La unua Esperanto-kongreso en Irano
#000000
Dum la unua tago de la kongreso, kiun organizis kaj okazigis Irana Esperanto-Asocio (IREA) kun profesia helpo de Jasna Instituto, post kutimaj inaŭguraj programeroj estis legita mesaĝo de Mark Fettes, la prezidanto de UEA, kiu skribis, interalie:
#000002
En viaj manoj kuŝas la sorto kaj signifo de la unua Esperanto-kongreso en Irano, lando kun longa kaj glora historio, kiu ludas gravegan rolon en la disvolviĝo de la vasta regiono inter Eŭropo, Azio kaj Afriko. Temas pri regiono, kiun ankoraŭ minacas diversaj konfiktoj kaj militoj, kaj kie do urĝe necesas disvastigi tiun pacan spiriton, kiun portas la Esperanto-movado jam de sia naskiĝo.
#000003
Estraranoj de IREA raportis pri la aktivado de la asocio. La arta programo de la inaŭgura tago inkludis kvin komediajn teatraĵetojn kaj iranajn tradiciajn muzikaĵojn/kantojn de la grupo Vahe (Oazo), kies direktorino estas Niku Mamduhi, reĝisoro kaj denaska esperantistino. Fine de la unua tago okazis interkona vespero kaj aŭkcio.
#000004
La duan tagon komencis Lee Jungkee per prelego pri la Seula Kultur-Centro, kiun li fondis antaŭ 23 jaroj kaj ĝis nun okazigis 266 kursojn tie komencante novan kurson ĉiumonate. Ahmad Reza Mamduhi, IREA-vicprezidanto kaj la ĉefdelegito de UEA en Irano, prelegis pri “Irano kaj Esperanto”. Samtempe en alia salono de la hotelo Ŝahr, la kongresejo en la orienta parto de Tehrano, okazis perslingva prezentado de Esperanto.
#000005
Omid Rohanian, la irana KAEMano, prezentis raporteton kun kelkaj proponoj, reage al kiuj Lee Jungkee diris klarigojn kaj kuraĝigojn. Ŝirin Ahmadnia, irana sociologo kaj poetino, prelegis pri la stato de virinoj en Irano kaj potenciala helpo, kiun Esperanto povas fari por ilia prospero. Ŝi, kiel ekzemplon, priparolis sin: 16-jara ŝi lernis Esperanton kaj 23-jara partoprenis en la Pekina UK (1986), kaj poste ŝiaj poemoj aperis en prestiĝaj internaciaj gazetoj: Fonto, Heroldo de Esperanto kaj Monato.
La artaj programeroj de la dua kongresa tago inkluzivis komediajn teatraĵetojn pri la irana novjara sep-so-tablotuko (kun sep aĵoj kies nomoj en la persa komenciĝas per “s”) kaj muzikon kaj kantojn de Vahe.
#000006
D-ro So Gilsu interesoveke parolis pri la bezonataj ecoj de Internacia Lingvo – facileco, perfekteco kaj aplikebleco – kiujn Esperanto havas tre kontentige, kaj kiujn malhavas naciaj lingvoj kiel la angla. La lastan prelegon “Esperanto kaj tradukado” prezentis Golam-Reza Azar-Huŝang, irana verkisto kaj tradukisto.
#000007
Fine ĉiuj prelegintoj suriris la scenejon por respondi demandojn. Okazis viglaj kaj konstruaj diskutoj. Post tio la kongresa rezolucio estis laŭtlegita de d-ro Sayadpour kaj aprobita per aplaŭdado de kongresanoj.
#000008
Poste al ĉiuj eksterlandaj kongresanoj (el kiuj multaj donacis librojn al IREA), IREA-prezidanto, d-ro Keyhan Sayadpour sursceneje donacis ekzemplerojn de Versoj de Persoj (originalaj poemoj de irananoj en Esperanto) – por ili mem kaj por la bibliotekoj de iliaj Esperanto-Asocioj. Li ankaŭ disdonis honorajn kongresajn dankleterojn kaj memor-tabulojn.
#000009
La lasta kongresa tago estis dediĉita al ekskursoj al du vidindaĵoj de Tehrano: palaco Golestan kaj bazaro Taĝriŝ.
#000010
Ĉi tiu artikolo aperis en la aprila-maja kajero de La Ondo de Esperanto (2014).
Ĉe represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaĵo) aŭ retan (se en retejo):
Rete: La Balta Ondo 
#000011
En la kajero 2 de “Homarane” (20l3) – “Minoraj kredoj kaj nia lingvo”, redaktis Bertil Nilsson – vi trovas ampleksan historiografian studon de Giorgio Silfer pri bahaismo kaj esperanto: “De la Tabuleto de Ishrakat ghis la nuntempa bahaa esperantismo”.
#000017
Antaŭ kelkaj semajnoj dulingve, en Esperanto kaj anglalingve, mi elektronike ekspedis al ĉiuj instituciaj tavoloj de Bahaismo (sendependa mond-religio je kiu kredas ses milionoj da adeptoj) du apartajn raportojn en kiuj mi pritraktas historian eventon en Esperantujo okazintan de la 24a ĝis la 26a de Marto 2014 – La Unua Irana Esperanto-Kongreso. Ambaŭ raportoj miaj vidigas impresojn de individua bahaano kiu nek havas nek volas ludi oficialan rolon en ajna institucio.
#000019
Mia unua raporto de la 31a de Marto 2014, jam sufiĉe disvastigita, referencas (a) rimarkinde glatan facilecon pri ĉiuj miaj dum-kongresaj aktivecoj en Irano (b) la ĝentilecon kaj malavarecon de homoj tie (c) la altan kvaliton de parolata Esperanto inter iranaj samideanoj.
#000020
Antaŭ ol jene provizi al la Esperantistaro la duan pli ampleksan raporton mi iom priskribu la administran sistemon de la bahaa religio ĉar ĝi estas unika kaj naskiĝis en Irano kie ĝi nun estas kontraŭ-leĝa spite al diversaj kaj long-daŭraj iniciatoj flanke de Unuiĝintaj Nacioj ĝiajn membrojn protekti:
#000021
Oni ne rajtas nomi sin kandidato por estri bahaan institucion; reklamoj estas tute malpermesataj. La tuta bahaa komunumo de plenkreskuloj per sekreta baloto elektas naŭ instituciajn reprezentantojn kies decidoj nur post serioza kaj komun-estrara konsultado estas validaj. Se individua adepto kontraŭstaras decidon, ekzemple de Loka Bahaa Spirita Asembleo (miakaze, urbeto nomita Onkaparinga en la ŝtato Sud-Aŭstralio) li-ŝi rajtas apelacii al Regiona Bahaa Konsilantaro (Adelajdo); post tio se necese al Nacia Spirita Asembleo (Sidnejo); kaj finfine al la Universala Domo de Justeco (Hajfo, Israelo). La tuta procezo por elekti reprezentantojn kaj por eventuale oponi ties komunajn decidojn baziĝas sur demokratio kaj interkonsiliĝoj. Se post tiu plena procezo oni ankoraŭ rifuzas akcepti Hajfan dekreton oni por reteni unuecon de la tutmonda bahaanaro restu silenta kaj turnu sin preĝante al Dio, la Nekonebla Esenco. Grava punkto kuŝas en tio ke tute mankas ia ajn ekleziularo kiel ekzemple, imamoj, pastroj, rabenoj ks; tio signifas interalie ke nur la konsiloj, petoj kaj instrukcioj de la institucio mem estas aŭtoritataj kaj ke neniuj karismaj aŭ inteligentegaj institucianoj – kiel ekzemple, sekretario, kasisto aŭ salajrata bahaa oficisto – antaŭdiktas decidojn. Por religia sistemo kies solvoj estas ekstreme modernaj kaj kies demokrata aliro estas senprecedenta la avantaĝoj kristalklare batas koruptecon, nepotismon, demagogion ktp.. Portempa malavantaĝo tamen eble konsistas en tio, ke por decidon atingi kvorumo da almenaŭ kvin estraranoj devas konsultadi en mult-nombraj renkontiĝoj temporabaj. Resume, nur la komunaj decidoj de naŭ-persona demokrate elektita Asembleo gravas! Oni nepre do mature distingu inter eldiroj, agoj kaj eĉ la neagemado de famaj aŭ kleregaj bahaaj unuopuloj disde la decidoj de bahaa institucio mem. Ĉio ĉi estas intime ligita al la ĉefa principo-fundamento de la Bahaa Kredo: oni sendepende enketu pri la vero por si mem. Sed vera religio signifas tion, kio per esplorado gvidas al la certiĝo, sed ne tion kio simple bazas sur imito de la gepatra religio.
#000022
Ĝuste pro la delikata enhavo de mia dua raporto, kiun mi nun ĉi–sube sendas al la Esperantistaro, kaj ĉar mi certe ne estas institucia tipo (mankas al mi tiuspecaj administraj spertoj, bona san-stato ktp) unuavice ricevis jam antaŭ sufiĉe longe HIPOKRITECO-n tiuj kvar koncernaj bahaaj institucioj – Loka, Regiona, Nacia kaj Internacia. Konsiderante ke neniu respondis, krom kelkaj aŭtomataj maŝin-respondoj, mi supozas – rilate ĝian publikan aperigon en la nuna momento – ke institucia malpermeso ne ekzistas malgraŭ la de mi menciitaj delikateco kaj graveco. Ne hezitu kontakti min por havigi anglalingvan tradukon por eventuale asisti vin ekinterkonsiliĝi kun bahaanoj en via lando ĉar multaj el ili bone parolas la lingvon de Shakespeare kaj apenaŭ rekonas la vorton ’Esperanto’, des malpli sian devon kiel unuopaj kredantoj studi kaj disvastigi la zamenhofan lingvon. Kaj. pri la vaste miskomprenataj rilatoj inter esperantistoj kaj bahaanoj en Irano ili scias preskaŭ nenion:
#000023
“Tial ĉiu el ni devas studi tiun ĉi lingvon [Esperanto] kaj disvastigi ĝin laŭ sia eblo, por ke ĝi estu tagon post tago pli vaste konata, por ke ĝi estu akceptita de ĉiuj nacioj kaj registaroj de la mondo, kaj fariĝu parto de la programo en ĉiuj publikaj lernejoj. Mi esperas ke Esperanto estos akceptita kiel lingvo de ĉiuj estontaj internaciaj konferencoj kaj kongresoj, por ke ĉiuj homoj bezonos lerni nur du lingvojn: unue sian patrolingvon kaj due la lingvon internacian. Tiam perfekta harmonio estos starigita inter ĉiuj popoloj de la mondo.” Abdu’l-Baha, Parizo, 1913
#000024
“Ni do ordonis al ĉiuj bahaanoj en la Oriento studadi ĉi tiun lingvon [Esperanto] tre zorge, kaj post nelonge ĝi disvastiĝos tra la tuta Oriento. Mi petas ankaŭ al vi, esperantistoj kaj ne-esperantistoj, energie klopodadi por la disvastigado kaj propagandado de ĉi tiu lingvo: ĉar ĝi akcelos la alvenon de tiu tago, tiu miljara tago, kiun antaŭdiris profetoj kaj viduloj, tiu tago en kiu, estas dirite, la lupo kaj la ŝafido trinkos el la sama fonto, la leono kaj la cervo sin paŝtos sur la sama herbejo. La signifo de ĉi tiu sankta Skribo estas, ke la batalantaj rasoj, militantaj nacioj, malamikaj religioj, alproksimiĝos unu al la alia en la spirito de amo, kaj kunligiĝos unu kun alia.” Abdu’l-Baha, Edinburgo, 1913.
#000025
Via aŭtoro estas la plej alta homo sur la foto. Pli ol 100 esperantistoj el 7 landoj kongresis.
#000026
Ĝuste tiam kiam mi sen ia ajn problemo komforte estis partopreninta historian kongreson en Teherano la reĝimo tie kontraŭ sia propra konstitucio daŭrigas enkarcerigon de sep bahaaj estroj kaj samtempe montras al okcidentaj landoj du-vizaĝan reproksimigon (rapprochement). (Vidu mian raporton de la 31a de Marto al la esperantistaro en kiu mi suspektas kaŝitan intencon pri ne-kutima facileco pri ĉiuj miaj dum-kongresaj aktivecoj en Irano.) La nivelo de hipokriteco flanke de teologiaj politikistoj en Irano estas nun sen-mezura. Ĉe la akceptejo de iuj bankoj mi vidis ĉe la pordo invit-afiŝon kun foto de riĉega ajatolo por bonvenigi klientojn nome de karitataj organizaĵoj.
#000027
Ke ne malmultaj imamoj, mulaoj, ajatoloj ktp en la registaro abundege riĉigas sin kaj konstruigas maŭzoleojn por sin glori je altega kosto de la homamasoj ne plu estas sekreto.
#000029
Esperanto-klaso kaj festo en Persio, Teherano, dum la unua mondmilito.
#000033
Jen refoje, kiel montras la fotografaĵo kiu kompreneble ne aperas en la verko de M. H. Saheb-Zamani, bahaaj virinoj en Islama lando montras la vojon kaj lernas Esperanton.
#000035
(2) Vidu mian dulingvan raporton de la 31a de Marto en kiu mi referencas al rimarkinda erao antau proksimume tri jardekoj kiam 675 Esperanto-instruistoj aprobitaj de la registaro profesie eklaboris por Esperantigi ĉiujn lernejojn en Irano. Alidirite, bone dokumentita grandega ondo, unika en Esperantujo, okazis ĵus antaŭ kaj tuj post la 1979a Irana Revolucio; ĝia subita sed triste efemera sukceso, ankorau pridiskutata en Nov-Jorko, Roterdamo kaj aliloke, evidentigas (a) kiom rapide kunigita socio la lingvan antaustaton povas aliigi kaj (b) la rolon de influaj unuopuloj:
#000036
(MHSZ:)Grand-parte, kun la leviĝo de Nazi-reĝimo en Germanio, ankoraŭ tiama por-nazia eks-reĝo [Ŝaho], Reza Pahlavi (1875-1942, malpermesis Esperanton kun diversaj stigmatoj kaj akuzoj – interalie, ke la lingvo estas la propagandilo de Bahaanoj, do, anti-islama! Ĉar ankaŭ kelke da tro entusiasmaj Bahaanoj – kompreneble, ne ĉiuj – malatente al (a) tut-enda Neŭtraleco de Esperanto, aparte en la Tria Mondo, kaj (b) la ĝisfunde religia sinteno de la plejmulto de iranaj islamanoj, faris – kaj ankoraŭ faras – tion! Vole-ne-vole, ili disponigis al la diktatora, por nazia, kaj ŝajn-islamo-subtena registaro tiama, ĉia-ajn pretekston por kondamni Esperanton. La nigra ombro de tiaj venenaj antaŭ juĝoj, ankoraŭ sufokante, restas kaj forte malhelpas nin – ekzemple, en 1982, dum ĉio ĝuste ŝajnadis favora al Esperanto, kaj eĉ la Ministerio pri Edukado jam dissendis rekomend-cirkuleron pri la lernado de IL (Internacia Lingvo), subite iu nekonata fantomo malfermis malice sian konspiran dosieron delonge jam forgesitan, kaj alsendis fotokopion de iu bahaana propagandilo, kun pri-Esperanta rubriko de 1916 al la Ministro de Edukado demandante lin: “Ĉu vi estas la Ministro de Islama Revolucio, aŭ Bahaisma subtenanto?“ La fotokopio, kvazaŭ eksplode, funkciis, ek-ellasis ĉen-reagan kontraŭ-ŝokon kontraŭ Esperanto! Neantaŭ pensebla bremsego de antaŭ 65 jaroj, agis kun revolucia febro denove anti-movade. Tranokte Esperanto ŝajnis io tabua, kontraŭ-revolucia, komploto cionisma kaj bahaisma. Eĉ, nura simpatio al Esperanto fariĝis vivo-danĝera!
#000037
(MHSZ:)Tial, la mis-utiligado de Esperanto, kiel propagandilo en la manoj de kelkaj maldiskretaj ekstremistoj inter la anoj de iu religia kredo, kontraŭ la kredo de plimulto de islamanoj, ege bedaŭrinde, aŭtunigis la verdan printempon de Esperanto en sia dua ondo en Irano.
#000038
Ĉu bahaaj esperantistoj tra la mondo ĝuste rimarkas kvar paĝojn poste en brile inteligenta eseo iomete pli mildan elirpunkton de la sama Doktoro pri Psikologio pro ties uzo de la vorto “onidiron“?
#000039
(MHSZ:) Vintre de 1982, en kelkaj gazetoj, aperis artikoloj kun severaj akuzoj kaj atakoj al la Esperanto-Movado, kiujn karakterizis la manko de la nomoj de verkintoj. En la oficiala organo de la t.n. Revolucia Gardistaro (ŝtata instanco), dum la atakoj, oni eĉ nomis la esperanto-movadon la rimedo de la Internacia Cionismo, kaj nomis la pionirojn de la movado kontraŭ-revoluciaj agantoj en Irano (je 6-3-82). Endas rimarkigi aparte, en tiamaj cirkonstancoj de la lando, eĉ malpli severaj akuzoj, povus kaŭzi tro simple persekutadon kaj ekzekutadon.
#000041
(MHSZ:)Dum multaj monatoj Esperanto, kaj ŝajne esperantisto, efektive iĝis inkub-sonĝo por multaj personoj. Fakte, eĉ nura esprimo de simpatio al Esperanto fariĝis vivo-danĝera. Sekve, miloj da komencantoj forlasis la kursojn. La movadaj aktivadoj ĉesis kaj limiĝis al hejmaj rondoj.
#000042
(MHSZ:)Konklude, oni, eble provizore, povus diri, ke en revolucia Irano, unuaonde ek-trakuris iu Esperanto-Ŝoko tro favora, kaj tuj poste, reage frapis ege malfavoran Esperantan Kontraŭ-Ŝokon: Esperanto unuavice renkontis supermezuran bonvenon, kaj ankaŭ ne-antaŭvideblan antagonismon. Tia delira stato, kompreneble mallong-tempe, por la evoluo de ĉiu kultura afero ŝajnas tute ne sana. Sed, ĉu longtempe, probable tio, kiel iu dialektika proceso, povus iam esti utila al Esperanto? Ĉiuokaze, en Irano, antaŭ 1975, el ĉiu 100,000 edukitaj irananoj, apenaŭ troviĝis 10 personoj, kiuj iam aŭdis simple eĉ nur la nomon de la Internacia Lingvo. Sed, sekve de tiuj agoniplene tajfuneskaj epizodoj – por, kaj kontraŭ Esperanto – nuntempe jam ne troviĝas eĉ eble 10 personoj el tiuj 100,000 irananoj, kiuj ne aŭdis, aŭ plej eble, ne scias, minimume, iom pri “la lingvo supernacia – Esperanto”! Tio estas, la evidenta, la trans-iro de la absoluta ne-sciado al la relativa sciado!?
#000045
En la nuna Irano ĉiu dua homo estas junulo inter kies vicoj senlaboreco abundas.
Ankoraŭ delikataj por la Bahaa Esperanto-Ligo kaj por la tuta esperantistaro de tiu generacio estas niaj inter-rilatoj. Daŭrigota historio!
#000048
La kongreso estis granda sukceso ech multe pli ol oni atendis, kiel diras Prof. Lee Jungkee, estrarano de UEA, kiu mem partoprenis ghin. Cetere eksterlandaj partoprenantoj estis preskau chiuj loghigitaj che hejmo de Esperantistoj kaj ofte regalataj de samideanoj iranaj.
La kongreso montris kapablon de Iranaj Esperantistoj en organizado kaj preparado.
Estu ke tiaj kongresoj dauru.
#000049
Koran gratulon kaj amikan saluton el Francio al ĉiuj! Mi esperas, ke tiun unuan sukcesan kongreson sekvos multaj aliaj.
... kaj vivu Esperanto por pli paca Mondo!
#000050
Demonstraj versioj de “La Ondo”
#000053