Wikipedia's Rhetoric as translated by GramTrans
#000000
Retoriko (prononcita / ˈ r ɛ t da ə r ɪ k / ) estas la arto de diskurso, arto kiu planas plibonigi la kapablecon de verkistoj aŭ parolantoj por informi, plej verŝajne persvadi, aŭ instigi akuratajn spektantarojn en specifaj situacioj.
Kiel temo de formala studo kaj produktiva civita praktiko, retoriko ludis centran rolon en la eŭropa tradicio.
Ĝia plej konata difino venas de Aristotelo, kiu konsideras ĝin ekvivalento de kaj logiko kaj politiko, kaj nomas ĝin "la fakultato de observado en iu antaŭfiksita kazo la haveblaj rimedoj de persvado."
Retorikoj tipe disponigas heŭristikon por komprenado, malkovrante, kaj evoluigante argumentojn por specialaj situacioj, kiel ekzemple la tri konvinkaj spektantarpledoj, emblemoj, patoso de Aristotelo, kaj etoso.
La kvin kanonoj de retoriko, kiuj spuras la tradiciajn taskojn en dizajnado de konvinka parolado, unue estis kodigitaj en klasika Romo:
invento, aranĝo, stilo, memoro, kaj liveraĵo.
Kune kun gramatiko kaj logiko (aŭ dialektiko - vidu Martianus capellan), retoriko estas unu el la tri antikvaj artoj de diskurso.
#000002
De Antikva Grekio ĝis la malfrua 19-a jarcento, ĝi estis centra parto de okcidenta eduko, plenigante la bezonon alĝustigi publikajn parolantojn kaj verkistojn por movi spektantarojn al ago kun argumentoj.
La vorto estas derivita de la grekaj ῥητορικός rhētorikó'oj, "oratora", [4] de ῥήτωρ rhḗtōr, "publika parolanto", [5] parenca al ῥῆμα rhêma, "tio kiu estas dirita aŭ parolita, vorto, dirante", [6] kaj finfine venite de la verboἐρῶ erō, "I say, I speak (Mi diras, mi parolas)".
#000003
1 La klasika retorika sistemo
#000005
Akademiuloj diskutis la amplekson de retoriko ekde antikvaj tempoj.
Kvankam kelkaj limigis retorikon al la specifa sfero de politika diskurso, multaj modernaj akademiuloj liberigas ĝin por ampleksi ĉiun aspekton de kulturo.
Nuntempaj studoj de retoriko traktas pli varian vicon da domajnoj ol estis la kazo en antikvaj tempoj.
Dum klasika retoriko alĝustigis parolantojn por esti efikaj persvadantoj en publikaj forumoj kaj institucioj kiel ekzemple tribunalejoj kaj kunigoj, nuntempa retoriko esploras homan diskursasignon granda.
Rhetorician studis la diskursojn de vasta gamo de domajnoj, inkluzive de la naturaj kaj sociosciencoj, belartoj, religio, ĵurnalismon, ciferecan amaskomunikilaron, fikcion, historion, kartografion, kaj arkitekturon, kune kun la pli tradiciaj domajnoj de politiko kaj la leĝo.
Multaj nuntempaj aliroj traktas retorikon kiel homan komunikadon kiu inkludas celkonscian kaj strategian manipuladon de simboloj.
Publikaj rilatoj, lobiado, leĝo, surmerkatiga, profesia kaj teknika skribo, kaj anoncante estas modernaj profesioj kiuj laborigas retorikajn terapiistojn.
#000006
Ĉar la malnovgrekaj altagrade aprezis publikopolitikan partoprenon, retoriko aperis kiel decida ilo influi politikon.
Sekve, retoriko restas rilata al siaj politikaj originoj.
Tamen, eĉ la originaj instrukciistoj de okcidenta parolado - la sofistoj - kontestis tiun limigitan vidon de retoriko.
Laŭ la sofistoj, kiel ekzemple Gorgio, sukcesa rhetorician povis paroli konvinke en iu temo, nekonsiderante sia sperto en tiu kampo.
Tiu metodo indikis ke retoriko povis esti kommunikilo ajna kompetenteco, ne ĵus politiko.
En lia Laŭdado Heleno , Gorgio eĉ aplikis retorikon al fikcio per serĉado ke sia propra plezuro por pruvus la senkulpecon de la mita Heleno de Trojo en komencado de la Troja Milito.
#000007
Aspektante al alia ŝlosilo retorika teoriulo, Platono difinis la amplekson de retoriko laŭ siaj negativaj opinioj pri la arto.
Li kritikis la sofistojn por utiligi retorikon kiel rimedon de trompo anstataŭe de malkovrado de vero.
En "Gorgias", unu el lia Socratic Dialogues, Platono difinas retorikon kiel la persvadon de sensciaj masoj ene de la tribunaloj kaj kunigoj.
Retoriko, en la opinio de Platono, estas simple formo de flatado kaj funkcias simile al kuirado, kiu maskas la maldezirindecon de nesaniga manĝaĵo igante ĝin gustumi bona.
Tiel, Platono pripensis ajnan paroladon de longeca prozo direktita kontraŭ flatado kiel ene de la aplikeco de retoriko.
#000008
Aristotelo same reakiris retorikon de sia instruisto kaj malvastigis ĝian fokuson difinante tri ĝenrojn de retoriko - konsiderada, krimmedicina aŭ jura, kaj epideiktaĵo.
Ankoraŭ, eĉ ĉar li disponigis ordon al ekzistantaj retorikaj teorioj, Aristotelo etendis la difinon de retoriko, nomante ĝin la kapablo identigi la konvenajn rimedojn de persvado en antaŭfiksita situacio, tiel igante retorikon uzebla al ĉiuj kampoj, ne ĵus politiko.
Kiam oni pripensas ke retoriko inkludis torturon (en la senco ke la praktiko de torturo estas formo de persvado aŭ devigo), estas klare ke retoriko ne povas esti rigardita nur en semestroj.
Tamen, la entimeme bazita sur logiko (aparte, bazita sur la silogismo) estis rigardita kiel la bazo de retoriko.
#000009
Tamen, ekde la tempo de Aristotelo, logiko ŝanĝiĝis.
Ekzemple, modala logiko spertis gravan evoluon kiu ankaŭ modifas retorikon.
Ankoraŭ, Aristotelo ankaŭ skizis senmarkajn limojn kiuj enfokusigis la retorikan arton senpere ene de la domajno de publikopolitika praktiko.
Li limigis retorikon al la domajno de la kontingento aŭ verŝajna: tiuj aferoj kiuj koncedas multoblajn legitimajn opiniojn aŭ argumentojn.
#000010
La nuntempaj nov-aristotelaj kaj nov-sofistaj pozicioj en retoriko spegulas la disiĝon inter la sofistoj kaj Aristotelo.
Nea-aristotelaj ĝenerale studas retorikon kiel politika diskurso, dum la nov-sofista opinio asertas ke retoriko ne povas esti tiel limigita.
Retorika akademiulo Michael Leff karakterizas la konflikton inter tiuj pozicioj kiel rigardi retorikon kiel "aĵon enhavitan" kontraŭ "ujo."
La nov-aristotela opinio minacas la studon de retoriko retenante ĝin al tia limigita kampo, ignorante multajn kritikajn aplikojn de retorika teorio, kritikon, kaj praktikon.
Samtempe, la nov-sofistoj minacas vastigi retorikon preter punkto de kohera teoria valoro.
#000011
Dum la pasinta jarcento, homoj studantaj retorikon emis pligrandigi ĝian objektodomajnon preter paroladotekstoj.
Kenneth Burke asertis ke homoj utiligas retorikon por solvi konfliktojn identigante komunajn karakterizaĵojn kaj interesojn en simboloj.
Proksime de naturo, homoj okupiĝas pri identigo, aŭ por identigi sin aŭ alian individuon kun grupo.
Tiu difino de retoriko kiel identigo plilarĝigis la amplekson de strategia kaj malkaŝa politika persvado ĝis la pli implicaj taktikoj de identigo trovita en enorma vico da fontoj.
#000012
Inter la multaj akademiuloj kiuj poste traktis la pensadon de Burke, James Boyd White vidas retorikon kiel pli larĝa domajno de socia sperto en sia nocio de konstituiga retoriko.
Influite per teorioj de socia konstruo, Blanka argumentas ke kulturo estas "reformita" tra lingvo.
Ekzakte ĉar lingvo influas homojn, homoj influas lingvon.
Lingvo estas socie konstruita, kaj dependas de la signifhomoj alkroĉas al ĝi.
Ĉar lingvo ne estas rigida kaj ŝanĝas dependi de la situacio, la uzokutimo de lingvo mem estas retorika.
Verkinto, kiun Blanka dirus, ĉiam provas konstrui novan mondon kaj persvadi liajn aŭ ŝiajn legantojn por dividi tiun mondon ene de la teksto.
#000013
Individuoj okupiĝas pri la retorika procezo iam ajn kiun ili parolas aŭ produktas signifon.
Eĉ en la kampo de scienco, kies praktikoj iam estis rigarditaj kiel esti simple la objektiva testado kaj raportado de scio, sciencistoj devas persvadi sian spektantaron por akcepti siajn rezultojn sufiĉe montrante ke ilia studo aŭ eksperimento estis faritaj fidinde kaj rezultigis sufiĉan indicon por apogi iliajn konkludojn.
#000014
La vastan amplekson de retoriko malfacilas difini;
tamen, politika diskurso restas, laŭ multaj manieroj, la paradigmata modelo por legado kaj teoriadado de specifaj teknikoj kaj konceptoj de persvado, konsiderita per multaj sinonimo por "retoriko."
#000015
Ĉie en European History, retoriko maltrankviligis sin pri persvado en publikaj kaj politikaj kontekstoj kiel ekzemple kunigoj kaj tribunaloj.
Pro ĝiaj asocioj kun demokrataj institucioj, retoriko laŭdire ofte prosperas en sinceraj kaj demokrataj socioj kun rajtoj de libera sinesprimo, libera kunigo, kaj politika franĉizado por iu parto de la populacio.
Tiuj kiuj klasifikas retorikon kiel civitan arton kredas ke retoriko havas la potencon formi komunumojn, formas la karakteron de civitanoj kaj multe efikon civitan vivon.
#000016
Ĉar retoriko estas publika arto kapabla je formado de opinio, kelkaj el la antikvuloj inkluzive de Platono trovis kulpon en ĝi.
Ili postulis ke dum povus esti uzite plibonigi civitan vivon, povus esti uzite same facile trompi aŭ manipuli kun negativaj efikoj al la grandurbo.
La masoj estis malkapablaj de analizi aŭ decidado de io ajn sur sia propra kaj tial estus ŝancelitaj per la plej konvinkaj paroladoj.
Tiel, civita vivo povus esti kontrolita per tiu kiu povis fari la plej bonan paroladon.
Tiu de Platono esploras la probleman moralan statuson de retoriko dufoje: en Gorgias , dialogo nomis por la fama sofisto, kaj en The Phaedrus , dialogo plej konata por sia komentaĵo sur amo.
#000019
Pli fidante je la povo da retoriko por apogi respublikon, la romia oratoro Cicerono argumentis ke arto postulis ion pli ol elokventeco.
Bona oratoro ankaŭ devis esti bona viro, persono lumigis en gamo da civitaj temoj.
Li priskribas la bonordan trejnadon de la oratoro en sia plej grava teksto en retoriko, De Oratore , formita laŭ la dialogoj de Platono.
#000020
Nuntempaj verkoj daŭre apogas la asertojn de la antikvuloj ke retoriko estas arto kapabla je influado de civita vivo.
En lia laboro Political Style, Robert Hariman asertoj, "Furthermore, questions of freedom, equality, and justice often are raised and addressed (Krome, demandoj de libereco, egaleco, kaj justeco ofte estas kreskigitaj kaj traktitaj) tra prezentoj intervalantaj de debatoj ĝis manifestacioj sen perdo de morala enhavo".
James Boyd White argumentas plu ke retoriko estas kapabla ne nur de traktado de temoj de politika intereso sed ke ĝi povas influi kulturon kiel tutaĵo.
En lia libro, When Words Lose Their Meaning (Kiam Words Lose Their Meaning), li argumentas ke vortoj de persvado kaj identigo difinas komunumon kaj civitan vivon.
Li deklaras ke vortoj produktas" ...
la metodoj de kiuj kulturo estas konservita, kritikis, kaj transformis."
Kaj Blanka kaj Hariman konsentas ke vortoj kaj retoriko havas la potencon formi kulturon kaj civitan vivon.
#000021
En modernaj tempoj, retoriko konstante restis signifa kiel civita arto.
En paroladoj, same kiel en nonverbalaj formoj, retoriko daŭre estas utiligita kiel ilo por influi komunumojn de lokulo ĝis naciaj niveloj.
#000022
Retoriko kiel kurso de studo evoluis signife ekde siaj antikvaj komencoj.
Tra la aĝoj, la studo kaj instruado de retoriko adaptiĝis al la specialaj krizaj situacioj de la tempo kaj ejo.
La studo de retoriko harmoniis kun amaso da malsamaj aplikoj, intervalante de arkitekturo ĝis literaturo.
Kvankam la instruplano transformis laŭ kelkaj manieroj, ĝi ĝenerale emfazis la studon de principoj kaj reguloj de kunmetaĵo kiel rimedo por movado de spektantaroj.
Ĝenerale parolante, la studo de retoriko trejnas studentojn por paroli kaj/aŭ skribi efike, same kiel kritike komprenas kaj analizas diskurson.
#000023
Retoriko komenciĝis kiel civita arto en Antikva Grekio kie studentoj estis trejnitaj por evoluigi taktikojn de oratora persvado, precipe en laŭleĝaj disputoj.
Retoriko originis de lernejo da antaŭ-sokrataj filozofoj konataj kiel la sofistoj ĉirkaŭ 600 a.K.
Demosteno kaj Lysias aperis kiel gravaj oratoroj dum tiu periodo, kaj Isocrates kaj Gorgias kiel eminentaj instruistoj.
Retorika eduko temigis kvin akuratajn kanonojn:
inventio (invento), dispositio (aranĝo), elokutio (stilo), memoria (memoro), kaj aktio (liveraĵo).
Moderna instruo daŭre referenceas tiujn retorikajn gvidantojn kaj sian laboron en diskutoj de klasika retoriko kaj persvado.
#000024
Retorika eduko iĝis pli modera kiel stilo kaj substanco apartigita en 16-ajarcenta Francio kun Peter Ramus, kaj atento turnis al la scienca metodo.
Tio estas, influaj akademiuloj ŝatas Ramus argumentis ke la procezoj da invento kaj aranĝo devus esti levitaj al la domajno de filozofio, dum retorika instrukcio devus temi ĉefe pri la uzo de figuroj kaj aliaj formoj de la ornamado de lingvo.
Akademiuloj kiel ekzemple Francis Bacon evoluigis la studon de "scienca retoriko."
Tiu koncentriĝo malaprobis la kompleksan stilkarakterizaĵon de la klasika parolado.
Tiu klarlingvo portita al la instruado de John Locke, kiu emfazis konkretan scion kaj stiris for de ornamado en parolado, plue fremdigante retorikan instrukcion, kiu estis identigita tute kun tiu ornamado, de la postkuro de scio.
#000026
En la 18-a jarcento, retoriko supozis pli socian rolon, iniciatante la kreadon de novaj edukaj sistemoj.
" Paroltekniko lernejoj" ekestis (ĉefe en Anglio) en kiuj inoj analizis klasikan literaturon, plej precipe la verkojn de William Shakespeare, kaj diskutis elparolo taktikoj.
#000027
La studo de retoriko spertis reviviĝon kun la ascendo de demokrataj institucioj dum la malfruaj 18-a kaj fruaj 19-a jarcentoj.
La verkinto kaj teoriulo de Skotlando Hugh Blair funkciis kiel pivota gvidanto de tiu movado dum la malfrua 18-a jarcento.
En lia plej fama laboro "Prelegoj sur Retoriko kaj Belulinoj Lettres", li rekomendas retorikan studon por herboradikoj kiel resurso por socia sukceso.
Multaj amerikaj altlernejoj kaj mezlernejoj utiligis la tekston de Blair dum la 19-a jarcento por trejni studentojn de retoriko.
#000028
Politika retoriko ankaŭ spertis renovigon en la maldormo de Usono kaj francaj revolucioj.
La retorikaj studoj de antikva Grekio kaj Romo estis revivigitaj en la studoj de la epoko kiel parolantoj kaj instruistoj rigardis al Cicerono kaj aliaj por inspiri defendon de la nova respubliko.
Plej elstaraj retorikaj teoriuloj inkludis John Quincy Adams da Harvard kiu rekomendis la demokratan akcelon de retorika arto.
La fondo de Harvard de la Boylston Profesoreco de Retoriko kaj Oratory ekfunkciigis la kreskon de retorika studo en altlernejoj trans Usono.
La retorikprogramo de Harvard desegnis inspiron de literaturaj fontoj por gvidi organizon kaj stilon.
#000029
Debatkluboj kaj liceoj ankaŭ formiĝis kiel forumoj en kiuj herboradikoj povis aŭdi parolantojn kaj akrigi debatkapablojn.
La amerika liceo aparte estis vidita kiel kaj instrua kaj socia institucio, havante grupkonversaciojn kaj gastprelegistojn.
Tiuj programoj kultivis demokratajn valorojn kaj antaŭenigis aktivan partoprenon en politika analizo.
#000030
Dum la 20-a jarcento, retoriko evoluigita kiel densa kampo de studo kun la establado de retorikaj kursoj en mezlernejoj kaj universitatoj.
Kursoj kiel ekzemple parolado kaj paroladanalizo uzas fundamentajn grekajn teoriojn (kiel ekzemple la reĝimoj de persvado:
etoso, patoso, kaj emblemoj) same kiel spura retorika evoluo dum la kurso de historio.
Retoriko gajnis pli altestimitan reputacion kiel kampo de studo kun la apero de Communication Studies sekcioj en universitatprogramoj kaj lige kun la lingva turno.
Retorika studo plilarĝigis ene de aplikeco, kaj estas aparte utiligita per la kampoj de merkatigo, politiko, kaj literaturo.
#000031
Retoriko, kiel studfako, temas pri kiel homoj uzas simbolojn, aparte lingvon, por atingi interkonsenton ke permesas kunordigitan fortostreĉon de iu speco.
Harvard University, la unua universitato en Usono, surbaze de la eŭropa modelo, instruis bazan instruplanon, inkluzive de retoriko.
Retoriko, en tiu signifo, kiel konvene doni paroladojn, ludis gravan rolon en ilia trejnado.
Retoriko baldaŭ estis instruita en sekcioj de la anglaj ankaŭ.
#000032
La rilato inter retoriko kaj scio estas malnova kaj interesa filozofia problemo, parte pro niaj malsamaj supozoj sur la naturo de scio.
Sed estas sufiĉe klare ke dum scio temas ĉefe pri vero (t.e. supozante ke ekzistas tiaĵo kiel vero), retoriko temas ĉefe pri deklaroj kaj iliaj efikoj al la spektantaro.
La vorto "retoriko" kiu reflektas indiferentecon al vero, ankaŭ povas kaj en tiu sencretoriko estas malamika al scio.
Platono fame kritikis la sofistojn por ilia retoriko kiu persvadis homojn por kondamni lian amikon Sokrato al morto nekonsiderante kio estis vera.
Tamen, retoriko ankaŭ estas utiligita en la konstruado de veraj argumentoj, aŭ en identigado kio estas signifa, la esenca punkto, en selektado de veraj sed alie sensignifaj deklaroj.
Tial, retoriko ankaŭ estas proksime rilatita al scio.
#000033
En antikva Grekio, la plej frua mencio de oratora kapablo okazas en Iliado de Homero, kie herooj kiel Aĥilo, Hektoro, kaj Odiseo estis honoritaj ke ilia kapablo konsilus kaj admoni iliajn kunulojn kaj anojn (la Laoso aŭ armeo) en saĝa kaj transpreni agon.
Kun la pliiĝo de la demokrata Poliso, paroli kapablon estis adaptita al la bezonoj de la publika kaj politika vivo de grandurboj en antikva Grekio, multe de kiuj rondiris ĉirkaŭ la uzo de elokvento kiel la komunikilo tra kiu politikaj kaj juraj decidoj estis faritaj, kaj tra kiu filozofiaj ideoj estis evoluigitaj kaj disvastigitaj.
Por modernaj studentoj hodiaŭ, povas esti malfacile memori ke la larĝa uzo kaj havebleco de skribaj tekstoj estas fenomeno kiu ĵus venis en modon en Klasikaĵo-Grekio.
En Klasikaj tempoj, multaj el la bonegaj pensuloj kaj politikaj gvidantoj prezentis siajn verkojn antaŭ spektantaro, kutime en la kunteksto de konkurso aŭ konkurson por famo, politikan influon, kaj kulturan kapitalon;
fakte, multaj el ili estas konataj nur tra la tekstoj kiujn iliaj studentoj, anoj, aŭ kritikantoj surpaperigis.
Kiel estis jam, retoro estis la greka esprimo por oratoro:
Retoro estis civitano kiu regule alparolis ĵuriojn kaj politikajn kunigojn kaj kiu estis tiel komprenita por esti akirinta iun scion pri parolado en la procezo, kvankam en ĝenerala instalaĵo kun lingvo estis ofte referita kiel logôn tekne, "kapablo kun argumentoj" aŭ "vorta arto."
#000035
Retoriko tiel evoluis kiel grava arto, unu kiu provizis la oratoron per la formoj, rimedoj, kaj strategiojn por konvinkado de spektantaro pri la korekteco de la argumentoj de la oratoro.
Hodiaŭ la esprimo retoriko povas esti uzita en tempoj rilati nur al la formo de argumentado, ofte kun la pejorativa implico kiu retoriko estas rimedo de obskurado de la vero.
Klasikaj filozofoj kredis tre la kontraston: la sperta uzo de retoriko estis esenca al la eltrovo de veroj, ĉar ĝi disponigis la rimedojn de ordigi kaj klarigado de argumentoj.
#000036
La vorto "sofistado" evoluigis fortajn negativajn konotaciojn en antikva Grekio kiuj hodiaŭ daŭras, sed en antikvgrekio-sofistoj estis tamen popularaj kaj bone salajrataj profesiuloj, vaste respektitaj por siaj kapabloj sed ankaŭ vaste kritikita por siaj ekscesoj.
#000038
Platono (427-347 a.K.) fame skizis la diferencojn inter vera kaj malvera retoriko en kelkaj dialogoj;
precipe la Gorgio- kaj Phaedrus dialogoj en kio Platono kontestas la sofistan nocion ke la persvadadoarto (la arto de la sofistoj, kiun li vokas "retorikon"), povas ekzisti sendepende de la arto de dialektiko.
Platono postulas ke ĉar sofistoj apelacias nur al kio ŝajnas verŝajna, ili ne avancas siajn studentojn kaj spektantarojn, sed simple flatantajn ilin kun kion ili volas aŭdi.
Dum la kondamno de Platono de retoriko estas klara en la Gorgio, en la Phaedrus li proponas la eblecon de vera arto en kio retoriko estas bazita sur la scio produktita per dialektiko, kaj dependas de dialektike klera retoriko alparoli la ĉeffiguro, Phaedrus, por preni supren filozofion.
Tiel la retoriko de Platono estas fakte dialektiko (aŭ filozofio) "turnita" direkte al tiuj kiuj ankoraŭ ne estas filozofoj kaj estas tiel nepretaj trakti dialektikon rekte.
La malkonkordo de Platono kontraŭ retoriko, kaj kontraŭ la sofistoj, venas ne nur de iliaj plenblovitaj asertoj instrui virton kaj ilia dependeco sur aspektoj, sed de la fakto ke lia instruisto, Sokrato, estis juĝitaj al morto post la klopodoj de sofistoj.
#000040
Aristotelo (384-322 a.K.) estis studento de Platono kiu fame prezentis plilongigitan disertaĵon en retoriko kiu daŭre repagas zorgeman studon hodiaŭ.
En la unua frazo de The Art of Rhetoric (La Arto de Retoriko), Aristotelo diras ke "retoriko estas la ekvivalento [laŭlitere, la kontraŭstrofo] de dialektiko."
Ĉar al la "kontraŭstrofo" de greka odo respondas kaj estas strukturizita post la strukturo de la " strofo " (ili formas du sekciojn de la tutaĵo kaj estas kantitaj per du partoj de la refrenkoruso), tiel ke la arto de retoriko sekvas kaj estas strukture strukturizita post la arto de dialektiko ĉar ambaŭ estas artoj de diskursproduktado.
Tiel, dum dialektikaj metodoj estas necesaj trovi veron en teoriaj aferoj, retorikaj metodoj estas postulataj en praktikaj aferoj kiel ekzemple adjudikado de iun kulpo aŭ senkulpeco kiam ŝargite en tribunalo de leĝo, aŭ adjudikado de prudenta procedmaniero por esti prenitaj enen asembleo.
La kerntrajtoj de dialektiko inkludas la foreston da celkonscia temo, ĝia pliprofundigo sur pli frua empiria praktiko, la metadon de ĝiaj celoj, la specon de servaĵo kaj la difinon de la bonorda funkcio.
#000041
Por Platono kaj Aristotelo, dialektiko implikas persvadon, do kiam Aristotelo diras ke retoriko estas la kontraŭstrofo de dialektiko, kiun li volas diri ke retoriko ĉar li uzas la esprimon havas domajnon aŭ amplekson de aplikiĝo paralela al kiu estas, sed diferenca de, la domajno aŭ amplekso de apliko de dialektiko.
En Nietzsche Humanist (1998: 129), Claude Pavur klarigas ke" [t] li greka prefikso "anti" ne simple indikas opozicion, sed ĝi ankaŭ povas signifi "modloko de."
"Kiam Aristotelo karakterizas retorikon kiel la kontraŭstrofo de dialektiko, li sendube volas diri ke retoriko estas utiligita modloko de dialektiko kiam ni diskutas civitajn temojn en tribunalo de leĝo aŭ en leĝdona kunigo.
La domajno de retoriko estas civitaj aferoj kaj praktika decidiĝo en civitaj aferoj, ne teoriaj konsideroj de funkciaj difinoj de esprimoj kaj klarigo de penso.
Tiuj, por li, estas en la domajno de dialektiko.
#000042
Aristotelo identigas tri ŝtupojn aŭ "oficojn" de retoriko - invento, aranĝo, kaj stilo - kaj tri malsamaj specoj de retorika pruvo:
etoso (la teorio de Aristotelo de karaktero kaj kiel la karaktero kaj kredindeco de parolanto povas influi spektantaron por konsideri lin/ŝi esti fidinda - ekzistanta tri kvalitoj kiuj kontribuas al kredinda etoso: perceptita inteligenteco, virta karaktero, kaj bonvolo);
patoso (la uzo de emociaj pledoj ŝanĝi la juĝon de la spektantaro tra metaforo, plifortigo, rakontado, aŭ prezenti la temon laŭ maniero kiu elvokas fortajn emociojn en la spektantaro.
kaj, emblemoj (la uzo de rezonado, aŭ indukta aŭ deduktan, konstrui argumenton).
#000044
Aristotelo emfazis entimematan rezonadon kiel centre al la procezo de retorika invento, kvankam pli postaj retorikaj teoriuloj lokis multe malpli emfazon de ĝi.
"Enthymeme" sekvus hodiaŭ formon de silogismo;
tamen ĝi ekskludus aŭ la plej grava aŭ subkondiĉon.
Entimeme estas konvinka ĉar la spektantaro disponigas la mankantan kondiĉon.
Ĉar la spektantaro povas disponigi la mankantan kondiĉon, ili estas pli supozeble persvaditaj per la mesaĝo.
#000045
Aristotelo identigis tri malsamajn tipojn aŭ ĝenrojn de civita retoriko.
Krimmedicina (ankaŭ konata kiel judicial, estis koncernita kun determinado de la vero aŭ perfideco de la okazaĵoj kiuj okazis en la pasinteco kaj temoj de kulpo.
Ekzemplo de krimmedicina retoriko estus en tribunalejo.
Konsiderada (ankaŭ konata kiel politika), estis koncernita kun determinado ĉu aŭ ne specialaj agoj devus aŭ ne devus esti prenitaj en la estonteco.
Fari leĝojn estus ekzemplo de konsiderada retoriko.
Epideictic (ankaŭ konata kiel ceremoniaĵo), estis koncernita kun laŭdo kaj kulpigo, valoroj, dekstra kaj malĝusta, montrante belecon kaj kapablon en la nuntempo.
Ekzemploj de epideiktaĵretoriko inkludus panegiron aŭ geedziĝrostpanon.
#000046
En la retorikkampo, ekzistas intelekta debato ĉirkaŭ la difino de Aristotelo de retoriko.
Kelkaj kredas ke Aristotelo difinas retorikon en On Rhetoric kiel la persvadadoarton, dum aliaj opinias ke li difinas ĝin kiel la arton de juĝo.
Retoriko kiel la arto de juĝo signifus ke la retoro perceptas la haveblajn rimedojn de persvado kun elekto.
Aristotelo ankaŭ diras ke retoriko temas pri juĝo ĉar la spektantaro juĝas la etoson de la retoro.
#000048
Unu el la plej famaj el aristotelaj doktrinoj estis la ideo de temoj (ankaŭ referitaj kiel oftaj temoj aŭ parolturnoj).
Kvankam la esprimo havis larĝan gamon de aplikiĝo (kiel memortekniko aŭ kompona ekzerco, ekzemple) ĝi plejofte rilatis al la "sidlokoj de argumento" - la listo de kategorioj da penso aŭ reĝimoj de rezonado - ke parolanto povis uzi generi argumentojn aŭ pruvojn.
La temoj estis tiel heŭristika aŭ inventional ilo dizajnita por helpi al parolantoj klasifiki kaj tiel pli bone reteni kaj uzi ofte uzitajn specojn de argumento.
Ekzemple, ĉar ni ofte vidas efikojn kiel "kiel" iliaj kialoj, unu maniero inventi argumenton (pri estonta efiko) estas per diskutado de la kialo (kiu ĝi estos "kvazaŭ").
Tio kaj aliaj retorikaj temoj venas de la kredo de Aristotelo ke ekzistas certaj antaŭvideblaj manieroj en kiuj homoj (precipe ne-specialistoj) desegnas konkludojn de regiono.
Bazite sur kaj adaptita de liaj dialektikaj Temoj, la retorikaj temoj iĝis centra kvalito de pli posta retorika teoriadado, plej fame en la laboro de Cicerono de tiu nomo.
#000049
Por la romianoj, parolado iĝis grava parto de la publika vivo.
Cicerono (106-43 a.K.) estis ĉefa inter romiaj rhetorician'oj kaj restaĵoj la plej konata maljunega oratoro kaj la nura oratoro kiujn ambaŭ parolis en publikaj kaj produktitaj disertaĵoj pri la subjekto.
Rhetorica ad Herennium , antaŭe atribuita al Cicerono sed nun konsiderita kiel de nekonata aŭtoreco, estas unu el la plej signifaj verkoj pri retoriko kaj daŭre estas vaste utiligita kiel referenco hodiaŭ.
Ĝi estas ampleksa referenco sur la uzo de retoriko, kaj en la Mezepoko kaj Renesanco, ĝi realigis larĝan publikigon kiel progresinta lernejteksto en retoriko.
#000050
Kvintilian (35-100 p.K.) komencis lian karieron kiel advokato en la tribunaloj de leĝo;
lia reputacio kreskis tiel bonega ke Vespasiano kreis prezidanton de retoriko por li en Romo.
La kulmino de lia vivoverko estis la Institutio Oratoria ( Institutes of Oratory, (Institutoj de Oratory,) aŭ alternative, La Orator's Eduko), detalema disertaĵo pri la trejnado de la oratoro, en kiu li diskutas la trejnadon de la "perfekta" oratoro de naskiĝo ĝis maljunaĝo kaj, en la procezo, recenzas la doktrinojn kaj opiniojn pri multaj influaj rhetorician'oj kiuj iris antaŭ li.
#000052
En la institutoj, Quintilian organizas retorikan studon tra la stadioj de eduko kiun aspiranta oratoro spertus, komenciĝante kun la selektado de flegistino.
Aspektoj de elementa eduko (trejnanta en legado kaj skribo, gramatiko, kaj literaturscienco) estas sekvitaj per preparaj retorikaj ekzercoj en kunmetaĵo (la progymnasmata) kiuj inkludas maksimojn kaj fablojn, rakontojn kaj komparojn, kaj finfine plenajn laŭleĝajn aŭ politikajn paroladojn.
La livero de paroladoj ene de la kunteksto de eduko aŭ por distroceloj iĝis ĝeneraligita kaj populara sub la esprimo "deklamado."
Retorika trejnado mem estis klasifikita malpli ol kvin kanonoj kiuj insistus dum jarcentoj je akademiaj cirkloj:
#000053
Inventio (invento) estas la procezo kiu kaŭzas la evoluon kaj rafinado de argumento.
Post kiam argumentoj estas evoluigitaj, dispositio (emo, aŭ aranĝo) kutimas determini kiel ĝi devus esti organizita por plej grandegulefiko, kutime komenciĝante kun la komenco .
Post kiam la paroladenhavo estas konata kaj la strukturo estas determinita, la venontaj ŝtupoj implikas elokution (stilo) kaj pronuntiation (prezento).
Memoria (memoro) venas por ludi kiam la parolanto memoras ĉiun el tiuj elementoj dum la parolado.
Actio (liveraĵo) estas la fina paŝo kiam la parolado estas prezentita en kompleza kaj plaĉa vojo al la spektantaro - la Grand Style.
#000054
Tiu laboro estis havebla nur en fragmentoj en mezepokaj tempoj, sed la eltrovo de kompleta kopio ĉe la Abbey of St. Gall (Abatejo de St. Gall) en 1416 kaŭzis sian aperon kiel unu el la plej influaj verkoj pri retoriko dum la Renesanco.
#000055
La laboro de Quintilian priskribas ne ĵus la arton da retoriko, sed la formadon de la perfekta oratoro kiel saĝe aktivaĵon, virtan, publike inklinan civitanon.
Lia emfazo estis sur la etika apliko de retorika trejnado, delvis reago kontraŭ la kreskanta tendenco en romiaj lernejoj direkte al normigado de temoj kaj teknikoj.
En la sama tempo kiu retoriko estis iĝado divorcita de politika decidiĝo, retoriko pliiĝis kiel kulture vigla kaj grava reĝimo de distro kaj kultura kritiko en movado konata kiel la "dua sofista", evoluo kiu kaŭzis la pagendaĵon (faritan fare de Quintilian kaj aliaj) kiun instruistoj emfazis stilon super substanco en retoriko.
#000056
Post la disrompo de la okcidenta Romia Imperio, la studo de retoriko daŭre estis centra al la studo de la vortaj artoj;
sed la studo de la vortaj artoj iris en malkreskon dum pluraj jarcentoj, sekvitaj poste per laŭpaŝa pliiĝo je formala eduko, kulminante per la ascendo de mezepokaj universitatoj.
Sed retoriko transmutaciita dum tiu periodo en la artojn de leterskribado ( aroj dictaminis ) kaj predikskribo ( aroj predicandi).
Kiel parto de la banalaĵo , retoriko estis sekundara al la studo de logiko, kaj ĝia studo estis tre skolastika: studentoj ricevis ripetemajn ekzercojn en la kreado de diskursoj pri historiaj temoj ( suasoriae) aŭ en klasikaj laŭleĝaj demandoj ( controversiae).
#000057
Kvankam li ne estas ofte rigardita kiel rhetorician, St. Augustine (354-430) estis edukita en retoriko kaj estis ĉe antaŭa profesoro pri latina retoriko en Milano.
Post lia konvertiĝo al kristanismo, li iĝis interesita pri uzado de tiuj " paganaj " artoj por disvastigado de sia religio.
Tiu nova uzo de retoriko estas esplorita en la Kvara Libro de lia De Doctrina Christiana, kiu amorigis la fundamenton de kio iĝus homiletiko, la retoriko de la prediko.
Augustine komencas la libron per demandado kial "la potenco de elokventeco, kiu estas tiel efika en pledi aŭ por la erara celo aŭ la dekstro", ne devus esti uzita por justaj celoj (IV.
#000058
Unu frua konzerno da la mezepoka kristana eklezio estis ĝia sinteno al klasika retoriko mem.
Hieronimo (d. 420) plendis, "Kio havas Horacio'n farendaĵo kun la Psalmoj, Vergilio'n kun la Evangelioj, Cicerono kun la Apostoloj?"
Augustine ankaŭ estas memorita por argumentado por la konservado de paganaj verkoj kaj kreskigado de preĝejtradicio kiu kaŭzis konservadon de multaj antaŭ-kristanaj retorikaj skribaĵoj.
#000059
Retoriko ne reakirus siajn klasikajn altaĵojn ĝis la renesanco, sed novaj skribaĵoj avancis retorikan penson.
-524), en lia konciza Overview of the Structure of Rhetoric, daŭrigas la taksonomion de Aristotelo metante retorikon en subigon al filozofia argumento aŭ dialektiko.
La enkonduko de araba stipendio de eŭropaj rilatoj kun la islama imperio (aparte Al-Andalus) renovigis intereson en Aristotelo kaj Classical pensis ĝenerale, kondukante al kiuj kelkaj historiistoj vokas la 12-a-jarcenta renesanco.
Kelkaj mezepokaj gramatikoj kaj studoj de poezio kaj retoriko ekaperis.
#000060
Malfrue mezepokaj retorikaj skribaĵoj inkludas tiujn de Skt. Thomas Aquinas (1225?
-1274), Matthew of Vendome (Mateo de Vendome) ( Ars Versificatoria, 1175?
, kaj Geoffrey of Vinsauf (Ĝofredo de Vinsauf) ( Poetria Nova, 1200-1216).
Antaŭ-modernaj inaj rhetorician'oj, ekstere de la amiko de Sokrato Aspasia, estas raraj;
sed mezepoka retoriko produktita fare de virinoj aŭ en ordenoj, kiel ekzemple Julian of Norwich (Julia de Norwich) (d. 1415), aŭ la tre multinflua Christine de Pizan (1364?
, okazis se ne ĉiam registrita skribe.
#000061
En lia 1943 Cambridge University doktortraktaĵo en la angla, kanada Marshall McLuhan (1911-1980) inspektas la vortajn artojn de ĉirkaŭ la tempo de Cicerono malsupren ĝis la tempo de Thomas Nashe (1567-1600?
Lia disertaĵo daŭre estas rimarkinda por entreprenado por studi la historion de la vortaj artoj kune kiel la banalaĵo, eĉ se la evoluoj kiujn li inspektas estis studitaj en pli bonega detalo ĉar li entreprenis sian studon.
Kiel notite malsupre, McLuhan iĝis unu el la plej vaste diskonigitaj pensuloj en la 20-a jarcento, tiel ke estas grave noti siajn sciencajn radikojn en la studo de la historio de retoriko kaj dialektiko.
#000062
Alia interesa rekordo de mezepoka retorika penso povas esti vidita en la multaj bestaj debatpoemoj popularaj en Anglio kaj la kontinento dum la Mezepoko, kiel ekzemple La Strigo kaj la Nightingale (13-a jarcento) kaj tiu de Geoffrey Chaucer
Parliament of Fowls (Parlamento de Kokaĵoj) (1382?
#000063
La artikolo- "Humanismo de Ong" en la 1967 -datita New Catholic Encyclopedia inspektas Renesanchumanismon, kiu difinis sin larĝe kiel malaprobadon mezepokan skolastikan logikon kaj dialektikon kaj kiel preferado anstataŭe la studo de klasika latina stilo kaj gramatiko kaj filologio kaj retoriko.
(Represite en la kredo kaj Kuntekstoj de Ong (akademiuloj gazetaro, 1999;
#000064
Unu influa figuro en la renaskiĝo de intereso en klasika retoriko estis Erasmus (c.1466-1536).
Lia 1512 laboro, De Duplici Copia Verborum et Rerum (ankaŭ konata kiel
Copia: Foundations of the Abundant Style ), estis vaste publikigita (ĝi ekzamenis pli ol 150 eldonojn ĉie en Eŭropo) kaj iĝis unu el la bazlernejtekstoj pri la subjekto.
Ĝia traktado de retoriko estas malpli ampleksa ol la klasikaj verkoj de antikvo, sed disponigas tradician traktadon de reoj-verba (materio kaj formo): ĝia unua libro traktas la temon de elokutio, montrante al la studento kiel utiligi kabalojn kaj tropojn;
Multo de la emfazo estas sur abundo de vario ( copia signifas "abundo" aŭ "abundo", kiel en abunda aŭ superabundo), tiel ambaŭ librofokuso sur manieroj enkonduki la maksimuman sumon de diverseco en diskurson.
Ekzemple, en unu sekcio de la De Copia, Erasmus prezentas du cent variojn de la frazo " Semper, dum vivam, tui meminero. " Alian de liaj verkoj, la ekstreme populara The Praise of Folly (La Laŭdo de Malsaĝeco), ankaŭ havis konsiderindan influon pri la instruado de retoriko en la pli posta 16-a jarcento.
Ĝiaj paroladoj en favoro de kvalitoj kiel ekzemple frenezo generis specon de ekzerco populara en elizabetaj bazlernejoj, poste nomitaj adoksografio, kiu devigis lernantojn kunmeti trairejojn en laŭdo de senutilaj aĵoj.
#000065
Ramism ne povis peni ajnan influon sur la establitaj katolikaj lernejoj kaj universitatoj, kiuj restis lojalaj al Scholasticism, aŭ sur la novaj katolikaj lernejoj kaj universitatoj fonditaj fare de membroj de la ordenoj konataj kiel la Societo de Jesuo aŭ la Oratorians, kiel povas esti viditaj en la jezuit instruplanon (en uzo dekstran ĝis la 19-a jarcento, trans la kristana mondo) konatan kiel la Rilatumo Studiorum (ke Claude Pavur, S.J., ĵus tradukis en la anglan, kun la latina teksto en la paralela kolono sur ĉiu paĝo (Sankta Luiso: Instituto de Jezuito-Fontmaterialo, 2005).
Se la influo de Cicerono kaj Quintilian trapenetras la Rilatumo Studiorum, ĝi estas tra la lensoj de sindonemo kaj la militemo de la Kontraŭreformacio.
La Rilatumo estis efektive trapenetri kun sento de la Dio, de la enkorpaj emblemoj, kiu estas de retoriko kiel elokventa kaj humana rimedo por atingi plian sindonemon kaj plian agon en la kristana grandurbo, kiu estis forestanta de Ramist-formalismo.
La Rilatumo estas, en retoriko, la respondo al la praktiko de Skt. Ignatius Loyola, en sindonemo, de "spiritaj ekzercoj."
Tiu kompleksa orator-preĝa sistemo estas forestanta de Ramism.
#000070
En Nov-Anglio kaj en Harvard College (fondita 1636), Ramus kaj liaj anoj dominis, ĉar en Perry Miller montras
The New England Mind: The Seventeenth Century (Harvard University Press, 1939).
Tamen, en Anglio, pluraj verkistoj influis la kurson de retoriko dum la 17-a jarcento, multajn el ili portante antaŭen la dikotomion kiu estis prezentita fare de Ramus kaj liaj anoj dum la antaŭaj jardekoj.
De pli granda graveco estas ke tiu jarcento vidis la evoluon de moderna, vulgaran stilon prefere ol kiuj rigardis al la angla, al greka, la latina, aŭ francaj modeloj.
#000071
Francis Bacon (1561-1626), kvankam ne rhetorician, kontribuita al la kampo en liaj skribaĵoj.
Unu el la konzernoj de la aĝo devis trovi taŭgan stilon por la diskuto de sciencaj temoj, kiuj bezonis ĉefe klaran ekspozicion de faktoj kaj argumentoj, prefere ol la brodornamita stilo preferita tiutempe.
Lardo en lia The Advancement of Learning (La Akcelo de Lernado) kritikis tiujn kiuj estas maltrankvilaj pro stilo prefere ol "la pezo de materio, valoro de subjekto, solideco de argumento, vivon de invento, aŭ profundon de juĝo."
En aferoj de stilo, li proponis ke la stilo harmoniu kun la temo kaj kun la spektantaro, ke simplaj vortoj estu utiligitaj kiam ajn ebla, kaj ke la stilo devus esti plaĉa.
#000072
Thomas Hobbes (1588-1679) ankaŭ skribis en retoriko.
Kune kun mallongigita traduko de la Retoriko de Aristotelo, Hobbes ankaŭ produktis kelkajn aliajn verkojn pri la subjekto.
Akre malkompleza pri multaj subjektoj, Hobbes, kiel Bacon, ankaŭ reklamis pli simplan kaj pli naturan stilon kiu uzis parolfiguroj ŝpareme.
#000073
Eble la plej influa evoluo en la angla stilo venis for el la laboro de la Reĝa Societo de Londono (fondita en 1660), kiu en 1664 starigis komisionon por plibonigi la anglan lingvon.
Sproto rigardis "monpunon parolantan" kiel malsano, kaj opiniis ke bonorda stilo devus "malaprobi ĉiujn plifortigojn, deviojn, kaj ŝveladojn de stilo" kaj anstataŭe "reveni reen al primitiva pureco kaj mallongeco" ( History of the Royal Society (Historio de la Reĝa Societo de Londono), 1667).
#000074
Dum la laboro de tiu komisiono neniam iris preter planado, John Dryden ofte estas meritigita je kreado kaj ekzempligado de nova kaj moderna angla-stilo.
Lia centra dogmo estis ke la stilo devus esti bonorda "al la okazo, la subjekto, kaj la personoj."
Kiel tia, li rekomendis la uzon de anglaj vortoj kiam ajn eblaj anstataŭe de eksterlandaj, same kiel popollingvo, prefere ol Latinate, sintakso.
Sia propra prozo (kaj lia poezio) iĝis ekzempleroj de tiu nova stilo.
#000075
Verŝajne unu el la plej influaj lernejoj da retoriko dum tiu tempo estis skota Beletrista retoriko, ekzempligita fare de tiaj profesoroj pri retoriko kiel Hugh Blair kies Prelegoj en Retoriko kaj Beletro vidis internacian sukceson en diversaj eldonoj kaj tradukoj.
#000076
Ĉe la turno de la 20-a jarcento, ekzistis reenkonduko de retorika studo manifestita en la establado de sekcioj de retoriko kaj parolado en akademiaj institucioj, same kiel la formado da naciaj kaj internaciaj profesiaj organizoj.
Jim A. Kuypers kaj Andrew King sugestas ke la frua intereso en retorikaj studoj estis movado for de paroltekniko same instruita en sekcioj de la anglaj en Usono, kaj estis provo re-enfokusigi retorikajn studojn for de liveraĵo nur ĝis civita engaĝiĝo.
Kolektive, ili skribas, dudeka-jarcentaj retorikaj studoj ofertis komprenon de retoriko kiu elmontris "riĉan kompleksecon" de kiom retorikaj akademiuloj komprenis la naturon de retoriko.
Teoriuloj ĝenerale konsentas ke de la 1930-aj jaroj signifa kialo de la reenkonduko de la studo de retoriko estis la renoviĝinta graveco de lingvo kaj persvado en la ĉiam pli mediaciita medio de la 20-a jarcento (vidu Lingvan turnon) kaj tra la 21-a jarcento, kun la amaskomunikila fokuso en la larĝaj varioj kaj analizoj de politika retoriko kaj ĝiaj sekvoj.
La pliiĝo de reklamado kaj de amaskomunikiloj kiel ekzemple fotarto, telegrafio, radio, kaj filmo alportis retorikon pli elstare en la vivojn de homoj.
Pli lastatempe la esprimo retoriko estis aplikita al amaskomunikilarformularoj krom vorta lingvo, ekz. Vida retoriko.
#000077
Edwin Black (rhetorician) skribis en tiu punkto ke, "Metodoj, tiam, konfesas ŝanĝiĝantajn gradojn da personeco.
Kaj kritiko, sur la tutaĵo, estas proksime de la nedeterminita, ebla, persona fino de la metodika skalo.
En sekvo de tiu allokigo, ĝi estas nek ebla nek dezirinda ke kritiko por estus fiksa en sistemon, por kritikaj teknikoj por esti objektivigita, por kritikistoj por esti interŝanĝebla por celoj de [scienca] reproduktado, aŭ por retorika kritiko por funkcii kiel la servistino de kvazaŭ-scienca teorio.
[La] ideo estas tiu kritika metodo estas tro propre esprimplena esti sistemigita.
#000080
Jim A. Kuypers sumigas tiun ideon de kritiko kiel arto en la sekva maniero: "En fuŝkontakto, kritiko estas arto, ne scienco.
Ĝi ne estas scienca metodo;
ĝi uzas subjektivajn metodojn de argumento;
ĝi ekzistas sur sia propra, ne lige kun aliaj metodoj da generado de scio (t.e., socia scienca aŭ scienca).
[mi] nsight kaj fantazio pintas statistikajn aplikojn dum studado de retorika ago."
#000081
Tie ne ekzistas ke analiza metodo kiu estas vaste rekonita kiel "la" retorika metodo, parte ĉar multaj en retorika studo vidas retorikon kiel simple produktis de realeco (vidu malkonsenton de tiu vido malsupre).
Estas grave noti ke la objekto de retorika analizo estas tipe diskurso, kaj tial la principojn de "retorika analizo" malfacilus distingi de tiuj de " diskursanalizo."
Tamen, retorikaj analizaj metodoj ankaŭ povas esti aplikitaj al preskaŭ io ajn, inkluzive de objektoj - aŭto, kastelo, komputilo, konduto.
#000082
Ĝenerale parolante, retorika analizo faras uzon de retorikaj konceptoj (etoso, logoso, kairos, mediacio, ktp.) por priskribi la sociajn aŭ epistemologiajn funkciojn de la studobjekto.
Kiam la studobjekto okazas por esti iu speco de diskurso (parolado, poemo, ŝerco, gazetartikolo), la celo de retorika analizo ne estas simple priskribi la asertojn kaj argumentojn avancitajn ene de la diskurso, sed (pli grava) por identigi la specifajn semiotikajn strategiojn utiligitajn fare de la parolanto por plenumi specifajn konvinkajn celojn.
Tial, post kiam retorika analizisto malkovras uzon de lingvo kiu estas precipe grava en realigado de persvado, ŝi tipe moviĝas sur la demandon de "Metodo-damainoj it laboro?"
Tio estas, kiujn efikojn faras tiun akuratan uzon de retoriko havi sur spektantaro, kaj kiel faras tiun efikon disponigas pli da indicoj kiel al la celoj de la parolanto (de aŭ verkisto)?
#000083
Retorika strategies estas la klopodoj faritaj fare de verkintoj al persvadi aŭ informi iliajn legantojn.
Retorikaj strategioj estas utiligitaj fare de verkistoj kaj rilatas al la malsamaj manieroj ili povas persvadi la leganton.
Laŭ Griza, ekzistas diversaj argumentostrategioj utiligitaj skribe.
Li priskribas kvar el tiuj kiel argumenton de analogeco, argumento de absurdaĵo, pensajn eksperimentojn, kaj inferencon al la plej bona klarigo.
#000085
Moderna retorika kritiko esploras la rilaton inter teksto kaj kunteksto;
tio estas, kiel kazo de retoriko rilatigas al cirkonstancoj.
En lia Rhetorical Criticism: Studo en Metodo, akademiulo Edwin Black ŝtatoj, "estas la tasko de kritiko ne mezuri ...
diskursoj dogme kontraŭ iu paroka normo de racio sed, enkalkulante la nemezureblan larĝan gamon de homa sperto, vidi ilin kiel ili vere estas."
Dum la lingvo "ĉar ili vere estas" estas diskuteblaj, retorikaj kritikistoj klarigas tekstojn kaj paroladojn esplorante sian retorikan situacion, tipe metante ilin en kadron de parolanto/spektantarinterŝanĝo.
La antiteza vido metas la retoron en la centron de kreado ke kiu estas konsiderita la recenta situacio;
t.e., la tagordo kaj spino.
#000086
Sekvante la nov-aristotelajn alirojn al kritiko, akademiuloj komencis derivi metodojn de aliaj disciplinoj, kiel ekzemple historio, filozofio, kaj la sociosciencojn.
La graveco de la persona juĝo de kritikistoj malpliiĝis en eksplicita priraportado dum la analiza dimensio de kritiko komencis akiri impeton.
Dum la 1960-aj jaroj kaj 1970-aj jaroj, metodika plurismo anstataŭigis la eksterordinaran nov-aristotelan metodon.
Metodika retorika kritiko estas tipe farita per depreno, kie larĝa metodo kutimas ekzameni specifan kazon de retoriko.
#000087
De la mez-1980-aj jaroj, aliflanke, la studo da retorika kritiko komenciĝis moviĝi foren de preciza metodaro direkte al koncipaj temoj.
Koncipe movita kritiko [70] funkciigas pli tra forkapto, laŭ akademiulo James Jasinski, kiu argumentas ke tiu emerĝanta speco de kritiko povas esti opiniita de kiel malantaŭa kaj-antaŭen inter la teksto kaj la konceptoj, kiuj estas esploritaj en la sama tempo.
La konceptoj restas "verkoj en progreso", kaj kompreni tiujn esprimojn formiĝas tra la analizo de teksto.
#000089
Kritiko estas konsiderita retorika kiam ĝi temigas la manieron kiel kelkaj specoj de diskurso reagas al situaciaj krizaj situacioj - problemoj aŭ postuloj - kaj limoj.
Tio signifas ke moderna retorika kritiko estas bazita en kiel la retorika kazo aŭ objekto persvadas, difinas, aŭ konstruas la spektantaron.
En modernaj esprimoj, kio povas esti konsiderita retoriko inkludas, sed ĝi ne estas limigita al, paroladoj, scienca diskurso, pamfletoj, literatura verko, artaĵoj, kaj bildoj.
Nuntempa retorika kritiko konservis aspektojn de frua nov-aristotela pensanta tra profunda legado, kiu provas esplori la organizon kaj stilan strukturon de retorika objekto.
Utiligi proksiman tekstan analizon intencas ke retorikaj kritikistoj uzas la ilojn de klasika retoriko kaj literaturanalizo analizi la stilon kaj strategion kutimis komuniki la argumenton.
#000090
Retorika kritiko helpas plurajn al aŭ funkcias.
Unue, retorika kritiko esperas helpi formiĝi aŭ plibonigi publikan guston.
Ĝi helpas eduki spektantarojn kaj evoluigas ilin en pli bonajn juĝistojn de retorikaj situacioj plifortikigante ideojn de valoro, moraleco, kaj taŭgeco.
Retorika kritiko povas tiel kontribui al la kompreno de la spektantaro de ili mem kaj socio.
#000091
Retoriko estis parto de la instruplano en jezuito kaj, laŭ pli malgranda mezuro, Oratorianaj altlernejoj ĝis la Franca Revolucio.
Por jezuitoj, rekte de la fondo de la socio en Francio, retoriko estis integrita parto de la trejnado de junaj viroj direkte al alprenado de gvidaj roloj en la eklezio kaj en ŝtataj institucioj, ĉar Marc Fumaroli montris ĝin en sia baza âge de l'éloquence (1980).
La Oratorians, kompare, rezervis ĝin pli malgranda loko, delvis pro la streso ili lokis pri moderna akirado de lingvaĵo kaj pli da sensualistfilozofio (kiel la la Rhétorique ou l'Art de parler de Bernard Lamy (1675), kio estas elstara ekzemplo de ilia aliro).
Tamen, en la 18-a Jarcento, retoriko estis la strukturo kaj krono de sekundara eduko, kun verkoj kiel ekzemple Treatise of Studies (Disertaĵo de Studoj) de Rollin atingantaj larĝan kaj elteneman famon trans la Kontinento.
Poste, kun Nicolas Boileau kaj François de Malherbe, retoriko estas la instrumento de la klareco de la komento kaj parolado;
la literaturo kiu rezultiĝas de ĝi estas nomita "Noblega".
#000093
La Franca Revolucio, aliflanke, turnis tion.
Filozofoj kiel ekzemple Condorcet, kiuj redaktis la francan revolucian diagramon por la eduko de popolo sub la regulo de racio, flankenbalais retorikon kiel instrumento de subpremo en la manoj de klerikoj aparte.
La Revolucio iris tiom kiom por subpremi la Bar, argumentante ke krimmedicina retoriko militservis al racia sistemo de justeco, per permesado de al misrezonoj kaj emocioj veni en ludon.
Tamen, ĉar pli postaj historiistoj de la 19-a jarcento estis fervoraj klarigi, la Revolucio estis alta momento de elokventeco kaj retorika lerteco, kvankam metite kontraŭ fono de malaprobado de retoriko.
#000094
Sub la Numero unu Imperio kaj ĝiaj vastaj instruaj reformoj, truditaj sur aŭ imititaj trans la Kontinento, retoriko reakiris malgrandan grundon.
Fakte, instrukciaĵo al la lastatempe fondita Polytechnic School, taskigita per trejnado al la sciencaj kaj teknikaj elitoj, igis ĝin malbari tiun skriban raportadon devis anstataŭi buŝan raportadon.
Retoriko reeniris sekundaran instruplanon en konvulsioj kaj komencoj, sed neniam reakiris la prominencon kiun ĝi ĝuis sub la ancienrégime, kvankam la antaŭlasta jaro da sekundara eduko estis konata kiel la Klaso de Retoriko.
Kiam manlibroj estis redezajnitaj en la mezjarcento, aparte post la 1848 Cirkulado por formuli nacian instruplanon, zorgo estis elmontrita por distancigi ilian aliron al retoriko de tiu de la eklezio, kiu estis vidita kiel agento de konservativismo kaj reakcia politiko.
#000095
Antaŭ la fino de la 1870-aj jaroj, grava ŝanĝo okazis: filozofio de la raciisma aŭ eklektika speco, ĝenerale Kantian, transprenis retorikon kiel la vera finstadio da sekundara eduko (la tielnomita Klaso de Filozofio transpontis sekundaran kaj universitatan edukon).
Retoriko tiam estis forigita al la studo de literaturaj parolfiguroj, kiun disciplino pli poste instruis kiel Stylistics ene de la franca literaturinstruplano.
Pli decide, en 1890, nova norma skriba praktikado anstataŭis la retorikajn ekzercojn de paroladskribo, leterskribado kaj rakonto.
La nova ĝenro, nomita disertaĵo, estis inventita en 1866, por la celo de racia argumento en la filozofioklaso.
Tipe, en disertaĵo, kiel ekzemple demando estas demandita,: "SIC historio signo de humanity's libereco?"
La strukturo de disertaĵo konsistas el enkonduko kiu pliklarigas la bazajn difinojn implikitajn en la demando kiel aro, sekvita per argumento aŭ tezo, kontraŭargumento aŭ antitezo, kaj solva argumento aŭ sintezo kiu ne estas kompromiso inter la unuaj sed la produktado de nova argumento, finiĝante kun konkludo kiu ne sumigas la punktojn sed malfermas sur nova problemo.
Ĝi hodiaŭ restas la normo de skribo en franca homscienco.
#000096
Je la komenco de la 20-a jarcento, retoriko rapide perdis la restaĵojn de it iama graveco, kaj poste estis prenita el la lernejtemaro entute dum la Apartigo de Ŝtato kaj Churches (1905).
Parto da la argumento estis tiu retoriko restis la lasta elemento de neracieco, movita per religiaj argumentoj, en kio estis perceptita kiel malamika ĝis Respublikana eduko.
La movo, iniciatita en 1789, trovis sian rezolucion en 1902 kiam retoriko estis elpelita de ĉiuj instruplanoj.
En la sama tempo, aristotela retoriko, pro reanimado de Thomistic-filozofio iniciatita fare de Romo, reakiris grundon en kio estis maldekstre de katolika eduko en Francio, aparte ĉe la prestiĝa Fakultato de Teologio de Parizo, nun privata unuo.
Ankoraŭ, retoriko malaperis sufiĉe de la franca sceno, instrua aŭ intelekta, por proksimume 60 jarojn.
#000097
En la fruaj 1960-aj jaroj ŝanĝo komenciĝis okazi, ĉar la vorto retoriko kaj la korpo de scio ĝi kovras komencis esti uzitaj denove, en modesta kaj preskaŭ sekreta maniero.
La nova lingva turno, tra la pliiĝo de semiotiko same kiel da struktura lingvistiko, alportita al la antaŭo novan intereson en parolfiguroj kiel signoj, la metaforo aparte (en la verkoj de Roman Jakobson, Groupe μ, Michel Charles, Gérard Genette) dum fama strukturisto Roland Barthes, klasikisto per trejnado, perceptis kiom kelkaj bazelementoj de retoriko povis esti de uzo en la studo de rakontoj, modo kaj ideologio.
Scio pri retoriko estis tiel malklara en la fruaj 1970-aj jaroj ke lia mallonga memoraĵo en retoriko estis vidita kiel tre noviga.
Baza ĉar ĝi estis, ĝi helpis al retoriko reakiri iun valuton en avangardocirkloj.
Jacques Lacan, lia samtempulo, faras referencojn al retoriko, aparte al la PRE-Socratics.
Filozofo Jacques Derrida skribis sur Voice.
#000098
En la sama tempo, pli profunda laboro okazis kiu poste kaŭzis la francan lernejon de retoriko kiam ĝi hodiaŭ ekzistas.
#000099
Tiu retorika reviviĝo okazis en du frontoj.
Unue, en 17-ajarcentaj francaj studoj, la ĉefapogilo de franca literatura eduko, konscio kreskigis tiun retorikon estis necesa puŝi la limojn de scio plu, kaj ankaŭ disponigi antidoton al Strukturismo kaj sian neon de historiismo en kulturo.
Tio estis la pionira laboro de Marc Fumaroli kiu, konstruante en la laboro de klasikisto kaj Neo-Latinist Alain Michel kaj francaj akademiuloj kiel ekzemple Roger Zuber, publikigis sian faman Age de l'Eloquence (1980), estis unu el la fondintoj de la Internacia Socio por la Historio de Retoriko kaj estis poste levitaj al seĝo en retoriko ĉe la prestiĝa College de France.
Li estas la ĉefredaktisto de monumenta History of Rhetoric in Modern Europe (Historio de Retoriko en Modernulo-Eŭropo).
Liaj disĉiploj formas la duan generacion, [78] kun rhetorician'oj kiel ekzemple Françoise Waquet kaj Delphine Denis, kaj de la Sorbonne, aŭ Philippe-Joseph Salazar ( fr:Philippe-Joseph Salazar en la franca Vikipedio), ĝis antaŭ nelonge ĉe la College-internacio de Derrida de filosofie, premiito de la Harry Oppenheimer premio kaj kies lastatempa libro pri Hyperpolitique altiris la atenton de la francaj amaskomunikila sur "re-transpreno de la produktadrimedoj de persvado".
#000100
Due, en la areo de Classical-studoj, en la maldormo da Alain Michel, latinaj akademiuloj kreskigis renovigon en Cicerono-studoj.
Ili liberiĝis de pura literatura legado de liaj paroladoj, en provo enkonstrui Cicerono'n en eŭropa etiko.
Dume, inter grekaj akademiuloj, la literaturhistoriisto kaj filologo Jacques Bompaire, la filologo kaj filozofo E. Dupréel, kaj poste la literaturhistoriisto Jacqueline de Romilly iniciatis novajn studojn en la sofistoj kaj la Dua sofista.
La dua generacio de klasicistoj, ofte trejnis en filozofio ankaŭ (sekvante Heidegger kaj Derrida, plejparte), konstruita en ilia laboro, kun verkintoj kiel ekzemple Marcel Detienne (nun en Johns Hopkins), Nicole Loraŭ, Mezepokisto kaj logikisto Alain De Libera (Ĝenevo), [80] Ciceroniana akademiulo Carlos Lévy (Sorbonne, pariza) kaj Barbara Cassin (Collége-internacio de filosofie, pariza).
Sociologo de scienco Bruno Latour kaj ekonomiisto Romain Laufer ankaŭ povas esti konsideritaj parto de, aŭ proksime al tiu grupo.
Ankaŭ francaj filozofoj specialiĝis pri arabaj komentaĵoj en la Retoriko de Aristotelo.
#000101
Ligiloj inter la du fadenoj - literaturaj kaj filozofiaj - de la franca lernejo de retoriko estas fortaj kaj kunlaboraj, kaj ekhavas atestanton al la reanimado de retoriko en Francio.
Lastatempa temo da Philosophy & Rhetoric prezentas aktualan skribon en la kampo.
#000102
La lokusclassicus por grekaj kaj latinaj primaraj tekstoj en retoriko estas la Loeb Klasika Biblioteko de la Harvard University Press, publikigita kun angla traduko sur la kontraŭpaĝo.
#000105
Retoriko (de Greka ρήτωρ, rhētōr) estas la teorio de la arto trafe, konvinke kaj elokvente paroli. Oni povas kompreni retorikon kiel:
#000111
Esprimi sin parolante por konvinki aliajn (retoriko kiel aktiveco). Retoriko kiel aktiveco estas la baza homa faraĵo kaj observeblas ĉiam en ĉiuj kulturoj.
La arto, en kiu oni studas kaj okupiĝas pri konvinka paroleco, ĉi-sube stilistiko, argumentado, estetiko (retoriko kiel fako). Retoriko kiel fako estas specifa historia tradicio, kiu ligiĝas al specifaj kulturoj en Eŭropo kaj iliaj kolonioj, ĉefe en Nordameriko. Estis en la antikva Ateno (en la kvara jarcento a.K.), ke oni unue komencis diskuti la arton de konvinkeco sub la nomo retoriko.
En ĉiutaga lingvo, la vorto retoriko ofte uziĝas kiel parola formo kontraste al enhavo ("nur estas retoriko", "malplena retoriko"). Tiu uzado rilatas al la malnova klasika diskuto inter retoriko kaj filozofio (Platono) kaj parte al la okupiĝo pri naivecaj kaj neartaj diraĵoj de la romantikisma periodo.
#000112
1. genus judiciale (γένος δικανικόν), kutime jura parolo aŭ leĝeja parolo: traktas pri farita aŭ nefarita kaj okazita aŭ neokazita.
2. genus deliberativum (γένος δημηγορικόν), kutime intenca parolo aŭ politika parolo: traktas pri ĉu io estas faronta aŭ nefaronta
3. genus demonstrativum (γένος ἐπιδεικτικόν), kutime festparolo aŭ ceremonia parolo: laŭdi aŭ mallaŭdi personon aŭ aĵon
#000113
1. inventio (εὕρεσις): la argumentoj eltroviĝas
2. dispositio (τάξις): la parolo disponiĝas
3. elocutio (λέξις): la parolo formuliĝas kaj ornamiĝas stilistike
4. memoria (μνήμη): la parolo parkeriĝas
5. pronuntiatio (ὑπόκρισις): la parolo prezentiĝas
#000114
"Retoriko" estas ankaŭ la titolo de tiutema verko de Ivo Lapenna, aperinta en 1950.
#000116