St. Adalbert of Prague (St. Adalberto el Prago) ( ĉeĥe: Vojtěch ( helpo
ĉ. 956-23 aprilo 997), estis bohema misiisto kaj kristana sanktulo.
Li estis la Bishop of Prague (Episkopo de Prago) kaj misiisto al la hungaroj, polusoj, kaj prusoj, kiuj estis martirigitaj en liaj klopodoj konverti la baltajn prusojn al kristanismo.
Li estas la komponisto de Bogurodzica, la plej malnova konata pola himno.
St. Adalbert poste estis deklarita la patronsanktulo de Bohemio, Pollando, Hungario kaj la antaŭa kuneco de Prusio.
#000001
Misio kaj Martireco en Prusio
#000003
En 995, la iama rivaleco de la Slavniks kun la Přemyslids, kiuj estis aliancitaj kun la potenca bohema klano de la Vršovcis, rezultigis la blovegadon de la Slavnik-urbo de Libice-nad Cidlinou, kondukita fare de la Přemyslid Boleslaus II the Pious (Boleslaus II la Pia).
Dum la lukto kvar aŭ kvin el la fratoj de Adalberto estis mortigitaj.
La Zličan-princlando iĝis parto de la biendomo de la Přemyslids.
Adalberto malsukcese provis protekti nobelinon kaptitan en malfideleco.
Ŝi fuĝis al monaĥejo, kie ŝi estis mortigita.
En konfirmado de la rajto de rifuĝo, episkopo Adalberto respondita ekskomunikante la murdintojn.
Ĉefservisto indikas ke la okazaĵo estis reĝisorita fare de malamikoj de lia familio.
#000008
Post tio, Adalberto ne povis sekure resti en Bohemio kaj eskapis de Prago.
Strachkvas estis poste nomumita por esti sia posteulo.
Tamen, Strachkvas subite mortis dum la liturgio ĉe kiu li devis transpreni sia episkopa oficejo en Prago.
La kialo de lia morto daŭre estas ambigua.
La papo direktis Adalberto'n por rekomenci sia vidi, sed kredi ke li ne estus permesita reen, li petis raporton kiel migranta misiisto.
#000009
Adalberto tiam vojaĝis al Hungario kaj verŝajne baptis Grandduko Gézan kaj lian filon Stefano en Esztergom.
Tiam li iris al Pollando kie li estis amike bonvenigita fare de tiam-duko Boleslao la 1-a kaj instalita kiel Episkopo de Gniezno.
#000010
Adalberto denove cedis sian diocezon, nome tiun de Gniezno, kaj metis kiel misiisto por prediki al la loĝantoj proksime de Prusio.
Bolesław I, Duko (kaj, poste, King) de Pollando, sendis soldatojn kun Adalberto en sian misio al la prusoj.
La episkopo kaj liaj kunuloj, inkluzive de lia duonfrato Radim (Gaudentius), eniris prusan teritorion kaj vojaĝis laŭ la marbordo de la Balta Maro al Gdańsk.
#000011
Sukceso partoprenis liajn klopodojn komence, sed lia ordonema maniero en komandado de homoj por prirezigni paganismon agacis ilin, kaj ĉe la instigo de unu el la paganaj pastroj li estis murdita la 23an de aprilo 997 [5] sur la Balta Mara marbordo oriente de Truso (nuntempe la grandurbo de Elbląg) aŭ proksime de Tenkitten kaj Fischhausen.
Estas registrite ke lia korpo estis aĉetita reen por sia pezo en oro fare de reĝo Boleslao la 1-a de Pollando.
#000012
Kelkajn jarojn post lia martireco, Adalberto estis enkanonigita kiel St. Adalbert of Prague. (St. Adalberto el Prago.) kiun lia vivo estis skribita en Vita Sancti Adalberti Pragensis fare de diversaj verkintoj, la plej fruan estaĵon spuritan al imperia Aachen kaj la Episkopo de Lieĝo, Notger von Lüttich, kvankam estis antaŭe supozite ke la romia monaĥo John Canaparius skribis la unuan Vitan en 999.
Alia fama kinejo de St. Adalbert estis St. Bruno of Querfurt (St. Bruno de Querfurt) kiu skribis hagiografion de li en 1001-4.
#000013
Precipe, la Přemyslid-regantoj de Bohemio komence rifuzis elaĉeti la korpon de St. Adalbert de la prusoj kiuj murdis lin, kaj tial ĝi estis aĉetita fare de poloj.
Tiu fakto povas esti klarigita per la sankt apartenanta al la Slavniks-familio kiu estis rivala al la Přemyslids.
Tiel la ostoj de St. Adalbert estis konservitaj en Gniezno, kiu helpis Boleslao la 1-a de Pollando en kreskanta polo politikan kaj diplomatian rajtigojn en Eŭropo.
#000014
Laŭ bohemaj raportoj, en 1039 la bohema duko Břetislav I prirabis la ostojn de St. Adalbert de Gniezno en atako kaj tradukis ilin al Prago.
Laŭ polaj raportoj, aliflanke, li ŝtelis la malĝustajn restaĵojn, nome tiuj de St. Gaudentius, dum la poloj kaŝis la restaĵojn de St. Adalbert, kaj sekve restu en Gniezno.
En 1127 lia distranĉita kapo, kiu ne estis en la origina aĉeto laŭ Roczniki Polskie, estis malkovrita kaj tradukita al Gniezno.
En 1928, unu el la armiloj de St. Adalbert, kiun Bolesław I donis al Holy Roman Emperor Otto III (Sankta romia Emperor Otto III) en 1000, estis aldonita al la ostoj konservitaj en Gniezno.
Tial, hodiaŭ kiam St. Adalbert havas du kompleksajn sanktejojn en la Praga Katedralo kaj Royal Cathedral of Gniezno (Reĝa Katedralo de Gniezno), ĉiu el kiu postulas posedi liajn restaĵojn, sed kiu de iliaj ostoj estas liaj aŭtentaj restaĵoj estas nekonata.
Ekzemple, laŭ ambaŭ asertoj la sankt havas du kraniojn.
Tiu en Gniezno estis ŝtelita en 1923.
#000015
La masivaj bronzaj pordoj de Gniezno Cathedral, originante de ĉirkaŭ 1175, estas ornamitaj kun dek ok krizhelpoj de scenoj de la vivo de la Sanktulo.
Ili estas la nura Romaniko ekleziaj pordoj en Eŭropo prezentanta ciklon ilustrantan la vivon de sanktulo kaj tial estas altvalora restaĵo dokumentanta la martirecon de Adalberto.
#000016
23 aprilo 1997 estis tiu milondatreveno de la martireco de St. Adalbert.
Ĝi estis festita en Pollando, Ĉeĥio, Germanio, Rusio, kaj aliaj nacioj.
Reprezentantoj de katolika, grekkatolika, kaj evangeliaj preĝejoj vojaĝis sur pilgrimado al la tombo de la Sanktulo situanta en Gniezno.
Pope St. John Paul II (Papo st. john Paul II) vizitis la katedralon kaj festis liturgion tie en kiuj estroj de sep eŭropaj nacioj kaj ĉirkaŭ unu miliono fidela partoprenis.
#000017
Dek-mezurila kruco estis starigita proksime de la vilaĝo de Beregovoe (antaŭe Tenkitten), Kaliningrada provinco kie St. Adalbert supozeble estis martirigita fare de la prusoj.
#000018
Adalberto el Prago (957 - 23-a de aprilo 997) estis episkopo de Prago, konata en katolikaj rondoj kiel Sankta Adalberto (pole: Wojciech', ĉeĥe: Vojtěch).
#000025
Li devenis el la princa familio de Slavnikidoj, kaj estis jam de la infanaĝo destinita por la pastra servo. En 972 kiel 15-jarulo sendita al Magdeburgo al lernejo de ĉefepiskopo Adalberto, kies nomon li akceptis ĉe konfirmacio. De tiu tempo estas la ĉeĥa nomo Vojtěch tradukata en aliajn lingvojn kiel Adalberto.
#000026
Kiel 25-jarulo - post morto de la unua Praga episkopo Detmar - li estis instalita kiel dua episkopo (982). La investituro realiĝis en 983 en Verono. La Bohemia lando estis ankoraŭ duone pagana kaj lia severeco kaŭzis al li multajn problemojn. En 988 li forlasis sian oficon pro seniluziiĝo kaj fariĝis monaĥo en la klostro de sanktaj Bonifacio kaj Aleksio en Romo. Post peto de Bohemio la papo ordonis al li reveni en la patrujon. Li venigis kun si ankaŭ 12 benediktanojn, por kiuj princo Boleslav la 2-a fondis klostron en Břevnov apud Prago, la unua bohemia monaĥejo (993).
#000027
En septembro 995 la reganta princa familio de Přemyslidoj elmurdis la konkurencan princan familion de Slavnikidoj en Libice nad Cidlinou, inkluzive de suĉinfanoj. Vojtěch eskapis nur danke al tio, ke li estis ĝuste en Germanio. Tial li prefere foriris al Pollando, al reĝo Boleslao la Brava, kaj kun lia helpo entreprenis misian vojaĝon al la pagana Prusio. Sed jam ĉe la landlimo li estis murdita, Boleslao la Brava elaĉetis lian korpon kaj entombigis lin en Gniezno.
#000028
La imperiestro Oto la 3-a jam en la jaro 1000 venis kliniĝi al lia tombo, ĉar la famo pri lia martita morto rapide disvastiĝis kaj li fariĝis tria bohemia sanktulo (post Ludmila kaj Venceslao). Baldaŭ estis verkitaj legendoj pri lia vivo. Princo Břetislav la 1-a transportigis lian korpon al Prago, kie ĝi kuŝas en la katedralo de sankta Vito.
#000029