Ĉi tiu artikolo estas parto de serio ekzamenante esprimliberecon [eo] kaj aliron al informoj en civitaj spacoj tra ses lingvaj komunumoj en la MENA-regiono [eo].
#000002
La iraka urbo Ĥalabĝa [eo] situas en la kurdia montaro proksime de la irana landlimo kaj estas plej konata pro la tragika uzo de kemiaj armiloj [eo] kontraŭ la loĝantaro fare de la armeo de Saddam Hussein [eo].
#000003
Jarojn poste, la urbo akiris rekonon ene de la kurda cifereca spaco, danke al juna viziulo nomata Bokan Jaff , loĝanto de Ĥalabĝa. Jaff akiris anglan diplomon ĉe la Universitato de Sulajmanija [en] en 2014 kaj transprenis la rolon de tradukisto de informoj por sia komunumo. Ĉi tio gravegas ĉar ili renkontis malfacilaĵojn aliri esencajn retajn informojn en la kurda lingvo, inkluzive de tutmondaj novaĵoj, sekureco, sanservo kaj pli. Precipe kurdaj universitataj studentoj luktantaj por trovi retajn informojn en sia gepatra lingvo multe aprezis la helpon de Jaff.
#000004
Ĉar Jaff iĝis pli konscia kaj pri la manko de kurdaj retaj resursoj kaj pri la malfacileco pro limigita scipovo de la angla kaj araba lingvoj inter kurdaj parolantoj, li ekkomprenis la urĝan bezonon de plibonigita alireblo al informoj en la kurda lingvo.
#000005
Kun multe da persistemo, li komencis ok-jaran vojaĝon kiel volontulo ĉe Google. Lia celo estis integri la soranan [eo], ofte konatan kiel kurdî nawendî (کوردیی ناوەندی), elstara lingvo ene de la kurda lingvaro [eo], en la lingvojn apogitajn per la tradukprogramo Google Translate [eo].
#000006
Jaff sukcese tradukis pli ol 2 500 000 frazojn, proverbojn kaj unuopajn vortojn. Rezulte de tio, la sorana lingvo estis oficiale aldonita al Google Translate en majo 2022, el kio ekestis komunumo de soranaj tradukistoj. En intervjuo kun Global Voices, Jaff diris, “La manko de enhavo en la kurda malfaciligis al ni trovi la informojn kiujn ni bezonas kaj malhelpis la evoluon de la kurda lingvo en la cifereca mondo.”
#000007
La kompleksa pejzaĝo de kurdaj lingvoj enrete
#000008
La kurda lingvaro [eo] estas lingvo aŭ grupo de lingvoj parolataj de la kurdoj [eo], indiĝena etna komunumo de ĉirkaŭ 30 milionoj da homoj. Indiĝenaj el la regionoj de Mezoriento kaj Okcidenta Azio [eo], ili kundividas kulturon, lingvan heredaĵon kaj identecon, kvankam ili estas disigitaj trans kvar nacioj: Turkio, Irako, Sirio kaj Irano [eo].
#000009
Kurdaj lingvoj konsistas el malsimilaj sed interligitaj lingvaj variantoj [eo] ne reciproke interkompreneblaj. La ĉefaj du lingvoj estas la kurmanĉa [kurmanji, کورمانجی ] aŭ la norda kurda, parolata en Sirio, Turkio, Kaŭkazo [eo], kaj partoj de Irako, kaj la sorana [soranî, سۆرانی ] aŭ la centra kurda lingvo (kurdî Nawendî, کوردیی ناوەندی) kiu estas plej parolata en Irako kaj Irano. La sorana, kune kun la araba, havas oficialan statuson en Irako kaj ĝi [tie] estas ofte nomata la “kurda” lingvo en oficialaj dokumentoj. Ĉiu el ĉi tiuj lingvoj estas parolataj de milionoj da homoj.
#000010
Tiuj lingvoj utiligas malsamajn alfabetojn: la kurmanĉa [eo] uzas la latinan (romian) alfabeton, dum la sorana [eo] uzas la aramean (araban) alfabeton.
#000011
Kvankam la kurdaj lingvoj posedas riĉan historion, famkonataj pro vasta vortprovizo kaj esprimkapabloj, ili alfrontas mankon de retaj rimedoj. La malsamaj alfabetoj, kune kun la foresto de normigado kaj daŭrantaj potencrivalecoj inter kurdaj komunumoj, kontribuas al la defioj.
#000012
Krome, ĉi tiuj defioj estas kunmetitaj de restriktoj truditaj de subpremaj registaroj, cenzuro, kaj limigoj por libere esprimi sin en ĉiuj landoj kie kurdoj loĝas.
#000013
La malabundeco de retaj rimedoj devigis kurdparolantojn fidi aliajn lingvojn kiel la araba, la angla, la turka kaj la persa. En konversacio kun profesoro Dara Hameed, kurdlingva doktoro kiu instruas ĉe la Universitato de Garmian, Jaff klarigis al Global Voices kiel tiu manko de retaj informoj kaj teknikaj rimedoj negative influas kurdajn akademianojn en Irako.
#000014
Ni alfrontas ĉi tiujn defiojn ĉiutage, precipe kun niaj universitataj studentoj. Ekzemple, en la kurda fako, kaj mi kredas, ke ĉi tio estas ofta afero en diversaj altlernejoj, ekzistas grava manko de kurdaj rimedoj disponeblaj en Interreto. Miaj studentoj renkontas defiojn kiam ili provas aliri informojn en la kurda lingvo.
#000015
Ili estas devigataj uzi fontojn en aliaj lingvoj per elektronika tradukado, kio ne estas sen problemoj. Alternative, ili restas kun neniu alia elekto ol turni sin al multekostaj tradukistoj. Sekve de tio, ĉi tiuj studentoj estas nekapablaj plene utiligi la avantaĝon de teknologio.
#000016
Hameed plue klarigis, ke ĉi tiu afero estas limigita al la reta sfero. Li aldonis:
#000017
La problemo kuŝas en la reta sfero, ne eksterrete. La kurda lingvo estas lingve diversa. Imagu havi sole por “خۆشەویستی” (amo) jam ses vortojn.
#000018
Nia devus fokusi traktadon de normigaj aferoj, dialektikaj dividoj kaj politikaj premoj, ĉar ĉi tiuj faktoroj malfaciligas la kurdan lingvon enrete prosperi.
#000019
Politika batalo de irakaj kurdoj por rekono kaj lingvaj rajtoj
#000020
Dum jarcentoj, la kurdoj batalis por kaj sendependeco kaj rekono ene de la landoj en kiuj ili loĝas, konsistigante la plej grandan senŝtatan etnan komunumon en la mondo. Ĉi tiu lukto devenas de koloniaj traktatoj kiel la Traktato de Laŭzano la 24-an de julio 1923 kiu dividis la kurdojn inter kvar landoj.
#000021
Kompare kun najbaraj landoj, kurdoj en Irako spertas relative favoran situacion. Ekzemple, Irako estas la nura lando kie la kurda [soranî] estas agnoskita kiel oficiala lingvo, kaj ĝi ankaŭ estas la sola loko kie kurdoj ĝuas konsiderindan aŭtonomion.
#000022
Esploro de Lauren Walter ĉe la [usona] Universitato Depaul en 2018 rivelis ke dum la brita mandato, urbaj kurdaj naciistoj preferis la soranan [sorani], dum la kurmanĉa [kormanji] ludis pli fortan literaturan rolon, donante al la sorana pli grandan politikan influon. Malgraŭ tio, estis intereso dividi la parolantojn de ĉi tiuj lingvoj. “Ambaŭ dialektoj vivis en relativa harmonio ĝis Irako akiris sendependecon en 1931. Post la akiro de sendependeco, la iraka registaro provis kontraŭmeti parolantojn de la sorana kaj tiujn de la kurmanĉa por preventi ke la kurda estu agnoskota kiel oficiala lingvo.”
#000023
Decida mejloŝtono por la kurda lingvo en Irako estis la Iraka-Kurda Interkonsento pri Aŭtonomio de la 1970-aj jaroj [ankaŭ konata kiel la iraka-kurda interparoloj pri paco], subskribita la 11-an de marto 1970 fare de la iraka registaro kaj kurda gvidanto Mullah Mustafa Barzani [eo]. Post jardekoj da armitaj konfliktoj kaj streĉitecoj inter la iraka registaro kaj la kurdaj komunumoj en Irako, tiu interkonsento zorgis por la agnosko de la sorana kiel oficiala lingvo en lokoj kun kurda plimulto. Ĝi ankaŭ certigis al la kurdoj politikan reprezentantaron en registaraj entoj.
#000024
Tamen, la vojo al parollibereco [eo] por kurdoj en Irako estis kompleksa kaj submetata al fluktuado laŭlonge de la tempo. Post la interkonsento, subpremo estis intensa sub la registaro de Saddam Hussein, kun postaj periodoj de provita agnosko de la rajtoj de kurdaj komunumoj en Irako.
#000025
Defioj kun lingva normigo kaj aliro al informoj
#000026
Esploro indikas ke en landoj kun dominaj lingvoj, parolantoj de minoritataj lingvoj ofte alfrontas marĝenigon kaj limigitan aliron al informoj. En kurda Irako, internaj konfliktoj inter kurdaj lingvoj, precipe pri la sorana kaj la kurmanĉa, ne nur intensigas marĝenigon kaj dividon sed ankaŭ malhelpas la retan reprezentadon, evoluadon kaj disvastigadon de la lingvo.
#000027
Ĝis hodiaŭ, la kurdoj ne havas universale akceptitan skribnormon, kun politikaj partioj en la Kurdio-regiono implikitaj en disputoj pri normigado. Malgraŭ diversaj provoj, normigita versio restas iluzio.
#000028
Ĉi tiu manko de lingva unueco kaj normigado kreas obstaklojn por tiuj, kiuj serĉas retajn informojn kaj rimedojn en sia gepatra lingvo. Aldone, ĝi malhelpas efikan kundividon de informoj, limigante la kapablon de la kurdoj kontribui al la cifereca mondo.
#000029
Ĉi tiu kunteksto sugestas, ke se kurmanĉparolanta kurdo deziras komuniki kun kurdo parolante la soranan, ili povus uzi ĉu la araban, la turkan aŭ la persan por ebligi komunikadon inter ili.
#000030
Parolante kun Global Voices (Tutmondaj Voĉoj), Goran Rasoul, sukcesa verkisto, poeto kaj rakontisto, enprofundiĝis en la personajn sekvojn de internaj lingvonormigaj konfliktoj. Goran havas magistron en moderna literatura kulturo ĉe la Universitato de Hertfordshire [Britio] kaj havas pli ol 12 jarojn da sperto en la evoluigo kaj humanitara laboro [eo] kun kaj lokaj kaj internaciaj organizaĵoj.
#000031
Multaj homoj en mia rondo konstante luktas por rete aliri informojn aŭ por trovi taŭgan enhavon pri diversaj temoj kiel literaturo, politiko kaj lingvaj studoj. Mi ofte devas serĉi informojn en aliaj lingvoj se temas pri specifaj aferoj rilataj al Kurdio [eo], la kurdoj [eo] kaj la kurda lingvaro [eo].
#000032
Goran klarigis, ke en la pasinteco, la nombro da parolantoj determinis ĉu lingvo pluvivos, sed hodiaŭ ĝi dependas de la haveblo de cifereca enhavo. Tiu manko de reta enhavo estas uzata por indiki ke lingvo malprosperas kaj estas en danĝero. Li aldonis: “Ĉi tio validas por ĉiuj lingvoj, sed ĝi estas precipe decida por la kurda. Politikaj kaj ekonomiaj konfliktoj damaĝis la kurdan lingvon, substrekante la urĝecon prioritatigi ĝian konservadon kaj varbadon.”
#000033
Revenante al Bokan Jaff, li kaj lia teamo utiligas la potencon de artefarita intelekto [eo] por plibonigi la kvaliton de tradukoj. Ili ankaŭ serĉas instigi verkistojn kaj esploristojn rete kundividi sian laboron, celante altigi la volumon de retaj enhavoj en la kurda lingvo. Jaff diris: “Publikaĵoj estu rete alireblaj, ne nur en la formo de fizikaj libroj kaj revuoj. Tekstoj kaj libroj devas esti alŝutataj en diversaj ciferecaj dosierformatoj por certigi la kompiladon de ampleksa kaj diversa datumaro.”
#000034
Jaff opinias, ke kurdaj intelektuloj subtaksas retan eldonadon. Tamen, estas grave agnoski, ke retaj rimedoj estas ŝlosilaj por revigligi la lingvon. Tiuj kun la kapablo kontribui devus esti instigataj por oferti al la kurda komunumo aliron al tiuj valoregaj retaj rimedoj.
#000035
La moskeo Al Aksa [eo] videbla el Orienta Jerusalemo, kie familioj alfrontadas la minacon de kontraŭvola elpelo el siaj domoj fare de israelaj ŝtatsubtenataj setlantaj grupoj. Bildo de Libera Jerusalemo, uzata kun permeso.
#000037
La familio de Nora Ghaith loĝas en ĉi tiu domo ekde 1948. La familio akiris lukontrakton en 1953 de la jordania registaro, kiu alprenis la kuratorecon de Jerusalemo en 1950 sekve de la Nakbah (“katastrofo”) en 1948.
#000038
Artaĵo ĉe la enirejo de la domo kun Nora, kiu montras protestan afiŝon. Bildon de Free Jerusalem, uzata kun permeso.
#000039
La Nakbah kaŭzis la detruon de la palestina socio kaj la delokigon de pli ol 700 000 indiĝenaj palestinanoj por liberigi lokon por la establado de Israelo.
#000040
Palestinanoj estis devigitaj postlasi siajn vivojn kaj posedaĵojn, kaj dum la lastaj sep jardekoj ili luktis por sia rajto reveni hejmen.
#000041
Ekde 1953, la familio Ghaith estis klasifikita kiel “protektita luanto”, kio protektas ĝin de elpelado tiom longe kiom tiu statuso daŭras.
#000042
Malgraŭ la “Naksa“ (“malsukceso”) de 1967, kiam Israelo transprenis la kontrolon de Cisjordanio [eo, ndltr. West Bank] kaj la Gazaa Sektoro [eo], dum tio, kion UN konsideras kiel kontraŭleĝa aneksado, la familio konservis sian nomon kaj fidele pagis lupagon al la israela Ĝenerala Kuratoro.
#000043
En WhatsApp-konversacio inter Global Voices kaj la homrajta aktivulo Raafat Sub Laban — la filo de Nora Ghaith, kaj dungito de UNHCR [ndltr. UNHCR estas la Alta Komisiito de Unuiĝintaj Nacioj pri Rifuĝintoj]— li ​​ĵetis lumon pri la rilato de sia familio kun la domo. Lia patro Mustafa Sub Laban, 73-jara, kuniĝis kun sia edzino Nora, kiu nun estas 68-jara, en la momento de ilia geedziĝo en 1978, kaj ili loĝas tie ekde tiam. Sub Laban klarigas:
#000044
My mother lived there all her life. In the 1970s, the Shuvu Banim settler movement tried to blackmail my uncle [Nora’s brother] to acquire the tenancy rights. He was the head of the family after his parents’ death. However, upon his refusal, the settler orchestrated his deportation to Jordan. My mother and father assumed responsibility for the house at that point.
#000045
Mia patrino loĝis tie sian tutan vivon. En la 1970-aj jaroj, la setlanta movado Shuvu Banim provis ĉantaĝi mian onklon [la fraton de Nora] por akiri la lurajtojn. Li estis la estro de la familio post la morto de siaj gepatroj. Tamen, post lia rifuzo, la setlanto reĝisoris lian deportadon al Jordanio. Mia patrino kaj patro transprenis la respondecon pri la domo en tiu momento.
#000046
La familio Sub Laban havas profundajn radikojn en Jerusalemo, kiuj datiĝas de jardekoj antaŭ la ekesto de Israelo. Ilia genealogio [eo] reiras al sufia [eo] akademiulo kiu transloĝiĝis al Jerusalemo en 1692. La familio havis plurajn trajtojn, inkluzive de la rimarkinda konstruaĵo kiu enhavas la Arkeologian Muzeon Rockefeller en Jerusalemo, konfiskita fare de Israelo en 1948 kaj 1967. Tiu historia kunteksto klarigas la hejman alligitecon de la familio, kiel priskribite de Sub Laban.
#000047
Our properties were confiscated by Israel, and as Palestinians we are denied the right to reclaim ownership. Meanwhile, Jewish individuals are granted the right to reclaim property, regardless of ownership. This is simply unfair.
#000049
Niaj posedaĵoj estis konfiskitaj de Israelo kaj kiel palestinanoj ni ne rajtas postuli la proprieton. Dume, judaj individuoj ricevas la rajton postuli posedaĵon, ne konsiderante proprieton. Ĉi tio estas simple maljusta.
#000051
En la 1970-aj jaroj, Israelo enkondukis administran leĝon kiu daŭrigas sistemon de apartismo kaj diskriminacio, favorante la judojn super la ne-judoj. Ĝi permesas al setlantoj repreni posedaĵojn kiujn judoj posedis antaŭ 1948 en Orienta Jerusalemo, eĉ se senrilate. Tamen, al palestinanoj oni neas la rajton postuli iliajn posedaĵojn en Okcidenta Jerusalemo. Ĉi tiu leĝo estis ekspluatata de setlantaj organizaĵoj por subfosi palestinajn proprietajn rajtojn en la tuta Orienta Jerusalemo.
#000052
La familio Ghaith Sub Laban estis enplektita en 40-jara jura batalo kontraŭ setlantaj grupoj.
#000053
Laŭ la israela NGO Ir Amim, luktanta por la antaŭenigo de pli justa Jerusalemo, la kazo de la familio enplektas la grupon Atara Leyoshna asociitan al la fifama setlanta organizaĵo Ateret Cohanim, konata pro siaj klopodoj judaigi Jerusalemon kaj forpeli la indiĝenan loĝantaron, inkluzive de altprofila provo kapti ikonajn kristanajn hotelposedaĵojn proksime de la Pordego de Jaffa [eo].
#000054
Sub Laban elstarigas, ke aliaj palestinaj familioj alfrontis iom post iom elpeladon el siaj domoj:
#000055
The apartment next door to my family’s home,
#000056
Nora protestas kun siaj familianoj. Palestinanoj ne rajtas levi sian flagon; anstataŭe ili uzas la bildon de akvomelono ĉar ĝi havas la samajn kolorojn. La 19-an de junio 2023. Bildo de Libera Jerusalemo. Uzita kun permeso.
#000057
which was originally occupied by the Karaki family, who were forcibly evicted in 1982 or 1983. The settlers then expanded the apartment and blocked my family’s entrance. The only means to enter the apartment was though a neighbor's unit. In response, my parents pursued legal action and endured a 17-year-old wait until a judge finally allowed them to open a new entrance.
#000058
La apartamento apud la domo de mia familio estis origine okupita de la familio Karaki, kiu estis perforte forpelita en 1982 aŭ 1983. La setlantoj tiam pligrandigis la apartamenton kaj baris la enirejon de mia familio. La sola rimedo por eniri la apartamenton estis per la enirejo de najbaro. Responde, miaj gepatroj faris juran agadon kaj eltenis atendadon dum 17 jaroj ĝis juĝisto finfine permesis al ili malfermi novan enirejon.
#000059
En majo 2010, surbaze de leĝo el la jaro 1970, la Ĝenerala Kuratoro transdonis la proprietan rajton de la propraĵo de Ghaith-Sub Laban al Atara Leyoshna.
#000060
Baldaŭ post akirado de la proprieto, Atara Leyoshna iniciatis eldomigan ordonon kontraŭ la familio. La kazo atingis la Superan Kortumon en 2016. La tribunalo decidis forpeli la infanojn de Nora kaj Mustafa, sed donis al la paro, kiel protektitaj luantoj, la rajton resti en sia hejmo por pliaj 10 jaroj, disigante la familion.
#000061
En 2018, israelaj setlantoj lanĉis alian elpelan proceson, asertante ke Nora kaj Mustafa malobservis la kondiĉojn de sia “protektita luado” pasigante tempon for de sia hejmo. Nora bezonis medicinan helpon kaj provizore restis ĉe la loĝejo de Raafat en la tendaro Shofat, kien li transloĝiĝis kun sia pli juna fratino post ilia elpelo. Tiu aranĝo estis necesa ĉar, laŭ Raafat, la infanoj ne rajtis tranokti ĉe siaj gepatroj.
#000062
In early 2018, my mother went on an Umrah pilgrimage. She already had issues with discs in her lower back and neck, which worsened during the journey. As she required assistance while recovering, she stayed with me.
#000063
The settlers closely monitored my parents’ movement using cameras, and they noticed my mother's absence. However, my father traveled between their home and my residence during that time.
#000064
Komence de 2018, mia patrino faris pilgrimeton (Umrah) [ndltr. dum Umrao oni praktikas limigitan ritaron]. Ŝi jam havis problemojn kun vertebraj diskoj en la malsupra parto de la dorso kaj kolo, kiuj plimalboniĝis dum la vojaĝo. Ĉar ŝi bezonis helpon dum resaniĝo, ŝi restis ĉe mi.
#000065
La setlantoj ekspluatis la foreston de Nora dum ŝia resaniĝo por argumenti ke ŝi perdis sian protektitan luostatuson. Malgraŭ tio ke ŝi havis medicinajn registraĵojn de israelaj sanprovizantoj kiel pruvon, la tribunalo erare verdiktis favore al la setlanta grupo. La peto de la familio apelacii kontraŭ la decido estis lastatempe malakceptita de la Supera Kortumo.
#000067
Neatenditaj aliancanoj batalas kun la familio
#000068
Nora kaj Mustafa alfrontas baldaŭan elpelon, planitan inter la 28-a de junio kaj la 23-a de julio 2023. Post elĉerpi ĉiujn laŭleĝajn vojojn, ilia sola espero nun kuŝas en registara interveno, kiu laŭ Raafat povas esti influita de publika premo kaj aktivecoj por publike subteni ilian vidpunkton, [Ndltr.: Advocacy efforts en la angla].
#000070
Free Jerusalem[Libera Jerusalemo], kolektivo de radikalaj israelaj aktivuloj bazitaj en Okcidenta Jerusalemo, dediĉas sin al rezisto al la israela apartismo kaj subtenas la palestinanojn en la okupata Jerusalemo. Ilia misio ampleksas batalon kontraŭ la delokigo de familioj, malkonstruo de domoj, polica brutaleco, perforto fare de setlantoj, interalie maljustaj praktikoj kaj politikoj fare de Israelo.
#000071
La movado subtenas la familion Ghaith Sub Laban ekde 2015. Ili liveras daŭran subtenon al la familio ĉe ilia domo por trovi atenton kaj solidarecon de israelaj kaj internaciaj komunumoj.
#000072
En WhatsApp-konversacio kun Global Voices, Gal Kramarski, proparolanto de la movado, malkaŝis la kompleksan kaj influan mekanismon desegnitan en Israel, por delokigi palestinanojn kaj forpeli ilin el Jerusalemo, kreante ŝancojn por cionismaj [eo] setlantoj anstataŭigi ilin. Ŝi emfazis la manipuladon de diskriminaciaj leĝoj per pseŭdoleĝa proceso por perforte elpeli familiojn kaj senhejmigi ilin.
#000073
Hundreds of families face this threat and live in constant fear and anxiety. This alarming reality, which we also see in Sheikh Jarrah, Silwan, and other Palestinian neighborhoods in Jerusalem, is what the Ghaith-Sub Laban family is currently facing.
#000074
We emphasize that this is not merely a property dispute, as Israel claims, it is ethnic cleansing, and it must be stopped.
#000075
Centoj da familioj alfrontas ĉi tiun minacon kaj vivas en konstanta timo kaj zorgemo. Ĉi tiun alarman realaĵon, kiun ni vidas ankaŭ en Ŝejĥo Jarrah [ndltr. kvartalo en Orienta Jerusalemo [eo] kie ĉefe loĝas palestinanoj], Silwan [ndltr. distrikto en Orienta Jerusalemo], kaj aliaj palestinaj kvartaloj en Jerusalemo, tion la familio Ghaith-Sub Laban nuntempe alfrontas.
Ni emfazas, ke tio ne estas nur disputo pri proprieto, kiel asertas Israelo, tio estas etna purigado, kiun oni ĉesigu.
#000076
Unu el etnoj en Azerbajĝano [eo] konata kiel “Juhuro” aŭ “Dağ Yəhudiləri” estas montaraj judoj, kiuj origine devenas de Persio [eo]. Hodiaŭ ili amase elmigras al Israelo kaj aliaj lokoj, sed iuj restas en Azerbajĝano kaj la komunumo ludas gravan rolon en iliaj rilatoj inter la du landoj.
#000078
Konata ankaŭ kiel יהודי קווקז (Yehudej Kavkaz) aŭ kaŭkazaj judoj, la komunumo devenas de persaj judoj kaj loĝas plejparte en Azerbajĝano, kun oble malpli grandaj grupoj en Rusio kaj Norda Kaŭkazio [Ndlt: la aŭtoro forgesis ke la tuta Norda Kaŭkazio estas parto de Rusio]. Ilia nombro estas taksata inter 20 000 kaj 50 000, kaj ilia kultura centro estas Qırmızı Qəsəbə (Ruĝa Vilaĝo aŭ Krasnaja Sloboda) en la norda administra distrikto Guba en Azerbajĝano, la urbo loĝata sole de montaraj judoj, dum aliaj loĝas en la ĉefurbo Bakuo [eo] kaj aliaj lokoj tra la lando. Laŭ kelkaj fontoj, la vilaĝo estas “la sola tutjuda vilaĝo ekster Israelo kaj Usono”.
#000079
Pro ilia persa origino, ilia tradicia lingvo estas la juhura (Judeo-Tat), kiun lokanoj nomas Juhuri, persa lingvo miksanta persajn, hebreajn kaj turkajn vortojn, ĉar dum sia historio ĝi estis skribata per hebreaj, latinaj kaj cirilaj alfabetoj. Montaraj judoj daŭrigas ankaŭ siajn judismajn tradiciojn, kiuj malsamas de tiuj en aŝkenazaj [eo] kaj sefardaj [eo] komunumoj.
#000080
Post la kolapso de Sovetunio [eo] en 1991, multaj konfliktoj en Norda kaj Suda Kaŭkazio, kaj komplika ekonomia transiro, granda parto de la komunumo foriris al Israelo, kie ili nun nombras 100 000 ĝis 150 000 homoj, kiel klarigas tiu ĉi dokumenta filmo:
#000081
Foto de virino el montaraj judoj, montranta tapiŝon kiun ŝi teksis, en Q Gallery. Foto de Filip Noubel, uzita kun permeso.
#000082
Tamen multaj konservis firmajn rilatojn kun Azerbajĝano, speciale kun Qırmızı Qəsəbə, kie ili konstruigas domojn kaj revenas por la somera periodo, kiel tion klarigas la ekspozicio “La historio de unu popolo”, nuntempe prezentata en Berlino en la Q Gallery.
#000083
Efektive montaraj judoj, iam enkorpigitaj en la Rusia imperio komence de la 19-a jarcento, ricevis la rajton posedi teron kaj evoluigi proprajn lokajn entreprenojn pri farado de silko kaj tapiŝoj, same kiel de tabako kaj vino. La ekspozicio fokusiĝas je tapiŝfarado, precipa ina aktivado kiun la galerio montras per tapiŝoj, fotoj kaj pentraĵoj.
#000084
Ĉi tie estas tapiŝoj celebrantaj la virinojn, kiuj teksis ilin, ŝlosila parto de familia fiero kaj dekoraciaĵo en ĉiu domo:
#000085
Ĉi tie pentraĵo kun inaj tapiŝfarantoj estas farita kiel reala tapiŝo. Foto de Filip Noubel, uzita kun permeso.
#000086
Tiu ĉi malnova foto el 1937 montras grupon da tapiŝteksistinoj el Qırmızı Qəsəbə:
#000087
Jen alia tapiŝteksistino apud sia tapiŝo:
#000089
Dum la suno komencis subiri vespere de la 20-a de majo 2020 kaj la familio de Shimaa Samy estis okupata prepari sin por la [festo] iftar [eo] dum Ramadano [eo], amasa sekureca taĉmento alvenis al ilia pordo en Aleksandrio [eo]. La batalemaj sekurecaj oficistoj, vestitaj en civilaj vestaĵoj, aperis kvazaŭ ili pretus preventi teruran kaj sinistran terorisman operacon. Tamen, Shimaa Samy estis nek teroristo nek krimulo. Fakte, ŝi prezentis multe pli grandan minacon – ŝi estis ĵurnalisto.
#000095
La vojaĝo de Shimaa al antaŭprocesa arestado baldaŭ komenciĝis, kun la senbazaj akuzoj ofte uzataj de la egiptaj aŭtoritatoj por celi aktivulojn, ĵurnalistojn kaj opoziciulojn, pro ilia laŭdira aliĝo al teroristaj grupoj kaj disvastigo de falsaj novaĵoj. En realeco, ŝia vera akuzo estis la laboro kun la Araba Informa Reto por Homaj Rajtoj, jura NRO laboranta pri defendado de esprimlibereco en Egiptio, precipe de gazetara libereco, krom ŝiaj sendependaj ĵurnalismaj agadoj en sociaj retejoj kaj sendependaj gazetoj. Bedaŭrinde, la NRO ekde tiam fermis siajn pordojn.
#000096
Malgraŭ la foresto de ajna indico por apogi la akuzojn kontraŭ ŝi, Shimaa pasigis 16 monatojn en la egipta prizonsistemo [eo]. Dum tiu periodo, ŝi estis kaptita en severaj kondiĉoj, en malgrandaj kaj malhelaj ĉeloj kie mankis bazaj vivkondiĉoj kiel ekzemple aerumado, adekvataj kuracistaj servoj kaj moviĝlibereco. Ŝi ankaŭ estis submetita al devigaj malaperigaj tendaroj [eo] kaj solula ĉelo, malgraŭ la manko de ajna pravigo por tia traktado.
#000097
La morna realeco de la gazetara libereco en Egiptio
#000098
La rakonto de Shimaa ne estas unika. Egiptio viciĝas je la 168-a loko inter 180 landoj rilate al gazetara libereco. En 2022 Raportistoj Sen Limoj (RSF) nomis ĝin “unu el la plej grandaj malliberejoj en la mondo por ĵurnalistoj”. La subpremo de la registaro kontraŭ la amaskomunikiloj pliiĝis en la pasintaj 5 jaroj, kaj almenaŭ 51 ĵurnalistoj estis malliberigitaj ekde 2018, plejparte pro falsaj motivoj aŭ akuzoj de aparteno al terorista grupo.
#000099
Egiptaj aŭtoritatoj daŭre sufokas civitan spacon kaj subpremas pacan malkonsenton. Laŭ raporto en 2022 de Internacia Amnestio, pli ol 600 novaĵretejoj kaj homrajtaj retejoj restas blokitaj. La nombro da politikaj kaptitoj en Egiptio atingis alarman nombron (60 000), inkluzive de ĵurnalistoj, aktivuloj, defendantoj de homaj rajtoj kaj politikaj kontraŭuloj.
#000100
En marto 2023, la Komitato pri Homaj Rajtoj de la Unuiĝintaj Nacioj elstarigis kiel la aŭtoritatoj uzis arbitran areston kaj antaŭprocesan areston por puni ĵurnalistojn, defendantojn de homaj rajtoj kaj politikajn kontraŭulojn. Krome, la Monda Raporto de Human Rights Watch de 2023 raportis malhomajn kondiĉojn en egiptaj malliberejoj kaj arestejoj, kie arestitoj estas submetitaj al torturo kaj truditaj konfesoj.
#000101
Is the possibility of its survival linked to the Egyptian regime's recent efforts before COP27 or since Biden's inauguration as US president? Maybe it has been a little affected, meaning we can't deny that some journalists have been released from detention, which undoubtedly brought the pulse back, and there have been some meetings with representatives of the state in which promises were made. However, I think the main reason is the resilience of journalists. They continue to work, write, and publish, clinging to their right to free speech after 10 years of killings, torture, detention, economic threats, and displacement.
#000105
MA: Kiel iu, kiu spertis malliberigon pro sia laboro kiel ĵurnalisto, mi scivolas kiel ĉi tiu sperto influis vian aliron al ĵurnalismo kaj vian opinion pri gazetara libereco en Egiptio.
#000108
SS: The beauty and curse of journalism in Egypt is that it can lead you to peril, but, any significant experience, no matter how harsh, can make you purer and see deeper. The more difficult the experience, the more it can increase your ability to analyze and describe. My experience of being imprisoned as a journalist created sources for me and visions to address topics that I hadn't considered before.
#000109
Even though I regained my freedom a year and a half ago, the situation has unfortunately not improved much. People still need to tread cautiously to fully grasp what is happening. The question that remains unanswered is whether there is a real breakthrough or if there is a hidden agenda behind the scenes. The machinery of oppression is still in place, and arrests are still commonplace. Therefore, I still cannot say clearly how the experience has had an impact on my work.
#000110
SS: La beleco kaj malbeno de ĵurnalismo en Egiptio estas ke ĝi povas konduki vin al danĝero, sed ajna signifa sperto, kiom ajn severa, povas igi vin pli pura kaj vidigi vin pli profunde. Ju pli malfacila estas la sperto, des pli ĝi povas pliigi vian kapablon analizi kaj priskribi. Mia sperto esti enkarcerigita kiel ĵurnalisto kreis fontojn por mi kaj viziojn por trakti temojn, kiujn mi antaŭe ne pripensis.
#000111
Kvankam mi reakiris mian liberecon antaŭ jaro kaj duono, la situacio bedaŭrinde ne multe pliboniĝis. Homoj ankoraŭ devas esti singardaj por plene kompreni tion, kio okazas. La demando, kiu restas nerespondita, estas ĉu estas vera sukceso aŭ ĉu estas kaŝita tagordo malantaŭ la scenoj. La maŝinaro de subpremo daŭre ekzistas, kaj arestoj oftadas. Tial mi ankoraŭ ne povas klare diri kiel la sperto influis mian laboron.
#000112
MA: Kiuj estas la specifaj defioj, kiujn ĵurnalistoj en Egiptio alfrontas kiam ili provas raporti pri delikataj aŭ polemikaj temoj, kaj kiel tiuj defioj ŝanĝiĝis en la lastaj jaroj?
#000113
SS: The challenges for journalists in Egypt are numerous, diverse, and interconnected. Journalists find themselves facing society, traditions, religious authority, and, if they go beyond all of that, they face the law.
#000114
The laws in Egypt prohibit the discussion of many topics, and journalists fear being charged with blasphemy, incitement, spreading false news, destabilizing the country. Additionally, the subtle charge of protecting family values is often used as a pretext to suppress freedom of expression.
#000115
I'm sorry to be negative and say that things have changed for the worse. The law has gone from bad to worse, and above all, it is those who enforce it. In the end, we cannot deny that the culture of Egyptian society as a whole has suffered greatly from the years of closure that we have experienced.
#000116
SS: La defioj por ĵurnalistoj en Egiptio estas multaj, diversaj kaj interligitaj. Ĵurnalistoj trovas sin alfrontataj al la socio, tradicioj, religia aŭtoritato, kaj, se ili preterpasas ĉion tion, ili alfrontas la leĝon.
#000117
La leĝoj en Egiptio malpermesas la diskutadon de multaj temoj, kaj ĵurnalistoj timas esti akuzataj pri blasfemo, instigo, disvastigo de falsaj novaĵoj kaj malstabiligo de la lando. Krome, la subtila tasko pri protektado de familiaj valoroj ofte estas uzata kiel preteksto por subpremi esprimliberecon.
#000118
Mi bedaŭras esti negativa kaj diri, ke aferoj malpliboniĝis. La leĝo iris de malbona al pli malbona, kaj ĉefe, estas tiuj kiuj altrudas ĝin. Fine ni ne povas nei, ke la kulturo de la egipta socio entute multe suferis pro la jaroj de fermiteco, kiujn ni spertis.
#000119
MA: Malgraŭ via pesimismo, ĉu vi vidas ian potencialon por plibonigo rilate al gazetara libereco, precipe pro lastatempaj ŝanĝoj en la Ĵurnalista Sindikato?
#000120
SS: Khaled Al-Balshi's victory as the head of the Journalists Syndicate can be likened to the “kiss of life” for Egyptian journalism. Excuse my use of the cliché. It is a much-needed cure for a profession that was previously on life support, as I mentioned at the beginning of the interview.
#000121
Al-Balshi's track record speaks for itself, as he is known to support freedoms, champion new faces and young pens, and embrace diverse forms of journalism.
#000122
There was a palpable sense of fear among the old guard at the syndicate upon his victory, they wanted to reassure their supporters that they still had a presence.
#000123
Nonetheless, Al-Balshi's triumph marks a significant step towards the change that we have been striving for, where freedom and its pens can flourish and have a meaningful impact. It is time for the fortress of freedoms that once modeled itself after police stations during the previous era, to play a vital role in protecting the profession rather than controlling it.
#000124
I am cautiously optimistic about the future, given the complexity of the situation and the strong, often violent confrontations involved. Regrettably, there are individuals determined to turn this into a battle for survival, be it within the syndicate, the profession, or the broader political and social system that freedoms represent.
#000125
SS: La venko de Khaled Al-Balshi kiel estro de la Ĵurnalista Sindikato povas esti komparata kun la “kiso de vivo” por la egipta ĵurnalismo. Pardonu mian uzon de kliŝo. Ĝi estas tre bezonata kuraco por la profesio, kiu antaŭe vivis per vivsubteno, kiel mi menciis komence de la intervjuo.
#000127
La historio de Al-Balshi parolas por si mem, ĉar li estas konata pro sia subteno de liberecoj, novaj vizaĝoj kaj junaj ĵurnalistoj, kaj diversaj formoj de ĵurnalismo.
#000128
Estis palpebla sento de timo inter la maljuna membraro ĉe la sindikato post lia venko, ili volis trankviligi siajn subtenantojn ke ili ankoraŭ ĉeestas.
#000129
Tamen, la triumfo de Al-Balshi markas signifan paŝon al la ŝanĝo, kiun ni alstrebis, kie libereco kaj ĝiaj ĵurnalistoj povas prosperi kaj havi signifan efikon. Estas tempo, ke la fortikaĵo de liberecoj, kiu siatempe formis sin laŭ la policejoj de la antaŭa epoko, ludu esencan rolon por protekti la profesion prefere ol kontroli ĝin.
#000130
Mi estas singarde optimisma pri la estonteco, pro la komplekseco de la situacio kaj la fortaj, ofte perfortaj konfrontiĝoj enplektitaj. Bedaŭrinde, ekzistas celkonsciaj individuoj kiuj volas igi tion lukto por supervivo, ĉu ene de la sindikato, la profesio, aŭ ene de la pli larĝa politika kaj socia sistemo kiun la liberecoj reprezentas.
#000131
“Kurdio” signifas “lando de kurdoj”. Ĉi tiu mapo etendas la koncepton por kovri la pli grandan regionon per iu signifa kurda loĝantaro kaj ampleksas partojn de la teritorioj de Irano, Irako, Sirio kaj Turkio. Mapo De Ferhates – Propra laboro. Vikimedia permesilo, CC BY-SA 3.0.
#000132
Ĉi-jare, sennaciaj kurdaj ĵurnalistoj tra ĉiuj kvar partoj de Kurdio – kie kurdoj ofte estas izolitaj de la pli grandaj socioj de la landoj en kiuj ili vivas: Turkio, Irako, Sirio kaj Irano – alfrontas precipe malfacilan situacion pro kreskanta subpremo kaj cenzuro fare de la aŭtoritatoj.
#000133
La kurdoj, sennacia etno de ĉirkaŭ 30 milionoj da homoj, havas komunan kulturon, lingvon kaj identecon. Ili batalis por sendependeco dum jarcentoj kaj estas unu el la plej grandaj grupoj de sennaciuloj en la mondo.
#000134
Male al multaj ĵurnalistoj tra la mondo kiuj alfrontas minacojn ligitajn al sia laboro, kurdaj ĵurnalistoj alfrontas malsaman specon de defio. Al ili mankas agnoskita naciŝtato propra kaj tiel ili havas neniun politikan rekonon. Kiel rezulto, ili alfrontas signifan opozicion de la distriktoj en kiuj ili loĝas, kiuj ofte provas forigi ilian identecon kaj subpremi ilian esprimliberecon.
#000135
Kurdaj ĵurnalistoj ankaŭ alfrontas defiojn kiam ili traktas kun kurdaj aŭtoritatoj kaj partioj en la lokoj kie ili havas gradon de aŭtonomio, kiel ekzemple Irako. Laŭ artikolo pri ekstera politiko publikigitan la 22-an de marto 2023:
#000136
[Political parties in Kurdistan] restrict freedom of expression within their zones of control, forcibly preventing protests from taking place. Iraqi Kurdish journalists are regularly arrested or otherwise blocked from covering local news; a local watchdog catalogued at least 431 violations last year.
#000137
[Politikaj partioj en Kurdio] limigas esprimliberecon ene de siaj zonoj de kontrolo, perforte malhelpante la okazigon de protestoj. Irakaj kurdaj ĵurnalistoj estas regule arestitaj aŭ alie blokitaj en la kovrado de lokaj novaĵoj; loka kontrolorganizo katalogis almenaŭ 431 malobservojn lastan jaron.
#000138
La persekutado de kurdaj ĵurnalistoj en Turkio
#000139
Turkio nuntempe havas la malhonoron esti unu el la dek landoj kiuj havas plej altan nombron da enkarcerigitaj ĵurnalistoj en la mondo laŭ raporto de Raportistoj sen limoj [eo] publikigita en decembro 2022. La reĝimo de Erdogan pliigis la subpremadon de kurdaj ĵurnalistoj en la kunteksto de la alproksimiĝo de lokaj balotoj.
#000141
La pasintan monaton, almenaŭ 110 personoj estis arestitaj antaŭ la turkaj prezidant-elektoj planitaj por la 14-a de majo, inkluzive de membroj de la por-kurda Demokratia Partio de Popoloj (HDP) kaj de ĝia kun-vicprezidanto, Özlem Gündüz.
#000142
HDP publikigis deklaron la 25-an de aprilo, elstarigante la situacion:
#000143
Police operations against the #HDP and civil society organizations
#000144
Policaj agadoj kontraŭ HDP kaj organizaĵoj de la civila socio. Deklaro de la niaj proparolantoj pri Eksterlandaj Aferoj.
#000147
Ĵurnalistoj laborantaj en la oriento kaj sudoriento de Turkio, kiuj estas ĉefe kurdaj, alfrontas pli grandan riskon de torturo kaj malliberigo ol en aliaj partoj de la lando. Ili ŝajnas esti submetitaj al malsamaj reguloj ol siaj kolegoj aliloke.
#000148
Krome, la plej oftaj akuzoj prezentitaj kontraŭ ĵurnalistoj en Turkio estas insultado de la prezidento, disvastigo de propagando kaj insultado de turka identeco. Sekve, ĵurnalistoj raportantaj pri la kurda afero en okcidenta Turkio ofte estas akuzataj pri disvastigo de propagando kaj eble alfrontas terorismajn akuzojn.
#000149
Defioj alfrontataj de kurdaj ĵurnalistoj en la kurdistana regiono de Irako
#000150
Grupo de kurdoj kiuj festas la falon de la reĝimo de Saddam Hussein faligante lian statuon. Tiu ekrankopio rilatas al okazaĵoj kiuj okazis la 10-an de aprilo 2003. AP Arkiva filmeto, la 21-an de julio 2015. Justa uzo.
#000151
Ekde la falo de la reĝimo de Saddam Hussein en aprilo 2003, la Kurdistana Regiona Registaro (KRG) ĝuis altan gradon da aŭtonomio ene de la limoj de la Respubliko de Irako.
#000152
Malgraŭ havi sian propran parlamenton, ministeriojn, kaj eĉ leĝojn, la regiono daŭre restas nesekura por sinesprimlibereco por kurdoj. Kurdaj aŭtoritatoj en la Kurdio-regiono daŭre profitas de malklare skribitaj leĝoj kiuj krimigas kontraŭstarajn opiniojn. Tiuj leĝoj estas ofte uzataj por timigi ĵurnalistojn, aktivulojn kaj aliajn malkonsentulojn en ejoj kontrolataj de kaj la federacia registaro kaj la KRG, en kelkaj cirkonstancoj, ankaŭ por malhelpi ilin esprimi siajn opiniojn kaj raporti pri gravaj aferoj sen timo de reprezalioj de la aŭtoritatoj.
#000153
Kurdaj regionaj aŭtoritatoj ofte utiligas regionajn leĝojn, inkluzive de la “Gazetara Leĝo” kaj la “Leĝo por malhelpi la misuzon de telekomunikada ekipaĵo”, por silentigi ĵurnalistojn kaj aktivulojn kiuj ekzercas bazajn rajtojn, kiel ekzemple la rajton kunveni.
#000154
La “Gazetara Leĝo” en la kurda regiono de Irako estis eldonita en 2007 kaj ĉefe fokusiĝas reguligadon de presitaj gazetoj kaj revuoj, kun neniu specifa mencio de la cifereca amaskomunikilaro. Kiel rezulto, retaj amaskomunikiloj falas en laŭleĝan grizan spacon, kaj aŭtoritatoj povas uzi aliajn malklare vortigitajn leĝojn, kiel ekzemple la “Leĝo por malhelpi la misuzon de telekomunikada ekipaĵo”, por puni tiujn kiuj publikigas enhavon kiun ili opinias ke ĝi malobservas la nacian sekurecon aŭ aliajn leĝojn.
#000155
Dum la “Gazetara Leĝo” estas fleksebla, ĝi malofte estas uzata en la regiono KRG. Kiel rezulto, ĵurnalistoj en tiu regiono ne povas fidi je la “Gazetara Leĝo” por protekti ilin kiam ili raportas pri sentemaj aferoj. Anstataŭe, ili devas navigi la laŭleĝan grizan spacon ĉirkaŭ interretaj amaskomunikiloj kaj aliaj leĝoj, kiujn aŭtoritatoj povas uzi por subpremi ilian laboron.
#000156
Kurdaj ĵurnalistoj ankaŭ alfrontas obstaklojn kiam temas pri organizado de protestoj. Laŭ la Kurda Leĝo por Organizado de Protestoj en la Kurdistana Regiono de Irako, ĉiuj protestoj devas ricevi skriban permeson de la regiona ministro pri internaj aferoj aŭ la loka administra unuo. Se permeso estas neita, manifestaciantoj povas alfronti krimajn akuzojn.
#000157
Kurdaj ĵurnalistoj restas esperplenaj pri pli stabila kaj sekura labormedio kie ili povas ekzerci siajn rajtojn al libera esprimo sen timo de reprezalio aŭ persekuto.
#000158
La Ghriba estas evento kiu kunigas diversajn religiojn en la trankvila insulo Ĝerbao. Bildo de Imen Boudali, uzita kun permeso.
#000159
Tiu ĉi artikolo de Imen Boudali estis unuafoje publikigita de Raseef22 kaj estas republikigata karde de partnereco pri interŝanĝo de enhavo kun Global Voices.
#000160
En majo ĉiujare Tunizio gastigas unikan kaj eksterordinaran eventon. La nordafrika lando, hejmo por la plej malnova sinagogo en Afriko, celebras kaj revivigas siajn judajn radikojn kadre de la pilgrimado de La Ghriba, evento kuniganta diversajn religiojn en la trankvila insulo Ĝerbao.
#000161
Tuj post kiam la pramo atingas la bordon, Ĝerbao bonvenigas onin kun sereneco. Tiu ĉi insulo, historia hejmo de tunizianoj kaj ĉiuj tri ĉefaj monoteismaj religioj kaj loko de ĉiujara juda pilgrimado, estas ofte nomata “la insulo de revoj”. Ĝi donas al vizitantoj senton de aparteno kaj akceptas ilin kiel nenie aliloke. Palmarboj estas ĉie kie vidas la okulo, laŭlonge de primitivaj vojoj, oni rapide ekvidas specifajn ĝerbaajn domojn aŭ houche, la etajn, kolorplenajn butikojn de la insulo, virojn en grizaj jebbas, virinojn en beskris, malhfas (tradiciaj vestoj kiujn uzas nur virinoj de tiu ĉi insulo) kaj dhallalas (tradiciaj pajloĉapeloj) ie ajn.
#000162
Sed ne nur paradizaj bordoj aŭ la nekompareblaj sunsubiroj faras tiun ĉi lokon unika kaj belega; gravas ankaŭ homoj kaj rilate tion Ĝerbao estas adorata ne nur de tunizianoj, sed ankaŭ de sennombraj vizitantoj de la tuta mondo.
#000164
Loĝantoj de Ĝerbao sukcesis dum la daŭro de la insula historio subteni pacan kunvivadon de ĝiaj islama, kristana kaj juda komunumoj, kio iĝis ekstreme malofta, ne nur en la araba regiono, sed ankaŭ tra la mondo.
#000165
Antaŭ la establo de Israelo en 1948, Tunizio estis hejmo por pli ol 100 000 judoj, sed jaroj pasis kaj post la araba-israela milito en 1967 multaj foriris. Tamen la lando estas hejmo por unu el la plej grandaj judaj komunumoj en Mezoriento kaj Nordafriko, kun 2 000 judoj, el kiuj 1 200 loĝas en Ĝerbao.
#000166
Ĝis nuntempo kaj malgraŭ sia malgranda nombro, tuniziaj judoj plu ludas signifan rolon en la ĝerbaa socio kaj, same kiel siaj nejudaj najbaroj, aktivas en la insula turisma industrio.
#000167
Ĝerbao estas hejmo por juda lernejo (jeŝiva), kiu proponas sekularan kaj religian edukadojn por infanoj de kvin aŭ ses jaroj ĝis adoleskantoj 14-jaraĝaj. Irante tra la klasĉambroj, oni aŭdas studentojn diskuti pri frazoj el Torao, transirante de la tunizia araba kaj la biblia hebrea lingvo. En alia lernejo de la insulo, la bazlernejo Souani, islamaj kaj judaj studentoj lernas kune en la samaj klasĉambroj, kundividante sekularajn akademiajn celojn kaj garantiante la estontecon de sia socio surbaze de principoj de interreligia harmonio.
#000168
La juda heredaĵo de Ĝerbao, same kiel la heredaĵo de la tunizia religia diverseco, plenforte montriĝas ĉiujare dum la pilgrimado Ghriba. Tiu ĉi ĉiujara renkontiĝo okazas ĉi-jare de la 14-a ĝis la 22-a de majo kun diversaj eventoj, inkluzive viziton al la sinagogo, disdonado de almozoj kaj bonfarado, preĝado kaj aliaj lokaj tradicioj.
#000169
Ne-judaj tunizianoj ofte partoprenas en iuj el la sinagogaj tradicioj. Ekzemple multaj lokaj virinoj kaj vizitantoj prenas ovojn markitajn per la nomoj de junulinoj el iliaj familioj kaj lasas ilin en speciala loko ĉe la sinagogo. Kiam la pilgrimado finiĝas, la ovoj estas redonataj al la junulinoj, kiuj manĝas ilin kun la espero plibonigi siajn edziniĝajn perspektivojn.
#000170
Dum oni marŝas direkte al la sinagogo, la ĉeesto de sekurecservo certe rimarkindas. Centoj da policanoj, specialaj trupoj kaj armitaj veturiloj estas lokitaj laŭlonge de la stratoj kaj ĉirkaŭ la religia konstruaĵo por garantii la senprobleman pason de la festo. Antaŭ ol eniri la ejon, vizitantoj trapasas skanadon kaj iliaj aĵoj estas skrupule ekzamenataj.
#000171
Dum vi pasas tra la sekurecaj aparatoj, centoj da tuniziaj flagoj kaj la karaktera kombino de la blua kaj la blanka bonvenigas vin.
#000172
Muziko sonas kiel fono. Ĉiuj sentas festan atmosferon. Junaj kaj maljunaj, vi povas vidi ke ĉiu ajn surhavis siajn plej belajn vestojn. Sub la posttagmeza aprila suno grupoj da vizitantoj en festaj vestoj amasiĝas, akcelante siajn paŝojn por trovi sidlokon en la Oukala (speco de vere tradicia kaj malmultekosta hotelo en populara tunizia kvartalo), kie estas organizita muzika festeno.
#000173
“Mia patrino aĉetis novajn vestojn, do mi povas surpreni ilin hodiaŭ. Nun mi atendas miajn amikojn por ke ni ludu kune. Mi estas vere ekscitita!”, diras la 8-jara Iŝmail, tutkore ridetante kune kun siaj gepatroj kaj aliaj familianoj.
#000174
Aliaj ĉeestantoj, pli fokusiĝintaj je la religia aspekto de la evento, elektas iri rekte al la sinagogo. Malgraŭ ĝia relativa malgrandeco, la interiero de la konstruaĵo estas ŝoke belega. La blua fajenca kahelo kovras la kvar murojn ĝis la plafono, ŝokante la imagopovon. La ejo estas plena je homoj.
#000175
Sub la arkadoj kaj la eternaj lampoj, iuj ĉeestantoj eksidis por legi la Toraon, aliaj bruligas kandelojn kaj flustras, diskrete kun okuloj fermitaj, siajn longe tenitajn dezirojn.
#000176
“Mi venis por loki tiun ĉi ovon je la nomo de mia solula nevino”, diris Eliana, sepdekjara franco-tunizianino. “Mi scias ke ŝi ne vere kredas je tiuj ĉi historioj, sed ekde kiam mi estis eta, mi alkutimiĝis veni al tiu ĉi sinagogo kaj vidi mian patrinon kaj miajn onklinojn fari tion. Tio estas parto de nia historio kaj de nia identeco, kaj mi plu tenas la heredaĵon viva”.
#000177
Tiu ĉiujara pilgrimado estas grava ne nur por loka komunumo, sed ankaŭ por la tuta lando, de ekonomia perspektivo, per la revigligo de la insula turisma sektoro kaj politike, ĉar tio helpas krei la pacan kaj plurkulturan identecon de Tunizio. La evento estas preparata dum monatoj, kun partopreno de pluraj organizantoj, inkluzive de la Ministerio pri internaj aferoj — ĉio por ekskludi iujn ajn malbonajn surprizojn.
#000178
En freŝdata memoro, Tunizio spertis du tragikajn atakojn kontraŭ la juda komunumo de Ĝerbao. La unua okazis en 1985 kiam soldato, kiu devis subteni la ordon, ekpafis ene de la Ĝerbaa sinagogo, mortigante kvin homojn. Poste, en 2002, 25-jara franco-tuniziano ligita al Al-Kaida mortigis 21 homojn.
#000179
Kun tiuj ĉi incidentoj en memoro, la tuniziaj aŭtoritatoj klopodas fari tiun ĉi ĉiujaran eventon pli sekura. La registarestro Najla Bouden, la ministro pri turismo Mohamed Moez Belhassine, la guberniestro de Médenine Said Ben Zayed, la ĉefrabeno de Tunizio Haïm Bittan, same kiel kelkaj ambasadoroj kaj diplomatoj el landoj kiel Francio, Belgio, Germanio, Italio kaj Usono partoprenis tagmanĝon dum la ĉi-jara pilgrimado.
#000180
“Ĝerbao restas fandejo de civilizoj kaj lando de paco kaj toleremo por ĉiuj, de kie eliras mesaĝo pri amo kaj paco”, diras Bouden.
#000181
Siavice, la ministro pri turismo Belhassine diris ke la pilgrimado de La Ghriba estas grava evento, kiu malfermas la turisman kaj someran sezonon kaj sendas multajn mesaĝojn al la mondo pri paca kunvivado kaj toleremo por pli bona kaj pli malfermita komunumo.
#000182
Li aldonis ke tiu ĉi grava evento, kiu, laŭ li, akumulis ĝis 3 000 vizitantojn, 50 ĵurnalistojn kaj altrangulojn de 14 nacioj, estas kazo por ne nur malkovri la plurkulturan aspekton de la insulo, sed ankaŭ plonĝi je tiu ĉi riĉa celloko, proponanta senfinajn avantaĝojn.
#000183
Rilate al la organizantoj de la pilgrimado gvidata de Perez Trabelsi (prezidanto de la Juda Ĝerbaa Komitato kaj gvidanto de la juda komunumo en Ĝerbao), ili opinias ke ĉi-jara vizito estis escepta kaj rimarkinda je kelkaj niveloj. Por ili, post du jaroj de pandemio, sendi mesaĝon pri paco kaj kunvivado de Tunizio al la resto de la mondo estis gravege en tiu ĉi tumulta tempo.
#000184
Ekrankopio el Jutuba filmeto montranta unuan kapkovritan alĝerian prezentistinon de televidaj novaĵoj ekde sendependiĝo de la franca okupado.
#000186
Tiu ĉi artikolo estis unue publikigita de Raoseef22 la 25-an de februaro 2022. Redaktita versio estas republikigata kadre de partnereco kun Global Voices.
#000187
Unuafoje dum duonjarcento alĝerianoj vidis prezentistinon de novaĵoj kun hiĝabo en ŝtata televido matene la 15-an de februaro 2022. Tio estis vaste rigardata de alĝerianoj kiel historia evento, post kiam la televidstacio rompis la malpermeson pri surhavo de hiĝabo en publika televido.
#000188
Ekde la tago kiam Alĝerio gajnis sendependecon de la franca okupado la 5-an de julio 1962 kaj regajnis suverenecon super siaj radiaj kaj televidaj sidejoj la 28-an de oktobro 1962, Najwa Gedi estas konsiderata la unua virino en hiĝabo, kiu prezentis novaĵbultenon.
#000189
Alĝeria prezentistino de la ĉefa novaĵbulteno Said Toubal afiŝis en sia oficiala Fejsbuk-paĝo:
#000190
For the first time after the independence, Algerian state television gives space for hijabi women in news bulletins, and colleague Najwa Jedi shines bright in her presentation.
#000191
Por la unua fojo post la sendependiĝo, alĝeria televidstacio donis lokon al virinoj en hiĝabo por [prezenti] novaĵbultenojn kaj kolegino Najwa Jedi brilis dum sia prezentado.
#000192
Membro de la Alĝeria Nacia Unio de Ĵurnalistoj (ANUĴ) Reda Jawadi asertas ke alĝeria televido “estis malebliganta al kapkovritaj virinoj aperi sur la ekrano dum pli ol duonjarcento ekde la restarigo de kompleta suvereneco super ŝtataj radio kaj televido, malgraŭ la fakto ke islamo estas la ŝtata religio”.
#000193
Parolante pri Raseef22, Jawadi diris: “La mentaleco estiginta malpermeson de la apero de la virino en kaptuko sur la ekrano estas mense heredita de la organizintoj de tiu ĉi publika institucio kaj mankas leĝo ene de la televidstacia sidejo, kiu malpermesus la aperon de kapkovritaj virinoj sur la ekrano, tio estas ĉefe hereditaj instrukcioj”.
#000194
The headscarf was forbidden on television due to personal convictions and improvised decisions issued by successive officials in managing and running Algerian state television since the independence, and this of course, is prompted by successive governments that were greatly satisfied with this policy.
#000195
La kaptuko estas malpermesata en televido pro personaj konvinkoj kaj improvizitaj decidoj, faritaj de sinsekvaj oficialuloj dum administrado kaj regado de la alĝeria ŝtata televido ekde la sendependiĝo kaj tiu ĉi kurso estas kaŭzita de sinsekvaj registaroj, kiuj estis tre kontentaj pri tiu ĉi politiko”.
#000196
Reda Jawadi diris: “La plej nova movo de la televido markas la komencon donante al miloj da inaj diplomiĝintoj de amaskomunikiloj kaj altlernejoj pri komunikado en la lando kaj kaptukoportantajn virinojn kiuj aspiras aperi en la amaskomunikilaro, la ŝancon labori en la ŝtata televida konstruaĵo en la strato Al- Shuhada, aŭ en iuj de ĝiaj regionaj institucioj trans la ŝtato”.
#000197
La virina korpo sur la ekrano
#000198
Malgraŭ restarigo de suvereneco super televido kaj radio, forprenitaj de la francoj la 28-an de oktobro 1962, Yamin Boudhan, profesoro pri amaskomunikiloj en la Universitato de Kataro, argumentas en siaj komentoj al Raseef22, ke ĉiuj sinsekvaj decidofarantoj en amaskomunikiloj kaj televido” heredis eŭropan pensmanieron laŭ aspekto kaj prezentado”.
#000199
En iliaj okuloj la kaptuko estas “malprogresema kaj necivilizita bildo, ideo heredita de la franca pensado” diris li, citante francan politikon kiu estas vaste rigardata kiel maltolerema rilate islamajn tradiciojn kaj praktikojn. Li aldonis ke estas malfeliĉe ke tiu pensmaniero, kiun li priskribis kiel “serĉado de ebleco detrui la alĝerian identecon ene de la plej profundaj partoj de alĝeria socio” daŭris dum pli ol duonjarcento, eĉ post la sendependiĝo.
#000200
Dum interparolo kun Raseef22, li aldonis ke la promociita bildo de la virina korpo “estis tre grava ke tiu aperis en televido, kaj ke gravis montri elstarajn aspektojn de virinoj kiel bildon aŭ respegulon de civilizon ankaŭ por altiri spektantojn, kaj tio estis kio la alĝeria televido celis dum tiu periodo”.
#000201
Laŭ Boudhan, la revo de hiĝabportantaj virinoj labori en la alĝeria publika televido fariĝis “malproksima fantazio kaj preskaŭ neebla tasko, ĉar preskaŭ ĉiuj inaj diplomiĝintoj de la amaskomunikilaro kaj komunikadsekcioj en Alĝerio finfine eklaboras en administrado aŭ edukado, kaj tiuj, kiuj deziras specialiĝi en tiu ĉi kampo, finfine finiĝas labori en radio, novaĵagentejoj kaj diversaj gazetoj.”
#000203
Alĝeria ĵurnalistino Sabah Boudras, kiu studis en Svedio dum pli ol kvar jaroj, konfirmas ke ŝi “serĉis laboron en alĝeria publika televido, sed ŝia laborpeto estis rifuzita dum ŝia unua intervjuo pro la hiĝabo”.
#000204
En deklaro al Raseef22, Boudras atestas:
#000205
The response was harsh and direct, and was openly tied to the hijab with the words: ‘You want to work in the news department and present news bulletins... Do not even dream of it because this will not come true. If you want to work, you should work in the Al-Qur’an Al-Kareem channel (Quran TV)’.
#000206
La respondo estis kruda kaj rekta, kaj estis malkaŝe ligita al hiĝabo kun la vortoj: “Vi deziras labori en la novaĵdepartemento kaj prezenti novaĵbultenojn... Eĉ ne revu pri tio, ĉar tio ne okazos. Se vi deziras labori, vi devas labori en la kanalo Al-Qur’an Al-Kareem (Quran TV)”.
#000207
Sabah aldonis poste: “Mi ŝatas novaĵbultenojn, do kiel mi povas eklabori en alia sektoro kaj kial tio estis malpermesite? Kial ĉiuj esperoj kaj revoj de kapkovritaj virinoj esti kreivaj kaj aperi en amaskomunikiloj estas blokitaj kaj ruinigitaj fare de la oficiala alĝeria kanalo?”
#000208
Pro tiu ĉi kaj aliaj kialoj en la edukado kie ŝi laboris, Sabah Boudras decidis forlasi sian patrujon kaj setliĝi en Svedio, kie ŝi nun laboras en la eduka sektoro kaj kreas novaĵraportojn de ĉi tie por arabaj kanaloj, kaj kie kontraste [al Alĝerio] la kaptuko ne estas perceptata tiel.
#000209
En Alĝerio multe da ĵurnalistinoj decidis porti la hiĝabon en la alĝeria ŝtata televido, sed oni malpermesis al ili prezenti novaĵojn aŭ eĉ nenovaĵajn programojn.
#000210
Naima Majer, alĝeria amaskomunikila persono, estas la unua prezentistino ĉe la alĝeria televido, kiu surportis hiĝabon, speciale dum la monato Ramadano, en 1994. Sed al ŝi estis malpermesite aperi sur la ekrano simple ĉar ŝi surhavis hiĝabon.
#000211
I was very pleased with the appearance of Najwa Jedi wearing the hijab on state TV, a decision that we have been waiting for for many years, as the ban was the dominant position within the corridors of the television station.
#000213
Mi estis tre kontenta pro la apero de Najwa Jedi surhavinta hiĝabon en ŝtata televido, decido kiun mi atendis dum multaj jaroj, ĉar la malpermeso estis la dominanta pozicio en la koridoroj de la televidstacio.
#000214
Ŝi aldonis ke tiu ĉi apero “revenigas nin al 1994 kiam mi decidis surporti hiĝabon. Dum la tuta tempo al mi estis malpermesite daŭrigi miajn televidprogramojn kaj intervjuojn kiuj havis spektantaron, kaj mi kontentigis min per administra laboro ene de la televida sidejo. [Malgraŭ esti forigita el elsendoj] ĝis tiu ĉi tago, mi ne bedaŭras mian decidon surmeti la kaptukon”.
#000215
Sed ŝi diris: “Mi denove travivis la doloron kiun kapkovritaj virinoj spertas en Alĝerio ĉiufoje kiam mi provis plenumi iliajn dezirojn prezenti en publika televido. Mi pretas reveni al prezentado kaj elsendado de novaĵoj sekvante la televidan decidon forigi la malpermeson de la apero en televido de Najwa Jedi, la prezentistino en hiĝabo”.
#000216
La apero de la kaptuko en la novaĵbultenoj de la alĝeria publika televido restarigos esperojn de amaskomunikilaj studentoj kaj tiuj kiuj amas ĵurnalismon, ke ili povos aliri tiun ĉi publikan amaskomunikilan institucion.
#000218
Tamen estas ankaŭ timoj rilate aliajn improvizitajn decidojn, kiuj povus aperi iam ajn por denove malpermesi la hiĝabon, ĉar reguloj estas improvizitaj kaj decidoj arbitraj, sen iu ajn aktuala leĝa bazo ene de la institucio.
#000219
La ĉefurbo de Ukrainio, Kievo, estas atakata de la komenco de la invado la 24-an de februaro 2022. La 8-an de marto, Rusio malfermis duan fronton ĉe la ĉefurbo de la nordoriento, provante ĉirkaŭi ĝin plene. Ĝis la 19-a de marto, ses milionoj da homoj estis interne delokitaj kaj 3 milionoj da homoj forlasis la landon.
#000221
Rusiaj armeaj manovroj evoluas de malrapidaj surteraj movadoj tra la lando ĝis agresema urba militado. Batalado ĉiam pli malproksimiĝas de la regado de kritikaj vojoj por alporti provizojn al la kontrolo de ŝlosilaj kvartaloj. Raportoj indikis, ke Rusio jam rekrutas siriajn kaj ĉeĉenajn [eo] batalantojn lertajn en urba militado, antaŭvidante batalojn por urbocentroj.
#000222
Verŝajnas, ke batalado ene de la ĉefaj urboj de Ukrainio signife prokrastos la rusian ofensivon. En 2016, la iraka armeo, kun 100 000 soldatoj, bezonis pli ol ok monatojn por kapti Mosulon [eo], urbon kun kelkaj miloj da batalantoj de la Islama Ŝtato [eo]. En 1994, 60 000 rusiaj soldatoj pasigis kvin monatojn en Ĉeĉenio provante okupi ĝian ĉefurbon Groznon [eo].
#000223
Se la antaŭaj urbaj ofensivoj de Rusio estas indikaj de pli granda ŝablono, la batalo en la urboj de Ukrainio kondukos al amaso da viktimoj, malsato kaj fiasko de la plej multaj humanitaraj konvojoj. Rusio povus denove uzi rifuĝintojn kiel armilon, uzi kontraŭleĝajn municiojn aŭ taktikajn nukleajn atakojn kontraŭ ŝlosila infrastrukturo por premadi al plena kapitulaco. Sendepende de la metodoj, la invado de Rusio en Ukrainio daŭre pliseverigos unu el la plej malbonaj humanitaraj krizoj en Eŭropo ekde la Dua Mondmilito.
#000224
La historio de Rusio pri urba militado
#000225
Pluraj internaciaj militistaj kaj politikaj fakuloj zorgas pri tio, ke la atako de Rusio kontraŭ Kievo similos al bataladoj en Ĉeĉenio kaj Sirio. Michael Kofman, fakulo pri la rusia militistaro ĉe la Centro por Maramea Analizo diris: “Sed min sufiĉe maltrankviligas ke tio povas efektive iĝi ia pli malgranda aŭ pli malforta versio de Grozno.”
#000226
En 1994, malgraŭ atendoj de rapida venko, 60 000 rusiaj soldatoj pasigis kvin monatojn en Ĉeĉenio provante okupi ĝian ĉefurbon Groznon. Pavel Graĉov, la ministro pri defendo de Rusio de 1992 ĝis 1996 antaŭdiris, ke Rusio povus preni Groznon, urbon kun 490 000 loĝantoj, en malpli ol du horoj kun nur kelkaj paraŝutistoj. Antaŭ la invado, Rusio prognozis ke ĉeĉenoj ne rezistos, sed anstataŭe bonvenigos la invadajn trupojn.
#000227
Ĉi tie Rusio rompis ŝlosilan regulon de propagando: mensogu al aliaj, ne al vi mem. Prenu ĉi tiun klarigan ekzemplon: en regimento de la 90-a Tanka Divizio, 49 el 56 taĉmentestroj ĵus diplomiĝis ĉe la akademio; duono neniam antaŭe pafis realan municion de siaj tankoj. Al multaj estis rakontite, ke ili iros al trejna misio, ne al armea interveno en Ĉeĉenion.
#000228
Antaŭtage de Silvestro 1995, rusaj trupoj ĉirkaŭis Groznon de tri flankoj kaj komencis la invadon el la nordo. Post gravaj perdoj en la brigado “Majkop” de Rusio en la fruaj tagoj de la invado, la armeo komencis ĉefe uzi artilerion. Dum 20 tagoj kaj noktoj, bomboj kovris Groznon, ofte kun pli ol 3 000 atakoj je horo.
#000229
Kiam rusiaj soldatoj eniris la urbon, ili ne estis pretaj por urba militado, kio kaŭzis senbridajn okazaĵojn de fratmortiga milito. La komplika reliefo de Grozno donis klaran avantaĝon al la defendantaj soldatoj, kiuj konis la konstruaĵojn, najbarecojn, metroojn [Noto de redaktoro: en Grozno ne ekzistas metroo] kaj kloaksistemojn. Ĉeĉenoj forigis aŭ formovis stratsignojn kaj zorgis ke pordoj kaj korpoj de soldatoj servu kiel boobytrap [kaŝita eksplodilo preparita tiel, ke objekto aŭ viktimo nesuspektanta eksplodigos ĝin].
#000230
En Journal of Military Medicine, General-majoro V. S. Novikov diris ke post kvar monatoj da batalado, “72 procentoj [de soldatoj] havis iun specon de psikologia malordo (46 procentoj elmontris astenikajn depresio-simptomojn – sendormecon, mankon de motiviĝo, maltrankvilon, neŭro-emocian streson, aŭ lacecon – kaj la aliaj 26 procentoj elmontris psikozajn reagojn kiel ekzemple altgrada maltrankvilo aŭ agresemo, degenero de moralaj valoroj aŭ interhomaj rilatoj, kaj ekscitiĝo aŭ depresio)”. La simptomoj des pli pligraviĝis ju pli longe la soldato restis batalanta en la urbo. La milito ankaŭ kaŭzis daŭrantajn difektojn sur la infanojn de la urbo. Iu kuracisto dum la milito substrekis ke la infanoj “fariĝis pli agresemaj, nervozaj, kruelaj”.
#000231
Dum la rusia armeo signife ŝanĝiĝis kaj moderniĝis ekde la 1990-aj jaroj [Noto de redaktoro: tio okazis ekde la 2000-aj jaroj], ĝi uzis similajn strategiojn en Sirio. Dum la Siria Enlanda Milito [eo], parte pro rusia aerhelpo, la batalo por Alepo (2016) markis unu el la plej mortigaj bataladoj de la tuta milito. Rusiaj bombadkampanjoj celis loĝdomojn, merkatojn kaj lernejojn. Pli ol 400 civiluloj kaj 90 infanoj estis mortigitaj en atakoj uzintaj incendiajn kaj grapolajn bombojn [eo], kiuj estas armiloj oficiale malpermesitaj de Protokolo III de la Konvencio pri Konvenciaj Armiloj (CCW).
#000232
Rusiaj oficiroj kaj analizistoj daŭre asertis ke ĉiuj iliaj atakoj celis malamikan infrastrukturon. Aleksandro Lapin, generalo-kolonelo de la Centra Armea Distrikto de Rusio, deklaris ke rusiaj aviadilaj atakoj nur celis la loĝistikajn itinerojn de la malamiko, riproĉante la kontraŭ-Assad-fortojn pri ĉiu bombado de civiluloj.
#000233
Dum la partopreno de Rusio en la Siria enlanda milito, la Organizo por la Malpermeso de Kemiaj Armiloj (OPCW) [eo] raportis, ke kemiaj armiloj plej verŝajne estis uzitaj 17 fojojn. Moskvo celkonscie prokrastis la enketon de OPCW, dum ĝi aktive neis kaj kaŝis ĉian uzon de kemiaj armiloj en Sirio.
#000234
Dum la atako de Moskvo kontraŭ civila infrastrukturo, Rusio uzis kiel armilon civitanojn fuĝintajn de siaj hejmoj, por malstabiligi la regionon. Ekde 2016, la kontraŭleĝaj bombadkampanjoj de Rusio celis 14 hospitalojn. La atakoj kontraŭ urboj devigis pli ol 10 milionojn da sirianoj fuĝi de sia hejmo. En 2016, la tiama ĉefministro de Turkio Ahmet Davutoğlu kaj la iama gvidanto de la Partio por Justeco kaj Disvolviĝo (AKP) [eo] diris, ke Rusio “kondutas kiel terorista organizaĵo kaj devigas civilulojn fuĝi”, per bombadoj “sen ajna distingo inter civiluloj kaj soldatoj, aŭ infanoj kaj maljunuloj”.
#000235
Okba Mohammad, ĵurnalisto ĉe Baynana, arablingva homrajta revuo en Hispanio, notis ke “Rusio estis la arkitekto de humanaj koridoroj, kiujn, kiel sirianoj, ni konsideras delokado sub rusia superrigardo. Ĝi nuntempe ripetas ĉi tiun strategion en Ukrainio. Rusio kutime celas civilulojn kaj iliajn grupiĝojn por krei premon kaj atingi gajnojn.” Raportoj kaj enketoj eĥis similan starpuntkon.
#000236
Ĉie, la rusia armea trejnado ŝanĝis sian fokuson al urboj kiel ĉefa batalkampo. Aleksandro Ĵuravlov, generalo-kolonelo kiu gvidis rusiajn trupojn en Sirio, esprimis zorgon en 2018 pri “kontraŭleĝaj armitaj fortoj” loĝigitaj en urboj. Grupoj kiel ISIS koncentriĝus en urbaj areoj kaj “transformus ilin en fortikaĵojn”. Kiel rezulto, ekde 2018, la rusia armeo konstruis anticipe plurajn urbmilitajn trejncentrojn tra la lando.
#000237
Se Rusio decidas engaĝiĝi en longdaŭra urba militado tra Ukrainio, tio verŝajne daŭros jarojn kaj kostos centojn da miloj da vivoj. La urbestro de Kievo, Vitalij Kliĉko, publike deklaris: “Ĉiu domo, ĉiu strato, ĉiu transirejo rezistos, ĝis morto se necese.” Civiluloj tra Ukrainio miksis brulbotelojn (“Molotov“) [eo], ŝanĝis direktosignojn tra la lando kaj okupiĝis pri sabotado.
#000238
Pro armea fiasko en kelkaj urboj, la rusia armeo jam komencis uzi artileriajn bombadojn kaj sendistingan mortigon de civiluloj. La atako de Rusio kontraŭ la teatro en Mariupolo, kiu mortigis 300 civilulojn, estas nur la komenco de multe pli sanga urba kampanjo.
#000239
Por pliaj informoj pri tiu ĉi temo, vidu nian specialan raportadon (angle): Rusio invadas Ukrainion.
#000240
Korespondantoj kaj politikistoj konstante faras rasismajn komentojn kiam ili raportas pri la milito kaj la viktimoj en Ukrainio komparante ilin kun tiuj de Mezoriento. Ekrankopio de la videaĵo en kiu veterana korespondanto de CBS faras unu el tiuj komentoj.
#000242
Meze de la kreskanta perforto en Ukrainio kiu kaptas la atenton de la mondo, korespondantoj de prestiĝaj okcidentaj amaskomunikiloj kolerigis arabajn kaj mezorientajn publikojn pro siaj rasismaj rimarkoj. La komentoj inkluzivis esprimojn de empatio rilate al ukrainaj viktimoj kaj de konsterno rilate la bildojn, ĉar ĉi tiuj homoj aspektas pli “eŭropaj” kaj estis pli “civilizitaj” ol la viktimoj de militoj en Mezoriento.
#000243
La 27-an de februaro, la siria tviterulo [ndlt. aktiva uzanto de Tvitero] @WardFurati88 disvastigis “fadenon” [ndlt. tvitera ilo kie oni povas fari pepon sekvitan de alia, por raporti ion (gravan aŭ negravan)] kiu kompilis ĉiujn rasismajn kaj diskriminaciajn komentojn kiujn faris korespondantoj de internaciaj amaskomunikiloj el la tuta mondo dum raportado de la konflikto. La fadeno generis milojn da reagoj: pli ol 11 500 repepoj, pli ol 1 500 citaĵoj kaj 41 300 “mi ŝatas” (ŝatoj).
#000244
إذا كنت مسلماً.. أو شرق أوسطياً.. أو إفريقياً، وتتساءل لماذا يتم التعامل مع دمائنا كأنها مياه تسفح حول العالم؟! بل لعل للمياه منظمات حماية بيئة تحاول التقليل من هدرها.. تابع هذه التغريدات التي ربما تجيب عن سؤالك، من خلال رصد تغطيات وتصريحات حول الحرب في أوكرانيا
#000245
— ward furati (@wardfurati88) February 27, 2022
#000246
Ĉu vi estas islamano aŭ devenas de Mezoriento aŭ Afriko kaj [vi] demandas vin kial oni perceptas nian sangon kiel akvon kiu inundas la mondon? Cetere, naturmediaj organizaĵoj provas malhelpi ke oni malŝparu akvon. Sekvu ĉi tiujn pepojn, kiuj povas respondi al viaj demandoj nur analizante la priraportadon kaj komentojn pri la milito en Ukrainio.
#000247
Li komencis per la komento de veterana raportisto de CBS, Chris D’Agata, en kiu tiu esprimis sian simpation al la ukrainia popolo, kiu konsistas el homoj kiuj estas “pli eŭropaj” ol tiuj de Irako kaj Afganio. Ward citis la korespondanton kun minimumaj ŝanĝoj:
#000248
نبدأ بمراس CBS الذي تحدث عن الأوكرانيين في الملاجئ، ثم غلبته مشاعره فقال “هذا المكان ليس العراق.. ولا أفغانستان.. هذا بلد أوربي متحضر.. لن تتوقع أو تتمنى أن يحدث شيء كهذا فيه”.. وهذا يلخص الطريقة التي ينظر بها إليك
فمن الطبيعي أن تقضي يومك جرياً للاختباء من القصف.. لست أوربياً /ZJB63bkTa4
#000249
Ni komencu per la korespondanto de CBS, kiu parolis pri ukrainoj en la ŝirmejoj, superplena de emocioj, kaj [li] diris: “Ĉi tio ne estas Irako aŭ Afganio. Ĝi estas civilizita eŭropa lando. Oni ne atendus aŭ dezirus ke io tia okazu ĉi tie”.
Ĉi tio resumas kiel li perceptas nin. Estas kompreneble, ke vi pasigas ĉiujn tagojn fuĝante atakojn: Vi ne estas el Eŭropo.
#000250
Poste, li aludis al la komentoj por BBC fare de David Sakvarelidze, iama ukraina ĝenerala adjunkta prokuroro. Kvankam veras ke Ward konfuzis la oficialulon kun korespondanto de BBC, li [Ward] priskribis la esencon de tio kion li [la oficialulo] diris en ĉi tiu pepo:
#000251
الآن مع مراسل BBC الذي استعبر خلال حديثه على الهواء وبرر ذلك بقوله “أعتذر.. لكن ما يحدث يثير المشاعر، لأني أشاهد أشخاصاً أوربيين بعيون زرقاء وشعر أشقر.. أطفالاً يقتلون.. بصواريخ بوتين كل يوم”، وهذا لا يحتاج تعليقاً /VuIMaahcjd
#000252
Laŭ ciferoj de Unuiĝintaj Nacioj, ekde la komenco de la milito en Sirio en 2011, pli ol 6,6 milionoj da homoj estis devigitaj forlasi siajn hejmojn, kaj aliaj 6,7 milionoj daŭre estas delokitaj en la lando. Kiam miloj riskis sian vivon por transiri Mediteraneon kaj atingi Eŭropon serĉante novan komencon, eŭropaj landoj starigis leĝojn, politikojn kaj barojn por malhelpi ilian eniron, lasante centojn da familioj en tendaroj malriĉaj, eksponitaj al la veteraj kondiĉoj kaj senigitaj de bazaj vivbezonoj.
#000254
Ward daŭrigis angle kun la vortoj de prezentisto de Al Jazeera:
#000255
الآن مع مذيع الجزيرة الإنكليزية الذي علق على مشاهد تزاحم الأوكرانيين للركوب في قطار هرباً من الحرب بقوله “ما يثير القهر.. أنظر كيف يرتدون.. هؤلاء ليسوا أشخاصاً يحاولون الهرب من بلادهم في الشرق الأوسط أو إفريقية.. إنهم يبدون مثل أية عائلة أوروبية”.. هذا ما يهم حقاً.. أنهم أوروبيون /4yEwWMk5ia
#000256
Nun, la anglalingva prezentisto de Al Jazeera, kiu komentis la amasiĝon de homoj kiuj provis eniri trajnon kaj eskapi la militon en Ukrainio, diris: “Konvinke estas... rigardu la vestojn. Ne estas homoj kiuj provas fuĝi de Mezoriento kaj Afriko. Ili aspektas kiel ajna eŭropa familio”. Tio kio gravas estas ke ili estas eŭropanoj.
#000257
Rilate al la presitaj amaskomunikiloj, Ward citas — kun eta modifo — opinian artikolon de Daniel Hannan en la brita gazeto The Telegraph:
#000258
ولنقرأ ما تقوله التلغراف البريطانية: “إنهم يشبهوننا، و هذا ما يجعل المسألة صادمة. أوكرانيا بلد أوروبي، أهله يشاهدون نتفلكس ولديهم حسابات على إنستغرام، و يصوتون في الانتخابات، ولديهم صحافة حرة. الحرب لم تعد تحدث في المجتمعات الفقيرة المعزولة، الحرب قد تحدث لأي أحد” /wUWBDhulnI
#000259
Ni vidu kion diras The Telegraph de Unuiĝinta Reĝlando: “Ili aspektas kiel niaj homoj, kaj tio estas la plej ŝoka afero. Ukrainio estas eŭropa lando, ili spektas Netflix-on, havas Instagramon, voĉdonas en liberaj balotoj kaj havas sencenzurajn amaskomunikilojn. La milito ne plu estas afero de malriĉaj kaj malproksimaj landoj. Milito povus trafi iun ajn.”
#000260
Sekvante la rimarkojn de la politikaj figuroj, Ward substrekis iujn komentojn de la bulgara gvidanto:
#000261
هنا يقول رئيس وزراء بلغاريا صراحة “اللاجئون الأوكرانيون ليسوا من اللاجئين الذين اعتدنا عليهم، لذلك سنرحب بهم، هؤلاء أوروبيون أذكياء ومتعلمون، ولا يملكون ماضياً غامضاً، كأن يكونوا إرهابيين” /9RbOMt7xd6
#000262
Ĉi tie la bulgara ĉefministro sincere diras: “La rifuĝintoj de Ukrainio ne similas al tiuj kiujn ni kutimas vidi, kaj tial ili estos bone akceptitaj. Ili estas inteligentaj kaj edukitaj eŭropanoj, ili ne havas malhelajn pasintecojn, kiel la eblon esti teroristoj”.
#000263
La sekva pepo de Ward elvokas la argumenton proponitan de multaj homoj de araba origino, kiuj komparis la okcidentan laŭdon pri la ukrainia rezisto kontraŭ Rusio kun ĝia kondamno de la palestina rezisto kontraŭ la israela okupado. Pri tio li skribis:
#000264
وبما أن رئيس بلغاريا ذكر الإرهاب، فلنقرأ كيف تصف “نيويورك بوست” جندياً أوكرانياً قام بتفجير نفسه على جسر لمنع التقدم الروسي، وصفته “جندي أوكراني بطل” /DiDPJgigh7
#000265
Kiel la bulgara ĉefministro mencias terorismon, ni vidu kiel The New York Post nomis la agadon de ukraina soldato “heroa” ĉar li buĉis sin per bombo sur ponto por malebligi la rusian antaŭeniron.
#000266
Poste li atentigis pri la hipokriteco kaj la duobla moralo de la okcidentaj registaroj rilate al enmigrado, ĉar eŭropaj landoj intensigis landlimajn kontrolojn por limigi la eniron de homoj fuĝintaj el landoj en milito pro timo ke ili eble partoprenis en konfliktoj de siaj hejmlandoj.
#000267
ماذا عن “المهاجرين”.. أعني الأشخاص القادمين من خارج حدود البلاد للقتال مع أهلها ضد الغزاة.. هنا نقرأ تصريح وزيرة الخارجية البريطانية الذي دعمت فيه الدعوات لتوجه الراغبين بالقتال إلى أوكرانيا، بمن فيهم البريطانيون، كما نقرأ إعلان رئيس أوكرانيا تأسيس فيلق للمتطوعين الأجانب. /7kgCHT9h7K
#000268
Kaj kio pri “migrantoj”... mi celas tiujn kiuj trapasas la landlimojn por batali kun siaj homoj kontraŭ invadantoj... Ĉi tie ni legas la komentojn de la brita ĉefministro, kie li subtenas la alvokojn al tiuj kiuj volas batali en Ukrainio, inkluzive de la britoj, samkiel la deklaron de la ukraina prezidento starigi eksterlandan volontulan taĉmenton.
#000269
Ward ankaŭ kritikis kiel kontentaj kaj toleremaj estas la mondorganizaĵoj pri la demonstracioj de solidareco al Ukrainio kontraste al tiuj esprimitaj al Palestino, viktimo de israela invado. Li memorigis la egiptan futbalan superstelulon Mahmoud Abu Trika, kies pruvo de solidareco kun Gazao dum israelaj atakoj en 2008 rezultis en riproĉo de la plej alta aŭtoritato de futbalo.
#000270
ماذا عن لاعب يرفع قميص ناديه في مباراة بعد تسجيل هدف، وقد كتب تحته “لا للحرب في أوكرانيا”، هل ستقول له الفيفا ما قالته لأبو تريكة سابقاً عندما رفع قميصه بعد تسجيل هدف، لتظهر عبارة “تعاطفاً مع غزة” تحته /FB3awNjxPb
#000271
Kaj kion pensi pri la ludanto kiu suprenlevis sian ĉemizon post pafi golon, montrante la mesaĝon “Ne al milito en Ukrainio”? Ĉu FIFA diros al li la samon kiun ĝi (antaŭe) diris al Abu Trika kiam li suprenlevis sian ĉemizon, post golo, por montri la mesaĝon “Solidareco kun Gazo”?
#000272
Ward poste analizis la rapidecon de tutmondaj entoj por bojkoti Rusion kaj bloki ĝian partoprenon en ĉiu agado, por igi ĝin pario [ndlt. malsupera persono aŭ persono konsiderata malsupera, kiu estas ekskludita de sansistemoj kaj avantaĝoj kiujn aliaj ĝuas], kiam antaŭe Moskvo partoprenis kaj gastigis internaciajn eventojn malgraŭ havi ŝlosilan rolon en la siria milito, kie oni mortigis milojn, delokigis multajn pliajn, disigis familiojn kaj lasis la landon en ruinoj.
#000273
La sekvajn tagojn, Ward daŭre plilongigis la fadenon helpe de siaj anoj, li aldonis pli da ekzemploj pri kiel Okcidento, ĝiaj politikistoj kaj ĝiaj amaskomunikiloj klare rimarkigis la diferencon inter tiuj kiuj meritas la rajtojn je paco kaj vivo laŭ siaj koloro kaj raso.
#000274
Dum Tvitero pleniĝas de ĝisdatigoj pri rasismo kontraŭ afrikaj kaj mezorientaj homoj en Ukrainio kiam tiuj ankaŭ provas fuĝi el la lando, faktoj kiujn Unuiĝintaj Nacioj konfirmis, la arabaj kaj afrikaj komunumoj diskutas pri la traktado kiun iliaj nacioj ricevis de Okcidento en krizaj tempoj.
#000275
The difference between how refugees from the Middle East & Africa have been treated versus refugees from Ukraine isn’t whataboutism, the word you’re looking for is racism.
#000276
La diferenco inter kiel ili traktis la rifuĝintojn de Mezoriento kaj Afriko, kaj kiel ili traktas tiujn de Ukrainio, ne estas “Whataboutism“, la ĝusta vorto estas “rasismo”.
#000278
Rilate al la terminoj “civilizita” kaj “evoluinta”, uzataj en multaj rasismaj komentoj kiel indikoj pri kiuj meritas humanan traktadon, Tviter-uzanto skribis:
#000279
The developing countries is also inaccurate. The correct term is “countries that are recovering from the colonial exploitation”
#000280
“Evoluantaj landoj” ankaŭ estas malpreciza termino. La ĝusta vorto estus “landoj resaniĝantaj de la kolonia ekspluatado”.
#000282
Por pli da informoj pri tiu ĉi temo, vidu nian specialan dosierujon Rusio invadas Ukrainion.
#000283
Kiam Rusio atakis Ukrainion la 24-an de februaro, mi turnis min al miaj amikoj en Ukrainio [eo], el kiuj la plej multaj estas ĵurnalistoj aŭ specialistoj pri informsekureco, kaj ankaŭ al lokaj ukrainaj amaskomunikiloj kaj internaciaj raportistoj, kiujn mi sekvas dum jaroj en Tvitero. Mi kreis liston de tiuj kontoj kaj kundividis ĝin kun aliaj, precipe kun tiuj kiuj estis novaj en la regiono aŭ simple ne sciis kiel komenci. Temis pri rakontoj en la rusa kaj en la angla rilate al la evoluadoj.
#000286
La fakto ke mi parolas la rusan lingvon ankaŭ donis al mi avantaĝon, ĉar mi povis sekvi sendependajn ruslingvajn novaĵejojn (jes, ili ankoraŭ ekzistas) kaj kunhavigi iliajn raportojn kun anglaj tradukoj. Ankaŭ helpis la fakto ke mi parolas la turkan lingvon, ĉar mi povis kontroli deklarojn faritajn de Ankaro rilate al tiu milito. Sed nur en konversacio kun kelnero en loka restoracio ĉi tie en Turkio mi konstatis, en kia informveziko mi vivas.
#000287
Ĉi tio ne signifas, ke mi ne sciis pri la komunumo kies novaĵojn mi sekvis, pri kiu mi legis kaj kun kiu mi kunhavis rakontojn. Kion mi kaj multaj el miaj kolegoj havas, estas privilegio kaj malbeno. Ni povas sekvi la novaĵojn en pluraj lingvoj kaj tiri konkludojn, elekti kion kundividi kaj kion konsideri kiel misinformadon. Ni povas atentigi pri rakontoj kiuj kunhavigas biasajn rakontojn, kiuj estas multaj en ĉi tiu milito.
#000288
Tiu konversacio kun persono kiu estis certa, ke Rusio vere defendas sin kaj savas la popolon de Ukrainio, kio estas la reganta rakonto en la por-Kremlina amaskomunikilaro, timigis min. Kiam mi demandis kial ĉi tio estas tiel, la viro diris al mi, ke tion li legis en la amaskomunikilaro. Kiam mi demandis, pri kiuj amaskomunikiloj temas, li menciis Sputnik, Russia Today kaj plurajn aliajn. Kvankam Eŭropo blokis ĉi tiujn publikajn platformojn en EU kaj Britio, ili estas alireblaj en Turkio.
#000289
Mi provis klarigi ke tio, kion Rusio faras en Ukrainio, estas invado, kaj ne ia ajn invado, sed invado de sendependa lando de 44 milionoj da homoj. Kaj ke ĉi tiu milito postulis centojn da vivoj. Tiu viro estis surprizita. Sed ne estas raportoj pri viktimoj, la rusoj nur celis militistajn instalaĵojn, tiu ĉi viro diris al mi.
#000290
Jen kion oni skribis en la novaĵoj, kiujn li legis. Aŭ kion li elektis legi ĉar li ne fidas al la turkaj amaskomunikiloj (multaj el kiuj estas posedataj de komercistoj kun proksimaj rilatoj al la nunaj aŭtoritatoj) kaj ne konsentas kun ilia ideologio.
#000291
Estante maldekstrulo, ĉi tiu viro estis certa, ke la problemo kuŝas en la reganta rakonto de la “imperiisma” kaj “kapitalisma” okcidenta mondo, precipe Usono kaj NATO. Ĉi tio ne estas la unua fojo, ke mi aŭdas tian kritikon. Sed ĉi tiu artikolo ne temas pri maldekstre aŭ dekstre, ne pri la konspiraj teorioj kontraŭ NATO, kiuj estas disvastigitaj en Turkio (ve, ĉi tiu temo postulas profundan esploron). Ĉi tio estas simple provo pripensi, kiel ni, kiel internaciaj ĵurnalistoj, verkistoj, analizistoj, estas blokitaj en nia propra veziko, ĉirkaŭante nin per samideanoj, forgesante, eĉ se nur mallonge, ke dum ni legas, kundividas kaj diskutas, aliaj ne faras tion.
#000292
“Parolu por vi mem”, dirus al mi la leganto. Al kio mi respondos: kompreneble. Ĉi tio ankaŭ eblas, tial mi skribas ĉi tiun artikolon. Kiam oni estas unu el la rektaj partoprenantoj en la eventoj, kiam oni scias, kion diras la registaro, kiam oni pasigis la lastajn sep tagojn en Tvitero legante Ekho Moskvy, Novaja Gazeta, Dozhd, Meduza, Kyiv Independent kaj aliajn amaskomunikilojn kiuj prezentas la surlokan situacion kaj memorigas tie kaj tie pri kio (ne) parolas la rusaj amaskomunikiloj, oni povas trovi sin en informveziko.
#000293
Reen ĉe la ejo, post nia mallonga interŝanĝo kun la kelnero, mi sentis (aŭ eble temis pri mia naiva antaŭdiro), ke mi kapablas ŝanĝi la pensadon, eĉ se nur dum tiuj kelkaj horoj. La pensado, ke ĉi tiu milito temas ne nur pri Rusio kaj Ukrainio, sed pri milito inter bono kaj malbono.
#000294