Vivo de marĝenuloj: la lulioj en Uzbekio
#000004
Uzbekio estis lulilo de kelkaj imperioj kaj popoloj de Centra Azio. Tiun specifaĵon bone spegulas pluretneco de la lando kun 30-miliona loĝantaro. Kvankam la etnaj uzbekoj konsistigas plimulton, ekzistas ankaŭ 50 etnaj minoritatoj, interalie la lulioj [en]. Reprezentantoj de tiu ĉi komunumo ofte okupas marĝenan pozicion en la uzbeka socio kaj ofte estas diskriminaciataj pro sia etna deveno.
#000006
Central Asia's [Roma] are usually called Lyuli. The Lyuli describe themselves using the term Mughat, an Iranian term meaning “fire cult followers,” which is applied to Zoroastrians. They have inhabited the territories of Central Asia for centuries, ever since their ancestors migrated from the Punjab in present day Pakistan. There are no accurate contemporary data on the Lyuli population because it does not participate in the government conducted census and many members of the Lyuli population never obtain legal documents.
#000009
[Ciganoj] de Centra Azio [eo] kutime estas nomataj lulioj. La lulioj nomas sin mem kutime mugatoj per irana termino, uzata de la zoroastrianoj [eo], kiu signifas “adeptoj de la fajrokulto”. Dum jarcentoj ili loĝis en Centra Azio, ekde la epoko, kiam iliaj prauloj transloĝiĝis tien el Panĝabo en la nuntempa Pakistano [eo]. Nun mankas ekzakta informo pri ilia nombro, ĉar ili ne partoprenas en la registaraj censoj kaj multaj anoj de la komunumo dum la tuta vivo ne ricevas jure agnoskatajn dokumentojn.
#000010
FN: Ĉu tio signifas ke la infanoj de lulioj ne havas aliron al la edukado?
#000015
АБ: Большая проблема цыган-люли — это дети, лишённые детства. В семьях цыган-люли детей рожают много, но выживает из них только половина, иногда меньше. Уже с первых недель жизни мать берёт ребёнка с собой в город, где она ходит целый день, — летом под палящем солнцем, зимой под снегом, — в одной руке держа ребёнка, а другой прося милостыню. Таким образом можно сказать, что ребёнок с молоком матери впитывает в себя картину мира попрошайничества, лишений, унижений и бесконечных побоев.
#000016
AB: Granda problemo de la ciganoj-lulioj estas infanoj, senigitaj je infanaĝo. En la familioj de la ciganoj-lulioj oni naskas multe, sed postvivas nur duono, foje malpli. Jam ekde la unuaj vivsemajnoj la patrino prenas la bebon kun si al la urbo, kie ŝi marŝadas tutan tagon — somere sub ardanta suno, vintre sub neĝo — en unu mano tenante la bebon, per alia almozpetante. Do oni povas diri, ke la bebo kun patrina lakto ensorbas bildon de la mondo de almozado, suferoj, humiligoj kaj senfina batado.
#000017
FN: Kian statuson havas la virinoj en la komunumo?
#000019
АБ: Статус женщины в цыганском обществе не равноправен статусу мужчины. Женщина не имеет тех же прав, но имеет много различных обязанностей. Цыганские женщины вынуждены рожать много детей, хотят они этого или нет, и только так они могут получить уважение в цыганском обществе, когда первый вопрос, который задают цыганской женщине, это сколько у неё детей? Единственный шанс на образование, которое она может получить, это получить его до замужества, что бывает крайне редко. Также существует огромная проблема ранних браков среди цыган, когда девушку уже в 14—15 лет выдают замуж.
#000020
АБ: Цыгане-люли позиционируют себя как мусульмане-сунниты, они читают намаз и отмечают все религиозные исламские предписания и праздники. В светском же исламском обществе узбеки, как и таджики, дискриминируют их как единоверцев, считая их «не истинными» мусульманами из-за языческого прошлого, кастовой системы, огнепоклонничества. Понимание ислама цыганами-люли существует скорее в контексте народного ислама с элементами языческого прошлого, которые и по сей день имеют место в жизни цыган.
#000024
AB: La ciganoj-lulioj konsideras sin islamanoj-sunaistoj [eo], ili faras la preĝon salah [araba: صلاة] kaj sekvas ĉiujn islamajn ordonojn kaj festojn. En laika islama socio la uzbekoj, same kiel la taĝikoj, diskriminacias ilin, konsiderante ilin “malveraj” islamanoj pro ilia pagana pasinteco, kasta sistemo, adorado de la fajro. La ciganoj-lulioj perceptas islamon precipe kadre de la kunteksto de la popola islamo kun elementoj de la pagana pasinteco, kiuj ĝis nun havas lokon en la vivo de la ciganoj.
#000025
Familio de lulioj en rusa ortodoksa tombejo en Taŝkento dum Pasko, kiam homoj tradicie manĝas apud tomboŝtonoj. Foto de Aleksandr Barkovskij. Uzata kun permeso.
#000026
Civitanaj komunikilojEdukadoEtno kaj rasoHistorioHomaj rajtojIndiĝenojJuroRegado
#000030
Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracion
#000032
Meksika kolektivo kiu piratas librojn por kundividi kulturon alfrontas blokadojn
#000036
Germinda Casupá, ĉikita indiĝeno fronte al fajro kaj masklismo
#000037