Ekrankopio. Nova raporto “Kiam bruletaĵoj transformiĝis je flamoj”, 
#000005
Tiu ĉi artikolo unuafoje estis publikigita ĉe OC Media. Redaktita versio estas republikigita ĉi tie surbaze de interkonsento pri partnereco pri enhavo.
#000006
Nova raporto publikigita de la Internacia Partnereco por Homaj Rajtoj (IMPHR) kaj Truth Hounds (angle: Ĉashundoj de Vero) detalas enormajn rompojn de internacia humanitara juro fare de armenaj kaj azeraj trupoj dum la Dua Milito en Montara Karabaĥo. La rompoj inkluzivas interalie kontraŭleĝan bombadon, eksterjusticajn murdojn kaj torturojn.
#000007
La ampleksa raporto de pli ol 100 paĝoj enhavas sendepende konfirmitajn 46 bombadojn de civiluloj kaj civila infrastrukturo. Ĝi atestas ke 32 el tiuj ĉi incidentoj estas kvalifikataj kiel “sendistingaj kaj/aŭ neproporciaj atakoj kontraŭ civiluloj” kaj rompas internacian humanitaran juron.
#000008
Ĝi ankaŭ detaligas sep eksterjusticajn ekzekutojn, almenaŭ unu perfortan malaperigon fare de azeraj trupoj, la morton de unu civilulo en azera kaptiteco “kiel rezulto de la kondiĉoj de lia deteno” kaj tion, kio aspektas kiel du eksterjusticaj ekzekutoj de vunditaj azeraj soldatoj fare de armenaj trupoj.
#000009
Kontraŭleĝa bombado fare de azeraj trupoj
#000011
Laŭ la raporto, azeraj trupoj uzis “esence sendistingajn armilojn, inkluzive grapolbombojn” kaj plenumis “sendistingajn kaj neproporciajn bombadojn” en Montara Karabaĥo, inkluzive en la urboj Stepanakerto (Ĥankandi), Martakerto (Agdere) kaj Martuni (Ĥoĝavend).
#000012
La enketitaj atakoj kaŭzis 20 mortojn de civiluloj kaj “multajn vundojn kaj grandskalajn detruojn de civilaj domoj, vendejoj kaj de alia infrastrukturo”.
#000013
En Stepanakerto, la ĉefurbo de Montara Karabaĥo, enketado de IMPHR kaj Truth Hounds trovis, ke tie haveblis nur unu “potenciala milita celo”, konstruaĵo kiu “servas kiel sidejo de la civila kaj milita administracio” de Montara Karabaĥo. Atakoj uzantaj “esence sendistingajn armilojn” kontraŭ infrastrukturo de civiluloj kaj militistoj, ekzemple kontraŭ la Stepanakerta elektra substacio kaj telekomunikaj ekipaĵoj, estis konsiderataj kiel “neproporciaj rilate la potencialan militan avantaĝon atingeblan danke al ili” kaj kaŭzis “enorman damaĝon de civiluloj kaj grandegan damaĝon de civila infrastrukturo”.
#000014
Aldone la enketado trovis ke se ne estus “multe da bombŝirmejoj” en Stepanakerto, “povus esti oble pli da civilulaj perdoj”.
#000015
En Martakerto la raporto notis ke nur unu laŭleĝe milita celo, armea bazejo, estis lokita en la urbo kaj “ĝi estis forte damaĝita kaj preskaŭ forlasita post la unua semajno de la konflikto”. Kiel rezulto, atakoj kontraŭ la urbo “uzantaj esence sendistingan sengvidan artilerion kaj aerbombojn” inter septembro kaj oktobro ne povus esti pravigitaj de internacia humanitara juro.
#000016
En Martuni enketistoj trovis ke dum plejparto de la milito la “plej proksima laŭleĝa milita celo” estis proksimume 1 km for de la urbolimo kaj ke mankis celoj en Martuni mem ĝis la lastaj tagoj de la konflikto — kiam Martuni iĝis parto de la frontlinio kaj “armenaj/de Montara Karabaĥo trupoj eniris ĝin”.
#000017
Kiel rezulto, la raporto asertas, ripetaj sengvidaj artileriaj atakoj kontraŭ Martuni/Ĥoĝavend fine de septembro kaj en oktobro 2020 estis “sendistingaj” kaj konsistigis rompon de internacia humanitara juro.
#000018
Kontraŭleĝa bombado fare de armenaj trupoj
#000019
IMPHR kaj Truth Hounds konfirmis ankaŭ 13 atakojn kontraŭ azeraj civiluloj fare de armenaj trupoj dum la milito, kio kaŭzis 80 mortojn de civiluloj. Laŭ la raporto, naŭ el la incidentoj estis “sendistingaj kaj/aŭ neproporciaj atakoj”, kiuj rompis la internacian humanitaran juron. La raporto konfirmis atakojn interalie en la urboj Ganĝa, Barda kaj Terter.
#000020
En Ganĝa la enketistoj konfirmis tri apartajn atakojn kontraŭ la urbo, du el kiuj inkludis la uzadon de misiloj SCUD [Ndlt: SCUD estas la nomo el la NATO-klasifiko; la origina nomo estas R-17 “Elbrus”]. La atakoj mortigis civilulojn, detruis domojn kaj, laŭ enketistoj, estis “ekstrema rompo” de la internacia humanitara juro. Enketistoj trovis ke en ĉiuj tri kazoj ne haveblis laŭleĝaj militaj celoj en la trafitaj areoj. La sola laŭleĝa milita celo, la urba flughaveno de Ganĝa, situis “ekster la urba areo trafita de la atakoj”. Pliaj pruvoj kolektitaj de enketistoj montras ke unu el la atakoj kontraŭ Ganĝa estis lanĉita de la municipo Vardenis en Respubliko Armenio.
#000021
La enketistoj konfirmis ankaŭ grapolbombojn kaj split-eksplodilajn raketkapojn, uzitajn de armenaj trupoj la 28-an de oktobro en la urbo Barda. La atako mortigis 24 civilulojn — la plej alta civilula perdo en unu tago dum la tuta konflikto. Laŭ la enketistoj, “mankis apude militaj celoj kaj neniuj militaj perdoj aŭ damaĝoj estis raportitaj”.
#000022
En la urbo Terter kaj ĝiaj ĉirkaŭaj vilaĝoj la raporto konfirmis “civilulajn mortojn, multajn civilulajn vundojn kaj la kompletan aŭ partan detruon de civilulaj domoj, vendejoj kaj lernejo” kiel rezulton de “daŭra pafado” de armenaj trupoj. Laŭ la enketistoj, “mankis laŭleĝaj militaj objektoj, lokitaj en la areoj trafitaj de la atakoj”.
#000023
La enketado de IMPHR kaj Truth Hounds dokumentis la nombron de rompoj de la internacia humanitara juro fare de azeraj trupoj, inkluzive la ekzekuton de tri kaptitaj armenaj batalantoj, la murdon de tri armenaj civiluloj kaj “perfortan malaperigon de du aliaj armenaj civiluloj”. Aldone unu armena civilulo mortis en azera kaptiteco “kiel rezulto de la kondiĉoj de sia deteno”. La eksterjusticaj murdoj de militkaptitoj kaj civiluloj estis dokumentitaj per video kaj aspektas kiel plenumitaj de la taĉmento de Specialaj Azeraj Maristaj Fortoj.
#000024
Laŭ la raporto, la murdoj ne havis “pravigojn” en la internacia humanitara juro kaj estas “grava rompo” de la rajto je vivo. La enketistoj trovis neniujn indikojn ke enketadoj de tiuj ĉi incidentoj “se tiuj entute okazis, estis sendependaj, rapidaj, publikaj kaj efikaj aŭ rezultis je iu ajn kriminala persekuto”.
#000025
La enketado vidis ankaŭ “nekonfirmitajn atestojn” de du ekzekutoj de vunditaj azeraj soldatoj fare de armenaj trupoj. Se tiuj murdoj estus konfirmitaj, ili estus rompo de la internacia humanitara juro. La armena registaro sin devigis laŭ la internacia humanitara juro “plenumi sendependajn, rapidajn, publikajn kaj efikajn” enketadojn de tiuj ĉi incidentoj, sed ĝis nun “mankis indikoj ke la registaro de Armenio plenumis tiujn ĉi sindevigojn”.
#000026
Aliaj rompoj de humanitara juro
#000027
IMPHR kaj Truth Hounds dokumentis vaste uzitajn torturojn de armenaj militkaptitoj fare de azeroj, same kiel tri kazojn de “malbona traktado kaj perforto kontraŭ armenaj civiluloj” fare de azeraj trupoj. Ili dokumentis ankaŭ sep kazojn de “malbona traktado de azeraj militkaptitoj” fare de armenaj trupoj, kiu “atingas la nivelon de torturo”. Aliaj tri kazoj registritaj per video, inkluzive de kazo kiu “povis finiĝi per la morto de la viktimo”, postulas “pluan enketadon”.
#000028
La raporto ankaŭ notas incidentojn de rabado de la mortintoj fare de armenaj kaj azeraj trupoj, la laŭcelan trafadon de lokoj kiuj “havas religian aŭ kulturan signifon” fare de azeraj trupoj, inkluzive la katedralon Gazanĉecoc en Ŝuŝo kaj kvin incidentojn de “intencaj atakoj de azeraj armitaj fortoj kontraŭ hospitaloj kaj medicina personaro”.
#000029
“Armitaj fortoj de ambaŭ flankoj intence kaj sendistinge pafis kontraŭ civiluloj per peza artilerio aŭ aviadila subteno, foje mortigante aŭ vundante tutajn familiojn” diras Roman Avramenko, direktoro de Truth Hounds, en deklaro eldonita kune kun la raporto.
#000030
Milito en Ukrainio montras la rasismon de amaskomunikiloj kaj politikistoj kontraŭ arabaj militviktimoj
#000036
Meksika kolektivo kiu piratas librojn por kundividi kulturon alfrontas blokadojn
#000038
Germinda Casupá, ĉikita indiĝeno fronte al fajro kaj masklismo
#000039