En mia antaŭa artikolo ĉi-serie, mi priskribis plurajn oligosintezajn lingvojn – en kiuj la vortostoko estas kreita el tre malgranda nombro da fundamentaj pecoj – kaj mi notis, ke la signifoj de vortoj konstruitaj per tia sistemo povas esti malfacile antaŭdireblaj: ĉieleca-eblo signifis “libereco” en unu ekzemplo.
#000002
Strange tamen, la prepoziciojn oni tute ne markas, kaj ĉar prepozicioj estas ofte reuzitaj kiel aliaj vortoklasoj, de tempo al tempo estiĝas konfuzo. La klasika ekzemplo estas:
#000014
Tiu devigo eksplicite vojmontri la sintakson en Tokipono rezultigas tre simplan frazostrukturon. La lingvo ne havas subfrazojn. Por diri “mi scias, ke vi dormas”, oni uzas du frazojn, konvencie apartigante ilin per dupunkto:
#000016
Substantivaj kaj verbaj vortoserioj ĉiam grupiĝas maldekstren:
#000020
Kiel en la plej multaj oligosintezaj lingvoj, preskaŭ iu ajn vorto povas roli kvazaŭ en iu ajn vortoklaso. Ekzemple moku (de la japana mogu mogu “maĉi”) signifas “manĝi, trinki”, kiam ĝi estas verbo:
#000023
Multaj homoj eksperimentis pri la fasono de Tokipono, jen por eĉ pli simpligi ĝin – iu reduktis ĝin ĝis “kaŝlingvo” el nur 99 unusilabaĵoj nomita ta ti – jen por provi forglatigi la ambiguaĵojn. Sed ni kuru dudek jarojn antaŭen kaj rigardu du interesajn tokiponidojn (kiel oni humure nomas tiajn poste aperintajn variantojn), el kiuj ambaŭ proponiĝis en la mezo de 2020.
#000031
Minio provas krei pli oportunan sistemon por nombrado, sed limigas sin al kvinopoj: 5 estas mano (kiu signifas ankaŭ “mano”, ĝuste kiel luka en Tokipono); 6 estas mano anda uno kvin-kaj-unu; 10 estas uno nulo unu nul; kaj 19 estas uno mano anda fo unu kvin-kaj-kvar. Tiu aliro certe pli uzeblas ol la tokipona, sed ĝi estas ankoraŭ tre malkonciza, kaj oni suspektas, ke ĝia noveco rapide forvaporiĝus.
#000037
Krome, tiuj novaj vortoj devenas el ege pli granda sortimento da fontoj ol Tokipono; efektive iu ajn lingvo sur la Tero, de la amhara ĝis la zulua, povas liveri vorton, se la vorto “sentiĝas ĝuste” al la fasonisto – kaj “Shevek” ŝajnas posedi talenton pri tio.
#000047
Ĝi eĉ aldonas dece koncizan nombrosistemon:
#000057