Dek unu jarojn post detrua tertremo, unu eĉ pli forta skuas Haition
#000005
Grafikaĵo de la tertremo kun forto de 7,2 kiu frapis Haition [eo] je 8:29 atm la 14-an de aŭgusto 2021, de sismogramo prenita ĉe la sisma stacio sur monto Denham, Jamajko [eo]. Foto de James St. John en Flick (CC BY 2.0).
#000006
Ĉi-foje*, 225 homoj estis konfirmitaj mortaj kaj 1500 vunditaj. Prezidanto Ariel Henry deklaris krizostaton.
#000007
Ĉi tiu tertremo havis pli intensan forton ol tiu de 2010, kaj ankaŭ okazis 3 km pli proksime al la surfaco, en profundo de nur 10 km, kaj estis sekvita de pluraj konsiderindaj postŝokoj, kiuj ekigis cunaman alarmon [eo] en la regiono:
#000008
For anyone who needs it: there was a large earthquake a little while ago. Here's the location. /gGLoQlTiEe
#000009
Por tiuj kiuj bezonas tion: okazis granda tertremo antaŭ iom da tempo. Jen la loko.
#000011
“It a shake, it a shake”
#000014
Very powerful. Woke me from deep sleep, bed, mirrors, doors, could actually feel the movement of the building while bracing in the doorway!- Hughenden Kingston
#000017
Tre potenca. Vekis min el profunda dormo, la lito, speguloj, pordoj, oni eĉ povis senti la movadon de la konstruaĵo dum ni pretiĝis ĉe la enirejo – Hughenden Kingston.
#000018
Ŝia sperto reliefigas la intensecon kiun haitianoj devis senti kiam okazis la tertremo, ĉar Kingstono [eo], Jamajko, situas 479 km de la haitia ĉefurbo.
#000019
Kontakto de Tutmondaj Voĉoj [eo] bazita en Haitio publikigis plurajn Vacap-filmetojn registritajn de haitiaj retumantoj baldaŭ post la tertremo. Ili montras grandegajn kvantojn da ruboj de kolapsintaj domoj kaj detruitaj konstruaĵoj, kaj ankaŭ fuĝantajn homojn.
#000020
La civitana ĵurnalisto kiu registris la bildojn de la supra video diras: “Amikoj, ĉi tio okazas realtempe, realtempe!”. Konfirmante ke la tertremo ĵus okazis kaj ke ĝi estis tre forta, li aldonis: “Feliĉe por mi, la loko kie mi estas [loĝanta] ne disfalis. [...] Dankon al Dio ĝi ne disfalis”. Li diras ke li fuĝis de la sceno kaj dankas esti en ordo.
#000021
La supraj bildoj montras scenojn de hotelo kun kiu kolapsis – laŭ la filmisto – “multaj homoj sube... multaj homoj”.
#000022
Ĉi tiu sceno montras la panikon de la homoj kiuj evakuis la areon tra stratoj kiuj jam komencis esti inunditaj.
#000023
Ĉi tiu filmeto, montranta scenojn de merkato, ŝajnas esti registrita en urbo nomata Pestel. Sabato estas la tradicia merkata tago en Haitio, kiam multaj homoj eliras por aĉeti siajn provizojn por la semajno. La voĉo aŭdebla en la video diras: “Estas homoj vunditaj, domoj platigitaj, estas homoj mortintaj [...] Tiel rapide okazis”. Granda parto de la atesto ripetas la haitiajn kreolajn frazojn “kraze net” kaj “kraze plat“, signifante “plene platigita”.
#000024
La tempo de la tertremo nur pliigas la problemojn de Haitio. La lando estas ankoraŭ skuita de la murdo de prezidanto Jovenel Moïse kaj de la politika kaj sociekonomia malstabileco kiu ekzistis antaŭ lia morto. Aldonu al tio la atlantikan uraganan sezonon, ĉar Haitio estis minacata de tropikaj ŝtormoj.
#000028
Oni antaŭvidas altan nombron da viktimoj, kaj la damaĝoj estas jam signifaj. Tamen, en Tvitero, doktoro Judith Hubbard, struktura geologo, esperis malpli multajn viktimojn, ĉar la tertremo okazis en lokoj kun malpli da loĝdenso ol tiu de 2010:
#000029
The updated focal mechanism for the earthquake from GFZ indicates the rupture was on land, and oblique thrust – similar to the overall 2010 event, which combines a mostly strike-slip mainshock with a cluster of smaller thrust earthquakes.#tectoplot #haitiearthquake /cr7w7nD5qn
#000030
Katastrofa tertremo en 2010 en [geologia] fendosistemo de Haitio mortigis ĉirkaŭ 250 mil homoj. Espereble la pli malalta loĝdenso en ĉi tiu regiono, malproksima de Portoprinco [eo], mildigas la efikon.
La ĝisdatigita fokusa mekanismo por la tertremo de GFZ (GeoForschungsZentrum) indikas ke la rompo okazis sur la tero, kaj estis de oblikva puŝo, simila al tiu de 2010, kiu kombinas grandan tertremon kun preskaŭ vertikalaj fendoj kun grupo de pluraj malpli puŝaj tertremoj.
#000032
*La prezentitaj datumoj ne estas ĝisdataj. Ĝis la 19-a de aŭgusto 2021, la nombro de mortintoj kreskis al ĉirkaŭ du mil, dum la nombro de vunditoj superas naŭ mil naŭcent, laŭ raporto de UN.
#000035
Enketistoj en Gujano asertas ke tragedian incendion ekigis malkontenta lernanto pro konfiskita telefono
#000039