Author: István NemereKind: novelAvailability: Not in stockPrice: ±€8.17Year of publication: 1983Description: Romano pri lando, kie regas ŝtata subpremo kaj maljusto.Pages: 118Height: 200 mmISBN: 9635711042Review: De Kris Long: Ĉu ni estas blindaj?De Don Harlow: La blinda birdoDe Sten Johansson: Naive kaj draste pri rasapartigoDe Eugène de Zilah: Marĝene de "La blinda birdo"De Vladimir Ĉistov: Kiu estas la blinda birdo? La libro temas pri skandia verkisto, kiu post la konatiĝo de negrulo el
suda afriko dum internacia kongreso de verkistoj sciigas ke la nigrulo estis
enkarcerigita pro liaj ideoj. Li decidas helpi lin kaj iras al la suda afriko.
Li ne sukcesas en lia intenco sed la restado en la suda afriko tre influos
sian estontan laboron de verkisto.
(kore Grazia - Internacia Esperanto-Sumoo Marto 2014)Rating: Add my rating
#000000
Sven Viborg estas verkisto en la fornorda lando Skandio. Jam li eldonigis kelkajn librojn, fariĝas konata en la verkistaj rondoj. Li estas alta, blondhara, bluokula skandinavo, kiu akceptas la ĉiutagajn liberaĵojn de sia lando kiel ordinarajn didonitaĵojn, kiujn rajtas ĉiu persono.
#000002
En verkista kongreso li konatiĝas kun Govan Dyebo. Govan estas verkisto el la forsuda lando Suda Respubliko. Por li la verkado kaj eldonado ne estas tiel facila kiel ĉe Sven, ĉar
#000003
Ĉar Govan ne estas alt, blondhara, bluokula: li havas nigran hararon, nigrajn okulojn -- kaj nigran haŭton. Kaj en la Suda Respubliko tiu lasta estas la signo de Kaino.
#000005
La sciencfikcia verkisto Robert Heinlein iam skribis, ke estas ĝuste tri romanintrigoj en la Okcidenta literaturo: Viro kaj Virino; La Eta Tajloro; kaj La Homo Ŝanĝiĝas. Ĉi tiu romano estas pura ekzemplo de la lasta el la tri. Govan, rifuĝinto el sia lando, reiras tien kaj tuj malaperas en la gulagon. Sven veturas al la Suda Respubliko, sekura en siaj kredoj pri la Eternaj Rajtoj de la Homo, kaj penas trovi kaj liberigi sian amikon. Pri homaj rajtoj li baldaŭ seniluziiĝas, kaj en la fino -- kaj nur helpe de tiuj, kiuj pretas uzi perforton -- li sukcesas elkarcerigi Govanon. En la fino, tamen, eĉ tiu lasta rezigno pri la Regado de Juro pruviĝas senutila.
#000006
Falsaj nomoj ne povas kaŝi la identojn de la koncernaj landoj. Skandio estas memevidente Svedio. Kaj se la diskriminacia traktado de nigruloj ne malkaŝus la veran nomon de la traktata lando antaŭ la observema leganto, tion tuj farus la nomoj de la ĉefaj urboj (Pretville = Pretoria, Joburg = Johannesburg).
#000007
Tamen ŝajnas evidenta al mi, ke Nemere skribas nek pri nigruloj nek pri Suda Afriko en sia romano -- aŭ almenaŭ ne nur pri ili -- sed ankaŭ pri ĉiuj totalismaj ŝtatoj de la mondo. La alineoj sur paĝoj 66-68 povus facile temi pri landoj, kiujn Nemere pli bone konas ol Sudan Afrikon.
#000008
Antaŭ tri jaroj William Auld verkis libron (Vereco, Distro, Stilo), en kiu li listigis entute 50 romanojn verkitajn en Esperanto dum pli ol 90 jaroj. En la pasintaj tri jaroj Nemere aldonis dek procentojn pli al tiu nombro -- kaj ili ŝajnas esti ĝenerale bonaj laŭ enhavo. La blinda birdo estas facile legebla, aktuala laŭ enhavo, streĉa kaj ĝenerale interesa. Mi kore rekomendas ĝin -- kaj la verkinton.
#000009
Naive kaj draste pri rasapartigo
#000010
En la romanoj de Nemere oni ofte trovas traktadon de iu
socia demando, pli-malpli enplektita en la rakonton. La blinda
birdo supozeble estas tiu el liaj verkoj, kie la socia kaj
politika dimensio plej multe superregas. Tamen ĝi estas ankaŭ
tre ekscita eventoplena aventuro, kaj krome oni trovas en ĝi
almenaŭ provon kredinde priskribi psikologian evoluon de naivulo
sub la impreso de dramaj spertoj.
#000011
La romana intrigo okazas en du landoj - Skandio, kiu
estas pseŭdonimo de Svedio, kaj la Suda Respubliko, kiu
egalas Sudafrikon. Ĝia ĉefa temo estas la rasapartiga
socisistemo de Sudafriko, kaj la vivkondiĉoj sub kruela
diktaturo. Kontraŭ tio la aŭtoro kontrastigas la idilian vivon
#000012
En la ĉefa intrigo rolas du verkistoj, Sven Viborg el
Skandio kaj Govan Dyebo el la Suda Respubliko, kiuj
hazarde renkontiĝas kaj amikiĝas en verkista kongreso, kien Dyebo
venis kaŝe. Kiam Sven pli malfrue ekscias, ke Govan
estas malliberigita en sia hejmlando, li vojaĝas tien por ekscii
kio okazis. La fino de la rakonto estas tre drama kaj atentokapta
ĉeno de eventoj, cele al la liberigo de Govan.
#000013
La stilo de la verko estas flua, simpla kaj plaĉa, kvankam
kun ĉiuj tipaj trajtoj de Nemere. Kiel ofte, oni trovas
ankaŭ en ĉi verko interesajn frazojn, ekzemple pri verkadaj
#000016
- Kompreneble. Finfine, ni ĉiam verkas filozofion, eĉ
#000018
Li estis verkisto, do nelonge li bezonis atendi la
ekpenson de sia cerbo. (p. 80)
#000020
El lingvaj apartaĵoj oni povus mencii nenormalan uzon de "hostaĝo"
(p. 79, = jam) kaj "la voĉojn ro
kaj lo" (p. 9, = sonojn). Mi ankaŭ
preferus alian vorton por afrika nacia lingvo ol "triba
lingvo" (p. 106, 109), kvankam mi scias, ke tiu esprimo
estas aŭ estis kutima en la triba lingvo de angloj.
#000021
Resume, malgraŭ negranda realismo, La blinda birdo
estas distra, ekscita kaj interesa romano pri homoj kaj socioj en
nia reala mondo, absolute leginda eĉ hodiaŭ, post la oficiala
#000022
Marĝene de "La blinda birdo"
#000023
La tuta densa kaj atentokapta intrigo de la romaneto de NEMERE, La blinda birdo, disvolviĝas en la "Suda Respubliko", kies rimarkindaj urboj estas Pretville, Yoburg, Ribeto... En "Skandio" ne rolas urboj, okazas tie nur retroscenaj dialogoj. "Suda Respubliko" samkiel "Skandio" estas imagaĵoj, kies modeloj facile rekoneblas. La ĉefpersono, Sven Viborg, estas tridek-naŭ-jara blonda civitano de Skandio, verkisto kaj asidua ĉeestanto de internaciaj beletraj kongresoj. Antaŭ kelkaj jaroj, dum tia kongreso, li amikiĝis kun sud-respublika nigrulo, Govan Dyebo, ankaŭ verkisto, kiun li invitas en sian hejmon. Dyebo rakontas multon, dum siaj restadoj en Skandio, pri la diktaturo rasisma severanta en la Suda Respubliko. Li ofte ekkoleras dum tiuj interparoladoj kaj, almenaŭ tiel sajnis al Viborg, fariĝas eĉ maljusta al bonkoraj, pacemaj, blondaj skandianoj:
#000024
La konversacioj kun Dyebo hantas la memoron de Viborg, kiam li alvenas en la Suda Respubliko, por informiĝi pri la sorto de sia amiko arestita. Li volus iel helpi, se eblas. Li rapide ekscias, ke en Suda Respubliko blankulo ne rajtas esti amiko de nigrulo kaj, ke helpi Dyebo'n laŭleĝe, respektante la naŭzajn suda-respublikajn leĝojn, tute ne eblas. Li, vole-nevole, estas entrenata en agadon eksterleĝan. Kaj, de aventuro al aventuro, li ekkonscias, ke la diktaturo ne estas ia provizora akcidento en totalisma ŝtato, sed ke ĝi ja estas la esenco mem de la totalismo.
#000025
La priskribo de ĉi tiu interna evoluo de Viborg estas la kerna valoro de la rakonto. Ni memoru, ke La blinda birdo estis eldonita en 1983a, en lando ankoraŭ totalisma, kie klami sian malamon al diktaturo, priskribi ties ĉi animmortigajn efikojn, ne estis sendanĝere. Kiam Nemere diras pere de Dyebo, ke:
#000026
tiam li plie pensigas pri la tiama Hungario, ol pri (se vere tiun li celis) apartisma Sud-Afriko kie, en 1983a, ja estis multe da vendejoj kaj oni povis akiri manĝaĵojn kaj varojn multe pli facile ol en iu ajn “popoldemokratio”. Mi jam sciis, ke Nemere estas bona verkisto; mi nun aldonu, ke li estas kuraĝa verkisto... kaj ĉe verkistoj la kuraĝo pli ofte mankas, ol la beletra kapablo. Cetere la ŝvitparfuman verkistan timemon Nemere ekvipas kaj en Skandio, kaj en Suda Respubliko. En Skandio li surscenigas kolegon kiu provadas, ĝis la momento de la forflugo de la avio, deturni Viborg-on de lia savekspedicio:
#000027
Tiun saman klarvidan analizon de la blanka terorismo ni retrovas en dialogo inter Viborg kaj maljuna advokato sud-respublika:
#000028
Same kiel en ĉiuj ŝtatoj de la mondo, dirus cinikulo. Tamen, en demokratiaj landoj, en kiuj la juropotenco estas, almenaŭ teorie, disigita de la plenumpotenco, la civitanoj rajtas konservi sian iluzion, ke, ĉe ili, ne tiel estas, kaj ili ne povas kredi, ke tiel estas ĉe la aliaj. Ankaŭ Viborg volus trudi siajn iluziojn skandiajn en Suda Respubliko, sed
#000029
De tie la titolo de la verko, kaj tiel komenciĝas la suspensoplenaj aventuroj rakontitaj en lingvo klara kaj bildoriĉa.
#000030
Multaj esperantaj verkistoj opinias, ke ili rajtas transformi la bazalton de nia lingvo en pli facile manipuleblan sapoŝtonon. Nu, poetoj kaj verkistoj, kvankam ili rajtas eluzi ĉiujn kaŝitajn kaj malkaŝajn eblojn de la lingvo, ne rajtas profani ties esencon. Tion ĉi Nemere scias pli bone ol iu ajn. Li utiligas nur la ekzistantan norman esperanton. En lia lingvaĵo ne ekzistas “fakultativa akuzativo”. Li tiel timas ĝin, ke foje li plifortigas la akuzativigon de fremdaj nomoj. Li skribas, ekzemple:
#000031
Li ne trouzas la '15-an regulon'. Anstataŭ eblaj neologismoj li kreas novajn formojn, ofte surprize belajn, el la ŝtofo mem de la lingvo. Relegante La blinda birdo-on, min ravis, pli ol je la unua trovora ellego, la oftaj kunordigaj kunmetaĵoj de Nemere. Mi pasigis horojn serĉante iliajn precizajn referentojn, konceptojn ofte ne facile eldireblajn en la franca kaj en la angla. Ili certe estas kaprompiloj por tradukistoj, kio provus, se tio endus, ilian esperantecon. Jen kelkaj ekzemploj:
#000032
Mirinde estas kiom da novaĵoj oni trovas, kiam oni relegas libron! Mi emus aserti, ke la vera ellegado de iu verkaĵo estas la dua. Malfacilas ne konsenti kun Nemere, kiam li diras:
#000034
La blinda birdo ja meritas tian tempoferon!
#000035
Kiu estas la blinda birdo?
#000036
La blinda birdo de István Nemere estas romano  riproĉo al la verkistoj el Okcidento pro la principa socia maltaŭgeco de ilia verkado; pro ilia memforigo de solvado de aktualaj problemoj kaj mondskalaj temoj; pro perdo de la avangarda rolo, kiun ili devas ludi en naciaj kaj internaciaj literaturoj.
#000037
Sven Viborg, 37-jara aŭtoro de 5 romanoj, atingis materialan bonstaton. Li estas saĝa homo, verŝajne kapabla verki interese, ĉar liaj romanoj estas popularaj. Sed la temojn de la romanoj elektas ne la aŭtoro, sed la libra merkato, konjunkturo. Tial liaj libroj estas nur speco de varo, per kiu oni kontentigas konsuman demandon kaj la aŭtoro de sensignifaj historietoj faras sian profitan aferon. Aliuloj akiras monon per produktado de maŝinoj, iloj, vinoj, suveniroj, sed Viborg  per verkado de senenhavaj romanoj, kiujn volas relegi neniu leganto. Viborg remetas respondecon pri tio al la legantaro, kvankam li konscias ke li ankoraŭ ne verkis la libron ekvivalentan al la plej bonaj verkoj de siaj kolegoj  antaŭuloj. Kaj pro tio Viborg estas blinda.
#000038
Sed li eĉ ne imagas, kia povus esti la ĉefa romano, pri kio temos, al kio kaj kiu ĝi estos dediĉita. Viborg vivas unutage, li ne enpensiĝas pri la kialoj de relativaj malsukcesoj de siaj verkoj, tial li ne scias pri kio indas verki. Pro tio Viborg estas blinda.
#000039
Tia komforta vivo plene kontentigas Viborgon. La vivo fluanta tiel mezurite, ke la verkisto eĉ povas kalkuli kvanton da libroj, kiujn li verkos dum la vivo, kaj scias pri la estonta gloro.
#000040
Skandio pace vivas dum 150 jaroj. Sed la neŭtraleco rezultigas ofte senprincipecon kaj foje atingatas per ĉiuj rimedoj, inkluzive de malnoblaĵoj, indiferento al sortoj de aliaj popoloj. La ŝtato same edukas siajn anojn. Verkisto Viborg, konsideranta sin reprezentanto de la plej saĝaj intelektuloj de sia popolo, kun malestima digno rilatas al siaj kolegoj nigruloj kaj araboj malgraŭ sia absoluta nekompetenteco pri iliaj verkoj. Laŭ Viborg la neeŭropanoj estas verkistoj de la dua kvalito. Internaciaj eventoj maltrankviligas lin ne pli ol la problemo de kuloj en fora arbaro maltrankviligas urbanon. Kaj pro tio Viborg estas blinda.
#000042
Anne estas por Viborg nur virino, kiu loĝas en lia domo. Klariĝas, ke la vivo de Viborg absolute ne aliiĝis, kiam tiu ĉi virino lasis la domon. Moralo, kiu permesas al la verkisto vivi kun ajna virino, estas moralo de egoisto kaj cinikulo. Viborg ne estimas ŝin kiel homon kaj ne konas ŝin. Verŝajne, Anne komprenis, ke Dyebo estas vera homo, komparis lin kun Viborg kaj intense eksentis sian neenviindan kaj malcertan situacion kaj lasis Viborgon.
#000043
Ankaŭ pro tio Viborg estas blinda.
#000044
Ni povas karakterizi Viborgon jene: individuismo, materiala prospero, indiferento al la interna kaj internacia vivo, egoismo, literaturisto kun sensignifaj romanoj. Pozitivaj trajtoj de Viborg estas sincera ŝato de la naturo, kvankam nebula, sed intenco krei ion tian, kio koincidus kun plej altaj bezonoj de la homoj, malkontento pri la socio kaj sia verkado.
#000045
Dyebo dekomence interesis Viborgon kiel la homo, kiu diris al eŭropanoj veron pri ili. Ekde la unua renkonto, paŝ-post-paŝe , aperis neceso de interkomunikiĝo kaj amikiĝo. Viborg kaj Dyebo diskutis problemojn de verkado, lokon de verkisto en la socio, rilaton al la Patrio, rasajn problemojn kaj multajn aliajn gravajn sociajn kaj politikajn flankojn de la nuntempo. Viborg tralegis ambaŭ romanojn de Dyebo. Iliaj diskutoj iutempe estis akraj kaj la vidpunkto de Dyebo foje iritis Viborgon, li ne ĉion konsentis kaj kredis. Sed la verkistoj reciproke interesis unu la alian, kaj ĉi fakto unuigis ilin. Tamen ĉiu vivis siamaniere. Viborg estis verkanta sian sesan romanon je tradicia temo.
#000046
La informo pri la aresto de Dyebo emociis Viborgon kaj devigis lin flugi al la Suda Respubliko.
#000047
Ĉi tie, en la Suda Respubliko, Viborg praktike konatiĝas kun la realaĵoj de la rasisma diktatura ŝtato. Dum kelkaj tagoj la verkisto konvinkiĝis pri plena vero de la rakontoj de Dyebo. La sola forto, kiu helpis al Viborg estis la Fronto aktive batalanta por neniigo de la faŝisma ŝtato kaj kuniganta nigrulojn kaj blankulojn. La reprezentantoj de la Fronto agas plej aktive kaj proponas liberigi Dyebon. Ne sen hezitoj Viborg trovis en si kuraĝon partopreni la aferon danĝeran por la liberigantoj.
#000048
Dyebo per sia tuta vivo refutas Viborgon-civitanon kaj Viborgon-verkiston, neas individuismon kaj egoismon, trankvilan etburĝan vivmanieron kun ĝiaj malgravaj problemoj. La verkisto estu socia aktivulo, kiu povas kaj devas diri veron al la homoj, kiuj volus rigardi lin luktanto por ili mem.
#000050
Nur tiam la verkisto iĝas interesa por la popolo; nur tiam oni kredas lin; nur tiam la verkisto estas necesa por la homoj.
#000051
"Mi ŝanĝiĝis, kaj jam neniam mi estos tia, kia mi estis iam... Mi devos verki tiel, kvazaŭ ankaŭ Govan aldonus vortojn, frazojn. Ja Govan vivas plu en mi".
#000053
Espereble, post iom da tempo aperos vere nova romano de Viborg.
#000054
La ĉefa protagonisto estas Sven Viborg.
#000055
La ĉefa temo: pozicio de verkisto en la nuntempa mondo kaj temoj de verkado.
#000056
La ĉefa celo: Alvoko: "Ĉesu babili kaj vane elspezi la vivon kaj talenton, kolegoj! Estu necesaj al la homoj (kiel mi!?)".
#000057