Wikipedia's Pseudoscience as translated by GramTrans
#000000
Premioj por signoj de la paranormala
#000001
Pseŭdoscienco konsistas el deklaroj, kredoj, aŭ praktikoj kiuj estas asertitaj esti sciencaj kaj faktaj en la foresto de indico kolektita kaj limigitaj per konvenaj sciencaj metodoj.
[Noto 1] Pseŭdoscienco ofte estas karakterizita per la sekvanta: malkongruaj, troigaj aŭ nepruveblaj asertoj;
dependeco en konfirmbiaso prefere ol rigoraj provoj ĉe refuto;
manko de malfermiteco al taksado de aliaj ekspertoj;
kaj foresto de sistemaj praktikoj dum evoluigado de teorioj.
La esprimo pseŭdoscienco ofte estas konsiderita pejorativa [4] ĉar ĝi indikas ke io estas prezentita kiel scienco malprecize aŭ eĉ trompe.
Sekve, tiuj nomitaj tiel trejnado aŭ rekomendantaj pseŭdoscienco ofte kontestas la karakterizadon.
#000002
La limado inter scienco kaj pseŭdoscienco havas filozofiajn kaj sciencajn implicojn.
Diferenciga scienco de pseŭdoscienco havas praktikajn implicojn kaze de sanservo, fakulatestaĵo, mediaj politikoj, kaj scienceduko.
Distingante sciencajn faktojn kaj teoriojn de pseŭdosciencaj kredoj, kiel ekzemple tiuj trovitaj en astrologio, alĥemio, medicina ĉarlatanado, okultaj kredoj, kaj kreadscienco kombinita kun sciencaj konceptoj, estas parto de scienceduko kaj scienca legopovo.
#000003
La vorto "pseŭdoscienco" estas derivita de la greka radiko pseudo elvokiva falsa [9] [10] kaj la angla vorto scienco, kio estas sin venita de la latinaĵo "scientia", elvokiva "scio".
Kvankam la esprimo estis en uzo ekde minimume la malfrua 18-a jarcento (ekz. uzita dum 1796 fare de James Pettit Andrew en referenco al alĥemio [11] [12] ) la koncepto de pseŭdoscienco ĉar aparte de reala aŭ bonorda scienco ŝajnas fariĝinti pli ĝeneraligita dum la mid-19-a jarcento.
Inter la unuaj registritaj uzoj de la vorto "pseŭdoscienco" estis dum 1844 en la Northern Journal of Medicine, mi 387: "Ke kontraŭa speco de novigado kiu prononcas kio estis rekonitaj kiel branĉo de scienco, por estinti pseŭdoscienco, kunmetitaj simple de tielnomitaj faktoj, ligitaj kune per miskomprenoj sub la alivestiĝo de principoj".
Pli frue registrita uzo de la esprimo estis dum 1843 de la franca fiziologo François Magendie.
Dum la 20-a jarcento, la vorto estis uzita kiel pejorativa por priskribi klarigojn de fenomenoj kiuj estis asertitaj esti sciencaj, sed kiuj ne estis fakte apogitaj per fidinda eksperimenta indico.
De tempo al tempo, tamen, la uzokutimo de la vorto okazis en pli formala, teknika maniero ĉirkaŭ perceptita minaco al individua kaj institucia sekureco en socia kaj kultura konteksto.
#000007
Dum la mid-20-a jarcento, Karl Popper emfazis la kriterion de falspruveblo por distingi sciencon de nescienco.
Falspruveblo signifas ke rezulto povas esti kontraŭpruvita.
Ekzemple, deklaro kiel ekzemple "Dio ekzisti" povas esti vera aŭ malvera, sed neniuj testoj povas esti elpensitaj tio povis pruvi ĝin ambaŭ manierojn.
Puŝbutono utiligis astrologion kaj psikanalizon kiel ekzemplojn de pseŭdoscienco kaj la fizika relativeco de Einstein ekzemplocele por scienco.
Li subdividis nesciencon en filozofiaj, matematikaj, mitologiaj, religiaj kaj metafizikaj formuliĝojn sur unu mano, kaj pseŭdosciencajn formuliĝojn sur la alia, kvankam li ne disponigis klarajn kriteriojn por la diferencoj.
#000009
Alia ekzemplo kiu montras la klaran bezonon de aserto esti malpruvebla estis deklarita en la publikigo The Demon-Haunted World de Carl Sagan kiam li diskutas nevideblan drakon kiun li havas en sia garaĝo.
La poento estas gajnita ke ekzistas neniu fizika testo por refuti la aserton de la ĉeesto de tiu drako.
Ne grave kio testas vi opinias ke vi povas elpensi, ekzistas tiam kialo kial tio ne aplikas al la nevidebla drako, tiel ke oni neniam povas pruvi ke la komenca aserto estas malĝusta.
"Nun, kio estas la diferenco inter nevideblan, senkorpan, flosigante drakon kiu kraĉas senvarmecan fajron kaj neniun drakon entute?
Li deklaras ke "via malkapablo nuligi mian hipotezon ne estas entute la sama aĵo kiel pruvi ĝin vera", [20] denove klarigante ke eĉ se tia aserto estus vera, ĝi estus ekster la sfero de scienca enketo.
#000010
Filozofoj de scienco kiel ekzemple Paul Feyerabend argumentis ke distingo inter scienco kaj nescienco estas nek ebla nek dezirinda.
[Noto 2] Inter la temoj kiuj povas igi la distingon malfacila estas variaj tarifoj da evolucio inter la teorioj kaj metodoj de scienco en respondo al novaj datenoj.
#000014
Por filozofoj Silvio Funtowicz kaj Jerome R. Ravetz " ...
pseŭdoscienco povas esti difinita kiel unu kie la necerteco de siaj kontribuaĵoj devas esti subpremita, timante ke ili igas ĝiajn produktaĵojn komplete nedeterminitaj".
La difino, en la libro Uncertainty kaj kvalito en scienco por politiko (p. 54), [29] aludas al la perdo de metiokapabloj en pritraktado de kvantaj informoj, kaj al la malbona praktiko de atingado de precizeco en prognozo (inferenco) nur ĉe la elspezoj de ignorado de necerteco en la enigaĵo kiu kutimis formuli la prognozon.
Tiu uzo de la esprimo estas ofta inter terapiistoj de post-normala scienco.
Komprenita laŭ tiu maniero, pseŭdoscienco povas esti kontraŭbatalita uzante bonajn praktikojn supre taksas necertecon en kvantaj informoj, kiel ekzemple NUSAP kaj - kaze de matematika modeligado - sentemrevizio.
#000016
La historio de pseŭdoscienco estas la studo de pseŭdosciencaj teorioj dum tempo.
Pseŭdoscienco estas aro de ideoj kiu prezentas sin kiel sciencon, dum ne renkontas la kriteriojn por esti konvene nomita tia.
#000017
Distingi inter bonorda scienco kaj pseŭdoscienco foje estas malfacila.
Unu propono por limado inter la du estas la falsaĵokriterio, atribuis plej precipe al la filozofo Karl Popper.
En la historio de scienco kaj teknologio kaj " historio de pseŭdoscienco " povas esti aparte malfacile apartigi la du, ĉar kelkaj sciencoj evoluis el pseŭdosciencoj.
Ekzemplo de tio estas la scienckemio, kiu spuras siajn originojn al pseŭdoscienca alĥemio.
#000018
La vasta diverseco en pseŭdosciencoj plue malfaciligas la historio de scienco kaj teknologio.
Kelkaj modernaj pseŭdosciencoj, kiel ekzemple astrologio kaj akupunkturo, originis antaŭ la scienca epoko.
Aliaj formiĝis kiel parto de ideologio, kiel ekzemple Lysenkoism, aŭ kiel respondo al perceptitaj minacoj al ideologio.
#000019
Temo, praktiko, aŭ korpo de scio eble racie estos nomitaj pseŭdoscienca kiam ĝi estas prezentita kiel kongrue kun la normoj de scienca esplorado, sed ĝi pruveble ne renkontas tiujn normojn.
#000020
Karl Popper deklaris ke estas nesufiĉe distingi sciencon de pseŭdoscienco, aŭ de metafiziko, de la kriterio de rigora sekvado ĝis la empiria metodo, kiu estas esence indukta, surbaze de observado aŭ eksperimentado.
Li proponis metodon por distingi inter originalaj empiriaj, neempiriaj aŭ eĉ pseŭdoempiriaj metodoj.
Ĉi-lasta kazo estis ekzempligita per astrologio, kiu apelacias al observado kaj eksperimentado.
Dum ĝi havis mirigan empirian indicon surbaze de observado, de horoskopoj kaj biografioj, ĝi decide ne utiligis akcepteblajn sciencajn normojn.
Puŝbutono proponis falspruveblon kiel gravan kriterion en distingado de scienco de pseŭdoscienco.
#000021
Por montri tiun punkton, Popper [32] donis du kazojn de homa konduto kaj tipajn klarigojn de la teorioj de Freud kaj Adler: "tiu de viro kiu puŝas infanon en la akvon kun la intenco de dronado de ĝi;
kaj tiu de viro kiu oferas sian vivon en provo savi la infanon."
De la perspektivo de Freud, la unua viro suferintus de psikologia subpremo, verŝajne originante de Edipo-komplekso, dum la dua ekhavis sublimadon.
De la perspektivo de Adler, la unua kaj dua viro suferis de sentoj de malsupereco kaj devis pruvi sin kiu movis lin por fari la krimon aŭ, en la dua kazo, savi la infanon.
Puŝbutono ne povis trovi iujn ajn kontraŭekzemplojn de homa konduto en kiu la konduto ne povus esti klarigita en perspektivoj de la teorio de Adler aŭ Freud.
Puŝbutono argumentis [32] ke ĝi estis ke la observado ĉiam konvenis aŭ konfirmis la teorion kiu, prefere ol esti it forto, estis fakte it malforto.
#000022
En kontrasto, Popper [32] donis la ekzemplon de la gravita teorio de Einstein, kiu antaŭdiris "ke lumo devas esti altirita fare de pezaj korpoj (kiel ekzemple la suno), ĝuste kiam materialkorpoj estis altiritaj."
Sekvante el tio, steloj pli proksime al la suno ŝajnus esti moviĝinta malgrandan distancon for de la suno, kaj for de unu la alian.
Tiu prognozo precipe strikis al Popper ĉar ĝi implikis konsiderindan riskon.
La brileco de la suno malhelpis tiun efikon esti observita sub normalaj cirkonstancoj, tiel ke fotoj devis esti prenitaj dum eklipso kaj komparitaj kun fotoj prenitaj dum la nokto.
Puŝbutonŝtatoj, "Se observado montras ke la antaŭdirita efiko estas sendube forestantaj, tiam la teorio estas simple refutita."
Puŝbutono sumigis lian kriterion por la scienca statuso de teorio kiel depende de sia falspruveblo, refuteblo, aŭ testeblo.
#000023
Scienco ankaŭ estas distingebla de revelacio, teologio, aŭ spiriteco en tio ĝi ofertas sciojn pri la fizika mondo akirita per empiria esplorado kaj testado.
La plej rimarkindaj disputoj koncernas la evoluon de vivantaj organismoj, la ideon da ofta deveno, la geologian historion de la Tero, la formado de la sunsistemo, kaj la originon de la universo.
Sistemoj de kredo kiuj venas de dia aŭ inspira scio ne estas konsideritaj pseŭdoscienco se ili ne asertas aŭ esti sciencaj aŭ renversi etablitan sciencon.
Krome, kelkaj specifaj religiaj asertoj, kiel ekzemple la potenco de propeto por resanigi la malsanan, kvankam ili povas esti bazitaj sur untestablaj kredoj, povas esti testitaj per la scienca metodo.
#000025
Kelkaj deklaroj kaj oftaj kredoj de popularscienco eble ne renkontas la kriteriojn de scienco.
"Pop" scienco povas malklarigi la dislimon inter scienco kaj pseŭdoscienco inter la popolo, kaj ankaŭ povas impliki sciencfikcion.
Efektive, popscienco estas disvastigita al, kaj povas ankaŭ facile eliri el, personoj ne respondeca al scienca metodaro kaj eksperto-kolegrevizio.
#000026
Ekzemploj de pseŭdoscienckonceptoj, proponis tiel sciencaj kvankam ili ne estas, inkludas akupunkturon, alĥemion, maljunegajn astronaŭtojn, aplikatan Kinezologion, astrologion, Ayurvedic-medicinon, bioritmojn, cerbospecojn, ĉelan memoron, kiropraktikan, malvarman fuzion, [38]
kraniometrio, akvodivenado, Scientology kolapsas tiu de L. Ron Hubbard
memorspurteorio, eneagram, esotera resanigo, eŭgenikismo laŭ Edwin Black, [39]
ekstersensa percepto (ESP), faciligita komunikado, plata tero, geocentrismo, grafologio, homeopatio, inteligenta dezajno, irisodiagnostiko, kundalini , Lysenkoism, metoposkopy, N-rays, Naturkuracado, Orgonenergio, paranormala plantpercepto, frenologio, fizionomio, mensogdetektilo, Ĉi, Novaepokaj psikoterapioj (ekz., renaskadoterapio), refleksologio, malproksima spektado, neŭro-lingvistika programado (NLP), Rejkio, Rolfing, terapia tuŝo, Vastu-Ŝastro, kaj la reviziita antaŭhistorio de la sunsistemo proponita fare de Immanuel Velikovsky.
#000028
Dum 2006, la U.S. National Science Foundation (NSF) emisiis administran resumon de artikolo pri scienco kaj inĝenieristiko kiuj nelonge diskutis la tropezon da pseŭdoscienco en modernaj tempoj.
Ĝi diris, "kredo je pseŭdoscienco estas ĝeneraligita" kaj, referenceante Gallup Poll, [40] deklaris ke kredo je la 10 ofte kreditaj ekzemploj de paranormalaj fenomenoj listigitaj en la balotenketo estis "pseŭdosciencaj kredoj".
La eroj estis "ekstersensa percepto (ESP), kiu enhavas povas esti plagita, fantomoj, telepatio, klarvido, astrologio, kiun homoj povas komuniki mense kun iu kiu mortis, sorĉistinoj, reenkarniĝo, kaj kanaligado ".
Tiaj kredoj je pseŭdoscienco reprezentas mankon de scio pri kiel sciencverkoj.
La scienca komunumo povas provi komuniki informojn pri scienco el konzerno por la malsaniĝemeco de publiko al neelprovitaj asertoj.
#000029
(decembro 2016) La sekvantaroj estas kelkaj el la indikiloj de la ebla ĉeesto de pseŭdoscienco.
#000030
Super-dependeco sur konfirmo prefere ol refuto
#000033
Mankon de malfermiteco al testado de aliaj ekspertoj
#000035
Ekscititaj sociaj grupoj kaj aŭtoritatema personeco, subpremado de malkonsento, kaj grouptink povas plifortigi la adopton de kredoj kiuj havas neniun racian bazon.
En provado konfirmi iliajn kredojn, la grupo emas identigi siajn kritikistojn kiel malamikoj.
Aserto de asertoj de komploto sur la parto de la scienca komunumo subpremi la rezultojn [Noto 7]
Atakante la motivojn aŭ kvaliton de iu ajn kiu pridubas la asertojn (vidu personcelan misrezono) [61] [Noti 8]
#000038
Uzon de misinformado de lingvo
#000039
Kreaj scienca-sondaj periodoj al persvadi neekspertojn por kredi deklarojn kiuj povas esti malveraj aŭ sensencaj: Ekzemple, multjara falsaĵo plusendas al akvo sub la malofte uzita formala nomo " dihidroinformmonoksidon " kaj priskribas ĝin kiel la esencon en la plej multaj venenaj solvaĵoj por montri kiom facile la popolo povas esti misleita.
Uzante establitajn esprimojn laŭ idiosinkraziaj manieroj, tiel montrante nekutimecon kun ĉefa laboro en la disciplino
#000040
Tropezo de pseŭdosciencaj kredoj je Usono
#000041
En lia libro The Demon-Haunted World Carl Sagan diskutas la registaron de Ĉinio kaj la zorgo de la Chinese Communist Party vedr. okcidentaj pseŭdosciencevoluoj kaj certaj antikvaj ĉinaj praktikoj en Ĉinio.
Li vidas pseŭdosciencon okazi en la Usono kiel parto de tutmonda tendenco kaj sugestas ĝiajn kialojn, danĝeroj, diagnozo kaj terapio povas esti universalaj.
#000042
Al granda procento de Usono-populacio mankas scienca legopovo, ne adekvate komprenante sciencajn principojn kaj metodon.
[Noto 9] [Noto 10] [69] [Noto 11] En la Journal of College Science Teaching (Revuo por College Science Teaching), Art Hobson skribas, "Pseudoscientific-kredoj estas surprize ĝeneraligitaj en nia kulturo eĉ inter publika lernejo sciencinstruistoj kaj gazetredaktistoj, kaj estas proksime rilatitaj al scienca analfabeteco."
Tamen, 10,000 studenta studo en la sama ĵurnalo finis ke ekzistis neniu forta korelacio inter sciencoscio kaj kredo je pseŭdoscienco.
#000044
En raporto Kantisto kaj Benassi (1981) skribis ke pseŭdosciencaj kredoj havas sian originon de almenaŭ kvar fontoj.
#000045
Oftaj kognaj eraroj de persona sperto.
#000046
Alia amerika studo (Eva kaj Dunn, 1990) apogis la rezultojn de Kantisto kaj Benassi kaj trovis pseŭdosciencan kredon esti antaŭenigita de mezlernejviva scienco kaj biologiinstruistoj.
#000047
La psikologio de pseŭdoscienco provas esplori kaj analizi pseŭdosciencan pensadon per ĝisfunda klarigo dum farado de la distingo de kio estas konsiderita scienca vs. pseŭdoscienca.
La homa emo por serĉado de konfirmo prefere ol refuto ( konfirmobiaso), [75] la emo teni konsoli kredojn, kaj la tendenco al overgeneralize estis proponita kiel kialoj de pseŭdoscienca pensado.
Laŭ Beyerstein (1991), homoj estas emaj al unuiĝoj surbaze de similecoj nur, kaj ofte emaj al misatribuo en kaŭzo-sekvo-pensado.
#000048
La teorio de Michael Shermer de kred-dependa realismo estas movita per la kredo ke la cerbo estas esence "kredmotoro", kiu skanas datenojn perceptitajn per la sencoj kaj aspektoj por padronoj kaj signifo.
Ekzistas ankaŭ la tendenco por la cerbo por krei kognajn biasojn, kiel rezulto de inferencoj kaj supozoj farita sen logiko kaj surbaze de instinkto - kutime rezultigante padronoj pensadon.
Tiuj tendencoj de paterneco kaj agenteco ankaŭ estas movitaj "per meta-biaso vokis la biasan blindmakulon, aŭ la emon rekoni la potencon de kognaj biasoj en aliaj homoj sed estiĝo blindaj al sia influo en niaj propraj kredoj."
Lindeman deklaras ke sociaj motivoj (t.e., "por kompreni memon kaj la mondon, por havi senton de kontrolo de rezultoj, por aparteni, por trovi la mondon bonfara kaj por konservi onies memfido") ofte estas "pli facile" plenumitaj per pseŭdoscienco ol de sciencaj informoj.
Krome, pseŭdosciencaj klarigoj estas ĝenerale ne analizitaj racie, sed anstataŭe spertece.
Funkciigi ene de malsama regularo kompariblis al racia pensado, sperteca pensado rigardas klarigon kiel validan se la klarigo estas "propre funkcia, kontentiga kaj sufiĉa", ofertante priskribon de la mondo kiu povas esti pli persona ol povas esti disponigita de scienco kaj reduktante la kvanton de ebla laboro implikita en komprenado de kompleksaj okazaĵoj kaj rezultoj.
#000049
Psikologio havas multon diskuti koncerne pseŭdosciencon pensantan, ĉar ĝi estas la iluziaj perceptoj de kaŭzeco kaj efikeco de multaj individuoj kiu devas esti prilumita.
Esplorado indikas ke iluzia pensado okazas en la plej multaj homoj kiam eksponite al certaj cirkonstancoj kiel ekzemple legado de libro, anonco aŭ la atestaĵo da aliaj estas la bazo de pseŭdosciencokredoj.
Estas supozite ke iluzioj ne estas malkutimaj, kaj surbaze de la dekstrokondiĉoj, iluzioj povas okazi sisteme eĉ en normalaj emociaj situacioj.
Unu el la aĵopseŭdoscienco kiun kredantoj ĉikanas plej ronde estas ke akademia scienco kutime traktas ilin kiel malsaĝulojn.
Minimumigi tiujn iluziojn en la reala mondo ne estas simpla.
Al tiu celo, dizajni sciencbazitajn instru-programojn povas esti efika helpi homojn identigi kaj redukti siajn proprajn iluziojn.
#000051
(februaro 2016) En la filozofio kaj historio de scienco kaj teknologio, Imre Lakatos substrekas la socian kaj politikan gravecon de la limadproblemo, la normigan metodikan problemon de distingado inter scienco kaj pseŭdoscienco.
Lia karakteriza historia analizo de scienca metodaro bazita sur esplorprogramoj indikas: "sciencistoj rigardas la sukcesan teorian prognozon de impresaj novaj faktoj - kiel ekzemple la relivero de la kometo de Halley aŭ la gravita fleksado de malpezaj radioj - kiel kio limas bonajn sciencajn teoriojn de pseŭdosciencaj kaj degeneritaj teorioj, kaj malgraŭ ĉiuj sciencaj teorioj estantaj eterne alfrontita per "oceano de kontraŭekzemploj"".
Lakatos ofertas "novan falibilist analizon de la evoluo de la ĉiela dinamiko de Neŭtono, [lia] favorata historia ekzemplo de lia metodaro" kaj kverelas en lumo de tiu historia turno, kiun lia raporto respondas por certaj neadekvatecoj en tiuj de Karl Popper kaj Thomas Kuhn.
"Tamen, Lakatos rekonis la forton de la historia kritiko de Kuhn de Popper - plej superregaj teorioj estis ĉirkaŭitaj de "oceano de anomalioj", kiuj en falsificationistvido postulus la malakcepton de la teorio rekte ...
Lakatos serĉis unuigi la raciismon de Poperiana falsaĵismo kun kio ŝajnis esti sia propra refuto antaŭ historio".
#000052
La limon inter scienco kaj pseŭdoscienco malfacilas pridisputata kaj determini analize, eĉ post pli ol jarcento da studo de filozofoj de scienco kaj sciencistoj, kaj malgraŭ kelkaj bazaj interkonsentoj sur la postaĵoj de scienca metodo.
La koncepto da pseŭdoscienco ripozas en kompreno ke la scienca metodo estis misprezentita aŭ misaplikita kun respekto al antaŭfiksita teorio, sed multaj filozofoj de scienco asertas ke malsamaj specoj de metodoj estas tenitaj kiel konvene trans malsamaj kampoj kaj malsamaj epokoj de homa historio.
Laŭ Lakatos, la tipa priskriba unuo da grandaj sciencaj atingoj ne estas izolita hipotezo sed "potenca problemsolva maŝinaro, kiu, kun la helpo de sofistikaj matematikaj teknikoj, komisionanomaliojn kaj eĉ iĝas ilin pozitiva indico."
#000054
Al Puŝbutono, pseŭdoscienco uzas indukton por generi teoriojn, kaj nur prezentas eksperimentojn por serĉi konfirmi ilin.
Al Puŝbutono, falspruveblo estas kio determinas la sciencan statuson de teorio.
Prenante historian aliron, Kuhn observis ke sciencistoj ne sekvis la regulon de Popper, kaj eble ne ignoros falsantajn datenojn, se superforte.
Al Kuhn, puzlo-solvi ene de paradigmo estas naturscienca.
Lakatos provis solvi tiun debaton, per sugestado ke historio montras ke scienco okazas en esplorprogramoj, konkurante laŭ kiom progresemaj ili estas.
La ĉefpenso de programo povis evolui, movita memstare heŭristiko por fari prognozojn ke povas esti apogita per indico.
Feyerabend asertis ke Lakatos estis selektema en siaj ekzemploj, kaj la tutan historio de scienco kaj teknologiekspozicioj ekzistas neniu universala regulo de scienca metodo, kaj trudante unun al la scienca komunumo malhelpas progreson.
#000055
La limadproblemo inter scienco kaj pseŭdoscienco alportas supren debaton en la sferoj de scienco, filozofio kaj politiko.
Imre Lakatos, ekzemple, substrekas ke la Komunista Partio de Sovetunio ĉe unu poento deklaris ke mendela genetiko estis pseŭdoscienca kaj havis it'ojn aktivulojn, inkluzive de etablitaj sciencistoj kiel ekzemple Nikolaj Vavilov, sendita al Gulago kaj ke la "liberala Establado de la Okcidento" neas sinesprimliberecon al temoj kiujn ĝi rigardas kiel pseŭdosciencon, precipe kie ili kuras supren kontraŭ sociaj moroj.
#000058
Iĝas pseudoscientific kiam scienco ne povas esti apartigita de ideologio, sciencistoj misprezentas sciencajn rezultojn por antaŭenigi aŭ tiri atenton por diskonigo, kiam politikistoj, ĵurnalistoj kaj la intelekta elito de nacio distordas la faktojn de scienco por mallongperspektiva politika gajno, aŭ kiam potencaj individuoj de publiko kunfandas kaŭzadon kaj kofaktorojn de saĝa vortludo.
Tiuj ideoj reduktas la aŭtoritaton, valoron, integrecon kaj sendependecon de scienco en socio.
#000059
Karakteriza scienco de pseŭdoscienco havas praktikajn implicojn kaze de sanservo, fakulatestaĵo, mediaj politikoj, kaj scienceduko.
Terapioj kun patino de scienca aŭtoritato kiuj ne estis fakte submetitaj fakta scienca testado povas esti neefikaj, multekostaj, kaj danĝeraj al pacientoj, kaj konfuzas sanprovizantojn, asekuristojn, registardecidajn produktantojn, kaj publikon kiel al kiuj terapioj estas konvenaj.
Asertoj avancitaj preter pseŭdoscienco povas rezultigi registaroficistojn kaj edukistojn farantajn malbonajn decidojn en selektado de instruplanoj.
#000060
[Noto 12] La amplekso al kiu studentoj akiras vicon da kunvenoj kaj kognaj pensadkapabloj ligitaj al la bonorda uzokutimo de scienco kaj teknologio determinas ĉu ili estas science kleraj.
Eduko en la sciencoj renkontas novan grandecon kun la ŝanĝiĝadpejzaĝo de scienco kaj teknologio, rapid-varia kulturo, kaj sci-movita epoko.
Reinvento de la lernejsciencinstruplano estas unu kiu formas studentojn por kontentiĝi kie ĝia ŝanĝas influon sur homa socia bonfarto.
Scienca legopovo, kiu permesas al persono distingi sciencon de pseŭdosciencoj kiel ekzemple astrologio, estas inter la atributoj kiuj rajtigas studentojn adaptiĝi al la varia mondo.
Ĝiaj karakterizaĵoj estas enkonstruitaj en instruplano kie studentoj estas engaĝitaj pri solvado de problemoj, kondukadenketoj, aŭ evoluigado de projektoj.
#000061
Pseŭdosciencoj kiel ekzemple homeopatio, eĉ se ĝenerale bonkora, estas uzitaj fare de ĉarlatanoj.
Tio prezentas gravan temon ĉar ĝi rajtigas nekompetentajn terapiistojn administri sanservon.
Ver-kredantaj fanatikuloj povas prezenti pli gravan minacon ol tipaj trompistoj pro sia amo al la ideologio de homeopatio.
Neracia sanservo ne estas sendanĝera, kaj estas senatente krei paciencan fidon je pseŭdomedicino.
#000063
La 8-an de decembro 2016, Michael V. LeVine, skribo en Business Insider , indikis la danĝerojn prezentitajn per la Natural News retejo: "Serpenta-petrolvendistoj puŝis falsajn kuracojn ekde la krepusko de medicino, kaj nun retejojn kiel Natural News inunda socia amaskomunikilaro kun danĝera kontraŭ-farmacia, kontraŭ-vakcinado kaj kontraŭ-GMO pseŭdoscienco kiu metas milionojn ĉe risko de kuntiraj eviteblaj malsanoj."
#000064
Listo de temoj karakterizitaj kiel pseŭdoscienco
#000065
Konspira teorio 9/11 konspiraj teorioj
#000073
Filozofio de scienco Dedukt-nomological modelo
Rilato inter religio kaj scienco
#000077
Historio kaj filozofio de scienco
Historio de scienco kaj teknologio kaj teknologio
#000081
Sociologio de la historio de scienco kaj teknologio
#000082
Historio de scienco kaj teknologio
#000083
Pseŭdoscienco (aŭ ŝajnscienco) estas instruaro aŭ praktikado kiu asertas baziĝi sur sciencaj principoj, sed kiu ne sekvas la normojn ĝenerale akceptitajn por la scienca esploro, kaj ne posedas la saman bazon aŭ rigoron kiel la cetero de la sciencaj branĉoj. Pli neŭtrala termino estas parascienco
#000084
Ĝenerale, la asertoj de ajna pseŭdoscienco ne povas esti pruvataj pere de sendependa testado, aŭ ne permesas sian reproduktadon en kontrolitaj kondiĉoj. Tial, multaj el ili baziĝas sur la fido al la defendantoj, kaj ne per objektiva kontrolo.
#000085
Kelkaj trajtoj kiuj permesas la konsideradon de iu praktiko kiel pseŭdoscienca estas:
#000086
La uzo de la prefikso pseŭdo- montras ĝenerale negativan konnotacion, kaj tial ĝi estas rifuzata fare de la defendantoj de tiuj praktikoj, kiuj jen konsideras ilin vere sciencaj, jen rifuzas la metodon de la scienca praktiko.
#000088
La sinteno de la skeptikoj povas esti neŭtra, konsiderantaj pseŭdosciencojn kiel simplan amuzaĵon, aŭ kontraŭa, jen pro la riskoj de trompado kiujn kelkaj tiaj praktikoj povas enhavi, jen pro ties malŝato al racio kaj scienca kulturo.
#000089
Tiu ĉi termino ofte aplikiĝas al i.a.: alĥemio (kontraste kun ĥemio), astrologio (kontraste kun astronomio), ĥiromancio (kaj aliaj mancioj), esoterismo, ktp.
#000090