Elvi Sidheri, foto de la aŭtoro, uzata kun permeso.
#000001
Li estis kvar tagojn inter la plastaj seĝoj en la Baraĥa flughaveno en Madrido [ĉiuj eo], atendante ke migrantaj agentoj estu tiel decaj por doni al li respondon. Li vojaĝis por perfektigi sian [hispanan] lingvon per stipendio de la Casa España (eo: Domo Hispanio) de Tirano, Albanio [ĉiuj eo], sed li jam estis perdita pri kiom da fojoj li recitis en sia menso la versojn de la poetoj Lope de Vega, Góngora kaj García Lorca. La plibonigon [de sia hispanlingva nivelo] li jam estis faranta ne en la klasĉambro, sed konvinkante la policon pri tio ke li ne portis drogojn aŭ estis plananta ekloĝi en Madrido: nur por koni la urbon. Li povus senti sin kiel Quijote en la mezo de la jaro 2000, sed, tiukaze, neniu pridubus la eniron al tiu Regno de Hispanio tiel malsaman al la bonecoj kiujn li imagis. Lia sola peko estis havi albanan pasporton, lando el kiu alvenis nur katastrofaj novaĵoj.
#000002
Li ne povis atendi plu kaj decidis malantaŭeniri. Lia pacienco atingis sian limon. “Se Hispanio ne volas ricevi Elvi-on, Elvi ankaŭ ne volas eniri Hispanion”, li diris al si mem, plifortigante elmontron kiu karakterizas lin ĝis hodiaŭ: paroli pri si mem en la tria persono. Li turnis sin duonvoje, petis sian pasporton kaj komencis la sekvan flugon al Albanio. Li konis kaj ne konis Madridon samtempe en tiu okazo.
#000003
Politikaj situacioj estis malfaciligantaj la disvastigon de la albana kulturo en la mondo. La internacia izoliteco de Albanio, unue, dum la komunisma reĝimo de Enver Hoĝa (1944-1985), kaj la nuna diplomatia blokado de Kosovo, lando rekonita hodiaŭ de 97 el la 193 membroj de UN [eo], kunlaboris por portreti kulturon kiu, eĉ kuntekste de Balkanio, estas imagata kiel la plej enigma. Oni taksas ke estas inter kvin kaj ses milionoj da homoj kiuj sin identigas etne kiel albanojn, kaj ne loĝas nur en Albanio. Ili konsistigas la ĉefan etnon en Kosovo (ĉirkaŭ 93%), la ĉefan etnan minoritaton en Nord-Makedonio [eo] kaj havas konsiderindan ĉeeston en Nigramonto, Italio kaj Grekio, aldone al grava diasporo en Usono, Italio kaj Norda Eŭropo [ĉiuj eo].
#000004
Pli ol dudek jarojn post sia unua intenco viziti Hispanion, Elvi Sidheri estas unu el la malmultaj tradukistoj kaj kulturaj perantoj inter la iberamerika mondo kaj la albana mondo. Fakte, li estas sperta konanto de la kultura monda romantiko kaj precipe de Hispanameriko ĉar li estas tradukisto de la hispana, itala kaj portugala al la albana, kaj dediĉis du romanojn al Hispanio: Du mondoj (Dÿ bote, origine en la albana), publikita en 2019, kaj A España con Amor (Sama titolo en originala verkaĵo albane) [eo: Al Hispanio kun Amo], eldonita en 2021.
#000005
Kun tiu spirito, ni parolis kun Elvi Sidheri per retpoŝto kaj jen la intervjuo, kiu estis redaktita.
#000006
Kiel restas la bildo kiun vi perceptis pri Hispanio post vivado de tia malagrabla situacio en la Madrida flughaveno?
#000007
Fue muy impactante, ya que me di cuenta de que la España de mis sueños de juventud, la que había conocido leyendo a Lope de Vega, Góngora y García Lorca, era otra cosa. Pero, aunque fui consciente que la realidad era distinta, no sentí ningún resentimiento hacia España. Volví a los pocos años, en 2004, y después muchas otras veces, cada vez que podía. De hecho, después de dos décadas tomé esa experiencia como inspiración y la plasmé como autor en una parte de mi libro publicado en 2021, A España con amor, por más que el libro no sea autobiográfico.
#000008
Ĝi estis tre ŝoka, ĉar mi rimarkis ke la Hispanio de miaj sonĝoj en mia juneco, kiun mi konis legante Lope de Vega, Góngora, Gracía Lorca, estis io alia. Sed, kvankam mi konstatis ke realeco malsamas, mi ne sentis ian rankoron kontraŭ Hispanio. Mi revenis ene de kelkaj jaroj, en 2004, kaj poste multalifojojn, ĉiufoje kiam mi povis. Fakte, post du jardekoj mi prenis tiun sperton kiel inspiron kaj reflektis ĝin kiel aŭtoro en parto de mia libro eldonita en 2021, Al Hispanio kun Amo, malgraŭ tio ke la libro ne estas aŭtobiografia.
#000009
Elvi Sidheri, albana verkisto kaj tradukisto
#000010
Kiel vi rekonektis kun la hispana mondo poste?
#000011
Fui a América casi inmediatamente después de esta primera fea experiencia y fue muy oportuno porque en el Caribe pude reencontrar las raíces de mi amor por el mundo hispano, su cultura y su lengua. Fui a República Dominicana y al principio me sentí casi como en casa porque estaba lleno de turistas italianos, que son muy parecidos a nosotros, los albaneses. En mi país la cultura y la lengua italianas están muy presentes. Y después empecé a apreciar la forma relajada en que vivían los lugareños, el clima, la naturaleza, el mar azul y la música. Después en Cuba me sentí muy atraído por su orgullo, la cultura asombrosa que tienen y la arquitectura colonial de Santiago de Cuba y La Habana. Descubrí que, aunque España y América Latina tienen orígenes comunes, como la misma lengua y algunas tradiciones, el Caribe e Hispanoamérica son realidades lejanas, que difieren visiblemente de España y de Europa.
#000012
Mi ris al Ameriko preskaŭ tuj post ĉi tiu unua malbela sperto kaj tio estis tre taŭga ĉar en Karibio mi povis renkonti la radikojn de mia amo por la hispana mondo, ĝia kulturo kaj lingvo. Mi iris al Dominika Respubliko [eo] kaj komence mi sentis min preskaŭ hejme ĉar ĝi estis plena de italaj turistoj kiuj tre similas al ni, la albanoj. En mia lando la itala kulturo kaj lingvo tre ĉeestas. kaj poste mi komencis estimi la malstreĉitan manieron en kiu la lokanoj, la vetero, la naturo, la blua maro kaj la muziko vivis. Poste, en Kubo mi sentis min tre allogita de ilia fiereco, la nekredebla kulturo kiun ili havas kaj la kolonian arkitekturon de Santiago de Kubo kaj Havano [ĉiuj eo]. Mi malkrovis ke kvankam Hispanio kaj Latinameriko havas komunajn originojn, kiel la sama lingvo kaj iuj tradicioj, Karibio kaj Latinameriko estas malproksimaj realaĵoj kiuj videble diferencas de Hispanio kaj Eŭropo.
#000013
Kion vi povus rakonti al ni pri ĉi tiuj kulturaj diferencoj inter Hispanio kaj Latinameriko el via perspektivo kaj viaj spertoj?
#000014
España es casi un típico país de Europa Occidental: desarrollado, moderno, de mentalidad abierta, aunque mantiene sus raíces mediterráneas. América Latina ha heredado la mayor parte del legado cultural español, como su lengua y muchas tradiciones, pero también ese maravilloso Nuevo Mundo ha creado su propia conciencia, a partir de la mezcla de muchas culturas y etnias que emigraron a lo largo de los siglos y se fusionaron con el componente nativo y con personas de otros orígenes como África y Asia.
#000015
Hispanio estas preskaŭ tipa okcidenteŭropa lando: disvolvita, moderna, kun malferma menso, kvankam ĝi konservas siajn mediteraneajn radikojn. Latinameriko heredis la plej grandan parton de la hispana kultura postlasaĵo, kiel ĝian lingvon kaj multajn tradiciojn, sed ankaŭ tiu mirinda Nova Mondo kreis sian propran konsciencon, el la miksaĵo de multaj kulturoj kaj etnoj kiuj elmigris tra la jarcentoj kaj kunfandiĝis kun la denaska komponento kaj kun homoj el aliaj originoj, kiel Afriko kaj Azio.
#000016
En tiu miksaĵo de kulturoj en Latinameriko, kiel vi vidas, el Albanio, tiun denaskan komponenton kiun vi mencias kaj ĝian interagadon kun aliaj kulturoj? Ĉu vi vidas similecojn inter tiu realaĵo kaj via balkana kunteksto?
#000017
Las poblaciones indígenas conforman la parte más importante de la imagen que tenemos de América Latina, y en particular la que yo tengo como hispanófilo porque son el corazón mismo del continente americano. Pienso en la mezcla de etnias, lenguas, tradiciones y raíces que aportaron civilizaciones históricas y también en el aporte de culturas nativas: sin ellas América Latina no sería la misma.
#000018
La península balcánica también ha estado habitada por muchas naciones diferentes y la región siempre ha sido una encrucijada de civilizaciones, religiones e imperios. Soy muy consciente de que mi identidad albanesa fue forjada por la mezcla de estos pueblos y culturas a lo largo de los siglos.
#000019
La indiĝenaj popoloj konsistigas la plej gravan parton de la bildo kiun ni havas de Latinameriko, kaj precipe tiun kiun mi havas kiel hispansimpatianto, ĉar ili estas la koro mem de la amerika kontinento. Mi pensas pri la miksaĵo de etnoj, lingvoj, tradicioj kaj radikoj kiuj kontribuis al historiaj civilizacioj kaj ankaŭ pri la kontribuo de denaskaj kulturoj: sen ili Latinameriko ne estus la sama.
#000020
La Balkana Duoninsulo ankaŭ estis loĝata de multaj diversaj nacioj kaj la regiono ĉiam estis vojkruciĝo de civilizacioj, religioj kaj imperioj. Mi tre scias ke mia albana identeco estis forĝita de la miksaĵo de ĉi tiuj popoloj kaj kulturoj tra la jarcentoj.
#000021
Ĉu vi trovas multajn kulturajn similecojn inter Balkanoj kaj Latinameriko?
#000022
Seguramente podemos encontrar muchas, sí. Aunque no me gusta hablar de aspectos negativos hay que mencionar que en estas dos regiones hay problemáticas comunes como falta de estabilidad, problemas económicos, crisis gubernamentales, dictaduras pasadas y sistemas democráticos híbridos. Afortunadamente también compartimos una actitud en la vida cotidiana de vivir con alegría, somos irascibles, despreciamos las dificultades que enfrentamos y hay un cierto disfrute de la lentitud en el día a día que nos permite apreciar los pequeños placeres que se nos presentan. Me gusta pensar que, en cierto modo, los Balcanes son la América Latina de Europa en muchos aspectos hermosos.
#000023
Ni certe povas trovi multajn, jes. Kvankam mi ne ŝatas paroli pri negativaj aspektoj, ni menciu ke en ĉi tiuj du regionoj estas oftaj problemoj kiel manko de stabileco, ekonomiaj dilemoj, registaraj krizoj, pasintaj diktaturoj kaj hibridaj demokratiaj sistemoj. Feliĉe ni ankaŭ kundividas sintenon en la ĉiutaga vivo de travivado kun ĝojo, ni estas koleruloj, ni malestimas malfacilaĵojn kiujn ni alfrontas kaj estas certa ĝuo de la malrapideco en la tago al tago kiu permesas al ni estimi la malgrandajn plezurojn kiuj estas prezentitaj al ni. Mi ŝatas pensi ke, iel, Balkanoj estas la Latinameriko de Eŭropo en multaj belaj aspektoj.
#000024
Ĉu ekzistas vortoj en la albana kiujn oni povas traduki klare al la hispana, sed samtempe, traduki ilin en aliajn lingvojn malfacilegas ĉar ne ekzistas ekvivalentoj?
#000025
Creo que sí. Pienso en la muy típica palabra española “siesta” que puede traducirse fácilmente con la palabra albanesa “kotem”: una especie de siesta relajante, que también implica una tradición del lento disfrute de la vida que ambas culturas compartimos.
#000026
Mi kredas ke jes ja. Mi pensas pri la tre tipa hispanvorto “siesta” [eo: siesto] kiu oni povas facile traduki per la albana vorto “kotem”: speco de malstreĉa dormeto, kiu ankaŭ implicas tradicion de malrapida ĝuo de la vivo kiun ambaŭ kulturoj kundividas.
#000027
Kaj se vi elektus unu solan vorton de la hispana, kiu ĝi estus?
#000028
La que siempre me ha fascinado es “hermosa”, ya que es una de las primeras palabras que aprendí al leer el libro “La judía de Toledo” de Lion Feuchtwanger. Es un escritor judío alemán sobreviviente del Holocausto que en su novela describe el amor entre el rey Alfonso VIII y Raquel, una muchacha judía a quien llamaban la “Fermosa”. Para mí, España y el mundo y culturas hispánicas son simplemente hermosas.
#000029
Tiu kiu ĉiam fascinis min, estas “hermosa” [eo: bela], ĉar ĝi estas unu el la unuaj vortoj kiujn mi lernis legante la libron “La judía de Toledo” [eo: La judino de Toledo] de Lion Feuchtwanger. Li estas juda-germana verkisto, postvivanto de la Holokaŭsto, kiu en sia romano priskirbas la amon inter reĝo Alfonso VIII kaj Raquel, juda knabino kiun oni nomis “Fermosa”. Por mi, Hispanio kaj la mondo kaj hispanaj kulturoj estas simple belaj.
#000030
Kiuj estas la hispanaj kaj latinamerikaj aŭtoroj kiujn vi ŝatas aŭ pli ĝuas traduki?
#000031
Me encanta hacer traducciones especialmente de poetas, ya sea de España o de América Latina, y debo señalar que mi primera traducción del español fue de tres de las Novelas Ejemplares de Miguel de Cervantes. Todo el tiempo traduzco autores, como Octavio Paz, Mario Benedetti, César Vallejo –uno de los poetas más difíciles de traducir–, Jaime Sabines, Pablo Neruda y, mi favorita en absoluto, Elvira Sastre.
#000032
Mi amas fari tradukojn precipe de poetoj, estu de Hispanio aŭ Latinameriko, kaj mi devas klarigi ke mia unua tradukado de la hispana estis tri el la Ekzemplaj Romanoj de Cervanto [eo]. Mi tradukas aŭtorojn la tuta tempo, kiel Octavio Paz, Mario Benedetti, César Vallejo -unu el la plej malfacilaj poetoj por traduki-, Jaime Sabines, Pablo Neruda kaj, mia plej ŝatata verkistino, Elvira Sastre.
#000033
Kiu literaturo temas pri la ligoj inter la albana kaj la hispana mondo?
#000034
Poca y no está traducida. El clásico de referencia es el famoso libro Hasta la vista (NdR: título original en albanés) del gran autor Pietro Marko, donde describe la Guerra Civil Española inspirado en sus propias experiencias como voluntario de las Brigadas Internacionales. Nunca se ha traducido al español y yo siempre recomiendo su traducción por su disidencia a la dictadura y las experiencias que cuenta. También me gustaría destacar mi libro A España con Amor, en el que describo las relaciones culturales y humanas entre albaneses y españoles desde la década de 1930 hasta nuestros días a través de tres historias de amor en tres épocas diferentes. (NdR: en junio se ha publicado en España la novela policial La espía de cristal de Pere Cervantes, que ambienta una historia de amor entre un reportero español y una sobreviviente de guerra albanesa en el Kosovo de la posguerra)
#000035
Malmulta kaj ne estas tradukita. La referenca klasikaĵo estas la fama libro Hasta la vista (NdlR [Hispane*]: originala titolo albane) de la granda aŭtoro Pietro Marko, kie li priskribas la Hispanan Enlandan Militon inspiritan de siaj propraj spertoj kiel volontulo de la Internaciaj Brigadoj. Oni neniam tradukis al la hispana kaj mi ĉiam rekomendas ĝian tradukon pro lia malkonsento al diktatoreco kaj la spertoj kiujn li rakontas. Mi ankaŭ ŝatus reliefigi mian libron Al Hispanio kun Amo, en kiu mi priskribas kulturajn kaj homajn rilatojn inter albanoj kaj hispanoj de la 1930-aj jaroj ĝis nuntempo tra tri amrakontoj en tri malsamaj tempoj. (NdlR [hispane]: en junio, estis eldonita en Hispanio la polica romano La espía de cristal de Pere Cervantes, kiu starigas amrakonton inter hispana raportisto kaj postvivantino de albana milito en la postmilita Kosovo)
#000036
Estante la albana literaturo malmulte konata, pri kiu ni devus atenti por kompreni pli bone ĉi tiun kulturan panoramon? La nomo de la verkisto Ismail Kadaré ĉiam aperas, sed kiuj aliaj estas?
#000037
La literatura albanesa está viviendo una especie de renacimiento, después de la caída del régimen totalitario en Albania, pero también en Kosovo, y hay muchos escritores talentosos que están creando una nueva ola sin vínculos, pocas influencias y una mentalidad distinta al antiguo régimen y sus reflejos en nuestro espacio literario, como pueden ser Erjus Mezini o Kristaq Turtulli.
#000038
Kadaré es un grande, y eso no lo digo yo, sino los lectores de medio mundo en los más de treinta idiomas en la cuales han sido traducidos sus libros. Pero sus obras están inevitablemente vinculadas a aquel periodo histórico. Él supo jugar majestuosamente con la censura, señalando problemas que nadie más podría. Sin embargo, un hecho lamentable en el que caen muchos cuando escriben sobre Albania es tomar siempre como punto de referencia la violencia del Kanun medieval, las Vírgenes Juradas, la dictadura de Hoxha, la prostitución, las organizaciones criminales mafiosas y nada más, como si Albania y los albaneses fuéramos sólo eso. Es algo muy despectivo, que no le hace justicia a Albania ni a su literatura.
#000039
La albana literaturo vivas specon de renaskiĝo, post la falo de la totalisma reĝimo en Albanio, sed ankaŭ en Kosovo, kaj estas multaj talentaj verkistoj kiuj kreas novan ondon sen ligoj, malmultaj influoj kaj malsama pensmaniero de la malnova reĝimo kaj ĝiaj reflektoj en nia literatura spaco, kiel ekzemple Erjus Mezini aŭ Kristaq Turtulli.
#000040
Kadaré estas grandulo, kaj ne mi diras tion, sed la duonmondaj lektoroj en la pli ol tridek lingvoj en kiuj liaj libroj estis tradukitaj. Sed liaj verkoj estas neeviteble ligitaj al tiu historia periodo. Li sciis ludi majeste kun cenzuro, montrante problemojn kiujn neniu povis montri. Tamen, malfeliĉa fakto en kiun multaj falas kiam ili skribas pri Albanio estas konsideri ĉiam la perforton de la mezepoka Kanun, la Vírgenes Juradas (Ĵuritaj Virgulinoj), la Hoxha-diktaturon, la prostituadon, la krimajn organizojn de mafio kaj nenion pli, kvazaŭ Albanio kaj albanoj estas nur tio. Ĝi estas io tre disdegna, kiu ne faras justecon al Albanio aŭ al ĝia literaturo.
#000041
Efektive, kiam oni parolas pri “Albanio” kaj “Kosovo”, oni kutime proliferigas negativajn, aŭ almenaŭ antaŭmodernajn kaj malhelajn stereotipojn. Kion oni povus fari de kultura produktado por kontraŭstari tiujn bildojn kaj oferti al la mondo pli fidelan, modernan kaj kosmopolitan vizion de la nunaj Albanio kaj Kosovo?
#000042
Tanto extranjeros como muchos autores albaneses suelen enfocarse en esto, quizás, porque les resulta más fácil que profundizar en otras cosas. En mi literatura, por el contrario, siempre trato de centrar la atención en el carácter cosmopolita ancestral típico de los albaneses. Por ejemplo, en el hecho de que nuestra tierra desde siempre ha sido encrucijada de civilizaciones, lenguas, culturas y tradiciones y eso lleva a una mentalidad abierta y a una hospitalidad característica que se aprecia, entre otras cosas, en el rescate de los judíos en la Segunda Guerra Mundial o en la acogida de refugiados de la guerra de Kosovo en 1999. Intento destacar de nuestra Besa ­–código de honor tradicional albanés­– nuestra actitud alegre y nuestra obstinación y carácter invencible ante las dificultades de la vida, el mal destino, los invasores y los regímenes opresores.
#000043
Samkiel eksterlandanoj, albanaj aŭtoroj kutime fokusiĝas pri tio, eble, ĉar ili trovas ĝin pli facila ol profundigi aliajn aferojn. En mia literaturo, kontraŭe, mi ĉiam provas koncentri atenton al la tipa prapatra kosmopolita karaktero de la albanoj. Ekzemple, en la fakto ke nia tero ĉiam estis vojkruciĝo de civilizacioj, lingvoj, kulturoj kaj tradicioj kaj tio kondukas al malferma menso kaj karakteriza gastamo kiu videblas, interalie, en la savo de la judoj en la Dua mondmilito aŭ en la ricevo de rifuĝintoj de la kosova milito en 1999. Mi klopodas elstarigi el nia Besa -tradicia honora kodo en Albanio- nian gajan sintenon kaj nian persiston kaj nevenkeblan karakteron fronte al la malfacilaĵoj de la vivo, malbona destino, la invadantoj kaj subpremaj reĝimoj.
#000044
Kiun estontecon de kunlaboro ni povas atendi inter la albana mondo kaj la hispana mondo konsiderante ke ili estas ekstercentraj areoj de tutmonda kultura produktado?
#000045
Estoy seguro de que seguirán construyéndose puentes culturales entre nuestras culturas y gente, especialmente a través de la literatura, y daré lo mejor de mí para dar mi aporte en este contexto, como autor y como traductor.
#000046
Mi estas konvinkita ke kulturaj pontoj inter niaj kulturoj kaj homoj estos daŭre konstruitaj, precipe per literaturo, kaj mi faros mian plej bonegan parton por doni mian kontribuon en ĉi tiu kunteksto, kiel aŭtoro kaj kiel tradukisto.
#000047
Tiu ĉi historio estis origine publikigita en Periodismo de Barrio kaj estas republikigata de Global Voices kadre de partnera interkonsento. [La ligiloj en tiu ĉi artikolo estas en la angla, krom [eo] = en Esperanto]
#000049
La 16-an de majo la Usona Departemento de Ŝtato anoncis aron da paŝoj por “subteni la kubanojn, liverante al ili pli da eblecoj por daŭrigi la vivon liberan de subpremado fare de la kuba registaro kaj serĉi pli grandajn ekonomiajn oportunojn”.
#000050
La deklaro aperis preskaŭ unu monaton post la relanĉo de la duonjaraj migradaj intertraktoj inter la du landoj kaj la remalfermo de usona konsula sekcio en Havano por pritrakti vizopetojn je limigita nivelo.
#000051
Periodismo de Barrio respondis al kelkaj demandoj por klarigi la ŝanĝojn, kiuj okazis en la lasta monato en la usona politiko rilate al Kubo.
#000052
Kio estis la novaj rimedoj, aprobitaj de la Biden-administracio?
#000053
Laŭ la porgazetara informletero eldonita de la Ŝtata Departemento, la agoj celas subteni kubanojn en iliaj aspiroj al libereco kaj pli bonaj ekonomiaj oportunoj kaj inkluzivas kreskon de konsulaj servoj, vizajn procezojn kaj la relanĉon de la Programo de Reunuiĝo de Familioj, kiu estis suspendita en decembro 2018 dum la prezidenta oficperiodo de Donald Trump.
#000054
Ĝi ankaŭ kuraĝigas la kreskon de la kuba privata sektoro per usonaj interretaj servoj, aplikaĵoj kaj platformoj de elektronika komerco, same kiel ĝi subtenas interagojn de kubaj kaj usonaj entreprenistoj per kreado de novaj vojoj por fari elektronikajn pagojn kaj per kresko de aliro al komerco kaj mikrofinancado.
#000055
Ankaŭ Usono likvidis limigon, kiu antaŭe ebligis ĝiri al unu familio ne pli ol 1000 dolarojn dum trimonata periodo, kaj diris ke ĝi plu subtenos ĝirojn al kubaj entreprenistoj por stimuli la kreskon de iliaj komercoj. La usona registaro ankaŭ faciligos por familioj viziti parencojn en Kubo kaj por aŭtorizitaj personoj eblecon ĉeesti renkontiĝojn kaj fari esplorojn sur la insulo.
#000056
Kiuj temoj estis pridiskutataj dum la migrado-intertraktoj?
#000057
La 21-an de aprilo 2022 unuafoje post kvar jaroj reprezentantoj de la registaroj de Kubo kaj Usono renkontiĝis por diskuti pri la plenumo de la Migrada Interkonsento, subskribita de ambaŭ landoj. Tiuj renkontiĝoj okazis dufoje ekde la 1990-aj jaroj antaŭ ol ili estis suspenditaj de la Trump-administracio en 2018.
#000058
Migradaj tendencoj, mekanismoj por pritrakti neorganizitan migradon, revenoj kaj repatrujigoj de civitanoj kaj la roloj de ambasadejoj estis inter la temoj, pritraktitaj en aprilo. La dialogo celis stimuli laŭleĝan, laŭordan kaj sekuran migradon inter la du landoj.
#000059
Novaj paŝoj de Biden kaj la relanĉo de la intertraktoj pri migrado povas esti interpretata kiel strategio celanta redukti nombron de migrantoj, provantaj eniri la landon kontraŭleĝe, speciale se analizi tion en la kunteksto de la renkontiĝoj kun gvidantoj de aliaj landoj en la regiono kiel Meksiko kaj Panamo, dum kiuj estis priparolata la sama problemo.
#000060
Kion diras la Usona-Kuba Migrada Interkonsento?
#000061
La Migrada Interkonsento inter Kubo kaj Usono inkluzivas la duflankajn interkonsentojn subskribitajn en 1984, 1994, 1995 kaj 2017.
#000062
La interkonsento de 1984 aperis rezulte de intertraktoj de la du registaroj, sekvintaj la amasan eliron tra la haveno Mariel. Kubo konsentis akcepti la revenigon de 2 746 migrintoj forlasintaj la landon dum la krizo, kiuj estis klasifikitaj de Usono kiel krimuloj aŭ mensmalsanuloj.
#000063
La interkonsentoj de 1994 kaj 1995 estis stimulitaj de la migrada ondo en 1994 konata kiel “Flosa Krizo” dum kiu proksimume 30 000 kubanoj foriris per maro al Usono.
#000064
Tiuj ĉi intertraktoj sekvigis garantion de la usona registaro doni po almenaŭ 20 000 vizojn jare. En majo 1995 Usono kaj Kubo subskribis alian dokumenton, laŭ kiu kubanoj kaptitaj en la maro aŭ kontraŭleĝe venintaj al la bazo de usona mararmeo en Guantanamo, devos esti revenigataj al Kubo dum la kuba registaro promesis ke ili ne estos punataj aŭ persekutataj pro ilia provo kontraŭleĝe forlasi la landon.
#000065
Ambaŭ interkonsentoj sekvigis la enkondukon de la politiko “Malsekaj piedoj, sekaj piedoj“, laŭ kiu kubaj migrantoj kaptitaj en la maro estas revenigataj al Kubo, sed se ili sukcesis atingi la bordon ili rajtas resti en Usono.
#000066
La deklaro en 2017 subskribita dum lastaj tagoj de Obama en la Blanka Domo, finis tiun ĉi politikon same kiel la programon de Permesiloj por Kubaj Medicinistoj, kreitan en 2008 dum la regado de la administracio de George W. Bush, kiu ebligis la eniron al Usono por medicinistoj laborantaj aŭ studantaj en tria lando sub gvido de la kuba registaro.
#000067
Ĝis kiu grado kreskis neorganizita migrado de Kubo al Usono?
#000068
La 10-an de decembro 2018 la Usona Servo pri Civitaneco kaj Enmigrado (angle: USCIS) por ĉiam fermis sian oficejon en Havano, preskaŭ komplete ĉesigintan vizajn servojn ekde decembro 2017 sekve de la tiel nomata “Havana Sindromo“.
#000069
Same en 2018 la Trump-administracio suspendis la efektivigon de migradaj interkonsentoj inter la du nacioj kaj la programon de Reunuiĝo de Familioj. La fermo de laŭleĝaj kanaloj por ricevi vizojn al Usono kombine al la malboniĝo de ekonomiaj kondiĉoj sur la insulo, kaŭzis kreskon de neorganizita migrado al Usono.
#000070
Ekde tiam laŭleĝa enmigrado al Usono falis je 90%, laŭ artikolo publikigita de la Instituto Quincy. Sole en 2020 doganejo kaj limgarda servo de Usono trovis pli ol 14 000 kubanojn, kiuj provis eniri la landon senpermese. En 2021 la nombro kreskis ĝis 39 303 kaj en la unuaj monatoj de 2022 ĝis 70 835, raportas la Instituto Quincy.
#000071
Laŭ datumoj de Trac Immigration, 83 478 kubanoj estis atendantaj respondon al iliaj azilpetoj en Usono en aprilo 2022. La cifero reprezentas pinton dum la tuta tempo kun pli ol duobla kresko de la totala nombro de pritraktataj kazoj registritaj en 2021.
#000072
Pritraktataj azilpetoj de kubanoj en Usono de 2010 ĝis aprilo 2022 (Fonto:kompilita de Periodismo de Barrio surbaze de datumoj de Trac Immigration).
#000073
En aprilo 2022 la plej granda nombro de kazoj estis en ŝtato Florido kie troviĝis 60,1% da ili, sekvis Teksaso (20,8%) kaj Tenesio (3,8%). La ŝtato kun plej malmultaj kazoj estis Portoriko kun nuraj 0,02%.
#000074
Pritraktataj azilpetoj de kubanoj en Usono laŭ ŝtatoj (Fonto:kompilita de Periodismo de Barrio surbaze de datumoj de Trac Immigration).
#000075
Malsame ol dum amasaj eliroj dum la 1980-aj kaj 1990-aj jaroj, en lastaj jaroj kubanoj elektas eniri Usonon prefere surtere ol surmare. La nuligo de viza reĝimo fare de la registaro de Nikaragvo en novembro 2021 ebligis al ili veturi al Nikaragvo kaj poste daŭrigi sian vojon surtere direkte al la sudaj limoj de Usono.
#000076
Artikolo en The Washington Post klarigas ke plejparto de la migrantoj eniras tra Yuma [eo], Arizono, kie estas truoj en landlima barilo aŭ tra Del Rio, Teksaso, marŝante laŭ malprofunda parto de Rio Grande.
#000077
Kovrilo de kolekto de rakontoj de Daniel Majling titolita “Ruzká klazika” [Rusa klasikaĵo]. Foto de Filip Noubel, uzita kun permeso.
#000079
Global Voices intervjuis slovakan verkiston, dramiston kaj bildstriiston Daniel Majling por demandi pri lia opinio dum lia lando bonvenigis grandajn grupojn da ukrainoj [en], kaj samtempe ĝi estas loko kie riĉaj rusianoj loĝas dum longa tempo [en]. Majling estas konata en Slovakio kaj Ĉeĥio ankaŭ pro sia malkutima libro eldonita en 2017 kaj titolita “Ruzká klazika“, kio povas esti tradukita kiel “Rusa klasikaĵo”, kolekto de rakontoj, maskitaj kiel tradukaĵoj, en kiuj li inventas humurajn kaj foje groteskajn fikciajn epizodojn, bazitajn sur la vivo de iuj el la plej famaj rusaj klasikuloj. Li faras tion iom kripligante iliajn nomojn, ekzemple transformante Turgenev al Toorgenef, aŭ Tolstoj al Tolsztoi, kun granda humuro kaj ironio. La libro estis elektita Libro de la Jaro kaj listigita por la plej prestiĝa slovaka literatura premio Anasoft Litera [sk]. La unua parto de la libro estas alirebla en la angla danke al traduko fare de Julia and Peter Sherwood [en].
#000080
La intervjuo estis farita en la ĉeĥa kaj slovaka per retpoŝto kaj redaktita celante stilon kaj koncizecon.
#000081
Demandita pri alvokoj nuligi la rusan kulturon Majling donas nuancitan respondon:
#000082
Pýtali sa ma na to v posledných týždňoch viacerí – čo s ruskou kultúrou teraz? Nemôžeme sa tváriť, že sa nič nestalo. Pravdu povediac, ani ja nemám ktovieakú chuť čítať Čechova a viem si predstaviť, že to, čo je u mňa len nechuť, môže byť u človeka z rozbombardovanej dediny doslova fyzický odpor. Nestalo sa to prvýkrát v histórii. Časť otázky bojkotu ruskej kultúry je jasná – je tu „kultúra“, či skôr propaganda, ktorú bolo treba bojkotovať už dávno. Ani nejaká spolupráca so štátnymi kultúrnymi inštitúciami teraz asi nemá zmysel. Na druhej strane je jasné, že bojkotovaním Sorokinových knižiek alebo Zvjagincevových filmov to Putinovi práve „nenandáme“.
#000083
Potom sú tu už menej jednoznačné veci, ktoré by bolo treba prediskutovať knižku po knižke. Napríklad Solženicyn – ten bol po návrate do Ruska všetko možné, len nie človek, s ktorým by som sa vedel hodnotovo stotožniť, a predsa si myslím, že Súostrovie Gulag by sme vo vlastnom záujme bojkotovať nemali.
#000084
Mi alfrontis tiun demandon plurfoje en la lastaj semajnoj: Kion fari pri la rusa kulturo nun? Ni ne povas ŝajnigi ke okazis nenio. Por esti sincera, mi havas neniun deziron legi Ĉeĥov kaj mi povas imagi ke mia deziromanko por iu el bombita vilaĝo povas transformiĝi laŭvorte je la sento de fizika abomeno. Tio estas ne unua kazo en historio. Parto de tiu demando pri la bojkotado de la rusa kulturo estas klara — ĉu tio estas “kulturo” aŭ pli verŝajne speco de propagando, kiu devus esti bojkotita delonge. De alia flanko, estas klare ke bojkoti librojn de Sorokin aŭ filmojn de Zvjagincev [en] ne estas tio kion ni aktuale nomas “bati” Putinon. Ekzistas ankaŭ malpli nigrablankaj situacioj kiam necesas pridiskuti ĉiun kazon aparte. Ekzemple Solĵenicin: Post sia reveno al Rusio li estis persono kun kiu mi ne povus identigi min rilate valorojn, sed tamen mi ne pensas ke bojkoto de lia “Arkipelago Gulago” efikus favore al ni.
#000085
Poste Majling proponis komparan analizon de la diskurso ĉirkaŭ la rusa kulturo, analizinte la koncepton de supozata tokseco de nacioj:
#000086
Tá otázka bojkotu má ešte ďalšiu rovinu. Mám kamarátov, ktorí sa o Dostojevskom alebo Tolstom vyjadrujú ako o principiálne toxických autoroch, v ktorých je hlboko zakorenený „ruský“ postoj k životu – neúcta k slobode jednotlivca, nekritická podriadenosť voči autoritám, podozrievavosť voči racionalite, fatalizmus, fascinácia iracionálnom atď.
Ak by sme otvorili otázku bojkotu ruskej klasiky pre jej „principiálnu toxickosť“, jedným dychom by sme museli začať debatu o toxickosti a bojkote Célina, Danta, Hauptmanna, Shawa, Sartra, Marxa, Nietzscheho, Heideggera, Platóna – ten zoznam autorov je veľmi dlhý. Nemyslím si, že Dostojevskij je toxickejší ako Nietzsche.
#000087
Postoj, že v samotnej kultúrnej DNA Rusov je niečo toxické, má podľa mňa nebezpečne blízko k etnocentrizmu. Latentne to v sebe obsahuje predpoklad, že niektoré civilizácie v sebe majú predispozície pre demokraciu a iné nie. Aj ja som čítal Huntingtona, ale v čase, keď bol v Španielsku Franco, v Taliansku Mussolini, v Nemecku Hitler, na Slovensku Tiso, v Maďarsku Horthy, v Chorvátsku Pavelič atď., mohol niekto rovnako „legitímne“ písať o európskej neschopnosti žiť v demokracii a o toxickosti našej kultúry, ktorá bola dobrá len na to, aby zavliekla svet do dvoch svetových vojen a predtým ešte vykonala na iných kontinentoch niekoľko príšerných genocíd. A napriek tomu sme sa k nejakej vratkej a neustále ohrozovanej demokracii dopracovali. Treba si však uvedomiť, že dni tejto demokracie sú spočítané, ak ju dopredu takýmto mudrovaním obmedzíme len na pár krajín. Ak sa k nej nemajú šancu dopracovať Rusi, ktorí k nám majú spolu s Juhoameričanmi kultúrne, nábožensky aj historicky najbližšie, ak sa k nej nemajú šancu dopracovať Rusi, ktorých posledný cár bol bratrancom nemeckého cisára i anglického kráľa, čo potom Číňania s ich kolektivizmom? Čo Arabi a Peržania s ich sklonmi k teokracii? Čo africké národy? Ak nemá demokracia budúcnosť v Rusku, jej dni sú z demografických, ekonomických a ďalších príčin spočítané aj na Západe.
#000088
La demando pri bojkoto havas ankaŭ alian tavolon. Mi havas amikon kiu parolas pri Dostojevskij aŭ Tolstoj kiel toksaj verkistoj, kiuj portas profunde en si “rusan” traktadon de la vivo, difinatan kiel manko de respekto al la libereco de la individuo, submetiĝo al aŭtoritato sen iuj ajn demandoj al ĝi, suspektemo al ĉio racia, fasciniĝo pri la senracio ktp. Se ni levos tiun demandon pri la bojkoto de la rusa klasiko pro ĝia “tokseco”, do ni devos ankaŭ lanĉi debatojn pri la tokseco kaj bojkotado de Céline, Dante, Hauptmann, Shaw, Sartre, Marx, Nietzsche, Heidegger, Platono — la aŭtora listo estas longa. Mi ne pensas ke Dostojevskij estas pli toksa ol Nietzsche.
#000089
Por mi la pozicio argumentanta ke estas io toksa en ĉiu vere kultura DNA de la rusoj estas danĝere proksima al etnocentrismo. Tio latente implicas ke certaj civilizoj havas antaŭkondiĉojn por demokratio dum la aliaj ne. Sed kiam Franco estis gvidanta Hispanion kaj Mussolini Italion, Hitler Germanion, Tiso Slovakion, Horthy Hungarion kaj Pavelić Kroation, iu povus havi “legitimon” verki pri la eŭropa malebleco vivi demokratie, same kiel pri la “tokseco” de nia kulturo kiu taŭgis nur por engaĝi la mondon en du mondmilitojn kaj antaŭ tio fari kelkajn terurajn genocidojn en aliaj kontinentoj.
#000090
Malgraŭ ĉio ĉi ni faris nian vojon al malstabila kaj ĉiam minacata demokratio. Tamen ni devas memori ke la tagoj de demokratio estos kalkulitaj se ni limigos ĝin nur al kelkaj landoj kun sufiĉa aŭtoritato. Se la rusoj, kiuj estas kulture, religie kaj historie plej proksimaj al ni, kune kun la sudamerikanoj ne havos ŝancon labori por demokratio, se la rusoj kies lasta caro estis kuzo de la germana imperiestro kaj de la reĝo de Anglio, ne havos ŝancon labori pri tio, kio pri la ĉinoj kun ilia kolektivismo? Kio pri la araboj kaj persoj kun ilia emo al demokratio? Kio pri afrikaj nacioj? Se demokratio ne havas estontecon en Rusio, ĝiaj tagoj estas kalkulitaj ankaŭ en la Okcidento pro demografiaj, ekonomiaj kaj aliaj kialoj.
#000091
Rilate sian specifan interesiĝon pri la rusa literaturo, Majling klarigis ke tio venis parte en periodo de 2009 ĝis 2013, kiam li estis komisiita transformi kelkajn rusajn klasikaĵojn al dramoj, inkluzive de “Anna Karenina” de Tolstoj, “Krimo kaj puno” kaj “La fratoj Karamazov” de Dostojevskij, kaj “Mortaj animoj” [en] de Gogol. Kiel li rememoras:
#000092
Po štyroch rokoch intenzívnej práce s týmito textami som bol tým spôsobom písania a myslenia jednoducho nasiaknutý. V divadlách strednej a východnej Európy má určite bohatšiu inscenačnú tradíciu Čechov než Ibsen, Dostojevskij než Balzac, a teda tu existuje aj väčšie všeobecné povedomie o príbehoch, témach, či konfliktoch, ktoré táto literatúra prináša.
#000093
Post kvar jaroj da intensa laboro super tiuj ĉi tekstoj, mi estis ĝenerale merginta en tiun ĉi specon de verkado kaj pensado. En la teatroj de Centra kaj Orienta Eŭropo, dramoj de Ĉeĥov aŭ Dostojevski estas tradicie favorataj pli ol tiuj de Ibsen aŭ Balzac, kaj sekve estas granda informiteco pri la historioj, la temoj aŭ konfliktoj liverataj de tiu ĉi literaturo.
#000094
Tamen homoj en Centra Eŭropo havas specialan vidpunkton pri iliaj rilatoj kun Rusio kaj Okcidenta Eŭropo. En la fino de sia libro Majling skribas, komparante Francion kaj Slovakion, ke “v rodovej občine totiž nemôžu vznikať romány” — “en komunumo bazita sur familio [kiel Slovakio] romanoj ne povas aperi”. Ĉi tie li klarigas tiun ĉi citaĵon:
#000095
Tá veta z konca knihy naráža na naozaj špecifickú situáciu malých národov. Na Slovensku každý náhodný spolucestujúci vo vlaku sa tu po krátkom rozhovore stáva bývalým milencom vašej terajšej spolužiačky alebo terajším zaťom vašej bývalej učiteľky. Tieto osobné vzťahy tu v dobrom aj v zlom skresľujú všetko – kultúru, politiku, ekonomiku. Nie sme súčasťou takého celku, od ktorého by sme aspoň sčasti mohli mať odstup.
Čo sa slovenskej literatúry týka, bolo a stále tu je pár originálnych samorastov, ale tí v podstate nikoho nezaujímajú ani na Slovensku. Je tu však aj dosť početná skupina tých, ktorí sa tvária, že ich nová kniha nemá nič spoločné s titulom, ktorý vyšiel pred 25 rokmi kdesi v zahraničí. Ale to je pochopiteľné. Po prvé, je tu pomerne malá možnosť odhalenia, a po druhé, je to súčasťou našej literárnej tradície. Naša národná veselohra Dobrodružstvo pri obžinkoch je v skutočnosti poľská hra Okrężne.
#000096
Tiu frazo en la fino de la libro referencas al la vere specifa situacio de etaj nacioj. En Slovakio ĉiu hazarda vojaĝanto en trajno post mallonga konversacio evidentiĝos la eksa amanto de via lerneja amiko aŭ la bofrato de via eksa lerneja instruisto. Tiuj personaj ligoj modifas ĉion je la pli bona kaj pli malbona maniero: kulturon, politikon, komercon. Ni ne estas parto de la mondo de kiu ni povas almenaŭ parte distanciĝi. Se paroli pri la slovaka literaturo, plu estas kelkaj originalaj individuoj, sed ĝenerale neniu atentas ilin eĉ ene de Slovakio. Sed estas pli granda grupo de tiuj, kiuj pretendas ke ilia nova libro havas neniun rilaton al libro, publikigita antaŭ 25 jaroj eksterlande. Sed tio estas kompreneble. Unue, estas malverŝajne ke ili iam estos kaptitaj. Due, tio estas parto de nia literatura tradicio: Nia nacia dramo “Dobrodružstvo pri obžinkoch” [sk] – klasika komedio “Aventuroj dum Dankotago” [en] estas fakte la pola dramo “Okrężne” [pl].
#000097
Laŭ Majling, plej gravas por literaturo ke ĝi devas provoki, kiel li vortumis tion:
#000098
Veľa autorov sa snaží písať angažovane a použiť literatúru ako zbraň v boji za dobro, čo zväčša so sebou obnáša aj ideologické šablóny, ako písať, resp. nepísať o svete. Ibaže podľa mňa je primárnou úlohou literatúry byť „toxickou“, nehoráznou, pohoršujúcou a nezmyselnou. Literatúra je sviatkom bláznov, priestorom na to, aby sme všetko to, čomu úprimne veríme, obrátili na hlavu, spochybnili to, domysleli do tých najabsurdnejších extrémov. Počas sviatkov bláznov bolo umožnené parodovať a zosmiešňovať svetské aj duchovné piliere, na ktorých spoločnosť stála, súdobú morálku aj dobré mravy samotného autora. Ak je to v súčasnosti v literatúre problém, potom sme na tom so slobodou oveľa horšie ako v stredoveku.
#000099
Multaj aŭtoroj klopodas esti engaĝitaj kaj uzi literaturon kiel armilon por lukti je bono, kio alportas pretajn ideologiajn modelojn de tio kiel verki aŭ ne verki pri la mondo. Ĝenerale por mi la cefa funkcio de literaturo konsistas en tio ke ĝi devas esti “toksa”, indigniga, ofenda kaj sensenca. Literaturo estas la festo de la stultuloj, la spaco kie ni devas renversi de piedoj-al-kapo ĉion je kio ni kredas, kie ni devas ĉion pridubi kaj konduki ĝis absurda stato. La festo de la stultuloj ebligis parodii kaj moki la sekularajn kaj religiajn pilierojn sur kiuj sin apogis socio. Se tio iĝas problema en la nuntempa literaturo, do ni havas problemojn pri nia libereco oble pli grandajn ol en la Mezepoko.
#000100
Image courtesy of Giovana Fleck.
#000101
For more information about this topic, see our special coverage Russia invades Ukraine.
#000102
Ĉi tiu artikolo estis origine eldonita de Carlos Gutiérrez en la latinamerika amaskomunikilo Connectas. Ĝi estis reduktita kaj republikigita en Tutmondaj Voĉoj [eo] kadre de gazetara partneriĝo.
#000104
Ĉi tio estas “ŝlosila momento en nia hemisfero, tempo en kiu ni alfrontas multajn defiojn por demokratio” en Latinameriko [eo]. Kun ĉi tiu frazo, en intervjuo kun NTN24, la usona asistanta sekretario pri Okcidenhemisferaj Aferoj, Brian A. Nichols, kaŭzis fortan reagon la 2-an de majo de iuj ŝtatestroj de la kontinento. Li aludis la fakton ke landoj kiel Kubo, Nikaragvo kaj “la reĝimo de Maduro” [ndlt. reference al Venezuelo (ĉiuj eo)] ne respektas “la demokratian ĉarton de la Amerikoj”, do ili ne estus invititaj al la Pintokunveno de la Amerikoj okazonta de la 6-a ĝis la 10-a de junio 2022 en Losanĝeleso, Kalifornio (ĉiuj eo).
#000105
La Pintokunveno de la Amerikoj, kiu komenciĝis en 1994, estas serio da kunvenoj de ŝtataj kaj registaraj estroj de la okcidenta hemisfero por pridiskuti komunajn zorgojn, valorojn kaj politikojn, kaj estas organizita de la Organizaĵo de la Amerikaj Ŝtatoj (OAŜ) [eo]. La gastiganta lando — ĉi-kaze Usono — elsendas la invitojn.
#000106
Reagis unue la prezidanto de Meksiko, Andrés Manuel López Obrador (AMLO), kiu diris ke li ne ĉeestos la pintokunvenon se ne ĉiuj landoj partoprenos: “Se oni estas ekskludita, se ne ĉiuj estas invititaj, reprezentanto de Meksiko iros, sed mi ne irus”. Demandita ĉu temas pri protesta mesaĝo, la prezidanto kategorie jesis, “ĉar mi ne volas ke la sama politiko daŭru en Ameriko. Kaj fakte mi volas aserti sendependecon, suverenecon kaj manifesti por universala frateco. Ni ne estas por konfrontiĝoj”.
#000107
De tiu momento, preparoj por la Pintokunveno de la Amerikoj, kiu ĉi-jare portas la sloganon “konstrui daŭripovan, rezisteman kaj egalan estontecon”, fariĝis kapdoloro por la usona registaro. En mallonga tempo, estroj de aliaj landoj ankaŭ esprimis sian intencon ne ĉeesti se Kubo, Venezuelo kaj Nikaragvo ne estos invititaj. Ĉi tio estis la kazo de la prezidantoj de Argentino, Alberto Fernández; de Bolivio, Luis Arce; de Honduro, Xiomara Castro; de Gvatemalo, Alejandro Giammattei, kaj de Brazilo (ĉiuj eo), Jair Bolsonaro.
#000108
Ĉi tiu situacio, praktike skismo en la rilatoj de Latinameriko kun Usono, metis sur la tablon la ekzistokialon mem de la Pintokunveno de la Amerikoj, kiu laŭ siaj principoj serĉas kontinentan integriĝon.
#000109
Se sabe que el gobierno de Estados Unidos concibió desde un inicio que la Cumbre de las Américas no fuera inclusiva.
#000110
Era su intención excluir a varios países, entre ellos #Cuba, a pesar del fuerte reclamo regional a que se le pusiera fin a las exclusiones. (1/4)
#000111
Estas sciate ke la usona registaro konceptis de la komenco ke la Pintokunveno de la Amerikoj ne estu inkluziva.
#000113
Estis ĝia intenco ekskludi plurajn landojn, inkluzive de #Kubo, malgraŭ la forta regiona alvoko por fino de ekskludoj. (1/4)
#000114
Por iuj spertuloj, la Pintokunveno de la Amerikoj spegulas la malaltan integriĝon de la nacioj de la kontinento, la demokratian krizon en multaj el ili, kaj pridubas la superregadon de Usono en la regiono. Ekzemple, Anatoly Kurmanaev kaj Jack Nicas, en teksto por The New York Times, atentigas ke ĉi tiu kunveno, kiu devus “reliefigi la vizion de la registaro de Joe Biden”, reale “povus montri la malpliiĝantan influon de Usono en la antaŭenigo de ĝiaj planoj en la regiono”. Siaflanke, Andrea Sanfeliz, internaciisto kaj direktorino de Institucia Disvolviĝo de la Meksika Instituto por Konkureco (IMCO), trovas en la nuna usona administrado “maltrankviligitan, malfortigitan gvidadon, kun malmulta direkto”; efektive, ŝi diras ke tio, kion ni povus vidi estas “la zorgo kiun Usono havas pro la pliiĝo de popolismo en Latinameriko”.
#000116
EE.UU al excluir a países hermanos como Cuba, Venezuela y Nicaragua de la Cumbre de las Américas, destruye las bases de solidaridad, cooperación y respeto a la soberanía que sustentan la Carta de la OEA. EE.UU divide a los países latinoamericanos.
#000117
Usono ekskludante fratinajn landojn, kiel Kubon, Venezuelon kaj Nikaragvon de la Pintokunveno, detruas la fundamentojn por solidareco, kunlaboro kaj respekto por suvereneco, kiujn subtenas la OAŜ-ĉarto. Usono dividas latinamerikajn landojn.
#000119
En la lastaj jaroj, aŭtoritataj reĝimoj komencis reaperi en Venezuelo kaj Nikaragvo, kvankam Kubo jam havis registaron kun ĉi tiuj trajtoj, diras Mario Torrico, esploristo de FLACSO-México, en la libro Giro a la derecha. Un nuevo ciclo político en América Latina (“Turniĝo dekstren. Nova politika ciklo en Latinameriko”). Tamen, li aldonas, en landoj kiel Honduro kaj Bolivio, “demokratio difektiĝis” kaj estroj kun “malkaŝe kontraŭdemokratia diskurso” “elstariĝis sukcese”. Tio rilatas precipe al Bolsonaro kaj Nayib Bukele, de Salvadoro. Xavier Rodríguez-Franco, venezuela politikologo kaj latinamerikisto loĝanta en Usono, konsentas ke de politika vidpunkto, la regiono trapasas “bedaŭrindan demokratian regreson en multaj el niaj landoj”.
#000121
La “aŭtoritata minaco” en Latinameriko, aldonas Torrico en sia verko, “ekestas en momento de manko de konfido de la loĝantaro ne nur al politikistoj kaj partioj, sed ankaŭ de la subteno de demokratio mem fronte al konstantaj problemoj, kiuj ne trovas solvon, kiel malsekureco, la malfortika ekonomia situacio de familioj kaj korupto”.
#000122
En la latinamerika regiono ni estas vivantaj la momenton de plej granda malunueco en jardekoj, diras Rodríguez-Franco. Laŭ lia analizo, “la integriĝa antaŭenpuŝo de la unuaj 15 jaroj de la 21-a jarcento estas en siaj plej malhelaj horoj, en siaj plej amaraj horoj. La regionaj kaj subregionaj integriĝaj interkonsentoj, kiel tiuj de Centra Ameriko, Karibio kaj Sudameriko, kaj ankaŭ de la Komunumo Sudamerika de Nacioj (Unasur), la Anda Komunumo aŭ la Karibia Komunumo (ĉiuj eo), estas esence malplenaj strukturoj de politika enhavo, “malplenaj” en reguligaj terminoj kaj kun tre malmulta kapablo por enmiksiĝo en la reguliga kadro de interamerika komerco”.
#000123
Por la ĵurnalisto Francesco Manetto de El País de Hispanio [eo], la fakto ke la kontinento troviĝas en malordo ne estas nova. Tamen, li konsideras ke, kun siaj deklaroj, López Obrador vekis senton en pluraj landoj, preter Kubo, Nikaragvo, Venezuelo. El simbola vidpunkto, li klarigas, “Usono ankoraŭ trenas la ŝarĝon de pasinteco, en kiun ĝi rekte intervenis”. Tial, “eble ni alfontras novan internacian politikon de Usono pri la resto de la regiono”.
#000124
La okazaĵo nei la invitojn al Kubo, Venezuelo kaj Nikaragvo atentigas pri estonteco de riska polusiĝo en la kontinento. Ĉi tion rimarkis la nacioj de la Bolivara Alternativo por Ameriko (ALBA), kiu havis sian propran pintokunvenon en Havano (ĉiuj eo), la 27-an de majo. Tie, kiel esprimis la plenuma sekretario de ALBA, Sacha Llorenti, en la fina deklaro de la kunveno, la estroj malakceptis “la ekskludojn kaj la diskriminacian traktadon” fare de la norda potenco kaj ratifis “sian devontigon al la plifortigo de ALBA, kiel instrumento de kuniĝo de niaj popoloj surbaze de la principoj de solidareco, socia justeco, kunlaboro kaj ekonomia komplementeco”. Ili ankaŭ favoris la “veran regionan integriĝon gvidatan de la Komunumo de Latinamerikaj kaj Karibiaj Ŝtatoj (CELAC) kaj kun la postuloj de la Proklamo de Latinameriko kaj Karibio kiel zono de paco”.
#000125
Kun sia ekskluziva sinteno, Vaŝingtono [eo] ŝajnas forgesi ke en la pasinteco ĝi ne nur kunvivis kun la plej malbonaj latinamerikaj diktaturoj, sed ankaŭ antaŭenigis ilin, kio kontribuis al la apero de fortaj kontraŭusonaj movadoj en la kontinento.
#000126
Fronte al la ekskludo de la registaro de Biden, eble la plej komplika rolo estas tiu de Meksiko. La lando ne estas en facila situacio, ĉar ĝi estas “ĉarnira” aŭ “matraca” nacio, kiel Andrea Sanfeliz difinas ĝin, pro tio ke unuflanke ĝi dividas limon kun Usono kaj aliflanke ĝi estas unu el la plej eminentaj nacioj de Latinameriko. Malgraŭ tio, en ĉi tiu krizo ĉe la Pintokunveno de la Amerikoj, AMLO pruvis gravan influon en la regiono. “Mi ne scias kiom multe ĉi tiu akto de ribelo, inter citiloj, kontraŭ Usono estos favora por Meksiko, nek kiajn rektajn konsekvencojn havos ĝia partopreno en la Pintokunveno”, diras Sanfeliz. La prezidanto atendis ĝis la lasta minuto antaŭ ol publikigi sian decidon ne iri al la Pintokunveno.
#000127
Ĉi tio montras al ni aferon: tutamerika integriĝo estas en ruinoj, samkiel la eblecoj pridiskuti la problemojn de la kontinento profunde por atingi komunajn interkonsentojn, kiuj profitigas ĉiujn amerikajn naciojn. Sed fine, la civitanoj de la kontinento perdos.
#000128
Ekrankopio de la kanalo en Jutubo [eo] de la humuristo Sergej Larin: “La granda kaj potenca rusa lingvo”.
#000130
El la lingva vidpunkto, la rusa, la ukraina kaj la belorusa formas tion kion oni nomas la orienta branĉo de la slavaj lingvoj. Ĉiuj devenas de la komuna slava lingvo kiu estis la ĉefa lingvo de komunikado en la Kieva Regno [eo], civilizacio ekzistinta de la 9-a ĝis la 13-a jarcento, kiu aperis en tio kio nun estas Kievo kaj de tie etendiĝis al Ukrainio, Belorusio kaj la eŭropa parto de Rusio. Malgraŭ siaj multaj diferencoj, la tri lingvoj uzas la cirilan alfabeton kaj permesas certan gradon de reciproka kompreno sen bezono de tradukado. Ili estas ankoraŭ esence apartaj lingvoj, kun malsamaj literaturoj kaj kuntekstoj.
#000131
Ĝis la fino de la rusa carisma imperio en 1917, la teritorioj kie oni parolis tiujn tri lingvojn estis plejparte sub rusa kaj pola kontrolo. La carisma Rusio trudis la rusan kiel lingvon de la administrado, armeo kaj edukado, dum la ukraina kaj la belorusa estis parolataj hejme, en la strato, en la preĝejoj, kaj, en iuj periodoj, en lernejoj. Plejparte, en la carisma imperio, la elitoj estis dulingvaj, ĉar paroli la rusan ofertis sociekonomiajn privilegiojn.
#000132
La sovetia nocio de “rusparolantoj”
#000133
Dum la nova sovetia ŝtato aperis kaj plifortigis siajn instituciojn en la 1920-aj jaroj, ĝi ankaŭ efektivigis plurajn politikojn, sed fine, en 1938, deklaris la rusan kiel devigan lingvon en ĉiuj sovetiaj lernejoj.
#000134
La rusa, supozeble, fariĝus la reganta lingvo de ĉiuj popoloj de la sovetia bloko en utopia komunisma estonteco: lingvo de scienco, progreso kaj paco. En ĉi tiu rakontado, la rusan ofte priskribis citaĵo de la rusa verkisto de la 19-a jarcento Ivan Turgenev: “великий, могучий русский язык”, aŭ “la granda kaj potenca rusa lingvo”.
#000135
Tial, la antaŭaj carismaj politikoj estis plifortigitaj kaj igis multajn elitojn nerusajn sendi siajn infanojn al ekskluzivaj ruslingvaj lernejoj, anstataŭ lernejoj kun studprogramo en la oficiala lingvo de unu el la 14 neruslingvaj sovetiaj respublikoj. La rusa estis plifortigita hejme kaj fariĝis la ĉefa lingvo de televido. Rezulte, granda nombro da homoj kiuj ne devenas de rusa etno fariĝis denaskaj rusparolantoj, kun diversaj gradoj de scio pri sia hereda lingvo. Ĉi tiuj heredaj lingvoj ofte estis konsiderataj neallogaj aŭ senutilaj. Por iuj naciecoj, estis simple neeble lerni la lingvon kiun oni heredus, ĉar ne estis lernejoj, lernolibroj aŭ instruistoj kiuj faciligus ĝian lernoprocezon. Tio estis la kazo de koreoj, judoj (konsiderataj etna kaj religia komunumo laŭ sovetia difino de naciecoj) kaj germanoj.
#000136
Iom post iom, la esprimo “rusparolanto” fariĝis signo de rafinado, supera edukado, pli bonaj laboraj kaj profesiaj perspektivoj, pli alta vivnivelo kaj parto de la sovetia nocio “культурный человек”, tio estas iu kun bona edukado kaj progresemaj kaj intelektaj kvalitoj, kiu povus aliri scion danke al rusaj tradukoj.
#000137
La falo de la imperio kaj neklaraj identecoj
#000138
Kiam Sovetunio ĉesis ekzisti fine de 1991, ĉiuj eksaj sovetiaj respublikoj komencis vojon por remalkovri sian historian, kulturan kaj lingvan identecon, kiu estis longe cenzurita kaj misprezentita de la sovetia ideologio, inkluzive de Rusio.
#000139
La etnaj rusoj, kiuj ofte estis privilegiitaj kiel portantoj de la “granda kaj potenca” rusa lingvo en ĉiuj respublikoj krom la rusa [respubliko], devis fari neatenditajn decidojn. Ili povus akcepti la novan kulturan diskurson de siaj novaj patrioj kie la rusa [lingvo] perdis (en la plej multaj lokoj) sian statuson kiel oficiala lingvo, kaj vidi kiel ĝiaj plej altaj pozicioj estis okupitaj fare de la novaj lokaj elitoj, kutime membroj de la dominanta etna grupo de la novaj aŭ revivigitaj ŝtatoj. Aŭ ili povus translokiĝi al la nova Rusio, kie ili pensis ke ili ne devus sperti tion kion ili konsideris “perdo de pozicio”.
#000140
En ĉi tiu fazo, la termino “rusparolanto” priskribas du malsamajn grupojn distingiĝantajn etne: la unua grupo rilatas al etnaj rusoj, kaj, laŭ etendo, al etnaj slavoj, sed ankaŭ inkluzivas la judojn, germanojn, grekojn kaj tiujn kiuj estas minoritato en sia nova loĝlando.
#000141
La dua grupo inkluzivas homojn el la reganta etno, kiel la azeroj aŭ la kirgizoj, kiuj parolas la rusan kiel gepatran ligvon, kaj foje nur ĝin. Ili ofte malakceptas referencojn al religia novigado kiun aliaj spertas kaj estas vidataj kiel grupo aparte de la plimulto.
#000142
Parenteze, la diferencoj inter ĉiuj ĉi tiuj grupoj estas difuzaj kaj povas ŝanĝiĝi dum la tuta vivo de homoj.
#000143
Malkreskanta Rusio deklaras sin protektanto de ĉiuj rusparolantoj
#000144
Ĉi tiu granda grupo estas strategia por Rusio pro pluraj kialoj: Unue, Rusio estas plejparte malkreskanta nacio kun loĝantaro en konstanta malpliiĝo rezulte de la malbonaj vivkondiĉoj de la plimulto, malata vivdaŭro kaj amasa intelekta elmigrado.
#000146
Due, Rusio dependas de la rusparolantoj kiuj ĝenerale sekvas rusiajn amaskomunikilojn por ke tiuj reprezentu ĝiajn interesojn en pluraj landoj kaj kreu lokajn premajn grupojn kiuj favoras rusian komercon kaj politikajn interesojn.
#000147
Trie, Moskvo utiligas tiujn komunumojn kiam ĝi volas kontraŭi lokajn aŭ eksterlandajn registarojn, per ludado de la karto de minoritatoj supozeble senigitaj de siaj kulturaj aŭ ligvaj rajtoj. Ĉi tio ofte okazas por kontraŭstari al Eŭropa Unio [eo] per la rusparolantaj komunumoj de la baltaj ŝtatoj. Tio servas kiel ekskuzo por daŭrigi subtenadon de Transnistrio [eo] kaj, fine, tio estis uzata en la pravigo de Moskvo por okupi Krimeon [eo], partojn de la Luganska kaj Donecka provincoj [eo], kaj plej lastatempe, la tutan Ukrainion.
#000148
Nuntempe, Moskvo intence manipulas la diversan kaj kompleksan nocion de la rusparolantoj por nei iliajn proprajn specifajn identecojn: multaj el ili, eĉ en Ukrainio, kiuj parolas la rusan kiel gepatran lingvon aŭ estas dulingvaj, ne identiĝas kiel rusa etno kaj, certe, ne identiĝas kun Rusio. Tamen, Moskvo deklaras ke ĝi defendas ilin.
#000149
La realo estas ke kiam (Rusio) bombardas urbojn kiel Ĥarkivo, en norda Ukrainio, ĝi bombas homojn de rusa etno kaj rusparolantojn egale.
#000150
Por pli da informoj pri tiu ĉi temo, vidu nian specialan dosierujon Rusio invadas Ukrainion.
#000151
Ekrankopio de la jutuba kanalo de Okean Elzi [uk: Океан Ельзи] kun la titolo de la kanto “Misto Vesni” (La urbo de printempo). En la malsupra dekstra angulo, mesaĝo en la angla kaj sube en la rusa memorigas la militon de Rusio en Ukrainio.
#000153
La ukraina grupo Okean Elzi (ukraine Океан Ельзи, laŭvorte ‘la oceano de Elsa’) estas elstara stelo en la muzika scenejo de la lando. Ĝi estis fondita en 1994 en Lvivo [eo], historia urbo en okcidenta Ukrainio. Post kiam la grupo moviĝis al Kievo [eo], ili komencis ricevi internacian atenton kaj fariĝis la unua moderna ukraina grupo kiu prezentiĝis en la rusia kanalo de MTV en 1998. Poste, la grupo iĝis vaste konata kaj akiris adorantojn en multaj post-sovetiaj landoj. La plej multaj ruslingvanoj povas, kun malmulte da peno kompreni aŭ diveni la signifon de la ukraina kantoteksto. La grupo ankaŭ komencis fari koncertojn en Rusio kaj Eŭropo, kaj poste akiris kultan statuson en Ukrainio.
#000154
La ĉefkantisto, Svjatoslav Vakarĉuk, iĝis vera famulo: en 2005 li fariĝis Bonvola Ambasadoro de Unuiĝintaj Nacioj, en 2007–2008, kaj poste denove en 2019–2020, li estis deputito ĉe la ukraina parlamento, kaj iumomente estis konsiderita pintkandidato en la prezidentaj balotoj de 2019. La 7-an de marto li aliĝis al la ukraina armeo por servi en la defendaj fortoj de la lviva regiono.
#000155
Ekde tiam li parolis publike pri la milito, alvokante rusiajn famulojn rompi ilian silenton kaj sin deklari kontraŭ la milito. Ĝis la milito, kelkaj rusiaj kantistoj havis enorman sekvantaron en Ukrainio kaj faris komerce sukcesajn turneojn en la lando.
#000156
Depost la komenco de la milito, Vakarĉuk koncertis senpage por la ukraina publiko, ofte sole, kantante kaj ludante la pianon aŭ la gitaron en metrostacioj, antaŭ fervojaj stacidomoj kaj provizoraj translokigaj tendaroj kiel videblas en ĉi tiu filmeto en la metroo de Ĥarkivo [eo].
#000157
Unu kanto, kiun li regule prezentas, havas specialan signifon. Ĝi nomiĝas “Місто весни” (‘Misto Vesni’ aŭ ‘La urbo de printempo’) kaj estas dediĉita al lia hejmurbo Lvivo.
#000158
La originala versio, kiu aperis en 2021, estas duopaĵo kune kun kantistino Irina Ŝvajdak de la grupo Один в каное (Odin v kanoe). Vakarĉuk, kiu verkis la kantotekston, klarigas ke tio estas la unua kanto kiun li verkis pri sia hejmurbo.
#000159
Hodiaŭ Lvivo fariĝis enirejo por pli ol 3 milionoj da ukrainaj rifuĝintoj, kiuj forlasis orientajn kaj nordajn partojn de sia lando por forfuĝi de rusiaj bombadoj kaj serĉi rifuĝejon en Pollando, Slovakio kaj Hungario. Ili ĉiuj trairas tra Lvivo, per trajno, aŭtoj, busoj. De la malfrua 18-a ĝis la frua 20-a jarcentoj, Lvivo ankaŭ estis parto de la Aŭstra-Hungara-Imperio [eo] kaj hodiaŭ simbolas ĝeneralajn ukrainajn aspirojn por denove esti parto de Eŭropo kaj malproksimiĝi de Rusio.
#000160
Tiel la teksto de la kanto akiris simbolan signifon kaj ja ŝajnas paroli pri la hodiaŭa tragedio. La kanto komenciĝas per la sekvaj vortoj:
#000161
Por pliaj informoj pri ĉi tiu temo, vidu nian specialan raportadon (anglalingve) Russia invades Ukraine (Rusio invadas Ukrainion)
#000164
Ekrankopio de la Tviter-konto de la Granda Traduka Movado. Maldekstre: komento de retanoj de la kontinenta Ĉinio pri la ukrainia krizo. Dekstre: videaĵo kun intervjuoj de ujguraj infanoj pri ilia edukado.
#000166
Reddit [eo], unu el la plej popularaj sociretejaj platformoj, lastatempe forigis ĉinan kanalon (subreddit) “Chonglang TV” post kiam uzantoj iniciatis movadon nomatan “la granda traduko” (大翻译运动).
#000167
La ĉinparolantaj retumantoj tiam forlasis Reddit kaj alportis la movadon al aliaj sociaj platformoj inkluzive de Twitter [tvitero], Facebook [fejsbuko], Instagram, kaj Telegram kun la kradvorto [eo], #TheGreatTranslationMovement ( #大翻译运动官方推号 – #La Granda Traduka Movado). La celo de la grupo estas malkaŝi la vidpunktojn de ekstremismaj ĉinaj patriotoj kaj kontraŭstari propagandon per tradukado de problema enhavo el lingvoj de Ĉinio.
#000168
La tradukmovado spontanee aperis fine de februaro kiam iuj ĉinaj Reddit-uzantoj en “Chonglang TV” komencis traduki kaj kritiki diskutojn en ĉinaj sociaj amaskomunikiloj pri la ukrainia krizo, inkluzive de la denunco kontraŭ la seksismaj ŝercoj sugestante ke ukrainaj virinoj rifuĝu en Ĉinion por geedziĝi kun ĉinaj viroj. Post reta kontraŭreago, la ĉina propagando intervenis por bremsi la ŝercojn.
#000169
Ekde tiam, kelkaj ĉinaj uzantoj de Reddit dediĉis sin al tradukado de la opinioj de ĉinaj sociaj amaskomunikiloj pri la ukraina krizo. Tamen, ĉar la fortostreĉo komencis kapti la atenton de la publiko, Reddit fermis la kanalon “Chonglang TV”, kiu havis pli ol 53 000 membrojn, komence de marto, reference al zorgoj pri la privateco: la identeco de kontinenta ĉina uzanto favore al Rusio estis elmontrita en la kanalo.
#000170
La oficiala Tviter-konto de la Granda Traduka Movado amasigis pli ol 15 000 sekvantojn en malpli ol tri semajnoj. Averaĝe, ĝi kreas 5–10 afiŝojn ĉiutage elstarigante ĉinajn retajn patriotojn aŭ la tiel nomitajn “Little Pink's” [Etaj Rozoj, alia nomo por ĉinaj retaj patriotoj] antagonismajn reagojn al aktualaĵoj, internaciaj novaĵoj kaj retaj okazaĵoj. Malsupre estas tipa ekzemplo de iliaj tradukaj afiŝoj:
#000171
Without China’s support to Russia, there won’t be war, let alone anything thereafter to make things up.#TheGreatTranslationMovement #大翻译运动 /SzItmoMwGq
#000172
Sen la subteno de Ĉinio al Rusio, ne estos milito, des malpli io poste por solvi aferojn.
#000174
La reta movado baldaŭ kaptis la atenton de la Global Times, unu el la ĉefaj ŝtatfinancitaj amaskomunikiloj de Ĉinio. Opinio de Wang Qiang, komentisto kun armea fono etikedas la retanan agon kiel parton de “Kolora Revolucio”, movado por ŝanĝi la unupartian politikan sistemon de Ĉinio:
#000176
与以往抹黑中国人的日常行为习惯不同,此次行动明确将所谓的中国人负面形象产生原因归咎于中国政府,[...] 通过抹黑中国人民来抹黑中国的政治体制,从而妄图达到在中国掀起“颜色革命”这一根本目标。
#000177
Malsama ol aliaj kalumniaj kampanjoj kontraŭ ĉinaj homoj, ĉi tiu kampanjo kulpigas la ĉinan registaron pri la negativa konduto de ĉinaj retanoj... ĝi kalumnias la ĉinan registaron per kalumniado de ĉinoj kaj ĝia fina celo estas atingi “Koloran Revolucion” en Ĉinio.
#000178
Krom kritikoj de oficialaj ĉinaj novaĵkanaloj, kelkaj transmaraj ĉinaj retumantoj ankaŭ esprimis zorgon, ke tradukado de malama parolo en ĉinaj sociaj retoj nutros kontraŭĉinan senton inter okcidentaj socioj. Ekzemple, Tviter-uzanto @jeeplakeside komentis:
#000179
追根究底所谓大翻译运动,只为了增加和传递仇恨,并无任何可进步意义。
内容携带私货,目标无差别仇视单一族群,产生后果受害种群不止华裔而是整个亚裔,可谓发起者初衷极其邪恶。
#000180
— 湖畔新语 三元 (@jeeplakeside) March 14, 2022
#000181
La celo de la tiel nomata Granda Traduka Movado estas plifortigi kaj distribui malamon. Ĝi ne estas progresema, ĝi havas propran tagordon kaj celas apartan etnon. La sekvo tamen ne estus limigita al ĉinoj sed al ĉiuj aziaj homoj. La ideo de la iniciatinto estas tre malbona.
#000182
Chang Ping, ekzilita veterana ĉina ĵurnalisto, tamen atentigis, ke la Granda Traduka Movado ne kontraŭas ĉinojn, sed propagandon kaj la cenzuran maŝinon, kiu produktas grandan nombron da patriotaj “zombioj” aŭ la tiel nomataj Etaj Rozoj:
#000183
怎樣跟殭屍作戰呢?也許苦口婆心講道理也能讓有些 殭屍幡然醒悟吧。但是,更重要的幫助它們解除巫師的魔咒。在各種傳說中,殭屍都害怕陽光。這就是為什麼俄羅斯、中國和北韓都要對網路實行嚴密封鎖的原因。
#000184
Kiel rebati la zombiojn? Oni eble povos konverti kelkajn el ili per persvado. Sed la plej bona maniero estas forigi iliajn sorĉojn. Zombioj timas sunlumon, tial Rusio, Ĉinio kaj Nord-Koreio trudis striktan interretan cenzuron.
#000185
我赞成网友自发的大翻译运动。这个翻译不仅是揭露中共极权意识形态毒害中国人,使不少中国人思想观念包括情感都有扭曲;而且更能提醒全世界各国政府和民众,高度警惕中共大外宣的渗透毒害,警惕中共大外宣的虚假信息、虚假叙事欺骗和误导公共舆论空间。这次俄罗斯侵乌战争,习当局早就开打信息战帮普京 
#000187
Mi subtenas la Grandan Tradukan Movadon iniciitan de retumantoj. La traduko ne nur elmontras kiel la diktaturo de la KPĈ venenas sian popolon per venena ideologio kaj tordis iliajn pensojn kaj sentojn, ĝi ankaŭ memorigas registarojn kaj homojn de aliaj landoj konscii pri la propagando de la KPĈ kaj disvastigo de misinformado – kiel ĝi uzas misinformadon por distordi la publikan opinion. Fronte al la rusia invado de Ukrainio, la potencobloko de Xi helpas Putin en lia informmilito [...]
#000188
Kelkaj uzantoj sugestis, ke la organizantoj de la Granda Traduka Movado devus revizii kaj provizi pli da kunteksto por la tradukoj por malhelpi disvastiĝon de malamo kontraŭ ĉinoj.
#000189
Aliaj opinias, ke la tradukaj klopodoj kreas dilemon por ĉinaj cenzuraj aŭtoritatoj. Nome, se ili cenzuras probleman enhavon de la Etaj Rozoj [“Little Pinks“], ili eble perdos kelkajn subtenantojn; se la aŭtoritatoj ignoras ilin, ili silente aprobas ilin.
#000190
Fronte al tia dilemo, Wang Qiang el Global Times sugestas, ke la ĉina propagando solidigu sian propran elitan tradukteamon por disvastigi pozitivajn rakontojn pri Ĉinio.
#000191
La ĉefurbo de Ukrainio, Kievo, estas atakata de la komenco de la invado la 24-an de februaro 2022. La 8-an de marto, Rusio malfermis duan fronton ĉe la ĉefurbo de la nordoriento, provante ĉirkaŭi ĝin plene. Ĝis la 19-a de marto, ses milionoj da homoj estis interne delokitaj kaj 3 milionoj da homoj forlasis la landon.
#000194
Rusiaj armeaj manovroj evoluas de malrapidaj surteraj movadoj tra la lando ĝis agresema urba militado. Batalado ĉiam pli malproksimiĝas de la regado de kritikaj vojoj por alporti provizojn al la kontrolo de ŝlosilaj kvartaloj. Raportoj indikis, ke Rusio jam rekrutas siriajn kaj ĉeĉenajn [eo] batalantojn lertajn en urba militado, antaŭvidante batalojn por urbocentroj.
#000195
Verŝajnas, ke batalado ene de la ĉefaj urboj de Ukrainio signife prokrastos la rusian ofensivon. En 2016, la iraka armeo, kun 100 000 soldatoj, bezonis pli ol ok monatojn por kapti Mosulon [eo], urbon kun kelkaj miloj da batalantoj de la Islama Ŝtato [eo]. En 1994, 60 000 rusiaj soldatoj pasigis kvin monatojn en Ĉeĉenio provante okupi ĝian ĉefurbon Groznon [eo].
#000196
Se la antaŭaj urbaj ofensivoj de Rusio estas indikaj de pli granda ŝablono, la batalo en la urboj de Ukrainio kondukos al amaso da viktimoj, malsato kaj fiasko de la plej multaj humanitaraj konvojoj. Rusio povus denove uzi rifuĝintojn kiel armilon, uzi kontraŭleĝajn municiojn aŭ taktikajn nukleajn atakojn kontraŭ ŝlosila infrastrukturo por premadi al plena kapitulaco. Sendepende de la metodoj, la invado de Rusio en Ukrainio daŭre pliseverigos unu el la plej malbonaj humanitaraj krizoj en Eŭropo ekde la Dua Mondmilito.
#000197
La historio de Rusio pri urba militado
#000198
Pluraj internaciaj militistaj kaj politikaj fakuloj zorgas pri tio, ke la atako de Rusio kontraŭ Kievo similos al bataladoj en Ĉeĉenio kaj Sirio. Michael Kofman, fakulo pri la rusia militistaro ĉe la Centro por Maramea Analizo diris: “Sed min sufiĉe maltrankviligas ke tio povas efektive iĝi ia pli malgranda aŭ pli malforta versio de Grozno.”
#000199
En 1994, malgraŭ atendoj de rapida venko, 60 000 rusiaj soldatoj pasigis kvin monatojn en Ĉeĉenio provante okupi ĝian ĉefurbon Groznon. Pavel Graĉov, la ministro pri defendo de Rusio de 1992 ĝis 1996 antaŭdiris, ke Rusio povus preni Groznon, urbon kun 490 000 loĝantoj, en malpli ol du horoj kun nur kelkaj paraŝutistoj. Antaŭ la invado, Rusio prognozis ke ĉeĉenoj ne rezistos, sed anstataŭe bonvenigos la invadajn trupojn.
#000200
Ĉi tie Rusio rompis ŝlosilan regulon de propagando: mensogu al aliaj, ne al vi mem. Prenu ĉi tiun klarigan ekzemplon: en regimento de la 90-a Tanka Divizio, 49 el 56 taĉmentestroj ĵus diplomiĝis ĉe la akademio; duono neniam antaŭe pafis realan municion de siaj tankoj. Al multaj estis rakontite, ke ili iros al trejna misio, ne al armea interveno en Ĉeĉenion.
#000201
Antaŭtage de Silvestro 1995, rusaj trupoj ĉirkaŭis Groznon de tri flankoj kaj komencis la invadon el la nordo. Post gravaj perdoj en la brigado “Majkop” de Rusio en la fruaj tagoj de la invado, la armeo komencis ĉefe uzi artilerion. Dum 20 tagoj kaj noktoj, bomboj kovris Groznon, ofte kun pli ol 3 000 atakoj je horo.
#000202
Kiam rusiaj soldatoj eniris la urbon, ili ne estis pretaj por urba militado, kio kaŭzis senbridajn okazaĵojn de fratmortiga milito. La komplika reliefo de Grozno donis klaran avantaĝon al la defendantaj soldatoj, kiuj konis la konstruaĵojn, najbarecojn, metroojn [Noto de redaktoro: en Grozno ne ekzistas metroo] kaj kloaksistemojn. Ĉeĉenoj forigis aŭ formovis stratsignojn kaj zorgis ke pordoj kaj korpoj de soldatoj servu kiel boobytrap [kaŝita eksplodilo preparita tiel, ke objekto aŭ viktimo nesuspektanta eksplodigos ĝin].
#000203
En Journal of Military Medicine, General-majoro V. S. Novikov diris ke post kvar monatoj da batalado, “72 procentoj [de soldatoj] havis iun specon de psikologia malordo (46 procentoj elmontris astenikajn depresio-simptomojn – sendormecon, mankon de motiviĝo, maltrankvilon, neŭro-emocian streson, aŭ lacecon – kaj la aliaj 26 procentoj elmontris psikozajn reagojn kiel ekzemple altgrada maltrankvilo aŭ agresemo, degenero de moralaj valoroj aŭ interhomaj rilatoj, kaj ekscitiĝo aŭ depresio)”. La simptomoj des pli pligraviĝis ju pli longe la soldato restis batalanta en la urbo. La milito ankaŭ kaŭzis daŭrantajn difektojn sur la infanojn de la urbo. Iu kuracisto dum la milito substrekis ke la infanoj “fariĝis pli agresemaj, nervozaj, kruelaj”.
#000204
Dum la rusia armeo signife ŝanĝiĝis kaj moderniĝis ekde la 1990-aj jaroj [Noto de redaktoro: tio okazis ekde la 2000-aj jaroj], ĝi uzis similajn strategiojn en Sirio. Dum la Siria Enlanda Milito [eo], parte pro rusia aerhelpo, la batalo por Alepo (2016) markis unu el la plej mortigaj bataladoj de la tuta milito. Rusiaj bombadkampanjoj celis loĝdomojn, merkatojn kaj lernejojn. Pli ol 400 civiluloj kaj 90 infanoj estis mortigitaj en atakoj uzintaj incendiajn kaj grapolajn bombojn [eo], kiuj estas armiloj oficiale malpermesitaj de Protokolo III de la Konvencio pri Konvenciaj Armiloj (CCW).
#000205
Rusiaj oficiroj kaj analizistoj daŭre asertis ke ĉiuj iliaj atakoj celis malamikan infrastrukturon. Aleksandro Lapin, generalo-kolonelo de la Centra Armea Distrikto de Rusio, deklaris ke rusiaj aviadilaj atakoj nur celis la loĝistikajn itinerojn de la malamiko, riproĉante la kontraŭ-Assad-fortojn pri ĉiu bombado de civiluloj.
#000206
Dum la partopreno de Rusio en la Siria enlanda milito, la Organizo por la Malpermeso de Kemiaj Armiloj (OPCW) [eo] raportis, ke kemiaj armiloj plej verŝajne estis uzitaj 17 fojojn. Moskvo celkonscie prokrastis la enketon de OPCW, dum ĝi aktive neis kaj kaŝis ĉian uzon de kemiaj armiloj en Sirio.
#000207
Dum la atako de Moskvo kontraŭ civila infrastrukturo, Rusio uzis kiel armilon civitanojn fuĝintajn de siaj hejmoj, por malstabiligi la regionon. Ekde 2016, la kontraŭleĝaj bombadkampanjoj de Rusio celis 14 hospitalojn. La atakoj kontraŭ urboj devigis pli ol 10 milionojn da sirianoj fuĝi de sia hejmo. En 2016, la tiama ĉefministro de Turkio Ahmet Davutoğlu kaj la iama gvidanto de la Partio por Justeco kaj Disvolviĝo (AKP) [eo] diris, ke Rusio “kondutas kiel terorista organizaĵo kaj devigas civilulojn fuĝi”, per bombadoj “sen ajna distingo inter civiluloj kaj soldatoj, aŭ infanoj kaj maljunuloj”.
#000208
Okba Mohammad, ĵurnalisto ĉe Baynana, arablingva homrajta revuo en Hispanio, notis ke “Rusio estis la arkitekto de humanaj koridoroj, kiujn, kiel sirianoj, ni konsideras delokado sub rusia superrigardo. Ĝi nuntempe ripetas ĉi tiun strategion en Ukrainio. Rusio kutime celas civilulojn kaj iliajn grupiĝojn por krei premon kaj atingi gajnojn.” Raportoj kaj enketoj eĥis similan starpuntkon.
#000209
Ĉie, la rusia armea trejnado ŝanĝis sian fokuson al urboj kiel ĉefa batalkampo. Aleksandro Ĵuravlov, generalo-kolonelo kiu gvidis rusiajn trupojn en Sirio, esprimis zorgon en 2018 pri “kontraŭleĝaj armitaj fortoj” loĝigitaj en urboj. Grupoj kiel ISIS koncentriĝus en urbaj areoj kaj “transformus ilin en fortikaĵojn”. Kiel rezulto, ekde 2018, la rusia armeo konstruis anticipe plurajn urbmilitajn trejncentrojn tra la lando.
#000210
Se Rusio decidas engaĝiĝi en longdaŭra urba militado tra Ukrainio, tio verŝajne daŭros jarojn kaj kostos centojn da miloj da vivoj. La urbestro de Kievo, Vitalij Kliĉko, publike deklaris: “Ĉiu domo, ĉiu strato, ĉiu transirejo rezistos, ĝis morto se necese.” Civiluloj tra Ukrainio miksis brulbotelojn (“Molotov“) [eo], ŝanĝis direktosignojn tra la lando kaj okupiĝis pri sabotado.
#000211
Pro armea fiasko en kelkaj urboj, la rusia armeo jam komencis uzi artileriajn bombadojn kaj sendistingan mortigon de civiluloj. La atako de Rusio kontraŭ la teatro en Mariupolo, kiu mortigis 300 civilulojn, estas nur la komenco de multe pli sanga urba kampanjo.
#000212
Por pliaj informoj pri tiu ĉi temo, vidu nian specialan raportadon (angle): Rusio invadas Ukrainion.
#000213
Korespondantoj kaj politikistoj konstante faras rasismajn komentojn kiam ili raportas pri la milito kaj la viktimoj en Ukrainio komparante ilin kun tiuj de Mezoriento. Ekrankopio de la videaĵo en kiu veterana korespondanto de CBS faras unu el tiuj komentoj.
#000215
Meze de la kreskanta perforto en Ukrainio kiu kaptas la atenton de la mondo, korespondantoj de prestiĝaj okcidentaj amaskomunikiloj kolerigis arabajn kaj mezorientajn publikojn pro siaj rasismaj rimarkoj. La komentoj inkluzivis esprimojn de empatio rilate al ukrainaj viktimoj kaj de konsterno rilate la bildojn, ĉar ĉi tiuj homoj aspektas pli “eŭropaj” kaj estis pli “civilizitaj” ol la viktimoj de militoj en Mezoriento.
#000216
La 27-an de februaro, la siria tviterulo [ndlt. aktiva uzanto de Tvitero] @WardFurati88 disvastigis “fadenon” [ndlt. tvitera ilo kie oni povas fari pepon sekvitan de alia, por raporti ion (gravan aŭ negravan)] kiu kompilis ĉiujn rasismajn kaj diskriminaciajn komentojn kiujn faris korespondantoj de internaciaj amaskomunikiloj el la tuta mondo dum raportado de la konflikto. La fadeno generis milojn da reagoj: pli ol 11 500 repepoj, pli ol 1 500 citaĵoj kaj 41 300 “mi ŝatas” (ŝatoj).
#000217
إذا كنت مسلماً.. أو شرق أوسطياً.. أو إفريقياً، وتتساءل لماذا يتم التعامل مع دمائنا كأنها مياه تسفح حول العالم؟! بل لعل للمياه منظمات حماية بيئة تحاول التقليل من هدرها.. تابع هذه التغريدات التي ربما تجيب عن سؤالك، من خلال رصد تغطيات وتصريحات حول الحرب في أوكرانيا
#000218
— ward furati (@wardfurati88) February 27, 2022
#000219
Ĉu vi estas islamano aŭ devenas de Mezoriento aŭ Afriko kaj [vi] demandas vin kial oni perceptas nian sangon kiel akvon kiu inundas la mondon? Cetere, naturmediaj organizaĵoj provas malhelpi ke oni malŝparu akvon. Sekvu ĉi tiujn pepojn, kiuj povas respondi al viaj demandoj nur analizante la priraportadon kaj komentojn pri la milito en Ukrainio.
#000220
Li komencis per la komento de veterana raportisto de CBS, Chris D’Agata, en kiu tiu esprimis sian simpation al la ukrainia popolo, kiu konsistas el homoj kiuj estas “pli eŭropaj” ol tiuj de Irako kaj Afganio. Ward citis la korespondanton kun minimumaj ŝanĝoj:
#000221
نبدأ بمراس CBS الذي تحدث عن الأوكرانيين في الملاجئ، ثم غلبته مشاعره فقال “هذا المكان ليس العراق.. ولا أفغانستان.. هذا بلد أوربي متحضر.. لن تتوقع أو تتمنى أن يحدث شيء كهذا فيه”.. وهذا يلخص الطريقة التي ينظر بها إليك
فمن الطبيعي أن تقضي يومك جرياً للاختباء من القصف.. لست أوربياً /ZJB63bkTa4
#000222
Ni komencu per la korespondanto de CBS, kiu parolis pri ukrainoj en la ŝirmejoj, superplena de emocioj, kaj [li] diris: “Ĉi tio ne estas Irako aŭ Afganio. Ĝi estas civilizita eŭropa lando. Oni ne atendus aŭ dezirus ke io tia okazu ĉi tie”.
Ĉi tio resumas kiel li perceptas nin. Estas kompreneble, ke vi pasigas ĉiujn tagojn fuĝante atakojn: Vi ne estas el Eŭropo.
#000223
Poste, li aludis al la komentoj por BBC fare de David Sakvarelidze, iama ukraina ĝenerala adjunkta prokuroro. Kvankam veras ke Ward konfuzis la oficialulon kun korespondanto de BBC, li [Ward] priskribis la esencon de tio kion li [la oficialulo] diris en ĉi tiu pepo:
#000224
الآن مع مراسل BBC الذي استعبر خلال حديثه على الهواء وبرر ذلك بقوله “أعتذر.. لكن ما يحدث يثير المشاعر، لأني أشاهد أشخاصاً أوربيين بعيون زرقاء وشعر أشقر.. أطفالاً يقتلون.. بصواريخ بوتين كل يوم”، وهذا لا يحتاج تعليقاً /VuIMaahcjd
#000225
Laŭ ciferoj de Unuiĝintaj Nacioj, ekde la komenco de la milito en Sirio en 2011, pli ol 6,6 milionoj da homoj estis devigitaj forlasi siajn hejmojn, kaj aliaj 6,7 milionoj daŭre estas delokitaj en la lando. Kiam miloj riskis sian vivon por transiri Mediteraneon kaj atingi Eŭropon serĉante novan komencon, eŭropaj landoj starigis leĝojn, politikojn kaj barojn por malhelpi ilian eniron, lasante centojn da familioj en tendaroj malriĉaj, eksponitaj al la veteraj kondiĉoj kaj senigitaj de bazaj vivbezonoj.
#000227
Ward daŭrigis angle kun la vortoj de prezentisto de Al Jazeera:
#000228
الآن مع مذيع الجزيرة الإنكليزية الذي علق على مشاهد تزاحم الأوكرانيين للركوب في قطار هرباً من الحرب بقوله “ما يثير القهر.. أنظر كيف يرتدون.. هؤلاء ليسوا أشخاصاً يحاولون الهرب من بلادهم في الشرق الأوسط أو إفريقية.. إنهم يبدون مثل أية عائلة أوروبية”.. هذا ما يهم حقاً.. أنهم أوروبيون /4yEwWMk5ia
#000229
Nun, la anglalingva prezentisto de Al Jazeera, kiu komentis la amasiĝon de homoj kiuj provis eniri trajnon kaj eskapi la militon en Ukrainio, diris: “Konvinke estas... rigardu la vestojn. Ne estas homoj kiuj provas fuĝi de Mezoriento kaj Afriko. Ili aspektas kiel ajna eŭropa familio”. Tio kio gravas estas ke ili estas eŭropanoj.
#000230
Rilate al la presitaj amaskomunikiloj, Ward citas — kun eta modifo — opinian artikolon de Daniel Hannan en la brita gazeto The Telegraph:
#000231
ولنقرأ ما تقوله التلغراف البريطانية: “إنهم يشبهوننا، و هذا ما يجعل المسألة صادمة. أوكرانيا بلد أوروبي، أهله يشاهدون نتفلكس ولديهم حسابات على إنستغرام، و يصوتون في الانتخابات، ولديهم صحافة حرة. الحرب لم تعد تحدث في المجتمعات الفقيرة المعزولة، الحرب قد تحدث لأي أحد” /wUWBDhulnI
#000232
Ni vidu kion diras The Telegraph de Unuiĝinta Reĝlando: “Ili aspektas kiel niaj homoj, kaj tio estas la plej ŝoka afero. Ukrainio estas eŭropa lando, ili spektas Netflix-on, havas Instagramon, voĉdonas en liberaj balotoj kaj havas sencenzurajn amaskomunikilojn. La milito ne plu estas afero de malriĉaj kaj malproksimaj landoj. Milito povus trafi iun ajn.”
#000233
Sekvante la rimarkojn de la politikaj figuroj, Ward substrekis iujn komentojn de la bulgara gvidanto:
#000234
هنا يقول رئيس وزراء بلغاريا صراحة “اللاجئون الأوكرانيون ليسوا من اللاجئين الذين اعتدنا عليهم، لذلك سنرحب بهم، هؤلاء أوروبيون أذكياء ومتعلمون، ولا يملكون ماضياً غامضاً، كأن يكونوا إرهابيين” /9RbOMt7xd6
#000235
Ĉi tie la bulgara ĉefministro sincere diras: “La rifuĝintoj de Ukrainio ne similas al tiuj kiujn ni kutimas vidi, kaj tial ili estos bone akceptitaj. Ili estas inteligentaj kaj edukitaj eŭropanoj, ili ne havas malhelajn pasintecojn, kiel la eblon esti teroristoj”.
#000236
La sekva pepo de Ward elvokas la argumenton proponitan de multaj homoj de araba origino, kiuj komparis la okcidentan laŭdon pri la ukrainia rezisto kontraŭ Rusio kun ĝia kondamno de la palestina rezisto kontraŭ la israela okupado. Pri tio li skribis:
#000237
وبما أن رئيس بلغاريا ذكر الإرهاب، فلنقرأ كيف تصف “نيويورك بوست” جندياً أوكرانياً قام بتفجير نفسه على جسر لمنع التقدم الروسي، وصفته “جندي أوكراني بطل” /DiDPJgigh7
#000238
Kiel la bulgara ĉefministro mencias terorismon, ni vidu kiel The New York Post nomis la agadon de ukraina soldato “heroa” ĉar li buĉis sin per bombo sur ponto por malebligi la rusian antaŭeniron.
#000239
Poste li atentigis pri la hipokriteco kaj la duobla moralo de la okcidentaj registaroj rilate al enmigrado, ĉar eŭropaj landoj intensigis landlimajn kontrolojn por limigi la eniron de homoj fuĝintaj el landoj en milito pro timo ke ili eble partoprenis en konfliktoj de siaj hejmlandoj.
#000240
ماذا عن “المهاجرين”.. أعني الأشخاص القادمين من خارج حدود البلاد للقتال مع أهلها ضد الغزاة.. هنا نقرأ تصريح وزيرة الخارجية البريطانية الذي دعمت فيه الدعوات لتوجه الراغبين بالقتال إلى أوكرانيا، بمن فيهم البريطانيون، كما نقرأ إعلان رئيس أوكرانيا تأسيس فيلق للمتطوعين الأجانب. /7kgCHT9h7K
#000241
Kaj kio pri “migrantoj”... mi celas tiujn kiuj trapasas la landlimojn por batali kun siaj homoj kontraŭ invadantoj... Ĉi tie ni legas la komentojn de la brita ĉefministro, kie li subtenas la alvokojn al tiuj kiuj volas batali en Ukrainio, inkluzive de la britoj, samkiel la deklaron de la ukraina prezidento starigi eksterlandan volontulan taĉmenton.
#000242
Ward ankaŭ kritikis kiel kontentaj kaj toleremaj estas la mondorganizaĵoj pri la demonstracioj de solidareco al Ukrainio kontraste al tiuj esprimitaj al Palestino, viktimo de israela invado. Li memorigis la egiptan futbalan superstelulon Mahmoud Abu Trika, kies pruvo de solidareco kun Gazao dum israelaj atakoj en 2008 rezultis en riproĉo de la plej alta aŭtoritato de futbalo.
#000243
ماذا عن لاعب يرفع قميص ناديه في مباراة بعد تسجيل هدف، وقد كتب تحته “لا للحرب في أوكرانيا”، هل ستقول له الفيفا ما قالته لأبو تريكة سابقاً عندما رفع قميصه بعد تسجيل هدف، لتظهر عبارة “تعاطفاً مع غزة” تحته /FB3awNjxPb
#000244
Kaj kion pensi pri la ludanto kiu suprenlevis sian ĉemizon post pafi golon, montrante la mesaĝon “Ne al milito en Ukrainio”? Ĉu FIFA diros al li la samon kiun ĝi (antaŭe) diris al Abu Trika kiam li suprenlevis sian ĉemizon, post golo, por montri la mesaĝon “Solidareco kun Gazo”?
#000245
Ward poste analizis la rapidecon de tutmondaj entoj por bojkoti Rusion kaj bloki ĝian partoprenon en ĉiu agado, por igi ĝin pario [ndlt. malsupera persono aŭ persono konsiderata malsupera, kiu estas ekskludita de sansistemoj kaj avantaĝoj kiujn aliaj ĝuas], kiam antaŭe Moskvo partoprenis kaj gastigis internaciajn eventojn malgraŭ havi ŝlosilan rolon en la siria milito, kie oni mortigis milojn, delokigis multajn pliajn, disigis familiojn kaj lasis la landon en ruinoj.
#000246
La sekvajn tagojn, Ward daŭre plilongigis la fadenon helpe de siaj anoj, li aldonis pli da ekzemploj pri kiel Okcidento, ĝiaj politikistoj kaj ĝiaj amaskomunikiloj klare rimarkigis la diferencon inter tiuj kiuj meritas la rajtojn je paco kaj vivo laŭ siaj koloro kaj raso.
#000247
Dum Tvitero pleniĝas de ĝisdatigoj pri rasismo kontraŭ afrikaj kaj mezorientaj homoj en Ukrainio kiam tiuj ankaŭ provas fuĝi el la lando, faktoj kiujn Unuiĝintaj Nacioj konfirmis, la arabaj kaj afrikaj komunumoj diskutas pri la traktado kiun iliaj nacioj ricevis de Okcidento en krizaj tempoj.
#000248
The difference between how refugees from the Middle East & Africa have been treated versus refugees from Ukraine isn’t whataboutism, the word you’re looking for is racism.
#000249
La diferenco inter kiel ili traktis la rifuĝintojn de Mezoriento kaj Afriko, kaj kiel ili traktas tiujn de Ukrainio, ne estas “Whataboutism“, la ĝusta vorto estas “rasismo”.
#000251
Rilate al la terminoj “civilizita” kaj “evoluinta”, uzataj en multaj rasismaj komentoj kiel indikoj pri kiuj meritas humanan traktadon, Tviter-uzanto skribis:
#000252
The developing countries is also inaccurate. The correct term is “countries that are recovering from the colonial exploitation”
#000253
“Evoluantaj landoj” ankaŭ estas malpreciza termino. La ĝusta vorto estus “landoj resaniĝantaj de la kolonia ekspluatado”.
#000255
Por pli da informoj pri tiu ĉi temo, vidu nian specialan dosierujon Rusio invadas Ukrainion.
#000256
Hodiaŭ la tuta mondo funebras, simpatiante kun la ukraina popolo, kiu suferas pro milito komencita de malamiko multfoje pli potenca – kaj preĝante al Dio, ke simila sorto ne trafu ĝin.
#000259
Sed estas aliaj homoj en la mondo, kiuj kun intereso rigardas la situacion en Ukrainio kaj kiuj fakte iom envias tion, kiel ajn strange, kion ukrainoj spertas. Ĉi tiuj homoj silente preĝas, “Dio, ĉu vi povus doni al ni ŝancon kiel tiun de la ukrainoj?”
#000260
Kiuj estas ĉi tiuj homoj? Ili estas ujguroj [eo] de Orienta Turkestano [eo] (“Xinjiang” [Ŝjinĝjiango – eo] en Ĉinio), kiuj de multaj jaroj alfrontas genocidon fare de Ĉinio.
#000261
Estas kelkaj kialoj pro kiuj ujguroj admiras ukrainojn. Pasintsemajne la ukraina prezidento Volodimir Zelenskij parolis al la amaskomunikiloj kaj deklaris sian kuraĝon kaj lojalecon al sia popolo. Li ankaŭ diris al aliaj ŝtatestroj dum virtuala konferenco, “Ĉi tiu eble estos la lasta fojo, kiam vi vidas min vivanta”. Pasintjare ujguraj gvidantoj Shirzat Bawdun kaj Sattar Sawut, akuzitaj pri “separatismaj” agoj, malkaŝe parolis al la amaskomunikiloj kaj ploris: “Mi pentis, mi faris eraron”. La diferenco inter tiuj homoj ne estas la nivelo de patriotismo aŭ personeco, sed la politika statuso (destino) de la du popoloj al kiuj ili apartenas. Unu regiono jam spertis invadon, dum la alia nuntempe invadiĝas. Tiu lasta parolas sub la minaco de tankoj, la alia suferas torturon.
#000262
Hodiaŭ ukrainoj aĝaj de 7 ĝis 70 jaroj laŭte deklaras sian pozicion, dirante: “Mi estas kontraŭ la okupado”, pafante kontraŭ siaj malamikoj, esprimante sian malamon, elmontrante sian koleron kaj resanigante siajn vunditajn spiritojn. En Orienta Turkestano tamen, ujguroj estas devigataj danki Ĉinion, kiu okupas ilian patrujon kaj kies registaro malobservis iliajn rajtojn kaj prirabis ilian riĉaĵon. Tiuj, kiuj ne montras dankemon al Ĉinio, estas malliberigitaj pro suspekto pri separismo, terorismo kaj ekstremismo.
#000263
Ĝis la 6-a de marto, pli ol unu miliono da homoj fuĝis el Ukrainio por savi siajn vivojn kaj serĉi helpon de najbaraj landoj, dum ujguroj ne rajtas moviĝi de unu kvartalo al alia sen permeso. Dum la pasintaj 10 jaroj ujguroj kiuj provis malobservi la malpermeson – fuĝi sen pasporto aŭ kun falsa pasporto – kaj transiri la limon al Kamboĝo, Vjetnamio, Egiptio, Taĝikio, Kazaĥio, Dubajo, Sauda Arabio kaj aliaj landoj, estis deportitaj al Ĉinio de tiuj landoj. Kelkaj bonŝancaj ujguroj kaj kazaĥaj rifuĝintoj kiuj fuĝis el Ukrainio trovis sekurecon en Pollando.
#000264
La 4-an de marto la oficejo pri homaj rajtoj de UN konfirmis, ke 331 civiluloj estis mortigitaj kaj 675 vunditaj en Ukrainio ekde kiam la invado de Rusio komenciĝis la 24-an de februaro. Kvankam ŝokaj, iliaj mortoj estis rapidaj. Kontraste, pli ol tri milionoj da ujguroj malrapide mortis en malliberejoj kaj koncentrejoj dum kvin jaroj. Erkin Sidick, sciencisto kaj prezidanto de Uyghur Projects Foundation [Fondaĵo pri Ujguraj Projektoj] demandis, tirinte konkludojn el oficialaj datumoj, “Kien iris la 8,3 milionoj da ujguroj en 2–3 jaroj?”
#000265
Laŭ ujguraj aktivuloj, pli ol 500 kadavroj estas liverataj al siaj hejmoj ĉiutage el la koncentrejoj, sed nur Dio kaj ĉinaj oficialuloj scias la vere totalan nombron de mortintoj ĝis nun. Neniu scias kiam la “procezo” de genocido estos finita. Estas kompreneble do, ke ujguroj konsideras la sangajn mortojn de ukrainoj dolĉaj kaj facilaj.
#000266
Kion ujguroj trovas plej interesa pri la ukraina situacio tamen, estas la internacia atento pri ĝi. Se ukraino perdas sian vivon kiel rezulto de ĉi tiu milito, la amaskomunikiloj raportas tion. Tamen la terura situacio de ujguroj altiras malmulte da monda atento. Ekzemple, kiam 150 homoj mortis en unu el la 380 koncentrejoj de la ujgura regiono, neniu krom la ujgura servo de RFA en Usono volis aŭ povis raporti ĝin.
#000267
La 28-an de februaro, 27 eŭropaj landoj, kun kiuj ukrainoj sentas sin kulture identaj, publikigis deklaron por subteni ukrainojn kaj trudis sankciojn al Rusio. Sed la islama mondo, al kiu apartenas ujguroj, voĉdonis kun Ĉinio pri la afero de ujguroj ĉe UN. La ĝenerala sekretario de UN António Guterres kondamnis Rusion en la dua tago de la milito kaj postulis ĉesigon de la invado, sed post la malkovro de la ujgura genocido pasis kvin jaroj ĝis li petis de Ĉinio permesi enketon pri la ujgura situacio. UN ankaŭ ankoraŭ ne etikedis la situacion “genocido”, malgraŭ la fakto ke ok okcidentaj landoj kaj sendependa tribunalo karakterizas ĝin tiel.
#000268
Kvankam la subteno ne sufiĉas, kaj sankcioj ne sufiĉas por malkuraĝigo, almenaŭ la mondo parolas laŭte por ukrainoj kaj kulpigas Rusion. En la ujgura kazo, la mondo donis al Ĉinio la Vintrajn Olimpikojn dum la ujgura genocido estis okazanta.
#000269
Kiam ĉi tiu artikolo estos publikigita, eble la tuta Ukrainio estos falinta en la manojn de Rusio, sed ujguroj ankoraŭ envias ukrainojn, ĉar ukrainoj havas la kapablon determini kun kiu kaj kiam ili geedziĝas, dum ujguraj virinoj estas devigitaj edziĝi kun la han-ĉinoj kiuj okupis la landon, kaj iliaj infanoj (ĉirkaŭ 500,000) estas kondukitaj al orfejoj en interna Ĉinio for de sia patrujo.
#000270
Eble ujguroj hodiaŭ iĝos ukrainoj morgaŭ, kiel ukrainoj hodiaŭ estis ujguroj hieraŭ.
#000271
Hodiaŭ, Rusio invitis ukrainan delegacion al Belorusio por diskuti la situacion, urĝante Zelenskij akcepti rusan regon. Simile, antaŭ 73 jaroj, Mao Zedong [eo] invitis gvidantojn de la Orienta Turkestana Respubliko, kiel Ehmetjan Qasim, por diskuti pri la estonta rilato de la du popoloj. La ujguraj gvidantoj akceptis la inviton kun la “subteno” de Stalino [eo], sed ili mortis en aviadila kraŝo en rusa aerspaco.
#000272
Tiuj ne estas la nuraj faktoroj kontribuantaj al la intereso kaj envio de ujguroj rilate ukrainojn; la entuziasmo de Ĉinio por la rusa-ukraina milito estas alia. Ĉar ĉi tiu milito estas granda distraĵo por la mondo kaj donas al Ĉinio oran ŝancon kaŝi la ujguran genocidon dum 5 ĝis 10 pliaj jaroj, ĝi tiel alproksimiĝas al sia fina celo: ekstermi ujgurojn de la tero.
#000273
Se ujguroj en Orienta Turkestano iam havus ŝancon diri ion al ukrainoj, tio certe estus io kiel: “Bonŝancaj ukrainoj! Eĉ se duono de vi estos mortigita, ne rezignu la batalon. Alie, vi ĉiuj alfrontos morton, kiel ni.”
#000274
Por pli da informoj pri tiu ĉi temo, legu nian specialan dosierujon Rusio invadas Ukrainion.
#000275