Archivo de la categoría: en Esperanto
#000002
Mi jam verkis plurfoje ĉi tie pri TED, kaj ĝenerale pozitive. Se vi ne legis aŭ ne memoras, temas pri formo de konferencoj, organizitaj en Usono, kiuj traktas tre diversajn temojn, kutime en la avangardo de la scio kaj la evoluado de la socio, sub la slogano «ideoj meritantaj diskonigon». Kvankam la originala formato estas esprimata ĉiam en la angla, la organizantoj faris konsiderindan penadon por promocii la tradukadon de enhavo, kaj mi mem kunlaboris en la tradukado de kelkaj el ili al Esperanto. Ili kreis markon tiel potencan, ke oni eĉ povis ĝin disetendi per la t.n. TEDx-eventoj, prizorgataj de eksteraj organizataj laŭ la sama modelo, kaj pri kiuj mi ankaŭ parolis en ĉi tiu blogo, pro la partopreno de David de Ugarte en TEDxMadrid per prelego tute elparolita en la internacia lingvo.
#000003
Nu, mi tamen neniam estis pelita de tia enorma entuziasmo, kiun oni ofte konstatas ĉirkaŭ tiuj konferencoj. Mi eĉ trovis teĥnologiajn guruojn proponantajn la enkondukon de tiaj prelegoj sisteme kaj devige en la tuta eduka sistemo. Mi konsideris ĝin interesa ilo, sed iom tro inklinita al la nefirmigitaj novaĵoj kaj al la simpligado laŭ modelo de, ni diru, kalifornia socio.
#000004
Sed post aŭskultado de serio da tiaj TED-prelegoj pri edukado, mi alvenis al iom pli preciza karakterizado de tiuj konferencoj: TED estas la kontraŭ-scienco, aŭ eble pli ekzakte, la antaŭ-scienco.
#000005
Ne temas pri pseŭdoscienco, t.e. la procedo akiri falsajn rezultojn per supozeble sciencaj metodoj. Ne, ĉi tie la konkludoj povas fakte esti validaj, sed la maniero de prezento kaj komunikado iras kontraŭ tio, kion niaj plejaĝuloj lernis por fari el scienco la plej potenca ilo por konakiro.
#000006
Specife, antaŭ la plifortiĝo de la scienca metodo, scio estas transdonita tra la prestiĝo de saĝuloj, kiuj per potencaj retorikaj argumentoj kapablis montri la veron sendiskute. Ne ekzistis tiam kontroleblaj referencoj, ne okazis aŭ restis senutila la ripetado de la sperto aŭ la eksperimento (se tio entute ekzistis). Scienco tamen laŭgrade fariĝis pli kolektiva, perdis gravecon la opinio de la guruo, kaj iĝis pli kaj pli necesa la preciza priskribo de la eksperimento, ebligante tiel la kontroladon kaj ripetadon.
#000007
Mi kompreneble konscias kiom malproksime tro ofte troviĝas la efektiva praktiko disde tiu simpla kaj idilia priskribo kiun mi proponis. Kvankam mia okupo estas nuntempe for de la esplorado, mi scias ke ne malofte ekzistas trompoj kaj memtrompoj en la eksperimentado aŭ la interpretado de rezultoj, kaj kiom pezas tradicio kaj konformemo. Lastatempe mi legis multajn diskutojn pri aktualaj problemoj de scienco, precipe tiuj ligitaj al la malemo al kontrolado aŭ la neraportado de negativaj rezultoj, al kiuj la lasta ĉefpaĝo de The Economist montras bonan rigardon, kaj pri kiuj oni proponis diversajn eblajn solvojn (1, 2). Sed almenaŭ la bazajn principojn de la scienca metodo oni rigardas plu kiel idealojn.
#000008
En kontrasto, ĉe TED, la emfazo troviĝas en tiaj procedoj el kiuj la scienco devus savi nin. La potenco kaj karismo de la preleganto, iliaj retoriko kaj prezento, estas ĝuste tio, kio kreas memorindan TED-prelegon. Ne eblas replikado. Ne eblas kontrolo. Ne mirigas ke la eksplikoj estas ofte troigitaj, kun saltoj en la konkludoj, ju pli spektaklecaj des pli bone.
#000009
Nu, por iom konkretigi, mi volas iom rapide komenti la plej frapan el tiuj prelegoj kiuj, kiel mi diris komence, vekis mian atenton kaj spronis min redakti tiun ĉi tekston. Kaj la fajrero venis el asertoj pri lernado de lingvoj kiuj certe fariĝos nekredeblaj al iu ajn esperantisto, eĉ se ili ne tiel evidentas por la anglalingvanoj kutime aŭskultantaj la programon.
#000010
En tiu serio pri edukado la plej granda pezo centriĝis en prelego de hindidevena teĥnologo nomata Sugata Mitra, kiu prezentas siajn ideojn pri spontana lernado, danke al kiuj li gajnis la premion kreitan de TED kaj dotitan per 1 miliono da usonaj dolaroj, por novigaj projektoj. Vi povas spekti liajn ideojn en video ĵus esperantigita.
#000011
Sugata Mitra prezentas eksperimenton Hole in the Wall, kiu iĝis tre fama en la reto, per kiu li lasis komputilojn je la atingo de infanoj en hindiaj antaŭurboj, sen ajna klarigo, por ke ili povu ilin manipuli sen esti instruataj. Nu, laŭ lia aserto, la infanoj ne nur lernis utiligi la komputilojn, sed eĉ sukcesis lerni la anglan por fariĝi kapablaj ilin programi.
#000012
En tiu momento, aŭskultante la guruon, ĉe mi sonis ĉiuj alarmoj, kvankam ŝajnas ke ĉe la aŭskultantaro tio ne okazis. Lerni la anglan solaj?. Post nur malmultaj monatoj? Ĉu li ŝercas? Ne nur tio, li poste komentis ke infanoj en alia klaso instruis al si mem la anglan por memlerni la sekretojn de la DNA-replikado. Nu, mi ne estas fakulo pri la temo, sed, kiel diris David Hume kaj popularigis Carl Sagan: «Eksterordinaraj asertoj postulas eksterordinaran evidentecon.» Kaj mi poste trovis ke mi ne estas sola: iuj spertuloj kritikis la eksperimentojn kaj teoriojn de Mitra, kaj kvankam mi ne povas decidi kiu pravas, formato kiel TED ne permesas tiajn interagojn por serĉi veron laŭ pli scienca metodo. En TED la aŭskultantoj estas ofte portataj de la retoriko, kaj la kritika sento kvazaŭ malaperas.
#000013
Ĉi tiu kazo devus sufiĉi por ilustri la problemojn de TED, sed permesu alian ekzemplon de la sama interparolado, ligitan ankaŭ al mia intereso pri la nacioj kaj lingvoj: verkisto defendas la kapablojn de la infano por lerni jam en la panja ventro. Ŝi eĉ asertas ke jam de tiam oni transdonas iujn el la trajtoj kiuj konsistigas la nacian lingvon. Mi bedaŭras, sed, eĉ ne estante sperto, tio ŝajnas al mi tute troigita. Ne nur ĉar mi estas sennaciisma kaj ne kredas je la nacioj. Mi suspektas ke en la eksperimentoj povas ludi memtrompado, trajto tute normala en la homa karaktero, sed kiun la scienca metodo klopodas eviti per strikta kontrolado (kaj permesu ke tion mi montru ĝuste... per TED-prelego). Tion mi diras ĉar mi mem trompiĝis dum la prelego: en unu el la ekzemploj kiujn oni aŭdas en la diskuto, dum kiu oni montras ke la infanoj ploras malsame depende de la lingvo de la patrino, mi trovis ke ja ŝajnis ke la franca infano «ploris en la franca»... ĝis kiam mi rimarkis ke mi miskomprenis, kaj fakte temis pri la germanuleto. Nu, tio ja estas anekdoto, sed ĝi montras la facilecon por iluziiĝo kaj la neceson pri kontroloj, kiujn oni eble ja konsideris en la originala esploro, sed kiuj en TED-prezento malaperas sub tunoj de emocia retoriko.
#000014
Oni povus argumenti ke tiuj kritikoj estas same aplikeblaj al ajna kazo en scienca komunikado. Mi koncedas: mi skribis en alia okazo, ke la termino populara scienco estas certasence oksimoro, simile al ekologia konsumado aŭ al militara justico, kaj same necesa. Mi ne postulas ke dokumenta filmo plenigu la ekranon per piedpaĝaj notoj. Sed la problemo estas ke la TED-formato puŝas la personecon super la enhavo. Kiel klare montriĝas per la intervjuo de la granda fizikisto Murray Gell-Mann parolante pri lingvoj (kaj tiun ekzemplon mi elektas parte pro memkritiko, ĉar mi kunlaboris en la Esperanto-traduko... kaj ĉar tiu priskribo aplikas ankaŭ al mi mem)
#000015
Mi daŭre aŭskultos TED-prelegojn. Oni ja prezentas foje interesajn ideojn, sed ne provu konvinki min ke ili estas io pli ol interesa spektaklo, al kiu devas esti aplikata tre alta dozo de skeptikismo. Ĝi ne estas scienco, eĉ kiam oni pritraktas sciencajn temojn. Tiu ja estas «ideo meritanta disvastigon».
#000016
Dum pasinta semajno disvolviĝis en Madrido la kongreso de Sennacieca Asocio Tutmonda. Mi tre kontentas ke oni elektis tiun ĉi urbon, unuafoje en la historio de SAT, kaj nur bedaŭras ke eble anonco pri alta varmo detenis iujn veni al ĝi, kaj do la ĉeesto estis multe malpli granda ol meritis la loko, la programo kaj la organizado. Nur iom pli ol cento da samideanoj aliĝis, kio troviĝas klare sub la nombro adekvata por tia riĉa programo.
#000017
Mi mem ne povis partopreni tiom kiom mi estus ŝatinta. Iom koincidaj familiaj cirkonstancoj malhelpis partoprenon en pluraj programeroj. Tamen, la kulturan parton mi grandparte gustumis, kaj eĉ iom rolis en ĝi. Mi do ĉeestis plurajn prelegojn (tradiciajn kaj peĉakuĉajn), partoprenis la koncerton de JoMo (estas mirinde kiel unu homo kapablas disvolvi kaj elsendi tian energion), ĝuis duan version de la spektaklo «Vivu la teatro!» (post simila okazigo en la Hispana Kongreso de Almagro) aŭ spektis filmojn (la mallongan «Mondcivitanoj», nun spekteblan ankaŭ en la reto, aŭ la SATan «Esperanto»).
#000018
Multajn el ili oni filmis, kaj do, kiel tre bone atentigis kaj porpledis nia amiko Liven Dek en laborsesio dum la kongreso, ili ne perdiĝos en la fadanta memoro de la partoprenantoj. Mi esperas iom post iom informi pri la sinsekva apero de la filmetoj, kiujn Miguel jam pretigadas.
#000019
La unuajn ekrigardu jam en la SATeH-ejo. Ekzemple la prezento fare de Gary Mickle de la reeldono de Du klasikaĵoj pri Sennaciismo, tre interesaj por renkonti alian vidpunkton pri esperantismo, ne tiom menciata en la ĝenerala fluo de la debatoj en nia movado.
#000020
Sed la plej permanentan frukton de la Kongreso povus konsistigi la eldono de revolucia literatura antologio. Revolucia en senco strikta, ĉar ĝin formas verkoj el la engaĝita, progresema, plejofte ja politikrevolucia poezio ĉefe el hispania deveno. Ĝin eldonis la asocio SAT-en-Hispanio, kaj la baza kompilinto kaj tradukinto (oni ja povus diri la aŭtoro) estas la iberskola poeto Miguel Fernández.
#000021
La libro enhavas pecojn de Federico García Lorca, Rafael Alberti kaj aliaj verkistoj de la t.n. Generacio de 1927, kaj ankaŭ postaj poetoj kiel Miguel Hernández, León Felipe aŭ Gabriel Celaya, el unu el kies versoj estas elprenata la titolo «Poezio: armilo ŝargita per futuro». Miguel mem deklamis partojn de la libro, en sia kutima verva kaj emociiga stilo, kaj tiun vi certe povos gustumi baldaŭ videe. Dume, oni povas antaŭfrandi ilin profitante la antaŭanoncon kiun li faris dum la pasinta hispana kongreso en Zaragozo.
#000022
La verko ja estas impona, kun pluraj centoj da poemoj, kaj klarigaj notoj kaj enkonduko. Mi ne scias ĉu la distribuado estos facila, sed mi rekomendas ke vi ĝin serĉu kaj gustumu.
#000023
Kiu komprenas la okcidentan politikon en Sirio?
#000025
Dum tiuj ĉi lastaj tagoj ĉefpaĝis terura novaĵo el la civila milito en Sirio, kie militulo fortiras kaj mordas la koron de malamiko. Kio surprizis iujn en Eŭropo estas ke la aŭtoro de tiu krimo estis unu el la bonuloj. Nome, komandanto de unu el la grupoj apogataj de la okcidentaj potencoj. Ĉu ekzistas iu, kiu tion komprenas?
#000026
Eble oni povus diri, ke ĉi tiu estas sovaĝa, nekontrolita unuopulo, ne reprezentanto de la opozicio. Povas esti, sed eĉ se oni forgesas tiun ĉi epizodon, ŝajnas al mi ke la tuta koncerna politiko de Usono kaj Okcidenta Eŭropo, kun la kompliceco de Israelo, aspektas sensencaĵo. Ŝajnas, ke ni lernis nenion de la fiaskoj kaj eraroj de la invado de Irako: la etna purigado, la apero de simile aŭtoritatemaj povoj, la kresko de religiaj maltoleremoj, la ekonomia katastrofo, la socia diseriĝo. La samo okazas en Sirio, kun la apogo de tiuj kiuj devus scii pli bone. La unuan fojon oni povus argumenti pri nescio, nun ne plu.
#000027
Ke la solaj kiu profitos el la situacio estos la fundamentistoj, tio estas apenaŭ debatinda. Kaj ne diru al ni, ke temas pri apogo al demokratio: ĉi tiu argumento estas nedefendebla, kiam la ribeluloj estas armitaj de la ĉegolfaj monarkioj, kaj speciale de la registaro de Arabio, la plej subprema reĝimo el la mondo (kaj kiun mi tute rifuzas nomi Saud-Arabion, same kiel mi konsiderus absurde ke Hispanio estus konata kiel Burbona Iberio).
#000028
Mi ne volas lekcii homojn, kiuj certe konas pli bone la tutan areon, sed almenaŭ mi povas diri ke neniu devus esti surprizita. Je la komenco de la konflikto mi mem komentis en tiu ĉi blogo pri la graveco de etnismo, kaj antaŭanoncis la danĝerojn de la tiam komenciĝinta konflikto, baziĝinte sur la sperto de similaj situacioj. La duon-monarkia reĝimo de Asad tre certe estas subprema, sed ĝi ne povas esti simple neglektata, sendepende de la komplekseco de siria socio.
#000029
Mi ankaŭ ne kuraĝas proponi solvojn, pro la sama kialo, kvankam mi suspektas ke la iniciatoj de la ĉina kaj rusa registaroj estas en ĉi tiu kazo multe pli realismaj ol tiuj el la eŭropanoj, kiuj ŝajne estas gvidataj de la inercio agi simple kiel apogi de la politiko de Usono, dum tiu ĉi simple deziras aserti sian gvidan statuson. En la fino mi suspektas ke ĉio ĉi estas nur grandega ŝakludo, kie ĉefrolas kalkuloj rilate Iranon, petrolon kaj aliajn similajn aspektojn, dum la siria popolo estas ludata kiel nura marioneto.
#000030
Iam ni okcidentaj civitanoj devus reagi, kaj klare demandi al niaj gvidantoj: ĉu ne estas alia vojo?
#000031
Antaŭ kelkaj monatoj mi jam prelege invitis esperantistojn veni al Hispanio por ĝui la renkontiĝojn okazantajn dum tiu ĉi jaro 2013. Baldaŭ komenciĝos la plej tradicie ligita al Hispana Esperanto-Federacio, la Hispana Kongreso, kaj do mi invitis denove, ĉifoje pli formale, en ties paĝo.
#000032
Permesu do ke mi ree insistu tie ĉi: venu al Zaragozo dum tiu ĉi semajnfino: vi certe ĝuos bonan etoson kaj interesan esperantan kulturon. Vi ankoraŭ havas tempon!
#000033
Ĉu esperantista Papo? Ne, malgraŭ Wikipedia
#000034
Ni troviĝas nun en unu el la plej ekscitaj periodoj por homoj kiuj ŝatas misterojn, konspirojn, perfidojn, povoludojn, sen neceso legi romanojn... Komenciĝas la konklavo.
#000035
Ĵurnaloj komencas pleniĝi per artikoloj sekvantaj la lastajn vetojn, la partiojn, la insidojn. Kompreneble, plejofte temas pri konjektoj, ne multe fidindaj, sed sufiĉe distraj, des pli ke oni imagas ke grupo de 115 maljunaj fraŭliĉoj ne havas multaj okupitaĵojn ol disŝiri unu al alia la haŭton.
#000036
En la lasta konklavo, kreiĝis esperoj ke eble esperantista kardinalo povus fariĝi Papo. Eĉ du aperis en iuj prognozoj: Miloslav Vlk, ĉefepiskopo de Prago, kaj Dionigi Tettamanzi, ĉefepiskopo de Milano. Nun la unua estas jam pli ol 80-jara, kaj do perdis ĉiujn eblecojn eĉ voĉdoni, dum la dua ankoraŭ ne atingis tiun aĝon, sed troviĝas tiel proksima ke li estis movita al alia posteno kaj perdis ĉiujn ŝancojn.
#000037
Sed antaŭ kelkaj tagoj aperis en hispanlingva komunikilo surpriza novaĵo: unu el la kandidatoj priparolataj scipovas dek unu lingvojn, inter kiuj Esperanton! Malcolm Ranjith, ĉefepiskopo de Kolombo (Srilanko) ja estas menciata en diversaj artikoloj (1, 2, 3, 4), eĉ se plejmultaj koncedas ke la ŝancoj por azia papo estas ankoraŭ malaltaj.
#000038
Sed ĉu li vere estas esperantisto? Estas dubinde ke ĝis nun ni nenion sciis pri tio, des pli venante el lando kun ne forta esperanta movado. Do, mi serĉis la informojn, kaj, jes ja, tiu aserto ja havas fonton: ĝi aperas en Vikipedio! Nu, por esti preciza, en la hispana Vikipedio, ĉar en neniu alia versio oni mencias tiun esperantistecon. Kaj evidentiĝas ke tiu informo estis enmetita de anonimulo, kiu nur modifis tiun parton de la artikolo.
#000039
Kia bedaŭro! Ni ne povas fidi eĉ Vikipedion. Kaj ni devos plu kontentiĝi je apenaŭ du frazoj jen en Pasko jen en Kristnasko el malproksima balkono. Kaj ruĝo, ne verdo, plu restos la koloro de kardinaloj.
#000040
Eblas jam legi rete la version en Esperanto de la ĵuse diskonigita Eŭropa Kontraŭfaŝisma Manifesto. Temas pri iniciato lanĉita je eŭropunia nivelo, sub la elano de la koalicio Syriza, devenanta el lando, Grekio, kie novnazia movado, Ora Tagiĝo, sukcesis enradikiĝi en la politika panoramo, kaj minace antaŭeniras. La Manifesto, kaj la Movado kiun oni organizas ĉirkaŭ ĝi, estis ĝis nun pli diskonigita en Hispanio, kie ĝi prezentiĝis publike antaŭ kelkaj tagoj, en centra madrida kulturcentro (la sama kie ni plurfoje legis pecojn de Donkiĥoto en Esperanto), kaj kun la apogo de kelkaj sufiĉe konataj intelektuloj kaj politikaj aktivuloj.
#000041
Mi taksas la iniciaton treege grava. Kiel mi jam plurfoje komentis en tiu ĉi blogo (ekzemple tie ĉi, sed ĉefe en la hispanaj blogeroj), antaŭvidebla konsekvenco de la nuntempa eŭropa ekonomia krizo estos la rifuĝo en la grupon, la kresko de naciismo kaj rasismo, kaj la morala mizero. En batalo de ĉiuj kontraŭ ĉiuj, la grupo donas forton, eĉ se longperspektive la rezulto estos katastrofo por la tuta socio. Necesas do pretigi ilojn por haltigi tiujn tendencojn kaj direkti la koleron de la subpremitoj kontraŭ la verajn kulpulojn, kiuj certe ne estas tiuj kiujn novnazioj akuzas. Ke tion oni provas fari eŭropskale des pli dankindas kaj aprobindas, ĉar nur je kontinenta nivelo la agado montros adekvatan forton.
#000042
Mi nur havas unu kritikon al la iniciato, almenaŭ al la maniero kiel oni prezentis ĝin en Hispanio: la movado devas esti vere popola, kaj gvidata de la subprematoj mem. Lanĉi ĝin sub la publika bildo de grupo de intelektuloj montriĝos miaopinie grava strategia eraro. Fakte, la granda altiro de la novfaŝismo direktiĝas ĝuste al la plej malalta tavolo de la laboristoj kaj aliaj popolanoj, al kiuj oni promesas protekton en la grupo. En pluraj landoj, estas tiuj subprematoj, kiuj nutras la rangojn de la ekstremdekstraj partioj, en subita ŝanĝo de politika sinteno, eble ĉar ili pensas ke la iamaj progresemaj partioj, sindikatoj kaj movadoj tro fokusiĝis en flankajn alternativajn postulojn, kaj forlasis la lukton por soci-ekonomia justeco. Ili do ne sentos sin speciale reprezentitaj de kontraŭfaŝisma movado, se ili interpretas ke temas pri afero de intelektuloj kaj mezklasanoj.
#000043
Ĉiukaze, tiu kritiko direktiĝas nur al la maniero en kiu oni prezentis la movadon en unu aparta lando. Restas tempo por ke la organizota movado alprenu alian bildon, kaj la lastaj provoj en diversaj landoj ŝanĝi la politikan panoramon prezentas multajn ŝancojn por renovigi la politikan panoramon, kaj specife la kontraŭfaŝisman lukton. Mi ne konas la planojn por diskonigi la iniciaton en aliaj urboj, sed mi pensis ke Esperanto ja povas ludi rolon en tiu kunordigo, kaj specife en la havigo al ĝi de tiu popola desuba perspektivo. Jen kial mi proponis tiun tradukon, kiun la retzorgantoj rapide akceptis, kaj jen kial eblas nun eĉ rekte aliĝi al la kampanjo rekte sub tiu esperanta versio. Nur mankas ĝin pli disvastigi. Ĉar se esperantistoj ne emas lukti kontraŭ naziismon, kiu tion farus?
#000044
Jam aliĝis al la IRo
#000045
Kiel mi komentis en alia momento, dum tiu ĉi jaro 2013 ni ĝuos plurajn eblecojn partopreni esperantajn renkontiĝojn en Hispanio, kelkajn el ili kun speciala internacia fokuso.
#000046
La unua tre rapide alproksimiĝas. Temas pri la Iberia Renkontiĝo, la renkonto de junuloj de la Iberia Duoninsulo, kiu ĉijare okazos dum la semajnfino de la 15-a ĝis la 17-a de marto en Madrido. Pri tiu ĉiujara amuzaĵo mi jam parolis antaŭ tri jaroj, la lastan fojon kiam ĝi okazis en la mezo de la duoninsulo, en la hispanlingva parto. Ĝi estis tre amuza kaj mi esperas ke denove la etoso ripetiĝos ankaŭ nun.
#000047
Mi jam povas konfirmi mian ĉeeston. Nu, mi jam sciis tion de antaŭe, sed mi tro kutimas atendi ĝis pli lasta momento, kaj nur nun formale pagis la kotizeton. Do, eĉ se mi ne tiom junas, mi esperas ke oni ne forpelos min :-).
#000048
Pri tiu ĉi kaj aliaj el la plej gravaj renkontoj, mi havis la okazon inviti dum la pasinta oktobro. Baldaŭ venos okazo paroli ankaŭ pri la hispana kongreso (en Zaragozo komence de majo), kaj pri alia tre interesa: tiu de Sennacieca Asocio Tutmonda, kiu unuafoje en sia historio venos al Madrido. Notu jam la datojn, ĉar ni certe havos okazon plurfoje esperantumi kun bela mediteranea vetero.
#000049
«Printempo» estas la titolo de la nova disko de la pianisto Pablo Peláez, kiu lanĉiĝas ĝuste dum tiuj ĉi tagoj. La titolo ne estas traduko: temas ĝuste pri esperantlingva vorto, kaj ankaŭ en Esperanto aperas la titoloj de la unuopaj pecoj. Vi povas ĝin vidi, kaj aĉeti, tie ĉi.
#000050
En la fizika disko la albumtitolo aperas nur en Esperanto, dum la pecoj havas versiojn paralelajn. Tie publikiĝas ankaŭ dulingve teksto pri Esperanto, kiu klarigas la kialojn por la uzo de tiu ĉi lingvo. En la retejo tiu aperas nur hispanlingve.
#000051
La lingvaĵo estas novepokeca, kaj mi tradukas la komencon:
#000052
En la komenco de la tria jarmilo, la Homaro devas proponi al si mem universalajn celojn ampleksantajn la tutan planedon; tiurilate mi proponas ĉi universaleman lingvon kiel metaforo ke ni estas parto de granda tutmonda komunumo bazita sur esenca konsento: nia natura biologia altruismo kaj la bezono por ni kiel individuoj esti parto de homaj grupoj...
#000053
Ankaŭ la muziko apartenas al tiu ĝenro (kiom mi kapablas taksi, laŭ miaj ne tre altaj muzikaj kapabloj). Oni povas aŭskulti specimenon en jena peco (se oni ne spektas al enŝutitan videon, sekvu tiun ĉi ligilon)
#000054
Mi mem ne estas novepokema, kaj fakte ne tre ŝatas la ne maloftan asociiĝon de Esperanto kun tiaj religiecaj tendencoj. Kaj tion mi klarigas ĉar, nu, mi mem zorgis pri la tradukado de la tekstoj. Sed la aŭtoro estis afabla kaj la muziko estas sufiĉe agrabla kaj trankviliga. Do, kial ne?
#000055
Kaj se vi deziras ĝui alian agrablan kaj trankviligan muzikon, ĉifoje ja kantatan en Esperanto, jam disponeblas ankaŭ la unua disko de Kvaropo Sinkopo, “Bonvenon al la kongres’”, registrita dum la Hispana Kongreso de Almagro. Tiu ĉi ne estas novepokeca, sed ĝi ja montras alian novan epokon pro la maniero ĝin akiri, el fizika kaj ankaŭ mona vidpunkto: simple aliru la retejon kie oni povas ĝin aŭskulti aŭ elŝuti, senpage aŭ kontribuante volontan prezon.
#000056
Google dediĉas hodiaŭ en Hispanio, kaj eble en aliaj landoj, sian ĉefpaĝon al la inventisto kaj inĝeniero Leonardo Torres Quevedo. Kiel mi jam komentis en aliaj okazoj, temas pri tre grava sciencisto, kreinto de interalie la unua teleregilo aŭ la unua aŭtomata ŝakludisto, plus multaj aliaj inventoj kaj iniciatoj. Kaj li estis «feroca esperantisto», kiel nomis lin la francia diplomatio post liaj proponoj favore al Esperanto ĉe la Ligo de Nacioj komence de la 20-aj jaroj. Tion mi rakontis tre detale, bedaŭrinde nur hispane, en tiu ĉi artikolo.
#000057
Pri la graveco de tiuj doodle de Google ni jam havis sperton kiam ili dediĉis ĝin al la naskiĝo de Zamenhof. Nun mi konfirmis tiun efikon. Ĉar tiu mia artikolo ĝuas tre bonan pozicion en la serĉiloj kiam oni skribas la nomon de Torres-Quevedo, mi ricevas hodiaŭ 30-oble pliajn vizitojn ol averaĝe. Kaj ne temas pri hazardaj alvenoj, ĉar la vorto Esperanto aperas en la titolo kaj la priskribo, kaj multaj plu moviĝas al aliaj lokoj de la retejo. Bona ekzemplo pri la graveco atenti tiajn vojojn por informi pri nia lingvo.
#000058
El Burgoso al la mondo
#000060
Kiel mi anoncis en pasinta blogero, la liberecanaj rondoj plu moviĝas rilate al Esperanto. Kaj tre eble, la iniciatoj povas forte kreski dum venontaj monatoj. Nome, la sekcio de la sindikato CGT en Burgoso organizis dum tiu ĉi pasinta semajno serion da konferencoj pri nia lingvo, kiu akompanis ekspozicion de nun vojaĝontan al aliaj urboj de Hispanio.
#000061
CGT, aŭ Ĝenerala Konfederacio de la Laboro, estas minoritata hispania indikato, kiu devenas el la anarĥiista tradicio. Fakte, ĝi formiĝis post splitiĝo disde la pli tradicia CNT, Nacia Konfederacia de la Laboro, baze ĉar la CGT partoprenas la sindikatajn balotojn ene de la entreprenoj. Ambaŭ tre pozitive rilatas al Esperanto, kaj ne malofte publikigas artikolojn en siaj revuoj. CGT havas konstantan rubrikon en aŭ pri Esperanto en sia reta revuo «Ruĝa kaj Nigra», ĝia katalunia sekcio aprobis antaŭ du jaroj klaran rezolucion favore al nia lingvo, kaj antaŭ kelkaj tagoj ĝi pretigis eĉ esperantan version de la video eksplikanta la kialojn por la ĝenerala striko kunvokita por venonta merkredo en Hispanio.
#000062
La ekspozicio nun inaŭgurata enskribiĝas en serio pri la kulturoj de la libereco en la iberia anarĥiismo. La unua tia ekspozicio estis pretigita antaŭ tri aŭ kvar jaroj, temis pri liberecanaj pedagogioj, kaj ĝuis bonan sukceson en tiu medio.
#000063
La nuna pri Esperanto konsistas el dudek paneloj, homaltaj kaj plenaj je informoj, pri la lingvo mem, pri la historio, la anarĥiisma kaj ĝenerale laborista tradicio, kaj pri la uzo de la lingvo fare de la povo kaj la potenculoj. Ĝi kompreneble videbligas ideologian vidpunkton, sed entute ĝi estas sufiĉe interesa por la ĝenerala publiko, ne nepre anarĥiisma. Ankaŭ la katalogo (el kiu oni povas vidi tie ĉi specimenon) estas ege bonkvalita.
#000064
La tuton pretigis tre interesa kaj promesplena grupo de esperantemaj anoj de la sindikato en Burgoso (Burgos, la iama ĉefurbo de la malnova Kastilio, kulture alloga urbo, trairata de la Jakoba Vojo). Kelkaj el ili jam organizis atelieron por lerni nian lingvon, sed ilia nivelo estis ĝis nun modesta. Certe tiu ĉi iniciato taŭgos por firmigi la grupon kaj la agadon en tiu urbo.
#000065
Kiel dirite, krom la ekspozicion, ili organizis serion de konferencoj dum la tuta semajno. Ĝi ĝuis bonan partoprenon kaj intereson. Mi mem partoprenis la vendredan fermon per prelego pri la nuno kaj estonto de la lingvo. Mi provis malmunti diversajn mitojn pri Esperanto, kaj montri al la publiko ke temas pri tute vivanta lingvo kaj movado, eĉ se por multaj tio ne evidentas.
#000066
Mi ankaŭ substrekis la pluralecon de la komunumo. Mi tion provas fari ofte, ne nur en tiu ĉi blogo, sed ankaŭ en personaj prezentadoj. Multaj homoj en Hispanio suferas la antaŭjuĝon ke Esperanto estas afero de anarĥiistoj, aŭ ĝenerale de maldekstruloj, aŭ ili pensas pri homoj engaĝitaj al novaj sociaj movadoj. Tio povas altiri multajn, sed ankaŭ limigi la varbadon, kaj ĉefe oni riskas ke tiuj estontaj esperantistoj seniluziiĝu kiam ili trovas ke ne nepre la jamaj movadanoj kundividas iliajn proprajn vidpunktojn. Fakte, tio ĵus dramece okazis antaŭ kelkaj semajnoj, kiam la grupo atinginta tiun notindan sukceson en TED, pri kiu mi rakontis antaŭnelonge, post serio da miskomprenoj kun loka grupo, ŝajne abrupte forlasis nian lingvon kaj eĉ ekkreas sian propran. Tial, mi preferis tion substreki ankaŭ en mia prezentado antaŭ liberecanoj, eble eĉ insiste, por ke neniu ricevu ŝokon ĉe konstato pri la reala Esperantujo.
#000067
Kiel dirite, la agado de la sindikato ne finiĝas tie ĉi. La ekspozicio baldaŭ ekvojaĝos. Eble en iuj lokoj oni povos ankaŭ komplementi per simila prelegado, je kiu mi esperas ke HEF kaj la ceteraj asocioj povos kontribui. Se al tio aldoniĝas la baldaŭa okazigo de la SAT-kongreso en Madrido, eble ĉio povas konspiri por ke la liberecanaj rondoj, eĉ se nun pli minoritataj, reprenu la ligitecon al Esperanto, iam karakterizintan tiun movadon.
#000068
Al inicio de la web
#000069