Esperanto aperas duonkaŝe en filmo de Netflix
#000000
Netflix diskonigas la ekziston de Esperanto per unu filmo pli efike ol mil konferencoj pri la temo, opinias Federico Gobbo. Li spektis la freŝan filmon pri la Insulo de la rozoj, en kiu Esperanto aperas nur preterpase.
#000001
Ekranbildo el la filmo de Netflix.
#000002
La plej grava epizodo estas Neŭtrala Moresneto, pri kiu ekzistas esperantigo de libreto kiu prezentas mallonge ties fascinan historion – ĝi titoliĝas Zinko, kaj ĝin aŭtoras fama nederlandlingva aŭtoro, David Van Reybrouck.
#000006
La dua epizodo estas la Insulo de la Rozoj, platformo konstruita en la internacia teritorio de la Adriatika Maro, fronte al la plaĝo de Rimini, itala urbo en kiu Esperanto interalie partas la pejzaĝon per preĝejaj mozaikoj.
#000007
Sed la Insulo de la Rozoj tute ne koncernas katolikismon aŭ religion. Eĉ, tute male, la temo estas hubriso, tio estas la – tipe vira – defio kontraŭ la ordo de la naturo, simbolata de la grekaj dioj, aŭdaca kaj disrompanta la leĝojn. Aŭ almenaŭ tiu ĉi estas la interpreto de Sydney Sibilia, la reĝisoro de la itala filmo L’incredibile storia de L’Isola delle Rose, La nekredebla historio de La Insulo de la Rozoj.
#000008
La inĝeniero Giorgio Rosa defiis la bigotismon de la Italia registaro, subtenata de Vatikano, celante ke la insulo kiun li konstruis en la Adriatiko estu loko de persona libereco kaj kreemo sen burokrataj kaj moralaj kaĝoj, en la jaro 1968, kiam la tiamaj junuloj hubrise aŭdacis defii la establitan ordon kaj klopodis ŝanĝi la mondon.
#000009
Por peti rekonon de la Unuiĝintaj Nacioj kiel (mikro)ŝtato, oni bezonas teritorion, flagon, monon, poŝtmarkojn kaj – kompreneble – oficialan lingvon. En la filmo, la rolo de Esperanto rekonatas en kelkaj momentoj: vide, per indikilo kun la skribaĵo “Insulo de la Rozoj”, kaj elmontroj de italaj kaj neitalaj ĵurnaloj kiuj mencias la vorton ”esperanto” en la titolo de la artikoloj; aŭde, per du dialogoj en turnopunktaj momentoj de la filmo mem.
#000010
Intrigo-malkaŝoj ne plaĉas al mi, do mi lasos al vi la ŝancon spekti. Itala filmo signifas, ke la filmo estas en la itala: estas dublado en la angla, franca, germana kaj hispana, kaj subtitoloj en diversaj lingvoj. La lingvopolitikon de Netflix elektas Netflix, ne la esperantistoj. Tio signifas, ke la temo de la filmo ne estas Esperanto, sed, ke Esperanto estas ja tem(er)o de la filmo.
#000011
Ĉu tio igas la spekton de la filmo malpli interesa? Laŭ mi ne. Esperanto estas aludata, kaj do ĉirkaŭas ĝin iom da mistero kiu eventuale povas ekbruligi flameton de scivolemo en la neesperantistoj kiuj ĝuas la filmon.
#000012
Montri ion interesan pri Esperanto, anstataŭ klarigi Esperanton, estas multe pli efika strategio por tiu ekbruligo. Kompreneble, ekbruligo ne signifas, ke la flameto tutcerte vivos longe; tiucele, bruligeblaĵo kiu vivigu la scivolemon pli longe ol filmo certe necesos. Jen Netflix diskonigas la ekziston de Esperanto per unu filmo, pli efike ol mil konferencoj pri la temo.
#000013
Pro tio, ni ĵetu indulgeman rigardon al la supraĵaj aspektoj kiuj okulfrapas la konantojn de la historiaj detaloj de la vivo de Giorgio Rosa; la scivolema leganto povas spekti en Jutubo, tute senpage kaj bone dublitan en Esperanto, la dokumentan filmon publikigitan de Cinematica antaŭ kelkaj jaroj.
#000014
La tubero en la afero de la filmo reĝisorita de Sydney Sibilia estas rakonti la frenezan agon de ĉampiono de hubriso, kies destino ne povas esti alia ol malvenko. Kaj ĝuste pro tio, la ĉefrolulo altiras la simpation de la spektanto, kaj kune kun li, tute nature, lia alianco kun Esperanto.
#000015
Legorondo logas libremulojn el ĉiuj kontinentoj
#000018
Nun multaj gazetoj en diversaj landoj recenzas la Netflix-filmon. Ne ĉiam ili mencias Esperanton eksplicite, foje nur skribas pri “ŝtateto kun propraj poŝtmarkoj, propra mono, propra lingvo” (ekz. Frankfurter Allgmeine Zeitung, 2020-12-10).
#000020
Ni uzu la ŝancon klarigi per leteroj de leganto, ke tiu “propra lingvo” ne estis alia konstruaĵo de la inĝeniero Giorgio Rosa, sed temas pri la Zamenhofa iniciato. Eblas ankaŭ mencii ke ĝuste nun la Esperanto-parolantaro festas lian naskiĝtagon tutmonde, rete. Do ke Esperanto ne pereis kun la Insulo de la rozoj, tute male.
#000021
La gazetoj ĉefe parolu pri la filmo, ne pri Esperanto. Mi pensas ke ni ne trou pri tiu ĉi filmo, jam bonas kiam esperanto estas menciita en multaj artikoloj.
#000022
Tion dirite, mi aldonis Esperanto al la listo de lingvoj de la filmo ĉe IMDB 😉 : 
#000023
Nu, oni ja tute ne parolas Esperanton en la filmo. Oni nur mencias Esperanton kelkfoje kaj oni povas vidi ŝildon en Esperanto dum kelkaj sekundoj.
#000025
Ĝuste. Kaj kiam la gazetoj parolas pri la filmo, sed ne mencias Esperanton, ni ja povas (laŭeble humore kaj sen fanfaronado) memorigi pri ĝi.
#000026