Natur'scienc'ist'o kaj fizik'ist'o, profesor'o ĉe la Ĝeneva universitat'o.
#000002
(Nask'iĝ'is en 1740. Li far'is seri'o'n da botanik'a'j kaj geologi'a'j stud'vojaĝ'o'j en divers'a'j land'o'j, sed precip'e en la Alp'o'j. Klasik'a'j est'as li'a'j el'serĉ'o'j pri la glaci'ej'o'j; al li est'as ŝuld'at'a la el'trov'o de mult'a'j mineral'o'j kaj la el'pens'o de divers'a'j fizik'instrument'o'j, inter'ali'e de la har'higrometr'o, cianometro, diafan'o'metr'o, pajl-, kaj pint-elektrometr'o, aktin'o'metr'o, anemometr'o, eŭdiometr'o, ktp. Li el'dir'is la unu'a'j'n princip'o'j'n de la raci'a meteorologi'o. Li'a plej grav'a verk'o literatur'a est'as titol'it'a: Vojaĝ'o'j tra la Alp'o'j. Li mort'is en 1799.
#000003
Divers'a'j period'aĵ'o'j sci'ig'is al la publik'o, ke dum la monat'o aŭgust'o 1786 du loĝ'ant'o'j de Chamouni, S-ro Paccard, doktor'o je medicin'o, kaj la gvid'ist'o Jacques Balmat, ating'is la supr'o'n de Mont'o-Blank'a, kiu est'is ĝis tiam rigard'it'a kiel ne'sur'ir'ebl'a. Mi tuj la sekv'int'a'n tag'o'n ĝi'n ek'sci'is kaj sen'prokrast'e ek'vojaĝ'is por se far'ebl'e sekv'i ili'a'j'n paŝ'o'j'n. Sed pluv'o'j kaj neĝ'o'j dev'ig'is mi'n for'las'i la entrepren'o'n ĝis la proksim'a jar'o. Al Jacques Balmat mi komisi'is esplor'i la mont'eg'o'n je komenc'o de juni'o kaj avert'i mi'n pri la moment'o, kiam la plat'iĝ'o de la vintr'a'j neĝ'o'j ig'os ĝi'n al'ir'ebl'a. Inter'temp'e mi ir'is al la Provenc'a mar'bord'o por far'i eksperiment'o'j'n kun tiu'j kompar'ot'a'j'n, kiu'j'n mi intenc'is prov'i sur Mont'o-Blank'a.
#000004
Dum la monat'o juni'o Jacques Balmat sen'sukces'e far'is du ascend'prov'o'j'n; tamen li skrib'is al mi, ke sen'dub'e oni pov'os ascend'i en la unu'a'j tag'o'j de juli'o. Mi tiam ek'vetur'is al Chamouni. En Sallenche renkont'is mi la kuraĝ'a'n Balmat, kiu est'is ek'vojaĝ'ant'a Ĝenevon por anonc'i al mi si'a'j'n de'nov'a'j'n sukces'o'j'n; la 5-an de juli'o li est'is sur'pren'ir'int'a ĝis la pint'o de la mont'eg'o kun'e kun du ali'a'j gvid'ist'o'j, Johan-Miĥael Cachat kaj Aleksis Tournier. Kiam mi al'ven'is en Chamouni, pluv'is, kaj la mal'bel'a veter'o daŭr'is preske kvar semajn'o'j'n. Sed mi est'is decid'int'a atend'i ĝis fin'o de la sezon'o, prefer'e ol mal'traf'i la oportun'a'n okaz'o'n. Fin'e ĝi ven'is, tiu moment'o tiom dezir'at'a, kaj mi ek'marŝ'is la 1-an de aŭgust'o, akompan'at'a de unu serv'ist'o kaj dek ok gvid'ist'o'j, kiu'j port'is mi'a'j'n fizik-instrument'o'j'n kaj la tut'a'n il'ar'o'n, kiu'n mi bezon'is. Mi'a pli'aĝ'a fil'o vigl'e dezir'is akompan'i mi'n; sed mi tim'is, ke li est'as ne ankore sufiĉ'e fortik'a kaj ekzerc'it'a al tia'j marŝ'o'j. Mi postul'is, ke li rezign'u. Li rest'is ĉe la "Prieuré", kie li tre zorg'e far'is observ'o'j'n al tiu'j kun'respond'a'j'n, kiu'j'n mi est'is far'ont'a sur la mont'supr'o.
#000005
Kvankam est'as apene du mejl'o'j kaj kvar'on'o rekt'lini'e de la Prieuré de Chamouni ĝis la pint'o de Mont'o-Blank'a, tiu ekskurs'o ĉiam postul'is almene dek ok marŝ'hor'o'j'n, tial ke ekzist'as danĝer'a'j lok'o'j, mal'rekt'aĵ'o'j, kaj proksim'um'e mil naŭ'cent du'dek klaft'o'j ascend'end'a'j.
#000006
Ir'ant'e de la "Prieuré" ĝis Mont'o-Blank'a tra la mont'o "La Côte", oni unu'e sekv'as la al Ĝenevo konduk'ant'a'n voj'o'n, ĝis la vilaĝ'o "Les Bossons", kaj tie oni uz'as la voj'et'o'n, kiu ating'as la sam'nom'a'n glaci'ej'o'n. Sed je mal'supr'o de la dekliv'o, kiu konduk'as al tiu glaci'ej'o, oni ir'as dekstr'e'n tra la vilaĝ'et'o de l'Mont. Iom trans tiu vilaĝ'et'o oni ek'ascend'as, sekv'ant'e la bord'o'n de la torent'o, kiu ŝpruc'as el la Taconay-glaci'ej'o. Tiu supr'e'n'ir'ej'o est'as tre sovaĝ'aspekt'a, fund'e de mal'larĝ'a valet'o, lok'it'a kontraŭ la Taconay-glaci'ej'o, kiu svarm'as je glaci'aĵ'o'j, ne blank'a'j kaj pur'a'j, kiel tiu'j de "Bossons", sed mal'pur'ig'it'a'j de nigr'a kot'o kaj tra'tranĉ'it'a'j de sam'kolor'a'j ŝton'eg'o'j; sed daŭr'ig'ant'e la ascend'o'n, oni evkidas super tiu glaci'ej'o la pur'a'j'n kaj krut'a'j'n neĝ'o'j'n de la kupol'mont'o "Goûté". Balde post'e oni al'ven'as iom super la Taconay-glaci'ej'o, oni tra'pas'as kelk'a'j'n danĝer'a'j'n lok'o'j'n, kaj oni ating'as fontan'o'n kun klar'a kaj freŝ'a akv'o, ĉe kiu la gvid'ist'o'j, jam lac'ig'it'a'j pro si'a'j ŝarĝ'o'j, plezur'eg'e ripoz'is dum kelk'a'j moment'o'j.
#000007
Du'on-hor'o'n post for'las'o de la glaci'ej'o, oni al'ven'as ĉe la pied'o de sufiĉ'e alt'a preske vertikal'a rok'o, kiu bar'as mal'larĝ'a'n kaj profund'a'n koridor'o'n. Por el'ir'i el tiu koridor'o, oni dev'as sur'grimp'i la rok'aĵ'o'n; tiu pas'ej'o nom'iĝ'as Map'as aŭ Mal'bon'a-Paŝ'o. Oni est'is tie met'int'a ŝtup'et'ar'o'n, en la pens'o, ke mi ĝi'n bezon'os; sed, ĉar mi tim'is impres'i al mi'a'j gvid'ist'o'j mal'bon'a'n opini'o'n pri mi, se mi ĝi'n uz'us, mi pas'is preter la ŝtup'et'ar'o, ne tuŝ'int'e ĝi'n. Trans la "Map'as" oni est'as dev'ig'at'a sur'paŝ'i kelk'a'j'n mal'larĝ'a'j'n kornic'o'j'n super alt'a'j krut'aĵ'o'j. Post'e oni sekv'as akr'a'n krest'o'n kun profund'eg'aĵ'o dekstr'e kaj tre dekliv'a'j herb'ej'o'j mal'dekstr'e; post kio oni per kvin'dek-grad'a dekliv'o ascend'as al grot'o aŭ kavern'et'o, kie mi tra'nokt'is la 20-an de aŭgust'o 1786, kiam, tuj post la vojaĝ'o de doktor'o Paccard, mi prov'is, sekv'ant'e li'a'j'n post'sign'o'j'n, ating'i la pint'o'n de Mont'o-Blank'a. Sed dum'nokt'e ek'fal'is torent'simil'a pluv'eg'o kaj neĝ'is sur la alt'aĵ'o'j; mal'ĝoj'e dev'is mi re'ven'i sur mi'a'j'n paŝ'o'j'n kaj prokrast'i la afer'o'n ĝis proksim'a jar'o. En ambe vojaĝ'o'j mi bezon'is proksim'um'e kvar hor'o'j'n, ne inklud'ant'e la ripoz'temp'o'j'n, por ir'i de "Prieuré de Chamouni" ĝis tiu rifuĝ'ej'o.
#000008
La supr'o de l'rok'aĵ'o, nord-weste de tiu grot'o, prezent'as tre bel'a'n vid'aĵ'o'n. Tiu supr'o form'as unu el la pint'o'j de la mal'larĝ'a krest'o de l'mont'o "La Côte", kiu apart'ig'as la glaci'ej'o'j'n "Taconay" kaj "Les Bossons". La tie'a mont'pas'ej'o kuŝ'as je alt'o da ĉirkaŭ'e ses'cent klaft'o'j super la "Prieuré de Chamouni". De tiu krest'o oni ek'vid'as sub si'a'j pied'o'j la du ĵus nom'it'a'j'n glaci'ej'o'j'n, la tut'a'n Chamouni-val'o'n ĝis la Balma pas'ej'o kaj ambe mont'ĉen'o'j'n, kiu'j flank'as tiu'n pas'ej'o'n: pli mal'proksim'e, oni ek'vid'as la Aï-tur'o'j'n kaj la Sud-pint'o'n, kiu super'as Saint-Maurice, kiel anke ali'a'j'n supr'o'j'n pli mal'apud'a'j'n. Sed la plej interes'a vid'aĵ'o est'as la nord-westa laŭ'long'e vid'it'a part'o de la krest'o mem, sur kiu oni star'as. Eg'a'j akr'angul'a'j rok'o'j, strang'e kaj mal'tim'e amas'ig'it'a'j, kron'as la supr'o'n de tiu krest'o kaj aspekt'as plej ne'kutim'e kaj sovaĝ'e; la bel'a kaj rid'et'a paroĥ'o de "Ouches" ŝajn'as dis'pec'ig'it'a per tiu'j sen'frukt'a'j rok'aĵ'o'j kaj mir'ind'e kontrast'as kun ili. Unu el tiu'j rok'o'j, kies el'star'ant'a angul'o antaŭ'e'n'as super la profund'eg'aĵ'o, nom'iĝ'as pro tio Bird'bek'o. Oni rakont'as, ke paŝt'ist'o, vet'int'a ir'i kaj sid'iĝ'i sur tiu'n bek'pint'o'n, sukces'is kaj tie sid'iĝ'is; sed re'star'iĝ'ant'e li pro mal'lert'a mov'o perd'is la egal'pez'o'n, fal'eg'is kaj mort'iĝ'is sur'lok'e.
#000009
Daŭr'ig'ant'e la supr'e'n'ir'o'n oblikv'e inter la glaci'ej'o "Les Bossons" kaj la supr'o de la krest'o, ni pas'is sub profund'a kavern'o, kie Jacques Balmat en si'a unu'a vojaĝ'o est'is kaŝ'int'a la ŝtup'et'ar'o'n, kiu help'is al ni tra'pas'i la krev'aĵ'o'n de la glaci'ej'o, kaj abi'stang'o'n, uz'end'a'n por la mal'facil'a'j pas'lok'o'j. La ŝtup'et'ar'o'n li re'trov'is, sed la stang'o'n oni est'is ŝtel'int'a; est'as strang'e, ke tie trov'iĝ'is ŝtel'ist'o'j; oni tamen ne pov'us dir'i, ke est'is grand'voj'a'j ŝtel'ist'o'j. Ni anke pas'is ĉe la pied'o de la "Tur"-pint'o, kiu est'as la plej alt'a de tiu krest'o, kaj je la unu'a hor'o kaj tri kvar'on'o'j ni ating'is la supr'o'n de la "Côte"-mont'o, en lok'o kie ni intenc'is tra'nokt'i. Tiu unu'a tag'o do ne est'is long'a: ni bezon'is nur ses hor'o'j'n kaj du'on'o'n de "Prieuré" ĝis ni'a unu'a kuŝ'iĝ'ej'o.
#000011
Tiu rifuĝ'ej'o konsist'is el amas'o da eg'a'j granit'ŝton'eg'o'j, inter kiu'j mi'a'j gvid'ist'o'j esper'is trov'i ŝirm'ej'o'n, kaj kie doktor'o Paccard kaj Jacques Balmat tra'nokt'is la unu'a'n vesper'o'n de si'a esplor'vojaĝ'o. Tiu'j ŝton'eg'o'j est'is tie'n ŝov'it'a'j de la glaci'ar'o, kiu est'as tut'e proksim'a, kaj kiu'n oni dev'as tra'paŝ'i por progres'i al supr'o de Mont'o-Blank'a. Tie oni for'las'as la firm'a'n ter'o'n kaj ek'paŝ'as sur la glaci'o'j'n kaj sur la neĝ'o'j'n ĝis fin'o de la vojaĝ'o.
#000012
Prefer'ind'e est'as tra'paŝ'i la glaci'ej'o'n dum'maten'e, kiam la neĝ'o est'as ankore hard'it'a; mult'e pli danĝer'a est'as la tra'paŝ'o vesper'e, kiam la tag'varm'o est'as ĝi'n mol'ig'int'a. Tio'n spert'is Marie Coutet, sub kiu la neĝ'o ek'krev'is, kiam li ir'is esplor'i la pas'ej'o'n, kiu'n ni est'is sekv'ont'a la morgan tag'o'n. Feliĉ'e li rest'is pend'ant'a per la ŝnur'eg'o, kiu lig'is li'n al li'a'j du akompan'ant'a'j kamarad'o'j. Je ili'a re'ven'o ni ĉiu'j interes'e demand'is ili'n pri ili'a esplor'promen'o, kiel oni demand'as al spion'o'j nov'aĵ'o'j'n pri la mal'amik'a arme'o. Trankvil'e kaj eĉ gaj'e raport'is Marie Coutet si'a'n aventur'o'n: malgraŭ'e, li'a rakont'o stern'is mal'hel'a'n vual'o'n sur la vizaĝ'o'j'n; la plej brav'a'j ŝerc'is pri ĝi, sed la ali'a'j ŝajn'e opini'is tiu'j'n ŝerc'o'j'n iom mal'konven'a'j. Tamen re'ven'i hejm'e'n neni'u propon'is, ĉiu okup'is si'n serĉ'ant'e ŝirm'ej'o'n por pas'ig'i la nokt'o'n; unu'j loĝ'iĝ'is en mi'a mal'nov'a rifuĝ'ej'o, kie ili esper'is est'i pli varm'e; ali'a'j nest'is inter la granit'ŝton'eg'o'j; mi mem, kun mi'a serv'ist'o kaj du aŭ tri el mi'a'j fidel'a'j gvid'ist'o'j, kuŝ'iĝ'is sub tend'o, kiu'n mi kun'port'ig'is, por est'i tut'e liber'a pri la lok'o, kie mi tra'nokt'os.
#000013
La morgon, 2-an de aŭgust'o, malgraŭ la vigl'a dezir'o, kiu'n ĉiu'j hav'is ek'marŝ'i fru'maten'e, okaz'is tiom da diskut'o'j inter la gvid'ist'o'j pri la divid'o kaj aranĝ'o de ili'a'j ŝarĝ'o'j, ke nur je la ses'a kaj du'on'o ni pov'is ek'vojaĝ'i. Ĉiu tim'is tro ŝarĝ'i si'n, ne por evit'i lac'iĝ'o'n, sed por ne trak'rev'ig'i la neĝ'o'n per si'a pez'o kaj tiel fal'i en profund'aĵ'o'n.
#000014
Ni ek'paŝ'is sur la glaci'ej'o'n kontraŭ'ej'e de la granit'ŝton'eg'o'j, sub kies ŝirm'o ni est'is dorm'int'a'j; la komenc'o est'as tre facil'a; sed balde post'e oni en'ven'as en glaci'aĵ'a'n labirint'o'n, dis'ŝir'it'a'n per larĝ'a'j krev'aĵ'o'j, jen tut'e mal'plen'a'j, jen tut'e aŭ part'e plen'ig'it'a'j de neĝ'o'j, kiu'j oft'e form'as ark'aĵ'o'j'n sub'e kav'ig'it'a'j'n, kaj kiu'j est'as tamen kelk'a'foj'e la sol'a rimed'o hav'ebl'a por trans'ir'i tiu'j'n krev'aĵ'o'j'n; ali'lok'e, oni uz'as akr'a'n glaci'krest'o'n, kiel pont'o'n por ili'n trans'paŝ'i. En kelk'a'j lok'o'j, kie la krev'aĵ'o'j est'as tut'e mal'plen'a'j, oni est'as dev'ig'at'a mal'supr'e'n'ir'i ĝis la fund'o kaj de'nov'e supr'e'n'ir'i per ŝtup'ar'o'j hak'it'a'j en la glaci'o'n mem de la kontraŭ'ej'a mur'o. Sed neni'e oni ating'as, nek eĉ ek'vid'as la rok'o'n; la fund'o ĉiam est'as neĝ'a aŭ glaci'a; kaj okaz'as moment'o'j kiam, post mal'supr'e'n'ir'o en tiu'j'n preske vertikal'a'j'n abism'o'j'n ĉirkaŭ'it'a'j'n de glaci'mur'o'j, oni ne pov'as imag'i, tra kie oni el'ir'os. Tamen tiom long'e kiam oni marŝ'as sur la glaci'o mem, kiom ajn mal'larĝ'a'j est'as la krest'o'j, kiom ajn klin'iĝ'a'j est'as la dekliv'o'j, tiu'j mal'tim'a'j Chamouni'an'o'j hav'as la kap'o'n kaj la pied'o'n egal'e firm'a'j, kaj ili ŝajn'as nek tim'ig'it'a'j nek mal'trankvil'a'j: ili inter'parol'as, rid'as, konkur'as inter si; sed, kiam oni paŝ'as sur tiu'j mal'dik'a'j ark'aĵ'o'j pend'ant'a'j super abism'o'j, ili marŝ'as en plej profund'a silent'o; la unu'a'j tri, kun'e lig'it'a'j per ŝnur'eg'o'j je inter'spac'o da kvin aŭ ses fut'o'j unu de la ali'a; la okul'o'j fiks'it'a'j pied'e'n, ĉiu pen'ant'e met'i la pied'o'n preciz'e kaj lert'e en la post'sign'o'n las'it'a'n de la antaŭ'ir'ant'o. Sed, precip'e pli'grand'iĝ'is tiu spec'o de tim'o, kiam ni ek'vid'is la lok'o'n, kie Marie Coutet[TR1] est'is en'profund'iĝ'int'a; la neĝ'o est'is sub li'a'j pied'o'j subit'e krev'int'a, kre'ant'e ĉirkaŭ li mal'plen'aĵ'o'n, ses aŭ sep fut'o'j'n diametr'e, mal'kovr'ant'a'n abism'o'n, kies nek fund'o'n nek rand'o'j'n oni pov'is ek'vid'i, kaj tio en lok'o, kie neni'u ekster'a sign'o anonc'is plej et'a'n avert'o'n de danĝer'o. Sekv'e, kiam trans'paŝ'int'e iu'n el tiu'j suspekt'a'j neĝ'o'j, la karavan'o re'trov'is si'n sur la firm'a glaci'o, esprim'o de ĝoj'o kaj kviet'o hel'ig'is ĉiu'j'n vizaĝ'o'j'n, babil'o kaj ŝerc'o'j re'komenc'is; oni inter'diskut'is pri la voj'o sekv'end'a, kaj, trankvil'ig'it'a de la sukces'o, oni pli konfid'e risk'is si'n je nov'a'j danĝer'o'j. Preske tri hor'o'j'n ni pas'ig'is por tra'paŝ'i tiu'n tim'ig'a'n glaci'ej'o'n, kvankam ĝi hav'as larĝ'o'n da apene unu kvar'on'mejl'o. De tiam ni marŝ'is nur sur neĝ'o'j, oft'e tre mal'facil'a'j pro la klin'iĝ'o de la dekliv'o'j kaj kelk'a'foj'e danĝer'a'j, kiam tiu'j dekliv'o'j border'as profund'eg'aĵ'o'j'n; sed tiam almene oni tim'as neniu'n ali'a'n danĝer'o'n, ol tiu'n, kiu'n oni vid'as, kaj oni ne risk'as est'i en'glut'it'a, sen ke nek fort'o nek lert'o pov'as help'i.
#000015
El'ir'ant'e el la glaci'ej'o, oni est'as dev'ig'at'a supr'e'n'ir'i unu el tiu'j ekstrem'e krut'a'j dekliv'o'j; post'e, oni pas'as ĉe pied'o de la plej mal'alt'a kaj plej nord'a pint'o de ĉen'et'o da rok'o'j, izol'it'a'j mez'e de la Mont-Blank'a glaci'ar'o. Tiu ĉen'et'o, orient'e, est'as apart'ig'it'a je la Sud'pint'o kaj je la mont'o'j, lig'ant'a'j tiu'n pint'o'n kun Mont'o-Blank'a, per tre sovaĝ'aspekt'a glaci'ej'o.
#000016
Post ol est'i preter'pas'int'a tiu'j'n rok'o'j'n, oni ili'n for'las'as por serpent'e supr'e'n'ir'i en neĝ'plan'a valet'o, kiu de nord'o ir'as sud'e'n ĝis pied'o de la plej alt'a mont'pint'o. Tiu neĝ'o est'as tie ĉi kaj tie tra'tranĉ'it'a de grand'eg'a'j kaj bel'eg'a'j krev'aĵ'o'j. Ili'a akr'a kaj net'a tranĉ'o vid'ig'as neĝ'o'j'n horizontal'e tavol'it'a'j'n, ĉiu tavol'o kun'respond'ant'a al unu jar'o. Kiom ajn larĝ'a est'as tiu'j krev'aĵ'o'j, neni'e oni pov'as ek'vid'i ties fund'o'n.
#000017
Ni re'al'bord'iĝ'is la rok'ĉen'o'n en la sam'a lok'o, kie la pas'int'a'n jar'o'n mi konstru'ig'is rifuĝ'dom'et'o'n; tiam mi'a intenc'o est'is tra'nokt'i tie dum la ascend'o; sed mal'bel'a veter'o mal'help'is mi'n ating'i ĝis tie.
#000018
Tiu ĉen'o oft'e est'as inter'romp'it'a de neĝ'o'j; la rok'pint'o'j el'iĝ'as kiel insul'et'o'j, aŭ kiel rif'o'j, el la neĝ'mar'o, kiu kovr'as la tut'a'n region'o'n. Tie mi'a'j gvid'ist'o'j perd'ig'is al mi mult'a'n temp'o'n, sub pretekst'o maten'manĝ'i kaj ripoz'i; ili'a intenc'o est'is prokrast'i ni'a'n marŝ'o'n sufiĉ'e, por ke far'iĝ'os ne'ebl'e progres'i ant'e la nokt'o en la part'o'n de l'voj'o, kie jam ne trov'iĝ'as rok'aĵ'o'j kaj kie oni est'us dev'ig'at'a kuŝ'iĝ'i sur'neĝ'e. Nur je la dek'unu'a ni re'vojaĝ'is, kvankam ni est'is al'ven'int'a'j iom post la naŭ'a.
#000019
De la tie'a'j rok'o'j ni pov'is ek'vid'i la lag'o'n[1] trans la val'o "Abondance"; sed, daŭr'ig'ant'e la ascend'o'n, oni ĝi'n vid'is ĉiam pli bon'e; ni eĉ tre facil'e re'kon'is la urb'et'o'n "Nyon". Antaŭ ni la mont'o'j de "Faucigny" iom post iom mal'supr'e'n'is. La tra'bor'it'a pint'o "Reposoir" (Ripoz'ej'o) ni'n plej long'temp'e kontraŭ'star'is, tial ke ĝi est'is najbar'a kaj ĝi'a pint'o kontur'iĝ'is kontraŭ la mal'proksim'a horizont'o; efektiv'e ni konsider'is venk'it'a'j nur tiu'j'n alt'aĵ'o'j'n, super kiu'j ni pov'is vid'i la Jur'a'on. Ĉiu tia venk'o est'is ĝoj'tem'o por la tut'a karavan'o; ĉar neni'o pli'viv'ig'as kaj kuraĝ'ig'as, ol la klar'a konstat'o de akir'it'a'j progres'o'j.
#000020
Ni est'is dev'ig'at'a'j tra'paŝ'i tiu'n sam'a'n krev'aĵ'o'n sur klin'iĝ'a kaj danĝer'a neĝ'pont'o; post kio, per anke tre krut'a neĝ'dekliv'o ni ating'is unu el la last'a'j rok'o'j de la izol'it'a ĉen'o, kie mi tra'nokt'is la postmorgon, re'ven'ant'e de la mont'pint'o, kaj pro tio mi nom'is ĝi'n la rok'o de la Feliĉ'a Re'ven'o. Ĝi'a alt'o est'as mil sep'cent ok'dek klaft'o'j. Ni al'ven'is tie je la unu'a kaj du'on'o, kaj ni bon'apetit'e tag'manĝ'is je sun'varm'o. Sed ĉar ni bedaŭr'is, ke ni ne hav'as akv'o'n, la gvid'ist'o'j el'pens'is tre lert'a'n rimed'o'n por ĝi'n hav'ig'i al ni. Ili paf'is eg'a'j'n neĝ'bul'o'j'n kontraŭ sunekspozitajn rok'o'j'n; part'o de la neĝ'o tie al'glu'iĝ'is, fand'iĝ'is pro la varm'ig'it'a rok'o, kaj ni kolekt'is la akv'o'n, kiu gut'e de'stil'iĝ'is ter'e'n. Ili inter'ŝanĝ'is si'n por paf'i la bul'o'j'n, kaj post kelk'a'j moment'o'j kre'iĝ'is fontan'o, kiu proviz'is ni'n je tiom da akv'o, kiom ni pov'is dezir'i.
#000022
Tiu rok'aĵ'o, izol'it'a mez'e de la neĝ'o'j, est'is por ni'a'j gvid'ist'o'j ver'a ĝu'lok'o, kvaze Kalips'a insul'o; ili ne pov'is konsent'i for'las'i ĝi'n kaj nepr'e vol'is tra'nokt'i tie. Ili imag'as, ke ĉe tiu'j alt'a'j neĝ'o'j reg'as dum'nokt'e absolut'e ne'toler'ebl'a frost'o, kaj ili serioz'e tim'is mort'iĝ'i tie. Fin'e mi dir'is al ili, ke koncern'e mi'n, mi est'as firm'e decid'int'a, ir'i tie'n kun tiu'j el ili, kiu'j est'as fid'ind'a'j, ke ni profund'e fos'os en la neĝ'o'n, ke ni kovr'os tiu'n kav'aĵ'o'n per la tend'tol'o, ke ni tie'n en'ferm'os ni'n ĉiu'j'n kun'e, kaj ke tiel ni ne sufer'os pro mal'varm'o, kiom ajn akr'a ĝi est'os. Trankvil'ig'is ili'n tiu aranĝ'o, kaj ni ek'marŝ'is antaŭ'e'n.
#000023
Du'dek minut'o'j'n ni bezon'is por tra'paŝ'i tiu'n plat'aĵ'o'n; kaj tiu temp'o ŝajn'is al ni tre long'a, tial ke de post la last'a vojaĝ'o de Jacques Balmat ĝi est'is tra si'a tut'a larĝ'o bala'at'a de du potenc'eg'a'j serak'lavang'o'j, de'ŝir'it'a'j el la Goûté'a kupol'pint'o: ni est'is dev'ig'at'a'j marŝ'i tra tiu'j glaci'aĵ'o'j kun la tim'o de'nov'e sub'lavang'iĝ'i. De tiu plat'aĵ'o ni dum preske unu hor'o supr'e'n'ir'is tri'dek'kvar'grad'a'n dekliv'o'n, kaj tiel ni ating'is la du'a'n plat'aĵ'o'n, kie ni est'is tra'nokt'ont'a'j.
#000025
Unu'e okaz'is daŭr'a'j kaj serioz'a'j pri'diskut'o'j por elekt'i la lok'o'n, kie fiks'ot'a est'os la tend'o, sub kiu ni ĉiu'j dev'os kun'iĝ'i por est'i ŝirm'at'a'j kontraŭ la nokt'a frost'o, kiu tiom terur'ig'is la gvid'ist'o'j'n. Krom la mal'varm'o ni dev'is evit'i du danĝer'o'j'n, el kiu'j unu ven'is de supr'e, la ali'a de mal'supr'e: ni dev'is elekt'i lok'o'n, kie la ek'fal'ont'a'j de la alt'aĵ'o lavang'o'j ne pov'us ating'i ni'n, kaj kie oni ne pov'us suspekt'i la ekzist'o'n de iu krev'aĵ'o, kaŝ'at'a de supr'aĵ'a'j neĝ'o'j. Trem'is la gvid'ist'o'j je la pens'o, ke tiu neĝ'o, ŝarĝ'it'a per la pez'o de du'dek en mal'grand'a'n spac'o'n kun'ig'it'a'j hom'o'j, kaj mol'ig'it'a de la varm'o de ili'a'j korp'o'j, pov'us subit'e ek'krev'i kaj ni'n ĉiu'j'n kun'e en'glut'i mez'e de la nokt'o. La almenan ebl'o'n de tia supoz'o pruv'is terur'ig'a krev'aĵ'o, kiu'n ni est'is rand'int'a'j supr'e'n'ir'ant'e sur tiu'n sam'a'n plat'aĵ'o'n, kaj kiu ebl'e penetr'is sub ĝi'n. Tamen, cent kvin'dek paŝ'o'j'n post la en'ir'o sur la plat'aĵ'o'n ni trov'is lok'o'n, kiu ŝajn'is al ni bon'e ŝirm'at'a kontraŭ ĉiu'j tia'j danĝer'o'j.
#000026
Tie mi'a'j gvid'ist'o'j unu'e ek'fos'is la lok'o'n, kie ni intenc'is tra'nokt'i; sed tre balde ili ek'sent'is la efik'o'n de la mal'dens'a aer'o. Tiu'j fortik'a'j vir'o'j, kiu'j'n la ĵus far'it'a'j sep aŭ ok marŝ'hor'o'j tut'e ne lac'ig'is, jam post kvin aŭ ses neĝ'ŝovel'o'j plu ne pov'is daŭr'ig'i; ili est'is dev'ig'at'a'j si'n konstant'e inter'ŝanĝ'i. Unu el ili, kiu est'is retraŭirinta por ĉerp'i akv'o'n antee vid'it'a'n en krev'aĵ'o, ek'mal'san'iĝ'is ir'ant'e tie'n, re'ven'is sen la akv'o kaj pas'ig'is la vesper'o'n en plej mal'agrabl'a sent'um'o. Mi mem, observ'ant'e mi'a'j'n meteorologi'a'j'n instrument'o'j'n, sent'is mi'n lac'eg'a, kvankam mi est'as kutim'ig'it'a al la mont'ar'a aer'o kaj pli bon'e fart'as en tiu aer'o, ol en tiu de la mal'alt'aĵ'o. Tiu sent'um'o brul'e soif'ig'is ni'n, kaj ni pov'is hav'ig'i al ni akv'o'n nur per fand'o de la neĝ'o, ĉar la akv'o'n, kiu'n ni vid'is dum la ascend'o, ni trov'is glaci'iĝ'int'a, kiam ni re'ven'e ir'is serĉ'i ĝi'n; kaj la mal'grand'a karb'hejt'il'o, kiu'n mi est'is kun'pren'int'a, est'is ne'grand'a help'o por du'dek soif'ant'a'j person'o'j.
#000027
De la mez'o de tiu plat'aĵ'o, lok'it'a inter la last'a pint'o de Mont'o-Blank'a sud'e, ties alt'a'j ŝtup'o'j orient'e, kaj la Goûté'a kupol'mont'o okcident'e, oni ek'vid'as preske nur neĝ'o'j'n; ili est'as pur'a'j, blind'ig'e blank'a'j, kaj sur la alt'a'j pint'o'j ili plej strang'e kontrast'as kun la preske nigr'a ĉiel'o de tiu'j alt'a'j region'o'j. Oni vid'as tie neniu'n viv'a'n est'aĵ'o'n, neniu'n ŝajn'o'n de veget'aĵ'o'j; tie est'as la regn'o de frost'o kaj silent'o. Kiam mi reprezent'is al mi doktor'o'n Paccard kaj Jacques Balmat ĉe krepusk'o al'ven'ant'a'j unu'a'j en tiu'n dezert'o'n, sen ŝirm'ej'o, sen help'o, eĉ ne est'ant'e cert'a'j, ke hom'o'j pov'as viv'i en la lok'o'j, kie'n ili pretend'is ir'i, daŭr'ig'ant'e tamen si'a'n entrepren'o'n mal'tim'e, mi admir'is ili'a'j'n spirit'fort'o'n kaj kuraĝ'o'n.
#000028
Sur la sen'neĝ'a'j mont'ar'o'j, kies alt'o ne super'as mil ĝis mil du'cent klaft'o'j'n, est'as agrabl'e ating'i la kuŝ'iĝ'ej'o'n fru'e: ripoz'ig'as la vesper'freŝ'o post la dum'tag'a lac'iĝ'o; oni sid'iĝ'as sur'herb'e aŭ sur'rok'e, oni amuz'as si'n observ'ant'e la mal'hel'iĝ'ant'a'j'n nuanc'o'j'n de la lum'o kaj la fenomen'o'j'n, kiu'j preske ĉiam akompan'as la sun'sub'iĝ'o'n kaj la krepusk'o'n. Sed sur la alt'a'j kaj neĝ'kovr'it'a'j mont'eg'o'j, tiu'j tag'fin'iĝ'o'j est'as tre mal'agrabl'a'j; oni ne sci'as kie rest'i: se oni star'as sen'mov'e, oni frost'eg'as, kaj pro la lac'iĝ'o kaj la aer'a mal'dens'o oni est'as sen'ig'it'a je la fort'o kaj kuraĝ'o varm'ig'i si'n per ekzerc'mov'o'j. Tio'n ni spert'is en tiu staci'o, kie ni est'is al'ven'int'a'j ĉirkaŭ'e je la kvar'a. Ni ĉiu'j frost'is pro mal'varm'o; kun ekstrem'a sen'pacienc'o atend'is ni, ĝis la tend'o est'os star'ig'it'a; tuj kiam ĝi est'is pret'a, ĉiu'j si'n ĵet'is intern'e'n, kaj balde la babil'o de la gvid'ist'o'j kaj la naŭz'aĵ'o'j de la vom'em'ul'o'j dev'ig'is mi'n el'ir'i. Mi akcel'ig'is kiel ebl'e plej la vesper'manĝ'o'n. Post'e ni nur mal'facil'e pov'is aranĝ'i ni'n tia'manier'e, ke ĉiu'j pov'as en'ir'i en la tend'o'n, en pozici'o taŭg'a por pas'ig'i la nokt'o'n; ili permes'is al mi kuŝ'iĝ'i en angul'o; sed koncern'e ili'n, ili pov'is nur sid'iĝ'i sur'pajl'e, inter la krur'o'j unu'j de la ali'a'j; ĉiam pri'okup'at'a'j de tim'o pro mal'varm'o, ili tiel zorg'e ŝtop'is ĉiu'j'n fend'o'j'n de la tend'o, ke mi mult'e sufer'is pro la varm'o kaj pro la per ni'a spir'o haladz'ig'it'a aer'o. Mi est'is dev'ig'at'a dum'nokt'e el'ir'i por liber'e spir'i. Bril'is la lun'o plej hel'e mez'e de ebon'nigr'a ĉiel'o; Jupitro anke tut'plen'e lum'radi'ant'a est'is el'ir'ant'a postaŭ la plej alt'a pint'o orient'e de Mont'o-Blank'a, kaj tiom blind'ig'a est'is la lum'o re'bril'ig'at'a de tiu neĝ'kamp'eg'o, ke nur la unu'e- aŭ du'e'grand'a'j'n stel'o'j'n oni pov'is ek'vid'i. Fin'e, ni ĵus est'is ek'dorm'ant'a'j, kiam ni'n vek'is bru'eg'o de grand'a lavang'o, kiu ek'kovr'is part'o'n de la dekliv'o ascend'end'a la morgan tag'o'n. Je tag'iĝ'o montr'is la termo'metr'o tri grad'o'j'n sub la glaci'punkt'o.
#000029
Ni ek'marŝ'is nur mal'fru'e, tial ke ni dev'is fand'i neĝ'o'n por la maten'manĝ'o kaj por la vojaĝ'o; tuj kiam fluid'iĝ'int'a'n, oni ĝi'n trink'is, kaj tiu'j sam'a'j hom'o'j, kiu'j kvazereligie konserv'is la kun'port'it'a'n vin'o'n, konstant'e ŝtel'is la akv'o'n, kiu'n mi est'is en'rezerv'e met'int'a. Ni tra'paŝ'is unu'e la du'a'n plat'aĵ'o'n, ĉe kies en'ir'ej'o ni ĵus tra'nokt'is; de tie ni supr'e'n'ir'is al la tri'a, kiu'n ni anke tra'ir'is, kaj post du'on'hor'o ni al'ven'is ĉe la mal'supr'o de la grand'a dekliv'o, tra kiu marŝ'ant'e eŝten oni ating'as la rok'o'n, kiu form'as la mal'dekstr'a'n ŝultr'o'n de la Mont-Blank'a pint'o. Komenc'ant'e tiu'n supr'e'n'ir'o'n, mi est'is jam sufiĉ'e el'spir'ig'it'a pro la aer'mal'dens'o; tamen ne'long'a halt'o, ĉiu'tri'dek'paŝ'e kaj ne'sid'iĝ'ant'e, mult'e help'is al mi re'kapt'i la spir'kapabl'o'n; kaj tiel mi post kvar'dek minut'o'j ating'is la en'ir'ej'o'n al la lavang'o, kiu est'is la antean nokt'o'n fal'int'a kaj ĝis en ni'a tend'o aŭd'it'a.
#000030
Trans tiu lavang'o la dekliv'o far'iĝ'is ĉiam pli krut'a kaj konduk'is mal'dekstr'e al terur'ig'a profund'eg'aĵ'o; ni dev'is tra'pas'i sufiĉ'e larĝ'a'n fend'o'n, kies trans'ir'o est'is ĝen'at'a de glaci'blok'o, kiu ni'n dev'ig'is paŝ'i pli proksim'e al la dekliv'rand'o. Est'is la antaŭ'a'j gvid'ist'o'j hak'int'a'j paŝ'ar'o'n en la hard'it'a'n neĝ'supr'aĵ'o'n; sed la paŝ'o'j'n ili far'is tro long'a'j, tia'manier'e ke por ating'i la hak'it'aĵ'o'n, oni est'is dev'ig'at'a far'i paŝ'eg'o'n, tiel risk'ant'e mal'traf'i ĝi'n aŭ nepr'e glit'i en la profund'aĵ'o'n. Post'e, ĉe la supr'a part'o la glaci'iĝ'int'a supr'aĵ'o est'is pli mal'dik'a; tiam ĝi romp'iĝ'is sub ni'a'j paŝ'o'j, kaj sub'e trov'iĝ'is ok aŭ naŭ col'o'j da farun'simil'a neĝ'o, sub'port'at'a de du'a hard'it'a neĝ'krust'o; oni tiel du'on'krur'e en'neĝ'iĝ'is; post kio oni glit'is direkt'e al la profund'eg'aĵ'o, kontraŭ kiu oni est'is halt'ig'it'a nur per la super'a krust'o, kiu tiel dev'is kontraŭ'star'i grand'a'n part'o'n de la pez'o de ni'a'j korp'o'j; kaj, se ĝi romp'iĝ'us, oni nepr'e glit'us ĝis'fund'e. Sed pri la danĝer'o mi tut'e ne pri'okup'is mi'n; mi'a vol'o est'is firm'a, mi est'is decid'int'a ir'i antaŭ'e'n, tiel long'e ĝis mi'a'j fort'o'j mal'permes'os; mi hav'is neni'a'n ide'o'n ali'a'n, ol firm'ig'i mi'a'j'n paŝ'o'j'n kaj antaŭ'e'n'ir'i.
#000032
Ripoz'int'e kaj observ'int'e la nud'a'j'n tie renkont'it'a'j'n rok'o'j'n, kiu'j de la bord'o'j de ni'a lag'o est'as tre klar'e vid'ebl'a'j mal'dekstr'e de la plej alt'a pint'o de Mont'o-Blank'a, mi re'ek'marŝ'is; est'is proksim'um'e la naŭ'a hor'o. Ĉar mi est'is de Chamouni mezur'int'a la alt'o'j'n de la divers'a'j part'o'j de la mont'eg'o, mi sci'is, ke rest'as ne pli ol ĉirkaŭ'e cent kvin'dek klaft'o'j ascend'end'a'j, kaj tio per dekliv'o de nur du'dek ok ĝis du'dek naŭ grad'o'j, sur neĝ'o sufiĉ'e firm'a kaj tamen neniel glit'ig'a, sen krev'aĵ'o'j kaj ne'proksim'a al profund'eg'aĵ'o'j; mi do esper'is ating'i la pint'eg'o'n en mal'pli ol tri'kvar'on-hor'o; sed la aer'mal'dens'o kaŭz'is mal'facil'aĵ'o'j'n pli grand'a'j'n, ol mi est'us kred'int'a. Ĉe la fin'o mi est'is dev'ig'at'a halt'i ĉiudekkvin- aŭ dek'ses'paŝ'e por re'kapt'i spir'o'n; tio'n mi plej oft'e far'is star'ant'e kaj apog'it'e sur mi'a'n baston'o'n, sed el tri foj'o'j mi dev'is sid'iĝ'i ĉirkaŭ'e unu foj'o'n. Tiu ripoz'bezon'o est'is tut'e ne'venk'ebl'a; kiam mi prov'is kontraŭ'star'i je ĝi, rifuz'is la krur'o'j si'a'n serv'o'n, mi ek'sent'is du'on'sven'o'n kaj est'is kapt'it'a de kap'turn'o'j tut'e sen'de'pend'a'j de la lum'ag'o, ĉar la okul'o'j'n perfekt'e protekt'is la du'obl'a vual'o kovr'ant'a mi'a'n vizaĝ'o'n. Ĉar mi kun grand'a bedaŭr'o vid'is la temp'o'n pas'ant'a, kiu'n mi esper'is dediĉ'i al mi'a'j eksperiment'o'j sur la mont'pint'o, mi far'is divers'a'j'n prov'o'j'n por mal'long'ig'i la ripoz'temp'o'j'n; mi prov'is ekzempl'e ne paŝ'i ĝis perd'o de la fort'o'j kaj moment'e halt'i ĉiu'j'n kvar aŭ kvin paŝ'o'j'n, sed mi neniom gajn'is; post dek kvin aŭ dek ses paŝ'o'j mi est'is dev'ig'at'a ripoz'i tiom long'e, kiom se mi est'us ili'n far'int'a sen'halt'e; kaj pli rimark'ind'e, la plej fort'e mal'agrabl'a sent'um'o spert'iĝ'is nur ok aŭ dek sekund'o'j'n post ĉes'ig'o de la marŝ'o. Sol'e help'is kaj pli'fort'ig'is mi'n la freŝ'a nord'vent'o; kiam supr'e'n'ir'ant'e mi turn'is la vizaĝ'o'n tiu'direkt'e kaj glut'is profund'e'n la aer'o'n de tie ven'ant'a'n, mi pov'is far'i du'dek kvin ĝis du'dek ses paŝ'o'j'n sen'halt'e.
#000036
Ĉirkaŭ'e ĉe la mez'o de tiu supr'e'n'ir'o, oni preter'pas'as du mal'grand'a'j'n rok'o'j'n, el'star'ant'a'j'n el la neĝ'o. La pli alt'a el ambe est'is antenelonge frakas'it'a, ĉar ĝi'a'j fragment'o'j dis'e kuŝ'is ĉiu'flank'e sur la freŝ'a neĝ'o je distanc'o ĝis kelk'a'j fut'o'j. Kaj ĉar cert'e neni'u hom'o ven'is tie por ek'krak'ig'i tiu'n rok'o'n per pulv'o, aŭ ĝi'n dis'pec'ig'i per fer'a frap'mas'o, oni ne pov'as dub'i, ke tio est'is efik'o de fulm'o.
#000037
La last'a part'o de la ascend'o inter tiu'j rok'et'o'j kaj la mont'pint'o est'is, kiel supoz'it'e, la plej lac'ig'a por la spir'o; tamen, mi fin'e ating'is la tiom long'e dezir'at'a'n cel'o'n. Ĉar dum tiu du'hor'a lac'ig'a ascend'o mi konstant'e hav'is antaŭ la okul'o'j la preske tut'a'n vid'ebl'a'n part'o'n de la pint'eg'o, la al'ven'o ne est'is por mi subit'a surpriz'o; ĝi eĉ ne don'is al mi tia'n kontent'o'n, kia'n oni pov'us imag'i; la plej vigl'a, plej dolĉ'e sent'o est'is por mi la ĉes'o de la mal'kviet'o'j, kies objekt'o mi est'is; efektiv'e, kvaze incit'is mi'n la daŭr'o de tiu lukt'o, la memor'o kaj la ankore emoci'a sent'o mem de la pen'o'j kaŭz'it'a'j al mi de tiu venk'o. En la moment'o, kiam mi ating'is la plej alt'a'n punkt'o'n de la neĝ'o kron'ant'a tiu'n mont'pint'o'n, mi pli kun koler'a ol kun plezur'a sent'o pied'prem'is ĝi'n. Ceter'e, mi'a cel'o est'is ne nur ating'i la plej alt'a'n punkt'o'n, sed precip'e far'i observ'o'j'n kaj eksperiment'o'j'n, kiu'j sol'e don'us i'a'n valor'o'n al tiu vojaĝ'o, kaj mi tre tim'is, ke mi nur part'o'n de tio pov'os far'i, kio'n mi projekt'is. Efektiv'e mi jam est'is spert'int'a, eĉ sur la plat'aĵ'o, kie ni tra'nokt'is, ke en tiu mal'pez'a aer'o ĉiu zorg'e far'at'a observ'o lac'ig'as, tial ke oni ne'vol'e halt'ig'as la spir'o'n; kaj tiu spir're'ten'o kaŭz'as sent'um'o'n des pli mal'agrabl'a'n, ke la aer'mal'dens'o postul'us en'spir'o'j'n pli oft'a'j'n; mi est'is dev'ig'at'a ripoz'i kaj en'spir'i post ĉiu per'instrument'a observ'o, kvaze mi est'us far'int'a rapid'a'n supr'e'n'ir'o'n.
#000038
Tamen vigl'a'n kontent'o'n don'is al mi la grandioz'a spektakl'o, kiu'n mi hav'is antaŭ la okul'o'j. Ver'dir'e mal'pez'a vapor'o flos'ant'a en la mal'supr'a'j aer'region'o'j for'pren'is de mi la vid'o'n de la plej mal'alt'a'j kaj distanc'a'j objekt'o'j, kia'j la Franc'a'j kaj Lombard'a'j eben'aĵ'o'j; sed ne mult'e bedaŭr'is mi tiu'n perd'o'n; kio'n mi precip'e ven'is por vid'i, kaj kio'n mi plej klar'e vid'is, tio est'is la tut'o de ĉiu'j alt'a'j mont'pint'o'j, kies organiz'o'n mi jam de long'e dezir'is kon'i. Mi ne pov'is kred'i je mi'a'j okul'o'j; al mi ŝajn'is est'i sonĝ'o, vid'i sub mi'a'j pied'o'j tiu'j'n majest'a'j'n mont'supr'o'j'n, tiu'j'n tim'ind'a'j'n pint'eg'o'j'n, la Sud'pint'o'n, la Argentieron, la Gigant'o'n, kies eĉ la baz'o'j antee est'is por mi tiom mal'facil'e kaj danĝer'plen'e al'ir'ebl'a'j. Mi ek'kompren'is ili'a'j'n rilat'o'j'n, ili'a'n inter'lig'o'n, ili'a'n struktur'o'n, kaj unu sol'a rigard'o for'ig'is dub'o'j'n, kiu'j'n jar'o'j da labor'o ne pov'is klar'ig'i.
#000039
Dum'e, streĉ'is mi'a'j gvid'ist'o'j la tend'o'n kaj star'ig'is en ĝi la tabl'et'o'n, sur kiu'n mi intenc'is far'i la eksperiment'o'n de akv'o'bol'ig'o. Sed, kiam mi vol'is aranĝ'i kaj observ'i mi'a'j'n instrument'o'j'n, mi est'is dev'ig'at'a ĉiu'moment'e inter'romp'i mi'a'n labor'o'n por okup'i mi'n nur pri la zorg'o spir'i. Se oni konsider'as, ke la barometr'o montr'is nur dek ses col'o'j'n kaj unu linjon, kaj sekv'e ke la aer'o posed'is apene pli ol du'on'o'n da si'a kutim'a dens'o, oni kompren'os, ke tiu'n mank'o'n ni dev'is kontraŭ'ag'i per en'spir'o'j pli rapid'a'j. Nu, tiu rapid'o akcel'is la sang'mov'o'n des pli, ke la arteri'o'j jam ne ricev'is de ekster'e la kutim'a'n kontraŭ'prem'o'n; ni do ĉiu'j hav'is febr'o'n.
#000040
Kiam mi rest'is tut'e sen'mov'a, mi spert'is nur iom da sven'sent'o, mal'fort'a'n vom'em'o'n. Sed, kiam mi pen'is aŭ fiks'is mi'a'n atent'o'n dum kelk'a'j moment'o'j si'n'sekv'e, kaj precip'e kiam mi antaŭ'e'n klin'iĝ'ant'e kun'prem'is mi'a'n brust'o'n, tiam mi est'is dev'ig'at'a ripoz'i kaj rapid'spir'i dum du aŭ tri minut'o'j. Simil'a'j'n sent'um'o'j'n spert'is mi'a'j gvid'ist'o'j. Ili hav'is neni'a'n apetit'o'n; kaj ver'dir'e, ni'a manĝ'proviz'o, kiu tut'e frost'is dum'voj'e, ne est'is tre taŭg'a ekscit'i ĝi'n; ili eĉ ne zorg'is pri la vin'o, nek pri la brand'o. Efektiv'e, ili est'is konstat'int'a'j, ke la fort'a'j likvor'o'j pli'akcent'as tiu'n mal'bon'stat'o'n, sen'dub'e tial, ke ili ankore pli rapid'ig'as la sang'mov'o'n. Nur freŝ'a akv'o al'port'is komfort'o'n kaj plezur'o'n, kaj ni bezon'is temp'o'n kaj pen'o'n por hav'ig'i fajr'o'n, sen kiu neniom da akv'o est'is ricev'ebl'a. Kelk'a'j el mi'a'j gvid'ist'o'j, ne'kapabl'a'j toler'i pli long'e tiu'j'n divers'a'j'n sufer'o'j'n, mal'ascend'is la mont'eg'o'n la unu'a'j por re'ĝu'i aer'o'n pli dens'a'n.
#000041
La pint'o de Mont'o-Blank'a est'as spec'o de azen'dors'o, aŭ long'form'a krest'o direkt'at'a de orient'e okcident'e'n, proksim'um'e horizontal'a en la plej alt'a part'o kaj dekliv'a ĉe ambe ekstrem'aĵ'o'j laŭ angul'o'j da du'dek ok ĝis tri'dek grad'o'j. Tre mal'larĝ'a est'as tiu krest'o, preske tranĉ'a ĉe si'a supr'o, tiom ke du person'o'j ne pov'us tie marŝ'i du'op'e; tamen, ĝi pli'larĝ'iĝ'as kaj rond'iĝ'as mal'supr'e'n'ant'e eŝten, kaj westflanke ĝi simil'as antaŭ'tegment'o'n, el'star'ant'a'n nord'e'n. La tut'a supr'o est'as plen'e kovr'it'a de neĝ'o: el ĝi vid'iĝ'as neni'u rok'aĵ'o, escept'e ses- aŭ sep'dek klaft'o'j'n pli mal'supr'e. Est'us natur'e kred'i, ke la plej alt'a pint'o de la Alp'o'j si'n trov'as apud ties centr'o, aŭ almene mez'e en la larĝ'o de la pra'mont'ar'a amas'o. Tamen, ne est'as tiel. De la Mont-Blank'a pint'o oni konstat'as, ke pli mult'a'j est'as la alt'a'j supr'o'j sud'e, Ital'flank'e, ol nord'e, Savoj'flank'e; sekv'e tiu alt'eg'a pint'o star'as preske ĉe la nord'a rand'o de la pra'mont'ar'a tut'aĵ'o. Tial mult'e pli bel'a kaj interes'a est'as la spektakl'o Ital'flank'e; la sekundariaj mont'ar'o'j nord'e, kron'at'a'j per la blu'a kaj unu'form'a lini'o de l'Jur'a, prezent'as neni'o'n grand'a'n nek divers'aspekt'a'n; kaj ni'a'j eben'aĵ'o'j, eĉ ni'a lag'o, oblikv'e vid'at'a'j tra la horizont'a'j vapor'o'j, prezent'as nur mal'fort'a'j'n nuanc'o'j'n kaj ne'disting'ebl'a'j'n objekt'o'j'n. Mal'e, ĉe la sud'a flank'o, la horizont'o est'as ĝis vid'lim'o kovr'at'a de alt'a'j mont'pint'o'j divers'e format'a'j kaj grup'ig'at'a'j, miks'at'a'j de neĝ'o'j kaj rok'o'j kaj tra'tranĉ'at'a'j de verd'a'j val'o'j; la tut'o aspekt'as tiom strang'e kiom bel'eg'e. Sed precip'e, kiel mi jam dir'is, la pint'o'j kaj la glaci'ej'o'j de la Mont-Blank'a apud'aĵ'o est'is por mi spektakl'o sam'temp'e plej rav'a kaj plej instru'a.
#000042
Oni demand'is, ĉu pro la alt'o de Mont'o-Blank'a oni ne pov'us de ĝi'a pint'o ek'vid'i la mar'o'n. Ni cert'e ne pov'is disting'i ĝi'n; sed, eĉ se ĝi est'us en la sfer'o de ni'a vid'radi'o, ni est'us ĝi'n ne vid'int'a pro la vapor'o flos'ant'a sur la horizont'o. Tamen, se ekzist'us nur eben'aĵ'o'j inter Mont'o-Blank'a kaj la mar'o, oni pov'us de tiu mont'pint'o vid'i la bord'o'j'n de la Ĝenova golf'o, kaj eĉ dek du mejl'o'j'n trans'e, kvankam ili kuŝ'as je distanc'o da kvin'dek ses mejl'o'j; tio neniel est'us kontraŭ'a al leĝ'o'j de optik'o kombin'e kun kurb'ec'o de l'ter'o. Sed, ĉar la tut'a golf'o est'as border'it'a de mont'o'j, ĉu de la Alp'o'j ĝis okcident'o, ĉu de la Apenin'o'j ĝis orient'o, ŝajn'as ne'ebl'e vid'i de Mont'o-Blank'a la mar'o'n, nek eĉ de mar'o la Mont'o-Blank'a'n (kio est'us pli facil'a, tial ke ĝi'a blank'a pint'o si'n projekci'ant'a kontraŭ la ĉiel'blu'o form'us objekt'o'n pli vid'ebl'a'n), escept'e se oni ĝi'n ek'vid'us tra iu mont'gorĝ'o aŭ iu mal'alt'ig'it'a part'o el la mont'ar'o de la Ĝenova mar'bord'o. Tamen, tiu'n pint'o'n oni tre klar'e pov'as vid'i de la mont'supr'o'j, kiu'j star'as ĉe la mar'bord'o; mi eĉ kred'as, ke mi ĝi'n re'kon'is de la Cauma mont'o, super Tulon'o. De intern'e de la ter'o'j oni pov'as vid'i Mont'o-Blank'a'n de tre grand'a mal'proksim'o; de Diĵon'o ekzempl'e, kaj eĉ de Langres, kiu distanc'as ses'dek kvin mejl'o'j'n rekt'lini'e.
#000043
Blov'is sufiĉ'e akr'a nord'vent'o, kiu sur la tranĉ'a supr'o ig'is la frost'o'n ne'agrabl'a; sed tuj kiam oni mal'supr'e'n'iĝ'is sub'e de la krest'o, ĉe la sud'flank'o, oni ĝu'is komfort'a'n temperatur'o'n: la pli'mult'o de mi'a'j gvid'ist'o'j dorm'is aŭ ripoz'is je sun'varm'o sur si'a'j tornistr'o'j, stern'it'a'j sur'neĝ'e. Ver'e, est'as rimark'ind'e, ke sur ĉiu'j alt'a'j mont'supr'o'j, tuj kiam oni est'as ŝirm'at'a kontraŭ la sen'per'a impres'o de l'vent'o, oni ĝi'n tut'e ne sent'as plu: en la mal'alt'aĵ'o, mal'e, eĉ kiam oni est'as protekt'at'a kontraŭ la rekt'a ag'o de l'vent'o, oni tamen percept'as ties re'flu'o'j'n kaj re'blov'o'j'n. Sen'dub'e la mal'dens'a aer'o ne re'bat'as la vent'o'n, kiel far'as aer'o pli pez'a.
#000044
Kiu'j ating'is la supr'o'n de alt'a'j mont'o'j, al tiu'j est'as la fakt'o kon'at'a, ke la ĉiel'o tie aspekt'as pli mal'hel'e blu'a, ol en la mal'alt'aĵ'o. Sed ĉar la esprim'o'j "pli" kaj "mal'pli" rilat'as al ne'difin'it'a'j sent'um'o'j, konserv'at'a'j en imag'o oft'e tromp'a, mi serĉ'is rimed'o'n por tiel'dir'e kun'pren'i kun mi specimen'o'n de la Mont-Blank'a ĉiel'o, aŭ almene de la kolor'o prezent'it'a al mi de ĝi. Tiu'cel'e, mi est'is per lazur'blu'o aŭ bel'a Prus'blu'o kolor'int'a paper'banderol'o'j'n je dek ses divers'a'j nuanc'o'j, de la plej mal'hel'a, mark'it'a per no 1, ĝis la plej pal'a, per no 16. El ĉiu el tiu'j banderol'o'j mi for'tranĉ'is tri egal'a'j'n kvadrat'o'j'n, kaj tiel mi form'is el tiu'j nuanc'o'j tri seri'o'j'n, tut'e simil'a'j'n inter si; unu'n el tiu'j seri'o'j mi las'is al S-ro Senebier en Ĝenevo, ali'a'n al mi'a fil'o en Chamouni, kaj la tri'a'n mi kun'pren'is kun mi. Je tag'mez'o de la tag'o, en kiu mi est'is sur la mont'pint'o, la ĉiel'o zenit'e de Ĝenevo aspekt'is kiel la sep'a nuanc'o; en Chamouni, inter la kvin'a kaj la ses'a, kaj sur Mont'o-Blank'a, inter la unu'a kaj la du'a, t. e. tut'e proksim'e al plej mal'pal'a reĝ'blu'o. Malgraŭ la fort'o de la ĉiel'kolor'o la ombr'o'j sur la Mont-Blank'a pint'o neniel ŝajn'is kolor'it'a'j. Est'as ver'e tamen, ke la tiam'a hor'o ne est'is favor'a por tia observ'o.
#000045
Sur la mont'supr'o la neĝ'supr'aĵ'o est'as kovr'at'a de mal'dik'a glaci'lak'o, kiu far'iĝ'as skvam'a per ek'krak'o. Sun'frap'o'j fand'as la neĝ'o'j'n supr'aĵ'e; kaj, ĉar ĝi balde post'e re'glaci'iĝ'as, tio form'as spec'o'n de lak'o. Tuj kiam vent'o iom fort'e ek'blov'as, ĝi ŝir'as tiu'n lak'aĵ'o'n, sub'lev'as la skvam'o'j'n kaj ili'n flirt'ig'as alt'eg'e. Al'don'iĝ'as neĝ'polv'o'j, kiu'j'n la vent'o for'blov'as ankore pli facil'e. Oni tiam ek'vid'as de la najbar'a'j val'o'j spec'o'n de fum'o, kiu aspekt'as kiel nub'o supr'e'n'ant'a el la mont'pint'o laŭ direkt'o de la vent'o. La en'land'ul'o'j tiam dir'as, ke Mont'o-Blank'a fum'as si'a'n pip'o'n. Tiu flirt'ant'a neĝ'o ruĝ'kolor'iĝ'as ĉe la sub'iĝ'ant'a sun'o kaj kelk'a'foj'e simil'as flam'o'n de vulkan'o. Sub tiu glaci'lak'o la neĝ'o est'as sufiĉ'e firm'a, kaj, kvankam oni pov'as profund'ig'i en ĝi'n baston'o'n, ĝi tamen kontraŭ'star'as sufiĉ'e fort'e. La dekliv'o'j sub'e de la pint'o, kiu'j est'as eks'poz'at'a'j al pli fort'a ag'o de la sun'radi'o'j, fand'iĝ'as pli profund'e'n; kaj re'glaci'iĝ'ant'e post'e dum la nokt'o, ili form'as pli dik'a'n krust'o'n, kiu pov'as sub'ten'i hom'o'n sen'krak'e en kelk'a'j lok'o'j, sed en ali'a'j ĝi romp'iĝ'as sub la pied'o'j. Sub tiu krust'o, precip'e en la krut'a'j dekliv'o'j, oni trov'as farun'a'n kaj ne'koher'a'n neĝ'o'n, en kiu'n oni tamen en'iĝ'as nur du'on'krur'e, tial ke oni tiam renkont'as ali'a'n pli fort'a'n krust'o'n; tamen, kiam oni sur'paŝ'as neĝ'o'j'n tut'e farun'a'j'n, oni en'profund'iĝ'as ĝis'zon'e, kiel mi ĝi'n dum'vintr'e spert'is.
#000047
Oni oft'e esprim'is dezir'o'n sci'i, kiom'a est'as la dik'o de la neĝ'ĉap'o, kiu kovr'as la Mont-Blank'an pint'o'n. Sed, ekzist'as neni'a rimed'o por ĝi'n cert'ig'i; est'us neces'e, ke tiu ĉap'o est'u ie tra'tranĉ'it'a; sed tio ne est'as: ĝi mal'supr'e'n'as ĉiu'flank'e per dekliv'o'j pli-mal'pli long'a'j, kiu'j neni'e montr'as iom klar'e la dik'o'n de la neĝ'o. Sur la Goûté'a mont'kupol'o la neĝ'ĉap'o est'as net'e tranĉ'it'a ĉe la eŝta flank'o, kaj tiu tranĉ'o est'as border'it'a de la ort'angul'a'j neĝ- kaj glaci'mas'o'j, kiu'j'n mi pri'parol'is kaj nom'is "serak'o'j". Tiu'j mas'o'j, glit'int'a'j aŭ rul'iĝ'int'a'j de la supr'o de tiu tranĉ'o ĝis la mal'supr'o de la plat'aĵ'o tra'paŝ'it'a de ni, prezent'is dik'o'n da nur dek du fut'o'j; sed ver'ŝajn'e ili'a supr'a part'o, mal'dik'a kaj ne'koher'a, romp'iĝ'is sur'voj'e.
#000048
Post'e mi serĉ'is proksim'e de la pint'o iu'n ali'a'n lok'o'n, ĉe kiu oni pov'us vid'i neĝ'tavol'o'n vertikal'e tra'tranĉ'it'a'n super rok'o, kie ne okaz'as lavang'o'j, kaj kies neĝ'o'j pov'as est'i konsider'at'a'j kiel produkt'aĵ'o de la rekt'e el la ĉiel'o neĝ'ad'o. Super la dekstr'a ŝultr'o de Mont'o-Blank'a mi trov'is tia'n tranĉ'aĵ'o'n, kies dik'o est'is ĉirkaŭ'e tri'dek unu klaft'o'j aŭ cent naŭ'dek fut'o'j. Nu, ĉar fal'as pli da neĝ'o sub'e de la pint'o ol sur la pint'o mem, mi ver'ŝajn'e est'os pli super'e al ver'o ol sub'e, asert'ant'e ke la dik'o de la ĉiam'a'j neĝ'o'j sur la Mont-Blank'a pint'o ne super'as du'cent fut'o'j'n, kaj tio est'as la maksimum'o, al kiu ĝi'n redukt'as la vent'o'j, la el'vapor'iĝ'o kaj la fand'iĝ'o, ĉu fund'a, ĉu supr'aĵ'a. Oni do ne kred'u, kiel supoz'is kelk'a'j person'o'j, ke tiu dik'o kresk'as sen'ĉes'e. Tie ĉi, kiel en mult'a'j ali'a'j okaz'o'j, la kaŭz'o'j kresk'ig'a'j est'as lim'ig'at'a'j de la kaŭz'o'j detru'a'j, kvaze la Natur'o fiks'us al si lim'o'j'n ne trans'paŝ'end'a'j'n.
#000049
Neni'a'j'n best'o'j'n ni vid'is proksim'e de la pint'o, krom du papili'o'j: unu est'is mal'grand'a falen'o griz'a, kiu sur'flug'is la unu'a'n neĝ'plat'aĵ'o'n; la ali'a est'is tag'papili'o, kiu ŝajn'is al mi est'i "mirtel'o"; li tra'flug'is sur la last'a dekliv'o de Mont'o-Blank'a, ĉirkaŭ'e cent klaft'o'j'n sub'e de la pint'o. Mi kelk'a'foj'e pov'is konstat'i kiu'manier'e tiu'j insekt'o'j penetr'as sur la glaci'ej'o'j'n. Flirt'int'e sur la apud'a'j herb'ej'o'j, ili aventur'e flug'as super la neĝ'o aŭ la glaci'o; kaj, se ili perd'as vid'o'n de la ter'o, ili ir'as ĉiam pli antaŭ'e'n, kaj ne sci'ant'e kie ripoz'i, ili flug'as sub'ten'at'a'j de la vent'o ĝis la plej alt'a'j mont'supr'o'j, kie ili fin'e fal'as pro lac'o kaj mort'as sur'neĝ'e.
#000051
Iu'j vojaĝ'ant'o'j, mi ne sci'as kial, kred'as, ke ni'a'j sent'um'il'o'j, kaj precip'e la gust'um'a'j kaj la flar'a'j, ne ricev'as la sam'a'j'n impres'o'j'n sur la mont'ar'o, kiel en la mal'alt'aĵ'o. Koncern'e mi'n kaj ĉiu'j'n, kun kiu'j mi vojaĝ'is sur ĉiualtaj mont'o'j, ĝis la Mont-Blank'a pint'o, ni neniam trov'is i'a'n diferenc'o'n, kvankam ni intenc'e eksperiment'is ĝi'n: pan'o, vin'o, viand'o, frukt'o'j, likvor'o'j, ĉiam ŝajn'is al ni tut'e posed'i la kutim'a'j'n gust'um'o'n kaj odor'o'n; kaj en la princip'o'j de fizik'o aŭ de fiziologi'o trov'iĝ'as neni'o, kio pov'us antevidigi ali'a'n rezult'o'n. Se la son'o est'as pli mal'fort'a, tio ven'as ne de mal'fort'iĝ'o de la aŭd'organ'o, sed de la mal'dens'o de la aer'o, kiu mal'pli'ig'as ties streĉ'o'n kaj vibr'o'fort'o'n, kaj ĉe izol'it'a mont'pint'o krom'e efik'as anke la for'est'o de eĥ'o'j kaj de son'o'j re'bat'it'a'j de solid'a'j objekt'o'j. Tiu'j kun'ig'it'a'j kaŭz'o'j efektiv'e ig'is la son'o'j'n rimark'ind'e mal'fort'a'j sur la Mont-Blank'a pint'o; pistol'paf'o tie ne bru'is pli, ol Ĥin'a petard'o en ĉambr'o.
#000053
Natur'o ne intenc'is la hom'o'n por tiu'j alt'a'j region'o'j; frost'o kaj aer'a mal'dens'o for'pel'as li'n; kaj, ĉar li trov'as tie nek best'o'j'n, nek plant'o'j'n, nek eĉ metal'o'j'n, neni'o al'tir'as li'n; sci'vol'em'o kaj vigl'a dezir'o instru'iĝ'i, sol'e pov'as instig'i li'n sur'venk'i moment'e la ĉiu'spec'a'j'n obstakl'o'j'n, kiu'j mal'facil'ig'as la penetr'o'n tie'n.
#000055
Mi tamen rest'is sur la mont'pint'o ĝis la tri'a kaj du'on'o post'tag'mez'e, kaj kvankam mi ne perd'is eĉ unu moment'o'n, mi dum tiu'j kvar kaj du'on'o hor'o'j ne pov'is far'i ĉiu'j'n eksperiment'o'j'n, kiu'j'n mi oft'e est'is fin'int'a en mal'pli ol tri hor'o'j ĉe la mar'bord'o. Mi bedaŭr'is, ke mi dev'is for'ir'i, ne plen'um'int'e tut'a'n mi'a'n projekt'o'n; sed nepr'e urĝ'is gajn'i temp'o'n, por est'i cert'a pas'i antenokte la danĝer'a'j'n lok'o'j'n trans'paŝ'end'a'j'n. Ceter'e, mi kun'pren'is la esper'o'n ripar'i tiu'j'n mank'o'j'n en pli oportun'a, kvankam mal'pli alt'a, lok'o, kiu tamen est'os mult'e pli alt'a, ol iu ajn el tiu'j, kie oni ĝis nun prov'is simil'a'j'n eksperiment'o'j'n. Oni vid'os, en mi'a vojaĝ'o al Gigant'a mont'pas'ej'o, ĝis kiu grad'o est'is tiu'j esper'o'j real'ig'at'a'j.
#000056
Ĉar ni ĉiu'j tim'is tiu'n mal'supr'e'n'ir'o'n, kelk'a'j el la gvid'ist'o'j est'is, dum mi far'is mi'a'j'n observ'o'j'n sur la pint'o, serĉ'int'a'j iu'n ali'a'n pas'ej'o'n; sed van'a'j est'is ili'a'j klopod'o'j: ni est'is dev'ig'at'a'j sekv'i mal'ascend'e la sam'a'n voj'o'n, kiu'n ni uz'is ascend'e. Tamen, dank' al la zorg'o de la gvid'ist'o'j, ni ĝi'n far'is sen iu ajn akcident'o, kaj tio'n en mal'pli ol unu hor'o kaj kvar'on'o. Tie, ni preter'pas'is la lok'o'n, kie ni est'is, se ne dorm'int'a'j, almene ripoz'int'a'j la antean nokt'o'n; kaj unu mejl'o'n pli antaŭ'e ni ankore pas'is ĝis la rok'o, apud kiu ni est'is halt'int'a'j dum'ascend'e. Mi decid'is tra'nokt'i tie; mi streĉ'ig'is la tend'o'n kontraŭ la sud'a ekstrem'aĵ'o de tiu rok'o, en ver'e strang'a situaci'o. Ĝi star'is sur'neĝ'e, rand'e de tre krut'a dekliv'o, kiu mal'supr'e'n'as en la neĝ'a'n val'o'n, super'it'a'n de la Goûté'a[TR3] mont'kupol'o kun ties serak'kron'o, kaj fin'iĝ'ant'a'n sud'e ĉe la Mont-Blank'a pint'o. Mal'supr'e de tiu dekliv'o etend'iĝ'is larĝ'a kaj profund'a krev'aĵ'o, kiu ni'n apart'ig'is de tiu val'o kaj ĉio'n en'sorb'eg'is, kio fal'is de la ĉirkaŭ'aĵ'o de ni'a tend'o.
#000058
Tiu'n posten'o'n ni elekt'is por evit'i lavang'danĝer'o'n kaj por proviz'i en la rok'fend'o'j ŝirm'ej'o'j'n por la gvid'ist'o'j, tia'manier'e ke ni ne est'u dens'e amas'ig'it'a'j en la tend'o, kiel ni est'is la antean nokt'o'n.
#000059
La 4-an de aŭgust'o, kvar'a'n vojaĝ'tag'o'n, ni ek'marŝ'is nur je ĉirkaŭ'e la ses'a maten'e. Post unu hor'et'o ni ating'is la dom'et'o'n. Ni est'is dev'ig'at'a'j post'e mal'supr'e'n'ir'i neĝ'dekliv'o'n kvar'dek'ses'grad'e klin'it'a'n kaj tra'pas'i larĝ'a'n krev'aĵ'o'n sur tiel mal'dik'a neĝ'pont'o, ke ĝi hav'is nur tri col'o'j'n da dik'o ĉe'rand'e; unu el la gvid'ist'o'j, kiu marŝ'is iom flank'e de la voj'o, en'profund'ig'is unu el si'a'j krur'o'j en la mal'plen'aĵ'o'n. Post unu'hor'a marŝ'o sub'e de la ŝirm'dom'et'o ni renkont'is krev'aĵ'o'j'n, kiu'j est'is form'iĝ'int'a'j sur ni'a voj'o, kaj, por evit'i ili'n, ni dev'is mal'supr'e'n'ir'i kvin'dek'grad'a'n dekliv'o'n. Kiam ni post'e ek'sur'paŝ'is la glaci'ej'o'n, de ni tra'pas'end'a'n, ni trov'is ĝi'n tut'e ŝanĝ'it'a dum tiu'j kvar'dek ok hor'o'j, tiom ke ni ne pov'is re'kon'i la voj'o'n, kiu'n ni est'is sekv'int'a'j dum'ascend'e; la krev'aĵ'o'j est'is pli'larĝ'iĝ'int'a'j, la pont'o'j romp'iĝ'int'a'j; oft'e ne trov'ant'e tra'ir'ej'o'n, ni est'is dev'ig'at'a'j retraŭveni sur ni'a'j'n paŝ'o'j'n: ankore pli oft'e, ni dev'is uz'i la ŝtup'et'ar'o'n por tra'pas'i krev'aĵ'o'j'n, kiu'j'n ni neniel pov'us tra'salt'i sen tiu help'o. Tut'e proksim'e al haven'o mank'is la pied'a apog'o al unu el la gvid'ist'o'j, kiu glit'is ĝis rand'o de fend'aĵ'o, kie'n li preske fal'is kaj kie li perd'is unu el la stang'et'o'j por la tend'o.
#000062
En tiu terur'plen'a moment'o, eg'a glaci'aĵ'o fal'eg'is en grand'a'n krev'aĵ'o'n kun bru'eg'o, kiu kvaze sku'is la tut'a'n glaci'ej'o'n kaj trem'ig'is la tut'a'n karavan'o'n. Sed fin'e ni ating'is la firm'a'n rok'o'n je la naŭ'a kaj du'on'o maten'e, ŝirm'it'a'j je ĉi'a'j plu'a'j pen'o kaj danĝer'o. Ni bezon'is nur du hor'o'j'n kaj tri kvar'on'o'j'n de tie ĝis Prieuré de Chamouni, kie mi hav'is la kontent'o'n re'ven'i kun ĉiu'j mi'a'j gvid'ist'o'j en perfekt'a san'o.
#000063
Mi pas'ig'is ankore unu tag'o'n en Chamouni por far'i kelk'a'j'n kompar'a'j'n observ'o'j'n, post kio ni ĉiu'j ĝoj'e re'vojaĝ'is Ĝenevon, de kie mi re'vid'is Mont'o-Blank'a'n kun ver'a plezur'o kaj ne spert'ant'e plu tiu'n pen'a'n kaj mal'kviet'a'n sent'o'n, kiu'n antee ĝi kaŭz'is al mi.
#000065
Vojaĝo de Horace-Bénédict de Saussure al pinto de Monto-Blanka, en aŭgusto 1787. (Laŭ samepoka bildo.)
#000068