Ĉu vi vidas ĉiujn lingvojn supre de la paĝo ? Ni tradukas rakontojn el Global Voices por ke civitanaj komunikiloj tra la mondo estu alireblaj por ĉiuj.
#000000
Arto kaj kulturoBona novaĵoCenzuroCivitanaj komunikilojDisvolvadoEdukadoEkonomio kaj komercoElektadoEn- kaj elmigradoEtno kaj rasoFilmoFotografioFreŝa NovaĵoHistorioHomaj rajtojHomama agadoHumuroIdeojIndiĝenojInternaciaj rilatojInterreta aktivismoJunulojJuroKatastrofoKomunikiloj kaj ĵurnalismoLaboroLingvoLiteraturoMedioMilito kaj konfliktoMuzikoNutraĵoParolliberecoPolitikoProtestoRajtoj je seksa diverseco (GLAT)RegadoReligioRifuĝintojSanoSciencoSportoTeknikaroUnesko (UNESCO)Unuiĝitaj Nacioj (UN)Virinoj kaj socia seksoVojaĝo
#000003
Pola popolartistino Karolina Cicha [eo], kantistino, komponistino, multinstrumentistino kaj unu-virina orkestro provas uzi la muzikon por venki historian antaŭjuĝon vidalvide de minoritataj grupoj en Eŭropo. En ĉi tiu intervjuo kun Global Voices, ŝi klarigas kial ŝi prezentas la muzikon de minoritatoj en Pollando, ĉu sole, ĉu kune kun siaj kolegaj artistoj.
#000005
Por multaj minoritataj grupoj, esti aliigita [ndltr. esti reprezentata de aliaj homoj] estas konata sperto. Sed muziko povas oferti vojon al interkultura [eo] dialogo kaj kundivido de transkultura [eo] perspektivo. Ĉar muziko ofte estas ŝlosila kultura kaj nacia identigiloj – konsekvence trans generacioj – muziko povas konservi kulturojn kaj malhelpi ilian nenaturan asimiladon [eo] meze de antaŭjuĝo aŭ diskriminacio de la plimulto.
#000006
Ĉi tiuj humanigaj klopodoj kongruas kun la pensado de la germana “filozofo de ekzistanteca pesimismo” Arthur Schopenhauer [eo], kiu proponis en sia “La mondo kiel volo kaj reprezento” ke muziko estas universala lingvo kiu povas malkaŝi niajn internajn paroladojn kaj dezirojn kaj povas esti lingvo de kompreno kaj akcepto, helpante nin eviti fali en antaŭjuĝon kaj protekti nin kontraŭ eterna sufero.
#000008
Tra ŝia muziko, Cicha elstarigas la plurdimensiecon de la pola kaj orienteŭropa kulturoj. En 2017, kune kun Bart Pałyga, ŝi surbendigis la albumon Tatar Album (Płyta Tatarska) , kun kantoj de la krimeaj kaj volgaj tataroj [eo], kiuj ĉerpas el tradicioj kaj sonoj el la jaro 1397, de kiam datiĝas la unuaj mencioj pri la tataroj en la Granda Duklando de Litovio.
#000009
La tataroj, specife la Lipka-tataroj [eo], estas parto de la pola pejzaĝo ekde la 14-a jarcento. Kiel multaj el sia speco, Lipka-tataroj estis parto de la pli granda tjurka islama familio, kiuj skribas en la araba alfabeto kaj parolas la tataran lingvon [eo], tamen, dum la asimilprocezoj en Pollando (tra la tielnomita pola-centrismo), multe de tiu kulturo kaj historio perdiĝis – kvankam aktivuloj kaj artistoj [eo] komencis revivigi la tataran heredaĵon en la lastaj jaroj.
#000010
Karolina Cicha, kiu naskiĝis en la Podlaĥia provinco de Pollando, diskutis kial ŝi estas allogita al la tatara muziko:
#000011
Multaj tataroj loĝas en mia hejmregiono. Ili transloĝiĝis al Pollando antaŭ pli ol 600 jaroj, kreskis en la pola kulturo kaj samtempe ne forgesis pri sia identeco kaj islamo [eo].
#000012
Tamen, eĉ antaŭ ĉi tiu albumo plena de tatara muziko, Karolina surbendigis alian albumon Wieloma językami (Naŭ lingvoj), kiu prezentis kantojn de aliaj polaj malplimultoj, kiel belorusoj, litovoj, rusoj, ukrainoj, judoj, romaoj, kaj du kantoj de la tatara nacia minoritato.
#000013
Tamen, ŝi ne haltis malkovri la sonojn de malplimultoj. En aŭgusto 2022, ŝi venis al la malnova sinagogo en Plzeň [Plezeno, Ĉeĥio], kune kun Patricja Betley kaj Karolina Matuszkiewicz, en tradiciaj naciaj vestaĵoj, por prezenti la kantojn de la karaimoj [eo], la sola tjurka malplimulto kiu konfesas judismon [eo].
#000014
...Kiam temas pri la karaismanoj [eo], tiu ĉi minoritato ĉeestas ankaŭ en Pollando kaj estas laŭorganize tre dinamika. Estis la polaj karaismanoj mem, kiuj petis min aranĝi kaj disvolvi sian muzikon.
#000016
Karolina ne simple prezentas la muzikon de minoritatoj – ŝi ankaŭ kantas en iliaj lingvoj:
#000017
Prezentinte la muzikistojn dum la karaima muzikkoncerto en la sinagogo de Plezeno (Plzeň), la tria sekretario de la litova ambasadejo en Ĉeĥio, Kristina Baubinaitė, rimarkigis, ke Unesko konsideras la lingvon de la karaimoj kiel grave endanĝerigita, laŭdante la rolon de Karolina en la procezo de ĝia konservado. En 2021 Karolina publikigis albumon plenan de karaima muziko nomita Karaimska mapa muzyczna.
#000019
Ĉi tiu pola muzikistino ankaŭ faras intensan esploradon pri la artefaktoj, sonoj kaj historiokantoj en la aliaj lingvoj; ekzemple, por la tatara albumo, ŝi vizitis la Krimeon, Tatarstanon kaj Kazaĥion [ĉiuj en eo].
#000020
Mi vojaĝas eksterlanden kun la muziko de minoritatoj loĝantaj en Pollando ekde 2014... La rakonto pri la kunteksto de la kanto estas gravega elemento de ĉiu koncerto. Mi preparas ilin dise. Gravas la ĉeesto de kelkaj kantoj ĝuste pro tiu ĉi kunteksto, kiu diras multon pri la luktoj kaj suferoj de difinita minoritato. Multaj homoj trovas kompaton kun ĉi tio kaj permesas al ili vidi sian landon kaj siajn vivojn kun pli granda perspektivo.
#000021
Tra tiuj prezentoj, ŝi rakontas la rakontojn de la komunumo: prezentante la minoritatan grupon, elstarigante la ĉefelementojn de la muziko, kundividante la celojn de la komunumo kaj ĝiajn reprezentantojn, kaj instruante la publikon pri la komponistoj aŭ kreintoj de la kanto. Ŝia tatara albumo inkludis pecojn de krime-tataraj kantoj, kiel ekzemple Ey Güzel Qırım. Tiu ĉi peco esploras tragedian paĝon de la krime-tatara historio — la amasa deportado de krime-tataroj [eo] en 1944 — same kiel rakontojn de karaimoj kiuj komencis moviĝi de Krimeo al Litovio kaj Pollando en la 14-a jarcento, daŭrante en la 19-a kaj 20-a jarcentoj.
#000022
Ni kutime renkontiĝas bonan akcepton de nia muziko. Homoj ofte miras, ke en slava lando estas minoritatoj devenantaj el la tjurka lingvogrupo. La ĉeesto de belorusoj, ukrainoj aŭ litovoj en la regiono estas apenaŭ surpriza, sed malmultaj homoj scias pri tataroj aŭ karaimoj, eĉ en Pollando mem.
#000023
Se demandite kion ŝi plej ŝatas pri tiu speco de muziko, Cicha respondas ene de la muzika universalismo de Schopenhauer:
#000024
Mi ne havas muzikan edukadon. Mi estas memlernantino. Mi lernis ĉion laŭorele kiel vilaĝaj muzikistoj... En muziko, mi interesiĝas pri universalaj emocioj kaj kiel ili manifestiĝas per loka kanto. Mi ne limigas min al mondmuziko. Ekzemple, mi ĵus surbendigis la albumon ‘SAD’, kiun mi kunkreis kun Sw@da, kiu estas la kreinto de elektronika muziko.
#000025
Por aŭskulti la muzikon de Karolina Cicha kaj festi la diversecon de muzikistoj, kulturoj kaj lingvoj en Pollando, rigardu la Spotify-liston de Global Voices ĉi tie.
#000027
Arto kaj kulturoCivitanaj komunikilojEtno kaj rasoIndiĝenojMuzikoVojaĝo
#000028
Ĉu eblas revivigi “tatarismon” malgraŭ la identeca politiko de Rusio?
#000030
En Ĉeĥio “privataj sankcioj” kreskigas rusofobion
#000032
Ĉiuj komentoj estas kontrolitaj de administranto. Ne sendu vian komenton pli ol unufoje ĉar tiu povus esti markita kiel spamo.
Bonvolu konduti respekteme al aliaj. Komentoj kiuj enhavas malamajn esprimojn, obscenaĵojn kaj personajn atakojn ne estos aprobitaj.
#000038
Global Voices estas subtenata de la klopodoj de niaj volontulaj kontribuantoj, fondumoj, donacantoj kaj misio-servoj. Por pliaj informoj bonvolu legi nian Monkolektan Etikan Politikon.
#000039