blogs in auxilinguas colectata per robot
#000000
Marde posttagmeze laŭ eŭropa horo la poŝtelefona servo Amikumu anoncis, ke la profilbildoj de la uzantoj estis akcidente forigitaj pro ”gravega servila eraro”. Amikumu nun petas ĉiujn trafitojn denove alŝuti siajn bildojn.
#000002
Laŭ la sama informo, ne eblis restarigi la bildojn el la sekurkopio de Amikumu, sed la eraro nun estas riparita, kaj la alŝutado de novaj bildoj funkcias.
#000004
– Bedaŭrinde mi ne povas diri detalojn pro sekurecaj kialoj. Nur profilbildoj estis tuŝitaj. Ne ĉiuj, sed plej multaj malaperis. Ĉio krom bildoj estas tute en ordo.
#000006
Apenaŭ ekzistas hodiaŭ esperantisto kun pli da potenco super la evoluo de la lingvo ol havas Bertilo Wennergren – la aŭtoro de PMEG, la nova redaktoro de PIV kaj influa ano de la Akademio de Esperanto. Ni demandis al li, kion li intencas fari per sia potenco.
#000011
Bertilo Wennergren ĵus ricevis la ĉi-jaran premion de Fondaĵo Antoni Grabowski pro siaj elstaraj kontribuoj al esperantologio. Krom la vaste konata PMEG (Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko), en la motivigo inter liaj atingoj estis menciita ankaŭ Tekstaro de Esperanto, reta servo kiu ebligas traserĉadon de ampleksa korpuso de bonkvalitaj tekstoj. Tiu projekto estas financata de Esperantic Studies Foundation.
#000012
Aliflanke ne estis menciite, ke Bertilo Wennergren estos ankaŭ la redaktoro de la sekva eldono de Plena Ilustrita Vortaro. Jam nun li transprenis la respondecon pri la reta versio kaj faris plibonigojn en la serĉilo.
#000013
Kiel redaktoro de la du plej gravaj konsultlibroj de Esperantujo Bertilo Wennergren havos tre multe da influo pri la evoluo de lingvaj normoj. Ni demandis al li, kion li faros per sia potenco.
#000014
Efektive, en 2006, post la apero de la unua presita eldono de PMEG, La Ondo de Esperanto publikigis tre negativan recenzon sub la titolo Amaraj provoj. La aŭtoro de la recenzo, Alen Kris, trovis nenion aprobeblan en la verko.
#000023
Certe li ne estas la sola kritikanto de PMEG kaj de ĝia maniero priskribi la normalan lingvouzon en Esperanto. La kritiko venas el du direktoj – iuj opinias la verkon ne sufiĉe radikala, ĉar ĝi ne pledas por la enkonduko de iliaj amataj lingvaj ĉevaletoj, dum aliaj male opinias ĝin ne sufiĉe konservativa, ĉar ĝi ne komplete kondamnas novajn lingvajn evoluojn.
#000024
Mem Bertilo Wennergren en la enkonduko de PMEG skribas, ke ĝi estas esence ”konservema verko, kiu multloke defendas la Fundamentan kaj Zamenhofan lingvaĵon kontraŭ diversaj reformemaj ideoj kaj uzoj, sed ĝi ankaŭ prezentas modernajn uzojn kaj evoluojn, eĉ tiajn, kiujn iuj eble opinias tro drastaj”.
#000025
La plej multaj esperantistoj ŝajnas trovi tian mezan vojon aprobinda. La unua presita eldono de PMEG estis tre rapide elĉerpita, kaj kvankam la epoko de presitaj konsultlibroj ŝajnas jam proksimiĝi al sia fino, ankoraŭ ĉi-jare aperos dua, reviziita kaj kompletigita eldono. La nova libro, PMEG 2020, cetere jam estas antaŭmendebla.
#000026
– Nu, mi de ĉiam havas ian obsedon pri klarigado de malfacilaj aferoj en komprenebla maniero. Estas pasio. MI neniam vere notas, kiom da tempo mi uzas, sed mi kaptas ĉiujn eblajn okazojn, inter la multaj familiaj kaj hejmaj devoj, por labori pri PMEG, pri la Tekstaro aŭ pri Vortaro.net.
#000029
Kiuj apartenas al via familio, kiu evidente konkuras pri via tempo kun la laboro pri esperantaĵoj?
#000030
– En mia hejmo nun estas mi, Birke, la 8-jara Gitta kaj dum iom da tempo ankaŭ la 1-kaj-duonjara Tammy. Krome estas tri hundoj kaj kvar katoj. Sekve la tagoj estas sufiĉe plenŝtopitaj per hejmaj devoj. Iele mi sukcesas kapti tempon en la marĝenoj por Esperanta laboro.
#000031
– Feliĉe min ekonomie subtenas ESF kaj bonvolaj esperantistoj, kiuj donacas monon al mia amasfinancada kampanjo. Iom da pensimono el Svedujo aldoniĝas al tio. Sed ”veran” laboron mi ne havas.
#000033
Chronica publicate in Panorama in interlingua, no. 3, 2018
#000034
Le musica e le voces anesthesiava mi cerebro, io me relaxava e addormiva.
#000036
Io soniava que io esseva in un traino. Io sentiva como un fortia me premeva in basso al sede e assi sapeva que le traino se levava in alto, ma io non voleva spectar trans le fenestra.
#000037
Subito io audiva un suave canto celeste. Un dulce voce feminin cantava un belle, romantic e triste melodia, accompaniate de un orchestra a arco con tympanos discrete.
#000038
Io deveniva consciente in le sonio que io soniava e que io ancora ascoltava le radio. Le temporisator ancora non habeva arrestate le reproductor. Le canto esseva tanto belle que io esseva multo desirose de retrovar lo post eveliar me. Io ascoltava le texto, pro poter memorar alcun phrase. Assi io poterea trovar le canto al rete usante un motor de recerca. Le voce cantava:
#000039
”Will you still love me
#000040
When I’m no longer young and beautiful?”
#000041
(“Esque tu me ancora amara
#000042
quando io non plus sera juvene e belle?)
#000043
Le canto finiva. Io me eveliava. Le voces in le radio conversava super alique trivial: un contrasto insuffribile con le celeste beltate que io justo habeva experientiate. Io arrestava le apparato e me addormiva de novo.
#000044
Le die sequente io sedeva in le autobus in cammino al labor. Io cercava in Google ”When I’m no longer young and beautiful”. Rapido io trovava le canto “Young and Beautiful” in YouTube. Io activava le video. Isto esseva le juste canto! Le video esseva sombre e raffinate:
#000045
Un juvene femina con fardo in le stilo del annos quaranta e duo nigre lacrimas pingite al gena cantava e su emotionante visage alterava con imagines de un orchestra symphonic. Le figuras del musicos jectava umbras al parietes in un sala sin ulle decorationes al muros.
#000046
Io non experientiava le canto tanto magic como quando io dormiva, ma ancora lo gustava. Forsan on experientia toto plus non-criticamente quando on dormi?
#000047
Isto me rememorava de un vice ante multe annos quando io deveniva multo inebriate a un festa de anniversario. Tarde in le nocte nos ascoltava le musica de Kraftwerk, e io experientiava le musica multo intensivemente. Nos audiva le melodia “Das Model” e esseva convincite que illo es un immortal obra maestral. In stato sobrie io pote constatar que il ha multe melodias que io gusta plus. In sonio e inebrietate le conscientia se trova in un altere stato.
#000048
Ma que nos reveni a “Young and Beautiful”: Le cantatrice esseva Lana Del Rey. Io comenciava explorar su cetere production e illo definitivemente me placeva. Io gusta musica belle e melancholic. Desde alora illa es un de mi cantatrices favorite.
#000049
Ha tu te perdite in le complexitate?
#000050
tu videra solmente un puncto
#000051
Io cammina inter lineas colorate
#000052
discoperiente nove angulos e angulettos
#000053
Io me move in omne le dimensiones
#000054
Lineas conveni, collide e se reimplacia
#000055
Jalne color macula le nebulas del matta
#000056
e io essaya essugar lo
#000057
Io demora in chaos ma in sonios
#000058
io cammina in un jardin francese
#000059
Formas es repetite con variationes minimal
#000062
e pendula inter complexitate e monotonia
#000063
repetente le labor de altere manos
#000064
Mi mente es fisse como un speculo rupte
#000065
le qual reflecte aleatori fragmentos del camera
#000066
Io senti ni gaudio ni dolo,
#000067
solmente complexitate, deliquescite in caffe sin caffeina
#000068
Un architecto anonyme ha lassate post se
#000069
un castello incomplete, belle e majestose
#000070
Solmente per arrestar le tempore
#000072
Io essaya colliger le fragmentos,
#000075
ma le carga es troppo difficile
#000076
Io capitula ante le chaos
#000077
e lassa cata fragmento monstrar su proprie beltate
#000078
al minus un parve parte le qual los gustara
#000079
Ministerium dēfēnsiōnis Coreæ Merīdiōnālis dīxit officiālēs Coreæ Septentriōnālis occīdisse et cremāvisse officiālem ministeriī piscātūs Coreæ Merīdiōnālis, quī ex nāve cūstōdiente secundum līmitis septentriōnālis līneam Lūnæ diē dispāruerat et territōrium Coreæ Septentriōnālis intrāverat Mārtis diē post merīdiem. Probābiliter trānsfugere cōnābātur ad Coream Septentriōnālem, cujus nautārum mīlitārium gregēs eum tēlō mortiferē vulnerāvērunt et corpus ejus incendērunt. (KR)
#000081
En Facebook aperis anonima paĝo, kiu strebas kolekti sekretojn en Esperanto. Ni petis la anonimulon rakonti, pri kio temas.
#000083
Ĉu vi havas sekreton, kiun vi volas anonime kunhavigi? Tion demandas la anonima administranto de la komunumo Sekretoj en Esperanto en Facebook, kaj en Instagram. La demando aperis la 16-an de septembro, kaj la sekretojn oni promesas diskonigi ekde la 24-a de septembro.
#000084
Sed kiajn sekretojn, kaj kial oni disvastigu sekretojn? Tiam ili ja ĉesos esti sekretaj. Libera Folio demandis al la anonimulo.
#000085
Libera Folio: Pri kio temas?
#000086
Anonimulo: – Ni ĉiuj havas sekretojn, kiujn ni volas malkaŝi. Kaj mi kredas ke sekretoj havas pezon. Ili estas ne nur en nia menso, sed ankaŭ en nia korpo. Kiam ni malkaŝas iun sekreton, ni sentas nin fizike pli leĝeraj. Kiam foriras de ni tiu kaŝita afero, kiu loĝis en ni dum longa tempo, ĝi lasas liberan spacon en ni. Eble estas naiva espero, sed tion mi ŝatus fari pere de ĉi tiu projekto: helpi homojn liberigi iom da spaco en sia koro.
#000087
– Jes, ankaŭ mi estas sekreta. La kialo por tio estas ke mi ŝatus ke “Sekretoj en Esperanto” estu perceptita kvazaŭ publika servo, kaj ne simple kiel “ies projekto”.
#000089
– Mi konas multajn homojn en Esperantujo kaj mi ne volas ke ili pensu pri mi, kiam ili sendos sian sekreton aŭ kiam ili legas la kontribuojn. Kial? Ĉar kiam oni ligas ies vizaĝon al iu projekto, oni tuj havas ideojn kaj supozojn kaj juĝojn pri ĝi. Mi ŝatus ke la projekto eku freŝe kaj havu sian propran vivon, sendepende de mi.
#000090
– Ĉar mi konas la pezon de sekretoj. Mi havis kelkajn sekretojn kiuj multe influis mian vivon, ĝis mi decidis rakonti ilin. Tiam ili perdis sian povon sur mi. Mi scias ankaŭ ke kiam oni kunhavigas ion gravan kaj timigan, oni ofte ricevas empation kaj komprenemon. Kaj tio multe helpas.
#000092
– Mia espero estas ke homoj malkaŝu aferojn kiuj povus esti utilaj ankaŭ al aliaj homoj por ke tiuj sentu sin malpli solaj. Sed se oni volos kunhavigi ankaŭ malpli seriozajn sekretojn, tio estos same bona. Verŝajne homoj bezonos iom da tempo por trovi kuraĝon por skribi al la paĝo, sed tio por mi estas enorda. Mi ne hastas!
#000094
– La projekto ne estas aparte movada, sed ĝi ja estas en Esperanto, do mi imagas ke homoj sendos ankaŭ sekretojn kiuj iel rilatas al Esperantujo. Mi certas ke estas pluraj. Ĉu tio iel utilos aŭ ne, nur la tempo diros!
#000096
Ni demandis ankaŭ, kiel la sendantoj povas certi, ke ilia identeco efektive restos sekreta, sed al tiu demando ne venis respondo. La sola maniero certi pri tio estas sendi la sekretojn en anonima maniero, ekzemple per la Google-formularo – aŭ tute ne sendi ilin.
#000097
En Facebook kaj Instagram la anonimulo promesas, ke ne estos publikigitaj sekretoj kiuj enhavas nomojn aŭ klarajn indikojn pri identeco de aliaj homoj: ”Ĉi tiu paĝo ne estas spaco por venĝo. Ĝi estas spaco por malkaŝo, liberigo kaj respektema diskuto.”
#000098
La ideo similas al tiu de la usona arta projekto PostSecret, sed ne klaras, ĉu iu projekto, tiu aŭ tia, inspiris la anonimulon.
#000099
2020-W38 – Koronavirus in India
#000100
Li nombre de kasus del koronavirus in India ha supera sink miliones; talim lu ha deveni li duesmi lande in li monde registrant tanti kasus, after li States Unionati de Amerika. Georgia ha raporta sent ninati six kasus in un die; talim li nombre de kasus ha kreska maxim depos kand li epidemie had komensa. Indonesia ha raporta tri mil nin sent sixanti tri novi kasus in un die, kelum fa li sume del kasus kreska a un rekorde – du sent duanti ok mil nin sent ninanti tri. (IN)
#000101
La nova estraro de TEJO, kiu ĵus ekoficis, dum la semajnfino havis sian unuan ĉeestan kunsidon en Roterdamo. La estraro promesas strebi al malfermeco kaj respondis al demandoj en reta elsendo – sed ankoraŭ ne scias diri, kiom da membroj havas TEJO.
#000103
Ses el naŭ membroj de la nova estraro de TEJO povis veni al la unua ĉeesta kunsido, kiu okazis en Roterdamo de la 11-a ĝis la 14-a de septembro. Pro praktikaj kialoj la kunsido okazis ĉefe en loĝejo aparte luita por la celo, sed kun vizito al la Centra Oficejo en lundo.
#000105
Dum la unua kunsido la estraro decidis pri la divido de la taskoj kaj diskutis pri la planoj por la venonta jaro. La estraro intencas fari novan provon kontakti ĉiujn landajn kaj fakajn sekciojn por kompreni, kiuj el ili efektive aktivas kaj kiom da membroj ili havas.
#000106
Ĝuste la demando pri la membrokvanto de TEJO leviĝis dum la rekte elsendita ”malferma horo”, kiun la estraro aranĝis en dimanĉo. La malferma horo estas nova iniciato de la estraro, kiu laŭ la nova prezidanto Charlotte Scherping Larsson strebas al travideblo.
#000107
Interesiĝantoj povis anticipe sendi demandojn al la estraro, aŭ demandi rekte dum la elsendo. La elsendon eblis spekti nur rekte, sed la demandoj kaj respondoj poste aperis en teksta formo en la komitata diskutejo.
#000108
Jam dum kunsido en julio, la komitato de TEJO diskutis la troigitan membronombron raportitan al EU-instancoj, kaj decidis, ke la asocio estonte ĉiam donu ”la saman proksimuman informon pri la membronombroj”. Pri tio temis du el la anticipe senditaj demandoj.
#000109
– Jes, ni komencis tiun laboron, kaj esperas ke ni ene de nia mandato povos publikigi membronombron, kiu enhavos kaj aligitajn kaj asociajn membrojn.
#000111
Alia demandanto scivolis, ĉu ne estus pli honeste doni ekzaktan ciferon ol ”proksimuman informon”. Respondis estrarano Klára Ertl:
#000112
– Ni donos la plej ekzaktan nombron, kiu eblos. Ni esperas ke tio eblos ene de nia mandato.
#000113
Lige kun tio, la respondeca estrarano Robert Nielsen entreprenos novan provon ricevi respondojn de ĉiuj landaj kaj fakaj sekcioj pri ilia agado kaj membraro. Tiuj informoj poste estos uzataj ankaŭ por taksi la kvanton de aligitaj kaj asociaj membroj de TEJO, pri kiu nun regas necerteco.
#000115
La nova estraro jam fine de aŭgusto havis retan kunsidon, formale por transpreni la taskojn de la eliranta teamo. Tamen partoprenis nur du el la elirantaj estraranoj. La protokolo de la kunsido estis publikigita en la komitata diskutejo de TEJO, kion komitatano Albert Garrido opiniis laŭdinda:
#000116
Ankaŭ la protokolo de la ĵusa, ĉeesta kunsido laŭ informoj de la estraro baldaŭ estos publikigita en la komitata diskutejo.
#000118
La Volontula domo de UEA, ĉe la adreso Nieuwe Binnenweg 430 en Roterdamo, havas aeron de 155 kvadrataj metroj kaj kostis 222 500 eŭrojn. Tie nun loĝas tri volontuloj, en la suba etaĝo estas frizejo. Foto: Google mapoj.
#000119
En 2016 UEA decidis investi en aĉeto de domo por volontuloj, kaj eĉ aranĝis apartan monkolekton por tiu celo. Libera Folio petis la estraron de TEJO rakonti, kiom da volontuloj fakte loĝas en la domo, kiom TEJO pagas al UEA pro la loĝado, kaj ĉu estas aliaj luantoj.
#000120
– Nun 3 volontuloj loĝas en Voldom, neniu loĝas aliloke. Ĝis augŭsto 2019 ni luis TEJO-apartamenton, unu volontulo, Mia, loĝis tie, kaj la ne uzititajn ĉambrojn aliaj reluis.
#000122
En sundio, la regiono dil chef-urbo Sud-Koreana desstriktigis sua reguli rigida di distado social por du semani til la 28ma di septembro. La guvernerio ripermisis dineado en la restorerii pos la 21ma horo, quankam ol ankore postulas, ke la restorerii e kafeerii restriktez sideskado ed enrejistrez la nomi e kontakt-informi dil gasti. Despos lundio, la kafeerieti franchizal rikomencas funcionar normale, post restrikir sua servi a donado di manjaji e drinkaji ad extere. (KR)
#000127
Kvar aŭtoroj renkontos sian publikon
#000128
Oleg Ĉajka el Moskvo estos la gvidanto de la unua reta Literatura forumo de UEA en mardo. En ĝi partoprenos kvar el la plej konataj nuntempaj Esperantaj aŭtoroj. Ni petis Oleg rakonti, pri kio temas.
#000129
En mardo la 15-a de septembro ekde 16.00 UTC (18.00 mezeŭropa somera horo) okazos la unua sesio de Literatura Forumo, organizita de la komisiito de UEA pri Kulturo Claude Nourmont.
#000131
– Krome, tre gravaj celoj estas inspiri la homojn al plia legado de Esperanta literaturo kaj iujn al la verkado: mi ŝatus vidi freŝajn kreantojn en nia lingva komunumo. Mi planas por tio informi la homojn pri la okazantaj literaturaj konkursoj kaj pri la periodaĵoj/retejoj, kien eblas sendi iliajn verkojn.Nemalgravas ankaŭ, ke la prezentotaj aŭtoroj povossenti la atenton kaj varman reagon flanke de ilia legantaro kaj inspiriĝi al plia verkado.
#000135
– En tiu ĉi somero mi tre aktivis en la reto por plia popularigo de la Esperanta literaturo: mi instruis E-literaturon kaj kulturon en SES (samkiel pasintjare), poste gvidis kaj subtenis multajn literaturajn rondojn dum la VK.
#000137
– Lige kun tio Fernando Maia proponis al mi organizi la Literaturan Forumon. Mi jam havis en la kapo iujn ideojn por tio kaj aktive engaĝiĝis en la aferon. En ĝi partoprenas kelkaj pliaj personoj diversgrade. Mia rolo estis proponi kaj kolekti la aŭtorojn, intertrakti kun ili la programon kaj eblan tempon, gvidi la forumojn, idei kaj realigi la ontan aktivadon.
#000138
Por kio laŭ vi estas bezonata Esperanta literaturo?
#000139
– Ni bezonas la literaturon, ĉar tiel reliefiĝas la Esperanta kulturo, la Esperanta animo. Krome, la literaturo estas produkto lingva. Pere de la verkoj estas polurata kaj eksperimentata nia lingvaĵo.Ankaŭ, por la lingvouzantoj tio estas bona eblo diversnivele praktiki la lingvon kaj altigi sian lingvonivelon.
#000140
– Mi tre volas, ke la Esperanta literaturo plu evoluu kaj riĉiĝu. Kaj la Literaturaj Forumoj estas nur la unuaj paŝoj laŭ tiu bela kaj interesega vojo.
#000141
La evento okazos per Zoom kaj estos samtempe vivelsendata per la ĉefaj komunikkanaloj de UEA.
#000142
ma foras le sol attendeva
#000144
volente dar me tote le calor que io besonia
#000145
Su radios exclarava le magne sala ecclesiastic
#000146
e anque aperiva un fenestra in mi corde
#000147
le qual io non sapeva existeva
#000148
La ĉinuja firmao Sinopharm komencis la trian fazon de provoj de vakcino kontraŭ la kronviruso en Peruo, komencante ĉe dudek homoj, kun la celo vakcini ses mil homojn inter la aĝoj 18 kaj 75 jaroj. Ĝis nun Sinopharm donis tridek mil dozojn al volontuloj kaj aliaj dek mil partoprenantoj ricevis duoblajn dozojn en Barejno kaj la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj. Pliaj provoj estas planitaj por Maroko kaj Argentino. Barato raportis la plej grandan altiĝon de la nombro de okazoj. (CN)
#000149
La rolo de mezkapabluloj en Esperanto-movado
#000150
La 8-an de septembro 2020 forpasis Zlatko Tišljar, honora membro de UEA. Memore al li Libera Folio republikigas unu el liaj plej konataj tekstoj, ”La rolo de mezkapabluloj en Esperanto-movado”, aperintan en la revuo Tempo en 1982.
#000151
En malgrandaj sociaj grupoj kiel interalie ankaŭ en la Esperanto-movado estas ankaŭ malmultaj supertalentitaj, geniaj personoj. Treege talentitaj homoj ne estas fenomeno, kiu regule aperas en baza organiza unuo de nia Esperanto-komunumo – en Esperanta societo.
#000152
Tial en ili la gvidan pozicion transprenas mezkapablaj homoj. Talentuloj aperas de tempo al tempo sur landa nivelo. Ĉar la esperantistoj samtempe vivas en pli vasta socia grupo – ilia nacio – kaj en tiu pli vasta socio la mezkapabluloj havas sian mezan pozicion – sekve, ne la gvidan – ili restas tie grizaj ĉiutaguloj sen apartaj sukcesoj kaj aŭtoritato.
#000153
Sed en Esperanto-societo pro relativa bagateleco kaj ĉefe pro eventuale pli bona lingva kapablo ol aliaj, ili fariĝas pli aŭ malpli grandaj aŭtoritatuloj. Se foje homo, kiu en la kutima nacia medio signifas nenion, eksentas la dolĉon de aŭtoritata povo, de eventuala admirado flanke de la subuloj, estas normale, ke ties ambicioj subite kreskas.
#000154
Tiaj homoj fariĝas senskrupulaj ekstermantoj de ĉio, kio povus endanĝerigi tian ilian pozicion. Se hazarde en iu societo aperas pli kapabla homo, ekstreme talentita, ili entreprenas ĉion por amarigi ties vivon kaj forpeli lin/ŝin el la Movado.
#000155
Kaj plej ofte ili sukcesas en tio, ĉar tiuj talentitaj baldaŭ komprenas, ke iliaj valoroj havas multe pli da ŝanco esprimiĝi en la pli vasta nacia skalo ol en tiu sekte enfermita areo, kiun diktatoras unuopaj mezkapabluloj. Nu, tia “reganta klaso” en la Esperanto-movado organiziĝas ankaŭ sur landa kaj eĉ internacia niveloj kaj la organizaj strukturoj sekve plene rigidiĝas praktike malebligante al alte kvalitaj personoj ie ajn esprimiĝi.
#000156
Tia strukturo ebligas eĉ al unuopaj personoj iom escepte talentaj sed pro ia kaŭzo ekskomunikitaj el la nacia socio ruze ŝajnigante mezkapablulon, atingi la pinton de la hierarkia piramido kaj tiam plene ekdiktatori. Per siaj pli altaj kapabloj inter la mezkapabluloj ili havas senduban aŭtoritaton kaj komprenante la strukturon ili porbatalas ĝin, fariĝas eksponantoj de tia “reganta mezkapablula klaso” kaj ne timas konkurencon.
#000157
Por iom mildigi la situacion almenaŭ sur la internacia nivelo, kie troviĝas la ununura punkto, en kiu la Esperanto-komunumo permesas tuŝi la eksteran mondon (ĉar ja ankaŭ ni bezonas akceptojn ĉe la urbestroj kaj tie nin devas reprezenti iom pli inteligentaj gvidantoj), en la strukturo oni elpensis C-komitatanojn, kiuj estas elektataj rekte en la superan pozicion kaj tiel eblas, ke en la plej superaj institucioj de la Movado (komitatoj kaj estraroj) ni povas havi vere talentajn homojn – sed nur, se ili defendas la interesojn de nia “reganta klaso”. En la momento, kiam ili ne plu volas tion, la Movado trovas manieron anstataŭigi ilin.
#000158
Kaj tiel harmonie ni vivas nian vivon en nia propra kaĝo jam cent jarojn. Ni produktas mezkapablajn gvidantojn, kiuj zorgas, ke la Movado ne pliampleksiĝu (ĉar tiam ne plu estus kontrolebla la eniro de talentuloj), ni produktas mezkapablan tavolon de literaturistoj (duono de nia “popolo” konsideras sin verkistoj, recenzistoj, lingvistoj).
#000159
Kaj jen la kaŭzo, pro kiu Esperanto havas malgrandan ŝancon fariĝi internacia monda lingvo. La Movado efektive kontraŭbatalas la antaŭenmarŝon de Esperanto, kontraŭbatalas tion en la epoko, kiam efektive prezentiĝas tre bona ŝanco por ĝi – kiam oni ĉiam pli konsciiĝas pri la lingva problemo kaj serĉas solvojn.
#000160
Tamen ekzistas truo en tiu sektomuro. Ĝi estas la junularo. Tie, kie la gejunuloj hazarde havis la ŝancon memstare organiziĝi (ĉu en iu plene junulara aŭ studenta klubo, ĉu en landa junulara aŭ eĉ internacia organizo). En junularaj rondoj ankoraŭ oni ne konscias pri la “neceso” flati siajn mezkapablulojn kaj eblas, ke ili elstarigu vere talentajn homojn, kiuj ekribelos kontraŭ tiel establita ordo. Ĉiuj ribeloj, kiuj en la ĝisnuna Esperanto-historio skuis ties mondeton, estis kaŭzitaj de gejunuloj.
#000161
Sed, feliĉe por la “sankta ordo”, ĝis nun la institucioj ĉiam sukcesis venki tiujn ribelojn kaj forigi el nia “komunumo” la ribelantojn aŭ aliigi ilin je defendantoj de la sistemo. Kelkloke la breĉoj tamen ne estis ŝtopitaj kaj certe la plej danĝeran aspekton, kiu serioze endanĝerigas la strukturojn, prezentas la profesia poresperanta agado. Ĉar en la profesia agado nepre devas partopreni kapablaj homoj, kiuj povos rilati kun la ekstero kaj en la normala ekonomia konkurenco elbatali por si ekzistorajton.
#000162
Tiuj nestoj de iom pli kapablaj nepre signifas mortodanĝeron por la trankvila ĉasareo de la mezkapabluloj. Homoj el profesiaj organizaĵoj kaj entreprenoj komprenos la problemon kaj kontraŭbatalos ĝin, batalos por la malfermo de la Movado, por amasa alfluo de novuloj, por eniro en la naciajn publikajn vivojn, por normala pozicio en tiuj naciaj vivoj, ĉar nur tio povas certigi la pluekziston kaj evoluon de la profesia agado kaj kapitalakumulado.
#000163
Sed tio ekstermos la nunan Movadon, ekstermos la privilegiojn kaj la regpotencojn de la mezkapabluloj – ne tuj, ne per unu bato, sed iom post iom – kaj certe!
#000164
La 8-an de septembro je la 9-a horo mortis Zlatko Tišljar, Pajo, unu el la plej gravaj esperantistoj de la lastaj 50 jaroj. Li naskiĝis en 1945 kaj Esperanton lernis en 1962 en la fama SEK, Studenta Esperanto-Klubo en Zagrebo. Lia graveco vaste transiris la limojn de la tri landoj en kiuj li vivis: Jugoslavio, Kroatio kaj Slovenio.
#000166
Al ĉiuj tri landaj movadoj li abunde kontribuis kaj stampis ilin per sia forta personeco, enorma diligenteco, entreprenemo kaj senelĉerpa ideozeco. Li grave kontribuis ankaŭ al la internacia movado aktivante en TEJO, UEA kaj EEU (Eŭropa Esperanto-Unio), kies sekretario li estis dum jaroj.
#000167
Li famiĝis krome kiel fondinto kaj 20 jarojn direktoro de IKS (Internacia Kultura Servo), unu el la plej sukcesaj profesiaj poresperantaj kaj peresperantaj entreprenoj. IKS funkciis en tiam socialisma lando; afero preskaŭ nepensebla eĉ tie, sed li trovis la manieron. Poste li ripetis la sukceson de IKS en sia ekzilo en Slovenio, per la entrepreno Inter-Kulturo.
#000168
IKS gvidis la kroatan Esperanto-movadon en sian oran epokon: ĉie tra la lando furoris Esperanto-kursoj kaj diversaj aranĝoj helpe de Esperanto. La respekto por Esperanto fariĝis ĝenerala nacia afero, same ĉe la aŭtoritatoj kie ĉe la popolo. Mi havis la impreson ke ĉiu tie sciis pri la lingvo kaj pozitive opiniis pri ĝi.
#000169
Estis vere ĝua afero esperantumi en Kroatio tiutempe. Tio kompreneble ne estis nur la merito de Pajo sed ankaŭ de la fama astronomia rondo ĉirkaŭ la revuo „Homo kaj kosmo“, kaj pluraj aliaj, sed Pajo kaj lia IKS donis al Esperanto freŝe modernan kaj utilecan aspekton.
#000170
Li estis sekvanto de alia granda jugoslava esperantisto, Tibor Sekelj, kaj lia IOE (Instituto por Oficialigo de Esperanto), kies baza ideologio konsistis en unu vorto: apliko. Oni devis montri ke Esperanto estas utila, apliki ĝin ne por la internaj rondofamiliaj celoj sed por la beno de neesperantistoj, de la ĝenerala socio. Al tiu ideo Pajo restis fidela ĝis la fino, ankaŭ kiel sekretario de EEU. Per Esperanto li ebligis al la aliaj ĝui la mirindecon de la lingvo kaj la internaciaj idealoj.
#000171
Alia brila projekto estis la Zagreba metodo, kie kunlaboris pluraj (interalie Tibor Sekelj, Spomenka Štimec, Roger Imbert), sed la ĉefa iniciato kaj ideo venis de Pajo. Ĉe tio li inspiriĝis de lia pasio, la tiam ĵus aperintaj cibernetiko kaj informatiko.
#000173
Helpe de tiam tre raraj komputiloj li produktis frekvencmorfemaron de parolata Esperanto kaj surbaze de tio evoluigis la lernometodon kiu furoregis: tradukita al ĉirkaŭ 30 lingvoj, de la eŭropaj ĝis la kirunda de Burundio. Poste sekvis la serio de tekstoj en facila Esperanto, bazitaj je morfemaro de Pajo, je kio kunlaboris ankaŭ Claude Piron, Roger Imbert kaj pluraj aliaj.
#000174
Mi havis la feliĉon observi tion senpere, ĉar Pajo estis la unua persono kun kiu mi iam ajn parolis en Esperanto kaj poste mia mentoro kaj nestoro, tre proksima kunlaboranto kaj plurflanka samideano. Ĉion kion mi scias mi lernis de li. Ni ankaŭ kune studis ĝeneralan lingvistikon, kaj li paralele studis informadikon (dum mi sociologiumis alifake). Antaŭ tio li studis la germanan kaj la jugoslavajn lingvojn.
#000175
Sed li ankaŭ forte interesiĝis pri sociologio kaj la rilataj fakoj. Mi memoras kiom li entuziasmiĝis pri la teksto de la kosova sociologo Rexhep Qosja, kiun mi tradukis el la albana al la kroata en 1978, La psikologio de mediokroj. Tute brila teksto. Pajo tuj kreis la movadan varianton de la ideoj de Qosja verkante sian faman artikolon La rolo de mezkapabluloj en Esperanto-movado, nuntempe pli aktuala ol iam.
#000176
En la teksto de Pajo temis pri tio, ke la movado ne devas temi pri mediokraj minuskompleksuloj kiuj ludas grandajn gvidantojn en la movada mikromondo, sed ke necesas altiri altvalitajn talentajn personojn kiuj apliku Esperanton en siaj respektivaj fakoj kaj influsferoj. El tiu idea fono venis ankaŭ lia libro „Esperanto vivos malgraŭ la esperantistoj“ (ni esperu tiel!). Tio estis Pajo: li kredis ke Esperanto entute ne temas pri la esperantistoj sed ke esperantistoj devus okupiĝi pri la vera mondo, ne pri sia ĝenerale neinteresa mondeto.
#000177
Por Pajo Esperanto temis pri io ekster la Movado, io grava kaj granda, ne malpli grava ol mondoplibonigo. Nu li certe sukcesis en tio, la mondo ĉirkaŭ li ĉiam riĉiĝis per io nova kaj kvalita dank’ al Pajo kaj dank’ al Esperanto. Li mankos al ni ĉiuj.
#000178
la faceva un breve momento mirar
#000179
Io specta un altere firmamento
#000180
ma le sol es sempre le mesme
#000181
Io me rememora mi granmatre
#000182
Al mano io ha su vetere horologio
#000183
que ancora tictaca post sexanta annos
#000184
La komitato de UEA aprobis planon, laŭ kiu almenaŭ parto de la Centra Oficejo estu luigita. Pli multaj oficistoj laboru ekster Nederlando, kaj ankaŭ la libroservo laŭ la plano estu movita al alia lando. La nova retejo ne estos lanĉita ĉi-jare, kiel la estraro pli frue promesis.
#000186
La Centra Oficejo en Roterdamo laŭ la propono de la estraro estos luigita parte aŭ tute.
#000187
La komitato de UEA en aŭgusto prokrastis la diskuton pri la buĝeto de la asocio por 2021, ĉar daŭre mankis plano pri la financa resanigo de la asocio, kiun la estraro devis liveri jam en januaro. La komitato ne trovis, ke la dokumento liverita de la estraro du tagojn antaŭ la tiama kunsido estis sufiĉe konkreta.
#000188
La afero estis ŝovita al nova kunsido, kiu okazis sabate la 5-an de septembro. Denove la estraro liveris la pritraktotan dokumenton nur du tagojn antaŭ la kunsido, kaj ne ĉiuj komitatanoj havis tempon detale pristudi ĝin.
#000189
Laŭ komitatano Osmo Buller, la libroservo kun sia unika, granda stoko estas protektenda kultura heredaĵo de la tuta Esperanto-movado, kiun oni malfacile povus movi al alia loko.
#000193
Dum la diskuto pri ”administra modernigo” oni eksciis, ke la nova retejo de UEA denove prokrastiĝas. Komence de aŭgusto, dum la programero ”Estraro respondas”, la prezidanto de UEA diris, ke la asocio intencas publikigi sian longe atenditan retejon la 15-an de decembro.
#000195
– Do la nuna perspektivo estas, ke ni havu la celon kompletigi la aferon en januaro, kaj plej malfrue en februaro. Sed tamen ni devas simple kompreni, ke ĉio devas esti farita laŭ bona ordo, tiel ke ni ne subite havu multajn problemojn.
#000197
La rezultoj de la ĉi-jaraj Belartaj Konkursoj estis diskonigitaj dum reta premia festo, elsenditaj per la reto. Ni publikigas la plenan liston.
#000200
(Fonto: Akademio Literatura de Esperanto)
#000216
In luna-die, algorithmo pro telephonos et computatros portabile es præsentato ab ministerio de res sociale Finlandico. Vestigios digitale de contactus inter usores es explorato per isto algorithmo; suo usu es voluntario. Sic propagatione de coronaviro potes es impedito.
#000219
Kritikaj vidpunktoj kaŝitaj post enketo de UEA
#000220
La nunaj membroj de UEA estas idealismaj. Por logi novajn necesus tamen proponi ion plian, indikas reta enketo. Kritikaj vidpunktoj de respondintoj ne estis publikigitaj, kaj la retejo ŝajne interesas neniun.
#000221
Respondoj de personoj, kiuj indikis, ke ili estas individuaj membroj.
#000222
Reta enketo entreprenita de UEA kaj TEJO ŝajnas indiki, ke la plej multaj individuaj membroj de la asocioj pagas la kotizon ne pro la servoj, kiujn proponas la asocio, sed pro idealismaj motivoj. Tiu rezulto en si mem ne estas tre surpriza. Pli interesaj estas la respondoj de tiuj, kiuj nek membras nek interesiĝas membriĝi en la asocioj.
#000223
La enketo estis starigita de ”laborgrupo pri monataj pagoj”, kaj ĝia eldirita celo estis esplori, ĉu indus enkonduki eblon pagi la kotizon aŭtomate, unufoje monate. Ne tre klaras, kial indas enketi pri tio, anstataŭ simple provi, sed nun ni scias la respondon: 81 procentoj el la respondintoj ne preferus monatan kotizon.
#000224
Entute venis 266 respondoj al la reta enketo, el tiuj 72 procentoj (191 respondoj) de individuaj membroj de UEA/TEJO kaj 28 procentoj (75 respondoj) de personoj kiuj ne estas individuaj membroj.
#000225
La averaĝa aĝo de la respondintoj estas 48 jaroj. Pri sekso aŭ genro mankas indiko. 66 procentoj el la respondintoj loĝas en Eŭropo, 16 procentoj en Brazilo kaj 4 procentoj en Usono.
#000226
La respondoj de tia reta enketo evidente ne donas reprezentan bildon pri la opinioj de UEA-membroj. Des malpli la respondoj donas bildon pri la opinioj de nemembroj, ĉar la enketilo ĉefe estis diskonigita tra la retaj kanaloj de UEA.
#000227
Eĉ se la samplo ne estas reprezenta por la tuta esperantistaro, la respondoj povas utili almenaŭ kiel elirpunkto por diskuto. Sur la unuaj tri lokoj inter la kialoj resti membro de UEA/TEJO estas ”esti parto de la komunumo”, ”subteni la asocion” kaj ”subteni lingvan justecon”. Nur sur la kvara loko aperas la ĉefaj servoj de la asocioj: la revuoj Esperanto kaj Kontakto.
#000228
Tion evidente eblas interpreti en du manieroj: aŭ la membroj entute ne interesiĝas pri revuoj, aŭ la membroj trovas la revuojn en sia nuna formo ne sufiĉe interesaj.
#000229
Respondoj de personoj, kiuj indikis, ke ili ne estas individuaj membroj. “Ŝanĝoj pri politiko” estas sumigo de la tri respondoj: ŝanĝoj pri la politiko de UEA/TEJO”, ”ŝanĝoj pri politiko de TEJO”, ”ŝanĝoj pri politiko de UEA”.
#000230
La nemembroj indikis kiel ĉefajn kialojn ne aliĝi al UEA/TEJO la tro altan kotizon (19 respondintoj) kaj mankon de avantaĝoj (10). Pliaj iom ofte menciitaj kialoj estis malkontento pri la gvidantoj de UEA (8) kaj pri la gvidantoj de TEJO (7).
#000231
Kiam oni petis nemembrojn indiki, kio povus igi ilin aliĝi al la asocio, pinte de la listo estis deziro pri pli granda kongresa rabato (15 respondintoj) kaj malpli alta kotizo (same 15). Pliaj 11 respondintoj dezirus ”pliajn avantaĝojn” de la membreco.
#000232
Aldone multaj deziris ŝanĝojn en la funkciado de UEA kaj /aŭ TEJO, sed la respondoj estas resumitaj en neklara maniero.
#000233
Laŭ la raporto publikigita de UEA, ŝanĝojn ”en la politiko de UEA/TEJO” deziris 11 respondintoj, dum 9 respondintoj deziris ŝanĝojn ”en la politiko de UEA” kaj pliaj 3 ŝanĝojn ”en la politiko de TEJO”. Supozeble temas do sume pri 23 respondintoj, kiuj deziras ŝanĝojn en la politiko de la asocio – sed laŭ la raporto ne eblas scii, kiajn ŝanĝojn.
#000234
Plie, laŭ la raporto, 11 respondintoj povus remembriĝi, se okazus ”ŝanĝoj pri la movada engaĝiĝo de UEA/TEJO”, sed ne klaras, kiajn ŝanĝojn oni deziras, ĉar tiuj informoj ne estas publikigitaj.
#000235
– Mia, mi gratulegas vin! Ege utila analizo! Komprenu, ke mi respondas konstrue kaj ne kritike. Mi espereblas, ke komitatanoj pensos pri la vivgravaj demandoj, kiujn levas la studo!
#000237
Mia Nordentoft, oficisto kiu respondecas pri la reteja renovigo de UEA kaj TEJO, preparis la enketon.
#000238
Cetere la renovigo de la retejo de UEA ŝajne tute ne interesas la respondintojn, aŭ oni jam perdis ajnan esperon pri ĝia realigo. Laŭ la resumo publikigita de UEA, nur tri respondintoj plendis, ke la retejo estas malbone uzebla, kaj nur unu indikis, ke ŝanĝoj en la retejo povus logi al rea aliĝo.
#000241