Hepatito C baldaŭ ekstermota en 13 landoj
#000000
Hepatito C estas viruso kiu grave lezas la hepaton. Ne ekzistas vakcino kaj medikamento estas tre multekosta. Plejparte de malsanuloj malkovras ĝin nur kiam jam estas tro malfrue por esti resanigota. La malsano mortigas 400000 homojn ĉiujare.
#000001
Ĉiuj landon de la mondo proklamis ke malpliigu novajn infektitajn homojn de Hepatito C je 90% kaj la mortemo je 65% ĝis 2030.
#000002
La ĉi-jaraj ricevintoj de la Nobel-premio de medicino: Harvey Alter, Michael Houghton kaj Charles Rice, ricevis ĝin pro sia eltrovado de la Hepatito C viruso je 1989. Laŭ ili, vakcinon bezonas por fine ekstermi la malsanon tutmonde. (Fonto: SVT)
#000004
Aerokvalito en Eŭropo tre boniĝis en 10 jaroj
#000005
Foto de Pixabay el Pexels
#000006
Aeropolucio estas grava problemo tutmonde, aparte en grandaj urboj. En Eŭropo, ĉiujare ĉirkaŭ 400000 homoj mortas antaŭtempe pro ĝi. Sed dum 10 jaroj la aerokvalito pliboniĝis en la plejparto de Eŭropo, laŭ European Environment Agency, EEA (Eŭropa Vivmedia Agentejo, EVA). Aparte la nivelo de la danĝera nitrogena dioksido (NO2) malaltiĝis de 54%. Pro tiu 60000 eŭropanoj estas konsiderita kiel savita de antaŭmorto pro aeropolucio.
#000007
Estonio, Finnlando, Islando kaj Irlando havas la plej puran aeron kaj estas sub la maksimuma rekomendita nivelo de koncentriĝo de poluciaj partikloj, starigita de la Monda Organizaĵo pri Sano (World Health Organization).
#000008
Esploristoj de Perdue Universitato, Usono, evoluigis blankan farbon kiuj povas reflekti 95,5% de sunradioj. Pro tiu, surfaco pentrita de ĉi tiu farbo estas pli malvarma ol la ĉirkaŭa aero; inter 10 kaj 1,7 gradoj celsiaj pli malvarma. Energie, ĝi signifas 37 vatoj/m2 de peraera malvarmigo, laŭ la esploristoj.
#000012
La farbo povis esti uzita ekz. sur kaj 5G mastoj kaj sur ordinaraj domoj, kaj maligus la energian bezonon por malvarmigi ilin kaj sekve, kostojn. Aparte ĉar la farbo povos esti pli malmultekosta ol ordinara farbo. (Fonto: Warp Institute)
#000013
Trezorejo de koraloj konstruota en Aŭstralio
#000014
Foto de Flickr el Pexels
#000015
Por savi sian koralrifon de ebla ekstermado, la senprofita organizo Heredaĵo de Granda Barilrifo (Great Barrier Reef Legacy) en Aŭstralio konstruos “juĝtagan trezorejon”. Tiu similas kun la Tutmonda semkripto en Svalbard, tamen ne estas por semoj sed koraloj.
#000016
La trezorejo estos grandega bunkro, kiu povas rezisti io ajn naturkatastrofo. Ene, 7000 m2 de akvarioj protektos 800 specojn de koraloj. Ĉar koraloj povas vivi dum miloj da jaroj, eĉ se la naturaj koralrifoj iam mortos, oni facile povas atendi por pli favoran cirkonstancon antaŭ ol replanti la koralojn en la naturon.
#000017
90% de infanoj iras al lernejo
#000019
Ĉiu lerneja tago, pli ol unu miliardo da infanoj iras al lernejo tutmonde. Tiu signifas ke 90% de la tutmondaj infanoj enskribiĝas en lernejoj. Antaŭ 50 jaroj la nombro estis 72%, laŭ la Infan-Fonduso de la Unuiĝintaj Nacioj (UNICEF). Tiu inkluzivas infanejojn, elementajn lernejojn kaj mezlernejojn.
#000021
Estantaj problemoj estas ke iuj regionoj havas tiom da infanoj ke la situacio estos tro multekosta por ili baldaŭ, kaj jam mankas sufiĉe da edukitaj instruistoj kaj pedagogiaj materialoj. Manko de higieno kaj manĝaĵo por la infanoj estas aliaj problemoj. Pro tiuj problemoj UNICEF intencas labori pli intense por solvi ilin. (Fonto: Warp Institute)
#000022
Inter 30 jaroj la monda infana morteco pli ol duoniĝis, de 9,3% je 1990 al 3,8% je 2020, laŭ la Infan-Fonduso de la Unuiĝintaj Nacioj (UNICEF). Tiu estas rekordo, kaj la plejparto de la malaltiĝo okazis en malriĉaj landoj. Ekzemple en Barato, 24,2% mortis je 1960. Je 2019 estis 3,94%. En la riĉa lando Svedio la nombro estis nur 1,96% je 1960 kaj 0,28% je 2019, laŭ Our World in Data (Nia Mondo en Datumoj).
#000023
Infana morteco estas pri infanoj kiuj mortas antaŭ ili fariĝas 5-jaraĝaj. Infaneta morteco estas pri infanoj kiuj mortas antaŭ ili fariĝas 1-jaraĝa.
#000024
Tamen, monda infana morteco de 3,8% signifas ke 14000 ankoraŭ ne 5-jariĝaj infanoj mortas ĉiutage. (Fonto: Warp Institute)
#000025
Ellaso de CO2 en Usono malpliiĝas
#000026
Inter 1990 kaj 2007 la ellaso de CO2 (Karbona dioksido) pliiĝis ĉiujare po 1% en la energia sekcio de Usono. Sed post tiam ĝi malpliiĝis averaĝe po 1,3% ĉiujare kaj en 2020 estas preskaŭ en la sama nivelo kiel 1990, laŭ U.S. Energy Information Administration (Usona Energia Informadministracio).
#000027
La kialo estas pliigo de uzado de renoviĝantaj kaj pli puraj energioj, kaj malpliigo de uzado de fosiliaj brulaĵoj. Karbaj elektrejoj pli ol duoniĝis post 2007 kaj nun 27% de la energio estas produktata de renoviĝantaj energiaj elektrejoj.
#000028
Pro la energia sekcio estas granda parto de la tuta ellaso de CO2, ĉi tiu malpliiĝo signifas ke ankaŭ la tuta sumo de ellaso en Usono malpliiĝis. (Fonto: Warp Institute)
#000029
Supozita mara plasta polucio estis naturaj fibroj
#000030
Mikroskopaj fibroj en la maroj estis supozitaj esti el plasto. La kialo estas ke oni supozis ke naturaj fibroj rapide disputriĝas kaj nur plastaj fibroj restas.
#000031
Ĉi tiu eltrovaĵo estas tre surprizita pro la fakto ke, nuntempe, du trionoj de la vestaĵoj estas produktitaj el sintezaj materialoj. Laŭ Peter Ryan, estas eble ke la trovitaj materialoj estis produktitaj kaj forigitaj je pasintaj dekjaroj kaj ili simple disputriĝas pli ol malrapide ol oni ĝis nun supozis. Sed ili certe disputriĝos iam, en diferenco de plasto. (Fonto: Warp Institute)
#000033
Saad Bhamla volis aĉeti aŭdaparatojn por siaj geavoj, sed ili estis tro multekostaj. 15 jaroj poste, li inventis teknologion por konstrui ĝin mem, eĉ tiom malmultekoste kiel po unu eŭro.
#000035
La desegnaĵo estas senpage elŝutebla, la partoj tutmonde disponeblaj, ne pli granda ol alumetskatolo kaj ne bezonas pli ol 30 minutojn por luti. Por unu aparato kostas ĉirkaŭ 20 eŭroj, sed se oni aĉetus la partojn en granda kvanto la kosto fariĝus multe pli malmultekosta: po unu eŭro.
#000036
Videoludoj estas bonaj por infanoj
#000038
Foto de el Pexels
#000039
Laŭ la studo, videoludoj helpas infanojn plifortigi siajn legopovojn kaj skribopovojn, siajn komunikopovojn kaj empatiopovojn kaj estas ĝenerale pozitivaj al la mensaj sanoj de infanoj.
#000041
Laŭ la sama studo knaboj profitas pli de videoludoj ol knabinoj, kaj nelegokutimaj infanoj profitas pli ol legokutimaj infanoj. (Fonto: Warp Institute)
#000042
Kontaktojohannesgenberg ĉe miavivo punkto net
#000044
johannesgenberg ĉe miavivo punkto net
#000045