Oni kelkfoje prezentas la krimrakontojn de R C Gates kiel
legaĵon taŭgan por komencantoj. Pli vere ili estas verkoj de
komencanto, kaj tiuj du aferoj ne identas.
#000002
Gates eklernis Esperanton en 1987 je sia emeritiĝo kaj
preskaŭ tuj decidis riĉigi nian krimliteraturon. La lingvaĵo
de liaj rakontoj ja estas simpla, sendube ĉefe pro tio ke mankis
al li pli riĉaj esprimrimedoj. La influo de lia gepatra lingvo,
la angla, klare senteblas, iomete pli ol ĉe kelkaj pli spertaj
#000003
Kiel aliaj komencantoj pri verkado, Gates malmulte montras,
multege rakontas. Kaj kiam li escepte sukcesis montri ion per
agoj kaj diroj de la romanfiguroj, li krome aldonas klarigon, por
esti certega, ke neniu kreteno pretervidis la aferon. Tede! Li
eĉ igas la rolantojn kelkfoje demandi sin "Sed kial mi
diras al vi ĉi ĉion?" (Septaga, p. 28). La vera
respondo kompreneble estas: Ĉar la aŭtoro ne trovis pli bonan
#000006
"Ŝajnas al mi, ke iu ion serĉis."
#000008
Kvankam temas pri fikciaj rakontoj tre malrealismaj, Gates
senintence rakontas iom pri si mem. Urbegoj ne logas lin, male li
ĝuas kamparan vivon. Malpli gravaj krimuloj meritas duan ŝancon
vivi honeste (prefere en la kamparo). Virinoj prefere ne iru tro
foren de la kuirejo. Ekzemple, kiam oni telefonas hejmen al la
#000010
Laŭ mia supozo, por vere ĝui la fruajn verkojn de Gates, ne
sufiĉas esti komencanto de Esperanto. Necesas esti sensperta
ankaŭ pri krimromanoj kaj pri legado de literaturo ĝenerale.
#000014
En ĉiu lingvo verŝajne la plej legata romanspeco estas la
detektiva: relative facila legaĵo kun malmultaj priskriboj kaj
flankepizodoj, kun multe da ekscito. Tio veras eĉ nun, kiam
abunde produktiĝas krimfilmoj, kiuj ne devigas la publikon al
propra imagado, sed donas ĉion preta, kiel la modernaj
ĉiovendejoj ofertas pretajn manĝaĵojn por ŝparigi al la
aĉetantoj la zorgojn de kuirado.
#000016
Krimromanojn legas eĉ homoj kiuj ne parolas bone la
koncernajn lingvojn aŭ estas lernantaj ilin. Ĉi-lastaj ŝatas
detektiv-historiojn ĝuste ĉar tiuj ĝenerale havas facilan
stilon kaj ilia enhavo taŭgas por gardi la intereson ĝis fine
#000017
Kion li intencas – vi povas informiĝi de Dorval, legante
la libron. Sed mi ne forgesu la duan meriton de la romano: tiu
certa intenco estas ligita kun "aideso" (kial ne:
aidoso?), kies danĝerecon kaj kontaĝ-meĥanismon, krom la
psikologion de ĝiaj infektitoj, Deck Dorval majstre montras en
#000022
This is the first of (until now) four murder mysteries, of which the fourth (Fatal Excursion) has just appeared.
#000024