UEA dediĉis al la reteja renovigo 100 000 eŭrojn. Ĝis nun neniuj rezultoj de dekjara laboro videblas.
#000000
Ĝis la fino de aŭgusto UEA en iu aŭ alia maniero venu al konkludo pri la reteja renovigo kaj decidu pri nova administra sistemo. Tion decidis la komitato en Torino, sed tio ne okazis. La tempoplano montriĝis nerealisma, laŭ vicprezidanto Fernando Maia.
#000001
Dimanĉe la 10-an de septembro por trakti la temon tamen kunvenis reprezentantoj de TEJO, UEA kaj eksteraj observantoj, kiujn petis inkluzivigi la komitato de UEA.
#000002
Du semajnojn poste, en sabato la 23-a de septembro, okazis “neformala” kunsido de la komitato, kie devis esti preparitaj finaj konkludoj pri la projekto: ĉu oni akceptu la novan administran sistemon AKSO, preparitan de TEJO laŭ mendo de UEA, aŭ ĉu UEA serĉu tute novan solvon por la modernigo de la administrado de la retejo.
#000003
La estraro tamen daŭre ne povis prezenti la finan raporton, kiun la komisiono pri financo urĝe postulis en siaj konkludoj, prezentitaj dum la UK en Torino en aŭgusto. Anstataŭe la komitato ricevis nur ĝeneralajn klarigojn pri la stato de la proponata sistemo, samkiel dum la UK.
#000004
Dum la kunveno estis levita la demando, ĉu entute havas sencon, ke bonfara organizaĵo kun nur kelkmil membroj kreu tute novan, propran programon por retejo kaj administrado, anstataŭ elturniĝi per ekzistantaj programoj.
#000005
La demando verŝajne estis starigita dek jarojn tro malfrue, ĉar la laboro jam estas farita, sed laŭ la estraro tamen ekzistis validaj kialoj por mem entrepreni la projekton. Interalie oni volis, ke la videbla parto de la programo estu komplete en Esperanto. Krome oni havis la okazon profiti de “helpemaj programistoj” ĉe TEJO.
#000006
Vicprezidanto Fernando Maia raportis pri la kvarhora kunsido okazinta la 10-an de septembro, kaj konkludis, ke dum la venontaj semajnoj necesos pliaj konsultiĝoj. Prezidanto Duncan Charters diris, ke la dokumentoj pri la programo, kiujn ricevis UEA, estas bonaj kaj verŝajne ebligos ke aliaj programistoj transprenu ĝian pluan evoluigon.
#000007
Laŭ la plano de la estraro, la sistemo nun estu analizita de tri kompetentaj fakuloj, kiuj ĝis novembro raportu al UEA siajn konkludojn. Nur post tio oni decidu, ĉu UEA akceptu la proponatan sistemon – aŭ tute rezignu pri la afero, kiu ĝis nun kostis almenaŭ 100 000 eŭrojn.
#000008
Oni eksciis, ke al la komitato la demando pri la sorto de AKSO laŭplane revenos nur en januaro 2024. Tiel oni efektive ignoras la pli fruan formalan decidon de la komitato, faritan en Torino.
#000009
Por valide ŝanĝi tiun decidon necesus reta voĉdono, ĉar neformala kunsido ne povas ŝanĝi oficialan decidon de la komitato, des pli ke mankis kvorumo dum la sabata kunveno.
#000010
Dum la kunveno estis preterpase levita ankaŭ la demando pri la estonteco de la libroservo de UEA, kiu daŭre malklaras. Laŭ la estraro daŭras esploroj pri la afero, kiun laŭdire komplikas iuj eŭropaj reguloj pri transsendo de varoj.
#000011
Jam antaŭ du jaroj la komitato de UEA decidis, ke la libroservo de la asocio estonte estos prizorgata de la organizaĵo E@I en Slovakio. Tamen ĝis nun la afero pendas, ŝajne ĉar oni ne sukcesis interkonsenti pri la konkretaj kondiĉoj.
#000012
La komitatanoj dum sia sabata kunveno diskutis ankaŭ pri la kongresaj planoj por la proksima tempo. Interalie temis pri tio, ĉu oni iel povas finance helpi partoprenadon de afrikanoj en la venontjara UK en Tanzanio, por ke ĉeestu almenaŭ iu esperantisto el ĉiu afrika lando, kiu havas Esperanto-movadon.
#000013
Estis prezentita ankaŭ mallonga raporto pri kontaktoj okazintaj kaj okazontaj kun la firmao Kosmo rilate al la utiligado de la administra subvencio de EU.
#000014
Spite la retan epokon, libroeldonado kaj tutmonda vendado de libroj restas angulŝtono de la Esperanta kulturo. Iam gravan rolon en la eldona kampo havis Universala Esperanto-Asocio, sed la agado de UEA sur tiu tereno praktike ĉesis. Post 2019 aperis ĉe UEA nur unu verko: ilustrita historio de Unesko kun la titolo ”De ideoj al agoj”. Eĉ tiu verko estas dulingva (Esperanta/ĉina) komuna eldonaĵo de UEA kaj Unesko.
#000016
Ankaŭ en la distribuado de libroj en Esperanto UEA dum jardekoj havis centran rolon. Eĉ se landaj kaj regionaj libroservoj precipe ekster Eŭropo estis gravaj por komencantoj, nur UEA ĉiam povis oferti plenan elekton de libroj el la tuta mondo kaj el multaj epokoj. La plej grava internacia konkuranto, la libroservo de Flandra Esperanto-Ligo, povis proponi proksimume duonon el la titoloj haveblaj ĉe UEA.
#000017
Laŭ raporto pri la Esperanta libromerkato dum la jaroj 2001–2010, aperinta en la revuo Esperanto en decembro 2011, verŝajne duono de la tutmonda Esperanta librovendado okazis tra UEA. Kiel statas la afero nun ne klaras, ĉar nova jardeka raporto ne aperis en 2021.
#000018
Jam de du jaroj malklaras la plua sorto de la libroservo de UEA. La domo en Nieuwe Binnenweg 176, kie troviĝas la libroservo kaj granda parto de la stoko, estas vendota. En septembro 2021 la komitato decidis, ke la libroservo estos transdonita al la organizaĵo E@I en Slovakio, kiu liveru servojn al UEA laŭ kontrakto.
#000019
Jam dum la koncerna komitata kunsido la aranĝo vekis kritikon, ĉar mankis informoj pri la enhavo de la proponata kontrakto.
#000020
– Mi ne emas principe konsenti pri kontrakto, pri kies konkretaj kondiĉoj mi nenion scias. Ne nur ĉar laŭ mi ne estas logike unue aprobi servoprovizanton kaj nur poste difini la kondiĉojn, sed ankaŭ ĉar ĝis nun mi nenion konkretan scias pri la maniero kiel estis elektita tiu ĉi servoprovizisto, diris tiam komitatano Mariana Evlogieva.
#000021
Komitatano Hans Becklin proponis, ke oni faru publikan alvokon pri alternativaj proponoj. La estraro argumentis, ke ĉiuj necesaj esploroj pri alternativoj jam estis faritaj, sed ne eblis publike raporti pri ili, ĉar kritiko pri aliaj proponantoj de servoj povus esti ”ofenda”.
#000022
La propono de la estraro transdoni kaj la kongresan administradon kaj la libroservon al E@I estis sekve aprobita post voĉdono. Dum la kongresa administrado jam estas prizorgata de E@I, pri la transdono de la libroservo dum du jaroj ne okazis ajnaj videblaj paŝoj.
#000023
Fine de 2022 devus emeritiĝi la multjara respondeculo pri la libroservo, Ionel Oneț. Por ke la libroservo simple ne ĉesu funkcii, la estraro de UEA tiam petis lin provizore daŭrigi sian laboron.
#000024
”Nia libroservisto konsentis deĵori kelkajn pliajn monatojn”, la estraro raportis al la komitato la 8-an de januaro, post kiam Libera Folio petis klarigon pri la estonteco de la libroservo.
#000025
De tiam pasis pli ol kelkaj monatoj, sed daŭre haveblas neniaj informoj pri la estonteco de la plej grava librovendejo en Esperantujo. En januaro, jam post la apero de artikolo pri la temo, Libera Folio ricevis respondon de Peter Baláž, la kunordiganto de E@I, kiu dementis la aserton, ke lia organizaĵo prokrastas la aferon:
#000026
– E@I ne prokrastas subskribon de la kontrakto, ĉar la kontrakto ne pretas ankoraŭ. Por ĝuste fari ĝin bone (kaj eviti eblajn postajn problemojn) ni provas solvi ĉiujn defiojn kaj eblajn obstaklojn. Tial mi nun komunikas kun jurista firmao, por trovi la plej bonan solvon por tiu transpreno kaj prizorgo de la libroservo.
#000027
Laŭ li, la spaco por la libroservo jam en januaro baze pretis, kvankam mankis kelkaj aferoj, kiel alarmo kaj kameraoj kaj asekuro, por ke la libroj povu esti sekure transprenitaj kaj stokitaj.
#000028
– Do jes ni daŭre interesiĝas kaj pretas akcepti tiun ĉi taskon kaj defion, li konfirmis tiam.
#000029
Peter Baláž tiam supozis, ke la afero povos preti en marto, sed kiam Libera Folio en marto kontaktis la prezidanton de UEA, Duncan Charters, estis nenio nova por raporti:
#000030
– Rilate la Libroservon, ankaŭ tiuj aranĝoj estas traktataj, sed nek mi nek iu alia scias pri la fina rezulto. Ni kompreneble celas kiel eble plej glatan transiron, sed same restas multaj komplikaĵoj pri transiro. Intertempe daŭre funkcias la Libroservo normale.
#000031
En junio Charters respondis simile al demando de Libera Folio pri la vendo de la domo, pri la lanĉo de la nova retejo, kaj pri la sorto de la libroservo:
#000032
De tiam Libera Folio spite petojn sukcesis ricevi neniajn novajn informojn pri la estonteco de la libroservo.
#000034
Pri progreso rilate al la administra sistemo AKSO kaj la nova retejo, la estraro – laŭ decido de la komitato farita en Torino – ricevis la taskon raporti ĝis la fino de aŭgusto. Tio ne okazis. Post rememorigo de Renato Corsetti la vicprezidanto Francisco Maia respondis, ke la dato ”montriĝis nerealisma”.
#000035
La 10-an de septembro laŭ informoj de Libera Folio tamen okazis plurhora kunsido inter reprezentantoj de TEJO, UEA kaj eksteraj observantoj, kiujn petis inkluzivigi la komitato de UEA. Dum la kunsido reprezentantoj de TEJO prezentis la nunan staton de la sistemo kaj respondis al teknikaj demandoj.
#000036
Laŭ plano akceptita en Torino, la komitato de UEA sabate la 23-an de septembro devos kunveni por fari finajn decidojn pri la estonteco de la reteja projekto komencita en 2013. Tiam la komitatanoj havos ŝancon ankaŭ peti raporton pri la planoj de la estraro por la libroservo.
#000037
Kelkaj libroj el la nova kaj malnova listoj.
#000038
Tie Auld argumentas kontraŭ asertoj pri la neekzisto aŭ senvaloreco de la Esperanta literaturo, kaj skribas:
#000040
Tiu supraĵa skizo apenaŭ donas impreson pri la realaj atingoj kaj abunda amplekso de la originala literaturo de Esperanto. Iu ajn, kiu volas eĉ aludi al ĝi devas esti leginta almenaŭ kelkajn elstarajn verkojn antaŭ ol esprimi opinion.
#000041
Poste sekvas listo de 23 poeziaj kaj 29 prozaj verkoj. En 1997 li iom kompletigis ĝin. Lia lasta versio de la listo enhavis 27 poeziajn kaj 32 prozajn verkojn.
#000042
– La eventuala utilo ja dependas de ĉies opinio, sed laŭ mi ĝi povas helpi al legantoj elekti iom valorajn verkojn kaj eble eviti la plej aĉajn. Mi persone opinias ke Auld plejparte elektis tre trafe kaj bone, diras Sten Johansson.
#000044
Li de multaj jaroj prizorgas la valoran retejon OLE, pri originala literaturo Esperanta.
#000045
William Auld forpasis en 2006, kaj poste neniu kompletigis lian liston. Laŭ Sten Johansson ne vere eblas ŝanĝi la liston post la morto de Auld.
#000046
– Kiel dirite, Auld unufoje ĝisdatigis ĝin en 1997. Post lia morto evidente ne eblas ŝanĝi lian liston. Sed en la lastaj du jaroj kelkaj homoj instigis min krei propran aldonan liston. Mi sufiĉe hezitis ĉu tio indas, sed nun mi decidis tamen fari tion pri prozo kaj peti helpon de Suso Moinhos kaj Nicola Ruggiero pri poezio.
#000047
– Mia propra principo estis proponi verkojn, kiuj plaĉis al mi, el tiuj kiujn mi legis. Plejparte mi enlistigis verkojn pli novajn ol la listo de Auld, sed ankaŭ tri pli malnovajn. Evidente temas nur pri niaj personaj proponoj, surbaze de niaj spertoj kaj niaj gustoj. Ĉiu ajn homo povas fari sian propran liston, elektante el tio, kion oni legis.
#000049
Kiom el la verkoj vi mem legis? Kiujn vi plej ŝatis kaj kial?
#000050
– El mia propra aldonpropono mi legis ĉiujn 14, ne surprize. El ili mi plej ŝatis ”Mi stelojn jungis al revado” de Mikaelo Bronŝtejn. El la proza listo de Auld mi legis 29 el 32. El tiuj mi plej ŝatis ”Lappar, la antikristo” de Endre Tóth. El la poeziaj listoj mi legis unu verkon komplete, sed krome eble pecetojn de 2 aŭ 3 el 41. Mi ja legis du-tri aliajn poemarojn, kiuj ial ne trafis en la listojn, diras Sten Johansson.
#000051
En la listo estas ankaŭ unu via propra verko. Ĉu ankaŭ ĝin vi mem elektis?
#000052
– Jes. Kiel pretekston mi diru ke ĝi estas laŭrita de la Akademio.
#000053
Temas pri la romano ”Sesdek ok”, kiu ricevis la duan Laŭron de la Akademio en 2022. En la nova listo same troviĝas ”Mi stelojn jungis al revado” de Mikaelo Bronŝtejn, kiu ricevis la unuan Laŭron en 2021.
#000054
Suso Moinhos, kiu kunlaboris pri la poezia parto, atentigas ke ajna tiaspeca listo evidente estas subjektiva, pridiskutebla afero.
#000055
– Do ne ekzistas unu sola listo ebla. Oni komprenu ankaŭ, ke temas pri listo de libroj. Tio signifas, ke bedaŭrinde ni ne povis konsideri aŭtorojn, kiuj ankoraŭ ne aperigis poemaron. Temas pri verkistoj, kies produktado estas ĝis nun malgranda, aŭ kies versaĵoj sidas nur dise tra periodaĵoj.
#000056
– Nia ĉefa kriterio ĉe la elekto estis la literatura kvalito. Cetere, ni decidis, iom sur la spuroj de Auld, enlistiginta ”Esperantan Antologion”, ke en nia kontribuo ne povis manki la verkaroj de Auld mem, de Boulton, de Edwin de Kock kaj de Ragnarsson.
#000057
Por legi librojn, ne sufiĉas havi liston, necesas la libroj mem. Tamen pluraj el la libroj ne estas plu aĉeteblaj.
#000058
– Ne el nia listo, sed el tiu de Auld, de longe mankas en libroservoj la ”Poemoj de Armand Su” kaj, en la sfero proza, ”La litomiŝla tombejo de Piĉ” kaj ”Lappar, la antikristo, de Tóth”. Krome, de longe ni atendas paperan reeldonon de ”La granda kaldrono” de Francis, kiu intertempe, bonŝance, aperis bite. Tiuj tri prozaj verkoj estas esencaj en la historio de la Esperanto-literaturo.
#000059
Nicola Ruggiero, la alia kontribuinto al la poezia parto de la listo, listigas plurajn poeziajn verkojn en la listo, kiuj ne plu haveblas almenaŭ laŭ la katalogo de UEA:
#000061
– Temas pri verkoj tre apartaj unu de la alia. Ĉiu el ili meritus reeldonon en presa formo kaj samtempe en bita formo. Tamen, ĝis nun, nur FEL eldonas ankaŭ en bita formo, sed nur tion pri kio ĝi rajtas, memkompreneble. Tiuj du verkoj de Schwartz haveblas kiel sonlibroj en KD. Kredeble, la aliaj verkoj iel haveblas en interreto, diras Nicola Ruggiero.
#000063
Pri Kalocsay li atentigas, ke aliaj liaj verkoj ja ankoraŭ haveblas, kaj troveblas ankaŭ en interreto.
#000064
– Iam indos kunigi ĉiujn liajn poeziajn kaj literaturkritikajn eseojn en plenverkaron, kiel jam okazis por aliaj granduloj de nia literaturo.
#000065
Multaj esperantistoj ne tre bone konas la originalan literaturon. Eĉ tiuj, kiuj ja legas prozon, ofte apenaŭ ion scias pri la originala poezio. Kio do estas speciala pri la Esperanta poezio, kio igas ĝin aparte leginda? Nicola Ruggiero klopodas klarigi:
#000066
– Ne estas facile respondi sen iĝi false retorika. Mi legas poezion ĉar per ĝi mi atingas alian signifo-nivelon en memesplorado. Certe ankaŭ la prozo povas utili al tio, sed la poezio uzas similajn rimedojn alimaniere. Mi pensas ĉefe pri la uzo de imaĝoj – pervortaj prezentoj de sensa impreso, ne nepre vida; ili povas esti rektaj aŭ figuraj. La imaĝo implicas rekreon de la realo surbaze de elementoj bazitaj sur intuo aŭ vizio de la verkisto, kiun oni devas malĉifri. Ĝuste en tiu malĉifrado troviĝas riĉiĝo kaj konstanta rekreo kaj vidpunkto pri la realo de nia mondo kaj de nia konscio.
#000067
Aldono al la Baza legolisto, 2023
#000068
Jen la aldonoj al la legolisto, elektitaj de Sten Johansson (prozo) kaj de Suso Moinhos kaj Nicola Ruggiero (poezio). La ligiloj gvidas al informoj pri la koncerna verko en la retejo OLE. Tie troveblas ankaŭ la listo de William Auld, inkluzive liajn kompletigojn de 1997.
#000069
Pasporta Servo ekfunkciis en 1967, sed la lasta papera listo de gastigantoj aperis en 2017. De tiam la servo ekzistas nur en reta formo. En la retejo nun estas pli ol 2 300 gastigantoj. Tamen multaj el la informoj kredeble estas malaktualaj, ĉar la lasta amasa kontrolo de ĉiuj datenoj okazis en 2016, sojle al la publikigo de la lasta papera listo, rakontas Meir Goren, kiu aliĝis al la skipo en 2016.
#000073
En 2021 la ĝistiama ĉefrespondeculo Baptiste Darthenay retiriĝis de la projekto. Ekde tiam Meir Goren restas la prizorganto de la retejo.
#000074
– Mi prizorgas la teknikan flankon: evoluigas la retejon kaj certigas ke ĝi daŭre bonorde funkciu. Krome mi helpas al homoj kiuj skribas al la centra retpoŝtadreso de PS (kutime pri problemoj kun ilia konto) kaj fojfoje landaj organizantoj (ĉefe pri iuj teknikaj komplikaĵoj). Entute estas 47 landaj organizantoj, kaj iom malpli ol duono el ili estas aktivaj (en la senco ke ili regule vizitas la retejon, sed ne nepre por kontroli aŭ aprobi datumojn).
#000075
Ne eblas scii, kiel multe da gastigadoj okazas per la servo, ĉar la retejo registras nur la fakton, ke uzantoj interkomunikiĝas, li klarigas.
#000076
– Jare en PS aktivas inter 900 kaj 1 400 uzantoj laŭ ensalutoj, kaj oni interŝanĝas inter 100 kaj 550 mesaĝojn monate pere de la retejo.
#000077
La mondo multe ŝanĝiĝis post 1967, kaj Pasporta Servo certe ne plu estas la unua loko, kie junaj esperantistoj serĉas tranokton, sed ĝi ne perdis sian signifon, diras Tobiasz Kubisiowski, kies oficperiodo kiel estrarano de TEJO ĵus finiĝis:
#000078
– Tio videblas en diversaj Telegram-grupoj por apartaj urboj au regionoj, kie ofte estas pli facile trovi tranokton. Mi persone neniam provis tranokti pere de Pasporta Servo – mi preferis demandi jam konatajn esperantistojn en la koncerna urbo – sed mi konas ankaŭ amikojn, kiuj tute sukcese uzis ĝin. Kvankam la enhavo de la retejo povas ŝajni eksdata kaj malfacile uzebla, mi kredas, ke ĝi daŭre estas uzebla kaj uzata de nemalgranda grupo de homoj. PS estas parto de la tradicio de la Esperanto-kulturo, tial multaj pliaj homoj scias pri ĝia ekzisto.
#000079
En la estraro de TEJO oni diskutis la ideon estonte inkluzivi Pasportan Servon en iu projekto subvenciita de EU, li rakontas.
#000080
– Laŭ mia scio Pasporta Servo estas sur la listo de ideoj por eblaj subvencipetoj de TEJO. Do, se en iu momento eblos subvencipeti por plifaciligi vojaĝojn per iu projekto, kiu povus financi la ordigon de la adresaro kaj pretigon kaj presigon de la libreto, tion TEJO eble faros.
#000081
Ĝenerale Pasporta Servo tamen dum la lastaj jaroj evoluis relative sendepende de la formalaj gvidorganoj de TEJO, rakontas Patricio Agustín Iglesias, la nova kasisto de TEJO.
#000082
– Menciindas ke Wojtek Oreszczuk, dum sia volontulado en Roterdamo pasintjare, kontaktis ukrainajn gastigantojn por esprimi la kunlaboremon de la movado kaj koni iliajn eventualajn bezonojn.
#000083
– Ĝi estas pli konata ol TEJO mem: spektu ajnan enkondukon pri Esperanto kaj ĝi plejofte mencios kaj UEA kaj Pasportan Servon, sed bedaŭrinde ne nian kernan junularan organizon. Multaj nunaj aktivaj movadanoj ekesploris pri nia lingvo kiam ili aŭdis ke ĝi faciligas vojaĝi ŝparante monon. Krome, ni argentinaj, esperantistoj sentas nin aparte ligataj al la ilo, ĉar inter ĝiaj pioniroj troviĝas nia samlandano Rubén Feldman González.
#000085
– La mapo mem klare montras, ke ekster Eŭropo malabundas gastigantoj. Tute indas instigi ĉieajn homojn aliĝi al la programo, kun speciala atento al landoj kaj regionoj ne bone reprezentataj, ĉefe per persona kontaktado. Por doni ekzemplojn, ni nuntempe havas neniun gastiganton en Angolo, Kazaĥio, Mozambiko, Paragvajo aŭ Ruando, landoj kie mi konscias ke estas esperantistoj.
#000087
Entute estas 2 378 gastigantoj, sed duono el tiuj troviĝas en ses landoj: Francio (374), Brazilo (222), Usono (178), Germanio (173), Rusio (131) kaj Pollando (100) – entute 1 178 en tiuj landoj.
#000088
– Kreskigi la kvanton de landoj kaj gastigantoj estas la plej pova reklamilo por la servo. Ankaŭ indas disvastigi per la sociaj retoj spertojn de homoj kiuj uzis ĝin kaj afiŝojn pri la programo.
#000089
Jam en la sekva granda reta evento de TEJO, Retoso 2023, povos okazi programero pri Pasporta Servo, li diras.
#000090
– Ankaŭ la Virtuala Kongreso kaj aliaj retaj kaj ĉeestaj eventoj povas esti bonaj okazoj por disvastigi la programon kaj kolekti novajn proponojn. Tute indas instigi junulojn aliĝi al la komisiono kaj aljuĝi por ĝi en la buĝeto de 2024 almenaŭ etan monsumon. Kaj mi ege emas, eble venontjare, inviti prelegi homojn kiuj estis enplektitaj en Pasporta Servo tra la lastaj jardekoj.
#000091
Se eĉ sen granda aktivado flanke de la gvidorganoj de TEJO Pasporta Servo pluvivis kaj kreskis, kun iom pli da subteno ĝi povos bone evolui kaj vigliĝi, li esperas.
#000092
– Tamen, kiel dirite, ni unue devas renkontiĝi por detale taksi kun la komisionanoj, dialoge kun la stabo, kiuj ideoj ŝajnas la plej trafaj. Kaj mi ankaŭ invitas la legantojn de Libera Folio lasi siajn sugestojn inter la komentoj. Ni klopodos legi ĉiujn!
#000093
Aktiva pri Esperanto ekde 1950, kiam li estis 18-jara, jam en 1955 li kunfondis Hungarlandan Esperanto-Konsilantaron. Ĝis 1960 li prezidis la junularan fakon de Hungara Esperanto-Asocio (HEA) kaj de 1962 ĝis 1970 li estis junulara gvidanto de Internacia Fervojista Esperantista Federacio (IFEF).
#000096
Li estis fondinto kaj prezidanto de la hungara sekcio de Internacia Ligo de Esperantistaj Radio-Amatoroj (ILERA) kaj de la hungara sekcio de la Internacia Fervojista Radio-amatora Asocio. Lia voksigno estis HA1UD. Pro instigo lia, ekde 1982 funkcias radioamatora stacio kun speciala voksigno en la IFEF-kongresoj.
#000097
D-ro Ferenczy diplomiĝis en la Universitato de Szeged kaj poste en la Universitato de Medicinaj Sciencoj en Budapeŝto, akirante ĝeneralan medicinan diplomon en 1957, 25-jara. Li laboris pri interna medicino en la hospitalo Parádfürdő inter 1957 kaj 1960, kaj poste li translokiĝis al la MÁV-hospitalo en Pécel por unu jaro. Inter 1961 kaj 1998, li laboris kiel la ĉefoperaciisto de la fervoja nodo Győr. Li ankaŭ aktivis kiel sportkuracisto kaj zorgis pri sama futbala teamo, futbal-grupo Győri MÁV DAC (nun Integral DAC), 43 jarojn sen interrompo (1963-2006). Pro tio li ricevis diplomon kiel ”Hungara rekordulo”.
#000098
En 1970 li iĝis privata sekretario de d-ro Hideo Shinoda. Inter 1977 kaj 2000 li estis la gvidanto de la medicina fakkomisiono de HEA. Ekde 1985 li longtempe okupis la postenon de prezidanto de Universala Medicina Esperanto-Asocio (UMEA) kaj samtempe estis membro de la redaktantaro de Medicina Internacia Revuo (MIR), la organo de UMEA.
#000099
En Varno (Bulgario) dum la 63-a Universala Kongreso de Esperanto (UK), en 1978, li ricevis la Premion Shinoda de UMEA pro sia elstara medicinmovada agado. En 2007 en Budapeŝto ĉe la Medicina Universitato Semmelweis li ricevis la jubilean oran diplomon pro sia 50-jara kuracista agado, en 2017 li ricevis la diamantan diplomon kaj en 2022 la feran diplomon.
#000100
Li aŭtoris du verkojn, “Esperanta Medicina Vortaro” (2009) kaj “Mi estis fervojista kuracisto” (2012). Li modele kunlaboris kadre de la Faka Agado de UEA kiel reprezentanto de UMEA kaj aparte pri la kunlaboro inter Fakaj Asocioj (UMEA kaj IFEF). Kiel reprezentanto de UMEA li partoprenis tre multajn Universalajn Kongresojn ekde la jaro 1973.
#000101
Krom en eŭropaj landoj li estis en Kubo, Koreio, Kanado, Aŭstralio, Israelo, Brazilo, Ĉinio kaj Japanio. Medicinan studvojaĝon li faris en Usono en la jaro 1998. Seninterrompe dum tridek jaroj, inter 1983 kaj 2013, li estis membro de la Komitato de UEA, kiel reprezentanto de UMEA.
#000102
Laŭ gazetara komuniko de UEA
#000104
Mi tute ne intencas stulte mistifiki la legantojn, rakontante pri iu Ĝenerala Superkunveno de iu Globala Verdula Organizo. La priskribata evento okazis kadre de la UK de UEA, ĉi-jare pasinta en la itala Torino.
#000105
Ĝi estis mia unua UK, kvankam mi jam kelkajn jardekojn aktivas en la movado. Mi ege multon legis kaj aŭdis pri la antaŭaj kongresoj. Kaj ĝuste mia pasiva UK-sperto naskis la demandon, direktitan al la proksimume dekjara knabo kun la kongresa nomŝildo (tie estis skribita io tute ordinara – ”Frank” aŭ io simila). La knabo senzorge manĝis glaciaĵon apud la ĉefa konstruaĵo de la kongreso. Mi diris:
#000106
Li nenion respondis, daŭre (kaj, evidente, tre ĝue) subigante la vizaĝon al la senĉesaj sunaj radioj. “Tute ne regas Esperanton”, indulgeme mi pensis, kaj demandis alimaniere:
#000108
– Saluton! Ĉu vi komprenas Esperanton?
#000109
– Hej, olda nano, haltigu viajn stupidajn eldiraĵojn! – neatendite li diris.
#000110
– Ups, se vi tiom bone posedas la lingvon, kial vi ne tuj respondis? Ŝajne, via konduto ne estas tute ĝentila!
#000111
La knabo peze suspiris, kraĉis sur la asfalton kaj malvolonte agnoskis:
#000112
– Probable vi pravas. Pardonu min. Hodiaŭ la humoro estas abomenega. Tial mi ne bone regas min.
#000113
–Pro kio via humoro estas fuŝa? – mi scivolis.
#000114
– Aĥ, eĉ ne demandu. Imagu: jen, mi venis en Italion el miaj Ferooj. Longatendata ferio. Nur unu semajno. Sed tuj post la alveno oni trenis min por la komitatkunsido! Mi eĉ la valizon ne malpakis!
#000115
Mi, ne jam kredante miajn orelojn, diris, esperante je io pli bona:
#000116
– Ĉu temas pri Asocio de infanoj-esperantistoj aŭ Internacia Kuniĝo de ŝatantoj de komputilludoj?
#000117
–Se estus ĉi tiel, mi estus feliĉa.
#000118
– Ne estas temo por priparoli, la knabo diris. – Jen, ekzemple, hodiaŭ. Mi ellitiĝis, duŝis min – kaj jam ĉe la matenmanĝo venis tiu damna sekretario kaj insistege min vokis en la kunsidejon.
#000120
La knabo denove kraĉis kaj sufiĉe krude blasfemis.
#000121
– Kaj tie – senĉesaj babiladoj. Vendo de la CO, sorto de la arkivoj, nova retejo, strategio, taktiko, propagando, kongresoj, estraroj, demisioj... Mi ege tediĝis!
#000122
– Dek du jam. Diable, la tempo flugegas!
#000124
– Sed ĉu de via landa asocio neniu alia povis veni anstataŭ vi?
#000125
– Neniu konsentas, se la prezidanto ĉeestas la kongreson, malice diris la knabo. – Kaj du miaj viculoj aroge preferis forveturi ripozi kun siaj genepoj en Sicilion. Kanajloj! Ili ripozas, sed mi ĉi tie ŝvitu anstataŭ ili ĉiuj!
#000126
Li kraĉis la trian fojon kaj stariĝis, finmanĝinte la glaciaĵon.
#000127
– Nu, sufiĉas jam. Tempas kuri, la paŭzeto finiĝis.
#000128
– En alian lokon ne eblas. Mi estas la protokolanto... Kaj krome mi finfine devas prezenti pretan version de la proponaro pri la modifoj al la Statuto. Mi konfesu, ke ĉi-afere mi mem nepardoneble tro longe pigras. Do, ĝis iam!
#000130
Dum la dua kunsido de la komitato de UEA en Torino la 4-an de aŭgusto estis pritraktita raporto de la komisiono pri financo, kiu starigis al la asocio kelkajn urĝajn taskojn. Inter tiuj estis nova administra sistemo kaj la reteja renovigo, pri kiu UEA okupiĝas ekde 2013.
#000132
La komitato akceptis la raporton, laŭ kiu la rezultoj de la projekto estu testitaj ĝis la fino de la monato. Poste oni decidu, ĉu lanĉi la novan AKSO-sistemon aŭ tute rezigni pri ĝi.
#000133
Poste, dum la IJK okazis kunsido inter respondeculoj de UEA kaj la nova prezidanto de TEJO, Tyron Surmon, kiu pli frue estis ĉefrespondeculo de TEJO pri la AKSO-projekto. Surmon tamen ĉefe rekonfirmis la dubojn de UEA pri la projekto.
#000134
Libera Folio diskutis la temon kun Tobiasz Kubisiowski, eliranta estrarano de TEJO, kiu dum la komitata kunsido de UEA en Torino estis la reprezentanto de TEJO, kaj nun je la fino de sia mandato povas pli libere diskuti la staton de AKSO.
#000135
– La fakulo konsultita de UEA havas rezervojn rilate al la organizado de la dokumentado. TEJO pretas agi por klarigi la dubojn, ĉefe per organizo de kunsido kun nia ĉefprogramisto. Atentindas ankaŭ la fakto, ke la kongresa sistemo de AKSO estas nun uzata por organizi alian junularan eventon, Junularan E-Semajnon en Germanujo, kio montras, ke la sistemo estas uzebla de aliuloj kaj ke la dokumentado, eĉ se ĝi meritas plibonigon, estas ja utila, jam nun, li diras.
#000136
Aliaj obstakloj por la lanĉo de la nova sistemo laŭ li estas manko de librotena sistemo en ĝi, neklareco pri la estonto de UEA kaj de la sistemo de UEA–kontoj:
#000137
– Tiuj eksplicite ne estis parto de la kontrakto, do TEJO neniam okupiĝis pri tio. Ni tamen komprenas, ke tiuj mankoj estas gravaj kaj esperas, ke UEA povos trovi taŭgan solvon por trovi uzon de AKSO malgraŭ ili.
#000138
Jam post la fino de la kongreso la estraro de UEA efektive entreprenas paŝojn por plenumi la taskon donitan de la Financa komisiono kaj konfirmitan de la Komitato de UEA, Tobiasz Kubisiowski diras.
#000139
– Laŭ mia scio okazas samtempe testado kaj kontrolado de AKSO en ĝia nuna stato, kaj ankaŭ esplorado pri aliaj administraj sistemoj uzeblaj por la celoj de UEA. Kvankam mi ne ĉeestas persone tiun laboron, nek TEJO-flanke, nek UEA-flanke, mi ricevas el pluraj fontoj informojn, ke la laboro ja okazas. Nuntempe mi ne povas certi pri tio, ke la Komitato de UEA ricevos kontentigan rezulton ĝis la fino de aŭgusto, sed mi tre ĝojas, ke la komitata decido mobilizis la Estraron kaj atendas la sekvajn evoluojn en tiu kampo.
#000140
La administraj sistemoj, kiujn UEA nun uzas, estas tre malnovaj, kaj ĉiuokaze bezonas baldaŭan renovigon, diras Tobiasz Kubisiowski. Se oni ne ekuzos la AKSO-sistemon, necesos laŭ li tre baldaŭ trovi alian funkciantan sistemon. La problemo estas, ke la restantaj oficistoj de UEA simple ne havas tempon por prizorgi transiron al nova sistemo kaj samtempe prizorgi kurantajn taskojn.
#000141
– Ĉu AKSO aŭ ne, UEA devos instrui al siaj oficistoj uzi novan administran sistemon. Mi persone komprenas la zorgojn de la ĝenerala direktoro kaj mi plene konscias, ke lanĉo de AKSO en ia ajn formo postulos de li kaj de la aliaj oficistoj multe da tempo kaj energio. Mi havas tamen la impreson, ke lia strategio estas atendi kaj ne modernigi la sistemon ĝis tio estos absolute necesa. Mi dubas, ke tia strategio estas dezirinda por la asocio.
#000142
– Se la laborŝarĝo de la ĝenerala direktoro estas tro granda, mi esperas ke la Estraro de UEA sukcesos trovi solvojn por delegi parton de liaj taskoj al aliaj dungitoj, se la Estraro opinios ke la administra sistemo estas prioritato. Mi ankoraŭfoje substreku: la engaĝiĝo de la ĝenerala direktoro (de la posteno, ne de Martin Schäffer persone) estas necesa por la modernigo de la sistemo, ĉu tio okazu tra AKSO aŭ malgraŭ ĝi.
#000143
La kongresa sistemo de AKSO pruvite bone funkcias, ĉar ĝi jam estis sukcese uzita por organizi la ĉi-jaran IJK-n. Tamen, post kiam UEA mendis de TEJO la novan sistemon, la kongresa administrado de UEA estis transdonita al la ekstera firmao E@I en Slovakio, kiu povus havi intereson komenci uzi la koncernan parton de AKSO por tio, sed nuntempe utiligas proprajn teknikajn solvojn.
#000144
Spite tion, AKSO estas specife evoluigita por la bezonoj de UEA, kaj estas multe malpli temporabe transiri al ĝi ol ekadapti tute novan sistemon por la funkciado de UEA, kredas Tobiasz Kubisiowski:
#000145
– AKSO estas pli ol nur “nova retejo de UEA”. La retejo estos nur supraĵa efiko de la modernigo, sed la plej grandan ŝanĝon devus sperti la labormaniero de la oficistoj, kiuj ne plu devu fari aŭtomatigeblajn taskojn permane.
#000146
– Kelkaj funkciuloj de UEA sentas bezonon de teknika spertulo siaflanke por kontroli la uzeblecon de la sistemo. Ili tute pravas. Mi pensas, ke ne estas sekreto, ke inter la personoj okupiĝantaj pri AKSO ekzistas personaj preferoj kaj malŝatoj. La administra sistemo estas tamen sistemo, ĝi do devas funkcii sendepende de la prizorgantoj. Preta lanĉita AKSO estos dokumentita tiel, ke kompetenta teknikisto povu daŭrigi la laboron pri la sistemo, sendepende de ĝiaj kreintoj.
#000147
La finajn konkludojn pri la afero la komitato de UEA faros en aparta kunsido la 23-an de septembro.
#000148
Dum la 32-a konferenco de Rusia Esperantista Unio (REU) en Kazano post longaj kaj akraj disputoj estis akceptita nova statuto de la asocio. Estis ankaŭ elektita nova estraro. Kiel prezidanto daŭrigas Aleksandr Lebedev.
#000149
El la vidpunkto de la tutmonda Esperanto-movado la plej grava decido tamen sendube estas, ke REU decidis “haltigi” sian membrecon en UEA. La decido havas siajn radikojn en la eksigo de la rusia ĉefdelegito de UEA, Svetlana Smetanina, kaj efektive sekvis el ŝia propono.
#000150
En aŭgusto 2022, post longa diskuto en la komitato de UEA, la estraro de la asocio decidis ne nomumi novan ĉefdelegiton por Rusio. En la praktiko tio signifis eksigon de la ĉefdelegito Svetlana Smetanina, kiu estis forte kritikata pro publikaj elpaŝoj pri la milito en Ukrainio, “neakcepteblaj por reprezentanto de UEA”.
#000151
Temis unuavice pri komentoj en Facebook, kie nome de Smetanina aperis skribaĵoj pri “ukrainaj nazioj” kaj simile. Smetanina poste asertis, ke ne ŝi kulpis pri la skribaĵoj, kiuj aperis ŝianome.
#000152
En marto 2023 REU ricevis de UEA enketilon pri la kvanto de aligitaj membroj kaj fakturon pri la kotizo, kiun REU pagu por la aligitaj membroj. Tiam Svetlana Smetanina proponis, ke oni prokrastu la pagojn al UEA ĝis la konferenco de REU decidos, kiel REU estonte rilatu aŭ ne rilatu kun UEA.
#000153
Tri estraranoj tiam voĉdonis por la propono haltigi la pagojn, dum aliaj tri estraranoj voĉdonis por pagi kiel kutime. La voĉo de la prezidanto decidis, kaj oni haltigis la pagojn al UEA.
#000154
La temo estis relevita dum la ĵusa konferenco de REU, kun la rezulto ke REU decidis daŭre nenion pagi al UEA, sed haltigi la membrecon ĝis UEA konfesos sian eraron pri Smetanina kaj agnoskos ŝin senkulpa.
#000155
En la dokumentoj de la konferenco de REU troviĝas la teksto de protesta letero de REU al la estraro de UEA, kiun ni reproduktas ĉi-sube. Laŭ informoj de Libera Folio, UEA nenion respondis al la letero.
#000156
Libera Folio petis komenton de la prezidantoj de REU kaj UEA, sed ĝis nun ne ricevis respondon.
#000157
La konata Moskva Esperanto-aktivulo Oleg Ĉajka en la Telegram-babilejo de Libera Folio jam post la apero de ĉi tiu artikolo diris, ke grava kialo malantaŭ la decido distanciĝi de UEA estas la aktualaj kontraŭekstremismaj leĝoj de Rusio:
#000158
– Oni povas esti prijuĝataj pro la partopreno en ajna neregistrita en Rusio socia organizo. Per tiu leĝo la ŝtato batalas kontraŭ tiuj “sociaj organizoj” kiuj nur ŝajnigas esti tiaj, sed laŭvere subfosas la ŝtaton kaj preparas la bazon al kontraŭŝtataj renversoj. Sed, kiel kutime, pro la timo oni per tia leĝo ankaŭ kovras la laboron de bonaj organizoj. UEA ne estas oficiale registrita en Rusio. Tial, por protekti sin, oni devis haltigi la membrecon.
#000159
Kun bedaŭro ni konatiĝis kun amaso de ĉikanaj mesaĝoj fare de kelkaj UEA-komitatanoj kun alvokoj eksigi Svetlana Smetanina de la posteno de Ĉefdelegito de UEA por Rusio.
#000161
Ni volus komuniki al vi la jenon.
#000162
Ni opinias, ke ajna homo, inkluzive funkciulojn de organizaĵoj, rajtas havi sian propran opinion pri io ajn kaj esprimi tiun ie ajn en sia nomo. Same privataj politikaj eldiroj de homo ne devas esti preteksto por eksigi la personon de la posteno en statute neŭtrala organizaĵo. Neniu REU-estrarano esprimis sian opinion pri la nuna politika situacio je la nomo de REU. Ankaŭ Svetlana Smetanina ne faris tion. La atako kontraŭ ŝi havas fortan odoron de netoleremo al alia vidpunkto kaj persekutado laŭ politikaj motivoj.
#000163
Se UEA komencos eksigi siajn estraranojn aŭ membrojn pro privataj politikaj sinesprimoj, al UEA ne plaĉaj, ĝi devas fari la samon ankaŭ rilate al siaj membroj kun kontraŭaj politikaj vidpunktoj. Aliokaze UEA montros sin kiel organizaĵo ne plu neŭtrala kaj forte vundos sian universalecon, ĉar evidentiĝos, ke ĝi reprezentas nur esperantistojn kun unu opinio kaj forĵetas esperantistojn kun la alia. Evidentas, ke tiu vojo gvidas al ruinigo de la tuta asocio.
#000164
Ni traktas la vidpunktojn kaj proponojn de sinjoro Osmo Buller rilate al Svetlana Smetanina kiel lian privatan opinion, esprimi kiun li rajtas same, kiel liaj subtenantoj kaj oponantoj. Ni esperas, ke la Estraro de UEA ne dronos en la marĉo de politika engaĝiĝo. Ni kredas, ke UEA restos sur la platformo de neŭtraleco kaj egalrajteco de siaj postenuloj kaj membroj.
#000165
Ni ripetas nian proponon daŭrigi la ĉefdelegitecon de Svetlana Smetanina kaj avertas, ke ni ne kunlaboros kun alia Ĉefdelegito, se li aŭ ŝi estos enoficigita rezulte de la maljusta eksigo de la nuna.
#000166
(Akceptita per reta voĉdonado la 5-an de aŭgusto 2022)
#000167
Fine de junio aperis la sesa nefikcia libro de Kalle Kniivilä en Esperanto, Lando kiu vekiĝis. Ne estas malfacile imagi, pri kiu lando temas: Ukrainio, pene militanta sed daŭre ekzistanta. Tamen, la aŭtoro raportas ne pri tio, kio nun plenigas kvaronon de ĉies matena ĵurnalo, sed pri io alia.
#000169
Lia ĉefa demando, iusence, estas kaj pli kohera, kaj pli abstrakta ol la figuroj kaj longaj tranĉeaj raportoj: Kiel ordinaraj ukrainoj fariĝis memkonsciaj pri sia aparteco, kaj kune kreis socion radikale malsaman kompare al Sovetio kaj ĝia plej granda posteulo Rusio.
#000170
Ĉar la aŭtoro de la libro estas la redaktoro de Libera Folio, ni petis la regulan kontribuanton Hans Becklin lin intervjui. Kniivilä rolis nur kiel intervjuato, kaj la intervjuo aperas tie ĉi sen enhavaj redaktoj.
#000171
Libera Folio: Ne surprizos iun ajn konanton de via verkaro, ke denove vin altiras la komplika situacio en ekssoveta lando. Tamen, kial vi decidis verki pri Ukrainio ĝuste nun?
#000172
– Tio el mia persona vidpunkto estis tre utila turniĝo, ĉar mi ekhavis la ŝancon vidi Ukrainion de interne kaj eklerni la ukrainan lingvon, kiu ja bezonatas por pli bone konatiĝi kun la lando.
#000174
– Mi rapide komprenis ke mi pli frue, samkiel multaj aliaj okcidentanoj kiuj lernis la rusan lingvon, ekkonis Ukrainion tra rusiaj okuloj kaj pritraktis ĝin kiel ian strangan version de Rusio, dum efektive Ukrainio multmaniere estas pli normala lando ol Rusio – aŭ almenaŭ pli demokratia kaj plurisma.
#000175
– Kompreninte tion, mi baldaŭ ekpensis, ke mi volus rakonti pri la lando el la vidpunktoj de ordinaraj ukrainanoj, sed la libroplanoj estis unue haltigitaj de la pandemio, poste de la milito. Dum iom da tempo mi pensis, ke mi atendu la finon de la milito, sed ĉar la milito ne ŝajnis finiĝi, mi fine decidis veturi tien ĉiukaze. Kaj efektive la interesiĝo ja nun estas tre granda.
#000176
Tio estas interesa konstato. Mi supozus, ke Ukrainio komencis roli grande en via menso en 2014, kiam Rusio ĝin ekokupis – sed mi ja povas kompreni, ke en tiu jaro (kaj en via libro Krimeo estas nia) Rusio, ne Ukrainio, estas la ĉefa aganto. Ĉu iu momento aŭ konstato dum via diplomatia servado aparte faligis la skvamojn de viaj okuloj? Kiel precipe rolis la lernado de la ukraina en tio?
#000177
– Jam en 2014 mi havis la ideon verki libron pri la konflikto en orienta Ukrainio, sed fine elektis verki nur pri Krimeo, ĉar tie la situacio ne troviĝis en dinamika fazo. Sed la nuna libro temas unuavice pri la evoluo de la sendependa Ukrainio post la disfalo de Sovetio per la okuloj de ordinaraj loĝantoj de la lando, kvankam evidente la aktuala konflikto daŭre ĉeestas.
#000178
– Mi ne dirus, ke estis iu specifa momento kiam miaj okuloj subite malfermiĝis. Verŝajne iom post iom, kiam mi ekkonis Ukrainion de interne kaj kiam la ukraina lingvo ne plu aspektis al mi kiel stranga, nekomprenebla variaĵo de la rusa, mi vidis, ke la ŝajna interna kaoso en la lando, kiel ĝi povas aspekti el rusia perspektivo, efektive multparte estas normala vivo de netotalisma socio, kie troviĝas videblaj konfliktoj kaj kie la ĉefaj amaskomunikiloj ne estas direktataj de la ŝtato, kiel en Rusio.
#000179
Detruitaj militaj rusiaj militaj veturiloj en la centro de Kijivo.
#000180
Ŝajnas al mi, surbaze de viaj libroj, ke simila procedo okazis sine de multaj ukrainoj – ekkompreno pri aparta, nerusa identeco. Kiel tio rolas en la respondo de ordinaraj ukrainoj al la okupo unuavice kaj la milito duavice?
#000181
– Efektive multaj loĝantoj de orienta Ukrainio tuj post la sendependiĝo komence ne faris grandan diferencon inter la landoj, sed evidente iom post iom iĝis malfacile ne elekti flankon, precipe post februaro 2022.
#000182
– Estas strange, sed Vladimir Putin mem ekde 2014 faris multegon por fortigi la ukrainajn naciajn identecon kaj unuecon. Aliflanke neniu faris tiom kiom li por mortigi kaj persekuti la ruslingvajn loĝantojn de Ukrainio, kiujn li pretendas defendi, kaj por subfosi la rusan lingvon en Ukrainio.
#000183
Putin (kaj ŝajne multaj rusoj) siavice estas plene konvinkitaj ne nur pri la historia unueco de la du landoj kaj la popolo(j) sed ankaŭ pri ĝia misio kiel fortikaĵo kontraŭ la dekadenco de la okcidento. Kiel ordinaraj ukrainoj reagas al tio? Ĉu ekzistas homoj, kiuj bedaŭras la militon sed tamen estas influataj de tiu ĉioklariga (kaj ĉiopardona) rakonto?
#000184
– Sendube ekzistas homoj kun plej diversaj kaj kontraŭdiraj opinioj. Tamen ĉiam pli da homoj en Ukrainio malakceptas la rusian imperian propagandon kaj preferas anstataŭ al Rusio rigardi al la okcidento, kie ili trovas apogon al sia propra, aparta identeco. Ja la aserto de Putin, laŭ kiu ukrainoj kaj rusoj estas unu popolo, efektive signifas, ke la ukraina popolo tute ne ekzistas.
#000185
Certe estas konate, ke fremdaj ĵurnalistoj apenaŭ povas labori plu en Rusio. Kiel estis al vi la plej lastatempa esplorado en Ukrainio? Ĉu vi alfrontis barojn kaj limojn de iu ajn speco?
#000186
– Daŭris iom longe ricevi la oficialan akrediton de la ukraina armeo. Tamen, havante ĝin, mi de ĉiuj oficialaj instancoj kaj ordinaraj homoj ricevis tre agrablan kaj efikan helpon. Mi ja neniam troviĝis proksime al la fronto aŭ interesiĝis pri militaj sekretoj, do ne estis aparta kialo por la ukrainaj aŭtoritatoj limigi mian laboron.
#000187
En la metroo de Kijivo.
#000188
Kvankam vi ne estis ĉe la fronto, kiel la milito estis sentebla?
#000189
– Mi pasigis tempon inter enlandaj rifuĝintoj, kiuj rakontis pri siaj spertoj kaj zorgoj. En la ĉiutaga vivo la milito malpli rimarkeblis ol mi atendis, ĝis Rusio komencis la terorbombadojn kontraŭ civila infrastrukturo kiel elektrocentraloj. Tiam unu bombo falis relative proksime al mia loĝejo en Kijivo, kaj mi decidis urĝe reveturi hejmen.
#000190
Ĝenerale, kio plej surprizis vin dum via vizito?
#000191
– Surprizis min la normaleco dum milita tempo, kiel bone la socio ŝajnis funkcii, ke la trajnoj veturis ĝustatempe spite la daŭrantajn atakojn. La trankvileco kaj afableco de la homoj en la eksterordinaraj cirkonstancoj.
#000192
Tio ja estas raporto, kiun almenaŭ mi ne ofte aŭdas. Certe normaleco ne bone vendiĝas ĵurnale... Vi verkis la libron unue en la sveda, kaj poste en la finna. Kiel homoj en tiuj lingvoj reagas al ĝia enhavo? Ĉu la vendoj multe diferencas kompare al viaj pli fruaj libroj pri orienta Eŭropo?
#000193
– Same kiel pli frue, ŝajnas ke la atento kaj interesiĝo iom pli grandas en Finnlando, eble ĉar Finnlando havas pli proksiman kaj ne malofte probleman rilaton kun Rusio. Fruas diri pri la vendoj rilate ĉi tiun libron, sed de kelkaj pli fruaj libroj oni vendis pli da ekzempleroj en la finna, kvankam la svedlingva publiko estas duoble pli granda.
#000194
Kaj kiel, se iel ajn, reagis rusoj al la libro?
#000195
– La libro ne aperis ruse, do evidente ĝin povus legi nur malmultaj rusoj. Iu negativa takso en Esperanto tamen jam aperis.
#000196
Laste, sendube viaj lertoj estas eĉ pli postulataj en la nuna mondo de ĵurnalismo, ol iam ajn. Kial vi decidis utiligi tiun valoran tempon por aperigi la libron en Esperanto?
#000197
– Se mi jam kolektis la materialon kaj verkis la libron en du lingvoj, ne postulas enormajn fortostreĉojn aperigi ĝin ankaŭ en Esperanto. Krome mi sentas grandan interesiĝon flanke de la esperantlingvaj legantoj, eĉ se la vendokvantoj estas modestaj kompare kun la nacilingvaj eldonoj.
#000198
La libro Lando, kiu vekiĝis estas eldonita de Mondial kaj aĉetebla ankaŭ ĉe UEA kaj ĉe multaj retaj librovendejoj per serĉo de la ISBN 9781595694522. Ĉe Mondial haveblas ankaŭ bita eldono.
#000199
La ŝtataj registaroj devas peti oficialigon de lingvoj por ke la koncerna instanco de Eŭropa Unio decidu tion. Tio okazis en ĵaŭdo pri la kataluna, la eŭska kaj la galega, kies oficialigon formale petis la hispana registaro. Dek ok minutojn post la oka, la hispana ambasadoro al EU prezentis leteron prian de la hispana ministro pri eksterlandaj aferoj al la ĝenerala sekretariino de la Konsilio de EU. La horo gravas, ĉar je la deka komenciĝis plenkunsido de la ĵus elektita deputitaro de Hispanio.
#000200
Ili devis elekti novan prezidanton de sia asembleo (Kongreso de Deputitoj). Nek la maldekstra nek la dekstra bloko havas majoritaton en la parlamento. La elekto tute dependis de aliancoj kun etaj partioj, ĉefe kun tiuj kiuj defendas kulturojn malsamajn ol la hegemonia kastilia.
#000201
La aŭtoro kun la nova prezidanto de la deputitaro.
#000202
La kataluna partio Junts, al kiu apartenas la ekzilita prezidento Puigdemont, postulis ke la socialisma hispana registaro agu antaŭ la komenciĝo de la kunsido (je la deka) rilate al la rajto uzi la katalunan oficiale en Eŭropa Unio. La registaro moviĝis laŭ tiu direkto, kaj senprobleme la kandidatino de la maldekstra bloko estis finfine elektita.
#000203
Dum sia unua parolado la nova prezidantino de la deputitaro, Francina Armengol, rekte defendis la lingvan diversecon de Hispanio kaj promesis ne malpermesi kiel ĝis nun la uzadon de la kataluna, la eŭska kaj la galega en la hispana parlamento. Armengol estas katalunparolanto, baleardevena, kaj ĝis antaŭ du monatoj prezidis la balearan aŭtonoman registaron.
#000204
Kiel balearano mi povas diri ke ŝi ne kontraŭis dum·sia regado la normaligon de la kataluna en la Baleara insularo. Kiel baleara prezidentino ŝi eĉ akceptis prezidi la pasintan solenan malfermon de Institut d’Estudis Catalans, kies sidejo kuŝas en Barcelono (do, ekster la insuloj) kaj pritraktas sciencon kaj kulturon de la tuta Kataluna Landaro kaj, plej grave, ĝia Filologia Sekcio (kiun mi prezidas nuntempe) estas la oficiala lingva akademio de la kataluna.
#000205
Pri la oficialaj lingvoj en Hispanio krom la kastilia, mi diru ke la galega iumaniere jam estis oficiala en EU, se oni akceptas ke la limo kun la portugala estas nur dialekta. La eŭska teritorio parte kuŝas en nuntempa Hispanio kaj parte en nuntempa Francio. La kataluna lingva teritorio dividiĝas inter Hispanio, Francio, Italio kaj Andoro (kies sola oficiala lingvo ĝi estas).
#000206
La hodiaŭa peto de la hispana registaro estas historia pro tio ke unuafoje la ŝtato internacie montras sian lingvan diversecon, kaj ankaŭ pro tio ke eŭropaj civitanoj kiel mi post la akcepto fare de EU vidos kiel nia lingvo (do la gepatra, unua, familia, nature lernita, ne altrudita laŭleĝe) ricevas la respekton de transnacia organizo kiu ekde nun ne plu traktos nin kiel eksterlandanojn per fremda lingvo.
#000207
La aŭtoro estas la prezidanto de la Kataluna akademio
#000208