Verkinto: Ziko van DijkSpeco: movado, FELHaveblo: En stokoPrezo: €24.00Eldonjaro: 2008Formo: libro kudre binditaAliaj formoj/eldonoj: Kindle8 €12.61, ePub €12.61, PDF €12.61Priskribo: Universala Esperanto-Asocio estas konata kiel la plej granda organizaĵo en la movado, kun revuo, jarlibro kaj kongreso. Sed kio okazis malantaŭ la kulisoj? Danke al la Arkivo de UEA nun eblas prilumigi strukturojn kaj epizodojn el la historio de la monda Asocio, de la komenco ĝis la 1960-aj jaroj.
Tiu ĉi libro kunigas tri iom grandajn studojn, pri Biblioteko Hector Hodler, la statutoj de la Asocio kaj la Historioj de Esperanto. Cetere ĝi enhavas mallongajn, leĝere verkitajn kontribuojn pri eventoj aŭ koncizaj temoj: la centraj oficejoj, la Esperantiaj Respondkuponoj, germanlingvaj nomoj en la Jarlibro, britaj plendoj kontraŭ Edmond Privat, la Universala Kongreso en Italio kaj Afriko, prezidantoj Stettler kaj Bastien, la krimo de la kongresa sekretario, arkivaĵoj en forno, Fighiera en komunista Varsovio kaj la kialo, ke Ivo Lapenna ne fariĝis heroo de Novjorko.Senpaga provlibro: ePub elŝuti, Kindle8 elŝuti, PDF elŝutiPaĝoj: 302Larĝo: 135 mmAlto: 205 mmPezo: 363 gISBN: 978-90-77066-37-9Recenzo: De Jens S. Larsen: Posedenda libraĉoDe Reinhard Haupenthal: Malpli interesa ol UEA memDe anonima: Dijk, Ziko van. La AsocioDe Redakcio Libera folio: Ziko van Dijk malkaŝas sekretojn de la UEA-arkivoDe Kriketo (Svislando): La Asocio de Ziko van Dijk Pritakso: Aldoni mian pritakson
#000000
La diligenta historiisto Ziko van Dijk liveris plian kompilaĵon el la arkivoj de UEA. La Asocio estas tre diversspeca kolekto da artikoloj pri la interna vivo de la organizaĵo dum ĝiaj unuaj cent jaroj. Ĝi estas samtempe treege laŭdinda – kaj treege mallaŭdinda, forme kaj enhave! La formo estas tre profesie konceptita: fontoindikoj (sed ne pli) en piednotoj, listo de mallongigoj, nomindekso, eĉ superteksta ĉiupaĝa titoleto en griza kursivo. Vere estis plezuro vidi tion, sed malplezuro estis multaj lingvaj kaj kompostaj fuŝetoj; mi nombris entute 181, kies graveco etendiĝas de diskuteblaj vortelektoj kaj forgesitaj citiloj, tra manko de la vorto „ne”, ĝis tutaj linioj enŝoviĝintaj el Dio scias kie.
#000002
Parto de la mislingvaĵoj eĥas arkaismojn kaj erarojn en la fontotekstoj; ekzemple, la lingvaĵo de Eduard Stettler estis tiel erarplena, ke oni prefere ne citu lin rekte. La uzo de absolutaj sinonimoj, eĉ ene de la sama artikolo (ekzemple, cifereca kaj diĝita, alelekti kaj koopti), donas konfuzan impreson. En la treege utila artikolo „Historio de la historio de Esperanto” Ziko recenzas 23 verkojn. Li plurloke prave riproĉas aŭtoron, kiu ne sufiĉe interpretas la fontojn, sed kion oni do pensu vidante, ke li mem eĉ ne tradukas anglalingvajn citaĵojn? Ankaŭ la kutimo referenci al homoj per ilia nacia deveno, kie ripeto de la nomo estus troa, ofte ne bone funkcias.
#000003
Krom la menciitan recenzaron, la libro enhavas solidan raporton pri la historio de Biblioteko Hector Hodler, kaj Kiel nin organizi?, resumon pri la evoluo de la UEA-statutoj. En ĝi iom ĝenis min la oftaj komparoj inter UEA-strukturo kaj ŝtata reĝimo. UEA ne estas ŝtato; multe pli interese estus kompari ĝin kun aliaj civitanaj internaciaj organizaĵoj kaj kun la ĝenerala asocia vivo de la landoj, kie ĝi havis sidejon (do tiurilate estas bonvena la iom ampleksa klarigo pri nederlanda asocia juro). Fine estas dek pli leĝeraj artikoloj pri unuopaj jaroj. Kelkaj el tiuj (almenaŭ 1942 kaj 1955) estas iom tro bagatelaj por inkluzivi en libron, sed tiu pri 1959 kredeble estas la plej bona peco verkita de Ziko ĝis nun.
#000004
Ĉu historiisto devas esti neŭtrala? Tio nemulte gravas, se la leganto konas la pozicion de la historiisto, tiel ke oni povas reĝustigi la interpretojn laŭ siaj propraj vidpunktoj. Ziko siatempe esprimis admiron pri la germana socialdemokrata ekskanceliero Helmut Schmidt kaj pri ties persona amiko, la usona eksministro pri eksteraj aferoj Henry Kissinger. Tio estas rimarkinda en si mem; inter samgeneraciaj, samlandaj kaj similrangaj famaj politikistoj la plimulto de esperantistoj verŝajne preferus respektive Willy Brandt kaj Adlai Stevenson. Sed eĉ pli, mi suspektas ke la nuanco inter Brandt kaj Schmidt pli gravas por Ziko ol, ekzemple, la diferenco inter Stalin kaj Gorbaĉov! Lia koncepto pri „vasteco de pensado” sur paĝo 80 povus esti indiko de tio.
#000005
Estas Schmidt, kiu diris ke „homoj, kiuj havas viziojn, devus konsulti kuraciston”, kaj se Ziko subtenas tiun vidpunkton, oni komprenas lian megalofobion (la tendencon bagateligi ĉion, precipe la atingojn de aliaj; kontraste megalomanio estas la tendenco grandiozigi ĉion, precipe sin mem). La megalofobio estas bridita kaj pozitive funkcias en 1959: Fighiera en Varsovio, kiu priskribas la preparadon de la Zamenhof-jubilea Universala Kongreso. Ziko klare komprenigas, kiuj estas liaj herooj kaj malherooj, sed la herooj ne estas superhome perfektaj, kaj la malherooj ne estas demonoj. Eĉ la ĉefa malheroo Gian Carlo Fighiera – kiu iris naivega al Varsovio kaj revenis paranoja – estas priskribita kiel diligenta kaj kapabla Konstanta Kongresa Sekretario. Megalofobio en Esperantujo kutime signifas ankaŭ Lapenna-fobion, kaj aliloke en la libro Ziko tion montras abunde; sed en ĉi tiu artikolo Ivo Lapenna estas la plej pozitiva rolanto.
#000006
Estas Lapenna, kiu diris (en la UK-inaŭguro 1962), ke „eble ni atingos eĉ la finan venkon jam en ĉi tiu generacio”. Oni devas miri, kial Ziko ne mencias tiun evidentan (por nia tempo) mistakson en 1966: Propono al UN (kun la subtitolo Kial Lapenna ne fariĝis heroo de Nov-Jorko). La megalofobio ĉi tie estas senbrida, kio praktike senvalorigas la artikolon. Ekzemple ĝi komence parolas pri „magraj rezultoj” de la Unesko-rezolucio de 1954, kio mildadire estas iom aŭdaca resumo de ĉapitro 22.3.5 de Esperanto en Perspektivo. Karakterize, ankaŭ ne estas menciita la „Skandinavia propono” al Unesko en 1966, pri esploro de la bezono de internacia lingvo; se ĝi estus renovigita en 1968, la propono al UN povus esti decide influita. Entute do, Ziko ne nur maljuste riproĉas Lapenna pri aferoj fakte laŭdindaj, li ankaŭ preterlasas la plej gravajn faktojn kaj sekve plene maltrafas tiujn efektivajn mispaŝojn de Lapenna kaj de UEA kiel tuto, el kiuj nuntempa aktivulo eventuale povus ion lerni.
#000007
Resume, la libro estas havindega por ĉiu, kiu interesiĝas pri UEA kaj ĝia historio, kvankam nepras kritike legi ĝin. Sed tio ja rekomendindas pri historiaj studoj entute.
#000008
Malpli interesa ol UEA mem
#000009
Pied-note li referencis “kompletige” al Lingvo kaj popolo
(2006) de Tonkin, sed ne al la sam-jara disertacio de Marcus Sikosek (la
knaba nomo de la nuna Ziko van Dijk). Certe nek ĉi epizodeska disertacio
nek la recenzata La Asocio estas la “plena analizo” kiun celis
#000012
La libro rezultas el fosadoj de la aŭtoro plenumitaj inter 2003 kaj
2005 en la roterdama sidejo de UEA.
#000013
La verko konsistas el du partoj: en la komenca troviĝas iom larĝa
prezento de la historio de Biblioteko Hodler (kvankam sen esencaj novaĵoj),
analizo de la divers-epokaj statutoj de UEA (ĉapitro aparte teda) kaj
(historiografia?) prezento de la ĉefaj Esperanto-historioj (ĉapitro sen
rekta rilato al UEA). Ĉi lastan ĉapitron karakterizas granda supraĵeco.
Por ekzemplo Dijk riproĉas al Korĵenkov (p. 135):
#000014
Por distri kiun li rakontas la historion pri laŭdire geja kongres-sekretario
Nicolaison kaj ties eksigo el la ofico? Tiaĵoj impresas jam neniun.
#000016
Bilanco: eĉ la Esperanta Civito devos agnoski, ke UEA kaj ties historio
estas pli interesaj ol ĉi tirkest-vakiga artikolaro apenaŭ atento-kapta.
#000018
Dijk, Ziko van. La Asocio
#000019
Ziko van Dijk: Ne, kvankam ankaŭ ĝi rilatas al la historio de UEA. Ĉe mi kolektiĝis kelkaj artikoloj kiuj estis tro longaj por Esperanto-revuo, kaj tro mallongaj por propra eldono. Tial mi kunmetis ilin en unu volumon.
#000022
Ŝajne temas unuflanke pri studoj, kaj aliflanke pri epizodoj?
#000023
- La unuaj tri kontribuoj estas fakte historioj pri temoj, de la komenco ĝis la fino. Ekzemple pri la historio de Biblioteko Hector Hodler. La aliaj pritraktas unuopajn eventojn aŭ malgrandajn temojn, kiel la problemojn de Gian Carlo Fighiera en Varsovio 1959.
#000024
La unua jubilea kongreso en Pollando... kio malhelpis al la konstanta kongresa sekretario tiam?
#000025
- Fighiera raportis en siaj leteroj pri antisemitismo, ŝtatsekuro, klika ekonomio kaj entute malrespekto de la kongresa regularo. UEA devis okazigi krizan konferencon en Londono, kaj vicprezidanto Holmes vojaĝis al Varsovio por enketi.
#000026
Ĉu ĉiuj eroj estas tiel krimrakontaj?
#000027
- Nu, pli strukturhistoria estas la historio pri la statutoj de UEA. Danke al sistemeca pritraktado nun eblas superrigardi, kian longan vojon la Asocio iris por atingi fine la nunan staton. Kaj oni komprenas, kial reformo de la nuna statuto estus tre malfacila.
#000028
Ĉu la moŝtoj de UEA ne kontraŭis la publikigon de tia verko, kiu montras sekretojn kaj fuŝojn el pasintaj tempoj?
#000029
- La celo de la verko ne estas ridindigi, sed prezenti kazojn el kiuj la Asocio lernis. Kutime la estroj ja reagis konvene al la multflankaj defioj. Cetere, UEA-estraranoj kaj direktoro Osmo Buller ofte subtenis mian laboron kaj montris multe da interesiĝo. Ili eksciis pri flankoj de prauloj, kiujn ili ne konis antaŭe. Kaj la eroj de La Asocio ja finiĝas je la jaro 1966...
#000030
- Tiu oktobro 1966 kun la "Propono al UN" vere estis strangaĵo, kaj Humphrey Tonkin kaj karmemora Lee Chong-Yeong en 2003 ne povis kompreni, kial Lapenna entreprenis tian kampanjon sen perspektivo pri sukceso. Danke al arkivaj dokumentoj nun venis iom da lumo en la aferon: la rifuzo de UN meti la UEA-proponon pri Esperanto en la tagordo, ne estis tiel skandala kiel Lapenna asertadis poste.
#000032
La Asocio ŝtopas provizore breĉon kaj kontentigos jam multe da scivolemo. Sed kiel statas pri via ĉefverko, Die neutrale Sprache? Ĉu via disertataĵo iam aperos en Esperanto?
#000033
- Iam ĝi certe aperos, mi povas jam nun diri. Sed kiam... mi kutime ŝercas ke lerni la germanan pli rapidas ol atendi.
#000034
La Asocio de Ziko van Dijk
#000035