Sumoo ( 相撲 , sumō) aŭ sumoo estas konkurenciva plenkontakta luktad sporto kie rikishi (luktisto) provas devigi alian luktiston el cirkla ringo ( dohiō ) aŭ en tuŝado de la grundo kun io ajn krom la plandoj de liaj piedoj.
La karakteroj 相撲 laŭlitere intencas "frapi unu la alian".
#000001
La sporto originis de Japanio, la nura lando kie ĝi estas trejnita profesie.
Ĝi estas ĝenerale konsiderita gendaibudō (moderna japana batalarto), sed tiu difino estas misgvida, ĉar la sporto havas antaŭhistorion daŭrantan dum multajn jarcentojn.
Multaj antikvaj tradicioj estis konservitaj en sumoo, kaj eĉ hodiaŭ la sporto inkludas multajn ritajn elementojn, kiel ekzemple la uzo de salpurigo, de Ŝintoismo.
Vivo kiel luktisto estas tre disciplinita, kun reguloj reguligitaj fare de la Japania Sumoo-Unuiĝo.
La plej multaj sumoistoj estas postulataj por vivi en komunumaj sumootrejnadstaloj, konataj en la japana kiel heya , kie ĉiuj aspektoj de iliaj ĉiutagaj vivoj - de manĝoj ĝis sia maniero de robo - estas diktitaj per strikta tradicio.
#000002
De 2008 ĝis 2011, kelkaj altprofilaj konfliktoj kaj skandaloj skuis la sumoomondon, kun rilata efiko al ĝia reputacio kaj biletvendejoj.
Tiuj ankaŭ influis la kapablon de la sporto altiri novajn rekrutojn.
Malgraŭ tiu malsukceso, la populareco kaj ĝenerala partopreno de sumoo revenis pro havado de multobla yokozuna (aŭ grandiozaj ĉampionoj) por la unua fojo en kelkaj jaroj kaj aliaj altprofilaj luktistoj kiel ekzemple Endō kaj Ichinojō prenanta la atenton de publiko.
#000003
6 Vivo kiel profesia sumoisto
#000004
Aldone al ĝia uzo kiel fortoprovo en batalo, sumoo ankaŭ estis asociita kun Ŝintoismorito, kaj eĉ certaj sanktejoj aranĝas formojn de ritodanco kie homo laŭdire batalas kun kami (Ŝintoisma dia spirito).
Ĝi estis grava rito en la imperiestra kortego, kie reprezentantoj de ĉiu provinco estis ordonitaj partopreni la konkurson en la tribunalo kaj batali.
La konkursantoj estis postulataj por pagi por siaj vojaĝoj mem.
La konkurso estis konata kiel sumai neniu sekie, aŭ "sumaipartio".
#000005
Dum la resto de japana registrita historio, la populareco de sumoo ŝanĝiĝis laŭ la kapricoj de siaj regantoj kaj la bezono de sia uzo kiel trejna ilo en periodoj de burĝa tumulto.
La formo de luktadbatalo ŝanĝita iom post iom en unun kie la ĉefcelo en venko devis ĵeti onies kontraŭulon.
La koncepto de puŝado de onies kontraŭulo for el difinita areo iom da tempo poste venis.
#000006
Ringo, difinita kiel io krom simple la areo donita al la luktistoj de spektantoj, ankaŭ verŝajne kreiĝis en la 16-a jarcento kiel rezulto de turniro organizita fare de la tiama ĉefmilitĉefo en Japanio, Oda Nobunaga.
Ĉe tiu punkto, luktistoj portus malstriktajn pubotukojn prefere ol la multe pli rigidaj maŭashi luktadzonoj de hodiaŭ.
Dum la Edo-periodo, luktistoj portus franĝan dekoracian antaŭtukon nomitan kesho-mawashi dum la matĉo, dum hodiaŭ tiuj estas eluzitaj nur dum preturnirritoj.
La plej granda parto de la resto de la nunaj formoj ene de la sporto evoluigita en la frua Edo-periodo.
#000007
La gajninto de sumoatako estas ĝenerale ĉiu el ambaŭ:
#000009
La unua luktisto se temas pri devigi lian kontraŭulon paŝi for el la ringo
La unua luktisto se temas pri devigi lian kontraŭulon tuŝi la grundon kun iu parto de lia korpo krom la fundo de liaj piedoj
#000010
Ankaŭ, kelkaj aliaj malpli oftaj reguloj povas esti uzitaj por determini la gajninton.
Ekzemple, luktisto uzanta kontraŭleĝan teknikon (aŭ kinjiton ) aŭtomate perdas, kiel unu faras kies maŭashi (aŭ zono) venas tute nefarita.
Luktisto malsukcesanta aperi por sia atako (tra antaŭa vundo) ankaŭ aŭtomate perdas ( fusenpai ).
#000011
Matĉoj konsistas sole el ununura rondo kaj ofte daŭras nur kelkajn sekundojn, ĉar kutime unu luktisto estas rapide forigita de la cirklo aŭ ĵetita al la grundo.
Tamen, ili povas foje daŭri dum pluraj minutoj.
Ĉiu matĉo estas antaŭita per kompleksa ceremonia rito.
Tradicie, sumoistoj estas famaj por sia granda cirkonferenco kaj korpomaso, kio ofte estas alloga faktoro en sumoo.
Neniuj pezosekcioj estas uzitaj en profesia sumoo, kaj pripensanta la vicon da korpopezoj en sumoo, individua luktisto foje povas alfronti kontraŭulon dufoje sia propra pezo.
Tamen, kun supera tekniko, pli malgrandaj luktistoj povas kontroli kaj venki multe pli grandajn kontraŭulojn.
#000012
Post kiam la gajninto estas deklarita, ekster-faza giōji (aŭ arbitraciisto) determinas la kimariton (aŭ gajnantan teknikon) uzitan en la atako, kiu tiam estas sciigita al la spektantaro.
#000013
Dum maloftaj okazoj, la arbitraciisto aŭ juĝistoj povas aljuĝi la venkon al la luktisto kiu tuŝis la grundan unue.
Tio okazas se ambaŭ luktistoj tuŝas la grundon en preskaŭ la sama tempo kaj estas decidite ke la luktisto kiu tuŝis la grundan sekundon havis neniun gajneblecon, la supera sumoo de lia kontraŭulo metis lin en nerehaveblan pozicion.
La perdanta luktisto estas referita kiel estante Shini-tai ("morta korpo") en tiu kazo.
#000014
Sumoomatĉoj okazas en dohiō (土俵): ringo, 4.55 m (14.9 ft) en diametro kaj 16.26 m2 (175.0 kv. ft) en areo, de riz-pajleraj pakbuloj pinte de platformo farita el argilo miksita kun sablo.
Nova dohiō estas konstruita por ĉiu turniro fare de la atakalvokantoj (aŭ iobidashi ).
En la centro estas du blankaj linioj, la shikiri-sen , malantaŭ kiu la luktistoj poziciigas sin ĉe la komenco de la atako.
Tegmento simila al tiu de ŝintoa Sanktejo povas esti suspendita super la dohiō.
#000015
Profesia sumoo estas organizita fare de la Japania Sumoo-Unuiĝo.
La membroj de la unuiĝo, nomita oyakata , estas ĉiuj iamaj luktistoj, kaj estas la nuraj homoj rajtigitaj por trejni novajn luktistojn.
Ĉiuj trejnantaj luktistoj estas membroj de trejna stabila (aŭ heya ) kuro de unu el la oyakata, kiu estas la stalmajstro por la luktistoj sub li.
Nuntempe, 43 trejnadstaloj gastigas 660 luktistojn.
#000016
Ĉiuj sumoistoj prenas luktadnomojn nomitajn shikona ( 四股名), kiu povas aŭ eble ne estas rilatita al iliaj realaj nomoj.
Ofte, luktistoj havas nur malmulte da elekto en siaj nomoj, kiuj ricevas al ili fare de siaj trejnistoj (aŭ stalmajstroj), aŭ de subtenanto aŭ familiano kiuj apogis ilin en la sporton.
Tio estas precipe vera de eksterlandnaskitaj luktistoj.
Luktisto povas ŝanĝi sian luktadnomon dum sia kariero, kie kelkaj luktistoj ŝanĝiĝas siajn plurajn fojojn.
#000017
Sumoo estas strikta hierarkio surbaze de sportmerito.
La luktistoj estas vicigitaj laŭ sistemo kiu devenas de la Edo-periodo.
Luktistoj estas promociitaj aŭ degraditaj laŭ sia efikeco en ses oficialaj turniroj okazigitaj tutjare.
Singarde preta banzuke listiganta la plenan hierarkion estas publikigita du semajnojn antaŭ ĉiu sumooturniro.
#000018
Aldone al la profesiaj turniroj, ekspoziciokonkuradoj estas aranĝitaj je regulaj intervaloj ĉiun jaron en Japanio, kaj proksimume post kiam ĉiujn du jarojn, la pint-rangigitaj luktistoj vizitas eksterlandan landon por tiaj ekspozicioj.
Neniu el tiuj ekranoj estas enkalkulita en determinado de la estonta rango de luktisto.
Rango estas determinita nur per efikeco en grandiozaj sumooturniroj (aŭ honbasho ).
#000019
La ses sekcioj en sumoo estas:
makuki (maksimumo 42 luktistoj), jūriō (fiksita ĉe 28 luktistoj), makushita (fiksita ĉe 120 luktistoj), sandanme (fiksita ĉe 200 luktistoj), jonidan (proksimume 185 luktistoj), kaj jonokuki (proksimume 40 luktistoj).
Luktistoj eniras sumoon en la plej malsupra jonokuki dividaĵo, kaj kapablopermesado, laboras kun sian manieron ĝis la pintdivizio.
Larĝa limado en la sumoomondo povas esti vidita inter la luktistoj en la supraj du sekcioj konataj kiel sekitori kaj tiuj en la kvar pli malaltaj sekcioj, konataj ofte antaŭ la pli komunnomo rikishi.
La rangoj ricevas malsamajn nivelojn de kompenso, privilegiojn, kaj statuson.
#000020
La plej supra makuki dividaĵo ricevas la plej multe de la atenton de adorantoj kaj havas la plej kompleksan hierarkion.
La plimulto de luktistoj estas maegashira kaj estas numeritaj de unu (ĉe la pinto) malsupren ĝis proksimume 16 aŭ 17-a En ĉiu rango estas du luktistoj, la pli alta rango estas elektita kiel "oriento" kaj la pli malaltaj kiel "okcidento", tiel ke la listo iras numero 1 orienten, numero 1 okcidenten, numero 2 orienten, numero 2 okcidenten, ktp. [10] Super la maegashira estas la tri ĉampiono- aŭ ĉampionrangoj, nomitaj la san'iaku , kiuj ne estas numeritaj.
Tiuj estas, en suprenirado de ordo, komusubi , sekiŭake , kaj ōzeki .
Ĉe la pinto de la estra sistemo estas la rango de yokozuna .
#000021
Yokozuna, aŭ grandiozaj ĉampionoj, estas ĝenerale atenditaj konkuri pri kaj por gajni la pintdivizian turnirtitolon sur regula bazo.
Tial, la reklamadkriterioj por yokozuna estas tre striktaj.
Ĝenerale, ōzeki devas venki en la ĉampioneco por du sinsekvaj turniroj aŭ "ekvivalenta prezento" esti pripensita por promocio al yokozuna.
Pli ol unu luktisto povas teni la rangon de yokozuna en la sama tempo.
#000022
En antikvo, sumoo estis sole japana sporto.
Ekde la 1900-aj jaroj, aliflanke, la nombro da eksterlandnaskitaj sumoistoj iom post iom pliiĝis.
En la komenco de tiu periodo, tiuj malmultaj eksterlandaj luktistoj estis listigitaj kiel la japana, sed precipe ekde la 1960-aj jaroj, kelkaj altprofilaj eksterlandnaskitaj luktistoj iĝis bonkonataj, kaj en pli lastatempaj jaroj eĉ dominis en la plej altaj rangoj.
La duono de la lastaj ses luktistoj antaŭenigita al ōzeki estis eksterŝtate naskita kaj japanoj ne estis nomitaj yokozuna de 1998 ĝis la apogo al Kisenosato Yutaka en 2017.
Tio kaj aliaj temoj poste igis la Sumoo-Unuiĝon limigi la nombron da fremduloj permesitan en ĉiu stalo al ĵus unu ĉiun.
#000023
Ekde 1958, ses Grand Sumo-turniroj (japane:
honbasho) estis tenita ĉiun jaron: tri ĉe la Sumoo-Halo (aŭ Ryōgoku Kokugikan) en Ryōgoku, Tokio (januaro, majo, kaj septembro), kaj oni ĉiu en Osako (marto), Nagoja Urbo (julio), kaj Fukuoka (novembro).
Ĉiu turniro komenciĝas dimanĉe kaj kuras dum 15 tagoj, finiĝante ankaŭ dimanĉe.
Ĉiu luktisto en la en ordo du sekcioj ( sekitori) havas unu matĉon je tago, dum la malsupra-vicitaj luktistoj konkuras en sep atakoj, proksimume unu ĉiujn du tagojn.
#000024
Ĉiu tago estas strukturita tiel ke la plej alt-vicitaj konkursantoj konkuras ĉe la fino de la tago.
Tiel, batalante komencojn en la mateno kun la jonokuki luktistoj kaj finoj ĉe je la proksimume sesa horo en la vespero kun atakoj implikantaj la yokozunan.
La luktisto kiu venkas en la plej multaj matĉoj dum la 15 tagoj venkas en la turnirĉampioneco ( iūshō ) por sia dividado.
Se du luktistoj estas ligitaj por la pinto, ili luktas unu la alian kaj la gajninto prenas la titolon.
Tripartaj senmoviĝoj por ĉampioneco estas raraj, minimume en la pintdivizio.
En tiuj kazoj, la tri batalas unu la alian en paroj kun la unua por gajni du en vico prenas la turniron.
Pli kompleksaj sistemoj por ĉampionecfinaloj implikantaj kvar aŭ pli da luktistoj ankaŭ ekzistas, sed tiuj vidiĝas kutime nur en determinado de la gajninto de unu el la pli malaltaj sekcioj.
#000025
Certaj konkursparigoj estas malpermesitaj en regula turnirludado.
Luktistoj kiuj estas de la sama trejni stalon ne povas konkuri kontraŭ unu la alian, nek povas luktistojn kiuj estas fratoj, eĉ se ili interligas malsamajn stalojn.
Tiu escepto al tiu regulo estas tiu trejnado stabilaj partneroj kaj fratoj povas renkonti unu la alian en ĉampionec-decidada finalmatĉo.
#000027
La lasta tago de la turniro estas nomita senshūraku, kio laŭlitere signifas "la plezuron de mil aŭtunoj".
Tiu bunta nomo por la kulmino de la turnireĥoj la vortoj de la dramisto Zeami reprezenti la eksciton de la decidaj atakoj kaj la festado de la venkinto.
Pokalo de la imperiestro estas prezentita al la luktisto kiu venkas en la pintdivizio makuki ĉampioneco.
Multaj aliaj (plejparte sponsoris) premioj estas ankaŭ aljuĝitaj al li.
Tiuj premioj ofte estas sufiĉe kompleksaj, brodornamitaj donacoj, kiel ekzemple gigantaj tasoj, dekoraciaj platoj, kaj statuetoj.
Aliaj estas tre komercaj, kiel ekzemple unu trofeo formita kiel giganta Koka-kolaobotelo.
#000028
Reklamado kaj malavanco por la venonta turniro estas determinitaj per la poentaro de luktisto dum la 15 tagoj.
En la pintdivizio, la esprimo kakikoshi signifas poentaron de 8-7 aŭ pli bone, kontraste al makekoshi , kiu indikas poentaron de 7-8 aŭ pli malbone.
Luktisto kiu atingas kakikoshi preskaŭ ĉiam estas promociita plu supren laŭ la ŝtupetaro, la nivelo de reklamado estanta pli alta por pli bona dudekopo.
Vidu la makuki artikolon por pli da detaloj en reklamado kaj malavanco.
#000029
Pintdivizio-luktisto kiu ne estas ōzeki aŭ yokozuna kaj kiu finas la turniron kun kakikoshi estas ankaŭ elektebla esti proponitaj por unu el la tri premioj aljuĝis por "tekniko", "batalemo", kaj venkante la plej multe de la yokozunan kaj ōzeki la "elstara spektaklo-" premio.
Por multe da informoj vidas sanshō.
#000030
Por la listo de supraj sekcioĉampionoj ekde 1909, rilatas al la listo de pintdivizioĉampionoj kaj la listo de duadiviziaj ĉampionoj.
#000031
Sumoisto gvidas tre disciplinitan vivmanieron.
La Sumoo-Unuiĝo preskribas la konduton de ĝiaj luktistoj en iu detalo.
Ekzemple, en la maldormo de grava trafikakcidento implikanta luktiston kaj la fakton ke kelkaj luktistoj estis tro grandaj por konveni malantaŭ stirilo, la unuiĝo ekskludis luktistojn de veturado de siaj propraj aŭtoj.
[ citaĵo bezonis ] Malobei la regulojn povas rezultigi monpunojn kaj/aŭ suspendon ne nur por la ofenda luktisto sed ankaŭ por lia stalmajstro.
#000034
Dum enirado de sumoo, ili estas atenditaj kreskigi sian hararon longan formi harnodon, aŭ konmage , similan al la samuraj hararanĝoj de la Edo-periodo.
Krome, ili estas atenditaj porti la konmage kaj tradician japanan robon kiam publika.
Sekve, sumoistoj povas esti identigitaj tuj kiam publika.
#000035
La tipo kaj kvalito de la robo dependas de la rango de la luktisto.
Rikishi en jonidan kaj malsupre estas permesita porti nur maldikan kotonrobon nomitan Yukata , eĉ en vintro.
Krome, kiam ekstere, ili devas eluzi formon de lignaj sandaloj nomitaj Getaoj kiuj faras karakterizan hufklakan sonon kiel unu piediras en ili.
Luktistoj en la makushita kaj sandanme sekcioj povas eluzi formon de tradicia mallonga mantelo super sia Yukata kaj estas permesitaj eluzi pajlosandalojn, nomitajn zōri .
La higher-vicita sekitori povas porti silkrobojn de sia propra elekto kaj la kvalito de la vestaro estas signife plibonigita.
Ili ankaŭ estas atenditaj eluzi pli kompleksan formon de harnodo nomita ōikō (granda ginko folio) dum formalaj okazoj.
#000036
Similaj distingoj estas faritaj en stabila vivo.
La junioraj luktistoj devas leviĝi plej frue, proksimume 5 a.m., por trejnado, dum la sekitori povas komenciĝi proksimume 7 a.m.
Kiam la sekitori trejnas, la junioraj luktistoj povas havi taskojn farendaĵo, kiel ekzemple kunlaborado en kuirado de la lunĉo, purigado, kaj preparado de la bano, tenante la s-mantukon de sekitori, aŭ viŝante la ŝviton de li.
La estra hierarkio estas konservita por la rangordo en banado post trejnado, kaj en manĝadlunĉo.
#000037
Luktistoj ne estas normale permesitaj manĝi matenmanĝon kaj estas atenditaj havi formon de siesto post granda lunĉo.
La plej ofta speco de lunĉo servita estas la tradicia sumoomanĝo de kankonabe , kiu konsistas el boleta stufaĵo de diversaj fiŝoj, viando, kaj legomoj boletis ĉe tablo.
Ĝi estas kutime manĝita kun rizo kaj trinkita kun biero.
Tiu reĝimo de neniu matenmanĝo kaj granda lunĉo sekvita antaŭ dormo estas celita helpi al luktistoj surŝmiritajn multe da pezo konkuri pli efike.
#000038
En la posttagmezo, la junioraj luktistoj denove kutime havas purigadon aŭ aliajn taskojn, dum iliaj sekitori ekvivalentoj povas senstreĉiĝi, aŭ trakti labortemojn ligitajn al siaj fankluboj.
Pli junaj luktistoj ankaŭ ekzamenas klasojn, kvankam ilia eduko devias de la tipa instruplano de iliaj ne-sumoaj kunuloj.
En la vespero, sekitori povas iri kun iliaj sponsoroj, dum la junioraj luktistoj ĝenerale restas hejme en la stalo, se ili ne devas akompani la stalmajstron aŭ sekitori kiel lia tsukebito (virservisto) kiam li estas for.
Iĝi tsukebito por altranga membro de la stalo estas tipa imposto.
Sekitori havas kelkajn tsukebiton, depende de la grandeco de la stalo aŭ en kelkaj kazoj depende de la grandeco de la sekitori.
La junioraj luktistoj ricevas la plej sekularajn taskojn kiel ekzemple purigado de la stalo, estante taskojn, kaj eĉ lavaj aŭ masaĝante la escepte grandan sekitori dum nur la seniora tsukebito akompanas la sekitori kiam li iras al la urbon por amuziĝin.
#000039
La sekitori ankaŭ ricevas sian propran ĉambron en la stalo aŭ povas vivi en siaj propraj loĝejoj, kiel edziĝintaj luktistoj faras.
En kontrasto, la junioraj luktistoj dormas en komunumaj dormejoj.
Tiel, la mondo de la sumoisto estas disfendita larĝe inter la junioraj luktistoj, kiuj deĵoras, al kaj la sekitori, kiuj estas servitaj.
Vivo estas aparte severa por novaj rekrutoj, al kiun la plej malbonaj laborlokoj tendencas esti asignitaj, kaj la ĉesprocento en tiu stadio estas alta.
#000040
La negativaj sanefektoj de la sumoovivstilo povas iĝi ŝajnaj poste en vivo.
Sumoistoj havas vivdaŭron inter 60 kaj 65, pli ol 10 jarojn pli mallongaj ol la meza japana viro, kiel la dieto kaj sporto preni paspagon sur la korpo de la luktisto.
Multaj evoluigas diabeton aŭ hipersension, kaj ili estas emaj al koratakoj pro la grandega kvanto de korpomaso kaj graso ke ili akumuliĝas.
La troa konsumado de alkoholo povas konduki al hepatproblemoj kaj la emfazo sur iliaj juntoj pro ilia tropezo povas kaŭzi artriton.
Lastatempe, la normoj de plipeziĝo iĝas malpli striktaj, por plibonigi la totalan sanon de la luktistoj.
#000041
Kelkaj sumoorganizoj havas minimumajn altecpostulojn por siaj konkurantoj.
En 1994, la japana Sumo Association postulis ke ĉiuj sumoistoj estu minimumo 1.73 m (5'8") en alteco.
Tio ekigis 16-jaraĝan Mainoumi Shūhei de Japanio (kiuj malsukcesis ses antaŭajn kvalifiktestojn) por havi kosmetikan operacion por aldoni ekstraĵon 2 cm da silikono al sia skalpo, kiu kreis grandan, elstarantan tuberon sur lia kapo.
En respondo al tio, la japana Sumo Association deklaris ke ili jam ne akceptus aspirantajn luktistojn kiuj kirurgie plifortigis sian altecon, citante sanzorgojn.
#000042
Aktuale en 2006 [ĝisdatigo] , la ĉiumonataj salajrociferoj por makuki (en japana-eno) estis: [15]
#000043
Luktistoj sub la nivelo de la dua divizio, kiuj estas konsideritaj praktikantoj, ricevas nur sufiĉe malgrandan ricevaĵon anstataŭe de salajro.
#000044
Aldone al la baza salajro, sekitori luktistoj ankaŭ ricevas kroman kromenspezon, nomitan mokikiukin , ses-fojan jare (unufoje ĉiu turniro, aŭ basho) bazitan sur la akumula prezento en sia kariero ĝis nun.
Tiu gratifiko pliiĝas ĉiun fojon kiam la luktisto gajnas kakikoshi (kun pli granda kakikoshi donas pli grandajn salajraltigojn).
Specialaj pliiĝoj en tiu gratifiko ankaŭ estas aljuĝitaj por venkado en de la pintdivizioĉampioneco (kun supergranda pliiĝo por "perfekta" ĉampionecvenko kun neniuj perdoj), kaj ankaŭ por gajnado de gageo aŭ kinboshi (maltrankviliĝo de yokozuna de maegashira ).
#000045
San'yaku luktistoj ankaŭ ricevas relative malgrandan kroman turnirricevaĵon, depende de sia rango, kaj yokozuna ricevas kroman ricevaĵon ĉiu dua turniro, asociita kun la kreado de nova tsuna zono portita en ilia boksejo enirante ceremonion.
#000046
Ankaŭ, premimono ricevas al la gajninto de ĉiu sekcia ĉampioneco, kiu pliigas de 100,000 eno por jonokuki venko ĝis 10,000,000 enon por gajnado de la pintdivizio.
Aldone al premioj por ĉampioneco, luktistoj en la pintdivizio donantaj esceptan prezenton en la okuloj de juĝĵurio ankaŭ povas ricevi unu aŭ pli el tri specialaj premioj (la sanshō ), kiuj estas valora je 2,000,000 eno ĉiu.
#000047
Individuaj pintdiviziomatĉoj ankaŭ povas esti sponsoritaj fare de firmaoj.
En tiaj kazoj, la gajninto de la atako tipe ricevas proksimume 30,000-enan reton per sponsoro (el la kontribuo de la sponsoroj de 60,000 eno - multe de la resto iras enen pagante la imposton de la luktisto sur la premio).
Tiuj atakpremioj estas nomitaj kenshōkin.
Por atakoj implikantaj yokozunan kaj ōzeki, la nombro da sponsoroj de la konkursparigo povas esti tre granda, dum por pli malalte vicigis konkursparigojn, neniuj ataksponsoroj povas esti aktivaj entute se unu el la luktistoj ne estas precipe populara, aŭ se firmao ne havas politikon de sponsorado de ĉiuj siaj konkursparigoj.
Neniu ataka premimono estas aljuĝita por atako decidita per fusenshō aŭ punperdita venko.
#000048
Sumoo ankaŭ estas amatorsporto, kun partoprenantoj en kolegio, mezlernejo, kaj gimnazio en Japanio.
Aldone al kolegio- kaj lernejturniroj, malfermaj amatorturniroj ankaŭ estas okazigitaj.
La sporto sur tiu nivelo estas nudigita de la plej granda parto de la ceremonio.
La plej sukcesaj amatorluktistoj en Japanio (kutime-postgimnazio-ĉampionoj) povas esti permesitaj eniri profesian sumoon ĉe makushita (tria dividado) prefere ol de la fundo mem de la ŝtupetaro.
Tiu rango estas nomita makushita tsukedashi , kaj estas nuntempe makushita 10 aŭ 15 depende de la nivelo de amatorsukceso atingita.
Multaj el la nunaj pintdivizioluktistoj eniris profesian sumoon proksime de tiu itinero.
Ĉiu eniro de amatoratletoj en la profesiajn rangojn devas esti sub 23 por kontentigi la eniron se ili ne kvalifikiĝas por makushita tsukedashi (sub 25).
#000049
Ankaŭ, la Internacia Sumoo-Federacio estis establita por instigi la al evoluo de la sporto tutmonde, inkluzive de okazigado de internaciaj ĉampionecoj.
Esenca celo de la federacio devas havi sumoon rekonita kiel olimpika sporto.
Sekve, amatorturniroj estas dividitaj en pezoklasojn (virojn: Malpeza ĝis 85 kg (187 funt.), Middleweight ĝis 115 kg (254 funt.), Heavyweight pli ol 115 kg (254 funt.), kaj Open Weight (senrestrikta eniro), kaj inkludas konkuradojn pri inaj luktistoj (Malpeza ĝis 65 kg (143 funt.), Middleweight ĝis 80 kg (180 funt.), Heavyweight pli ol 80 kg (180 funt.), kaj Open Weight).
#000050
Amatoraj sumookluboj akiras en populareco en Usono, kun konkuradoj regule estantaj tenitaj en gravaj grandurboj trans la lando.
Usono Sumoo-Malferma Turniro, ekzemple, estis tenita en la Los-Anĝeleso-Kunvenhalo antaŭ 3000.
La sporto longe estis populara sur la Okcidenta marbordo kaj en Havajo, kie ĝi ludis rolon en la festivaloj de la japanaj etnaj komunumoj.
Nun, aliflanke, la sporto kreskis preter la sfero de japana diasporo kaj atletoj venas de gamo da etnajn, kulturajn, kaj elmontrante fonojn.
#000051
Amatorsumoo estas precipe forta en Eŭropo.
Multaj atletoj venas al la sporto de fono en ĵudo, liberstilluktado, aŭ aliaj baraktad sportoj kiel ekzemple sambo.
Kelkaj orienteŭropaj atletoj estis sufiĉe sukcesaj por esti gvatitaj en profesian sumoon en Japanio, tre kiel siaj japanaj amatorekvivalentoj.
La plej rimarkinda el tiuj dati estas la bulgara Kotoōshū, kiu estas la plej alt-estra eksterlanda luktisto kiu antaŭe estis amatora sumoatleto.
#000052
Brazilo estas alia centro de amatorsumoo, lanĉita fare de japanaj enmigrintoj kiuj alvenis dum la unua duono de la dudeka jarcento.
La unua brazila sumooturniro estis okazigita en 1914.
Sumoo enradikiĝis en enmigrintcentroj en suda Brazilo, aparte Sao Paulo kiu nun estas hejmo al la nura trejnadinstalaĵo ekster Japanio konstruita sole por sumoo.
Komenciĝante en la 1990-aj jaroj, brazilaj sumoorganizoj koncentriĝis interesi brazilanojn sen japana deveno en la sporto, kaj la mez-2000-aj jarojn laŭtaksaj 70% de partoprenantoj renkontis de ekster la japan-brazila komunumo.
Brazilo ankaŭ estas centro por virinsumoo.
Malmulto de brazilaj luktistoj faris la transiron al profesia sumoo en Japanio, inkluzive de Ryūkō Gō kaj Kaisei Ichirō.
#000053
Listo de koriū lernejoj de luktosporto
#000058
Sportoj ĉe la Monda Ludoj
#000059
Sumoo (相撲) estas japana lukto.
#000060
La regulo estas tre simpla. La unua luktisto kiu tuŝas la grundon per alia parto de la korpo ol la piedplando, aŭ kiu eliras el la ronda luktloko, perdas. Ne permesas bati la kontraŭulon per malfermata mano nek ataki la fragilajn partojn de lia korpo (okuloj, hararo, seksaj organoj). La bataloj okazas dum turniroj sesfoje jare kiuj daŭras dek-kvin tagojn. Fakte, la sumoo ne estas nur sporto, sed ankaŭ kultura rito kun eĉ religia senco.
#000061
La sumoistoj membriĝas je sumolernejoj, kiuj nomiĝas japane heya, kaj ili estas klasifikataj en multaj kategorioj laŭ iliaj niveloj. Post prova periodo, la juna sumoisto eniras kiel Jonokuchi, la plej malalta kategorio, kaj poste supreniras la kategoriojn laŭ siaj rezultoj. La sekvontaj kategorioj estas Jonidan, Sandanme, kaj Makushita, se li daŭras sian supreniradon, li iĝos Juryo, kiu estas la unua profesia kategorio, kaj poste Makunouchi, la plej alta kategorio kiu enhavas dek-kvar sumoistojn kaj en kiu oni trovas ankaŭ variajn nivelojn: Maegashira por la plej multaj, kaj tri niveloj por la plej fortaj: Komusubi, Sekiwake kaj Ozeki. Se Ozekio plenumas specialajn kondiĉojn je siaj rezultoj kaj morala nivelo li povas iĝi jokozuno aŭ Yokozuna(横綱), kiu estas ne nur sumoista nivelo sed ankaŭ religia titolo.
#000062
La sumoistoj havas sumoajn nomojn per kiuj ili povas famiĝi. En januaro 1993 la usona havaja devena Akebono Taro(曙太郎), kies vera nomo estis Chad ROWAN, iĝis la unua fremdlandana jokozunao.
#000063