Temas pri novelo de Stendhal, kiun li verkis post lia forpelo en 1821 el Milano, kies regantoj suspektis lin pri simpatio al movado de Carbonari. Ĝi aperis en 1829 en la revuo Revue de Paris, kaj poste estis inkluzivita en la postmorta kolekto "Italaj Kronikoj" en 1855.
#000002
noktomezo novaĵo diskoniĝis en la balo, ĝi sufiĉe impresis. Juna
karbonaro, enprizonigita en la fortreso Sankt-Anĝelo, ĵus eskapis
ĉi tiun vesperon, per maskovesto, kaj pro ekceso de romaneska
aŭdaco, li atakis kun ponardo la soldatojn de la prizona gardistejo.
Li mem estis vundita kaj la sbiroj sekvis lin en la stratoj laŭ la
spuroj de lia sango, kaj oni esperis retrovi lin.
#000007
-Tiu juna karbonaro, kiu ĵus
eskapis, respondis Vanina. Almenaŭ ja li faris ion plian ol nur
#000010
preferus morti, diris la nekonatino. Ĉu mi volus kompromiti miajn
#000033
kirurgisto de moŝta S-ro Savelli-Catanza, gubiernestro de Romo,
estas filo de unu el niaj servistoj, plu diris Vanina, li sindoneme
servas nin, kaj timas nenion pro sia pozicio. Mia patro ne sufiĉe
laŭdas lian fidelecon, mi vokigos lin.
#000034
ne volas kirurgiston, ekkris la nekonatino per vigleco, kiu mirigis
Vaninan. Venu viziti min, kaj se Dio vokos min ĉe li, mi mortos
#000035
morgaŭon la nekonatino estis eĉ pli malbonfarta.
#000036
li venos, mia feliĉo svenos.
#000038
devas konfesi ion al vi. Antaŭhieraŭ mi mensogis dirante al vi, ke
mi nomiĝas Klementino. Mi estas malfeliĉa karbonaro.
#000040
la nokto kirurgisto aperis, li estis sola, Missirilli malesperis, li
timis neniam revidi Vanina-n. Li pridemandis la kirurgiston, kiu
eltiris sangon el li kaj ne respondis. Sama silento la sekvantajn
tagojn. La okuloj de Pietro ne lasis la terasan fenestron tra kiu
Vanina kutime eniris, li estis ja malfeliĉa. Iun fojon, ĉirkaŭ
noktomezo, li kredis ekvidi iun en la terasa ombro: ĉu estis Vanina?
#000046
rezolutan decidon farinte, ŝi tamen rememoris, kontraŭ sia propra
volo, la amikecon, kiun ŝi havis pri tiu junulo, kiam ŝi stulte
kredis lin virino. Post tia milda intimeco, ŝi tamen devis forgesi!
Dum pli raciaj momentoj, Vanina estis terurita de la ŝanĝo okazinta
en siaj ideoj. Ekde kiam Missirilli nomis sin, ĉiuj aferoj pri kiuj
ŝi kutime pensis, iĝis kvazaŭ kovrita de vualo, kaj aperis al ŝi
#000049
ŝia ekstravaganco estis granda, necesas diri, ke Vanina estis tute
feliĉa. Missirilli ne plu pensis pri tio, kion li opiniis sia vira
digneco. Li amis kiel oni amas unuafoje, deknaŭjara kaj en Italio.
#000054
ne dubis, ke la plej granda feliĉo de Pietro estas resti kun ŝi, li
ŝajnis ja feliĉa. Sed vorto de generalo Bonaparto amare sonis en la
animo de la junulo kaj influis lian tutan sintenon rilate al la
virinoj. En 1795, kiam generalo Bonaparto foriris el Breŝo, la
municipano, kiu akompanis lin ĝis la urbaj pordegoj diris al li, ke
la breŝanoj pli amas liberecon ol ĉiuj aliaj italoj.
#000056
kiam venos la nokto, mi devos foriri.
#000059
multe ploris, kaj ili konsentis, ke li foriros el Romo nur la
#000066
ŝi diris la morgaŭon, ofte vi diris al mi, ke konata viro, ekzempke
Roma princo, kiu disponus multan monon, povus multe servi la aferon
pri libereco, se Aŭstrio estus okupita for el ni en iu granda
#000067
pasie amas vin, li diris, sed mi estas malriĉa servisto de la
patrujo, sed ju pli Italio estas malfeliĉa des pli mi devas resti
fidela al ĝi. Por akiri la konsenton de Don Asdrubale, necesos ludi
malgajan rolon dum pluraj jaroj. Vanina, mi rifuzas vin.
#000070
malfeliĉo, li ekkris, estas, ke mi amas vin pli ol la vivon, ke
forlasi Romon estas por mi la plej terura turmento. Ah! Kial Italio
ne estas liberigita de la barbaroj! Kun kia plezuro mi enŝipiĝus
kun vi por vivi en Ameriko.
#000072
Vanina venis por vidi lin. Li diris al ŝi la necertecon en kiu li
ĵus estis droninta, kaj la debato al kiu li submetis, ĉar li amas
ŝin, tiun grandan vorton de patrujo.
#000082
fiero de la juna romanino ekscitiĝis. Ŝi vane provis prudentiĝi, nigra ĉagreno prenis ŝin: ŝi konsterne vidis ŝin malbeni
liberecon. Iun tagon en Forli, kiam ŝi estis veninta por vidi
Missirilli, ŝi ne povis kaŝi sian doloron, kiun ĝis tiam ŝia
#000095
la foriro de tiu viro, Pietro iĝis pensema nur momenton:
#000112
li pensis pri alia afero kaj ne plu rigardis ŝin.
#000116
granda! ŝi ekkriis, akceptu mian voton. Jes, mi punos la fiulon kiu
perfidis, sed antaŭe, necesas redoni la liberon al Pietro.
#000122
tagojn poste, Don Livio venis por diri al ŝi, ke ĉiuj karbonaroj
kaptitaj en Forli eskapis. Ŝi fiksis al li siajn grandajn nigrajn
okulojn kun amaro rideto de la plej profunda malestimo, kaj ne degnis
alparoli lin dum la tuta tago. La postmorgaŭon, Don Livio revenis
konfesi al ŝi, ruĝiĝante, ke oni unue trompis lin.
#000126
li diris, mi havigis al mi ŝlosilon de la onkla kabineto, mi vidis
per la paperoj, kiujn mi tie trovis, ke konkregacio (aŭ komisiono)
de kardinaloj kaj prelatoj la plej influaj plej sekrete kolektiĝas,
kaj traktas la demandon por decidi ĉu necesas juĝi tiujn
karbonarojn en Ravenno aŭ en Romo. La naŭ karbonaroj kaptitaj en
Forli, kaj ilia ĉefo, nomita Missirilli, kiu stulte liveris sin,
estas nun enkarcerigitaj en la kastelo de San Leo.
#000127
patro foje estas stranga, iun tagon diris Vanina al li, ĉi matenon
li forpelis du el siaj servistoj, kiuj venis priplori ĉe mi. Unu
petis servi ĉe via onklo, la gubiernestro de Romo, la alia, kiu
militservis kiel artileria soldato sub la francoj, volas servi en la
#000134
estas iĝanta viro, respondis Vanina. Donacu al mi vian portreton.
#000139
proceso de la karbonaroj de Forli ne daŭris longe. Por venĝi sin
pro ilia alveno en Romon, kiun ĝi ne estis povinta malhelpi, la
ultra partio kombinigis la komisionon juĝontan ilin el la plej
ambiciaj prelatoj. Tiu komisiono estis prezidata de la ministro pri
#000142
signifas tiu malbona ŝerco? kolere respondis la ministro.
#000147
ministro, mirigita, kontrolis la fakton, kaj poste elirigis ponardon
#000149
la ministro zorgis kontroli: li rondiris la ĉambron kaj rigardis
ĉien, post kio, li sidiĝis sur sidilon je tri paŝoj de Vanina.
#000153
intereson mi havus, diris Vanina per kvieta kaj milda tono, atenci la
vivon de modera viro, kiun verŝajne anstataŭus senforta viro kun
varma kapo, kapabla pereigi sin kaj la aliajn?
#000154
ministro forlasis sian malkontentan mienon, verŝajne la beleco de
#000157
estonta nevino, diris la ministro preskaŭ ridante, vi nun faras
grandan frenezaĵon, kaj tio ne estos la lasta.
#000159
poste, la ministro prenis ĉokoladan pastelon el bonbonujo, Vanina
forprenis ĝin, kaj diris ridante:
#000163
postmorgaŭon, kiam la ministro prezentiĝis antaŭ la papo, sufiĉe
embarasita pri la farenda klopodo, la Sanktega Moŝto diris al li:
#000169
ĉio, mi devas peti favoron de vi. Estas unu el tiuj karbonaroj de
Forli, kiu daŭre estas kondamnita al morto. Tiu ideo malhelpas min
dormi: necesas savi tiun viron.
#000170
ministro vidante, ke la papo jam havis decidon, multe obĵetis, kaj
fine skribis dekreton motu proprio, kiun la papo subskribis,
#000171
atribuis tiujn ŝanĝojn al mistraktadoj, kiujn li suferis en
#000180
pro alproksimiĝo al la morto, ĉiuj la religiaj principoj, kiuj
povas akordiĝi kun pasio por la libero de Italio, estis reaperintaj
en la koro de la juna karbonaro. Iom post iom Vanina ekkomprenis, ke
la mirigaj ŝanĝoj kiun ŝi rimarkis pri sia amanto estas ja
moralaj, kaj tute ne la rezulto de fizikaj mistraktadoj. Ŝia doloro,
kiun ŝi kredis klimaksa, ankoraŭ pligrandiĝis.
#000182
silentis. Vanina ŝajnis sufokiĝanta pro singultoj. Li plu diris per
#000183
kiom lia stringinta ĉeno ebligis, li iomete movis sian pojnon kaj
etendis siajn fingrojn al Vanina.
#000187
vi permesas konsilon de viro, kiu estis kara al vi, saĝe edziniĝu
kun valora viro, kiun via patro destinas por vi. Ne faru al li
maloportunan konfeson, sed aliflanke neniam provu revidi min. Ni de
nun estu fremduloj unu al la alia. Vi liveris egan monsumon por la
servo de nia patrujo. Se iam ĝi estos liberigitaj el siaj tiranoj,
tiu monsumo fidele estos repagita al vi per naciaj havaĵoj.
#000188
ekdiris kolerega Vanina, mi volas, ke vi sciu tion, kion mi faris
gvidita de la amo, kiun mi havis por vi.
#000192