En helena mitologio, Atlas ( / ˈ Æ t da l da ə s / ;
ἄτλας) Titano kondamnita por teni supren la ĉielo por eterneco poste la Titanomakion estis.
Kvankam rilata al diversaj lokoj, li iĝis ofte identigita kun Atlas-montoj en nordokcidenta Afriko (nuntempa Maroko, Alĝerio kaj Tunizio).
Atlas estis la filo de la Titano Iapetus kaj la Oceanidino Azio [2] aŭ Klimena.
Li havis multajn infanojn, plejparte filinojn, la Hesperidojn, la Hiadoj, la Plejadojn, kaj la nimfon Kalipsoa kiu vivis sur la insulo Ogygia.
Laŭ la malnovgreka poeto Heziodo, Atlas staris ĉe la finoj de la tero direkte al la okcidento.
#000001
Hyginus substrekas la praan naturon de Atlas igante lin la filo de Etero kaj Gaia.
#000003
" Atlantiko " signifas "Maro de Atlaso", dum " Atlantido " signifas "insulo de Atlas".
#000004
La etimologio de la nomo Atlas estas necerta.
Vergilio prenis plezuron enen tradukante etimologiojn de grekaj nomoj kombinante ilin kun adjektivoj kiuj klarigis ilin: por Atlas lia adjektivo estas durus, "malmolaj, eltenema", [8] kiuj indikis al George Doig [9] ke Vergilio estis konscia pri la greka τλῆναι "por elteni";
Doig ofertas la plian eblecon ke Vergilio estis konscia pri la rimarko de Strabo ke la indiĝena nordafrika nomo por tiu monto estis Douris.
Ĉar la Atlas-montoj pliiĝas en la regiono loĝita fare de berberoj, estis sugestite ke la nomo eble estos prenita de unu el la berbero, specife ádrār "monto".
#000005
Tradicie historia lingvistetimologize la Malnovgreka vorto ἄτλας ( genitivo: ἄτλαντος) kiel inkluzivite de kopulacia α- kaj la proto-ind-eŭropa radiko ÷ telh2- "konfirmi, apogas" (de kie ankaŭ τλῆναι), kaj kiu estis poste transformita al nt-tigo.
Tamen, Robert Beekes argumentas ke ne povas esti atendite ke tiu praa Titano portas hindoeŭropan nomon, kaj ke la vorto estas de antaŭ-greka origino, kaj tiaj vortoj ofte finon en - formiko.
#000006
Fontoj priskribas Atlas kiel la patron, de malsamaj diinoj, de multaj infanoj, plejparte filinoj.
Kelkaj el tiuj ricevas konfliktadon aŭ imbrikitajn identecojn aŭ gepatrecon en malsamaj fontoj.
#000007
Atlas kaj lia frato Menoetius helpis al la titanoj en ilia milito kontraŭ la olimpikuloj, la Titanomakio.
Kiam la titanoj estis venkitaj, multaj el ili (inkluzive de Menoetius) estis limigitaj al tartaro, sed Zeŭso kondamnis Atlas por stari ĉe la okcidenta rando de Gaia (la Tero) kaj teni supren la ĉielo sur siaj ŝultroj, por malhelpi la du rekomencado de ilia praa brakumo.
Tiel, li estis Atlas Telamon, "eltenema Atlas", kaj iĝis kamizolo de Koeo, la formado de la ĉiela akso ĉirkaŭ kiu la ĉielo rondiras.
#000009
Ofta miskompreniĝo hodiaŭ estas ke Atlas estis devigita teni la Teron sur siaj ŝultroj, sed Classical-arto montras Atlas tenantan la ĉielosferojn, ne globon;
la solideco de la marmorglobo portita fare de la fama Farnese Atlas eble helpis la kunfandon, plifortikigitan en la 16-a jarcento per la evolua uzokutimo de atlaso por priskribi korpuson de surteraj mapoj.
#000010
En malfrua rakonto, [20] giganto nomis Atlas provis movi vagantan Perseon de la loko kie la Atlas-montoj nun staras.
En la rakontado de Ovidio, [21] Perseo rivelis meduzkapon, turnante Atlas al ŝtono (tiuj tiu sama montoj) kiam Atlas provis forpeli lin, ĉar Perseo, kiuj iris tien hazarde kaj demandis ke Atlas por gastamo, nomis sin filo de Zeŭso kaj ke profetaĵo diris ke filo de Zeŭso ŝtelus la orajn pomojn de la fruktoplantejo de Atlas.
Kiel estas ne nekutima en mito, tiu raporto ne povas esti unuigita kun la multe pli oftaj rakontoj pri la negocoj de Atlas kun Heraklo, alia filo de Zeŭso, kiu estis la pranepo de Perseo kaj kiuj serĉis por la oraj pomoj.
#000011
Laŭ Platono, la unua reĝo de Atlantido ankaŭ estis nomita Atlas, sed tiu Atlas estis filo de Pozidono kaj la mortonta virino Cleito.
Euhemerist origino por Atlas estis kiel legenda Atlas, reĝo de Mauretania, fakula astronomo.
#000012
Unu el la Dekdu Laboroj de la heroo Heraklo devis alporti kelkajn el la oraj pomoj kiuj kreskas en la ĝardeno de Hera, emita fare de la filinoj de Atlas, la Hesperidoj, kaj gardita per la drako Ladon.
Heraklo iris al Atlas kaj ofertis teni supren la ĉielon dum Atlas ricevis la pomojn de siaj filinoj.
#000013
Sur lia reveno kun la pomoj, aliflanke, Atlas provis al truko Heraklon en portado de la ĉielo permanente per ofertado liveri la pomojn mem, kiel iu ajn kiu intence prenis la ŝarĝon devas porti ĝin eterne, aŭ ĝis iu alia prenis ĝin for.
Heraklo, suspekti Atlas ne intencis reveni, ŝajnigis konsenti pri la oferto de Atlas, demandante nur ke Atlas prenas la ĉielon denove dum kelkaj minutoj tiel ke Heraklo povis rearanĝi sian mantelon kiel remburante sur siaj ŝultroj.
Kiam Atlas demetis la pomojn kaj prenis la ĉielon sur siaj ŝultroj denove, Heraklo prenis la pomojn kaj forkuris.
#000014
En kelkaj versioj, [23] Heraklo anstataŭe konstruis la du grandan Heraklajn Kolonojn por teni la ĉielon for de la tero, liberigantan Atlas multe kiam li liberigis Prometeo'n.
#000015
La identiga nomo Aril estas gravurita sur du 5-ajarcentaj etruskaj bronzaj eroj, spegulo de Vulci kaj ringo de nekonata ejo.
Ambaŭ objektoj prezentas la renkonton kun Atlas de Hercle, la etruska Heraklo, identigita per la surskribo;
ili reprezentas maloftajn kazojn kie figuro de greka mitologio laboras importita pri etruska mitologio, sed la nomo ne estas.
La etruska nomarilo estas etimologie sendependa.
#000016
La plej konata kultura unuiĝo de Atlas estas en kartografio.
La unua eldonisto se temas pri asocii la Titan Atlas kun grupo de mapoj estis la artvendisto Antonio Lafreri, sur la gravurita titopaĝo kiun li aplikis al siaj ad hoc muntadoj de mapoj, Tavole Moderne Di Geografia De La Maggior Parte Del Mondo Di Diversi Autori (1572);
tamen, li ne uzis la vorton "atlaso" en la titolo de lia laboro, novigado de Gerardus Mercator, kiu dediĉis sian "atlason" specife "por honori la Titanon, Atlas, Reĝon de Mauretania, kleran filozofon, matematikiston, kaj astronomon";
li fakte prezentis la astronomreĝon.
#000017
En psikologio, Atlas estas uzita metafore por priskribi la personecon de iu kies infanaĝo estis karakterizita per troaj respondecaj kampoj.
#000018
Tiu trinkujo, por tribunalfestenoj, prezentas Atlas tenantan la ŝelon sur lia dorso.
#000021
Bahamut, malglata analogo de araba mitologio, kaj aliaj membroj de
#000024
En la helena mitologio, Atlaso (el la malnova greka Ἄτλας, « la portanto », de τλάω / tláô, « porti, subteni ») estis titano, filo de Japeto kaj Temiso (Laŭ aliaj fontoj, naskis lin Klimena aŭ Asia) kaj frato de Prometeo, Epimeteo, Menetio.
#000028
Kun la oceanidino Plejona, li estas patro de la Plejadoj; kun ŝi, aŭ kun Etra, alia oceanidino, li estas patro de la Hiadoj; kaj kun Hesperisa, sia nepino, li estas patro de la Hesperidoj. Kun aliaj neprecizataj diinoj, li generus Kalipson, Dionon kaj Maeran.
#000030
Partopreninte al la ribelo de la Titanoj kontraŭ la Olimpanoj (rakontita en la Titanomakio), li estis kondamnita eterne subteni la ĉielon.
#000031
Heraklo komisiis lin ŝteli la orajn pomojn de la ĝardeno de la Hesperidoj, kaj konsentis subteni lian ŝarĝon dum tiu tempo.
#000032
Plej antikva statuo de Atlaso, la Farnesa Atlaso, romia kopio de la 2-a jarcento de helenistika statuo, montras la titanon portantan la ĉielon, figurata per ĉiela globuso. Tiu statuo inspiris bildojn de Atlaso portanta teran globuson (tio, pri kiu neniam parolas la greka mitologio).
#000033
La bildo de Atlaso portanta Teron ilustris geografiajn maparojn, kiuj prenis la nomon de Atlaso.
#000034
Same tiu figuro inspiris la nomigon de montarĉeno en Maroko kiel Atlaso, ĉar Nordokcidento Afriko estas kvazaŭ ĝi subtenas en la mapo la pli nordan Eŭropon, kiu iam estis konsiderata la centro de la mondo kvazaŭ ununura mondo.
#000035
Pri la uzado de atlaso kiel maparo estas esperanta diraĵo pri senfina rakontado, nome "En mondo estas kontinento, en kontinento estas lando, en lando estas urbo, en urbo estas kvartalo, en kvartalo estas domo, en domo estas ĉambro, en ĉambro estas ŝranko, en ŝranko estas skatolo, en skatolo estas atlaso, en atlaso estas mondo, en mondo estas ktp".
#000036