Wikipedia's Plant as translated by GramTrans
#000000
Plantoj estas plejparte multĉelaj, ĉefe fotosintezaj eŭkariotoj de la regno Plantae.
La esprimo hodiaŭ estas ĝenerale limigita al la verdaj plantoj, kiuj formas nerangitan kladon Viridiplantae (la latina por "verdaj plantoj").
Tio inkludas la florplantojn, pingloarbojn kaj aliajn gimnospermojn, filikojn, likopodiojn, ceratofilojn, hepatikojn, muskojn kaj la verdajn algojn, kaj ekskludas la ruĝajn kaj brunalgojn.
Historie, plantoj formis unu el du regnoj kovrante ĉiujn vivantajn aĵojn kiuj ne estis bestoj, kaj kaj algoj kaj fungoj estis traktitaj kiel plantoj;
tamen ĉiuj nunaj difinoj de "planto" ekskludas la fungojn kaj kelkajn algojn, same kiel la prokariotojn (la archaeajn kaj bakterioj).
#000002
Verdaj plantoj havas ĉelajn murojn enhavantajn celulozon kaj akiras la plej grandan parton de sia energio de sunlumo per fotosintezo de primaraj kloroplastoj, derivitaj de endosimbiozo kun cianobakterioj.
Iliaj kloroplastoj enhavas klorofilojn a kaj b, kiu donas al ili ilian verdan koloron.
Kelkaj plantoj estas parazitaj kaj perdis la kapablon produkti normalajn kvantojn de klorofilo aŭ fotosintezi.
Plantoj estas karakterizitaj per seksa reproduktado kaj alterno de generacioj, kvankam neseksa reproduktado ankaŭ estas ofta.
#000003
Ekzistas proksimume 300-315 mil specioj de plantoj, de kiuj la granda plimulto, proksimume 260-290 mil, estas semplantoj (vidu la tablo malsupre).
Verdaj plantoj disponigas la plej grandan parton de la molekula oksigeno de la monda [ dubindaj - ĵetdiskoj ] [6] kaj estas la bazo de la plej multaj el la ekologioj de la Tero, precipe en tereno.
Plantoj kiuj produktas grajnojn, fruktojn kaj legomoj formas la bazajn nutrovarojn de la homaro, kaj estis malsovaĝigitaj por Jarmiloj.
Plantoj ludas multajn rolojn en kulturo.
Ili estas utiligitaj kiel ornamaĵoj kaj, ĝis antaŭ nelonge kaj en bonega diverseco, ili funkciis kiel la fonto de la plej multaj medikamentoj kaj drogoj.
La scienca studo de plantoj estas konata kiel botaniko, branĉo de biologio.
#000004
Plantoj estas unu el la du grupoj en kiujn ĉiuj vivantaj aĵoj estis tradicie dividitaj;
La dividado iras reen minimume ĝis Aristotelo (384 a.K. - 322 a.K.), kiu distingis inter plantoj, kiuj ĝenerale ne movas, kaj bestojn, kiuj ofte estas movaj kapti sian manĝaĵon.
Multe pli poste, kiam Linné (1707-1778) kreis la bazon de la moderna sistemo de scienca klasifiko, tiuj du grupoj iĝis la regnoj Vegetabilia (pli postaj Metaphyta aŭ Plantae) kaj Animalia (ankaŭ nomitaj Metazoa).
Ekde tiam, fariĝis klare ke la plantoregno kiel origine difinite inkludis plurajn neparencajn grupojn, kaj la fungoj kaj pluraj grupoj de algoj estis forigitaj al novaj regnoj.
Tamen, tiuj organismoj daŭre estas ofte konsideritaj plantoj, precipe en popularaj kuntekstoj.
#000006
Ekstere de formalaj sciencaj kuntekstoj, la esprimo "planto" implicas asocion kun certaj trajtoj, kiel ekzemple esti multĉela, posedantaj celulozon, kaj havantaj la kapablon aranĝi fotosintezon.
#000007
Kiam la nomo Plantae aŭ planto estas aplikitaj al specifa grupo de organismoj aŭ taksono, ĝi kutime rilatas al unu el kvar konceptoj.
De malplej ĝis plej inkluziva, tiuj kvar grupiĝoj estas:
#000008
Alia maniero rigardi la rilatojn inter la malsamaj grupoj kiuj estis nomitaj "plantoj" estas tra kladogramo, kiu montras iliajn evoluajn rilatojn.
La evolua historio de plantoj ankoraŭ ne estas tute aranĝita, sed unu akceptita rilato inter la tri grupoj priskribita supre estas montrita malsupre.
Tiuj kiuj estis nomitaj "plantoj" estas en grasa skribo.
#000009
Klorofitoj (parto de verdaj algoj)
#000010
streptofitalgoj (parto de verdaj algoj)
#000011
Charales (ŝtonherboj, ofte inkluditaj en verdaj algoj)
#000012
La maniero en kiu la grupoj de verdaj algoj estas kombinitaj kaj nomita varias konsiderinde inter verkintoj.
#000013
Algoj konsistas el pluraj malsamaj grupoj de organismoj kiuj produktas energion per fotosintezo kaj pro tiu kialo estis inkluditaj en la plantoregno en la pasinteco.
Plej evidentaj inter la algoj estas la fukoj, multĉelaj algoj kiuj povas proksimume simili terplantojn, sed estas klasifikitaj inter la brunaj, ruĝaj kaj verdaj algoj.
Ĉiu el tiuj algaj grupoj ankaŭ inkludas diversajn mikroskopajn kaj unu-ĉelajn organismojn.
Ekzistas bona indico ke kelkaj el tiuj algaj grupoj ekestiĝis sendepende de apartaj ne-fotosintezaj prapatroj, kun la rezulto ke la brunalgoj, ekzemple, estas jam ne klasifikitaj ene de la plantoregno kiel ĝi estas difinita ĉi tie.
#000014
La Viridiplantae, la verdaj plantoj - verdaj algoj kaj teroplantoj - formas kladon, grupo konsistanta el ĉiuj posteuloj de komuna prapatro.
Kun kelkaj esceptoj inter verdaj algoj, la verdaj plantoj havas la sekvajn ecojn komune;
ĉelaj muroj enhavante celulozon, kloroplastojn enhavante klorofilojn a kaj b, kaj manĝaĵbutikojn en la formo de amelo enhavite ene de la plastidoj.
Ili spertas fermitan mitozon sen centrioloj, kaj tipe havas mitokondriojn kun plataj krestetoj.
La kloroplastoj de verdaj plantoj estas ĉirkaŭitaj de du membranoj, sugestante ke ili originis rekte de endosimbioza cianobakterioj.
#000015
Du kromaj grupoj, la Rhodophyta (ruĝaj algoj) kaj Glaucophyta (glaŭkofito-algoj), ankaŭ havas kloroplastojn kiuj ŝajnas esti derivitaj rekte de endosimbioza cianobakterioj, kvankam ili malsamas en la pigmentoj kiuj estas uzitaj en fotosintezo de tiuj de la Viridiplantae kaj tiel estas malsamaj en koloro.
En tiuj grupoj, la stokadpolisakarido estas floridean amelo kaj estas stokita en la citoplasmo prefere ol en la plastidoj.
Tiuj grupoj ŝajnas esti havinta komunan originon kun Viridiplantae kaj la tri grupoj formas la kladon Archaeplastida, kies nomo implicas ke iliaj kloroplastoj estis derivitaj de ununura antikva endosimbioza okazaĵo.
Tio estas la plej larĝa moderna difino de la esprimo "planto".
#000016
En kontrasto, la plej multaj aliaj algoj (ekz. brunalgoj /diatomeoj, haptofitoj, dinoflagelatoj, kaj eŭglenedoj) ne nur havas malsamajn pigmentojn sed ankaŭ havas kloroplastojn kun tri aŭ kvar ĉirkaŭajn membranojn.
Ili ne estas proksime parencoj de la Archaeplastida, supozeble akiris kloroplastojn aparte de konsumitaj aŭ simbiozaj verdaj kaj ruĝaj algoj.
Ili estas tiel ne inkluditaj en eĉ la plej larĝa moderna difino de la plantoregno, kvankam ili estis en la pasinteco.
#000017
La verdaj plantoj aŭ Viridiplantae estis tradicie dividitaj en la verdajn algojn (inkluzive de la ŝtonherboj) kaj la terplantojn.
Tamen, estas nun konata ke la terplantoj evoluis el ene de grupo de verdaj algoj, tiel ke la verdaj algoj memstare estas parafiletika grupo, t.e. grupo kiu ekskludas kelkajn el la posteuloj de komuna prapatro.
Parafiletikaj grupoj estas ĝenerale evititaj en modernaj klasifikoj, tiel ke en lastatempaj traktadoj la Viridiplantae estis dividitaj en du kladojn, la Klorofitojn kaj la Streptophytan (inkluzive de la terplantoj kaj Ĉarofitoj).
#000018
La Klorofitoj (nomo kiu ankaŭ estis utiligita por ĉiuj verdaj algoj) estas la fratingrupo al la grupo el kiu la terplantoj evoluis.
Ekzistas proksimume 4,300 specioj [24] de plejparte maraj organismoj, kaj unuĉelaj kaj multĉelaj.
La lasta inkludas la marlaktukon, Ulva .
#000019
La alia grupo ene de la Viridiplantae estas la plejparte dolĉakvo aŭ surteraj Streptophyta, kiu konsistas el la terplantoj kune kun la Ĉarofitoj, sin konsistante el pluraj grupoj de verdaj algoj kiel ekzemple la desmidoj kaj ŝtonherboj.
Streptophyte-algoj estas aŭ unuĉelaj aŭ formas multĉelajn filamentojn, disbranĉigis aŭ senbranĉa.
La genro Spirogyra estas fibreca streptofitalgo konata al multaj, kiel ĝi ofte estas utiligita en instruado kaj estas unu el la organismoj respondecaj por la alga "ŝaŭmo" kiun lageto-posedantoj tiel malŝatas.
La dolĉakvoŝtonherboj forte similas terplantojn kaj verŝajne estas siaj plej proksimaj parencoj.
[ citaĵo bezonis ] Kreskante en dolĉakvo, ili konsistas el centra tigo kun volvaĵoj da branĉetoj, donante al ili supraĵan similecon al ĉevalvostoj, specioj de la genro Equisetum , kiuj estas veraj terplantoj.
#000020
La klasifiko de fungoj estis kontestata ĝis sufiĉe lastatempe en la historio de biologio.
La origina klasifiko de linné metis la fungojn ene de la Plantae, ĉar ili estis nedisputeble ne bestoj aŭ mineraloj kaj tiuj estis la nuraj aliaj alternativoj.
Kun pli postaj evoluoj en mikrobiologio, en la 19-a-jarcenta Ernst Haeckel sentis ke alia regno estis postulata por klasifiki lastatempe malkovritajn mikroorganismojn.
La enkondukon de la nova regno Protistoj aldone al Plantae kaj Animalia, gvidis al necerteco kiel al ĉu fungoj vere estis plej bone metitaj en la Plantae aŭ ĉu ili devus esti reklasifikitaj kiel protistoj.
Haeckel mem trovis malfacila decidi ke kaj daŭris ĝis 1969 ke solvo estis trovita per kio Robert Whittaker proponis la kreadon de la regno Fungoj.
Molekula indico poste montris ke la plej lastatempa komuna prapatro (komunpraulo), de la Fungoj estis verŝajne pli simila al tiu de la Animalia ol al tiu de Plantae aŭ ajna alia regno.
#000021
La origina reklasifikado de Whittaker estis bazita sur la fundamenta diferenco en nutrado inter la Fungoj kaj la Plantae.
Male al plantoj, kiuj ĝenerale akiras karbonon tra fotosintezo, kaj tiel estas nomitaj aŭtotrofoj, fungoj ĝenerale akiras karbonon rompiĝante kaj absorbante ĉirkaŭajn materialojn, kaj tiel estas nomitaj heterotrofaj saprotrofoj.
Krome, la substrukturo de multĉelaj fungoj estas diferenca de tiu de plantoj, prenante la formon de multaj chitinozaj mikroskopaj fadenoj nomitaj hifoj, kiuj povas esti plu subdividitaj en ĉelojn aŭ povas formi sincition enhavantan multajn eŭkariotajn nukleojn.
Fruktkorpoj, de kiuj fungoj estas la plej konata ekzemplo, estas la generaj strukturoj de fungoj, kaj estas male al iuj strukturoj produktitaj per plantoj.
#000022
La tablo malsupre montras kelkajn speciokalkultaksojn de malsamaj verdaj planto- (Viridiplantae) sekcioj.
Ĝi indikas ke ekzistu proksimume 300,000 specioj de vivantaj Viridiplantae, de kiuj 85-90% estas florplantoj.
(Noto: ĉar tiuj estas de malsamaj fontoj kaj malsamaj datoj, ili ne estas nepre kompareblaj, kaj kiel ĉiuj speciokalkuloj, estas submetataj al grado de necerteco en kelkaj kazoj.
#000023
La evoluo de plantoj rezultigis kreskantajn nivelojn de komplekseco, de la plej fruaj algaj matoj, tra briofitoj, likopodoj, filikoj al la kompleksaj gimnospermoj kaj angiospermoj de hodiaŭ.
Plantoj en ĉiuj tiuj grupoj daŭre prosperas, precipe en la medioj en kiuj ili evoluis.
#000025
Proponita filogenetika arbo de Plantae, post Kenrick kaj Gruo, 40] (1997) estas kiel sekvas, kun modifo al la Filikoj de Smith et al. [41] La Prasinophyceae estas parafiletika muntado de fruaj diverĝaj verdalgaj genlinioj, sed estas traktitaj kiel grupo ekster la Klorofitoj: [42]
pli postaj verkintoj ne sekvis tiun sugeston.
#000027
Pli nova proponita klasifiko sekvas Leliaert et al. 2011 [43] kaj modifita kun Silar 2016 [44] por la verdaalgajj kladoj kaj Novíkov & Barabaš-Krasni 2015 [45] ĉar la tero plantas kladon.
Rimarkas ke la Prasinophyceae estas ĉi tien metitaj ene de la Klorofitoj.
#000028
Palmophyllales Zechman et al. 2010
#000029
La plantoj kiuj estas verŝajne plej konataj al ni estas la multĉelaj terplantoj, nomitaj embriofitoj.
Embriofitoj inkludas la vaskulajn plantojn, kiel ekzemple filikoj, pingloarboj kaj florplantoj.
Ili ankaŭ inkludas la briofitojn , de kiuj muskoj kaj hepatikoj estas la plej oftaj.
#000034
Ĉiuj tiuj plantoj havas eŭkariotajn ĉelojn kun ĉelaj muroj kunmetitaj de celulozo, kaj la plej multaj akiras ilian energion tra fotosintezo, uzante lumon, akvo- kaj karbondioksidon por sintezi manĝaĵon.
Proksimume tri cent plantospecioj ne fotosintezas sed estas parazitoj sur aliaj specioj de fotosintezaj plantoj.
Embriofitoj estas distingitaj de verdaj algoj, el kiuj reprezentas reĝimon de fotosinteza vivo simila al la speco kiun modernaj plantoj verŝajne evoluis, de havado de specialecaj generiloj protektitaj per ne-generaj histoj.
#000035
Vaskulaj plantoj unue ekaperis dum la siluria epoko, kaj antaŭ la Devono diversiĝis kaj disvastiĝis en multajn malsamajn surterajn mediojn.
Ili evoluigis kelkajn adaptiĝojn kiuj permesis al ili disvastiĝi en ĉiam pli pli aridajn lokojn, precipe la angiaj histoj ksilemon kaj floemon, tiun transportakvon kaj manĝaĵon ĉie en la organismo.
Radiksistemoj kapablaj je akiradoj de grundakvo kaj nutraĵoj ankaŭ evoluis dum la Devono.
En modernaj vaskulaj plantoj, la sporofito estas tipe granda, disbranĉigis, nutre sendependa kaj longeviva, sed ekzistas kreskanta indico ke paleozoikaj gametofitoj estis ekzakte kiel komplekso kiel la sporofitoj.
La gametofitoj de ĉiuj vaskulplantajj grupoj evoluis por iĝi reduktitaj en grandeco kaj eminenteco en la vivociklo.
#000037
La unuaj semplantoj, Pteridospermoj (semofilikoj), nun formortintaj, aperis en la Devono kaj diversiĝis tra la Karbonio.
En tiuj la mikrogametofito estas reduktita al poleno kaj la megagametofito restas ene de la megasporangio, alkroĉita al la gepatroplanto.
Megasporangio investis en protekttavolo nomita haŭto estas konata kiel ovolo.
Post fekundigo per spermo deponita per polengrenoj, embrio formiĝas ene de la ovolo.
La haŭto iĝas semŝelo, kaj la ovolo evoluas en semon.
Semplantoj povas pluvivi kaj reproduktiĝi en ekstreme aridaj kondiĉoj, ĉar ili ne estas dependaj de libera akvo por la movado de spermo, aŭ la evoluo de libervivaj gametofitoj.
#000038
Fruaj semplantoj estas gimnospermoj, ĉar la ovoloj kaj postaj semoj ne estas enfermitaj en protekta strukturo (karpeloj aŭ frukto), sed estas trovitaj nudaj, tipe sur konusskvamoj.
Poleno tipe alteriĝas rekte sur la ovolon.
Kvar pluvivaj grupoj restas ĝeneraligitaj nun, precipe la pingloarboj, kiuj estas dominaj arboj en pluraj biomoj.
#000039
Plantfosilioj inkludas radikojn, lignon, foliojn, semojn, frukton, polenon, sporojn, fitolitojn, kaj sukcenon (la fosiliigita rezino produktita per kelkaj plantoj).
Fosiliaj terplantoj estas registritaj en surteraj, lakustrinaj, riveraj kaj preskaŭmarbordaj maraj sedimentoj.
Poleno, sporoj kaj algoj ( dinoflagelatoj kaj akritark) estas uzitaj por datado de sedimentpetrajj sekvencoj.
La restaĵoj de plantfosilioj ne estas same oftaj kiel fosiliobestoj, kvankam plantfosilioj estas loke abundaj en multaj regionoj tutmonde.
#000040
La plej fruaj fosilioj klare asigneblaj al regno plantae estas fosiliaj verdaj algoj de la Kambrio.
Tiuj fosilioj similas kalcinitajn multĉelajn membrojn de la Dasycladales.
Pli fruaj antaŭkambriaj fosilioj estas konataj kiuj similas unu-ĉelajn verdajn algojn, sed definitiva identeco kun tiu grupo de algoj estas necerta.
#000041
La plej maljunaj konataj fosilioj de embriofitoj originas de la Ordovicio, kvankam tiaj fosilioj estas fragmentaj.
Antaŭ la Silurio, fosilioj de tutaj plantoj estas konservitaj, inkluzive de la likofita Baragwanathia longifolia .
De la Devono, detalaj fosilioj de riniofitoj estis trovitaj.
Fruaj fosilioj de tiuj praaj plantoj montras la individuajn ĉelojn ene de la planthisto.
La Devona periodo ankaŭ vidis la evoluon de kio multaj kredas esti la unua moderna arbo, Archaeopteris .
Tiu filik-simila arbo kombinis lignecan trunkon kun la frondoj de filiko, sed produktis neniujn semojn.
#000042
La karbotavoloj estas grava fonto de paleozoikaj plantfosilioj, kun multaj plantgrupoj en ekzisto ĉe tiu tempo.
La minaĵrubejoj de karbominejoj estas la plej bonaj lokoj por kolekti;
karbo mem estas la restaĵoj de fosiliigitaj plantoj, kvankam struktura detalo de la plantfosilioj malofte estas videbla en karbo.
En la Fosilio-Arbareto ĉe Victoria Park en Glasgovo, Skotlando, la stumpetoj de Lepidodendron arboj estas trovitaj en siaj originaj kreskopozicioj.
#000043
La fosiliigitaj restaĵoj de pingloarbo kaj angiosperm radikoj, tigoj kaj branĉoj povas esti loke abundaj en lago kaj bordoproksimaj sedimentaj petroj de la mezozoikaj kaj Kenozoiko epokoj.
Sekvojadendro kaj ĝiaj aliancanoj, magnolio, kverko, kaj palmoj ofte estas trovitaj.
#000044
Ŝtonigita ligno estas ofta en kelkaj mondopartoj, kaj estas plej ofte trovita en aridaj aŭ dezertlokoj kie ĝi estas pli facile eksponita per erozio.
Ŝtonigita ligno ofte estas tre silicifyita (la organika materialo anstataŭigita per siliciodioksido), kaj la impregnita histo ofte estas konservita en bona detalo.
Tiaj specimenoj povas esti tranĉitaj kaj poluritaj uzante ŝtontranĉan ekipaĵon.
Fosiliaj arbaroj de ŝtonigita ligno estis trovitaj en ĉiuj kontinentoj.
#000045
Fosilioj de semfilikoj kiel ekzemple Glossopteris estas vaste distribuitaj ĉie en pluraj kontinentoj de la Suda duonglobo, fakto kiu donis subtenon al la fruaj ideoj de Alfred Wegener koncerne kontinentdrivan teorion.
#000046
La plej fruaj fosilioj atribuitaj al verdaj algoj originas de la Antaŭkambrio (ĉ. 1200 Mya).
La rezistemaj eksteraj muroj de prasinofit kistoj (konataj kiel phycomata) estas bone konservitaj en fosiliaj sedimentoj de la Paleozoiko (ĉ. 250-540 Mya).
Fibreca fosilio (Proterocladus) de mezaj Neoproterozoic-enpagoj (ĉ. 750 Mya) ricevis al la Cladophorales, dum la plej malnovaj fidindaj notoj pri la Bryopsidales, Dasycladales) kaj ŝtonherboj estas de la Paleozoiko.
#000047
La plej granda parto de la solida materialo en planto estas prenita de la atmosfero.
Tra proceso konata kiel fotosintezo, la plej multaj plantoj uzas la energion en sunlumo por ŝanĝi karbondioksidon de la atmosfero, kaj plie akvon, en simplajn sukerojn.
Parazitplantoj, aliflanke, uzas la resursojn de sia gastiganto por kreski.
Tiuj sukeroj tiam estas utiligitaj kiel konstrubriketoj kaj formas la ĉefan strukturan komponenton de la planto.
pigmento estas esenca al tiu proceso;
ĝi ĉeestas ĝenerale en plantfolioj, kaj ofte en aliaj plantpartoj ankaŭ.
#000048
Plantoj kutime dependas de grundo ĉefe por subteno kaj akvo (en kvanta senso), sed ankaŭ akiras kunmetaĵojn de nitrogeno, fosforo, kalio, magnezio kaj aliaj elementaj nutraĵoj.
Epiphytic kaj litofitaj plantoj dependas de aero kaj proksimaj derompaĵoj por nutraĵoj, kaj karnovoraj plantoj kompletigas siajn nutrajn postulojn kun insektopredo kiun ili kaptas.
Por la plimulto de plantoj por kreski sukcese ili ankaŭ postulas oksigenon en la atmosfero kaj ĉirkaŭ siaj radikoj ( grundogaso) por spirado.
Plantoj uzas oksigenon kaj glukozon (kiuj povas esti produktitaj de stokita amelo) por disponigi energion.
Kelkaj plantoj kreskas kiel submaraj akvoestaĵoj, uzante oksigenon dissolvitan en la ĉirkaŭa akvo, kaj kelkaj specialecaj vaskulaj plantoj, kiel ekzemple mangrovoj, povas kreski kun siaj radikoj en anoksaj kondiĉoj.
#000049
La gentipo de planto influas ĝian kreskon.
Ekzemple, elektitaj specoj de tritiko kreskas rapide, maturiĝante ene de 110 tagoj, dum aliaj, en la samaj medicirkonstancoj, kreskas pli malrapide kaj maturiĝas ene de 155 tagoj.
#000050
Kresko ankaŭ estas determinita per medifaktoroj, kiel ekzemple temperaturo, havebla akvo, havebla lumo, karbondioksido kaj haveblaj nutraĵoj en la grundo.
Ĉiu ŝanĝo en la havebleco de tiuj eksteraj kondiĉoj estos reflektita en la kresko de la planto.
#000051
Biotaj faktoroj ankaŭ estas kapablaj je influado de plantaro.
Plantoj konkuras kun aliaj plantoj pri spaco, akvo, lumo kaj nutraĵoj.
Plantoj povas esti tiel superplenaj ke neniu ununura individuo produktas normalan kreskon, kaŭzante palecon kaj klorozo-malsanon.
Optimuma plantokreskado povas esti malhelpita per paŝtantaj bestoj, suboptimala grundokonsisto, manko de mikorizaj fungoj, kaj atakoj de insektoj aŭ plantmalsanoj, inkluzive de tiuj kaŭzitaj de bakterioj, fungoj, virusojn, kaj nematodojn.
#000052
Plantoj protektas sin kontraŭ frosto kaj dehidratiĝo streso kun kontraŭfrostaj proteinoj, varmoŝokproteinoj kaj sukeroj ( sakarozo estas ofta).
LEA ( Late Embryogenesis Abundant) proteinrealigo estas induktita per stresoj kaj protektas aliajn proteinojn de agrego kiel rezulto de elsekiĝo kaj frostigado.
#000055
De kiam akvo frostiĝas en plantoj, la sekvoj por la planto dependas tre multe ĉu la frostigado okazas ene de ĉeloj (intraĉele) aŭ ekster ĉeloj en interĉelaj spacoj (Glerum 1985).
Intraĉela frostigado, kiu kutime senvivigas la ĉelon (Lyons et al. 1979) [53] nekonsiderante la eltemo de la planto kaj ĝiaj histoj, malofte okazas en naturo ĉar tarifoj de malvarmigo malofte estas sufiĉe altaj por apogi ĝin.
Tarifoj de malvarmigo de pluraj celsiusgradoj je minuto estas tipe necesaj por kaŭzi intraĉelan formadon de glacio (Mazur 1977).
#000056
Ĉe tarifoj de malvarmigo de kelkaj celsiusgradoj je horo, apartigo de glacio okazas en interĉelaj spacoj, la "kromorganglacio" de Sakai kaj Larcher (1987) [55] kaj iliaj laborkunuloj.
Tio povas aŭ eble ne estas mortiga, depende de la eltemo de la histo.
#000057
La procezo de interĉela glaciiĝo estis priskribita fare de Glerum (1985).
Ĉe frostigado de temperaturoj, akvo en la interĉelaj spacoj de planthistofrostigoj unue, kvankam la akvo povas resti nefrosta ĝis temperaturoj falas sub −7 °C (19 °F).
Post la komenca formado de glaciintercelularly, la ĉeloj ŝrumpas kiam akvo estas perdita al la apartigita glacio, kaj la ĉeloj spertas liofilizi.
Tiu dehidratiĝo nun estas konsiderita la fundamenta kialo de glacia vundo.
#000058
Plantoj estas ade senŝirmaj al vico da biotaj kaj abiotaj stresoj.
Tiuj stresoj ofte kaŭzas DNA-difekton rekte, aŭ nerekte tra la generacio de reaktivaj oksigenspecioj.
Plantoj estas kapablaj je DNA-difektorespondo kiu estas kritika mekanismo por konservado de genarstabileco.
La DNA-difektorespondo estas precipe grava dum sem ĝermado, ĉar semkvalito tendencas plimalboniĝi kun aĝo en unuiĝo kun DNA-difektamasiĝo.
Dum ĝermadaj riparprocezoj estas aktivigitaj por trakti tiun akumuligitan DNA-difekton.
Aparte, unuopaĵo- kaj duoble-fadenaj paŭzoj en DNA povas esti riparitaj.
La DNA-transirejkinazo kiun ATM havas al ŝlosila rolo en integrado de progresado tra ĝermado kun riparrespondoj al la DNA difektas akumulite per la jaraĝa spermo.
#000059
Plantĉeloj estas tipe karakterizitaj memstare granda akvo-plena centra vakuolo, kloroplastoj, kaj rigidaj ĉelaj muroj kiuj fariĝas supren el celulozo, hemicelulozo, kaj pektino.
Ĉeldividiĝo ankaŭ estas karakterizita per la evoluo de fragmoplast por la konstruado de ĉelplato en la malfruaj stadioj de citokinezo.
Ĵus kiel en bestoj, plantĉeloj diferenciĝas kaj evoluas en multoblajn ĉeltipojn.
meristemataj ĉeloj povas diferenciĝi en angiajn, stokadon, protektaj (ekz. epiderma tavolo), aŭ generaj histojn, kun pli primitivulplantoj malhavantaj kelkajn histospecojn.
#000060
Plantoj estas fotosintezaj, kio signifas ke ili produktas siajn proprajn manĝmolekulojn uzante energion akiritan de lumo.
La primara mekanismo kiun plantoj havas por kaptado de lumenergio estas la pigmento klorofilo.
Ĉiuj verdaj plantoj enhavas du formojn de klorofilo, klorofilon a kaj klorofilon b .
Ĉi-lasta de tiuj pigmentoj ne estas trovita en ruĝaj aŭ brunalgoj.
La unugrada ekvacio de fotosintezo estas kiel sekvas: -
#000061
Per ĉeloj kiuj kondutas kiel nervoj, plantoj ricevas kaj distribuas ene de siaj sistemoj informojn pri okazaĵa lumeco kaj kvalito.
Okazaĵlumo kiu stimulas kemian reakcion en unu folio, kaŭzos ĉenreakcion de signaloj al la tuta planto tra speco de ĉelo nomis faskan ingoĉelon.
Esploristoj, de la Warsaw University of Life Sciences (Varsovio Universitato de Vivsciencoj) en Pollando, trovis ke plantoj havas specifan memoron por ŝanĝiĝantaj lumcirkonstancoj, kiu preparas iliajn imunsistemojn kontraŭ laŭsezonaj patogenoj.
Plantoj uzas padronrekono-receptorojn por rekoni konservitajn mikrobajn signaturojn.
La unuaj plantreceptoroj de konservitaj mikrobaj signaturoj estis identigitaj en rizo (XA21, 1995) [64] kaj en Arabidopsis thaliana (FLS2, 2000).
Plantoj ankaŭ portas imunreceptorojn kiuj rekonas altagrade variajn patogenefektorojn.
Tiuj inkludas la NBS-LRR-klason de proteinoj.
#000063
Vaskulaj plantoj devias de aliaj plantoj en tio ke nutraĵoj estas transportitaj inter siaj malsamaj partoj tra specialecaj strukturoj, nomitaj ksilemo kaj floemo.
Ili ankaŭ havas radikojn por prenado supren de akvo kaj mineraloj.
La ksilemo movas akvon kaj mineralojn de la radiko al la resto de la planto, kaj la floemo provizas la radikojn per sukeroj kaj alia nutraĵo produktita per la folioj.
#000064
Plantoj havas kelkajn el la plej grandaj genaroj inter ĉiuj organismoj.
La plej granda plantgenaro (laŭ gennombro) estas tiu de tritiko ( Triticum asestivum), antaŭdirita ĉifri 94,000-genojn [67] kaj tiel preskaŭ 5 fojojn tiel multajn kiel la homa genaro.
La unua-planta genaro sekvencita estis tiu de Arabidopsis thaliana kiu ĉifras proksimume 25,500 genojn.
Laŭ absoluta DNA-sekvenco, la plej malgranda publikigita genaro estas tiu de la karnovora utrikulario ( Utricularia gibba) ĉe 82 Mb (kvankam ĝi daŭre ĉifras 28,500 genojn) [69] dum la plej granda, de la Norvegia Piceo ( Picea abies), etendas pli ol 19,600 Mb (ĉifrante proksimume 28,300 genojn).
#000065
La fotosintezo kondukita per terplantoj kaj algoj estas la finfina fonto de energio kaj organika materialo en preskaŭ ĉiuj ekosistemoj.
Fotosintezo radikale ŝanĝis la kunmetaĵon de la atmosfero de la frua la Tero, kio kiel rezulto estas nun 21% oksigeno.
Bestoj kaj la plej multaj aliaj organismoj estas aerobaj, fidante je oksigeno;
tiuj kiuj ne faras estas limigitaj al relative raraj malaerobaj medioj.
Plantoj estas la primaraj produktantoj en la plej multaj surteraj ekosistemoj kaj formas la bazon de la manĝreto en tiuj ekosistemoj.
Multaj bestoj dependas de plantoj por ŝirmejo same kiel oksigeno kaj manĝaĵo.
#000066
Terplantoj estas ĉefkomponentoj de la akvocirkulado kaj pluraj aliaj biokemiaj cirkuladoj.
Kelkaj plantoj kunevoluis kun nitrogeno fiksanta bakteriojn, igante plantojn grava parto de la nitrogencirkulado.
Plantradikoj ludas esencan rolon en grund evoluo kaj preventado de grunderozio.
#000067
(junio 2008) Plantoj estas distribuitaj tutmonde en ŝanĝiĝantaj nombroj.
Dum ili enloĝas amason da biomoj kaj ekoregionoj, malmultaj povas esti trovitaj preter la tundroj ĉe la plej nordaj regionoj de kontinentdeklivoj.
Ĉe la sudaj ekstremaĵoj, plantoj adaptiĝis persisteme al la superregaj cirkonstancoj.
#000068
Plantoj ofte estas la domina fizika kaj struktura komponento de vivejoj kie ili okazas.
Multaj el la biomoj de la Tero estas nomumitaj laŭ la speco de vegetaĵaro ĉar plantoj estas la dominaj organismoj en tiuj biomoj, kiel ekzemple prerioj kaj arbaroj.
#000069
Multaj bestoj kunevoluis kun plantoj.
Multaj bestoj polenas florojn en interŝanĝo por manĝaĵo en la formo de poleno aŭ nektaro.
Multaj bestoj disigas semojn, ofte manĝante frukton kaj pasante la semojn en sia feko.
Mirmekofitoj estas plantoj kiuj kunevoluis kun formikoj.
La planto disponigas hejmon, kaj foje manĝaĵon, por la formikoj.
En interŝanĝo, la formikoj defendas la planton de plantomanĝantoj kaj foje konkurantajn plantojn.
#000070
La plimulto de plantospecioj havas diversajn specojn de fungoj asociitaj kun iliaj radiksistemoj en speco de mutualistaj
La fungoj helpas al la plantoj gajni akvon kaj mineralon nutraĵoj el la grundo, dum la planto donas al la fungoj karbonhidratojn produktitajn en fotosintezo.
Kelkaj plantoj funkcias kiel hejmoj por endofitaj fungoj kiuj protektas la planton de plantomanĝantoj produktante toksinojn.
La funga endofito, Neotyphodium coenophialum , en alta festuko ( Festuca arundinacea) kaŭzas enorman ekonomian damaĝon al la brutarindustrio en Usono
#000071
Diversaj formoj de parazitado ankaŭ estas sufiĉe oftaj inter plantoj, de la semi-parazita visko kiu simple prenas kelkajn nutraĵojn de sia gastiganto, sed daŭre havas fotosintezajn foliojn, al la tute parazita orobanko kaj latreo kiuj akiras ĉiujn siajn nutraĵojn tra ligoj al la radikoj de aliaj plantoj, kaj tiel havas neniun klorofilon.
Kelkaj plantoj, konataj kiel miko-heterotrofaj, parazitas mikorizajn fungojn, kaj tial funkcias kiel epiparazitoj sur aliaj plantoj.
#000072
Multaj plantoj estas epifitoj, signifante ke ili kreskas sur aliaj plantoj, kutime arboj, sen parazitado de ili.
Epifitoj povas nerekte damaĝi sian gastigantplanton kaptante mineralon nutraĵoj kaj lumon kiujn la gastiganto alie ricevus.
La pezo de nombregoj de epifitoj povas rompi arbobranĉO.
Hemiepifitoj kiel la sufokantfigo komenciĝas kiel epifitoj sed poste metas siajn proprajn radikojn kaj superfortas kaj mortigas sian gastiganton.
Multaj orkideoj, bromeliedoj, filikoj kaj muskoj ofte kreskas kiel epifitoj.
Bromeliadepifitoj akumulas akvon en foliospikoj por formi fitotelmatojn kiuj povas enhavi kompleksajn akvajn manĝretojn.
#000073
Ĉirkaŭ 630 plantoj estas karnovoraj, kiel ekzemple la Muŝkaptulo ( Dionaea muscipula) kaj drozero ( Drosero specioj).
Ili kaptas malgrandajn bestojn kaj digestas ilin por akiri mineralon nutraĵoj, aparte nitrogenon kaj fosforon.
#000074
La studo de plantuzoj de homoj estas nomita ekonomia botaniko aŭ etnobotaniko;
kelkaj konsideras ekonomian botanikon temigi modernajn kulturplantojn, dum etnobotaniko temigas indiĝenajn plantojn kultivitajn kaj uzitajn fare de indiĝenaj homoj.
[ citaĵo bezonis ] Homa kultivado estas parto de agrikulturo, kio estas la bazo de homa civilizo.
Plantagrikulturo estas subdividita en agronomion, hortikulturon kaj forstadon.
#000075
Multo de homa nutrado dependas de plantoj, aŭ rekte tra manĝaĵoj kaj trinkaĵoj konsumitaj fare de homoj, aŭ nerekte kiel furaĝo por bestoj aŭ la gustigilo de manĝaĵoj.
La scienco de agrikultur interkonsentoj kun la plantado, levantaj, nutrado, kaj rikolton de manĝkultivaĵoj, kaj ludis ŝlosilan rolon en la historio de mondcivilizoj.
#000076
Homa nutrado dependas grandparte de cerealoj, aparte maizo (aŭ maizo), tritiko, rizo, aveno, kaj milio.
Grandaj areoj de multaj landoj ricevas inte al la kultivado de cerealoj por loka konsumo aŭ eksporto al aliaj landoj.
Brut bestoj inkluzive de bovinoj, porkoj, ŝafoj, kaproj kaj kameloj estas ĉiuj plantomanĝantoj;
kaj plej manĝas ĉefe aŭ tute cerealplantojn.
Cerealoj estas bazkultivaĵoj, signifante ke ili disponigas kaloriojn (en la formo de kompleksaj karbonhidratoj kiel ekzemple amelo) kiuj estas necesaj por instigi ĉiutagajn agadojn, kaj tiel formi la fondon de ĉiutaga dieto.
Aliaj bazkultivaĵoj inkludas terpomojn, maniokon, ignamojn, kaj guŝojn.
#000077
Homa nutraĵo ankaŭ inkludas legomojn, kiuj konsistas ĉefe el folioj kaj tigoj manĝitaj kiel manĝaĵo.
Legomoj estas gravaj por la vitaminoj, mineraloj, kaj manĝfibroj ili provizas.
Fruktoj disponigas pli altan kvanton de sukeroj kaj havas pli dolĉan guston ol legomoj.
Tamen, ĉu speciala manĝaĵo estas konsiderita "legomo" aŭ "frukto" dependos de kunteksto, ekde la vorto frukto havas pli precizan difinon en botaniko ol ĝi faras enen ĝeneralan uzon.
Nuksoj kaj semoj, inkluzive de manĝaĵoj kiel ekzemple arakidoj, juglandoj, migdaloj, kaj pistakujoj, enhavas nesaturitaj grasigas tion estas ankaŭ necesaj por sana dieto.
Ĉar kun fruktoj, la esprimoj nukso kaj semo havas pli striktajn difinojn en plantoscienco.
#000078
Multaj plantoj estas alkutimigitaj al gustmanĝaĵoj.
Tiaj plantoj inkludas herbojn (ekz. rosmareno kaj mento), kiuj venas de la verdaj foliecaj partoj de plantoj, kaj spicojn (ekz. kumino kaj cinamo), kiuj venas de aliaj plantpartoj.
Kelkajn plantoj produktas manĝeblajn florojn, kiuj povas esti aldonitaj al salatoj aŭ uzitaj por ornami manĝaĵojn.
Dolĉigiloj kiel ekzemple sukero kaj Stevia estas derivitaj de plantoj.
Sukero akiriĝas plejparte de sukerkano kaj sukerbeto, kaj mielo estas kreita kiam abeloj vomkraĉas la nektaron de floroj.
Kuiroleoj kaj margarino venas de maizo, sojfabo, kolzosemo, kartamo, sunfloro, olivo kaj aliaj.
Manĝaldonaĵoj inkludas arabgumon, guargumon, ceratoniogumon, amelon kaj pektinon.
#000079
Plantoj ankaŭ estas la fonto de trinkaĵoj produktitaj ĉiu el ambaŭ per infuzaĵo, kiel ekzemple kafo kaj teo;
per fermentado, kiel ekzemple biero kaj vino;
aŭ per distilado, kiel ekzemple viskio, vodko, rumo, kaj aliaj alkoholhavaj spiritoj.
#000080
Plantoj estas la fonto de multaj naturproduktoj kiel ekzemple volatilaj oleoj, naturaj tinkturfarboj, pigmentoj, vaksoj, rezinoj, taninoj, alkaloidoj, sukceno kaj korko.
Produktoj derivitaj de plantoj inkludas sapojn, ŝampuojn, parfumojn, kosmetikaĵojn, farbon, vernison, terebinton, kaŭĉukon, latekson, lubrikaĵojn, linoleumon, plastojn, inkojn, kaj gumojn.
Renovigeblaj fueloj de plantoj inkludas brullignon, torfon kaj multaijn aliajn biofuelojn.
Karbo kaj nafto estas fosiliaj fueloj derivitaj de la restaĵoj de plantoj.
Oliv-oleo estis uzita en lampoj dum jarcentoj por disponigi lumon.
#000081
Strukturaj resursoj kaj fibroj de plantoj estas uzitaj en kaj la konstruado de loĝejoj kaj la fabrikado de vestaĵo.
Ligno estas uzita ne nur por konstruaĵoj, boatoj, kaj meblaro, sed ankaŭ por pli malgrandaj eroj kiel ekzemple muzikaj instrumentoj kaj sportekipaĵo.
Wood ankaŭ povas esti pulpigita por la fabrikado de papero kaj kartono.
Ŝtofo ofte estas farita de kotono, lino, ramie aŭ sintezaj fibroj derivitaj de celulozo, kiel ekzemple rajono kaj acetato.
La fadeno kiu kutimas kudri ŝtofon same venas de plantfibroj.
Kanabo kaj juto estas kultivitaj por iliaj fibroj, kiuj povas esti teksitaj en ŝnuron aŭ malglatan drelikon.
#000082
Plantoj ankaŭ estas ĉeffonto de bazaj kemiaĵoj, kaj por siaj medikamentaj kaj fiziologiaj efikoj, same kiel por la industria sintezo de vasta aro de organikaj kemiaĵoj.
Medikamentoj derivitaj de plantoj inkludas aspirinon, taksolon, morfinon, kininon, reserpinon, kolkicinon, digitalon kaj vinkristinon.
Ekzistas centoj da herboaldonaĵoj kiel ekzemple ginko, Ekinaceo, akuŝ-tanaceto, kaj la herbo de Sankta Johano.
Insekticidoj derivitaj de plantoj inkludas nikotinon, rotenonon, strikninon kaj piretrinojn.
Certaj plantoj enhavas psikotropajn kemiaĵojn kiuj estas ekstraktitaj kaj konsumitaj, inkluzive de tabako, kanabo (mariĥuano), opio, kaj kokaino.
Venenaj substancoj de plantoj inkludas ricinon, cikuton kaj kuraron.
#000083
Dum kelkaj ĝardenoj estas priplantitaj kun manĝkultivaĵoj, multaj estas plantitaj por estetiko, ornamento, aŭ konservadceloj.
Arbejoj kaj botanikaj ĝardenoj estas publikaj kolektoj de porvivaĵoplantoj.
En privataj subĉielaj ĝardenoj, gazonoherboj, ombroarboj, ornamaj arboj, arbedoj, reboj, arbustoj kaj bedplantoj estas uzitaj.
Ĝardenoj povas kultivi la plantojn en naturalisma ŝtato, aŭ povas skulptaĵon sia kresko, kiel kun plantskulptaĵo aŭ spaliro.
Ĝardenlaboro estas la plej populara libertempa agado en Usono, kaj laboranta kun plantoj aŭ hortikulturterapio estas utila por rehabilitado de homoj kun handikapoj.
#000085
Plantoj ankaŭ povas esti kultivitaj aŭ konservitaj indors kiel potplantoj, aŭ en specialecaj konstruaĵoj kiel ekzemple forcejoj kiuj estas dizajnitaj por la prizorgo kaj kultivado de vivantaj plantoj.
Muŝkaptulo, mimozo kaj resurektoplanto estas ekzemploj de plantoj venditaj kiel novaĵoj.
Ekzistas ankaŭ artaj ĝenroj specialiĝantaj pri la aranĝo de tranĉo aŭ vivanta planto, kiel ekzemple bonsajo, ikebano, kaj la aranĝo de tranĉo aŭ sekigitaj floroj.
Ornamaj plantoj foje ŝanĝis la kurson de historio, kiel en tulipomanio.
#000086
Arkitekturaj dezajnoj similaj al plantoj aperas en la ĉefurboj de antikvaj egiptaj kolonoj, kiuj estis ĉizitaj por simili aŭ la egiptan blankan lotuson aŭ la papiruson.
Bildoj de plantoj ofte estas utiligitaj en pentraĵo kaj fotarto, same kiel sur tekstiloj, mono, poŝtmarkoj, flagoj kaj blazonoj.
#000087
Baza biologia esploro ofte estis farita kun plantoj.
En genetiko, la bredado de pizplantoj permesis al Johann Gregor Mendel derivi la bazajn leĝojn regante heredon, kaj ekzameno de kromosomoj en maizo permesis al Barbara McClintock montri ilian ligon al hereditaj trajtoj.
La planta Arabidopsis thaliana estas utiligita en laboratorioj kiel model-organismo por kompreni kiel genoj kontrolas la kreskon kaj evoluon de plantostrukturoj.
Kosmostacioj aŭ spackolonioj povas unun tagon fidi je plantoj por vivsubteno.
#000088
Antikvaj arboj estas honoritaj kaj multaj estas famaj.
Arbo sonoregas sin estas grava datigo-metodo en arkeologio, kaj funkcias kiel noto pri pasintaj klimatoj.
#000089
Plantoj kompreneblas elstare en mitologio, religio kaj literaturo.
Ili estas utiligitaj kiel naciaj kaj ŝtatemblemoj, inkluzive de ŝtatarboj kaj ŝtatfloroj.
Plantoj ofte estas utiligitaj kiel monumentoj, donacoj kaj por marki specialajn okazojn kiel ekzemple naskiĝoj, mortoj, geedziĝoj kaj ferioj.
La aranĝo de floroj povas esti utiligita por sendi kaŝajn mesaĝojn.
#000090
La kampo de etnobotaniko studas plantuzon de indiĝenaj kulturoj, kiu helpas konservi endanĝerigitajn speciojn same kiel malkovri novajn kuracherbojn.
#000091
Fiherboj estas nekultivataj kaj kutime nedezirataj plantoj kreskantaj en administritaj medioj kiel ekzemple bienoj, urbaj areoj, ĝardenoj, gazonoj, kaj parkoj.
Homoj disvastigis plantojn preter siaj indiĝenvivejoj kaj kelkaj el tiuj enkondukitaj plantoj iĝas enpenetraj, difektante ekzistantajn ekosistemojn delokigante indiĝenajn speciojn.
Enpenetraj plantoj kaŭzas multekostan difekton en kultivaĵperdoj ĉiujare de delokiganta kultivaĵoplantojn, ili plue pliigas la produktadokosto kaj la uzo de kemiaĵoj por kontroli ilin, kiu en victurno influas la medion.
#000092
Internacia Kodo de Nomenklaturo por algoj, fungoj, kaj plantoj (ICN)
#000100
Listo da organika ĝardenlaboro kaj terkultivadotemoj
#000102