lertuloj.
Dum mi sidiĝis sur la roko kaj iomete ripozis, troviĝis duone malfermantaj burĝonoj de ĉerizarbo alta je 3 futoj. Nur laŭdinda estas la koro de ĉerizo, kiu, kuŝante sub tavoligita neĝo, tamen ne forgesante printempon, ekfloras eĉ malfrue. Tio estas miraklo, kvazaŭ eĉ sub arda ĉielo bonodorus floroj de mirobalano[, kiel dirita en Zen-Budhismo]. Mi rememoris ĉi tie poezion de ĉefbonzo Gyouson, des pli forte mi sentiĝis tion. Ĝenerale estas malpermesite malkaŝi pri detaloj en la monto kiel morala leĝo de asketoj. Tial do mi pri tio ne skribos plue.
Reveninte al templa dormejo, mi skribis en kartonoj la poemojn de pilgrimo al Triopaj montoj laŭ la peto de Egaku-Aĉarjo.
#000127
[Kumono mine ikutu kuzurete tuki no yama]
#000129
Katararenu Yudono ni nurasu tamoto kana]
#000130
Tretante monerojn sur la vojo,
[Yudono yama zeni humu miti no namida kana]
#000131
Laŭ la taglibro de Sora ili ekiris supren al Gassan ne en 8-a, sed en 6-a tago de 6-a monato. La papera kordono (Juusime) kaj turbano (Houkan) estas formalaj akcesolaĵoj por eniri la sanktan monton. Ili tranoktis en la monta loĝejeto, proksima al la pinto, kvankam Basyoo skribis, ke ili dormis sur la folioj de etbambuo. Glavoj, forĝitaj ĉi tie, estas nomataj “Gassan” aŭ “Deŭa”, kies fondinto nomiĝis Kioumaru. La ĉina glavoforĝisto Ganjiang kun lia edzino Moye estas priskribita en la verko de Xun-zi(荀子a.K.298-238?). Certe, Basyoo legis multe da ĉinaj klasikaĵoj. Kiam li komparas malfruan ĉerizfloron kun mume-floro de somero, li baziĝas sur Zenrin-kusyuu (kolektoj de Zen-frazoj”, en kiu estas la esprimo: “La banano sub neĝo, pentrita de Wan Wei, kaj la somera mume-floro, kantata en la poezio de Jian-Ji”. Ambaŭ ne eblas ekzisti en tiama mondo. Tiom Basyoo estis kortuŝita per malfrua ĉerizfloro en la sesa monato, sur la monto Gassan. Poezio de la ĉefbonzo Gyouson [1055-1135] pri monta ĉerizo estas fama, elektita kiel unu el cento poetoj “Hyakunin-issyu”. Onidire, li mortis ĉe la Monto Haguro, kaj tie restas eĉ lia tombo.
Rilate al la Hajku de Basyoo pri “nubokrestoj”[Kumono mine], troviĝas diversaj interpretoj. Unuj opinias, ke post frakasiĝo de nuboj aperas la Luna monto, Gassan. Aliaj imagas, ke la Luna monto formiĝis per multe da frakasitaj nuboj en longa tempo. La hajko estas riĉa je aliteracio kaj signifoplena laŭ filosofio de Basyoo. Koncernante al Yudono (t. s., “Banejo”), multe da interpretistoj opinias, ke tiu hajko havas erotikan nuancon. La monto Yudono estas fama kiel monto de amo, ĉar la formo de la diaĵo similas al virina seksa organo. Sora kontraŭe versis pri tranĉigo de monda avareco ĉe eniro en la sanktan monton Yudono.
#000132
羽黒を立て、鶴か岡の城下長山氏重行と云ものヽふの家にむかへられて、誹諧一巻有。佐吉も共に送りぬ。川舟に乗て酒田のみなとに下ル。淵庵不玉と云医師の許を宿とス。
あつみ山や 吹浦かけて 夕すヽみ
暑き日を 海に入レたり 最上川
Ni lasis Haguro, iris al Turugaoka en la kastela urbo. Nin akceptis samurai-oficialulo, nomata Nagayama Zyuukou, ĉe kiu en la domo okazis kunsido de Haikai. Komponiĝis unu skribrulaĵo da ĉeno de poemaro. Ĝis tiam Sakiti ankaŭ akompanis nin. Laŭ la rivero per barko ni veturis suben al la haveno de urbo Sakata. Tie ni loĝis ĉe kuracisto, nomata En’an Hugyoku.
#000133
Nagayama Zyuukou estis hajkisto kaj parenco de Zusi Sakiti. Hugyoku – la vera nomo estas Itou Genzyun, hajkisto. Hajko pri Atsumi enhavas kalemburon: la nomo de monto kaj la signifo de varmeco „atsu”. Hukuura ankaŭ estas la loknomo kaj samtempe signifas “Golfon, kie blovas vento”. Signifo de hajko estas: “Inter la monto, kie estis varmege, kaj la golfo, kie blovas vento, mi ripozas refresiĝante”. En la sekva hajko la japana vorto “Atuki Hi” havas du signifojn, “varmega tago” kaj “varmega suno”.
#000136
Traĝuinte belajn pejzaĝojn de maroj, montoj, riveroj kaj landoj, nun mi dediĉas mian atenton al pitoreska vidaĵo Kisagata. Nordoriente de la haveno Sakata, trapasinte monton, irinte laŭ rifoza bordo kaj plaĝo, je distanco de ĉirkaŭ dek leŭgoj ni atingis tien, kiam la suno iomete estis eksupreniranta. Vento el maro levas sablon, kaj la monto Chokai kaŝiĝis en nebulpluvo. En la mallumo aprezante, ke eĉ en pluvo estas mirinde, kaj esperante, ke estu pli bela ankaŭ serena vido post pluvo, ni enpremiĝis en fiŝistan kabaneton kaj atendis veteron. Sekvan matenon ĉielo bone sereniĝis, matena suno tiel pompe supreniras, ke ni ekveturas per boato laŭ golfo de Kisagata. Antaŭ ĉio ni direktis boaton al la insulo Nooin-poeto kaj vizitis la ruinon de lia tri-jara ermitejo, kaj poste surbordiĝis ankaŭ al alia bordo, kie ankoraŭ restas kiel memoraĵo la malnova ĉerizarbo, kantata de Saigyo, ke
Laŭ kiuj remas boaton fiŝisto
[Kisagata no sakura wa nami ni uzumorete hana no ue kogu ama no turibune]
#000138
Ĉe la bordo staras maŭzoleo, onidire, de imperiestrino Zinguu-kouguu. La nomo de templo estas Kanmanzyu. Mi ne aŭdis, ke ŝia Moŝto ĉi tien iam alvenis. Kiel do tio okazis? Sidante en la ĉefa ĉambro de la templo, malferminte rulkurtenon, oni povas vidi tutan panoramon per unu rigardo, sude la monto Chookai, subtenanta ĉielon, spegulas sin sur laguno. Okcidente estas la bariero Muyamuya, kiu limas vojon, kaj oriente estas konstruita la digo kaj etendiĝas longe la vojo, kondukanta foren al Akita, norde kuŝas maro. La estuaro, kien ondoj eniradas, nomiĝas Siogosi. Vertikale kaj horizontale havanta ĉirkaŭ unu leŭgon, la laguno, kompare al Matsushima, estas je vidaĵo kaj simila kaj diferenca. Matusima kvazaŭ ridas, Kisagata kvazaŭ tristas. Ŝajnas al mi, ke, la teraspekto, aldonanta melankolion al tristeco, splenigas spiriton.
#000139
De bela, dormema ĉinino Xishi
[Kisagata ya ame ni Seisi ga nebu no hana]
#000140
Rim.: El la Man’jo poemaro estas la poezio pri la visterio en Tago, versita de Kuranoimiki Nawamaro. Sed estas dirite en “Shuuishu”, ke la poezio apartenas al la fama poeto Kakinomoto Hitomaro. Nago estas versita, kiel bona pejzaĝo, de Ootomo-no Yakamoti, fama poeto kaj la intendanto de ĉi tiu loko.
卯の花山くりからか谷をこえて、金沢は七月中の五日也。爰に大阪よりかよふ商人何処と云もの有。それか旅宿をともにす。一笑と云ものは、此道にすける名のほのぼの聞えて、世に知人も侍しに、去年の冬早世いたりとて、其兄追善を催すに、
秋すヽし 手毎にむけや 瓜茄子
あかあかと 日は難面も あきの風
しほらしき 名や小松吹 萩すヽき
#000149
[Muzan yana kabuto no sita no kirigirisu]
#000150
4 de Isinomaki ĝis Haguroyama (石巻から羽黒山まで)
#000151
十二日、平和泉と心さし、あねはの松・緒とえの橋なと聞伝て、人跡稀に雉兎蒭蕘の往かふ道そこともわかす、終に道ふみたかへて、石の巻といふ湊に出ス。こかね花咲とよみて奉りたる金花山海上ニ見渡シ、数百の廻船入江につとひ、人家地をあらそひて、竈のけふり立つヽけたり。おもひかけすかヽる所にも来れる哉と、宿からんとすれと、更に宿かす人なし。漸まとしき小家に一夜を明して、明れは又しらぬ道まよひ行。袖のわたり・尾ふちの牧・まのヽかやハらなとよそめにみて、はるかなる堤を行。心ほそき長沼にそふて、戸伊摩と云所に一宿して、平泉に至る。其間二十余里程と覚ゆ。
En la 12-a tago mi celis urbon Hiraizumi. Mi aŭdis, ke proksime ekzistas la famaj poeziaj lokoj, kiel la pinarbo de Aneha kaj la ponto de Odae. Ni devis piediri ie ajn, kien homoj malofte eniras, laŭ padoj por ĉasistoj, falĉistoj kaj hakistoj, finfine ni eraris vojon kaj atingis havenon, nomatan Isinomaki. Videblas sur maro la Monto Kinka [Ora floro], laŭdita iam en poezio de Ootomono Yakamoti “kie floras oraj floroj”, kelkaj centoj da kargoboatoj amasiĝas en la golfo, sur la tero sterniĝas domoj kaj leviĝadas fumoj el la fornoj. Hazarde ni alvenis al la loko, kien ni ne planis. Kvankam ni volis lui ĉambron en gastejo, tamen neniu luigis ĝin por ni. Apenaŭ ni povis tranokti en la mizera dometaĉo kaj frue en sekva mateno ekiris malcerte laŭ nekonata vojo. Ni iris laŭ la longa digo de la rivero Kitakami, preter pramejo de Sode, paŝtejo de Obuti, herbejo de fragmitoj de Mano, kaj aliaj famaj lokoj en poezio. Ni plu randiris maltrankvile laŭ la oblonga streta marĉo Naganuma kaj loĝis unu nokton en la loko, t. n., Toima. Fine ni atingis la urbon Hiraizumi. Al mi ŝajnas, ke ni trairis je ĉ. 20 kaj kelkaj leŭgoj.
#000153
Rim.: Laŭ Sora ili eliris de Matusima la 10-an [27 de junio] kaj atingis Hiraizumi en 13-a. Kial Basyoo datis je 12-a? Estas diversaj inferencoj, sed mi subtenas la opinion de Hirota Zirou, ke Basyoo dezirus viziti Hiraizumi en la sama dato de Saigyou, kiu atingis la lokon laŭ Sanka-syuu en 12-a. Mi konjektas, ke por datigo Basyoo skribis ne tagon de la komenco, sed de la celo. Mi dubas, ĉu fakte Basyoo vidis la pinarbon Aneha kaj la ponton Odae. Mi supozas, ke li nur rememoris poemojn el Genzi-monogatari kaj el poemarojn pri tiuj lokoj, do li skribis: “Mi aŭdis..”. En la ĉapitro “Huzibakama” el Genzi-monogatari” estas sktibita rilate al la ponto Odae: “Eraris vojon ĉe la ponto Odae”. Tial do teninte en kapo antaŭajn poemojn, Basyoo ankaŭ ŝerce notis: “Mi eraris vojon”. Multaj komentaristoj nuntempe suspektas, ke Basyoo ne eraris vojn, kaj ili supozas, ke li nur fikcie kaj retorike tiel skribis. Ili ankaŭ suspektas, ke ne videblas la Monto Kinka el Isinomaki. Oni supozas, ke Basyoo prenis alian monton por Kinka. Rilate al la urbo Isinomaki, kvankam Basyoo miras je ĝia prospero, tamen li plendas kontraŭ malafableco de loĝantoj, kiuj ne volas doni al li eĉ tranoktejon. Sora skribis: “Inter Ono kaj Isinomaki, en la urbo Yamoto-Sinden ni sojfis kaj petis iom da bolanta akvo ĉe ĉiu domo, sed oni ne donis. Kompatante nin, iu iranto kun glavo ĉe talio de 57 aŭ 58 jaroj turnis sin al sia konato malantaŭen je 100 metroj, kaj petis lin doni al ni kelke da varma akvo. Aldone li rekomendis, ke ni vizitu Sihei en Isinomaki, en kvartalo Sinden, por lupreni ĉe li tranoktejon. Nomo de la iranto estas s-ro Konno Gentazaemon de la vilaĝo Neko. Laŭ lia rekomendo ni iris al Sihei kaj tie tranoktis.” Ŝajnas, ke Basyoo miksas tiujn du okazintaĵojn pri akvo kaj pri tranoktejo.
#000154
[Natu kusa ya tuwamono domo ga yume no ato]
#000156
Rim.: Ĉiuj opinias senescepte, ke ĉi tiu ĉapitro estas la klimakso de la verko laŭ la formo kaj la enhavo, ĉar ĝi situas ĝuste en la mezo de tuta verko. Ĉi tie estas skribita tragika pereo de fortuloj, farintaj historian agon. Tri generacioj de Huziwara familio establis unikan oran kulturon en norda provinco Oku. Yositune estis gardata de Hidehira, sed lia filo, Yasuhira pereigis Yositune laŭ la persista postulo de Yoritomo. Kaj fine Yasuhira ankaŭ estis mortigita de Yoritomo tuj post la morto de Yositune. Kvankam Yositune ludis plej gravan rolon dum la batolo kontraŭ antaŭa regpotenco Heike, tamen post la venko li estis persekutita de nova reganto, Yoritomo, sia frato. Basyoo elkore kompatas tiun sorton de Yositune. Basyoo citas poemon de Dufu “Printempa espero”, sed li aldonis al ĝi alian linion el la poemo de Hu Bo Yu, versinta: “Ĉirkaŭ la blanka-osta kastelo bluas herboj.”
En la hajko estas bone aranĝitaj konsonantoj, formigintaj rondon, unuecon de la komenco kaj la fino: NaTu-NoaTo. TuwaMoNo – DoMo – yuMeNo ankaŭ kune sonas konsonantoj per aliteracio. Estas tre bela ne nur la enhavo, sed ankaŭ la sono.
Estas diversaj opinioj pri tio, kiu estas “Kanehusa”, ĉu tiu estas Masuo Zyuurou aŭ ne. Sed gravas, ke Sora prezentas lin kiel maljunula kunbatalanto de Yositune. Blankaj floroj de deŭzio memorigis al Sora harojn de maljuna vasalo.
#000158
Rim.: Laŭ la taglibro de Sora ili povis vidi la luman halon “Hikari-doo”, sed fermita estis la sutra halo “Kyoo-doo”. En la Hikari-doo fakte restas kvar ĉerkoj, en kiuj estas konservitaj tri mumioj de Huziwara Kiyohira [-1126], Motohira [-1157], Hidehira [-1186] kaj unu kadavro [de Yasuhira aŭ Tadahira]. En 1288 estis konstruita la garda domo ĉirkaŭ la Hikari-doo, kaj poste ĉe Date Masamune ĝi estis riparita. Per homa penado povas resti la konstruaĵo. Kontraste al la hajko de “Natukusa-ya”, Basyoo taksas en la hajiko pri Hikari-doo la agadon de homoj, kiuj luktas kontraŭ spontana ruiniĝo.
#000161
南部道はるかにミやりて岩手の里に泊る。小黒崎ミツの小嶋を過て、なるこの湯より尿前の関にかヽりて、出羽の国越むとす。此道旅人稀なる所なれは、関守にあやしめられて、漸として関をこす。大山をのほつて日既暮けれは、封人の家を見かけて舎を求ム。三日風雨あれて、よしなき山中に逗留す。
Nur preterpasinte demalproksime la foran nordan vojon al Nambu, ni tranoktis en la vilaĝo de Iwate. Ni strebas atingi la provincon Dewa, trairante la lokoj famaj en poezio, Ogurosaki, Mizunokozima, kaj poste irante de la varma fonto Narugo ĝis la bariero Sitomae. Laŭ ĉi tiu vojo malofte iras vojaĝantoj, tial la barieristo ege suspektis nin, kaj apenaŭ ni sukcesis trapasi la barieron. Kiam ni supreniris la grandan monton, jam krepuskiĝis, do ni, vidinte domon de gardisto petis ĉe li tranoktejon. Dum tri tagoj ventegis kaj pluvegis, tial do, sen trovi alian rimedon, ni devis resti tie ĉi en la monto.
#000162
Rim.: Basyoo dezirus iri plu norden, tamen li prenis la vojon okcidenten. Rilate al Narugo kaj Sitomae estas legendo, ke norda kromedzino de Yositune naskis bebon ĉe la fonto de Narugo, kaj ke la nomo de loko estis nomita Sitomae, ĉar la novonaskita unue pisis sur la loko. Laŭ la libro “Meisyoo Bibouroku” [Notoj pri vidindaĵoj] Narugo signifis “ploranta bebo”. Ŝajnas, ke Basyoo ankaŭ sciis la legendon. Kiam Basyoo pasis la barieron, la barierestro estis Yusa Zinnozyou. Tiam estis malfacile vojaĝi laŭvole eĉ interne de Japanio, ĉar ĉie ajn starigitaj estis diversaj barieroj, registaraj kaj provincfeŭdaj, por priesplori vojaĝirantojn aŭ por kolekti vojimpostojn. Sitomae apartenis al provincfeŭdo Date. Prononco de la vorto “pisi” en la hajko varias laŭ komentariistoj, unuj prononcas “sito”, aliaj – “bari”. Mi prenis prononcon “bari” laŭ la libro, kompilita de Sora. La hajko estas plena de aliteracio “M”. Laŭ la vulgara esprimo oni povus miskompreni, ke Basyoo kaj Sora kuŝus kvazaŭ en stalo, sed tiam ili tranoktis ĉe vilaĝestro. Ĝenerale ĉe vilaĝanoj, la ĉevaloj estis bredataj interne de domo.
#000164
あるしの云、是より出羽の国に大山を隔てヽ道沙汰かならされハ、道しるへの人を頼ミて、越へきよしを申。さらはと云て人を頼侍れは、究竟の若もの反脇指をよこたへ、樫の杖を携て、我々か先に立て行。けふこそ必あやうきめにもあふへき日なれと、辛きおもひをなして後について行。あるしの云にたかハす、高山森々として一鳥声きかす、木の下闇茂りあひて夜ル行かことし。雲端に土ふる心地して、篠の中踏分々、水をわたり岩につまついて、肌につめたき汗を流して、最上の庄に出ス。彼案内せしおのこの云やう、この道必不用の事有。つヽかなう送りまいらせて仕合したりと、よろこひてわかれぬ。跡に聞てさへ胸とヽろくのミ也。
La mastro de la domo diris, ke por trapasi plue ni petu gvidanton, ĉar pado ne estas certa de ĉi tie ĝis Dewa provinco tra granda monto. Tial do ni serĉis homon. La fortikega junulo kun cimitaro kaj kverkobastono antaŭiras por ni. Timante, ke nun hodiaŭ nin nepre trafus iu danĝero, ni sekvas post li. Ĝuste dirite de la mastro, dense amasiĝas arboj en la alta monto kaj aŭdiĝas neniŭ pepado de birdoj. Sub arboj, ombroriĉe kreskantaj, mallumas, kvazaŭ ni irus nokte. Mi sentas, kvazaŭ terero falus ĉe rando de ombro, [kiel skribite de ĉina poeto Dufu], ni pezpaŝadas laŭ etbambua densejo fendante herbojn, travadis riveretojn, stumbladis sur ŝtonoj kaj tute ŝvitas malvarme, finfine atingis la vilaĝon de Mogami. Nia gvidinto diras: “Laŭ ĉi tiu pado nepre ĉiam okazadas malutiloj, mi estas feliĉa, ke mi povis akompani vin sen iu ajn akcidento”. Ni disiĝis ĝoje. Eĉ aŭdinte tion poste, mi nur havas fortan korbaton.
#000165
Rim.: Kvankam estas skribite, “de ĉi tie ĝis Dewa provinco”, tamen la vilaĝestra domo jam situis en Dewa provinco. La pado estas nomata “Natagiri-touge”, tio signifas “tranĉi per hakilo”.
#000166
尾花沢にて清風と云ものを尋ぬ。かれハ富るものなれとも、心さしいやしからす。都にも折々かよひて、さすかに旅も情をもしりたれハ、日比とヽめて長途のいたはり、さまざまにもてなし侍る。
蚕飼する人は古代のすかたかな 曾良
En la urbo Obanezawa mi vizitis unu hajkiston, nomatan Seihuu [Freŝa Vento]. Kvankam li etas riĉulo, tamen lia vivocelo ne estas malnobla. Li ofte iradas al ĉefurbo, kaj bone scias kompaton dum vojaĝo, tial do li, restigante nin ĉe si kelke da tagoj, konsolas nin post la longa vojaĝo kaj prizorgas multe per diversaj regaloj.
#000167
[Suzusisa wo waga yado ni site nemaru nari]
#000168
[Hai ide yo Kaiya ga sita no hiki no koe]
#000169
[Mayu haki wo omokage ni site beni no hana]
#000170
Rim.: Suzuki Seihuu estis grandkomercisto de kartamo, kaj samtempe hajkisto. Li mortis en 1721, je 71 jaroj. Dum ĉi tiu restado ĉe Seihuu estas organizita hajka kunsido kaj unua hajko pri « Refreŝo » fariĝis la komencan verson por la kunsido.(写真は、鈴木清風旧宅)
山形領に立石寺と云山寺有。慈覚大師の開基にして、殊清閑の地也。一見すへきよし人々のすヽむるに仍て尾花沢よりとつて返し、其間七里計なり。日いまた暮す。麓の坊に宿かり置て山上の堂に登ル。岩に巌を重て山とし、松栢年ふり、土石老て苔なめらかに、岩上の院々扉を閉て、物の音きこえす。岸をめぐり、岩ヲ這て、仏閣を拝し、佳景寂莫としてこヽろすミ行のミ覚ゆ。
En la provinco de Yamagata troviĝas la monta templo, nomata Rissyaku-zi. Fondis ĝin granda majstro Zikaku [Ennin 794-864], kaj la loko estas aparte pura kaj kvieta. Oni rekomendis al mi, ke indas vidi ĝin, do mi ŝanĝis vojon el Obanezawa, iris tien je 7 leŭgoj. Ankoraŭ ne krepuskiĝas. Ni luis antaŭe pilgriman loĝejon ĉe la piedo de monto kaj supreniris al la templo sur monto. Kun rokoj sur rokegoj amasiĝas la monto, kun malnovaj pinoj kaj kverkoj, oldaj grundoj kaj ŝtonoj, glate sternitaj per muskoj. Fermitaj estas la pordoj de ĉiuj adorejoj sur rokoj, kaj aŭdiĝas neniu bruo. Laŭirante krutegaĵon, rampante rokojn, adorante templojn, ĉirkaŭate de bela pejzaĝo kaj kvieteco, mi eksentas min trankviliĝanta je koro.
#000172
[Sizukasa ya iwa ni simi iru semi no koe]
#000173
Rim.: Ĉi tiu kromplana vizito al la monta templo efektiviĝis per adomono de Seihuu, kaj naskiĝis unu el plej profundaj versioj pri “kvieteco”. Estas diversaj opinioj pri la speco kaj nombro de la cikado: ĉu singularo aŭ pluraro, ĉu granda bruna cikado [Graptosaltria nigrofuscata] aŭ ĵiĵicikado [Platypleura kaempferi]? En la hajko estas unuigita la absoluta kontraŭdiro. Se cikado trilas, tiam nepre okazas bruo. Basyoo esprimis tion kvieta.
#000174
もかみ川乗らんと大石田と云ところに日和を待。爰に古き俳諧のたね落こほれて、わすれぬ花のむかしをしたひ、芦角一声の心をやハらけ、此道にさくりあしして、新古ふた道にふミまよふといへとも、みちしるへする人しなけれはと、わりなき一巻残しぬ。このたひの風流爰にいたれり。
最上川はみちのくより出て、山形を水上とス。ごてん・はやふさなと云おそろしき難所有。板敷山の北を流て、果は酒田の海に入。左右山おほひ、茂ミの中に船を下ス。是に稲つミたるをやいなふねとハ云ならし。白糸の滝は青葉の隙々に落て、仙人堂岸に臨て立。水みなきつて舟あやうし。
Por ŝipveturi laŭ la rivero Mogami-gawa ni atendas ĉe la havenurbeto Ooisida bonan veteron. Ĉi tie semo de Hajkai poezio falis teren jam antaŭ longe. Sopirante pasintecon de neforgeseblaj floroj, konsolante sin je koro per eŭfonio de ŝalmo, oni serĉadas vojon al poezio kaj samtempe perdadas direkton ĉe la vojforko, malnova vojo aŭ nova. Ĉar estas neniu gvidanto, do mi kompletigis unu modestan skribrulaĵon de Hajku-ĉeno. Tio estas la apogeo de ĉifoja estetika kreaĵo.
La rivero Mogami-gawa havas sian fonton en Mitinoku kun sia supra fluo en Yamagata. Laŭ ĝi estas ankaŭ teruraj danĝeraj lokoj, kiel nomataj Goten [ŝtonoj de Go-ludo], Hayabusa [falko]. Ĝi fluas laŭ norda flanko de la monto Itaziki-yama, kaj fine eniras en la maron ĉe Sakata. Montoj kovras dekstran kaj maldekstran bordojn, boato iras tra arbaro. Ĉi tiun specon de boato ŝarĝita per rizo oni nomis, probable, “rizboato” . Akvofalo, nomata Shiraito [Blanka fadeno], falas tra ĉiuj spacoj inter verdaj folioj, kaj sur la rando staras la kapelo Sennindoo [Senmortulo]. Boato iras en danĝero sur ŝvelanta akvo.
#000175
Rim.: Ŝajnas, ke Basyoo ĝojegis pri poeziaj kunsidoj. Ĉi tie en Yamagata la pasporta kontrolo estis tre teda, ke en la taglibro de Sora kelkfoje estis menciita tiu afero. Malgraŭ tio, Basyou sentis sin feliĉa, ke li povis vivi por estetiko inter serĉantoj de poezia vojo.
#000177
六月三日、羽黒山に登る。図司佐吉と云ものを尋て、別当代会覚阿闍利に謁ス。南谷の別院に舎して、憐愍の情こまやかにあるしせらる。
五日、権現に詣。当山開闢能除大師ハいつれの代の人と云事をしらす。延喜式に羽州里山の神社と有。書写黒の字ヲ里山となせるにや。羽州黒山を中略して羽黒山と云にや。出羽といへるハ鳥ノ毛羽ヲ此国ノ貢物ニ献ると風土記に侍とやらん。月山・湯殿を合て三山とス。当寺武江東叡に属して、天台止観の月明らかに、円頓融通の法の燈かヽけそひて、僧坊棟をならへ、修験行法を励し、霊山霊地の験効、人貴ヒ且恐ル。繁栄長にして目出度御山と謂ツへし。
En la 3-a de sesa monato [19 de julio] mi supreniras la monton Haguro [nigra plumo]. Mi vizitis mian skolanon-haikiston, s-ron Zusi Sakiti, kaj ricevis aŭdiencon ĉe lia moŝto Egaku-Aĉarjo, la substituito de montestro. Li loĝigis min en la branĉa templo sur mezdeklivo Minamidani [Suda valo] kaj akceptis min kun delikata kompato.
La 4-an, en la ĉefa halo oni organizis kunsidon de Hajku.
#000178
En la 5-a, mi adorvizitis templon Gongen. Oni ne scias, en kioma epoko vivis mastro Nouzyo-daishi, la fondinto de la templo. En la libro “Engisiki” tio estas notita kiel “Sanktejo de Usyuu-satoyama [Vilaĝa monto en provinco Pluma]”. Ideogramoj “Satoyama” kaj “nigro” estas similaj, do oni povus skribi erare? La nomo de Haguro [nigra plumo] povus deveni el mallongigo de “Nigra monto en provinco Plumo”? Toponimio de “Dewa”[oferi plumon], onidire, originas el enskribo en la antikva libro “Hudoki”: “oni oferas birdajn plumojn kiel tributaĵo el la provinco”.
La monto Haguro kune kun Gassan [luna monto], kaj Yudono [bana monto] konsistigas Dewa Sanzan [Triopajn montojn en Dewa]. Ĉi tiu templo apartenas al la ĉefa templo Edo Toeizan [Kan’eizi en Ueno], tenas la torĉon de la leĝo por subita iluminiĝo per koncentrata meditado-introspekto kvazaŭ lumklara luno laŭ la instruo de Tendai Budhismo. Staras bonzloĝejoj en vicoj, tie helpas asketadon de ŝugendo [religia ekzercado por konkeri montojn], kaj oni kun humileco respektas miraklan efikon de sankta monto kaj sankta loko. Prosperu por ĉiam, verdire, admirinda monto.
#000180
3 El Kasasima ĝis matusima (笠しまから松島)
#000182
En la akademia mondo ne estas aprobita tia legendo, ke estus versita de Basyoo jena hajko
[Matusima ya Aa, Matusima ya Matusima ya]
En Matusima kun bildoj [Matusima-Zusi] de Sakurada Shuuho ĉi tiu hajku estas prezentita
kiel verso de Taharabou el provinco Sagami, kvankam la voĉadmira vorto “Aa” [Ho] estis
#000192
Tio estas la ceremonia vestado.
[Unohana wo kazasi ni seki no haregi kana]
Rim.: Pri tio, kiu trairas en ĉi tiu hajko, apartiĝas opinioj en du tendarojn. Unuj atribuas al Takeda
Tayuu, aliaj – al Sora. Mi opinias Sora kaj Basyou trairantaj kun deŭzioj. La vestojn, donitajn en
Kurobane, ili forĵetis antaŭ la eniro en Sirakawa, kiel skribite de Sora en 21-a de kvara monato [la 8-a
#000200
2017年より学習会(土曜例会)では会話練習を主とした教材に変えて学習をスタートしました。
#000204
使用する教材は「エスペラントはこうして話す エスペラント会話の実際」になります。
#000205
入門・初級学習希望者はいつでも歓迎しています。教材がなくても体験できます。ご連絡ください。
#000206