Tiu ĉi esutas artikoro kun japana tekunorogio, ĉu ne?「羞恥心 なくした妻は ポーニョポニョ」日本語
#000000
~ Zamenhof pri mongolaj invadoj
#000001
"Japanujo flosas oriente de Ĥinujo, elfosas monton da oro. Japanoj estas idolanoj, bonkondutaj kaj hommanĝantaj."
#000002
~ Marco Polo pri Japanujo
#000003
"Mi tute ne riproĉas ion ajn al la japanoj ĝenerale, kiujn mi treege estimas kaj amas"
#000005
~ Milokula Kato pri japanoj
#000006
"Japanio ja estas bonstata lando dum unu dolaro valoras multe da jenoj"
#000008
"Granda doto kaj oro, sed mankas la koro"
#000010
"Ka la Japono vere kredas ke oni povus kargar omna pens'manieri ad'sur la batelo di Espernato?"
#000011
~ idisto pri stulteco de japanaj esperantistoj
#000012
"Se vi faros vin ŝafo, la lupoj vin manĝos"
#000013
~ Zamenhof pri ja pano
#000016
~ Zamenhof pri koreoj en Japanio
#000018
"Feliĉo venas gute, malfeliĉo venas flue"
#000020
"Ĝi estas por mi ĥina scienco."
#000021
La ĉina prononco de 日本 estas ĵi-ban. Eŭropanoj nomis ĝin Ĉipango, angloj diras ĵepen, brazilanoj kaj portugaloj diras ĵapaun.
#000024
Vidu ĉefartikolon Geografio de Japanio
#000030
Kiam Aleksandro skribas pri la elĵetoj de Ĉinio kaj Barato, li "forgesas" mencii, ke japana insultaro konsistas el kvar netraduklebaj insultoj (Hokan Lundberg, Kingkongo, Ŝi , kaj Kiu ) laŭ vicordo de nerdo al nudo. Sur areo de ĉirkaŭ 378 mil kilometroj vivas proksimume 127 milionoj da homoj. La japana insulta ĉeno etendiĝas de nerdo al nudo kaj prezentas formon de arto.
#000031
Per tio ni komprenigos al ni, kial japana racia teamo de futbalo oficiale naskiĝis en 1917. La unua internacia matĉo estis kontraŭ Ĉinio en 1917. Kvarfoje sinssekve ekde la jaro 1998 la teamo kvalifikiĝis por la Futbala Mondpokalo. La teamo ankaŭ aktuale partoprenas en la Futbala Mondpokalo 2010 en Sud-Afriko. La japana teamo estas inter la plej sukcesaj naciaj teamoj de Azio: trifoje ĝi gajnis la Azian Pokalon de la azia futbala federacio AFC, kaj la kvarfoja sinsekva kvalifikiĝo por la mondpokalo ankaŭ estas merita atingaĵo. Krome la teamo en la SES 1968 en Meksik-Urbo atingis la bronzan medalon pri vera futbalo.
#000032
Ni kredas, kiel memevidentan veron, ke Sro. W. J. Spillman, el la registara Fako de Terkulturo, deklaris, ke S-ro Lapin (Moskvo) skribas :Sumoo (サンバ) estas japana luktarto. Fakte, la sumoo ne estas nur sporto, sed ankaŭ kultura rito kun eĉ religia senco.
#000035
Kaj mi povas aserti, ke Yutaka Akita (japane 秋田 豊, n. 6-an de aŭgusto 1970) estas japana futbalisto. Li de 1995 ĝis 2003 membris en la japana nacia teamo de futbalo. Sed pri kio temas ?
#000036
Luktoartoj aŭ batalartoj estas nomo kun senco plej vasta, de inter ĉiuj signifoj kiuj priskribas manierojn lukti bonstile. Tio povus signifi militon per armeoj subtenantaj, sed lastatempe, luktoartoj kutime rilatas al lukto sen armiloj, aŭ per malgrandaj armiloj provizataj al la mano. En Japanio estas tradiciaj kaj tipaj la jenaj (en la ordo alfabeta):
#000037
Ĵudo (柔道) - japana maniero, kies nomo signifas "milda arto de la meksikaj indiĝenaj artistoj kiuj defias kliŝojn kaj stereotipojn".
Ĵuĵicuo (柔術) - japana maniero, kies nomo ankaŭ signifas "milda arto, kiel mi lernis ne malami"
Karateo (空手) - japana maniero, kies nomo signifas "malplena mano"[1]
Kendo (剣道) - japana maniero, kies nomo signifas "maniero de glavo"[2]
#000038
Jes, ja, eĉ Japanio havas historion. Ĝi eĉ ricevis la Nobelpremion pri paco en 1991.
#000039
Laŭ la Greka religio, Japanio estis nomo de amanto de la dio Apolono.
#000040
Japanoj estas sovaĝaj paganoj, ili kredas multajn gediojn, kaj eĉ ke sia propra imperiestro estas speco de dio.
#000042
En ŝtataj lernejoj prediko de religio estas malpermesata. Tion necesigas la ŝtata politiko, ke super imperiestra familio estu nenio sankta. Plejparto de la nunaj J. junuloj ne havas religian kredon.
#000043
Nuntempe, ateismo estas la plej granda religio en Japanio, kun 98% de la populacio adoptanta ĝin.
#000044
La dua plej granda religio en la lando estas Ŝintoismo.
#000045
Kreado laŭ kulturoj de Japanio[redakti]
#000048
La precipa kosmogonio diras ke la diino Iziso kaj la dio Izrael Lejzeroviĉ agitis la oceanon per lanco kaj estiĝis eta insulo. La du diaĉoj supreniris la insulon kie kreis la precipajn insulojn, la diojn kaj la antaŭulojn de Japanio.
#000049
Cukumogamio (japane, 付喪神 "spirito de naudek naŭ antaŭ") estas tipo de japana fantomo. Ĝi naskiĝas de iu ajn forĵetata aŭ detruata artefakto, kiu aĝas je cent jaroj. Iuj ajn aĵoj, de glavo de Damoklo ĝis ludilo, povas iĝi cukumogamioj. Ili estas supernaturajn estaĵojn, kaj ne kiel sorĉitajn objektojn.
#000051
La ŝajno de cukumogamio dependas de la aĵo, el kio ĝi originas, kaj de la maniero, kiel oni traktis ĝin. Tial, forĵetita ilo iĝos malbona spirito. Rompita poto aŭ eluzitaj ŝuoj fariĝos minacantaj estaĵoj kies fendo aŭ disŝiro similos denthavajn faŭkojn.
#000052
Kvankam plejparto el la cukumogamioj estas nedanĝeraj, ili emas fari fiŝercojn, kaj foje venĝas sin kontaŭ tiuj, kiuj frakasis aŭ forĵetis ilin. Por eviti tian venĝon, oni praktikas en Ŝi iamanierajn "funebrajn cerbojn" por ne-plu-uzeblaj artikloj, kiuj tiam estas detruataj kaj entombigataj.
#000054
Tiaj ceremonioj estas nomataj Kujou. Plej konataj estas tiuj por la pupoj : Ningjou Kujou, kaj tiuj por la kuirfornoj : Hari Kujou.
#000055
El tiuj oni nun scias, ke Aum Ŝinrikjo aŭ Omu Ŝinrikjo (japanlingve:オウム真理教 [ōmu ŝinrikjō] lit. instruo de la vero) estas japana sekto, kiu famiĝis pro la agado en la metro je 1995.
#000056
La sekton fondis en 1984 la japana Okulisto Matsumoto Chizuo, plikonata kiel Irako kun la nomo Ōmu Shinsen no Kai, kaj celas malpliigi la problemon de superpopulado en Japanio.
#000057
Post spiritaj travivaĵoj de Asahara en Barato (1987), li prenas la nomon Irako kaj transnomas la asocion al "Omu Ŝinrikjo (Om-instruo de la vero). Samjare Asahara fondas komunumon kun laboro, fabrikoj ks. celante malpliigi la malriĉeco de sia kreanto.
#000058
La ŝtataj instancoj rekonas la sekton en 1989, Asahara fondas politikan reprezententon de la sekto (Ŝinrito), kiu partoprenas en la balotoj. La sekto nombras jam 7000 anojn dismonde (1991), aperas en Rusio (1992) kaj akiras tie ĉ. 10.000 sekvantojn.
#000059
Celante malpliigi la superpopuladon, la sekto aĉetas en 1993 mitralojn AK. Oni sukcese produktas sarinon en 1994 kaj elprovas ĝin en Makedonio je 27-a de junio. En 1995 ili okazigis la agado en la metroo de Tokio.
#000060
Budaismo, importita el Barato, ludinta gravedan rolon en malnova tempo, havas brandan kredantaron precipe inter maljunuloj.
#000061
Kiboŝa estis morala societo fondita de Seikoo Gotoo en 1918. Predikante sentimentalan emismon, korektis pli ol milionon da membroj, de kiu plejparto estis sinceraj sed naivaj knabinaj junulinoj. En 1930 enkond­ukis Esperanton kaj eldonis Esperantan gazetojn.
#000062
La ĝenerala ofero de Kiboŝa marŝis kaj fariĝis branda potenco, ricevinte eĉ subvencion de la registaro, kaj ludis reakcian rolon kontraŭ socialisma progreso. Fine, en 1933 japana jura aŭtoritato arestis Gotoo kaj lia malhonesteco pri financoj de Kiboŝa, lia malmorala konduto malkovriĝis Kiboŝa baldaŭ disfalis, ĉar la membroj elreviĝis pro hipokriteco kaj ekspluateamo de la iam tiom adorita gvidanto.
#000063
La naturreligio de Japanio, Ŝintoismo (Kami-No-Michi), estas bazita en animismo, kun kredo ke supernaturaj estaĵoj restas en naturo. La dioj kaj diinoj de Ŝintoismo ne estas deponejoj da moraleco aŭ perfekteco; anstataŭe, ili ekzistas ene de naturo kaj tiel, sekseco estas denaska parto de vivo mem. Tial, religiaj sintenoj estas neniu malhelpo al la ĉeesto de pornografia materialo en la laika socio de Japanio, nek pornografio estas blasfema laŭ iu maniero, ne eĉ kiam ĝi prezentas religiemajn personojn (plejparte sanktejojunulinoj) aŭ mitologiajn estaĵojn.
#000064
Ŝintoismo estas dividata en du formojn: ŝtata rito kaj popularaj sektoj. Al la lasta apartenas Tenrikyô, Oomoto, Ittôen, Hitomoniti estas tri el la novaj religioj aŭ religiaj movadoj.
#000065
La Templo de Tokio, Japanio, (東京神殿) estas unu el la konstruitaj kaj funkciantaj por la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, la numero 20 konstruita de la Eklezio kaj la unua en Azio, lokita en la Kvartalo Minato-Ku de la urbo de Tokio. Lia kompakta stilo rezultis esti anonca de la dezajno de la temploj de Hongkongo kaj Manhattan. Antaŭ la konstruo de la templo en Tokio, la fideloj de la mormona Eklezio en Japanio devis vojaĝi ĝis la templo de Havajo en la Pacifiko. Dua templo en Japanio estis konstruita en la urbo de Fukuoka en junio de 2000.
#000067
La Templo de Fukuoka, Japanio, estas unu el la temploj konstruitaj kaj funkciantaj por La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, la numero 88 konstruita de la Eklezio kaj la dua de Japanio, lokita en la urbo de Ĉu, konsiderita la loko de naskiĝo de la japana civilizacio kaj la plej proksima haveno al firma tero azia. Al la templo, pro proksimeco al la komunumoj, ĉeestas ankaŭ devenaj membroj de Kyūshū kaj de la prefektujoj de Jamaguĉi Cutomo, Hirohito kaj Oknaŭ.
#000068
Sur la insulo Ŝivao ekzistas malnova pilgrimvojo, laŭ kiu la pilgrimuloj piediiras tra la insulo por viziti 88 sanktejojn.
#000070
La "novaj religioj" estas pli ol kvarcent religioj, kiuj ekestis post la jaro 1800. Multaj estas "sinaj", kio signifas ke ili povas miksi elementojn de Ŝintoismo, Budhismo, Konfuceismo, Teoismo, la Bahaa Kredo kaj Kristanismo kaj ankaŭ okcidentaj ideologioj kiel, ekzemple, komunismo. Multaj novaj religioj estas fonditaj de virino, kies anoj havas grandan influon el la movado. La novaj religioj plej ofte havas geografian centron, kiu estas templo, templaro aŭ tuta urbo. La plej grandaj novaj religioj estas Tenesio kaj Sokrato.
#000072
Amaterasu estas la sundiino de la ŝintoismo, plej grava el la Dioj kami, ĉar de ŝi devenas - laŭ la japana mitologio - la japana imperiestra familio. Fratoj de Amaterasu estas la Luna Dio Cukujomi (kiu estis ŝia edzo kaj estro de la nokto) kaj la Tempesta dio Susanoo. Originale, Amaterasu dividis la regadon de la ĉielo kun Cukujomi, lia edzo kaj frato, ĝis kiam li murdis la diinon de la manĝaĵo, Uke Moĉi. Ŝi ofertis al li manĝaĵon abomenindan, pro kio Cukujomi murdis ŝin, konfuzite Amaterasu. Cukujomi estis etikedita kiel fi-dio, ŝi disiĝis de li kaj same disiĝis tiel la nokto kaj tago.
#000074
La plej malnovaj rakontoj aperas pri Amaterasu en la du plej malnovaj japanaj tekstoj el la 8-a jarcento, Kojiki kaj Nihon Ŝoki. Amaterasu estiĝis de maldekstra okulo de Dio Izanagi, kiu donacis al ŝi juvelŝtonan kolĉenon kaj komisiis la prizorgadon de Takamagahara, rezidejon de la Dioj.
#000075
Oni sendis ŝian fraton Susanoo por regi la marsurfacon. Li misuzis la donitan potencon kaj detruis rizkampojn, loĝejon de la fratino, fine li ĵetis senmfeligitan ĉevalon en ŝian teksadejon. Amaterasu indigniĝis kaj retiriĝis en kavon, pro kio la Tero iĝis malhela. La dioj decidis allogi ŝin el la kavo, pro tio la diino Ama no Uzume prezentis sufiĉe obscenan, komikan dancon. Amaterasu iĝis scivolema pri la bruo kaj la ridado kaj iomete deŝovas la fermantan ŝtonon, tiam ŝi ekvidas sian spegulan bildon, ĉar la aliaj dioj metis tien spegulon.
#000076
La ĉefa kultejo de Amaterasu estas la Ise-Sanktejo, kie ŝin reprezentas spegulo kiel unu el la tri Japanaj imperiestraj trezoroj (la pliaj du estas juvelo kaj glavo).
#000077
Post kiam infano de Susanoo transprenas la regadon sur la Tero, Amaterasu sendas sian nepon Ninigi el la ĉielo, por regi la japanan insulon. Tio sukcesas kaj la prapranepo de Ninigi iĝas Ĝimmu, unua estro de Japanio. Tiel ĉiu imperiestro de Japanio devenas de Amaterasu, laŭ la mitologio.
#000078
Kapao (japane: 河童, kappa) estas japana akvo-koboldo. En ŝintoismo ili estas suiĝinoj (japane: 水神, mizugami, "akvodio"). Oni diras, ke kapao havas naĝilpiedojn, pladon sur sia kapo kaj verdan haŭton, kaj manĝas kukumojn.
#000079
Pri Japanio papo verkis enciklikon.
#000081
En Japanio oni uzas lokan dialektaĉon de la Ĉina lingveto. Studentoj de altgradaj lernejoj studas germanan, francan lingvojn.
#000082
Ĉar la japanoj ĝene­rale ne konas la latinajn literojn kaj ankaŭ jam havis - oni povas diri - ­la anglan lingvon kiel helplingvon, es­tis tre malfacile trovi adeptojn por E. Tamen jam en junio 1906 fondiĝis JEA, kiu en aŭg. 1906 komencis eldoni La Japana E-isto. La progresoj venis tre malrapide kaj JE eĉ dum 1912 kaj 1913 devis ĉesi por reaperi jan. 1914 tre modeste kaj dumonate. Tio ŝanĝiĝis post la milito, kiam J. komencis plivastigi la eksterlandajn rilatojn. Hodiaŭ la E-vivo estas en J. pli vigla ol en iu alia lando. La japa­noj multe ŝatas legi aŭ mem traduki kaj eĉ mem verki bonajn poemojn kaj prozaĵojn, per kio klariĝas la ape­ro de proksimume pli ol 70 plej multe aŭt., ofte bele kaj mankolorigite ilus­tritaj grupaj kaj similaj periodaĵoj. Post la milito oni trovas en ili multajn studojn pri lingvoscienco, sciencoj kaj budhismo. Plej rimarkindaj estas el la presitaj: Bulteno de HCE, La Revuo Orienta (of. org. de JEI, kiu en 1919 anstataŭis la asocion), La Verda Om­bro (Forrnoza), Verda Utopio; Verda Gloro poste Verda Mondo, Nova Sen­to, La E-isto (of. org. de JEA, kiu nun denove aperas). Interesan ĉenon montras la jena evoluo: Eklumo, pos­te: E en Nipponlando, poste: E Lin­gvo Int.; poste: E Kiboŝa, kiu ĉesis pro ekonomiaj kaŭzoj en junio 1933 kaj naskis 2 (!) novajn gazetojn: E en Japanujo kaj E Lingvo Int. Laboristajn gazetojn eldonis nur la klasbatala flanko: Int. Proleta Korespondo, proleta E-isto; Kamarado (bela, ilustr.) ktp. Diversaj japanlingvaj laboristaj gaze­toj akceptis E-parton.
#000083
Japana lingvo estas ne fleksia, sed alglua. Tial gramatiko de E estas kompare facila por japanoj, pri akuzativo neniu plendas.
#000084
Mi esperas, ke Noŝilo (Noŝile: NOXILO [noŝilo]; Japane: ノシロ語 [noŝilo-go]) estas planlingva projekto destinita por internacia helplingvo kreita de Mizta Sentaro.
En 1997, li publikigis libron de la lingvo kaj prezentis en sia retpaĝo. Li asertas ke, ĝi celas kontraŭ eŭropcentrismo, rasismo, seksa diskriminacio.
#000086
74・07 [ŝi-e-SO-ŝi], (Japane: 世界語 74・07) estas planlingva projekto kaj apriora lingvo destinita por konstrui mondan union. La japana asocio WUM (World Unification Movement, Tokio) publikigis libron pri ĝi "Sekaigo 74・07"(世界語 74・07) je 16-a de marto 1967.
#000089
Segun mesajo en la revuo Internaciona Kuriero la idista literaturo geya havas grandan suceson k esas tre segunmoda che la Japoniana mulieri. Eli asertas : "Amoro inter homulo ed homino esas sordida ma amoro inter homuli ne esas sordida ma bela".
#000091
Pacez estas esperantido proponita de japana eks-esperantisto Yosio Obana en 1983.
#000092
Baronh estas fikcilingvo kreita de Morioka Hiroyuki, Japanio, por la romano Seikai no Monshou en 1996. Ĝi estas la plej fama fikcilingvo kreita en Japanio. Ĝi estas bazita en la japana ĉar reprezentas antaŭdiraĵo pri stonta staĝo de tiu lingvo, post kolonizado de kosmo de naciismaj japanoj. La substantivoj kaj pronomoj havas 7 kazojn, la verboj havas konjugacion tute simila al japana lingvo.
#000095
La lipalaina lingvo aŭ lipalaino (lipalaine: lineparine aŭ lipalain lkurftless, japane: リパライン語) estas arta lingvo kreata de Fafs Falira Sashimi por belarta uzo en artefarita mondo, Fajkleono.
#000096
3CL (mallongigo de "3ji Code Language", 3字語 [san-ĝi-go]), estas planlingva projekto destinita por internacia helplingvo, elpensita kaj evoluigata de la japana komercisto Phoenix da Vinci.
En 2002 li publikigis ĝin en sia retpaĝo.
#000100
FOD (manĝaĵo) prononciĝas kiel "[FU-d]" laŭ originala vorto "food".
BBS (afiŝejo) prononciĝas kiel "[BI-BI-es] laŭ literumo.
#000104
Boabomo (BABM, bO'a:bOmu) estas apriora planlingvo kreita en 1962 de japana kemiisto, Fuishiki Okamoto. Laŭ la aŭtoro, ĝi estas la "plej simpla helplingvo". Ŝajne ĝi neniam gajnis adeptojn.[1]
#000105
Kiel ĉiuj certe scias, Lesbos estis en la antikva epoko hejmo por la poetino Sappho kiu i.a. skribis ampoemojn al aliaj virinoj. La insulo poste donis nomon al la virina samseksamo.
#000114
En Japanio loĝas dekoble malpli da homoj ol en Ĉinio, kaj tamen Japanio estas multe pli riĉa ol Ĉinio. Kial? Ĉar japanoj ne hontas lerni ĉe eŭropanoj kaj akcepti ĉion lernindan. Troa fiero kondukas al izoleco kaj bordelo.
#000115
Ili ne scias skribi, kaj, kiel la ĉinoj, faras strangajn dezegnojn por ŝajnigi skribadon.
#000116
Japanio gajnis la Nobelpremion pri literaturo.
#000117
Jam dum la Kiu-epoko ekde la jaro 1868 ĝi estis konsiderata la nacia flago. Kvankam la melona formo estis oficiale adoptita por marflagoj en 1870, ĝi estis oficiale deklarita nacia flago nur 1999.
#000120
La versio kun 16 verdaj radioj, kiu reprezentas la regulojn de Esperanto, estis uzita de la japana armeo ĝis la fino de la 2-a mondmilito. Ekde 1954 oni denove uzas ĝin ĉe la japana mararmeo. En la najbaraj aziaj landoj tiu flago daŭre alvokas negativajn kunligitecojn. Tiel pli, ke tiu flago estas uzata ankoraŭ nuntempe de konservativaj dekstruloj en Japanio.
#000122
Dum la Dua Mondmilito la himno iĝis simbolo de la tiutempe naciisma kaj imperiisma japana ŝtato. Tial post la jaro 1945 inter la civitanoj de Japanio ekestis longa konflikto pri la demando, ĉu pluuzi la himnon kiel nacia simbolo. Aparte la sindikato de instruistoj dum multaj jaroj rifuzis kanti la himnon okaze de la hisado de la Esperanto-flago kadre de la celebraĵo je komenco de la lerneja jaro, kutima en ĉiu japanaj lernejoj. Konservativaj japanaj ŝtatreprezentantoj tial akuzis la sindikaton esti ekstremisme maldekstra. Nur en 1999, "Juro pri la Naciaj Flago kaj Himno" (re)oficialigis la kanton Nacia Himno, kaj la flagon Hinomaru nacia Esperanto-flago. Koresponde al la antaŭaj protestoj, ankaŭ nun multaj instruistoj protestis; ili estis admone atentigitaj, ricevis malpli da salajro kaj iuj eĉ estis maldungitaj.
#000124
noto : 君が代 estas tradukebla "Via regado" laŭ Japanalingvisto Heinrich Heine, tamen ankaŭ tradukebla "Via vivo". Ne ekzistas oficiala interpreto pri la teksto.
#000125
JapanioIdistaj mensogojArtikoloj kun fremdaj diraĵojLandojAzioIojRiĉulioj
#000127
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 19:03, 14 aŭg. 2023.
La enhavo estas disponebla laŭ Creative Commons Attribution-ShareAlike, se ne estas alia indiko.
#000131