"Ĝi igas onin alia kaj igas onin pensi alie."
Tion diris la aktivulino por la klimato Greta Thunberg en elsendo de usona televida stacio.
Ŝi parolis pri sia Asperger-sindromo kiu estas formo de aŭtismo.
Greta Thunberg ne nur tute malferme traktas sian diagnozon.
Ŝi eĉ konsideras sian aliecon kiel superforton, kiel ŝi tion akcentas ĉiam denove.
Tial ŝi povas ekzemple sen granda peno tralabori studaĵojn kaj tekstojn.
Sed ŝi ne nur komprenas la klimatan krizon, ŝi ankaŭ konsekvence agas laŭ ĝi.
#000004
Daŭris longe ĝis Greta Thunberg hodiaŭ fiere parolas pri sia Asperger-sindromo kaj estas alte aprezata de homoj en la tuta mondo.
Unuafoje aperis la nocio "aŭtismo" ĉirkaŭ la jaro 1907.
Tiel oni nomis unue simptomon de skizofrenaj homoj kiuj ŝajne vivas en sia propra mondo kaj kiuj estas forte gvidataj de internaj imagoj.
Dum la 1940-aj jaroj aŭtismo estis priskribata kiel propra psika malsano kiu trafas ekskluzive infanojn.
Oni vidis la esencon de la infana aŭtismo en tio ke infanoj precipe ne estas en kontakto kun sia socia medio kaj ke ili restas fermitaj kaj ne estas komprenebla al aliaj homoj kio okazas en ili.
#000005
Daŭris pluajn 40 jarojn ĝis oni ekkonis ke aŭtismo ne estas kuracebla kaj ke aŭtismaj infanoj fariĝas aŭtismaj plenkreskuloj.
Ekde la 1980-aj jaroj la scienco ne plu parolas pri malofta patologio.
Oni nun ekkomprenis aŭtismon kiel afekcion kiu povas esti tre varie elformita kaj kiu ĉe kelkaj homoj kondukas eĉ al kogna superproduktivo.
#000006
Aŭtismo estis ĉiam priskribita ĉefe kiel misfunkcio de interhomaj rilatoj.
La sinpriskriboj de aŭtismaj homoj tamen nun sugestas ke aŭtismo eble estas akompanata de la kapablo por eksterordinare intensaj rilatoj - al tio kio ĉirkaŭas nin kaj kion plej multaj homoj ne travivas per siaj sensoj.
#000008
Daŭris pluajn 40 jarojn ĝis oni ekkonis ke aŭtismo ne estas kuracebla kaj ke aŭtismaj infanoj fariĝas aŭtismaj plenkreskuloj.
It took another 40 years for autism to be recognized as incurable and for autistic children to become autistic adults.
Ekde la 1980-aj jaroj la scienco ne plu parolas pri malofta patologio.
Since the 1980s, science has not talked about rare pathology.
Oni nun ekkomprenis aŭtismon kiel afekcion kiu povas esti tre varie elformita kaj kiu ĉe kelkaj homoj kondukas eĉ al kogna superproduktivo.
Autism is now being understood as a condition that can vary greatly and that in some people can even lead to cognitive overproduction.
#000016
Aŭtismo estis ĉiam priskribita ĉefe kiel misfunkcio de interhomaj rilatoj.
Autism has always been described primarily as a malfunction of interpersonal relationships.
La sinpriskriboj de aŭtismaj homoj tamen nun sugestas ke aŭtismo eble estas akompanata de la kapablo por eksterordinare intensaj rilatoj - al tio kio ĉirkaŭas nin kaj kion plej multaj homoj ne travivas per siaj sensoj.
The self-descriptions of autistic people, however, now suggest that autism may be accompanied by the ability to have extraordinarily intense relationships - to what surrounds us and what most people do not experience through their senses.
#000018
Aŭtismo laŭ la esploristoj do estas ankaŭ socikultura fenomeno kiu dependas de la epoko en kiu trafita homo vivas.
According to researchers, autism is also a sociocultural phenomenon that depends on the time in which the affected person lives.
#000019