La tempo de la paroladoj de Fettes jam pasis
#000000
Antaŭ unu jaro Mark Fettes finis sian duan mandatperiodon kiel prezidanto de UEA. Nun sub la aŭspicioj de UEA aperis libro kun liaj paroladoj kaj artikoloj. La berlina ĵurnalisto Grigorij Arosev trovas la tekstojn banalaj kaj la libron enuiga. La tekstoj laŭ li estas glate formulitaj, sed ne enhavas kontemplon aŭ analizon de la laboro de Fettes kiel prezidanto de UEA.
#000001
La retejo de la nova libro, kie eblas elŝuti la tutan verkon.
#000002
La redakcio de Libera Folio, kiun mi ne plu enestas pro labora okupiteco, proponis ke mi recenzu la libron de Mark Fettes Ne estas fido nur kun la subtitolo Elektitaj artikoloj kaj paroladoj el la jaroj 2010–2019.
#000003
La tasko komence ŝajnis esti tre interesa, ĉar de unu flanko Mark Fettes estas tre estimata (almenaŭ de mi mem) movadano, sed de la alia – lia laboro en UEA estis ege malsukcesa, se oni juĝu nur laŭ la rezulto(j).
#000004
Mallongan tempon post la elposteniĝo Fettes do aperigas libron kun preskaŭ 200 paĝoj, plenigitaj de liaj primovadaj opinioj, pensoj kaj konkludoj. La ago, la aperigo de la libro, estas sufiĉe kuraĝa. Kaj samtempe stranga.
#000005
Kial mi nomas ĝin stranga: ĉar en la situacio, kiun nun alfrontas UEA kaj la Esperanto-movado ĝenerale, la malsukcesinta prezidinto prefere ne ege publike elmontru sin, ne fanfaronu per siaj saĝaj pensoj, kiujn apenaŭ eblas konfirmi per palpeblaj atingoj. Kial mi nomas ĝin kuraĝa: ekzakte pro la samaj kialoj.
#000006
Ni imagu futbalan klubon (kvankam averaĝa klubo administras multe malpli da homoj ol UEA, ĝi disponas je multe pli da mono ol ”nia“ asocio, pro tio la komparo laŭ mi estas tute prava), kiu fiaskis ĉie, kie ĝi ludis. La direktora konsilio ne nur maldungas la ĉeftrejniston, sed ankaŭ ŝanĝas prezidanton.
#000007
Ĉu imageblas, ke maldungito aperigos kolekton de siaj intervjuoj kaj artikoloj, diritaj aŭ verkitaj dum la ĵus finiĝinta periodo? Neniuokaze. Eble li tuj trovos alian laboron, kaj provos esti sukcesa tie. Aŭ li certan tempon sidos hejme kaj komentos tion kaj jenon nur en sia tvitero, sed eĉ tiam li apenaŭ tuŝos pasintecon, nur la nunon.
#000008
Tamen ni revenu al la libro.
#000009
Necesas esti sincera: mi ne povis finlegi ĝin. Mi eĉ ne atingis la mezon, pro tio la teksto, kiun vi legas, subtitoliĝas ne ”recenzo”, sed ”vidpunkto”: por verki recenzon mi devintus finlegi la libron. Sed mi ne povis, kvankam origine volis. Kial ne povis? Estis neelteneble enuige.
#000010
Primovadaj paroladoj kaj artikoloj estas en si mem ĝenro senespera: aŭskultantoj aŭ legantoj orele aŭ okule atentas ies opinion, kiu garantiite gvidas al nenio. Se paroladoj havus iun signifon kaj sencon, la movado prosperus. Sed sen tiaj paroladoj ne imageblas la movado mem, kaj tio estas malgranda parto de la ĝenerala problemo. Mi opinias tion (parto de la) problemo ĉar jam delonge tempus aboli la paroladojn: ili nur donas al paroladantoj eblon aspekti gravaj kaj sagacaj, dum rezulto komplete mankas.
#000011
Sed ĉu ni ĵetu ŝtonon kontraŭ tiu, kiu volas aspekti grava kaj sagaca? Certe ne. Multe pli malbonas tio ke la movado daŭre akceptas malnecesajn paroladojn kaj artikolojn, kvazaŭ konsentante ke primovadaj artikoloj kaj paroladoj ankoraŭ estas bezonataj. Ĉi tiu kontraŭdiro estas ja faktoro por nomi paroladojn senespera ĝenro.
#000012
Pasintfoje elektitaj paroladoj de UEA-prezidanto estis eldonitaj libroforme en 1966, kiel suplemento al ”Retoriko” de Ivo Lapenna. La libro estis reeldonita en 2009, okaze de la 100-jara jubileo de Lapenna.
#000013
La legado de tio, kion mi tamen sukcesis legi, ne lasis alian impreson: la enhavo de la libro estas en si mem nur aerskuado, kiu estas necesa absolute por nenio krom konsolo de la egoo de la paroladinto kaj artikolinto (por la samo servas la narcisisma kovrilo: sur ĝi estas granda portreto de Fettes, kiu kun patreca duonrideto kapkline rigardas rekte en la objektivon, dum fone estas liaj ”infanoj“ — esperantistoj dum iu kongreso; normale oni atendus neŭtralan kovrilon kun portreto de la aŭtoro dorsflanke).
#000014
La frazoj estas tre glataj, perfekte verkitaj, enhavas ideale senriproĉajn tezojn. Oni ne povas ĉikani ion ajn. Mi eĉ ne povas trovi bonan citaĵon: taŭgas ĉiu frazo kaj alineo. La sola problemo estas ke la vortoj, frazoj kaj alineoj havas nulan efikon kaj tre ofte aspektas neelteneble banale, krom kiam, malofte, la aŭtoro prezentas iun historian fakton. La tempo de paroladoj jam delonge estas for. Same delonge venis la tempo de agoj, sed agoj malfacilas, dum paroladoj facilegas.
#000015
Krome direndas, ke en 2020 legi tion, kio estis skribita aŭ elparolita antaŭ 10, 8 kaj eĉ 5 jaroj estas... nu... eĉ pli enue, ĉar la kerna enhavo ne plu aktualas. Des pli okulfrapas tio, ke la libron ne eniris iu ajn teksto, kie Mark Fettes analizus, taksus, klarigus sian laboron en UEA. La legantoj devas legi lernejanece ideale poluritajn pensojn, ne ligitajn al la (ĝis nun) plej grava rezulto el la movada laboro de la aŭtoro.
#000016
Verŝajne la respondo al la demando “kial mankas analizo de la laboro” parte estas tio, ke la libron de Fettes ĉiamaniere subtenas UEA mem: la paroladoj aperis, kiel indikite, ”sub aŭspicioj de UEA”, estas redaktita de la redaktoroj de la oficiala revuo de UEA kaj estas diskonigata en la retaj kanaloj de UEA. Ni apenaŭ eraros, supozinte ke la libron ankaŭ financis Universala Esperanto Asocio. Kun tiom da UEA, kritiko – eĉ memkritiko – tute ne atendeblas.
#000017
Fettes tre ofte apelacias al Zamenhof – 143-foje en la tuta libro (dankon al la komputila serĉo, kiu ebligas tion tuj vidi!). Mia petego al ĉiuj estus: lasu Ludovikon en trankvilo! Li faris kolosegan laboron por ni. Li estis unu el plej geniaj personoj de la homaro (mi skribas tion sen ombro de sarkasmo). Li estis elstara pensanto kaj ideanto. Sed li forpasis jam antaŭ pli ol 100 jaroj.
#000018
Tiom oftaj referencoj al li tre similas la USSR-tempajn citojn de Lenin, kiuj dum iu ajn komunisma kunveno daŭris preskaŭ ĝis la disfalo de la Sovetunio, tio signifas pli ol 60 jarojn post la morto de Lenin. Samo pri Zamenhof. Li kiel vere saĝa homo apenaŭ aprobus tion. La esperantistoj, malgraŭ amaso da siaj malavantaĝoj, havas feliĉe ne nur Zamenhofon! (Mi kontrolis: Fettes mencias ĉiujn aliajn elstarajn movadanojn minimume dekoble pli malofte.)
#000019
La libro kun paroladoj cetere memorigis al mi amuzaĵon, kiun mi antaŭ jardeko tradukis el la rusa. Ĝi nomiĝas “Generilo de paroladoj” — certe, origine temis nur pri paroladoj por iuj enuigaj kunsidoj. Vi vidas ĝin tuj sube. Provu ĝin uzi kaj vi tuj vidos, ke ankaŭ vi povas krei almenaŭ unu saĝan paroladon!
#000020
Fine mi ripetu miajn bazajn tezojn: sinjoron Fettes mi estimas egale alte, sendepende de la parolada libro. La libron mi egale taksas enuiga kaj malnecesa, sendepende de la estimo al la aŭtoro. Tre domaĝe, ke post la prezidado de Mark Fettes restas tiom da problemoj en UEA kaj nur la libro de paroladoj.
#000021
Alklaku por kunhavigi ĉe Twitter(Malfermiĝas en nova fenestro)Alklaku por kunhavigi ĉe Facebook(Malfermiĝas en nova fenestro)Alklaku por kunhavigi per Telegramo(Malfermiĝas en nova fenestro)
#000022
La rolo de mezkapabluloj en Esperanto-movado
#000023
"Necesas esti sincera: mi ne povis finlegi ĝin. Mi eĉ ne atingis la mezon, pro tio la teksto" – Ne legis, sed malaprobas? Tipa via stilo.
La libron NE financis la Universala Esperanto Asocio. Mi persone pagis el la propra poŝo kaj la teamo preparis ĝin.
#000024
Vi ne konas mian stilon, kara Dima, sed mi komprenas vian malkontenton 😉
#000025
Grigorij, mi konas vian stilon, dum pli ol 20 jaroj. Do?
Iam mi konsentas kun vi – kiam vi malalte taksas certtan skolon de poezio (mi ne konkretigas, ĉar ne volas provoki novajn insultojn).
Sed kio koncernas la movadon...
#000026
Mi rememorigas, ke iam vi kandidatiĝis – kaj estis elektita – kiel prezidanto de Rusia Esperantista Unio. Tiam vi havis napoleonajn planojn – kiuj surpapere aspektis vere impone. Mi skeptikis. Vi tiam demandis, kion mi faros, se vi realigos. Mi promesis speciale acxeti cxapelon por publike demeti antaux vi (ordinare mi neniam portas cxapelojn kaj do ne havas)... Nu, kaj do? Cxapelon mi ne acxetis gxis nun.
#000027
Do ne vi kritiku la personon, kiu ne tute sukcesis en movadaj aferoj...
#000028
"[V]i ne volas provoki novajn insultojn", sed kie estas la unuaj insultoj laŭ vi?
Bonvolu klarigi la tutan aferon, krom se temas pri privata afero (tiam ĝi laŭ mi neniam devintus esti publikigita – miakrede estas neĝentila paroli pri privata afero publike). Kaj se temas pri polemikega afero, tiam kial mencii ĝin entute?
#000029
Mia ne ege kara sinjoro Melnikov, mian prezidadon en REU mi jam kelkfoje publike priskribis kaj analizis. La grava nuanco estas ke nek antaŭ mi nek post mi REU havis multajn sukcesojn (poste estis ĉiam malpli kaj malpli bone), kion vi delikate ne mencias, kvankam estas vero.
#000030
Mi rajtas havi opinion kaj eldiri ĝin, kion do mi faras, kaj ĉiuokaze ne vi indiku kion mi faru kaj kion ne. Dankon ke vi legas miajn tekstojn kaj reagas, tio estas bone por la LF.
#000031
Iom fama primanaĝerada verkisto, Peter F. Drucker, iam rimarkis pri sukceso kaj postenuloj proksimume la jenon (iom mia interpreto): Se en iu posteno sinsekve tri homoj malsukcesis aŭ apenaŭ progresis, oni malpli demandu sin pri la agado de la postenuloj, sed pli pri la posteno, ĉu ĝi havas saĝan difinon. Laŭ mia impreso tio validas por multaj Esperanto-postenoj: Kion fakte ni realisme atendu de UEA-prezidanto (aldone al belaj paroladoj, kies principan ekziston inventis ne Mark Fettes...)? Kion de REU-prezidanto? Kio entute estas realisma por Esperanto en la hodiaŭa mondo? Kiaj estas la eksteraj cirkonstancoj? Kion opinias la socio pri Esperanto kaj ni? Kion envere deziras la membroj? Kion envere deziras la funkciuloj aldone al ŝaŭmvinaj akceptoj kaj aplaŭdo post paroladoj (ĉe kiuj mi ofte demandis min, certe ne nur ĉe Mark, kio entute estis la vera mesaĝo? Kiom da politikistumado kun malplenaj frazoj enestis?)
Dum jes ĉiu rajtas havi sian opinion pri la libro – por progresi ni eble konsideru ankaŭ la pli grandan kadron.
#000032
Vershajne vi decidis ke vi estas la persono, kiu povas permesi kritikon au ne. Naskighis ankorau unu cenzuristo. Estus pli bone se vi diru sian propran opinion pri la libro.
#000033
Mi gratulas Vin. Vi maltrankviligis la marchon.
Strange ke vi ne komprenis esencon lian paroladojn pli frue, nur poste la legado de la libro.
#000034
Jam sume -13, se kalkuli ĉiujn komentojn. Eble ne "unikaj", sed simbole estas. Mia edzino ŝatas tion. Restas nur 87 (ne 1887!).
#000036
Demando: Mi ne komprenas kial aperu libro kun la paroladoj de homo sub kies gvidado se ne okazis, almenaŭ komenciĝis ruiniĝo de UEA.
Dume, La Mastro de l' Ringoj jam delonge ne plu estas havebla.
Ĉu vi povas diri, ĉu okazos represo kaj kiam? Mi jam delonge volis demandi tion al vi, sed nun ŝajnas bona okazo.
Jam de kelkaj jaroj mi volas aĉeti la libron, sed ja ne eblas....kaj mi supozas, ke mi ne estas sola...
#000037
@Leon Roijen, nek mi, nek mia eldonejo iam eldonis "La Mastron de l' Ringoj". Sed, uzante la okazon, mi invitas senpage elŝuti la ĉi-jaran (kaj ankaŭ la pasintjaran) IKU-libron kun vere interesaj artikoloj kaj akiri kelkajn aliajn, foje elstarajn kaj klasikajn verkojn – 
#000038
Bonvolu pardoni min, iel erare enkapiĝis, ke vi eldonis ĝin.
Dankon pro la invito – nur rapide trafoliumo de la libro jam vekas intereson legi pli. Mi certe alŝutos ĝin al mia elektronika legilo Kindle.
Dankon ankaŭ por la bona laboro, kiun vi faras por Esperanto!
#000039
Neniu bezonas la tradukon de "La Mastro de l' Ringoj" al Esperanto. Oni povas ĝui la anglan originalon aŭ unu el la bonaj tradukoj al nacia lingvo. Sed mi konsilus al la edonejo impeto akiri la rajtojn por "Hobbit kuirlibro" el la germana:
Robert Tuesley Anderson: „Das große Kochbuch inspiriert von Tolkiens Legenden“, Hölker Verlag, 176 Seiten, 24 Euro, havebla de la 1a de Septembro.
La libro havas bonan kritikon en Frankfurter Allgemeine (FAZ), renoma germana gazeto:
Ebleco por prezenti Esperanton kiel pontolingvo kun praktika apliko.
#000040
Pri la ”MAstro de l’Ringoj”: mi malsamopinias. Mi fresxdate legis tiun libron en esperanto kaj ege sxatis tion. Tio donas la eblon relegi la libron kun nova vidpunkto (kiam mi estis pli juna, mi ne sciis ke le unua mondmilito estis grava inspir-fonto de Tolkien) kaj donas la eblon lerni novajn vortojn kaj aliajn ligvajxojn al tiuj, kiuj ankoraux ne perfekte regas esperanton. Kaj oni simple povas gxui (kaj eventuale kritiki 🙂 ) la (absolute mirinda) laboro de tradukado farita.
Cxu tiu libro malhaveblas? Domagxe...
#000041
La nuna evoluo de UEA ne komenciĝis, sed evidentiĝis sub Mark.
#000042
Se vi volas aĉeti, mi konas la personon, kiu eble pretus vendi.
#000043
Vi havas 'bonan propran poshon":)
Por kompreni ke libro estas malbona sufiche tralegi kelkajn paghojn. Chu vi tion ne scias?
#000044
Ne nepre. Kelkaj komencighas bone, interesveke; sed, poste la rakonto iel shablonighas.
#000045
Mi opinias ke se oni ne sukcesas finlegi recenzotan libron, tiam oni devus rezigni pri la recenzo, kaj se oni tamen ne rezignas kaj sendas ĝin, la mendinto devus ĝentile rifuzi ĝin kaj serĉi alian recenzonton. Tio fariĝas tiom pli klara kiam oni elektas "Elektitaj paroladoj kaj prelegoj" de Ivo Lapenna kiel ilustraĵon: Kial ne fari la recenzon kiel komparon de la du paroladaroj aŭ almenaŭ mencii la pli fruan verkon en la recenza teksto?
#000046
> La tempo de paroladoj jam delonge estas for. Same delonge venis
> la tempo de agoj, sed agoj malfacilas, dum paroladoj facilegas.
#000047
Ne, paroladoj ne estas aparte facilaj, kaj agado ne estas aparte malfacila. Sed _sence_ paroli kaj _efike_ agadi ambaŭ estas malfacilaj, kaj la sukceso de unu reciproke dependas de la alia. Cetere Fettes tute ne malkonsentas kun Arosev! Jen parto de lia festparolado al la UK en Lisbono (p. 96):
#000048
Ne estas klare ĉu temas pri argumento por tio ke Esperanto estas kulture samvalora kun aliaj lingvoj, aŭ argumento por tio ke ĝi estas tutmonde oficialiginda kiel ĉies dua lingvo. Efektive, se Esperanto estus kulture malpli valora, logike sekvus ke malsamaj naciaj lingvoj povas esti malsamvaloraj — kaj kiu volus argumenti por tio nuntempe? Aliflanke, ĉu ne la plej vasta parolkomunumo estas ankaŭ la plej valora, se lingvo esence estas komunikilo? Sed Fettes ne iras esplori tiajn demandojn, ĉar paroli pri ili estas tro malfacile.
#000050
Mi verkis ne recenzon, sed vidpunkton, kaj klare tion skribis!
#000051
Vi estas bonvena verki komparon de la du paroladaroj. Aŭ recenzon.
#000053
Mi devus lerni silenti. Sed mi provos.
#000054
Se libro estas tiom malbona, aŭ tiom seninteresa, ke oni rezignas finlegi ĝin, oni povas diri tion, mi pensas. Des pli se temas pri kolekto de similaj tekstoj de la sama aŭtoro, kiel tie ĉi: estas tre malverŝajne, ke la tekstoj subite iĝos pli interesaj.
#000055
Grigorij tre bone klarigis, kial li ne ŝatis tion, kion li legis, kaj en tiu senco lia "vidpunkto" estas modela.
#000056
@Grigorij Estas malfacile ne konsenti kun vi. Tamen mi esperas, ke vi volis skribi "la tempo de malbonaj paroladoj estas for". Persone mi ne imagas, ke la mondo povus vivi sen paroladoj... memkompreneble de homoj, kiuj havas ion prudentan kaj esencan por diri. Ni ĉiuj konas la parolado(j)n de Martin Luther King aŭ Steve Jobs aŭ Ludoviko Zamenhof. Paroladoj inspiras, avertas, instigas, agigas... se ili estas bonaj. Ankaŭ pri via "petego": "lasu Ludovikon en trankvilo!" mi ne konsentas. Laŭ mi oni ĝuste devus eĉ pli paroli pri Ludoviko, lia verko kaj revo, ĝuste por ke la homaro ekkonsciu kion li ekis kaj kion ni povus daŭrigi ne por "ekesti mem", sed por plibonigi la mondon. Mia sperto estas ke homoj estas unue ravitaj kaj inspiritaj ĝuste de Ludoviko kaj lia vivvojo kaj idealoj, ol spazme dancantaj "samideanoj" kun flago enmane kaj sloganoj "Esperanto-lingvo de paco". "Fettes mencias ĉiujn aliajn elstarajn movadanojn minimume dekoble pli malofte." Miaopinie la plej bone estus se Fettes parolus nek pri si mem, nek pri aliaj movadanoj – eĉ plej elstaraj – sed koncentriĝus pri la ideo de Esperanto kaj la celo kiun havis Ludoviko Zamenhof, kiam li kreis Esperanton kaj kiam li donacis sian verkon al la homaro.
#000057
La argentina selektitaro estas ĉampiono de la mondpokalo de KataroIrano: unua ekzekuto ligita al la tumultojDu misiloj trafis PollandonUN: amasa plimulto por kondamni la rusiajn aneksadojn en UkrainioParlamentaj balotoj en Latvio: tutnova vizaĝo por la deputitaro
#000063
Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracionVenkado de ekzistadismaj krizoj per muziko: Karolina Cicha de PollandoMeksika kolektivo kiu piratas librojn por kundividi kulturon alfrontas blokadojn
#000064
Aliĝi al 400 aliaj abonantoj
#000067