en Eŭropo (malhelgriza) - [ Legendo ]
#000001
La lando prenas sian nomon de Marinus, masonisto originanta de la romia kolonio sur la insulo Rab, de nuntempa Kroatio.
A.D. 257, Marinus partoprenis la rekonstruon de la urbomuroj de Rimini post ilia detruo de Liburnian
Marinus tiam daŭriĝis por fondi sendependan monaĥan komunumon sur Monte Titano en A.D. 301;
tiel, San-Marino meritpostulas esti la plej maljuna recenta suverena ŝtato same kiel la plej maljuna konstitucia respubliko.
#000004
San-Marino estas regita fare de la Constitution of San Marino (Konstitucio de San-Marino) ( Leges Statutae Republicae Sancti Marini (Gamboj Statutae Republicae Sancti Marini), serio de ses libroj skribitaj en la latina en la malfrua 16-a jarcento, kiuj diktas la politikan sistemon de la lando, inter aliaj aferoj.
La lando estas konsiderita havi la plej fruan skribajn regantajn dokumentojn, aŭ konstitucion, daŭre en efiko.
#000005
La ekonomio de la lando plejparte dependas de financo, industrio, servoj kaj turismo.
Ĝi estas inter la plej riĉaj landoj en la mondo laŭ MEP (pokape), kun figuro komparebla al la plej evoluintaj eŭropaj regionoj.
San-Marino estas konsiderita havi tre stabilan ekonomion, kun unu el la plej malsupraj senlaborecoprocentoj en Eŭropo, neniu ŝtata ŝuldo kaj buĝetprofito.
Ĝi estas la nura lando kun pli da veturiloj ol homoj.
Sub diplomatia sinteno, sekvi la gvidadon de Italio ĝi estas inter la kernmembroj de la Uniting for Consensus (Kuniĝante por Consensus) grupo [9] .
#000006
Sankta Marino lasis la insulon Arba en aktuala Kroatio kun sia dumviva amiko Leono, kaj iris al la centro de Rimini kiel masonisto.
Post la Diocletianic Persekuto sekvanta liajn kristanajn predikojn, li eskapis al la proksima Monte Titano, kie li konstruis malgrandan preĝejon kaj tiel fondis kio nun estas la grandurbo kaj stato de San-Marino, kiu foje estas daŭre nomita la "Titanic Republic".
La oficiala dato de la fondo de kio nun estas konata kiam la respubliko estas 3 la 301-a de septembro.
#000008
En 1631, ĝia sendependeco estis rekonita fare de la papofico.
#000009
La antaŭenmarŝo de la armeo de Napoleona en 1797 prezentis mallongan minacon al la sendependeco de San-Marino, sed la lando estis savita de perdado de sia libereco dank'al unu el siaj regantoj, Antonio Onofri, kiu sukcesis akiri la respekton kaj amikecon de Napoleono.
Dank'al lia interveno, Napoleono, en letero liverita al Gaspard Monge, sciencisto kaj komisaro de la franca registaro por Science kaj Arto, promesis por garantii kaj protekti la sendependecon de la respubliko, eĉ ofertante etendi ĝian teritorion laŭ ĝiaj bezonoj.
La oferto estis malkreskita fare de la regantoj, timante estontan reprezalion de aliaj ŝtatrevankismo.
#000010
Dum la pli posta fazo de la itala unuig procezo en la 19-a jarcento, San-Marino funkciis kiel rifuĝo ĉar multaj homoj persekutis pro sia subteno por unuigo.
En rekono de tiu subteno, Giuseppe Garibaldi akceptis la deziron de San-Marino ne estu integrigita en la nova itala ŝtato.
#000011
La registaro de San-Marino igis al Usono prezidanton Abraham Lincoln honorcivitano.
Li skribis en respondo, dirante ke la respubliko pruvis ke "registaro fondita sur respublikanaj principoj estas kapabla je esti tiel administrita por esti sekura kaj eltenema."
#000012
Dum 1-a Mondmilito, kie Italio deklaris milito sur Aŭstrio-Hungario la 23an de majo 1915, San-Marino restis neŭtralaj kaj Italio adoptis malamikan vidon de Sammarinese-neŭtraleco, suspektante ke San-Marino povis enhavi aŭstrajn spionojn al kiuj povus ricevi aliro al ĝia nova radiotelegrafstacio.
Italio provis perforte establi taĉmenton de karabenistoj en la respubliko kaj tiam tranĉi la telefonliniojn de la respubliko kiam ĝi ne obeis.
Du grupoj de dek volontuloj aliĝis al italaj trupoj en la batalado en la itala fronto, la unua kiel batalistoj kaj la dua kiel kuractrupoj funkciigantaj Ruĝa Kruco batalkampan hospitalon.
La ekzisto de tiu hospitalo poste igis Aŭstrio-Hungarion suspendi diplomatiajn rilatojn kun San-Marino.
#000013
Tri tagojn post la falo de Benito Mussolini en Italio, PFS-regulo kolapsis kaj la nova registaro deklaris neŭtralecon en la konflikto.
La faŝistoj reakiris potencon la 1an de aprilo 1944 sed retenis neŭtralecon sendifekta.
Malgraŭ tio, la 26an de junio 1944 San-Marino estis bombita fare de la Royal Air Force, en la kredo ke San-Marino estis transkuru de germanaj trupoj kaj kutimis amasigi butikojn kaj municion.
La Sammarinese-registaro deklarita en la sama tago ke neniuj armeaj instalaĵoj aŭ ekipaĵo situis sur ĝia teritorio, kaj tiel neniuj militemaj fortoj estis permesitaj eniri.
San-Marino akceptis milojn da civilaj rifuĝintoj kie Allied-fortoj esploris la Gotikan Linion.
En septembro 1944, ĝi estis nelonge okupita fare de germanaj trupoj, kiuj estis venkitaj fare de Allied-fortoj en la Battle of San Marino (Batalo de San-Marino).
#000016
San-Marino havis la unuan demokratie elektitan komunistregistaron - de la monda koalicion inter la Sammarinese Komunista Partio De Alberto kaj la Sammarinese Socialista Partio, kiuj plenumis oficon inter 1945 kaj 1957.
#000017
San-Marino estas la plej malgranda respubliko de la monda, kvankam kiam Nauro akiris sendependecon en 1968 ĝi defiis tiun aserton, la termaso de Nauro estanta nur 21 km2 (8.1 kv. mejl.).
Tamen la jurisdikcio de Nauro super it'oj ĉirkaŭaj akvoj kovras 431,000 km2 (166,000 kv. mejl.), areomiloj da tempojn pli grandajn ol la teritorio de San-Marino.
#000018
San-Marino iĝis membro de la Konsilio de Eŭropo en 1988 kaj de la Unuiĝintaj Nacioj en 1992.
Ĝi estas nek membro de la Eŭropa Unio, nek de la Eŭrozono kvankam ĝi utiligas la eŭron kiel sian valuton.
#000019
San-Marino estas enklavo en Italio, sur la limo inter la regioni de Emilia Romagna kaj Markio kaj proksimume 10 km (6.21 mejl.) de la adriatika marbordo ĉe Rimini.
Ĝia monteta topografio, kun neniu platgrundo, estas parto de la apenina montara sistemo.
La plej alta punkto en la lando, la montopinto de Monte Titano, estas 749 m (2,457 ft) supra marnivelo.
Ekzistas neniuj korpoj de akvo de iu signifa grandeco.
San-Marino estas la tria plej malgranda lando en Eŭropo, kun nur Vatikanurbo kaj Monako estanta pli malgranda.
Ĝi ankaŭ estas la kvina plej malgranda lando en la mondo.
#000020
La klimato estas mediteranea kun kontinentaj influoj, havante varmajn somerojn kaj malvarmetajn vintrojn kiuj estas karakterizaj por enlandaj areoj de la centra itala duoninsulo.
#000021
San-Marino havas la politikan kadron de parlamenta reprezentanto demokrata
respubliko: la Kapitanoj-Reganto estas kaj regnestroj kaj registarestroj, kaj ekzistas pluriform plurpartia sistemo.
Plenuma potenco estas ekzercita fare de la registaro.
Leĝdona povo apartenas al kaj la registaro kaj la Grandioza kaj General Council.
La juĝistaro estas sendependa de la oficulo kaj la parlamento.
#000022
San-Marino estis origine gvidita fare de la Arengo, komence formite de la estroj de ĉiu familio.
En la 13-a jarcento, potenco ricevis al la Grandioza kaj General Council.
En 1243, la unua du Captains Regent estis nomumita fare de la Konsilio.
Aktuale en 2016 [ĝisdatigo] , tiu metodo de nomumo daŭre estas en uzo.
#000023
La parlamento de la respubliko estas la Grando kaj General Council ( Consiglio grande e generale).
La Konsilio estas unukamera parlamento kun 60 membroj.
Ekzistas elektoj ĉiujn kvin jarojn per proporcia balotsistemo en ĉiuj naŭ administraj distriktoj.
Tiuj distriktoj (urbetoj) egalrilatas al la malnovaj paroĥoj de la respubliko.
#000024
Civitanoj 18 jarojn aŭ pli aĝaj estas elekteblaj voĉdoni.
Apud ĝenerala leĝaro, la Grando kaj General Council aprobas la buĝeton kaj elektas la Kapitanoj-Reganton, la Ŝtatan Kongreson (kunmetitan de ten Secretaries kun plenuma potenco), la Konsilion de Dek Du (kiu formas la juran branĉon dum la periodo de parlamento de la Konsilio), la Konsilado-Komisionojn, kaj la Registaro-Uniojn.
La konsilio ankaŭ havas la potencon ratifi traktatojn kun aliaj landoj.
La konsilio estas dividita en kvin malsamajn Advising Commissions konsistantajn el dek kvin konsilistoj kiuj ekzamenas, proponas, kaj diskutas la efektivigon de novaj leĝoj kiuj estas sur sia vojo al estado prezentitaj sur la planko de la konsilio.
#000025
Ĉiujn ses monatojn, la konsilio elektas du Captains Regent por esti la regnestroj.
La regantoj estas elektitaj de kontraŭstaraj partioj tiel ke ekzistas potenc-ekvilibro.
La investituro de la Kapitanoj-Reganto okazas la 1an de aprilo kaj 1 oktobro en ĉiu jaro.
Post kiam tiu esprimo estas finita, civitanoj havas tri tagojn en kiuj registrigi plendojn ĉirkaŭ la agadoj de la kapitanoj.
Se ili motivas ĝin, juraj procedoj kontraŭ la eks-kapo (j) de ŝtato povas esti iniciatitaj.
#000026
La praktiko de havado de du regnestroj, kiel romiaj konsuloj, elektitaj en oftaj elektoj, estas derivita rekte de la dogano de la Romia Respubliko.
La Konsilio estas ekvivalenta al la Roman Senato;
la Kapitanoj-Reganto, al la konsuloj de antikva Romo.
Ĝi estas opiniita la loĝantoj de la areo venis kune kiam romia rego kolapsis por formi rudimentan registaron por sia propra protekto de fremdrego.
#000027
San-Marino estas plurpartia demokrata respubliko.
Nova elektjuro en 2008 levis la sojlon por malgrandaj partioj membrigantaj parlamenton, igante partiojn organizi sin en du aliancojn: la dekstrula Pact for San Marino (Pakto por San-Marino), kondukita fare de la San Marinese Christian Democratic Party (Sano Marinese Christian Democratic Party);
kaj la maldekstremaj Reformoj kaj Freedom, gvidita fare de la Party of Socialists (Partio de socialistoj) kaj Demokratoj, fuzio da la Socialist Party of San Marino (Socialistpartio de San-Marino) kaj la antaŭa komunista Party of Democrats (Partio de demokratoj).
En La parlamenta balotado en 2008 estis venkita per la Pakto por San-Marino kun 35 sidlokoj en la Grandioza kaj generalo Council against Reforms kaj Freedom's 25.
#000028
La 1an de oktobro 2007, Mirko Tomassoni estis elektita kiel inter la regnestroj, igante lin la unua invalido iam estinti elektita kiel kapitano reganto.
#000029
San-Marino havis pli inajn regnestroj ol iu alia lando: 15 en oktobro 2014, inkluzive de tri kiu deĵoris dufoje.
#000030
San-Marino estas dividita en la sekvajn naŭ municipojn, konatajn loke kiel casteli (kun la signifo "kasteloj"):
#000031
Ekzistas ankaŭ ok negravaj municipoj:
#000033
La plej granda kompromiso de la respubliko estas Dogana, kio ne estas sendependa castelo , sed prefere apartenas al la Castello de Serravalle.
#000034
En simila vojo al itala distriktkomunumo , ĉiu castelo inkludas ĉefan kompromison, nomitan capoluogo , kiu estas la sidloko de la castelo , kaj kelkajn eĉ pli malgrandajn lokojn konatajn kiel frazioni .
#000035
La militfortoj de San-Marino estas inter la plej etuloj en la mondo.
Nacia defendo estas, per aranĝo, la respondeco de la armetrupoj de Italio.
Malsamaj branĉoj variigis funkciojn, inkluzive de: elfarante ceremonian imposton;
kaj helpante policon en gravaj krimprocesoj.
La polico ne estas inkludita en la Militistaro de San-Marino.
#000037
Siatempe ĉe la koro de la armeo de San-Marino, la Arbalesto-Trupo nun estas ceremonia forto de ĉirkaŭ okdek volontuloj.
Ekde 1295, la Arbalesto-Trupo disponigis manifestaciojn de arbalesto pafanta ĉe festivaloj.
Ĝia uniformo estas mezepoka en dezajno.
Dum daŭre laŭleĝa armeunuo, la Arbalesto-Trupo havas neniun armean funkcion hodiaŭ.
#000038
La Guard of the Rock (Gardisto de la Roko) estas frontlinia armeunuo en la San-Marino armetrupoj, ŝtatlimpatrolo, kun respondeco por patrolado de limoj kaj defendado de ili.
En ilia rolo kiel Fortress Guards ili estas respondecaj por gardado de la Palaco Pubblico en San Marino City, la sidloko de nacia registaro.
#000039
En tiu rolo ili estas la fortoj plej videblaj al turistoj, kaj estas konataj pro sia bunta ceremonio de Changing the Guard (Ŝanĝante la gardiston).
Sub la statuto (1987) la Gardisto de la Roko estas ĉiu rekrutis kiel "Criminal Police Officers" (aldone al ilia armea rolo) kaj helpo la policon en esplorado de grava krimo.
La uniformo de la Gardisto de la Roko estas karakteriza ruĝeco kaj verda.
#000040
La Gardisto de la Grandioza kaj General Council ofte konata kiel La Gardisto de La Konsilio aŭ loke kiel la "Gardisto de Nobeluloj", formita en 1740, estas volontulunuo kun ceremonia imposto.
Pro ĝia frapado de blua, blanka, kaj oruniformo, ĝi eble estas la plej konata parto de la Sammarinese-militistaro, kaj aperas en sennombraj poŝtkartvidoj de la respubliko.
La funkcioj de la Gardisto de la Konsilio devas protekti la Kapitanoj-Regantojn, kaj defendi la Grandon kaj General Council dum ĝiaj formalaj sesioj.
Ili ankaŭ funkcias kiel ceremoniaj korpogardistoj al registaroficistoj ĉe kaj ŝtato- kaj preĝejfestoj.
#000042
En iamaj tempoj, ĉiuj familioj kun du aŭ pli plenkreskaj viraj membroj estis postulataj por rekruti la duonon de ili en la Firmao de Uniforma Milico.
Tiu unuo restas la baza bataltrupo de la armetrupoj de San-Marino, sed estas plejparte ceremonia.
Ĝi estas demando pri civita fiereco por multaj Sammarinese aparteni al la forto, kaj ĉiuj civitanoj kun almenaŭ sesjara loĝejo en la respubliko havas la rajton rekruti.
#000043
La uniformo estas malhelblua, kun kepo portanta bluan kaj blankan plumon.
La ceremonia formo de la uniformo inkludas blankan kruc-rimenon, kaj blankan kaj bluan skarpon, blankajn epoletojn, kaj blankŝminkitajn manumojn.
#000044
Formale tio estas parto de la Armeo-Milico, kaj estas la ceremonia armemuziko de San-Marino.
Ĝi konsistas el ĉirkaŭ kvindek muzikistoj.
La uniformo estas simila al tiu de la Armeo-Milico.
Armea ensemblomuziko akompanas la plej multajn ŝtatokazojn en la respubliko.
#000045
Establita en 1842, la Ĝendarmaro de San-Marino estas militarigita policagentejo.
Ĝiaj membroj estas plentempaj kaj havas respondecon por la protekto de civitanoj kaj posedaĵo, kaj la konservadon de jura protekto.
#000046
La tuta armea trupo de San-Marino dependas sur la kunlaboro de plentempaj fortoj kaj iliaj retenitaj (volontulo-) kolegoj, konataj kiel la Corpi Militari Volontari, aŭ Voluntary Military Force.
#000047
Kvankam San-Marino ne estas Eŭropa Unia membro, estas permesite utiligi la eŭron kiel sian valuton per aranĝo kun la Konsilio de la Eŭropa Unio;
estas ankaŭ koncedite la rajto utiligi siajn proprajn dezajnojn sur la nacia flanko de la eŭro-moneroj.
Antaŭ la eŭro, la Sammarinese-liro estis ligita al, kaj interŝanĝebla kun, la itala liro.
La malmulto de Sammarinese-eŭro kreas, kiel estis la kazo kun la liro antaŭ ĝi, estas ĉefe de intereso al monerkolektantoj.
#000048
La pokapa MEP de San-Marino de 55,449 USUS$ kaj vivnivelo estas komparebla al tiu de Danio.
Pivotaj industrioj inkludas bankadon, elektronikon, kaj ceramikaĵon.
La ĉefaj agrikulturaj produktoj estas vino kaj fromaĝo.
San-Marino importas plejparte bazvarojn de Italio.
#000049
La poŝtmarkoj de San-Marino, kiuj estas validaj por poŝto poŝtita en la lando, estas plejparte venditaj al filatelistoj kaj estas grava fonto de enspezo.
San-Marino estas membro de la Small European Postal Administration Cooperation (Malgranda eŭropa Postal Administration Cooperation).
#000050
La entreprena profitimposttarifo en San-Marino estas 19 procentoj.
Kapitalenspezo estas kondiĉigita de kvino-procentimposto;
intereso estas kondiĉigita de 13-procenta detenita imposto.
#000051
En 1972, aldonvalora imposto (AVI) sistemo estis lanĉita en Italio, kaj estis uzita en San-Marino, laŭ la 1939-datita amikectraktato.
Krome, imposto sur importaĵo, esti pagigita fare de San-Marino, estis establita.
Tiaj impostoj, aliflanke, estis ne, kaj ne estas, aplikitaj al naciaj produktoj.
Ĝis 1996, varoj produktis kaj vendis en San-Marino estis ne kondiĉigitaj de nerekta impostado.
#000052
Sub la Eŭropa Unia doganinterkonsento, San-Marino daŭre pagigas impostojn, la ekvivalenton de importimposto, sur importaĵo.
Ankaŭ, ĝenerala AVI estis lanĉita, en anstataŭigo de la itala AVI.
#000053
La turist sektoro kontribuas pli ol 2.2% de la MEP de San-Marino, [27] kun ĉirkaŭ 2 milionoj da turistoj vizitis en 2014.
#000054
San-Marino kaj Italio okupiĝis pri konvencioj ekde 1862, [29] diktante kelkajn laborpraktikadojn en la teritorio de San-Marino.
Kultivado de tabako kaj produktado de varoj, kiuj estas kondiĉigitaj de la registara monopolo de Italio, estas malpermesita en San-Marino.
Rekta importo estas malpermesita: ĉiuj varoj venantaj de tria partio devas vojaĝi tra Italio antaŭ atingado de la lando.
Kvankam estas permesite presi siajn proprajn poŝtajn poŝtmarkojn, San-Marino ne estas permesita krei sian propran valuton kaj havas devon uzi la menton de Italio.
Hazardludo estas laŭleĝa kaj reguligita;
tamen, kazinoj estis senpacaj antaŭ 2007.
Ekzistas nuntempe unu laŭleĝe operacianta kazino.
#000055
En interŝanĝo por tiuj limigoj, Italio provizas San-Marinon per ĉiujara stipendio, kaj je kosto, mara salo (ne pli ol 250 tunoj je jaro), tabako (40 tunoj), cigaredoj (20 tunoj) kaj matĉoj (senlima kvanto).
#000056
Ĉe la limo ekzistas neniuj formalaĵoj kun Italio.
Tamen, ĉe la turismaagentejaj vizitantoj povas aĉeti oficiale nuligis suvenirpoŝtmarkojn por iliaj pasportoj.
#000057
San-Marino havas populacion de ĉirkaŭ 33,000, kun 4,800 eksterlandaj loĝantoj, la plej multaj el kiuj estas italaj civitanoj.
Pliaj 12,000 Sammarinese vivas eksterlande (5,700 en Italio, 3,000 en la Usono, 1,900 en Francio kaj 1,600 en Argentino).
#000058
La unua censo ekde 1976 estis okazigita en 2010.
Rezultoj estis atenditaj antaŭ la fino de 2011.
Tamen, 13% de familioj ne resendis siajn formojn.
#000059
La primara lingvo parolita estas itala;
Romagnol ankaŭ estas vaste parolita.
#000060
San-Marino havas vivdaŭron inter la plej longaj en la mondo.
#000061
San-Marino estas ĉefe katolika ŝtato [1] - pli ol 97% de la populacio konfesas la katolikan kredon, sed ĝi ne estas la establita religio.
Ĉirkaŭ duono de tiuj kiuj konfesas esti katolika praktiko la kredo.
Ekzistas neniu episkopa vidas en San-Marino, kvankam ĝia nomo estas parto de la nuna dioceza titolo.
Historie, la diversaj paroĥoj en San-Marino estis disigitaj inter du italaj diocezoj, plejparte en la Diocese of Montefeltro (Diocezo de Montefeltro), kaj parte en la Diocese of Rimini (Diocezo de Rimini).
En 1977, la limo inter Montefeltro kaj Rimini estis realĝustigita tiel ke ĉio el San-Marino falis ene de la diocezo de Montefeltro.
La episkopo de Montefeltro-San Marino loĝas en Pennabilli, en la provinco de Italio de Pesaro e Urbino.
#000063
Tamen, ekzistas zorgaĵo sub la enspezimposto regas ke la impostpagantoj havas la dekstron peto por asigno de 0.3% de sia enspezimposto al la Romkatolika Eklezio aŭ al "aliaj" bonfaradoj.
La eklezioj inkludas la du religiemajn grupojn de la Waldensian Preĝejo kaj Atestantoj de Jehovo.
#000064
Ekzistas juda ĉeesto en San-Marino dum almenaŭ 600 jaroj.
La unua mencio de judoj en San-Marino-datoj al la malfrua 14-a jarcento, en oficialuldokumentoj registrantaj la komerctransakciojn de judoj.
Ekzistas multaj dokumentoj dum la 15-a ĝis 17-a jarcentoj priskribante judajn negocojn kaj konfirmante la ĉeeston de juda komunumo en San-Marino.
Judoj estis lica oficiala protekto per la registaro.
#000066
Ekzistas 220 km (140 mejl.) de vojoj en la lando, la ĉefŝoseo estanta la San-Marino-Aŭtovojo.
Aŭtoritatoj licencas privatajn veturilojn kun karakterizaj Sammarinese numerplatoj, kiuj estas blankaj kun bluaj figuroj kaj la blazono, kutime leteron sekvitan per ĝis kvar nombroj.
Multaj veturiloj ankaŭ kunportas la internacian veturilan identigokodon (en nigra sur blanka ovala glumarko), kio estas "RSM".
#000068
Ekzistas neniuj publikaj flughavenoj en San-Marino, sed ekzistas malgranda privata startvojo situanta en Torraccia kaj internacia helipunkto situanta en Borgo Maggiore.
La plej multaj turistoj kiuj alvenas per aviadiltero ĉe Federico Fellini International Airport proksimaj al la grandurbo de Rimini, tiam fari la translokigon de buso.
#000069
Du riveroj fluas tra San-Marino, sed ekzistas neniu grava akva transporto, kaj neniu haveno aŭ haveno.
#000070
Ekzistas regula busservo inter Rimini kaj la grandurbo de San-Marino kiu estas populara ĉe kaj turistoj kaj laboristoj navedantaj al San-Marino de Italio.
Tiu servo ĉesas ĉe ĉirkaŭ dudek lokoj en Rimini kaj ene de San-Marino, kun ĝia du finstacio ĉesas ĉe Rimini stacidomo kaj San-Marino busstacio.
#000071
Limigita aprobita taksioservo funkciigas tutlande.
Ekzistas sep aprobitaj taksifirmaoj funkciigantaj en la respubliko, [37] kaj italaj taksioj regule funkciigas ene de San-Marino dum portado pasaĝeroj kolektitaj en itala teritorio.
#000072
Ekzistas 1.5 km (0.93 mejl.) telfero ligante la San-Marinon pinte de Monte Titano kun Borgo Maggiore, grava urbo en la respubliko, kun la due plej granda populacio de iu Sammarinese-kompromiso.
De ĉi tie plia ligo estas havebla al la plej granda kompromiso de la nacio, Dogana, tra la loka busservo.
#000073
Du telferaŭtoj (gondoloj) funkciigas, kun servo disponigite je proksimume dek kvin-minutaj intervaloj dum la tago.
Tria veturilo estas havebla sur la sistemo, servaŭto por la uzo de inĝenieroj konservantaj la tramon.
#000074
Hodiaŭ, ekzistas neniu fervojo en San-Marino, krom por mallonga periodo antaŭ 2-a Mondmilito, ĝi havis ununuran et-ŝpuran linion, ligante la landon kun la itala fervojoreto ĉe Rimini.
Pro la malfacilaĵoj en alirado de la ĉefurbo, San-Marino, kun ĝia montopinto-loko, la finstaciostacio estis planita por situi en la vilaĝo de Valdragone, sed estis etendita por atingi la ĉefurbon tra kruta kaj kurbiĝema trako konsistanta el multaj tuneloj.
La fervojo estis malfermita la 12an de junio 1932.
Progresinta sistemo por ĝia tempo, ĝi estis elektra fervojo, funkciigita de supraj kabloj.
Ĝi estis bone konstruita kaj havis altfrekvencon de pasaĝeroj, sed preskaŭ estis tute detruita dum 2-a Mondmilito.
Multaj instalaĵoj kiel ekzemple pontoj, tuneloj, kaj stacioj restas videblaj hodiaŭ, kaj kelkaj estis transformitaj al parkoj, publikaj trotuaroj, aŭ trafikitineroj.
#000075
La Three Towers of San Marino (Tri Turoj de San-Marino) situas sur la tri pintoj de Monte Titano en la ĉefurbo.
Ili estas prezentitaj en kaj la Flag of San Marino (Flago de San-Marino) kaj ĝia blazono.
Guaita , la plej malnova de la tri (ĝi estis konstruita en la 11-a jarcento);
la dektria-jarcenta Cesta , situanta sur la plej alta de la pintoj de Monte Titano;
kaj la dekkvara-jarcenta Montale , sur la plej malgranda el la pintoj de Monte Titano, daŭre private posedis.
#000076
Malgraŭ esti la plej populara sporto, la San-Marino nacia futbala teamo havis malgrandan sukceson, konsistante el parto-tempigiloj, neniam kvalifikante por grava turniro, kaj registrante nur unu venkon en pli ol 25 jaroj da ĝia historio, 1-0 venko en 2004 kontraŭ Liĥtenŝtejno.
Ili tiris 4 pli, kun sia plej rimarkinda rezulto estas 1993 0-0 tiras kun la turka nacia futbala teamo dum la eŭropaj kvalifikiĝintoj por la 1994-datita Futbala Mondpokalo.
Malgraŭ estado inter la plej malbonaj teamoj en la mondo, ili kutimis teni la rekordon por la plej rapida celo gajnis en internacia piedpilko (ĉar rompite de Christian Benteke), kie David Gualtieri gajnas 8.3 sekundojn post la komenco de matĉo kontraŭ la angla nacia futbala teamo en 1993, kiuj ili daŭriĝis por perdi 7-1, en la fina raŭndo de la samaj World Cup-kvalifikiĝintoj.
#000080
Formulo 1 vetkuro, la San Marino Grand Prix (Sano Marino Grand Prix), estis nomita laŭ la ŝtato, kvankam ĝi ne okazis tie.
Anstataŭe, ĝi estis tenita ĉe la Autodromo Enzo e Dino Ferrari (Aŭtodromo Enzo e Dino Ferrari) en la itala urbo de Imola, proksimume 100 km (60 mejl.) nordokcidento de San-Marino.
Tiu internacia okazaĵo estis forigita de la kalendaro en 2007.
#000081
San-Marino havas profesian basbalteamon kiu ludas en la pintdivizio de Italio.
Ĝi partoprenis la European Cup turniron ĉar la pinta klubo de la kontinento laŭflankas plurajn fojojn, aranĝante la okazaĵon en 1996, 2000, 2004, kaj 2007.
Ĝi venkis en la ĉampioneco en 2006 kaj estis dualokulo en 2010.
#000083
San-Marino havis malgrandan sukceson ĉe Olimpikoj, gajnante neniujn medalojn.
#000085
La kuirarto de San-Marino estas ekstreme simila al la itala, aparte kiu de la apudaj Emilio-Romanja kaj Markia regionoj, sed ĝi havas kelkajn el siajn proprajn unikajn pladojn kaj produktojn.
Ĝia plej konata estas verŝajne la Torta Tre Monti ("Kuko de la Tri Montoj" aŭ "Kuko de la Tri Turoj"), oblato tavoligis kukon kovritan en ĉokolado prezentanta la Three Towers of San Marino (Tri Turoj de San-Marino).
La lando ankaŭ havas malgrandan vinindustrion.
#000086
La lando havas longan kaj riĉan muzikan tradicion, proksime ligitan al tiu de Italio, sed kiu ankaŭ estas tre sendependa en si mem.
En la 17-a jarcento, komponistoj inkluzive de la Sammarinese Francesco Maria Marini di Pesaro skribis kelkajn el la plej bonaj pecoj de la epoko.
#000088
San-Marino partoprenis en la Eŭrovido-Kantokonkurso ok fojojn, atingante it unuan finalon en 2014 kun la tria partopreno de Valentina Monetta kaj la kanto " Eble ".
#000089
aŭtonomia lando de la Regno de Danio
#000097
Akrotiri kaj Dekelia 2 Suverenaj Bazfacoj
#000098
aŭtonomia regiono kun la Alanda Kongreso de 1921
#000100
eksterkomunuma areo kun la Svalbarda Traktato
#000102
Oceanaj insuloj ene de la najbareco de Eŭropo estas kutime grupigitaj kun la kontinento eĉ se ili ne estas situantaj sur ĝia kontinentdeklivo.
2 Kelkaj landoj tute ekster la konvenciaj geografiaj limoj de Eŭropo estas ofte rilataj al la kontinento pro etnologiaj ligiloj.
#000105
Laŭ legendo San-Marino estis fondita la 3-an de septembro 301 de dalmatia ŝton-laboristo Marino, kiu forlasis sian familion por vivi kiel kristana ermito sur monto Titano. Ĉar San-Marino de tiu tempo ne havis dinastiajn aŭ perfortajn regantojn, ĝi nomas sin la plej malnova respubliko de la mondo. Ĝia oficiala kalendaro nombras la jarojn de la ŝtatfondo. La jaroj do diferencas de la kristana kalkulo je 1699 (ĝis la 2-a de septembro) aŭ 1700 (ek de la 3-a de septembro). La sanmarinajn jarindikojn oni markas per "dfR" (dopo la fondazione della Repubblica" = post fondo de la Respubliko).
#000107
Post Marino aliaj kristanoj rifuĝis sur la monto por trovi protekton de la persekuto de imperiestro Diokleciano. Post la edikto de tolero kaj la laŭleĝigo de kristanismo fare de Konstantino la 1-a Marino estis igita diakono. La roma patricio Donna Felicissima (= Feliĉega Virino) donacis al li la monton Titano; strato en la ĉefurbo nun honoras ŝian nomon. Kiam Marino mortis en 366, li onidire deklaris sian komunumon "libera de la ergo de aliaj homoj". Sur tiu diro la komunumo fondis sian sendependecon.
#000108
La plej nova skriba leĝo de San-Marino estas el la jaro 1295. Ĝis 1600 ĝi kreskis al ses-voluma verko kun 314 sekcioj. La leĝojn deklaris asembleo de la familiestroj, nomata arengo. En 1243 oni enkondukis ŝtatestran duopon, la "regantajn kapitanojn" (capitani reggenti), kiuj oficas dum ses monatoj. Tiu tradicio estas aktiva ĝis nun.
#000109
En 1906 la parlamenta sistemo estis ŝanĝita de dumviva aneco al ĝeneralaj elektoj. En 1923 la faŝisma partio sukcesis gajni absolutan plimulton, tamen gardis distancon al la faŝisma registaro de Italio kaj dum la Dua mondmilito konservis neŭtralecon. Post refortiĝo de nefaŝismaj fortoj en 1941 kaj la eksigo de Benito Mussolini kiel itala ŝtatestro en 1943 San-Marino akceptis ĉ. 100.000 rifuĝintojn, la kvaroblon de la loĝantaro. Estis tre malfacile nutri tiom da homoj en malgranda, monteca lando.
#000111
Kvankam la lando estis neŭtrala kaj markita per grandaj blankaj krucoj, la Brita Reĝa Aer-Armeo je la 26-a de junio 1944 bombadis San-Marinon, mortigante 60 homojn. La kialo ĝis nun ne estas klara. Britio poste pardonpetis, sed eraro ŝajnas preskaŭ neebla, ĉar la situo de San-Marino estas karakterize unika.
#000112
En 1960 kaj 1973 San-Marino enkondukis la aktivan resp. pasivan elektorajton por virinoj.
#000113
En 1992 la lando aniĝis en Unuiĝintaj Nacioj. Ĝi ne estas membro de Eŭropa Unio, sed ja partoprenas en la Eŭropa Valuta Unio kaj stampigas (en Italio) proprajn eŭro-monerojn, kiuj tamen ne cirkulas, sed estas vendataj al kolektantoj. Simile grava enspezofonto estas poŝtmarkoj por kolektantoj.
#000114
Elmigrintoj kaj iliaj idoj konservas ne nur la ŝtatanecon, sed ankaŭ la elektorajton. Tial san-marinaj partioj dum la balotoj invitas eksterlandajn sanmarinanojn, esperante ke ili voĉdonos por la invitintoj.
#000115
San-Marino estas dividita al naŭ komunumoj, nomataj "kasteloj" (castelli). Jen listo kun la loĝantaro (de 2012):
#000116
La plej granda urbo, Dogana en kastelo Serravalle, havas propran poŝtkodon 47891. Escepte de la ĉefurba kastelo ĉiuj aliaj limas al Italio.
#000117
Adoptis skribitan konstitucion je la 8-a de oktobro 1600.
#000118
Akademio Internacia de la Sciencoj
#000119