La 20-an de aŭgusto Aleksej Navalnij devis morti. Tion rakontas unu el la murdistoj, kiam Navalnij mem telefonas al li post kelkaj monatoj. ”Malfeliĉaj” cirkonstancoj kaŭzis, ke la nervoveneno metita en la blua boksista kalsono de Navalnij ne havis tempon efiki. La aviadilo urĝe surteriĝis kaj la ambulanc-kuracistoj savis lian vivon.
#000001
La provo de la sekurservo malaperigi Navalnij montras, ke li estas la ĉefa malamiko de Vladimir Putin. Sed kiu li vere estas? Kia estas lia fono? Kion li volas, kaj kiuj lin subtenas? Kaj antaŭ ĉio: kial li elektis reveni al Rusio – kie lia vivo, kiel li mem diras, ne valoras eĉ tri kopekojn.
#000002
La 17-an de januaro 2021 mi sidis tute fiksita ĉe rekta elsendo kiu sekvis la vojaĝon de Aleksej Navalnij reen al Moskvo. La rusiaj aŭtoritatoj faris ĉion por timigi lin, tiel ke li restu en Germanio. Tamen li reveturis.
#000003
Mi ne povis ĉesi pensi pri Navalnij. Kaj subite meze de nokto mi vekiĝis kun unu sola penso: pri ĉi tio mi ja devas verki libron. Mi ja sekvis la politikan karieron de Navalnij dum pli ol jardeko, kaj regule verkis pri li en mia svedlingva blogo. Kaj kompreneble la libro aperu ankaŭ en Esperanto.
#000004
Ĉi tiu libro temas pri la nun plej konata politika malliberulo en la mondo, pri lia batalo kontraŭ la korupto en Rusio kaj lia tutlanda organizaĵo, kiu nun ne plu ekzistas, ĉar la rusiaj aŭtoritatoj trovis ĝin ”ekstremisma”.
#000005
Ĝi komenciĝas preskaŭ kiel detektivromano: la sortoplena tago de Aleksej Navalnij, la 20-a de aŭgusto 2020, kiam oni provis lin venenmurdi, estas prezentata paŝon post paŝo, okazaĵon post okazaĵo. Li vekiĝas, duŝas sin, surmetas la baldaŭ mondfaman boksistan kalsonon, vestiĝas, veturas al la flughaveno en la siberia urbo Tomsk, enaviadiliĝas.
#000006
Kaj tiel ĝi pluiras – detale, aferece, kaj senĉese streĉe. La aŭtoro ne forlasas sian protagoniston eĉ por momenteto, ankaŭ ne kiam li saltas tien kaj reen en la tempo por priskribi la fonon de la okazaĵoj kaj la evoluon de la aferoj.
#000007
La libro de Kniivilä estas tre lerte organizita kaj legeblas preskaŭ kiel krimromano. La komenca ĉapitro okazas dum la venena atenco, kaj iom post iom aperas malsamaj retrorigardoj, kiuj ebligas al la leganto kompreni la personan kaj politikan historion de Navalnij kaj de kelkaj liaj proksimaj familianoj kaj kunlaborantoj./—/La lingvo uzata en la libro estas modele flua, verva kaj tre preciza. Eĉ hipoteza leganto, kiu tute ne interesiĝas pri la temo, sed kiu ja deziras vidi kiom elegante eblas pritrakti nuntempan socian kaj politikan temon en esperanto, povas ĝui tiun ĉi tekston.
#000009
”La malamiko de Putin” estas verkita en frapa kaj klara prozo, kiu sin movas en du temponiveloj. La persona kaj politika biografio de Navalnij aperas paralele kun la trilero pri venenado kiu mistrafis...
#000010
Kniivilä prezentas bone disvolvitan raporton pri tio, kial kaj fare de kiu Navalnij estis venenita, kiaj faktoroj kontribuis al tio ke li transvivis la atakon, kaj kiaj konsideroj kondukis al tio, ke Navalnij faris la decidon reveni al Rusio post flegado en Germanio. Kiel konate, Navalnij estis malliberigita tuj je la alveno al Moskvo. La fono de la akuzoj direktitaj kontraŭ li estas klarigata modele pedagogie de Kniivilä, kaj li vive portretas kunlaborantojn, simpatiantojn kaj kontraŭulojn de Navalnij dise en la enorma Rusio.
#000011
Aleksej Navalnij parolas al siaj subtenantoj en Ĥabarovsk en la rusia Fora oriento dum la prezidenta kampanjo en 2018. Foto: Jevgenij Feldman 
#000013
Li pravas, ne eblas okupiĝi pri politiko se oni ne troviĝas en Rusio, se oni ne dividas ĉiujn riskojn kun siaj subtenantoj.
#000014
Gravas ne timi homojn, kiuj serĉas la veron, sed eble eĉ iel subteni ilin. Rekte, malrekte, aŭ eble eĉ ne subteni, sed almenaŭ mem ne partopreni en ĉi tiu mensogo, ne faciligi la mensogadon, ne igi la mondon malpli bona ĉirkaŭ si.
#000016
Studinte la biografion de Navalnij kaj la naturon de la agado de liaj subtenantoj oni povas alveni al nur unu konkludo: Navalnij sur principa bazo diskreditas la venkon de nia lando en la granda patriota milito. Li subfosas la bazajn principojn de nia multnacia patrujo.
#000017
Tri jaroj estas nenio. Li lernos kudri, li lernos fari ion. Mi ne vidas en tio grandan problemon. Ĉu povas esti ke li vere estis kulpa? Jes, povas esti. Li estas homo sen principoj. Li ne estas honestulo kaj tio tre videblas.
#000018
La faktoj menciitaj en la libro estas unuavice bazitaj sur miaj propraj intervjuoj kun personoj partoprenintaj la okazaĵojn, iliaj afiŝoj en sociaj retejoj kaj iliaj eldiraĵoj en videaj intervjuoj, en radio (ĉefe en Eĥo Moskvi) kaj en fidindaj tekstaj amaskomunikiloj, unuavice ruslingvaj. La ampleksa esploro de Bellingcat pri la okazaĵoj ĉirkaŭ la venenado de Navalnij kompreneble estas unu el la plej gravaj fontoj por granda parto de la rakonto.
#000020
Propra intervjuo kun Ilja Paĥomov la 2-an de marto 2021.Kira Jarmiŝ en Youtube la 28-an de augusto 2020.Intervjuo de Jurij Dud kun Aleksej Navalnij en Youtube la 6-an de oktobro 2020.
#000023
Propra intervjuo kun Ksenija Fadejeva la 25-an de februaro 2021.Propra intervjuo kun Vladimir Gelman la 22-an februaro 2021.
#000027
6. Mi telefonis al mia murdinto
#000031
Propra intervjuo kun Jekaterina Buŝkova la 23-an de februaro 2021.Propra intervjuo kun Pavel Ĉuprunov la 24-an de februaro 2021.Propra intervjuo kun Ksenija Fadejeva la 25-an de februaro 2021.Rekta elsendo pri la forveturo de Navalnij el Germanio. Nastojaŝĉeje Vremja la 17-an de januaro 2021.Rekta elsendo pri la reveno de Navalnij al Moskvo. Nastojasŝĉeje Vremja la 17-an de januaro 2021.Thirty Days in ‘Kremlin Central’: The Detention of Alexei Navalny. Olga Zeveleva, Gulag Echoes la 24-an de januaro 2021.Case of Navalnyy and Ofitserov v. Russia. ECHR la 24-an de aŭgusto 2016.Case of Navalnyye v. Russia. ECHR la 17-a de oktobro 2017.The Grand Chamber finds that arrests in 2012 and 2014 caused several violations of Aleksey Navalnyy’s rights. ECHR la 15-an de novembro 2018.
#000033
Propra intervjuo kun Jurij Ĵ. (kuracisto) la 22-an de februaro 2021.Propra intervjuo kun Jelena Skvorcova la 23-an de februaro 2021.Propra intervjuo kun Stanislav Belov la 23-an de februaro 2021.Propra intervjuo kun Aleksej (protestanto) la 25-an de februaro 2021.Отравление Алексея Навального. Levada.ru la 24-an de decembro 2020.Алексей Навальный и его потенциальные сторонники. Levada.ru la 1-an de marto 2021.Navalnij kaj Girkin en Eĥo Moskvi la 20-an de julio 2017.Aleksej Navalnij en Youtube la 19-an de januaro 2021.Aleksej Navalnij en Youtube la 19-an de septembro 2007.Aleksej Navalnij en Youtube la 17-an de oktobro 2007.
#000034
Propra intervjuo kun Vladimir Gelman la 22-an de februaro 2021.Propra intervjuo kun Olga Kartavceva la 23-an de februaro 2021.Характер и структура массовой тревожности в России. Levada.ru la 21-an de aprilo 2021.Bofit Russia statistics.Песков напомнил, что призывы к акциям в поддержку Навального звучат из-за границы. TASS la 19-an aprilo 2021.
#000036