En la Biblio, la Babela Turo rezultigis, ke Dio disĵetas homojn tra la mondo kaj faras ilin nekapablaj kompreni unu la alian. Esperanto estas provo solvi tiun problemon Keystone / Natacha Pisarenko
#000001
De 1946 ĝis 1992, la antaŭaĵo de swissinfo.ch ankaŭ elsendis programojn en Esperanto. Kial ĉi tiuj bultenoj estis enkondukitaj, kaj kial ili estis ĉesi?
#000002
La 17-an de februaro 1946, la Svisa Mallongonda Servo, poste Svisa Radio Internacia (SRI) kaj finfine swissinfo.ch, elsendis semajnan programon ene de Eŭropo en Esperanto, facile la plej uzata konstruita lingvo en la mondo.
#000003
Kiel esperanta refreŝigo, en ĉi tiu arkiva tranĉeto de 2003 svisa psikologo kaj tradukisto de UN Claude Piron rakontas al SRI-ĵurnalisto Roy Probert pri la avantaĝoj de Esperanto kaj ankaŭ la antaŭjuĝoj, kiujn ĝi alfrontis:
#000004
Jen dosiero enhavanta la argumentojn de Claude Piron favore al Esperanto (en la angla)
#000005
Noto de Berno la 6-an de julio 1953 diras, ke la celo de la enhavo de la Mallonga Onda Servo estis “disvastigi la ideojn de la Ruĝa Kruco”. Ĉi tiuj elsendoj poste estis anstataŭigitaj per serio de elsendoj de Ruĝa Kruco pri internaciaj pacaj klopodoj.
#000006
Dum la Universala Kongreso de 1947 en Berno, mallongaj kongresaj raportoj kaj intervjuoj estis elsenditaj dumtempe ĉiutage. De oktobro 1947, dua kvin-minuta programo estis elsendita unufoje semajne sub la gvido de Arthur Baur, redaktisto ĉe la Neue Berner Zeitung. Lia raporto estis klarigi politikajn kaj kulturajn eventojn en Svislando al eksterlandaj esperantistoj.
#000007
La noto de 1953 diris, ke ekde la 1-a de aprilo 1949, la du semajnaj Esperanto-programoj aŭdiĝis ne nur dum la vespera elsendo por Eŭropo sed ankaŭ dum la tagmezo, ĉar la akcepto povus atingi malsamajn lokojn tage ol dum mallumo. Entute do Esperantaj transdonoj ricevis kvar kvin-minutajn transdonojn semajne.
#000008
“Preter Eŭropo, neniuj regulaj Esperanto-elsendoj okazas,” la noto notis. La sola escepto estis speciala elsendo por esperantistoj en Brazilo la 31an de januaro 1953.
#000009
Baur – kiu laboris pri la Esperantaj programoj de la Svisa Dissendada Korporacio ĝis 1991 – kalkulis, ke ekzistas granda intereso pri Esperanto en Brazilo. La noto rimarkis, ke la respondo al la unufoja kvinminuta elsendo estis “plene ĝojiga”, rezultigante 25 leterojn (17 el Brazilo, ok el aliaj landoj kun ricevo).
#000010
“Sed dekomence ni emfazis, ke eĉ se homoj vere ŝatus ĝin, ĝi ne rezultigus la enkondukon de Esperanto-elsendoj en Sudameriko, ĉar, konsiderante la naciajn celojn de Esperanto, estus kontraŭdire aldoni trian lingvon al kontinento de nur du lingvoj pli-malpli reciproke kompreneblaj, “ĝi diris.
#000011
La Bern-noto klarigis, ke la ĉefa celo de la Esperantaj elsendoj ĉiam estis “atingi la intelektularon malantaŭ la Fera Kurteno, kiu sukcese transpontis sian lingvan diversecon – precipe en sudorienta Eŭropo – per Esperanto”.
#000012
Ĝi aldonis: “Niaj esperantaj elsendoj do povas disvastigi informojn pri Svislando kaj ĝiaj ideoj kaj idealoj en diskreta maniero en tiuj alie fermitaj regionoj – kondiĉe ke elsendoj en la naciaj lingvoj de tiuj regionoj ne havas sencon por ni.”
#000013
Estas malfacile diri, kiom da homoj aŭskultis ĉi tiujn elsendojn, el kiuj neniu bedaŭrinde konserviĝis en la arkivoj de SBC. Laŭ la memo de 1953 Berno ricevis du aŭ tri konfirmojn de akcepto semajne, plejparte de tiuj landoj malantaŭ la Fera Kurteno. “Ilia relativa maloftaĵo povas esti klarigita per la granda risko plej verŝajne alfrontita de la leteristoj”, diris la noto.
#000014
Poste, fine de januaro 1965, estis anoncita la ŝoka novaĵo, ke la 16 Esperantaj programoj monate ne plu estos elsenditaj pro financaj kialoj.
#000015
La Svisa Esperanto-Societo diris, ke tio estas “grava perdo por la okcidenta mondo”. “Redukto de kvar semajnaj programoj al du aŭ eĉ unu certe renkontus ĝeneralan komprenon, sed estas tre bedaŭrinde, ke la Svisa Dissendada Korporacio decidis tiri la esperantajn programojn tute,” ĝi diris.
#000016
Kio okazis poste ne estas klara el la arkivoj. Ni tamen scias, ke – se la programoj efektive ĉesis – iam ili ekfunkciis denove en ia formo kaj ofteco ĉar fine de la 1980-aj jaroj Svisa Radio Internacia (SRI), ĉar la Mallonga Onda Servo estis renomita en 1978, sendis transskribajn bendojn kun Esperanta materialo tra la mondo.
#000017
Ĉi tiu estas unu el pluraj arkivitaj korespondaĵoj de 1988:
#000018
En ĉi tiu letero – en Esperanto – de majo 1990, John B Victery diras, ke li donos klasojn de Esperanto en la Ŝtata Universitato de San Francisco kaj demandas sin, ĉu SRI povus sendi al li iujn kasedajn registradojn de ĝiaj elsendoj:
#000019
Tamen la hakilo falis unu fojon por ĉiam sur la esperantan produktaĵon de SRI fine de marto 1992.
#000020
En letero de la 29-a de junio 1992, Walter Fankhauser, estro pri PR kaj merkatado de SRI, klarigas al aŭskultanto en Belgio, ke SRI “difinis novajn prioritatojn, kiuj emfazis la anglan kaj francan lingvojn kaj informojn por svisaj civitanoj loĝantaj eksterlande, kiuj ĵus ricevis la voĉdonrajton kaj tial dependas de ĝisdataj novaĵoj el Svislando “.
#000021
Ne ĉiuj aŭskultantoj estis kontentaj kun ĉi tiu klarigo. En julio 1992, Tobias Meissner en Berlino, al kiu Walter Fankhauser skribis la antaŭan monaton, diris, ke li “ankoraŭ ne feliĉas”.
#000022
“Gravaj lingvaj problemoj ekzistas en la eksaj landoj de la orienta bloko, ĉar la angla kaj la franca, pro ideologiaj kialoj, ne estas vaste parolataj tie kaj la rusa, kiu estis trudita anstataŭe, estas malaprobita”, skribis Meissner.
#000023
“Lerni nacian lingvon postulas multjaran studadon – tempo, kiu ekzistas, de kiam starigi funkcian ekonomion devas okazi rapide. Esperanto estas neŭtrala kaj povas lerni tre rapide. ”
#000024
En oktobro 1992 Fankhauser respondis al Andy Künzli, unu el la prezentantoj de la programoj SRI, por proponi plian klarigon pri la decido.
#000025
“Ni ne preteratentu la seniluziiĝon kaŭzitan de nia mezuro. Atentu, mi iom miras, ke la ĉesigo de ĉi tiuj programoj mobilizis nur 270 aŭskultantojn kaj organizojn (el kiuj nur 20% estis ekster Eŭropo!). Aliflanke, mi scias – kiel vi ĝuste atentigas – ke ekzistas granda silenta plimulto, por kiu nia paŝo certe ne estigis ĝojon. “
#000026
Fankhauser emfazis, ke ĉesigi la esperantajn kurtondajn elsendojn “ne estis elekta mezuro kontraŭ Esperanto-parolantoj” sed parto de nova orientiĝo por SRI kaj la amaskomunikiloj ĝenerale.
#000027
“La ŝanĝo en la amaskomunikila pejzaĝo estas realaĵo, kiu efikas kaj al la amaskomunikiloj kaj al uzantoj de amaskomunikiloj. Ĝi estas parto de vasta socikultura evoluo, kiu neeviteble efikas sur ne nur komunikadon en si mem sed ankaŭ pri unuopaj lingvoj. Sendube Esperanto okupas signifan lokon en la historio de komunikado. Ni konscias pri tio kaj fieras kontribui al ĝia laŭdinda pasinteco. Sed malfacilas vidi kial ĉi tiu lingvo devas esti devigita en estontecon, en kiu ĝi luktus por aserti sin”
#000028
Pri la Svisa Mallongonda Servo
#000029
Tradukita sen ŝanĝoj ne komentoj
#000030
Leave a Comment Nuligi respondon
#000031
Retpoŝtadreso ne estos publikigita. Devigaj kampoj estas markitaj *
#000032
Konservu miajn nomon, retpoŝtadreson kaj retejon en tiu ĉi retumilo por uzi kiam mi denove komentos.
#000033