Post du jaroj da nuligoj pro la pandemio, finfine eblis renkontiĝi reale en Universala Kongreso de Esperanto en Montrealo. La kongreso estis planita jam por la jaro 2020, sed ĝi povis okazi nur nun. Alveno al Kanado eble ne estis same facila ol kutime, sed ankaŭ temis pri neeŭropa lando, kiu pli atente kontrolas eĉ alvenantajn eŭropanojn. Kroma aldono estis plenigo de reta saninforma enketilo, kiu tamen estis relative simpla afero. Mi fakte dubas, ĉu iu, kiu vere volas vojaĝi, respondus jese al demandoj pri sanstato.
#000002
La kongresejo estis en unu el la konstruaĵoj de la universitato de Kebeko en la urbocentro. La ejo estis bone funkcianta, nur la granda salono por la inaŭguro kaj vesperaj programoj troviĝis aparte, tamen en piedira distanco el la kongresejo. Krome en la kongresejo estis ankaŭ eksteruloj, plejparte studentoj, kio foje igis la vicojn en kongreseja restoracio iom pli longaj.
#000003
La programo estis kutima, eble pro pli malgranda partoprenantaro ol kutime. Min aparte interesis la prelegoj pri Kanado kaj ĝia lingvopolitiko. Mi informiĝis pri la batalo por la franca lingvo en Kebeko. La lingvopolitiko estas nuntempe tre modela, ĉiuj publikaj tekstoj estas kutime nur en la franca, kaj privataj komercaj tekstoj ofte ankaŭ nur en la franca, foje ankaŭ en la angla, sed kun malpli grandaj literoj. Tamen granda parto el la loĝantoj de Montrealo estas anglalingvaj, en iuj urbopartoj eĉ plimulto. La proporcio de franclingvanoj malrapide malkreskas en Kebeko, kvankam la proporcio de anglalingvanoj estas stabila. Kreskas la kvanto de homoj kiuj parolas iun alian lingvon.
#000004
La kongreso estis la unua, kiun organizis la nova kongresa teamo, kiu funkcias en Slovakio, kien estonte ankaŭ la libroservo de UEA estos translokita. La nova teamo ankoraŭ ne ŝanĝis multajn aferojn, sed aperis kelkaj novaĵoj.
#000010
Unu el la novaj programeroj aperantaj nur dum la semajno estis diskuto pri Ukrainio. Eŭgeno Kovtonjuk rakontis pri siaj spertoj en Ukrainio, de kie li alvenis, kaj respondis al demandoj. La programero pasis en bonhumora kaj paca etoso, kvankam inter la kongresanoj eventuale ekzistis diversaj opinioj pri la milito. Ukra­inio rolis ankaŭ en la kunsido de komitato de UEA, kie Kovtonjuk sukcesis insisti, ke la estraro de UEA decidu pri la eksigo de ĉefdelegito de UEA en Ruslando pro ŝia subteno al milito.
#000012
Ho ve, pro la nova kongresa organizado, aŭ eventuale temis pri la malorganiz­ateco de Centra Oficejo de UEA, ne plu estis disdonitaj la premioj pri 40- aŭ 50-jara seninterrompa membreco. Iom bedaŭrinde, ĉar mi post kelkaj jaroj atingos tiun nivelon.
#000013
Pro la manko de komunikado eventuale okazis tio, ke la kongresa libro reklamis la IKU-librojn je la prezo 15 eŭroj, sed la kongresa libroservo vendis ĝin tute laŭ kutimo de kongresaj libroservoj jam delonge, per 21 kanadaj dolaroj (proksimume 16 eŭroj). Tamen ĝenerale la nova kongresa teamo funkciis relative bone, eventuale helpis la malgranda nombro da ĉeestantoj. Kaj la IKU-programo estis tute kutima, eventuale eĉ pli ampleksa ol en kutimaj UKoj.
#000014
La ĉefa movada novaĵo estis, ke la komitato de UEA elektis novan estraron, kiu grandparte estas la malnova. Kaj la komitata kunsido, parte hibrida, ĉar kelkaj partoprenis distance, estis la sola loko, kie necesis porti maskojn. La rekomendo por uzi maskojn ekzistis, sed malmultaj ĝin sekvis. La postulo aperis post malsaniĝo de kelkaj kongresanoj. Ŝajne la nova realo estas, ke en ĉiu amasa renkontiĝo kelkaj personoj malsaniĝas je kovim-viruso. Do, temis ne pri la kongreso post pandemio, sed pri la kongreso dum pandemio, tamen malpli severa. La kongresaj organizantoj tamen sukcesis bone, malgraŭ malfacilaĵoj kiujn la pandemio kaŭzis.
#000015
Venontjare la kongreso okazos en Torino, Italio, kaj poste ekzistas plano por kongresi en Afriko, kvankam la fina decido ankoraŭ ne estas farita.
#000016
Ĉi tiu artikolo aperis la septembra (aŭtuna) eldono de La Ondo de Esperanto (2022).
Ĉe represo aŭ citado bonvolu nepre indiki la fonton:
Rete: La Ondo de Esperanto 
#000017