Wikipedia's Economics as translated by GramTrans
#000000
Historio de ekonomio (akademia studo)
#000001
Ekonomiko temigas la konduton kaj interagojn de ekonomiaj agentoj kaj kiel ekonomioj funkcias.
Mikroekonomiko analizas bazelementojn en la ekonomio, inkluzive de individuaj agentoj kaj merkatoj, iliaj interagoj, kaj la rezultojn de interagoj.
Individuaj agentoj povas inkludi, ekzemple, domanarojn, firmaojn, aĉetantojn, kaj vendistojn.
Makroekonomio analizas la tutan ekonomion (elvokivan agregitan produktadon, konsumon, ŝparaĵojn, kaj investon) kaj temojn influantajn ĝin, inkluzive de senlaboreco de resursoj (laboro, kapitalo, kaj tero), inflacio, ekonomia kresko, kaj la publikajn politikojn kiuj traktas tiujn temojn (monaj, impostaj, kaj aliaj politikoj).
#000003
Aliaj larĝaj distingoj ene de ekonomiko inkluzivas tiujn inter pozitiva ekonomiko, priskribadon "kio estas", kaj normigan ekonomikon, rekomendante "kio devus esti";
inter ekonomia teorio kaj aplikata ekonomiko;
inter racia kaj konduta ekonomiko;
kaj inter ĉefa ekonomiko kaj heterodoksa ekonomiko.
#000004
1 Evoluo de ekonomika pensado
#000005
La disciplino estis renomita en la malfrua 19-a jarcento ĉefe pro Alfred Marshall de " ekonomiko " ĝis "ekonomiko" kiel pli mallonga esprimo por "ekonomia scienco".
En tiu tempo, ĝi iĝis pli malferma al rigora pensado kaj faris pliigitan uzon de matematiko, kiu helpis apogi laborojn por havi ĝin akceptite kiel scienco kaj kiel aparta disciplino ekstere de politika scienco kaj aliaj sociosciencoj.
La finfina celo de ekonomiko devas plibonigi la vivkondiĉojn de homoj en ilia ĉiutageco.
#000006
Ekonomia analizo povas esti uzita ĉie en socio, en komerco, financo, sanservo, kaj registaro.
Ekonomia analizo foje estas ankaŭ aplikita al tiaj diversspecaj temoj kiel krimo, eduko, [10] la familio, leĝo, politiko, religio, [11]
scienco, [13] kaj la medio.
#000007
Ekzistas gamo da modernaj difinoj de ekonomiko, kelkaj reflektas evoluantajn vidojn de la subjekto aŭ malsamajn vidojn inter ekonomiistoj.
Skota filozofo Adam Smith (1776) difinis kiel kio estis tiam nomita ekonomiko kiel "enketo en la naturon kaj kialojn de la riĉeco de nacioj", aparte:
#000008
branĉo de la scienco de ŝtatisto aŭ leĝdonanto [kun la duoblaj celoj de havigo] abunda enspezo aŭ vivtenado por la homoj ...
[kaj] provizi la ŝtaton aŭ ŝtatkomunumon per enspezo por la drinkejlekservoj.
#000009
J.-B. Say (1803), distinganta la subjekton de ĝiaj publikpolitikaj uzoj, difinas ĝin kiel la sciencon de produktado, distribuo, kaj konsumo de riĉaĵo.
Sur la satira flanko, Thomas Carlyle (1849) kreis " la malgajan sciencon " kiel epiteto por klasika ekonomika skolo, en tiu kunteksto, ofte ligite al la pesimisma analizo de Maltuso (1798).
John Stuart Mill (1844) difinas la temon en socia kunteksto kiel:
#000010
La scienco kiu spuras la leĝojn de tiaj de la fenomenoj de socio kiel ekestiĝi de la kombinitaj operacioj de la homaro por la produktado de riĉaĵo, en tiel malproksima kiel tiuj fenomenoj ne estas modifitaj per la postkuro de iu alia objekto.
#000011
Alfred Marshall disponigas daŭre vaste cititan difinon en sia lernolibro Principles of Economics (1890) kiu etendiĝas analizon preter riĉaĵo kaj de la socia ĝis la mikroekonomia nivelo:
#000012
Ekonomiko estas studo de viro en la ordinara komerco de vivo.
Ĝi demandas kiel li ricevas sian enspezon kaj kiel li uzas ĝin.
Tiel, ĝi estas en tiu flanko, la studo de riĉaĵo kaj sur la alia kaj pli grava flanko, parto de la studo de viro.
#000013
Lionel Robbins (1932) evoluigis implicojn de kio estis nomita" [p] erhap'oj la plej ofte akceptita nuna difino de la subjekto": [22]
#000014
Ekonomiko estas scienco kiu studas homan konduton kiel rilato inter finoj kaj malabundaj rimedoj kiuj havas alternativajn uzojn.
#000015
Kelkaj postaj komentoj kritikis la difinon kiel tro larĝa en malsukcesado limigi ĝian temon al analizo de merkatoj.
De la 1960-aj jaroj, aliflanke, tiaj komentoj malpliigis ĉar la ekonomia teorio de maksimumigado de konduto kaj raci-selektita modeligado vastigis la domajnon de la subjekto al areoj antaŭe traktite en aliaj kampoj.
Ekzistas aliaj kritikoj ankaŭ, kiel ekzemple en malabundeco ne respondecante pri la makroekonomio de alta senlaboreco.
#000017
Gary Becker, kontribuanto al la vastiĝo de ekonomiko en novajn areojn, priskribas la aliron li preferas kiel "comujon [ING la] supozojn de maksimumigado konduto, stabilaj preferoj, kaj merkatekvilibro, uzita senĉese kaj kuraĝe."
Unu komentaĵo karakterizas la rimarkon kiel igi ekonomikon aliro prefere ol temo sed kun granda specifeco kiel al la "elektoprocezo kaj la speco de socia interagado kiun [tia] analizo implikas."
La sama fonto revizias vicon da difinoj inkluditaj en principoj de ekonomiklernolibroj kaj finas ke la manko de interkonsento ne devas influi la temon kiun la tekstoj traktas.
Inter ekonomiistoj pli ĝenerale, ĝi argumentas ke speciala difino prezentis povas reflekti la direkton direkte al kiu la verkinto kredas ke ekonomiko estas evoluado, aŭ devus evolui.
#000018
Mikroekonomiko ekzamenas ke kiel unuoj, formantaj merkatstrukturon, interrilatas ene de merkato por krei merkatismon.
Tiuj unuoj inkluzivas privatajn kaj publikajn ludantojn kun diversaj klasifikoj, tipe funkciigante sub malabundeco de komerceblaj unuoj kaj malpeza registarregulado.
[ klarigo bezonis ] La objekto komercita povas esti perceptebla produkto kiel ekzemple pomoj aŭ servo kiel ekzemple riparservoj, laŭleĝa konsilado, aŭ distro.
#000019
En teorio, en libera merkato la agregaĵoj (sumo de) de kvanto postulita fare de aĉetantoj kaj kvanto liverita fare de vendistoj povas atingi ekonomian ekvilibron dum tempo en reago al prezŝanĝoj;
en praktiko, diversaj temoj povas malhelpi ekvilibron, kaj ĉiu ekvilibro atingita eble ne nepre estas morale justa.
Ekzemple, se la liverado de sanservoj estas limigita per eksteraj faktoroj, la ekvilibroprezo povas esti nepagebla por multaj kiuj deziras ĝin sed ne povas pagi por ĝi.
#000020
En tute konkurencivaj merkatoj, neniuj partoprenantoj estas sufiĉe grandaj por havi la merkatpotencon atribui la prezon de homogena produkto.
En aliaj vortoj, ĉiu partoprenanto estas "prezprenanto" kiam neniu partoprenanto influas la prezon de produkto.
En la reala mondo, merkatoj ofte travivas neperfektan konkuradon.
#000021
Formoj inkludas monopolon (en kiu ekzistas nur unu vendisto de bona), duopolon (en kiu ekzistas nur du vendistoj de bona), oligopolon (en kiu ekzistas malmultaj vendistoj de bona), monopolisman konkuradon (en kiu ekzistas multaj vendistoj produktantaj altagrade nuancitajn varojn), monopsony (en kiu ekzistas nur unu aĉetanto de bona), kaj oligopsony (en kiu ekzistas malmultaj aĉetantoj de varo).
Male al perfekta konkurado, neperfekta konkurado kutime volas diri ke merkatpotenco estas malegale distribuita.
Firmaoj sub neperfekta konkurado havas la potencialon esti "prezproduktantoj", kio signifas ke, de tenado misproporcie alta parto de merkatpotenco, ili povas influi la prezojn de siaj produktoj.
#000022
Mikroekonomiko studas individuajn merkatojn simpligante la ekonomian sistemon per supozado ke agado en la merkato estanta analizita ne influas aliajn merkatojn.
Tiu metodo de analizo estas konata kiel part-ekvilibra analizo (mendado kaj ofertado).
Tiu metodo agregas (la sumo de ĉiu agado) en nur unu merkato.
Ĝeneral-ekvilibra teorio studas diversajn merkatojn kaj ilian konduton.
Ĝi agregas (la sumo de ĉiu agado) trans ĉiuj merkatoj.
Tiu metodo studas kaj ŝanĝojn en merkatoj kaj iliajn interagojn gvidantajn direkte al ekvilibro.
#000023
En Mikroekonomiko, produktado estas la konvertiĝo de enigaĵoj en produktaĵojn.
Estas ekonomia procezo kiu uzas enigaĵojn por krei krudvaron aŭ servon por interŝanĝo aŭ direkti uzon.
Produktado estas fluo kaj tiel indico de produktaĵo per tempodaŭro.
Distingoj inkludas tiajn produktadalternativojn kiel por konsumo (manĝaĵo, tondadoj, ktp.) vs. investvaroj (novaj traktoroj, konstruaĵoj, vojoj, ktp.), publikaj varoj (nacia defendo, variolvakcinadoj, ktp.) aŭ privataj varoj (novaj komputiloj, bananoj, ktp.), kaj " pafilojn " vs " butero ".
#000024
Ŝancokosto rilatas al la ekonomia produktadokosto: la valoro de la venonta plej bona ŝancforegono.
Elektoj devas esti faritaj inter dezirindaj ankoraŭ reciproke ekskluzivaj agoj.
Ĝi estis priskribita kiel esprimado "de la baza rilato inter malabundeco kaj elekto ".
Ekzemple, se bakisto uzas sakon da faruno por fari brecojn unu matenon, tiam la bakisto ne povas uzi aŭ la farunon aŭ la matenon por fari kringojn anstataŭe.
Parto de la kosto de farado de brecoj estas tiel nek la faruno nek la mateno estas havebla ajna pli longe, por uzo laŭ iu alia maniero.
La ŝancokosto de agado estas elemento en certigado ke malabundaj resursoj estas uzitaj efike, tia ke la kosto estas pesita kontraŭ la valoro de tiu agado en decidado pri pli daaŭ malpli de ĝi.
Ŝancokostoj ne estas limigitaj al monaj aŭ financaj kostoj sed povus esti mezuritaj per la reala kosto de produktaĵforĝunu, libertempo, aŭ anything alia kiu disponigas la alternativavantaĝon ( servaĵo).
#000025
Enigaĵoj uzitaj en la produktada procezo inkludas tiajn primarajn faktorojn de produktado kiel laborservoj, kapitalo (daŭremajn produktis varojn uzitajn en produktado, kiel ekzemple ekzistanta fabriko), kaj tero (inkluzive de naturresursoj).
Aliaj enigaĵoj povas inkludi mezajn varojn uzitajn en produktado de finaj varoj, kiel ekzemple la ŝtalo en nova aŭto.
#000026
Ekonomia efikeco priskribas kiom bone sistemo generas deziris produktaĵon kun antaŭfiksita aro de enigaĵoj kaj havebla teknologio.
Efikeco estas plibonigita se pli da produktaĵo estas generita sen ŝanĝado de enigaĵoj, aŭ en aliaj vortoj, la kvanto de "rubo" estas reduktita.
Vaste akceptita ĝenerala normo estas efikeco de Pareto, kiu estas atingita kiam neniu plu ŝanĝo povas fari iun pli bone for sen igi iu alian pli malbona for.
#000027
La produktad-ebleca limo (PPF) estas klariganta figuro por reprezentado de malabundeco, kosto, kaj efikeco.
En la plej simpla kazo ekonomio povas produkti nur du varojn (diru "pafilojn" kaj "buteron").
La PPF estas tablo aŭ grafeo (kiel ĉe la dekstro) montranta al la malsamaj kvantkombinaĵoj de la du varoj produktebla kun antaŭfiksita teknologio kaj totalaj faktorenigaĵoj, kiuj limigas realisman totalproduktadon.
Ĉiu punkto sur la kurbo montras eblan totalproduktadon por la ekonomio, kio estas la maksimuma realisma produktado de unu bona, donita realisman produktaĵokvanton de la aliaj bona.
#000028
Malabundeco estas reprezentita en la figuro fare de homoj estantaj preta sed nekapabla en la agregaĵo por konsumi preter la PPF (kiel ekzemple ĉe X) kaj proksime de la negativa deklivo de la kurbo.
Se produktado de unuj bonaj pliiĝoj laŭ la kurbo, produktado de la aliaj bonaj malkreskoj, Inversa interrilato.
Tio estas ĉar kreskanta produktado de unu varo postulas transdonantajn enigaĵojn ĝis ĝi de produktado de la aliaj bona, malpliigante ĉi-lastan.
#000029
La deklivo de la kurbo ĉe punkto sur ĝi donas la avantaĝinterŝanĝon inter la du varoj.
Ĝi mezuras kian kroman unuon de unu bonaj kostoj en unuoforĝunu de la alia bona, ekzemplo de reala ŝancokosto.
Tiel, se oni pli da Gun-kostoj 100 ekzempleroj da butero, la ŝancokosto de unu Pafilo estas 100 Butero.
Along the PPF (Laŭ la PPF), malabundeco implicas ke elekti pli de unu bona en la agregaĵo implicas fari kun malpli de la aliaj bona.
Tamen, en merkata ekonomio, movado laŭ la kurbo povas indiki ke la elekto de la pliigita produktaĵo estas anticipita por esti valora je la kosto al la agentoj.
#000030
Proksime de konstruo, ĉiu punkto sur la kurbo montras produktivan efikecon en maksimumigado de produktaĵo por antaŭfiksitaj totalaj enigaĵoj.
Punkto ene de la kurbo (kiel je A), estas realisma sed reprezentas produktadneefikecon (malŝparema uzo de enigaĵoj), en tiu produktado de unu aŭ ambaŭ varoj povis pliiĝi per moviĝado en nordorienta direkto al punkto sur la kurbon.
Ekzemploj cititaj de tia neefikeco inkludas altan senlaborecon dum konjunkturo
recesio aŭ ekonomia organizo de lando kiu malinstigas plenan resursan konsumon.
Estos sur la kurbo daŭre eble ne plene kontentigos asignan efikecon (ankaŭ nomitan efikeco de Pareto) se ĝi ne produktas miksaĵon de varoj kiujn konsumantoj preferas super aliaj punktoj.
#000031
Multe aplikata ekonomiko en publika politiko temas pri determinado kiel la efikeco de ekonomio povas esti plibonigita.
Rekoni la realecon de malabundeco kaj tiam supozanta kiel por organizi socio por la plej efika resursa konsumo estis priskribita kiel la "esenco de ekonomiko", kie la subjekto "faras ĝian unikan kontribuon."
#000032
Specialiĝo estas konsiderita esenca ĝis ekonomian efikecon bazitan sur teoriaj kaj empiriaj konsideroj.
Malsamaj individuoj aŭ nacioj povas havi malsamajn realajn ŝancokostojn de produktado, diras de diferencoj en akcioj de homa kapitalo per laboristo aŭ kapitalo- / labor proporcioj.
Laŭ teorio, tio povas doni komparan avantaĝon en produktado de varoj kiuj faras pli intensan uzon de la relative pli abunda, tiel relative pli malmultekosta, enigaĵo.
#000033
Eĉ se unu regiono havas absolutan avantaĝon kiel al la rilatumo de siaj produktaĵoj al enigaĵoj en ĉiu speco de produktaĵo, ĝi daŭre povas specialiĝi pri la produktaĵo en kiu ĝi havas komparan avantaĝon kaj tiel akiras de komercado kun regiono al kiu mankas ajna absoluta avantaĝo sed havas komparan avantaĝon en produktado de iom alia.
#000034
Estis observite ke alta trafluo de komerco okazas inter regionoj eĉ kun aliro al simila teknologio kaj miksaĵo de faktorenigaĵoj, inkluzive de alt-enspezaj landoj.
Tio kaŭzis enketon de ekonomioj de skalo kaj aglomerado klarigi specialiĝon en similaj sed nuancitaj produktserioj, al la totala avantaĝo de respektivaj komercpartioj aŭ regionoj.
#000035
La ĝenerala teorio de specialiĝo validas por komerco inter individuoj, bienoj, produktantoj, teleliverantoj, kaj ekonomioj.
Inter ĉiu el tiuj produktadsistemoj, povas ekzisti ekvivalenta labordivido kun malsamaj laborgrupoj specialiĝanta, aŭ ekvivalente al malsamaj specoj de altkostoekipaĵo kaj nuancita tero uzas.
#000036
Ekzemplo kiu kombinas ecojn supre estas lando kiu specialiĝas pri la produktado de altteknologiaj scioproduktoj, kiel industrilandoj faras, kaj komercas kun evoluaj nacioj ĉar varoj produktis en fabrikoj kie laboro estas relative malmultekosta kaj abunda, rezultigante malsama ŝancokostojn de produktado.
Pli totalproduktado kaj servaĵo tiel rezultoj de specialiĝadoj pri produktado kaj komerco ol se ĉiu lando produktis sian propran altteknologion kaj malaltteknologiaj produktoj.
#000037
Teorio kaj observado metis la kondiĉojn tia ke merkataj prezoj de produktaĵoj kaj produktivaj enigaĵoj selektas asignon de faktorenigaĵoj de kompara avantaĝo, tiel ke (relative) malalt-kostaj enigaĵoj iras al produktadoj de malalt-kostaj produktaĵoj.
En la procezo, agregaĵoproduktaĵo povas pliiĝi kiel kromprodukto aŭ de dezajno.
Tia specialiĝo de produktado kreas ŝancojn por gajnoj de komerco per kio rimedposedantoj profitas el komerco en la vendo de unu speco de produktaĵo por alia, pli altagrade aprezitaj varoj.
Iom da gajnoj de komerco estas la pliigitaj salajroniveloj kiujn komerco povas faciligi.
#000038
Prezoj kaj kvantoj estis priskribitaj kiel la plej rekte observeblaj atributoj de varoj produktitaj kaj interŝanĝitaj en merkata ekonomio.
La teorio de mendado kaj ofertado estas organiza principo por klarigado kiel prezoj kunordigas la kvantojn produktis kaj konsumita.
En Mikroekonomiko, ĝi petas al prezo kaj produktaĵpersistemo pri merkato kun perfekta konkurado, kiu inkludas la kondiĉon de neniuj aĉetantoj aŭ vendistoj sufiĉe grandaj por havi prez-malsuprenirantan potencon.
#000039
Por antaŭfiksita merkato de krudvaro, postulo estas la rilato de la kvanto kiun tiel ĉiuj aĉetantoj estus pretaj aĉeti ĉe ĉiu unuoprezo de la varo.
Postulo ofte estas reprezentita per tablo aŭ grafeo montranta prezon kaj kvanton postulis (kiel en la figuro).
Postulteorio priskribas individuajn konsumantojn kiel racie elektado de la plej preferata kvanto de ĉiu bona, antaŭfiksita enspezo, prezoj, gustoj, ktp.
Esprimo por tio estas "limigita servaĵomaksimumigigo" (kun enspezo kaj riĉaĵo kiel la limoj sur postulo).
Ĉi tie, servaĵo rilatas al la hipotezita rilato de ĉiu individua konsumanto por vicigado de malsamaj krudvarfaskoj kiel tiamaniere preferis.
#000040
La leĝo de postul ŝtatoj kiujn, ĝenerale, prezo kaj kvanto postulis en antaŭfiksita merkato estas inverse rilata.
Tio estas, des pli altaj la prezo de produkto, des malpli de ĝi homoj estus pretaj aĉeti (aliaj aĵoj senŝanĝa).
Ĉar la prezo de krudvaro falas, konsumantoj moviĝas direkte al ĝi de relative pli multekostaj varoj (la anstataŭigefiko).
Krome, aĉetpovo de la prezfalo pliigas kapablon aĉeti (la enspezefiko).
Aliaj faktoroj povas ŝanĝi postulon;
ekzemple enspezkresko ŝanĝos la postulgrafeon por normalo bona trans relative al la origino, kiel en la figuro.
Ĉiuj determinantoj estas ĉefe prenitaj kiel konstantaj faktoroj de postulo kaj provizo.
#000041
Provizo estas la rilato inter la prezo de varo kaj la kvanto havebla por vendo ĉe tiu prezo.
Ĝi povas esti reprezentita kiel tablo aŭ grafeo rilatiganta prezon kaj kvanton provizis.
Produktantoj, ekzemple-komercofirmaoj, estas hipotezitaj por esti profito-maximizer, signifante ke ili provas produkti kaj liveri la kvanton de varoj kiuj alportos al ili la plej altan profiton.
Provizo estas tipe reprezentita kiel funkcio rilatiganta prezon kaj kvanton, se aliaj faktoroj estas senŝanĝaj.
#000042
Tio estas, la pli alta la prezo ĉe kiu la varo povas esti vendita, la pli de ĝi produktantojn provizos, kiel en la figuro.
La pli alta prezo enspezigas enspeziga pliigi produktadon.
Ekzakte ĉar sur la mendoflanko, la pozicio de la provizo povas ŝanĝiĝi, diras de ŝanĝo en la prezo de produktiva enigaĵo aŭ teknika plibonigo.
La "Juro de Provizo" deklaras ke, ĝenerale, pliiĝo je prezo kaŭzas vastiĝon en provizo kaj ke prezmalaltiĝo kaŭzas kuntiriĝon en provizo.
Ĉi tie ankaŭ, la determinantoj de provizo, kiel ekzemple prezo de anstataŭaĵoj, produktadokosto, teknologio uzis kaj diversaj faktorenigaĵoj de produktado estas ĉiuj prenitaj por esti konstantaj por specifa periodo de taksado de provizo.
#000043
Merkato kiun ekvilibro okazas kie kvanto provizis korespondas al kvanto postulis, la intersekciĝon de la mendado kaj ofertadkurboj en la figuro supre.
Ĉe prezo sub ekvilibro, ekzistas manko de kvanto liverita kompariblis al kvanto postulita.
Tio estas postulita por oferti la prezon supren.
Ĉe prezo super ekvilibro, ekzistas pluso de kvanto liverita kompariblis al kvanto postulita.
Tio puŝas la prezon malsupren.
La modelo de mendado kaj ofertado antaŭdiras ke por antaŭfiksita mendado kaj ofertadkurboj, prezo kaj kvanto stabiligos ĉe la prezo kiu enspezigas kvanton liveritan egala al kvanto postulis.
Simile, postul-kaj-proviza teorio antaŭdiras novan prez-kvantan kombinaĵon de ŝanĝo en postulo (kiel al la figuro), aŭ en provizo.
#000044
Por antaŭfiksita kvanto de konsumanto bona, la punkto sur la postulgrafeo indikas la valoron, aŭ utileton, al konsumantoj por tiu unuo.
Ĝi mezuras kion la konsumanto estus preta pagi por tiu unuo.
La ekvivalenta punkto sur la ofertostatistikiniciatoj marĝena kosto, la pliiĝo en totalkosto al la provizanto por la ekvivalenta sekcio de la varo.
La prezo en ekvilibro estas determinita per mendado kaj ofertado.
En tute konkurenciva merkato, mendado kaj ofertado egaligas marĝenan koston kaj utileton ĉe ekvilibro.
#000045
Sur la liverflanko de la merkato, kelkaj faktoroj de produktado estas priskribitaj kiel (relative) variablo en la mallonga kuro, kiu influas la koston de variaj produktaĵniveloj.
Iliaj uzokutimtarifoj povas esti ŝanĝitaj facile, kiel ekzemple elektra potenco, krudaĵenigaĵoj, kaj tro-tempigi kaj anstataŭantlaboron.
Aliaj enigaĵoj estas relative fiksaj, kiel ekzemple planto kaj ekipaĵo kaj esenca personaro.
En la longa kuro, ĉiuj enigaĵoj povas esti adaptitaj fare de administrado.
Tiuj distingoj tradukiĝas al diferencoj en la elasteco (respondemeco) de la ofertostatistiko en la mallongaj kaj longaj kuroj kaj ekvivalentaj diferencoj en la prez-kvanta ŝanĝo de ŝanĝo sur la provizo aŭ mendoflanko de la merkato.
#000046
Marginalist-teorio, kiel ekzemple supra, priskribas la konsumantojn kiel provante atingi plej-preferatajn poziciojn, kondiĉigitaj de enspezo kaj riĉaĵ limoj dum produktantoj provas maksimumigi profitojn kun siaj propraj limoj, inkluzive de postulo je varoj produktis, teknologio, kaj la prezon de enigaĵoj.
Por la konsumanto, ke punkto venas kie utileto de bona, reto de prezo, atingas nul, heredigante neniun netgajnon de pliaj konsumpliiĝoj.
Analoge, la produktanto komparas marĝenan enspezon (identan al prezo por la perfekta konkuranto) kontraŭ la marĝena kosto de varo, kun marĝena profito la diferencon.
Ĉe la punkto kie marĝena profito atingas nul, pliajn pliiĝojn en produktado de la bona halto.
Por movado al merkatekvilibro kaj por ŝanĝoj en ekvilibro, prezo kaj kvanto ankaŭ ŝanĝo "ĉe la marĝeno": tiamaniere de io, prefere ol nepre tute-aŭ-nenio.
#000047
Aliaj aplikoj de postulo kaj provizo inkludas la distribuadon de enspezo inter la faktoroj de produktado, inkluzive de laboro kaj kapitalo, tra faktormerkatoj.
En konkurenciva labormerkato ekzemple la kvanto de laboro utiligis kaj la prezo da laboro (la salajrotarifo) dependas de la postulo je laboro (de dungantoj por produktado) kaj liverado de laboro (de eblaj laboristoj).
Verko ekzamenas la interagadon de laboristoj kaj dungantoj tra tiaj merkatoj por klarigi padronojn kaj ŝanĝojn de salajroj kaj alian laborenspezon, labormoviĝeblon, kaj (un) dungadon, produktivecon tra homa kapitalo, kaj rilataj publikpolitikaj temoj.
#000048
Postul-kaj-proviza analizo estas utiligita por klarigi la konduton de tute konkurencivaj merkatoj, sed kiel bazo de komparo ĝi povas esti etendita al iun specon de merkato.
Povas ankaŭ esti ĝeneraligite por klarigi variablojn trans la ekonomio-, ekzemple, totalproduktado (laŭtaksa kiel reala MEP) kaj la ĝenerala preznivelo, kiel volite en makroekonomio.
Spurante la kvalitajn kaj kvantajn efikojn de variabloj kiuj ŝanĝas mendadon kaj ofertadon, ĉu en la mallonga aŭ longa kuro, estas norma praktikado en aplikata ekonomiko.
Ekonomia teorio ankaŭ povas precizigi kondiĉojn tia ke mendado kaj ofertado tra la merkato estas efika mekanismo por asignado de resursoj.
#000049
Homoj ofte ne komercas rekte sur merkatoj.
Anstataŭe, pri la liverflanko, ili povas labori en kaj produkti per firmaoj.
La plej evidentaj specoj de firmaoj estas entreprenoj, partnerecoj kaj fidoj.
Laŭ Ronald H. Coase, homoj komencas organizi sian produktadon en firmaoj kiam la kostoj de trompado de komerco iĝas sub la nivelo de farado de ĝi sur la merkato.
Firmaoj kombinas laboron kaj kapitalon, kaj povas atingi multe pli grandajn ekonomiojn de skalo (kiam la mezumkosto je unuo malkreskas kiam pli da unuoj estas produktitaj) ol individua merkatkomerco.
#000050
En tute konkurencivaj merkatoj studitaj en la teorio de mendado kaj ofertado, ekzistas multaj produktantoj, neniuj el kiuj signife influas prezon.
Industria organizo ĝeneraligas de tiu speciala kazo por studi la strategian konduton de firmaoj kiuj havas signifan kontrolon de prezo.
Ĝi pripensas la strukturon de tiaj merkatoj kaj iliajn interagojn.
Komunmerkataj strukturoj studitaj krom perfekta konkurado inkludas monopolisman konkuradon, diversajn formojn de oligopolo, kaj monopolon.
#000051
Manaĝera ekonomiko aplikas mikroekonomian analizon al specifaj decidoj en komercfirmaoj aŭ aliaj administradsekcioj.
Ĝi tiras peze de kvantaj metodoj kiel ekzemple operacianalizo kaj programado kaj de statistikaj metodoj kiel ekzemple regresanalizo en la foresto de certeco kaj perfekta scio.
Unueciga temo estas la provo optimumigi komercdecidojn, inkluzive de unu-kostita minimumigo kaj profitmaksimumigigo, donita la firm celojn kaj limojn truditajn per teknologio kaj merkatsituacio.
#000052
Necerteco en ekonomiko estas nekonata perspektivo de gajno aŭ perdo, ĉu kvantigebla kiel risko aŭ ne.
Sen ĝi, domanarkonduto estus netuŝita per necerta dungado kaj enspezperspektivoj, financaj kaj kapitalmerkatoj maldikiĝus al interŝanĝo de ununura instrumento en ĉiu merkatperiodo, kaj ekzistus neniu komunikindustrio.
Surbaze de ĝiaj malsamaj formoj, ekzistas diversaj manieroj reprezenti necerteco kaj modeligado de la respondoj de ekonomiaj agentoj al ĝi.
#000053
Ludoteorio estas branĉo de aplika matematiko kiu pripensas strategiajn interagojn inter agentoj, unu speco de necerteco.
Ĝi disponigas matematikan fondon de industria organizo, diskutita supre, por modeligi malsamajn specojn de firma konduto, ekzemple en oligopolista industrio (malmultaj vendistoj), sed same uzebla al salajronegocoj, merkatumi, kontraktodezajno, kaj ajnan situacion kie individuaj agentoj estas malmultaj sufiĉe por havi percepteblajn efikojn al unu la alian.
Ĉar metodo peze uzis en konduta ekonomiko, ĝi postulas ke agentoj elektas strategiojn por maksimumigi siajn rekompencojn, surbaze de la strategioj de aliaj agentoj kun almenaŭ parte konfliktantaj interesoj.
#000054
En tio, ĝi ĝeneraligas ke maksimumigigaliroj formiĝis por analizi merkataktorojn kiel ekzemple enen la mendado kaj ofertad modelo kaj enkalkulas nekompletajn informojn de aktoroj.
La kampo originas de la 1944-datita klasika Theory of Ludoj and Economic Behavior de John von Neumann kaj Oskar Morgenstern.
Ĝi havas signifajn aplikojn ŝajne ekstere de ekonomiko en tiaj diversspecaj temoj kiel formuliĝo de atomstrategioj, etiko, politika scienco, kaj evolua biologio.
#000055
Riskomalemo povas stimuli agadon kiu en bon-funkciaj merkatoj glatigas riskon kaj komunikas informojn pri risko, kiel en merkatoj por asekuro, krudvarofuturaĵoj-kontraktojn, kaj financajn instrumentojn.
Financa ekonomiko aŭ simple financo priskribas la asignon de financaj resursoj.
Ĝi ankaŭ analizoj la prezigado de financaj instrumentoj, la financa strukturo de firmaoj, la efikeco kaj malfortikeco de financaj merkatoj, [53]
financkrizoj, kaj rilata registarpolitiko aŭ reguligo.
#000056
Kelkaj merkatorganizoj povas kaŭzi neefikecojn asociitajn kun necerteco.
Surbaze de tiu de George Akerlof
" Merkato por Citrono- " artikolo, la paradigmo ekzemplo estas de evitema uzita aŭtmerkato.
Klientoj sen scio pri ĉu aŭto estas "citrono" deprimu it prezon sub kia bonkvalita uzita aŭto estus.
Informmalsimetrio ekestas ĉi tie, se la vendisto havas pli signifajn informojn ol la aĉetanto sed neniu instigo malkaŝi ĝin.
Rilataj problemoj en asekuro estas negativa selektado, tia ke tiuj maksimume riskas estas plej verŝajnaj asekuri (diru aŭtosovaĝulojn), kaj moralan danĝeron, tia ke asekuro rezultigas pli riskan konduton (diru pli malzorgeman veturadon).
#000057
Ambaŭ problemoj povas akiri asekurkostojn kaj redukti efikecon per movado de alirilatajn volante transaktorojn de la merkato (" nekompletaj merkatoj ").
Krome, provanta redukti unu problemon, diras negativa selektado per postulado de asekuro, povas aldoni al alia, diri moralan danĝeron.
Informekonomiko, kiu studas tiajn problemojn, havas signifon en subjektoj kiel ekzemple asekuro, kontraktojuro, mekanismodezajno, mona ekonomiko, kaj sanservo.
Aplikataj temoj inkludas merkaton kaj jurajn rimedojn al disvastiĝo aŭ reduktas riskon, kiel ekzemple garantioj, registar-postulita parta asekuro, restrukturado aŭ bankrotjuro, inspektadon, kaj reguligon por kvalito kaj informrivelon.
#000058
La esprimo " merkato fiasko " ampleksas plurajn problemojn kiuj povas subfosi normajn ekonomiajn supozojn.
Kvankam ekonomiistoj klasifikas merkatfiaskojn alimaniere, la sekvaj kategorioj aperas en la ĉeftekstoj.
#000059
Informmalsimetrioj kaj nekompletaj merkatoj povas rezultigi ekonomian neefikecon sed ankaŭ eblecon de plibonigado de efikeco tra merkato, laŭleĝa, kaj reguligaj kuraciloj, kiel diskutite supre.
#000060
Natura monopolo, aŭ la imbrikitaj konceptoj de "praktika" kaj "teknika" monopolo, estas ekstrema kazo de fiasko de konkurado kiel modereco sur produktantoj.
Ekstremaj ekonomioj da skalo estas unu ebla kialo.
#000061
Publikaj varoj estas varoj kiuj estas subprovizitaj en tipa merkato.
La difinaj ecoj estas tiu popolo povas konsumi publikajn varojn sen devi pagi por ili kaj tiel pli ol unu persono povas konsumi la bonkapablan en la sama tempo.
#000062
Eksterecoj okazas kie ekzistas signifaj sociaj kostoj aŭ avantaĝoj de produktado aŭ konsumo kiuj ne estas reflektitaj en merkataj prezoj.
Ekzemple, aerpoluo povas generi negativan eksterecon, kaj eduko povas generi pozitivan eksterecon (malpli krimo, ktp.).
Registaroj ofte impostas kaj alie limigas la vendon de varoj kiuj havas negativajn eksterecojn kaj subvencias aŭ alie antaŭenigas la aĉeton de varoj kiuj havas pozitivajn eksterecojn por korekti la prezmisprezentojn kaŭzitajn de tiuj eksterecoj.
Elementa postul-kaj-proviza teorio antaŭdiras ekvilibron sed ne la rapidecon de alĝustigo por ŝanĝoj de ekvilibro pro ŝanĝo en postulo aŭ provizo.
#000063
En multaj lokoj, iu formo de prezgluececo estas postulita por respondeci pri kvantoj, prefere ol prezoj, adaptante en la mallonga kuro al ŝanĝoj sur la mendoflanko aŭ la liverflanko.
Tio inkludas norman analizon de la konjunkturo en makroekonomio.
Analizo ofte rondiras ĉirkaŭ kialoj de tia prezgluececo kaj iliaj implicoj por atingado de hipotezita longa-kura ekvilibro.
Ekzemploj de tia prezgluececo aparte merkatoj inkludas salajrotarifojn en labormerkatoj kaj poŝtitaj prezoj en merkatoj deviantaj de perfekta konkurado.
#000064
Kelkaj specialecaj kampoj de ekonomikinterkonsento en merkatfiasko pli ol aliaj.
La ekonomiko de la publika sektoro estas unu ekzemplo.
Multe da media ekonomiko koncernas eksterecojn aŭ " publikajn BAD ".
#000065
Strategiopcioj inkludas regularojn kiuj reflektas kosto-utilo-kalkulon aŭ merkatsolvojn kiuj ŝanĝas instigojn, kiel ekzemple emisiopagoj aŭ redifino de proprietrajtoj.
#000066
Ŝtatmastrumado estas la kampo de ekonomiko kiu traktas buĝetan la enspezojn kaj elspezojn de publika sektor unuo, kutime registaro.
La subjekto traktas tiajn aferojn kiel impostincidencon (kiu vere pagas specialan imposton), kosto-utilo-kalkulo de registaraj programoj, efikoj al ekonomia efikeco kaj enspezdistribuo de malsamaj specoj de elspezado kaj impostoj, kaj imposta politiko.
Ĉi-lasta, aspekto de publika elektteorio, modeloj publik-sektora konduto analoge al Mikroekonomiko, implikante interagojn de mem-interesitaj balotantoj, politikistoj, kaj burokratoj.
#000067
Multo de ekonomiko estas pozitiva, serĉante priskribi kaj antaŭdiri ekonomiajn fenomenojn.
Normiga ekonomiko serĉas identigi kiujn ekonomiojn devas por esti kvazaŭ.
#000068
Socialekonomiko estas normiga branĉo de ekonomiko kiu uzas mikroekonomiajn teknikojn por samtempe determini la asignan efikecon ene de ekonomio kaj la enspezdistribuo asociita kun ĝi.
Ĝi provas mezuri socialan subtenon ekzamenante la laborpraktikadojn de la individuoj kiuj konsistas el socio.
#000069
Makroekonomio ekzamenas la ekonomion kiel tutaĵo por klarigi larĝajn agregaĵojn kaj ilian interago- "pinton malsupren", t.e., uzante simpligitan formon de ĝeneral-ekvilibra teorio.
Tiaj agregaĵoj inkludas nacian enspezaron kaj produktaĵon, la senlaborecoprocenton, kaj prezinflacion kaj subagregaĵojn kiel totala konsumo kaj investelspezado kaj siajn komponentojn.
Ĝi ankaŭ studas efikojn de monpolitiko kaj financpolitiko.
#000070
Ekde almenaŭ la 1960-aj jaroj, makroekonomio estis karakterizita per plia integriĝo kiel al mikro-bazita modeligado de sektoroj, inkluzive de racio de ludantoj, efika uzo de merkatinformoj, kaj neperfekta konkurado.
Tio alparolis multjaran zorgon vedr. malkonsekvencaj evoluoj de la sama subjekto.
#000071
Makroekonomia analizo ankaŭ pripensas faktorojn influantajn la longperspektivan nivelon kaj kreskon de nacia enspezaro.
Tiaj faktoroj inkludas kapitalakumulon, teknologian ŝanĝon kaj laborantar kreskon.
#000072
Kresko economics studas faktorojn kiuj klarigas ekonomian kreskon - la pliiĝon en produktaĵo pokape de lando dum longa tempodaŭro.
La samaj faktoroj kutimas klarigi diferencojn en la nivelo de produktaĵo pokape inter landoj, aparte kial kelkaj landoj kreskas pli rapide ol aliaj, kaj ĉu landoj konverĝas ĉe la samaj tarifoj de kresko.
#000073
Multe-volitaj faktoroj inkludas la indicon de investo, loĝantarkreskon, kaj teknologian ŝanĝon.
Tiuj estas reprezentitaj en teoriaj kaj empiriaj formoj (kiel en la neoklasikaj kaj endogenaj kreskomodeloj) kaj en kreskokontado.
#000074
La ekonomiko da depresio estis la sprono por la kreado de "makroekonomio" kiel aparta disciplinkampo de studo.
Dum la Granda Depresio de la 1930-aj jaroj, John Maynard Keynes verkis libron rajtigis The General Theory of Employment, Interest and Money skizanta la esencajn teoriojn de kejnesa ekonomiko.
Keynes asertis ke totalpostulo por varoj eble estos nesufiĉa dum ekonomiaj malhaŭsoj, kaŭzante unnecessar altan senlaborecon kaj perdoj de ebla produktaĵo.
#000075
Li tial rekomendis aktivajn strategiorespondojn de la publika sektoro, inkluzive de monpolitik agoj per la centra banko kaj financpolitik agoj per la registaro por stabiligi produktaĵon super la konjunkturo.
Tiel, centra konkludo de kejnesa ekonomiko estas ke, en kelkaj situacioj, neniu forta aŭtomata mekanismo movas produktaĵon kaj dungadon direkte al plenaj dungadoniveloj.
Tiu de John Richard Hicks
ESTAS/LM modelo estis la plej influa interpreto de La Ĝenerala Teorio.
#000076
Tra la jaroj, kompreno de la konjunkturo disbranĉigis en diversajn esplorprogramojn, plejparte rilatitaj al aŭ aparta de Kejnesismo.
La neoklasika sintezo rilatas al la repacigo de kejnesa ekonomiko kun neoklasika ekonomika skolo, deklarante ke Kejnesismo estas ĝusta en la mallonga kuro sed kvalifikita per neoklasika-similaj konsideroj en la meza kaj longa kuro.
#000077
Nova klasika makroekonomio, ĉar aparta de la kejnesa opinio de la konjunkturo, postulas merkaton malbarantan kun neperfektaj informoj.
Ĝi inkludas la permanentan enspezhipotezon de Friedman en konsumo kaj " racia atendo- " teorio, [71] gvidita fare de Robert Lucas, kaj reala konjunkturteorio.
#000078
En kontrasto, la nova kejnesa aliro retenas la raciatendan supozon, aliflanke ĝi supozas diversecon de merkatfiaskoj.
Aparte, New Keynesians supozas prezojn kaj salajroj estas " gluiĝemaj ", kio signifas ke ili ne adaptas tuje al ŝanĝoj en ekonomiaj kondiĉoj.
#000079
Tiel, la novaj klasikaĵoj supozas ke prezoj kaj salajroj adaptas aŭtomate por ekhavi plenan dungadon, dum la novaj kejnesanoj vidas plenan dungadon kiel estado aŭtomate atingitaj nur en la longa kuro, kaj tial registaro kaj centrabankaj politikoj estas necesa ĉar la "longa kuro" povas esti tre longa.
#000080
La kvanto de senlaboreco en ekonomio estas mezurita per la senlaborecoprocento, la procento de laboristoj sen laborlokoj en la laborantaro.
La laborantaro nur inkluzivas laboristojn aktive serĉante laborlokojn.
Homoj kiuj estas emeritaj, okupiĝi pri edukon, aŭ malinstigitaj de serĉado de laboro de manko de laborŝancoj estas ekskluditaj de la laborantaro.
Senlaboreco povas esti ĝenerale malkonstruita en plurajn tipojn kiuj estas rilatitaj al malsamaj kialoj.
#000081
Klasikaj modeloj de senlaboreco okazas kiam salajroj estas tro altaj por dungantoj por esti volantaj dungi pli da laboristoj.
Salajroj povas esti tro altaj pro minimumsalajraj leĝoj aŭ sindikatagado.
Kongrua kun klasika senlaboreco, frikcia senlaboreco okazas kiam konvenaj laborloko-anoncoj ekzistas por laboristo, sed la tempodaŭro bezonata por serĉi kaj trovi la laborantaŭecojn al periodo de senlaboreco.
#000082
Struktura senlaboreco kovras gamon da eblaj kialoj de senlaboreco inkluzive de misagordo inter la kapabloj de laboristoj kaj la kapabloj necesaj por malfermaj laborlokoj.
Grandaj kvantoj de struktura senlaboreco povas okazi kiam ekonomio estas transitioning-industrioj kaj laboristoj trovas al ilia antaŭa aro de kapabloj estas jam ne en postulo.
Struktura senlaboreco estas simila al frikcia senlaboreco ĉar ambaŭ reflektas la problemon de egalado de laboristoj kun laborloko-anoncoj, sed struktura senlaboreco kovras la tempon bezonatan por akiri novajn kapablojn ne ĵus la mallongperspektiva serĉo procezo.
#000083
Dum kelkaj specoj de senlaboreco povas okazi nekonsiderante la kondiĉo da la ekonomio, cikla senlaboreco okazas kiam kresko stagnas.
La leĝo de Okun reprezentas la empirian rilaton inter senlaboreco kaj ekonomia kresko.
La originalversio da la juro de Okun deklaras ke 3% pliiĝo en produktaĵo kaŭzus 1% malkreskon en senlaboreco.
#000084
Mono estas rimedo de fina pago por varoj en la plej multaj prezaj sistem ekonomioj kaj la trupo de raporto en kiu prezigas estas tipe deklarita.
Trafa deklaro de Francis Amasa Walker, kiun bonkonata ekonomiisto estas, "Mono estas kiu mono faras."
[ citaĵo bezonis ] Mono havas ĝeneralan akcepteblon, relativan konsistencon en valoro, dividebleco, fortikeco, porteblo, elasta en provizo kaj pluvivas kun maso publika konfido.
Ĝi inkludas valuton tenitan fare de la nebankpubliko kaj ĉekeblaj enpagoj.
Ĝi estis priskribita kiel socia kutimo, kiel lingvo, utila al unu plejparte ĉar ĝi estas utila al aliaj.
#000085
Kiel komercilo, mono faciligas komercon.
Ĝi estas esence kvanto de valoro kaj pli grave, butiko de valoro estanta bazo por kreditkreado.
Ĝia ekonomia funkcio povas esti komparita al interŝanĝo (ne-mona interŝanĝo).
Surbaze de diversspeca aro de produktitaj varoj kaj specialiĝintaj produktantoj, interŝanĝo povas kaŭzi malmola-al-lokalizin duoblan koincidon de deziras kiel al kio estas interŝanĝita, pomoj diras kaj libron.
Mono povas redukti la transakcikoston de interŝanĝo pro sia preta akcepteblo.
Tiam estas malpli multekoste por la vendisto akcepti monon en interŝanĝo, prefere ol kion la aĉetanto produktas.
#000086
Sur la nivelo de ekonomio, teorio kaj indico estas kongruaj kie pozitiva rilato kuras de la totala monprovizo al la nominala valoro de totalproduktado kaj al la ĝenerala preznivelo.
Tial, administrado de la monprovizo estas centra aspekto de monpolitiko.
#000087
Registaroj efektivigas financpolitikon kiuj influas makroekonomiajn kondiĉojn adaptante elspezadon kaj impostadpolitikojn ŝanĝi totalpostulon.
Kie totalpostulo falas sub la ebla produktado de la ekonomio, ekzistas produktaĵinterspaco kie iom da produktadokapableco estas lasita senlabora.
Registaroj pliigas elspezadon kaj tranĉas impostojn por akceli totalpostulon.
Resursoj kiuj estis malaktivitaj povas esti uzitaj fare de la registaro.
#000088
Ekzemple, senlaboraj hejm-konstruantoj povas esti dungitaj por vastigi aŭtovojojn.
Impostreduktoj permesas al konsumantoj pliigi sian elspezadon, kiu akcelas totalpostulon.
Kaj impostreduktoj kaj elspezado havas obligoefektojn kie la komenca pliiĝo en postulo de la politiko perkolatas tra la ekonomio kaj generas kroman ekonomian agadon.
#000089
La efikoj de financpolitiko povas esti limigitaj amasiĝante.
Kiam ekzistas neniu produktaĵinterspaco, la ekonomio produktas ĉe plena kapacito kaj ekzistas neniuj troaj produktivaj resursoj.
Se la registaro pliiĝas foruzi en tiu situacio, la registara uzoresursoj kiuj alie estintuntaj uzitaj fare de la privata sektoro, tiel ke ekzistas neniu pliiĝo en totala produktaĵo.
Kelkaj ekonomiistoj opinias ke homamasiĝo eksteren estas ĉiam temo dum aliaj ne opinias ke ĝi estas grava temo kiam produktaĵo estas deprimita.
#000090
Skeptikuloj de financpolitiko ankaŭ faras la argumenton de Ricardiana ekvivalenteco.
Ili argumentas ke pliiĝo en ŝuldo devos esti pagita por kun estontaj impostplialtigoj, kiuj igos homojn redukti sian konsumon kaj ŝpari monon por pagi por la estonta impostplialtigo.
Sub Ricardiana ekvivalenteco, ĉiu akcelo en postulo de financpolitiko estos ofseto de la pliigita ŝparprocento intencita por pagi por estontaj pli altaj impostoj.
#000091
Internacia komerco studas determinantojn de varoj-kaj-servoj fluoj trans internaciaj limoj.
Ĝi ankaŭ koncernas la grandecon kaj distribuadon de gajnoj de komerco.
Strategiaplikoj inkludas taksi la efikojn de ŝanĝado de dogantarifoj kaj komerckvotoj.
Internacia financo estas makroekonomia kampo kiu ekzamenas la fluon de kapitalo trans internaciaj limoj, kaj la efikojn de tiuj movadoj sur kurzoj.
Pliigita komerco de varoj, servoj kaj kapitalo inter landoj estas grava efiko de nuntempa tutmondiĝo.
#000092
La klara kampo de evoluekonomiko ekzamenas ekonomiajn aspektojn de la ekonomia evoluado en relative malriĉaj landoj temigantaj restrukturadon, malriĉecon, kaj ekonomia kresko.
Aliroj en evoluekonomiko ofte asimilas sociajn kaj politikajn faktorojn.
#000093
Ekonomiaj sistemoj estas la branĉo de ekonomiko kiu studas la metodojn kaj instituciojn de kiuj socioj determinas la proprieton, direkton, kaj asignon de ekonomiaj resursoj.
Ekonomia sistemo de socio estas la unuo de analizo.
#000094
Inter nuntempaj sistemoj ĉe malsamaj finoj de la organiza spektro estas socialismaj sistemoj kaj kapitalistaj sistemoj, en kiuj plej multe de la produktado okazas en respektive ŝtat-kontrolitaj kaj privatentreprenoj.
Ofta elemento estas la interagado de ekonomiaj kaj politikaj influoj, larĝe priskribitaj kiel ekonomiko.
Relativaj ekonomiaj sistemoj studas la relativan prezenton kaj konduton de malsamaj ekonomioj aŭ sistemoj.
#000095
La Usona-Eksporto-Importo-Banko difinas marksist-leninistan ŝtaton kiel havado de centre planekonomio.
Ili nun estas raraj, ekzemploj daŭre povas esti viditaj en Kubo, Nord-Koreio kaj Laoso.
#000096
Ekonomiistoj uzas la ilojn de kalkulado, lineara algebro, statistiko, ludoteorio, kaj komputado.
Profesiaj ekonomiistoj estas atenditaj koni tiujn ilojn, dum malplimulto specialiĝu pri ekonometrio kaj matematikaj metodoj.
#000097
Ĉefa ekonomia teorio fidas sur apriore kvantaj ekonomiaj modeloj, kiuj utiligas gamon da konceptoj.
Teorio tipe enspezo kun supozo de ceteris paribus , kiu intencas teni konstantajn eksplikvariablojn krom tiu sub konsidero.
Dum kreado de teorioj, la celo estas trovi tiajn kiuj estas almenaŭ same simple en informpostuloj, pli precizaj en prognozoj, kaj pli fruktodona en generado kroma esplorado teorioj.
#000098
En Mikroekonomiko, ĉefkonceptoj inkludas mendadon kaj ofertadon, marĝenismon, racian elektteorion, ŝancokoston, buĝetlimigojn, servaĵon, kaj la teorion de la firmao.
Fruaj makroekonomiaj modeloj temigis modeligado de la rilatoj inter entutaj variabloj, sed ĉar la rilatoj ŝajnis ŝanĝi inte tempomakroekonomiistojn, inkluzive de novaj kejnesanoj, reformulis siajn modelojn en mikrofundamentoj.
#000099
La diritaj mikroekonomiaj konceptoj ludas gravan rolon en makroekonomiaj modeloj - ekzemple, en mona teorio, la kvantteorio de mono antaŭdiras ke tio pliiĝas en la monproviza pliiĝinflacio, kaj inflacio estas supozita esti influita per raciaj atendoj.
En evoluekonomiko, pli malrapida kresko en evoluintaj nacioj estis foje antaŭdirita pro la malkreskanta marĝena rendimento de investo kaj kapitalo, kaj tio estis observita en la Kvar Aziaj Tigroj.
Foje ekonomia hipotezo estas nur kvalita , ne kvanta.
#000100
Ekspozicioj de ekonomia rezonado ofte utiligas dudimensiajn grafeojn por ilustri teoriajn rilatojn.
Sur pli alta nivelo de ĝeneraleco, la disertaĵo Foundations of Economic Analysis de Paul Samuelson (1947) uzis matematikajn metodojn por reprezenti la teorion, precipe kiel al maksimumigado de kondutaj rilatoj de agentoj atingantaj ekvilibron.
La libro temigis ekzamenado de la klaso de deklaroj nomis funkcie senchavajn teoremojn enen ekonomiko, kiuj estas teoremoj kiuj povas penseble esti refutitaj per empiriaj datenoj.
#000101
Ekonomiaj teorioj estas ofte testitaj empirie, plejparte helpe de ekonometrio utiliganta ekonomiajn datenojn.
La kontrolitaj eksperimentoj kutimaj por la fizikaj sciencoj estas malfacilaj kaj nekutimaj en ekonomiko, [93] kaj anstataŭe larĝaj datenoj estas observe studitaj;
tiu speco de testado estas tipe rigardita kiel malpli rigora ol kontrolita eksperimentado, kaj la konkludoj tipe pli prova.
Tamen, la kampo de eksperimenta ekonomiko estas kreskanta, kaj kreskanta uzo estas farita de naturaj eksperimentoj.
#000102
Statistikaj metodoj kiel ekzemple regresanalizo estas oftaj.
Terapiistoj uzas tiajn metodojn por taksi la grandecon, ekonomian signifon, kaj statistikan signifon ("signaloforto") de la hipotezita rilato (j) kaj por adapti por bruo de aliaj variabloj.
De tia rimedo, hipotezo povas akiri akcepton, kvankam en probabilista, prefere ol certa, senco.
Akcepto estas dependa sur la malpruvebla hipotezo postvivanta testojn.
Uzo de ofte akceptitaj metodoj ne devas produkti finan konkludon aŭ eĉ interkonsenton en speciala demando, antaŭfiksitaj malsamaj testoj, datumserioj, kaj antaŭaj kredoj.
#000103
Kritiko bazita sur profesiaj normoj kaj ne-replicability de rezultoj funkcias kiel pliaj ĉekoj kontraŭ biaso, eraroj, kaj tro-ĝeneraligo, [89] [94] kvankam multe da ekonomia esplorado estis akuzitaj je esti ne-replicable, kaj prestiĝaj ĵurnaloj estis akuzitaj je ne faciligado de reproduktado tra la zorgaĵo de la kodo kaj datenoj.
Kiel teorioj, uzoj da testostatistikoj estas sin malferma al kritika analizo, [96] kvankam kritika komentaĵo en artikoloj en ekonomiko en prestiĝaj ĵurnaloj kiel ekzemple la American Economic Review malkreskis subite en la pasintaj 40 jaroj.
Tio ricevis al la instigoj de ĵurnaloj maksimumigi citaĵojn por vici pli alte sur la Social Science Citation Index (SCI).
#000104
En aplikata ekonomiko, enirproduktaĵaj modeloj utiligantaj liniajn programajn metodojn estas tre oftaj.
Grandaj kvantoj de datenoj estas prizorgitaj tra komputilaj programoj por analizi la efikon de certaj politikoj;
IMPLAN estas unu bonkonata ekzemplo.
#000105
Eksperimenta ekonomiko antaŭenigis ke la uzo de science kontrolis
Tio reduktis long-konatan distingon de ekonomiko de natursciencoj permesitaj rektaj testoj de kio antaŭe estis prenitaj kiel aksiomoj.
En kelkaj kazoj tiuj trovis ke la aksiomoj ne estas totale ĝustaj;
ekzemple, la ultimatludo rivelis ke homoj malaprobas neegalajn ofertojn.
#000106
En konduta ekonomiko, psikologo Daniel Kahneman gajnis la nobelpremion en ekonomiko en 2002 por la empiria eltrovo de sia kaj Amos Tversky de pluraj kognaj biasoj kaj heŭristiko.
Simila empiria testado okazas en neŭroekonomiko.
Alia ekzemplo estas la supozo de mallarĝe egoismaj preferoj kontraŭ modelo kiu testoj por egoismaj, altruismaj, kaj kooperaj preferoj.
Tiuj teknikoj igis kelkajn por argumenti ke ekonomiko estas "originala scienco."
#000107
La profesiigo de ekonomiko, pensita en la kresko de diplomiĝintoprogramoj pri la subjekto, estis priskribita kiel "la ĉefŝanĝo en ekonomiko ekde ĉirkaŭ 1900".
La plej multaj gravaj universitatoj kaj multaj altlernejoj havas grava, lernejo, aŭ sekcion en kiu akademiaj gradoj estas aljuĝitaj en la subjekto, ĉu en la liberalaj artoj, komerco, aŭ por profesia studo.
#000108
En la privata sektoro, profesiaj ekonomiistoj estas dungitaj kiel konsultistoj kaj en industrio, inkluzive de bankada kaj financo.
Ekonomiistoj ankaŭ laboras por diversaj ministerioj kaj agentejoj, ekzemple, la ŝtatano fisko, centra banko aŭ Bureau of Statistics (Agentejo de Statistiko).
#000109
Ekonomiko estas unu socioscienco inter pluraj kaj havas kampojn limantajn al aliaj areoj, inkluzive de ekonomia geografio, historion de ekonomio, publikan elekton, energiekonomikon, kulturan ekonomikon, familiekonomikon kaj institucian ekonomikon.
#000111
Juro kaj ekonomiko, aŭ ekonomia analizo de leĝo, estas aliro al laŭleĝa teorio kiu aplikas metodojn de ekonomiko al leĝo.
Inkludas la uzon da ekonomiaj konceptoj klarigi la efikojn de laŭleĝaj reguloj, taksi kiuj laŭleĝaj reguloj estas ekonomie efikaj, kaj antaŭdiri kio la laŭleĝaj reguloj estos.
Pionira artikolo de Ronald H. Coase publikigita en 1961 indikis ke klare difinitaj proprietrajtoj povis venki la problemojn de eksterecoj.
#000112
Ekonomiko estas la interfaka studo kiu kombinas ekonomikon, leĝon, kaj politikan sciencon en klarigado kiom politikaj institucioj, la politikaj medio, kaj la ekonomia sistemo- ( kapitalisma, socialisma, miksis) influo unu la alian.
Ĝi studas demandojn kiel ekzemple kiel monopolo, lupag-serĉanta konduto, kaj eksterecoj devus kunpremi registarpolitikon.
Historiistoj utiligis ekonomikon por esplori laŭ la manierojn en la pasinteco kiun personoj kaj grupoj kun komunaj ekonomiaj interesoj uzis politikon por realigi ŝanĝojn utilaj al siaj interesoj.
#000113
Energio-ekonomiko estas larĝa scienca temaro kiu inkludas temojn ligitajn al energiprovizo kaj energibezono.
Georgescu-Roegen reenkondukis la koncepton de entropio rilate al ekonomiko kaj energio de termodinamiko, kiel distingite de kio li rigardis kiel la mekanistan fundamenton de neoklasika ekonomika skolo tirita de Newtonian fiziko.
Lia laboro kontribuis signife al termoekonomiko kaj al ekologia ekonomiko.
Li ankaŭ faris bazan laboron kiu poste evoluis en evoluan ekonomikon.
#000114
Ekonomiaj skribaĵoj originas de pli frua Mesopotamian, greka, romia, hinda subkontinento, ĉina, persaj, kaj arabaj civilizoj.
Ekonomiaj preskriboj okazas dum la verkadoj de la Boeotiana poeto Heziodo kaj pluraj ekonomiaj historiistoj priskribis Heziodo'n mem kiel la "unuan ekonomiiston".
Aliaj famaj verkistoj de Antiquity trae ĝis la Renesanco inkludas Aristotelo'n, Xenophon, Ĉanakja (ankaŭ konatan kiel Kautilya), Ying Zheng, Thomas Aquinas, kaj Ibn-Ĥaldun.
Joseph Schumpeter priskribis Aquinas kiel "veni pli proksima ol iu alia grupo al esti la "fondintoj" de scienca ekonomiko" kiel al mona, intereso, kaj valor teorio ene de natura-proksima perspektivo.
#000116
Du grupoj, poste nomitaj "merkantilistoj" kaj "fiziokratoj", pli rekte influis la postan evoluon de la subjekto.
Ambaŭ grupoj estis asociitaj kun la pliiĝo de ekonomia naciismo kaj moderna kapitalismo en Eŭropo.
Merkantilismo estis ekonomia doktrino ke prosperis de la 16-a ĝis 18-a jarcento en produktiva pamfletliteraturo, ĉu de komercistoj aŭ ŝtatistoj.
Ĝi diris ke la riĉaĵo de nacio dependis de sia amasiĝo de oro kaj arĝento.
Nacioj sen aliro al minoj povis akiri oron kaj arĝenton de komerco nur vendante varojn eksterlande kaj limigante importadon krom de oro kaj arĝento.
La doktrino postulis importado de malmultekostaj krudaĵoj por esti uzita en produktadvaroj, kiuj povus esti eksportitaj, kaj por ŝtatreguligo por trudi protektajn komercimpostojn sur eksterŝtate industrivarojn kaj malpermesi produktadon en la kolonioj.
#000117
Fiziokratoj, grupo de 18-ajarcentaj francaj pensuloj kaj verkistoj, evoluigis la ideon de la ekonomio kiel cirkla fluo de enspezo kaj produktaĵo.
Fiziokratoj kredis ke nur agrikultura produktado generis klaran pluson super kosto, tiel ke agrikulturo estis la bazo de ĉiu riĉaĵo.
Tiel, ili kontraŭbatalis la merkantilistpolitikon de antaŭenigado de produktado kaj komerco ĉe la elspezo de agrikulturo, inkluzive de importtarifoj.
Fiziokratoj rekomendis anstataŭigi administre multekostajn impostkolektadojn kun ununura imposto sur enspezo de teroposedantoj.
En reago kontraŭ abundaj merkantilistaj komercreglamentoj, la fiziokratoj rekomendis politikon de lasu-fari, kiu postulis minimuma registarenmiksiĝo en la ekonomio.
#000118
Adam Smith (1723-1790) estis frua ekonomia teoriulo.
Smith estis severe kritika da la merkantilistoj sed priskribis la fiziokratan sistemon "kun ĉiuj ĝiaj neperfektaĵoj" kiel "eble la plej puran aproksimadon al la vero kiu ankoraŭ estis publikigita" pri la subjekto.
#000119
La publikigo de La Riĉo de Nacioj de Adam Smith en 1776, estis priskribita kiel "la efika naskiĝo de ekonomiko kiel aparta disciplino."
La libro identigis teron, laboron, kaj kapitalon kiel la tri faktoroj de produktado kaj la plej gravaj kontribuantoj al la riĉaĵo de nacio, kiel aparte de la Fiziokrata ideo ke nur agrikulturo estis produktiva.
#000120
Smith diskutas eblajn avantaĝojn de specialiĝo per labordivido, inkluzive de pliigis laborproduktivecon kaj gajnojn de komerco, ĉu inter urbo kaj lando aŭ trans landoj.
Lia "teoremo" ke "la dividado de laboro estas limigita per la amplekso de la merkato" estis priskribita kiel la "kerno de teorio de la funkcioj de firmao kaj industrio " kaj "ĉefprincipo de ekonomia organizo."
Al Smith estis ankaŭ atributita "la plej grava substantiva propono en ĉio el ekonomiko" kaj fundamento de resursoasignado teorio - ke, sub konkurado, rimedposedantoj (de laboro, tero, kaj kapitalo) serĉas siajn plej enspezigajn uzojn, rezultigante egala interezoprocento por ĉiuj uzoj ekvilibron (adaptitan por ŝajnaj diferencoj ekestiĝantaj de tiaj faktoroj kiel trejnado kaj senlaboreco).
#000121
En argumento kiu inkludas "unu el la plej famaj trairejoj en ĉiu ekonomiko," [120] Smith reprezentas ĉiun individuon kiel provante dungi ajnan kapitalon kiun ili eble komandos por sia propra avantaĝo, ne tiun de la socio, [121] kaj por la konsidero de profito, kiu estas necesa sur iu nivelo por dungado de kapitalo en enlanda industrio, kaj pozitive rilatita al la valoro de produkto.
#000122
Li ĝenerale, efektive, nek intencas reklami la ĝeneralan intereson, nek scias kiom multe li antaŭenigas ĝin.
Preferante la subtenon da hejma al tiu de eksterlanda industrio, li celas nur sian propran sekurecon;
kaj de direktado de tiu industrio tiumaniere kiam ĝia produkto povas esti de la plej granda valoro, kiun li celas al nur sia propra gajno, kaj li estas en tio, kiel en multaj aliaj kazoj, kondukita per nevidebla mano antaŭenigi finon kiu estis neniu parto de lia intenco.
Nek ĝi estas ĉiam la pli malbona por la socio kiu ĝi estis neniu parto de ĝi.
De traktado de sia propra intereso kiun li ofte reklamas al tiu de la socio pli efike ol kiam li vere intencas antaŭenigi ĝin.
#000123
Thomas Malthus (1798) utiligis la koncepton de malpliigado de rendimento por klarigi malaltajn vivnivelojn.
Homa populacio, li kverelis, emis pliiĝi geometrie, distancigante la produktadon de manĝaĵo, kiu pliiĝis artimetike.
La forto de rapide kreskanta populacio kontraŭ limigita kvanto de tero volis diri malpliiĝantan rendimenton al laboro.
La rezulto, li postulis, estis kronike malaltaj salajroj, kiuj malhelpis la vivnivelon por la plej granda parto de la populacio de leviĝado super la mimimuma vivrimedo.
Ekonomiisto Julian Lincoln Simon kritikis la konkludojn de Maltuso.
#000124
Dum Adam Smith emfazis la produktadon de enspezo, David Ricardo (1817) temigis la distribuadon de enspezo inter terposedantoj, laboristoj, kaj kapitalistoj.
Ricardo vidis enecan konflikton inter terposedantoj unuflanke kaj laboro kaj kapitalo sur la alia.
Li postulis ke la kresko de populacio kaj kapitalo, premante kontraŭ fiksa liverado de tero, puŝas supren lupagojn kaj tenas malsupren salajrojn kaj profitas.
Ricardo estis la unua al ŝtato kaj pruvas la principon de kompara avantaĝo, laŭ kiu ĉiu lando devus specialiĝi pri produktado kaj eksportado de varoj en tio ĝi havas pli malaltan relativan produktadokosto, prefere fidante nur je sia propra produktado.
Ĝi estis nomita "fundamenta analiza klarigo" por gajnoj de komerco.
#000125
Venante ĉe la fino de la klasika tradicio, John Stuart Mill (1848) forlasis firmao la pli fruajn klasikajn ekonomiistojn sur la neeviteblo de la distribuado de enspezo produktita per la merkatismo.
Muelejo montris al klara diferenco inter la du roloj de la merkato: asigno de resursoj kaj distribuado de enspezo.
La merkato eble estos efika en asignado de resursoj sed ne en distribuado de enspezo, li skribis, igante ĝin necesa ke socio intervenus.
#000126
Valorteorio estis grava en klasika teorio.
Smith skribis ke la "reala prezo de ĉiu aĵo ...
la laborego kaj problemo de akirado de ĝi" kiel estas influite per ĝia malabundeco.
Smith konservis ke, kun lupago kaj profito, aliaj kostoj krom salajroj ankaŭ eniri la prezon de krudvaro.
Aliaj klasikaj ekonomiistoj prezentis variojn pri Smith, nomita la 'labour teorio de valoro.
Klasika ekonomika skolo temigis la tendencon de iu merkata ekonomio por ekloĝi en fina senmova ŝtato konsistigita de konstantaj akcioj de fizika riĉaĵo (kapitalo) kaj konstanta loĝantaro.
#000127
Marksista (poste, Marxian) ekonomiko descendas de klasika ekonomika skolo.
Ĝi venas de la laboro de Karl Marx.
La unua volumo de la plej grava laboro de Marx, La Kapitalo , estis publikigita en la germana en 1867.
En ĝi, Marx temigis la laborteorion de valoro kaj la teorio de plusvaloro kiu, li kredis, klarigis la ekspluaton de laboro de kapitalo.
La laborteorio de valoro diris ke la valoro de interŝanĝita krudvaro estis determinita fare de la laboro kiu iris en sian produktadon kaj la teorio de plusvaloro montris kiel la laboristoj nur estis pagitaj proporcion de la valoro ilia laboro kreis.
#000128
Ĉe la tagiĝo kiel socioscienco, ekonomiko estis difinita kaj diskutita ĉe longo kiel la studo de produktado, distribuo, kaj konsumo de riĉaĵo fare de Jean-Baptiste Say en lia "Treatise on Political Economy or, The Production, Distribution, and Consumption of Wealth (Disertaĵo pri Ekonomiko aŭ, La Produktado, Distribution, kaj Konsumo de Riĉaĵo)" (1803).
Tiuj tri eroj estas pripensitaj per la scienco nur rilate al la pliiĝo aŭ diminuado de riĉaĵo, kaj ne en referenco al siaj procezoj de ekzekuto.
La difino de Say regis ĝis nia tempo, ŝparita anstataŭigante la vorton "riĉaĵo" por "varoj kaj servoj" signifante ke riĉaĵo povas inkludi ne-materialajn objektojn ankaŭ.
Unu- cento kaj tridek jarojn poste, Lionel Robbins rimarkis ke tiu difino jam ne sufiĉis, [132] ĉar multaj ekonomiistoj faris teoriajn kaj filozofiajn invadon en aliaj lokoj de homa aktiveco.
En lia Eseo en la Naturo kaj Significance of Economic Science (Signifo de Ekonomia scienco) , li proponis difinon de ekonomiko kiel studon de speciala aspekto de homa konduto, tiu kiu kategoriiĝas sub la influo de malabundeco, [133] kiu devigas homojn elekti, asigni malabundajn resursojn al konkurantaj finoj, kaj ŝpari (serĉante la plej grandan socian bonfarton evitante la malŝparadon de malabundaj resursoj).
Por Robbins, la subfunkcio estis solvita, kaj lia difino permesas al ni proklami, kun facila konscienco, edukekonomiko, sekureco kaj sekurecekonomiko, sanekonomikon, militekonomikon, kaj kompreneble, produktadon, distribuo- kaj konsumekonomikon kiel validaj temoj de la ekonomia scienco."
#000129
Citing Robbins: "Ekonomiko estas la scienco kiu studas homan konduton kiel rilato inter finoj kaj malabundaj rimedoj kiuj havas alternativajn uzojn".
Post diskutado de ĝi dum jardekoj, la difino de Robbins iĝis vaste akceptita fare de ĉefekonomiistoj, kaj ĝi malfermis manieron en nunajn lernolibrojn.
Kvankam malproksima de unuanima, la plej multaj ĉefekonomiistoj akceptus iun version de la difino de Robbins, eĉ se multaj protestis gravajn al la amplekso kaj metodon de ekonomiko, elirante el tiu difino.
Pro la manko de forta interkonsento, kaj ke produktado, distribuo kaj konsumo de varoj kaj servoj estas la ĉefa studfako de ekonomiko, la malnova difino daŭre staras en multaj estejo.
#000130
Korpo de teorio poste nomis "neoklasikan ekonomikan skolon" aŭ " marĝenismon " formitan de proksimume 1870 ĝis 1910.
La esprimo "ekonomiko" estis popularigita fare de tiaj neoklasikaj ekonomiistoj kiel Alfred Marshall kiel konciza sinonimo por "ekonomia scienco" kaj anstataŭaĵo por la pli frua " ekonomiko ".
Tio egalrilatis al la influo pri la temo de matematikaj metodoj uzitaj en la natursciencoj.
#000131
Neoklasika ekonomika skolo sistemigis mendadon kaj ofertadon kiel komunaj determinantoj de prezo kaj kvanto en merkatekvilibro, influante kaj la asignon de produktaĵo kaj la distribuado de enspezo.
Ĝi forigis la laborteorio de valoro heredita de klasika ekonomika skolo en favoro de utilet teorio da valoro en la mendoflanko kaj pli ĝenerala teorio de kostoj sur la liverflanko.
En la 20-a jarcento, neoklasikaj teoriuloj moviĝis foren de pli frua nocio indikante ke totala servaĵo por socio povus esti mezurita en favoro de orda servaĵo, kiu hipotezas simple kondut-bazitajn rilatojn trans personoj.
#000132
En Mikroekonomiko, neoklasika ekonomika skolo reprezentas instigojn kaj kostojn kiel ludado de penetra rolo en formado de decidiĝo.
Tuja ekzemplo de tio estas la konsumantteorio de individua postulo, kiu izolas kiel prezoj (ĉar kostoj) kaj enspezo influas kvanton postulis.
En makroekonomio ĝi estas reflektita en frua kaj daŭranta neoklasika sintezo kun kejnesa makroekonomio.
#000133
Neoklasika ekonomika skolo estas foje plusendita kiel ortodoksa ekonomiko ĉu memstare kritikistoj aŭ subtenemuloj.
Moderna ĉefa ekonomiko konstruas pri neoklasika ekonomika skolo sed kun multaj rafinadoj kiuj aŭ kompletigas aŭ ĝeneraligas pli fruan analizo-, kiel ekzemple ekonometrio, ludoteorion, analizon de merkatfiasko kaj neperfekta konkurado, kaj la neoklasikan modelon de ekonomia kresko por analizado de longa-kuraj variabloj influantaj nacian enspezaron.
#000134
Neoklasika ekonomika skolo studas la konduton de individuoj, domanaroj, kaj organizoj (nomitaj ekonomiaj aktoroj, ludantoj, aŭ agentoj), kiam ili administras aŭ uzas malabundajn resursojn, kiuj povas alternativajn uzojn, atingi deziratajn finojn.
Agentoj estas supozitaj agi racie, havas multoblajn dezirindajn finojn en vido, limigitaj resursoj por akiri tiujn finojn, aron de stabilaj preferoj, definitivan totalan konsilan celon, kaj la kapablecon de farado de elekto.
Tie ekzistas ekonomia problemo, submetata studi de ekonomia scienco, kiam decido (elekto) estas farita fare de unu aŭ pluraj rimed-stirantaj ludantoj por ekhavi la plej bonan eblan rezulton sub saltitajn raciajn kondiĉojn.
En aliaj vortoj, rimed-stirantaj agentoj maksimumigas valoron kondiĉigitaj de la limoj truditaj per la informoj kiun la agentoj havas, sia kognaj limigoj, kaj la finhava kvanto de tempo ili devas fari kaj efektivigi decidon.
Ekonomia scienccentroj sur la agadoj de la ekonomiaj agentoj kiuj konsistas el socio.
Ili estas la fokuso de ekonomia analizo.
#000135
Aliro al komprenado de tiuj procezoj, tra la studo de agentkonduto sub malabundeco, povas iri jene:
#000136
La kontinua interagado (interŝanĝo aŭ komerco) farita fare de ekonomiaj aktoroj en ĉiuj merkatoj metas la prezojn por ĉiuj varoj kaj servoj kiuj, en victurno, igas la racian administradon de malabundaj resursoj ebla.
En la sama tempo, la decidoj (elektoj) faritaj fare de la samaj aktoroj, dum ili traktas sian propran intereson, determinas la nivelon de produktaĵo (produktado), konsumo, ŝparaĵoj, kaj investo, en ekonomio, same kiel la rekompenso (distribuo) pagita al la posedantoj de laboro (en la formo de salajroj), kapitalo (en la formo de profitoj) kaj tero (en la formo de lupago).
Ĉiu periodo, kvazaŭ ili estus en giganta religsistemo, ekonomiaj ludantoj influas la prezigadprocesojn kaj la ekonomion, kaj estas en victurno influita per ili ĝis ekvilibro (ekvilibro) de ĉiuj variabloj engaĝitaj estas atingita aŭ ĝis ekstera ŝoko ĵetas la sistemon direkte al nova ekvilibra punkto.
Pro la sendependaj agoj de raciaj interrilataj agentoj, la ekonomio estas kompleksa adapta sistemo.
#000137
Kejnesa ekonomiko venas de John Maynard Keynes, aparte lia libro The General Theory of Employment, Interest and Money (1936), kiu montris en nuntempa makroekonomio kiel klaran kampon.
La libro temigis determinantojn de nacia enspezaro en la mallonga kuro kiam prezigas estas relative neflekseblaj.
Keynes provis klarigi en larĝa teoria detalo kial alta labormerkatsenlaboreco eble ne mem-korektas pro malalta " reala postulo " kaj kial eĉ prezfleksebleco kaj monpolitiko eble estos nulaj.
La esprimo "revoluciulo" estis aplikita al la libro en it efiko al ekonomia analizo.
#000138
Kejnesa ekonomiko havas du posteulojn.
Post-kejnesa ekonomiko ankaŭ koncentriĝas sur makroekonomiaj rigidecoj kaj alĝustigprocezoj.
Esplorado sur mikrofonfundamentoj por iliaj modeloj estas reprezentita kiel surbaze de real-vivaj praktikoj prefere ol simplanimajn optimumigante modelojn.
Ĝi estas ĝenerale asociita kun la Universitato de Kembriĝo kaj la laboro de Joan Robinson.
#000139
Novkejnesa ekonomiko ankaŭ estas asociita kun evoluoj en la kejnesa modo.
Ene de tiu grupo esploristoj emas partumi kun aliaj ekonomiistoj la emfazon de modeloj dungantaj mikrofonfondusojn kaj optimumigantaj konduton sed kun pli mallarĝa fokuso en normaj kejnesaj temoj kiel ekzemple prezo kaj konduki rigidecon.
Tiuj estas kutime faritaj por esti endogenaj ecoj de la modeloj, prefere ol simple supozis kiel en pli maljunaj Kejnes-stilaj.
#000140
La Ĉikaga Lernejo de ekonomiko estas plej konata por ĝia libera merkatlobiado kaj monetaristaj ideoj.
Laŭ Milton Friedman kaj monetaristoj, merkataj ekonomioj estas esence stabilaj se la monprovizo ne multe disetendiĝas aŭ kontraktiĝas.
Ben Bernanke, iama Prezidanto de la Federacia Rezerva Sistemo, estas inter la ekonomiistoj hodiaŭ ĝenerale akceptante la analizon de Friedman de la kialoj de la Granda Depresio.
#000141
Milton Friedman efike prenis multajn el la fundamentaj principoj fiksitaj antaŭen fare de Adam Smith kaj la klasikaj ekonomiistoj kaj modernigis ilin.
Unu ekzemplo de tio estas lia artikolo en la numero de septembro 1970 de The New York Times Magazine, kie li asertas ke la socia respondeco de komerco devus esti "uzi siajn resursojn kaj okupiĝi pri agadoj dizajnitaj por pliigi siajn profitojn ...
(trae) malfermiĝu kaj liberigu konkuradon sen trompo aŭ fraŭdo."
#000142
Aliaj bonkonataj lernejoj aŭ tendencoj de penso rilatanta al speciala stilo de ekonomiko praktikita ĉe kaj disvastigita de klare difinitaj grupoj de akademianoj kiuj fariĝis konataj tutmonde, inkludas la Aŭstrian skolon de ekonomiko, la Freiburg Lernejon, la School of Lausanne (Lernejo de Laŭzano), post-kejnesan ekonomikon kaj la Stokholman lernejon.
Nuntempa ĉefa ekonomiko foje estas apartigita en la Saltwater-aliron da tiuj universitatoj laŭ la orientaj kaj okcidentaj marbordoj de Usono, kaj la Dolĉakvo, aŭ Chicag-lerneja aliro.
#000143
Ene de makroekonomio ekzistas, en ĝenerala sinsekvo de ilia aspekto en la literaturo;
klasika ekonomika skolo, kejnesa ekonomiko, la neoklasika sintezo, post-kejnesa ekonomiko, monetarismo, nova klasika ekonomika skolo, kaj ofertoekonomio.
Alternativaj evoluoj inkludas ekologian ekonomikon, konstitucian ekonomikon, institucian ekonomikon, evoluan ekonomikon, dependecteorion, strukturistekonomikon, mondsistemoj-teorion, ekonofisic, feminisman ekonomikon kaj biofizikan ekonomikon.
#000144
(februaro 2017) Laŭ diversaj hazardaj kaj anonimaj enketoj de membroj de la American Economic Association, ekonomiistoj havas interkonsenton pri la sekvaj proponoj de procento:
#000145
" La malgaja scienco " estas malestima alternativnomo por ekonomiko elpensita fare de la viktoria historiisto Thomas Carlyle en la 19-a jarcento.
Estas ofte deklarite ke Carlyle donis al ekonomiko la moknomon "la malgaja scienco" kiel respondo al la malfruaj 18-a-jarcentaj verkadoj de La Honora Pastro Thomas Malthus, kiu sinistre antaŭdiris ke malsato rezultus, ĉar projekciita loĝantarkresko superus la kreskokvoton en la manĝaĵprovizado.
Tamen, la fakta frazo estis elpensita fare de Carlyle en la kunteksto de debato kun John Stuart Mill sur sklaveco, en kiu Carlyle argumentis por sklaveco, dum Mill kontraŭbatalis ĝin.
#000147
Kelkaj ekonomiistoj, kiel John Stuart Mill aŭ Léon Walras, asertis ke la produktado de riĉaĵo ne devus esti ligita al sia distribuo.
#000148
En La Riĉo de Nacioj, Adam Smith traktis multajn temojn kiuj estas nuntempe ankaŭ la temo de debato kaj disputo.
Smith plurfoje atakogrupoj de saĝe vicigis individuojn kiuj provas uzi sian kolektivan influon por manipuli registaron en adlydeado de sia.
En la tempo de Smith, tiuj estis referitaj ĉar frakcioj, sed nun estas pli ofte nomitaj specialinteresoj, esprimo kiu povas konsisti el internaciaj bankistoj, el entreprenaj konglomeraĵoj, rekte oligopoloj, monopoloj, sindikatoj kaj aliaj grupoj.
#000149
Ekonomiko en si mem, kiel socioscienco, estas sendependa de la politikaj agoj de iu registaro aŭ alia decidanta organizo, aliflanke, multaj politikofaristoj aŭ individuoj tenantaj altagrade vicigis poziciojn kiuj povas influi ke la vivoj de alia popolo estas konataj pro propraaŭtoritate utiligi abundon de ekonomiaj konceptoj kaj retoriko kiel veturilojn por pravigi tagordojn kaj valorsistemojn, kaj ne limigas siajn rimarkojn al aferoj signifaj al iliaj respondecaj kampoj.
La proksima rilato de ekonomia teorio kaj praktiko kun politiko [161] estas fokuso de disputo kiu povas ombri aŭ distordi la plej nepostulemajn originajn dogmojn de ekonomiko, kaj ofte estas konfuzita kun specifaj sociaj tagordoj kaj valorsistemoj.
#000150
Nekonsiderante, ekonomiko legitime havas rolon en informado de registarpolitiko.
Ĝi estas, efektive, laŭ kelkaj manieroj elkreskaĵo de la pli malnova kampo de ekonomiko.
Kelkaj akademiaj ekonomiaj ĵurnaloj nuntempe enfokusigas pliigitajn klopodojn dum mezurado de la interkonsento de ekonomiistoj koncerne certajn strategipunktojn en espero de realigado de pli klera politika medio.
Nuntempe, tie ekzistas malalta aprobofteco de profesiaj ekonomiistoj koncerne multajn publikajn politikojn.
Strategipunktoj prezentitaj en lastatempa enketo de American Economic Association ekonomiistoj inkludas komerclimigojn, socialan asekuron por tiuj metitaj for el laboro per internacia konkurado, genetike modifitaj manĝaĵoj, borderoreciklado, sanasekuro (pluraj demandoj), miskuraco, barieroj al enmetado de la kuracistoj, organodonacoj, nesanigaj manĝaĵoj, hipotekdeprenoj, imposta interretvendo, Wal-Mart, kazinojn, etanolsubvencioj, kaj inflaciocelado.
#000151
Temoj kiel centrabanka sendependeco, centrabankaj politikoj kaj retoriko en centrabankaj guberniestroj babilas aŭ la regiono de makroekonomiaj politikoj [165] ( mona kaj financpolitiko) de la ŝtato, estas fokuso de disputo kaj kritiko.
#000153
Deirdre McCloskey argumentis ke multaj empiriaj ekonomiaj studoj estas nebone raportitaj, kaj ŝi kaj Stephen Ziliak argumentas ke kvankam ŝia kritiko estis bon-ricevita, praktiko ne pliboniĝis.
Tiu lasta disputo estas kontestata.
#000154
Internacia Monunua Fonduso de 2002 kiun studo aspektis ĉe "interkonsento prognozas" (la prognozoj de grandaj grupoj de ekonomiistoj) ke tio estis farita progresado de 60 malsamaj naciaj recesioj en la 1990-aj jaroj: en 97% de la kazoj la ekonomiistoj ne antaŭdiris la kuntiriĝon jare anticipe.
Dum tiuj maloftaj okazoj kie ekonomiistoj sukcese antaŭdiris recesioj, ili signife subtaksis sian severecon.
#000155
Ekonomiko estis kondiĉigita de kritiko ke ĝi dependas de nerealismaj, nekontroleblaj, aŭ tre simpligitaj supozoj, en kelkaj kazoj ĉar tiuj supozoj simpligas la pruvojn de dezirataj konkludoj.
Ekzemploj de tiaj supozoj inkludas perfektajn informojn, profitmaksimumigigon kaj raciajn elektojn.
La kampo de informekonomiko inkludas kaj matematik-ekonomian esploradon kaj ankaŭ kondutan ekonomikon, simila al studoj en konduta psikologio.
#000156
Tamen, eminentaj ĉefekonomiistoj kiel ekzemple Keynes [173] kaj Joskow observis ke multe de ekonomiko estas koncipaj prefere ol kvanta, kaj malfacilaj al modelo kaj formaligas kvante.
En diskuto en oligopol esplorado, Paul Joskow indikis en 1975 kiu en praktiko, gravmienaj studentoj de faktaj ekonomioj emis utiligi "neformalajn modelojn" bazitajn sur kvalitaj faktoroj specifaj por akurataj industrioj.
Joskow havis fortan senton ke la grava laboro en oligopolo estis farita tra neformalaj observaĵoj dum formalaj modeloj estis "trotitaj eksteren iama poŝto ".
Li argumentis ke formalaj modeloj estis plejparte ankaŭ ne gravaj en la empiria laboro, kaj ke la fundamenta faktoro malantaŭ la teorio de la firmao, konduto, estis neglektita.
#000157
En serio de kolegaro-reviziita ĵurnalo kaj konferencartikoloj kaj libroj publikigitaj dum periodo de pluraj jardekoj, John McMurtry [181] disponigis ampleksan kritikon de kion li nomas kaj ilian sekvan koston la "neviditaj supozoj kaj implicoj, de ekonomiko] al la vivoj de homoj."
#000160
Nassim Nicholas Taleb kaj Michael Perelman estas du kromaj akademiuloj kiuj kritikis konvencian aŭ ĉefan ekonomikon.
Taleb kontraŭbatalas plej ekonomian teoriadadon, kiu laŭ lia opinio suferas akute de la problemo da trouzo de Theory of Forms (Teorio de Formoj) de Platono, kaj postulas nuligo de la Nobel Memorial Premio en Ekonomiko, dirante ke la difekto de ekonomiaj teorioj povas esti detruanta.
Michael Perelman disponigas ampleksan kritikon de ekonomiko kaj ĝiajn supozojn en ĉiujn siajn librojn (kaj aparte siaj libroj publikigitaj de 2000 ĝis nun), artikoloj kaj intervjuoj.
#000161
Malgraŭ tiuj konzernoj, ĉefaj bakalaŭruloprogramoj fariĝis ĉiam pli teknikaj kaj matematikaj.
#000162
Komercmoralo Ekonomikterminologio kiu devias de ofta uzokutimo
#000163
Ekonomikterminologio kiu devias de ofta uzokutimo
#000164
Ekonomiaj ĵurnaloj sur la reto
Esplorado Tapetizas en Economics (RePEc)
Amerik ekonomi unuiĝ-sponsorita gvidisto al 2,000+ Interretajn resursoj de "Datenoj" ĝis "Neat Stuff", ĝisdatigita kvaronjare.
#000167
Organizo por Ekonomia Ca-operacio kaj Evoluo
#000170
Ekonomiko aŭ ekonomiscienco estas socia scienco, kiu studas ekonomion: produktadon, distribuon kaj konsumadon de servoj kaj varoj. Ekonomiko komparas ankaŭ diversajn kaj eĉ kontraŭdirajn teoriojn de ekonomiaj sistemoj. Ĉefa celo de studado de ekonomikistoj estas homa konduto kaj bonstato. Ĝenerale oni dividas la ekonomikon en makroekonomikon kaj mikroekonomikon.
#000171
Tre gravaj aspektoj en ekonomiko estas lokigo de resursoj, produktado, distribuo de komerco kaj konkurenco.
#000172
La vorto ekonomiko eliras el grekaj vortoj oikos (domo) kaj nomos (leĝo, normo).
#000173
Oni povas akcepti, ke moderna ekonomiko komenciĝis en la fino de la 18-a jarcento kun Adam Smith, kiu fondis la tiel nomatan klasikan ekonomikan skolon, malgraŭ pli fruaj eltrovaĵoj ekzemple de hispanaj skolastikuloj aŭ psikokratoj, kiuj ankaŭ estis gravaj. Aliaj pensas ke fiziokrata skolo estas la unua scienca ekonomika skolo.
#000174
En la 19-a jarcento, Karl Marx sintezis diversajn skolojn de ekonomika pensado, socian distribuon de rimedoj kaj verkon de Adam Smith. Uzinte sisteman aliron de filozofo Hegelo, li verkis sian Kapitalon kaj kreis marksismon. Dum la 19-a kaj 20-a jarcentoj lia verko estis vaste kritikata de adeptoj de merkata ekonomio, unue de Neoklasika ekonomika skolo, poste de aliaj skoloj.
#000175
Komence de la 20-a jarcento ekonomiko ricevis trajtojn de statistika disciplino, do studado de ekonometrio ekestis gravega.
#000176
Evoluo de makroekonomiko el mikroekonomiko ekis kun Keynes en 1920 kaj estis sistemigita en 1930 de Keynes kaj aliaj pensistoj, konkrete kun partopreno de John Hicks. Multaj ekonomikistoj uzas kombinaĵon de neoklasika mikroekonomiko kaj Keynesa makroekonomiko. Neoklasika skolo rivalis kun monismo, formulita de Milton Friedman kaj asociita kun Universitato de Ĉikago.
#000177
Ekonomia sociologio estas studo de sociaj kaŭzo kaj efiko de variaj ekonomiaj aferoj. Tiu fako povas esti larĝe konsiderite dividita en klasika kaj nuntempa periodo.
#000178
La klasika periodo koncernis partikulare kun moderneco (respektive modernigo) kaj ties konstituaj aspektoj kiuj estas raciigo, sekularigo, urbanizado, socia tavoligo, kaj tiel plu. Ĉar sociologio aperis dekomence kiel reago kontraŭ la kapitalisma modernigo, ekonomiko ludis gravan rolon en multo el la klasika sociologia priserĉado. La specifa termino "ekonomia sociologio" estis la unuan fojon stampita fare de William Stanley Jevons en 1879, poste uzata en verkoj de Émile Durkheim, Max Weber kaj Georg Simmel inter 1890 kaj 1920.[1]
#000179
Ekonomia Modelo de Bretton Woods
#000180