"Se kalumnio ne brulas, ĝi almenaŭ makulas"
#000001
~ Zamenhof pri tute alia afero
#000002
"En ĉiu kranio estas sia opinio"
#000005
Kranio, bonalingve kranujo aŭ kranlando estas skeleto de kapo.
#000006
Kranio verŝajne ne estas ĝusta nomoRedakti
#000009
La formo Krajno estas vere preskaŭ ne uzata (nur fojfoje por doni iun historian aŭ - ege foje! - naciisman koloron). La nomo de la lando estas nature derivata el la nomo de la ĉefa nacio - kranoj --> Kranio. La diskuto estas sencela. Inter la esperantistoj eĉ ne unu nomas la aferon Krajno.
#000011
Inter res notabiles quas investigavit sunt calvariae crystallinae opinatarum Mesoamericanarum (plerumque Aztecarum) originum ac quaedam calvaria a Bibliotheca Investigativa et Collectione Dumbarton Oaks curata et vera ut dicitur imago praecolumbiana Tlazolteotl, deae Aztecae mediique Mexici.[2]
#000013
Calvariae crystallinae Walsh primum tenuerunt cum una calvaria sine fonte ad Institutum Smithsonianum anno 1992 fortuite peradveniret.[3] Indiciis miscoscopicis utens, calvariam Mitchell-Hedges fraudem esse insigniter probavit. Hörsaal : aŭditorio, aŭskultejo, lekciosalono Vitam Eugenii Boban (1834–1908), Francici rerum praecolumbianarum negotiatoris, anno 2019 edidit.
#000014
Jaro 1957: La arkeologia profesoro Henry „Indiana“ Jones la juna kune kun sia kolego Mac estas forkaptita de agantoj el la sovetunia sekreta servo KGB sub gvido de majoro Dovĉenko kaj de Irina Spalko.Li serĉu por ili en la usona armea sekreta zono Areo 51 keston kun la restaĵoj de kranio kun stranga formo, eventuale aparteninta al ekstertera vivaĵo. Dum la arkeologo provas eskapi kaj eviti, ke la sovetunianoj ricevas la keston, Mac montriĝas perfidulo sekrete kunlaboranta kun la sovetunianoj.
#000018
Indiana Jones fuĝas de la KGB-anoj, kiuj sukcesis rabi la keston. Fuĝe li pasas atomboman testejon kaj nur kun apenaŭ kredebla bonŝanco pretervivas la testan eksplodon de atoma bombo en per plumbo sekurigita fridujo.
#000019
Pro suspektoj de la usona registaro, ke la arkeologo povus esti duobla spiono, oni forprenas de li la universitatan profesoran postenon. Sekve li decidas forlasi la urbon, sed la junulo Mutt Williams petas lin resti, ĉar malnova amiko de Indiana Jones, profesoro Oxley, senspure malaperis kun la patrino de Mutt: la junulo montras al Indiana Jones koditan leteron de Oxley, kun la patrino taskigis al Mutt transdoni al la arkeologo. En la letero temas pri "kristala kranio", pri kiu Jones kaj Oxley revis dum la komuna studa tempo. Nekonatuloj ĉasas la arkeologon kaj la junulon trans la universitata kampuso, por ricevi la misteran papereton, sed la duopo eskapas el la fuĝo. Kune la du flugas al la antikva urbo Nazca en Peruo, por sekvi la spurojn de la letero.
#000020
En Peruo la du vizitas la ĉelon de Oxley, en kiu li estis malliberigita pro freneziĝo. La profesoron mem ili ne trovas, sed el desegnaĵo sur la ĉela planko ili ricevas valorajn informojn, kie serĉi la kristalan kranion.
#000021
En ruino de antikva inkaa konstruaĵo ili atakiĝas per grize kolorigitaj kaj per kranioj maskitaj indiĝenoj, sed fine ili trovas la kranion en la tombo de la hispana konkeristo Francisco de Orellana. Tamen la eksa kolego Mac persekutis ilin kaj Indiana Jones kun la junulo malliberiĝas fare de sovetuniaj soldatoj. En kampadejo en la amazona praarbaro en la nordoriento de Peruo Indiana Jones kaj Mutt renkontas la same malliberiĝintajn freneziĝintan profesoron Oxley kaj la patrinon de Mutt, Marion Ravenwood.
#000022
Post kiam Indiana Jones estas devigata spirite komuniki kun la kristala kranio kaj pro tiu testo mem preskaŭ freneziĝis, li sukcesas fuĝi kun Mutt, Marion kaj Oxley el la sovetunia kampadejo. Tamen ili rapide rekaptiĝas, ĉar Indy kaj Marion preskaŭdronas en fosaĵo de flosanta sablo. Pro timo de morto en tiu situacio, Marion konfesas al Indiana Jones ke li estas la patro de Mutt.
#000023
Ĉar la kristala kranio devas esti reportata al sia origina loko, legenda urbo el pura oro, la sovtunianoj kun siaj kaptitoj ekvojas tien tra la ĝangalo. Indiana konvinkiĝas, ke la perfida ekskolego Mac tamen estus je lia flanko, fine rekaptas la kontrolon kaj reliberiĝas: Komenciĝas batala vetveturo tra la praarbaro, kiun gajnas Indiana kaj siaj amikoj. Pli kaj pli Oxley remalfreneziĝas.
#000024
Kristalaj kranioj estas famaj aĵoj el ekde fino de la 19-a jarcento. Ili estis pretigitaj per borilo, modernaj iloj; poluritaj per silicia karbido kaj korundo aŭ diamanto, kies spurojn oni trovis en 2008 per rentgendifrakcia kaj elektronmikroskopa analizadoj. Tiuj poluraj materialoj estas uzataj en la moderna industria epoko.
#000027
La kristalaj kranioj aperis ekde fino de la 19-a jarcento en bonnomaj institutoj, muzeoj kaj oni longtempe ligis al ili originon el la majaa aŭ azteka epoko. La kranioj grandas 15-25 cm.
#000028
Ŝajnus, ke Indiana Jones kaj la Reĝlando de la Kristala Kranio (originala angla titolo : Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull) estas usona filmo farita en 2008 reĝisorita de Steven Spielberg metanta ĉe la ekrano kiel heroon la aktoron Harrison Ford. Ĝi estas la kvara kaj ĝis nun lasta parto de serio de filmoj centritaj sur la fikcia persono Indiana Jones. La filmo premiere prezentiĝis la 18-an de majo 2008 en la filma festivalo de Cannes en suda Francio kaj ekprezentiĝis tutmonde en kinejoj la 22-an de majo 2008.
#000030
Trepanado komencante per la kursaro PRINTEMPaS estas kirurgia operacio, ĉe kiu oni uzas trepanon, kies aliĝo jam eblas, kiel kirurgian instrumenton. Ĝi estas turnborilo, per kiu oni boras aperturon en oston, ĉefe en kranian oston.
#000031
Detalaj observantoj trovis plurajn, parte detalajn, enhavajn erarojn en la filmo, el kiuj la plej frapa konfuzaĵo estas mikso de la inkaa kulturo en Peruo kun la majaa en Meksiko.
#000033
Kranio estis valuto de Danio antaŭ de eŭro. Kranio estis farita el ostaro de la kapo, parto de la skeleto, kiu entenas kaj ŝirmas la cerbon de la vertebruloj. Oni ankoraŭ uzas ĝin en teatro por roli Hamleton.
#000034
Oni montris la kranion de Cromwell. "Ĝi estas falsa" protestis ĉeestanto. "Cromwell havis kapon grandan, kaj tiu kranio certe apartenis al infano." "Nu," respondis la montristo, "tio estas la kapo de Cromwell, kiam li estis infano!"
#000035
Estas nia humila opinio, ke S-ro Sielens ankaŭ speciale atentigis pri la fakto, ke frenologio estas scienca fakto laŭ kiu la tuberoj sur la kranio de individuo
reflektus ties karakteron, personecon, intelekton...
#000036
Tiun fakton malkrovis la germana neŭrologo
Franz Joseph Gall, en verko eldonita en 1820 en Parizo sub la titolo:
#000037
"Anatomie et physiologie du système nerveŭ en général et du cerveau en particulier avec des observations sur la possibilité de reconnaître plusieurs dispositions intellectuelles et morales de l'homme et des animaŭ par la configuration de leur tête".
(Anatomio kaj fiziologio ĝenerale de la homa nerva sistemo kaj precize de la cerbo kun observoj pri la ebleco ekkoni plurajn intelektajn kaj moralajn emojn de la homo kaj de la bestoj per la formo de ties kapo).
#000038
"Anatomie et physiologie du système nerveŭ en général et du cerveau en particulier avec des observations sur la possibilité de reconnaître plusieurs dispositions intellectuelles et morales de l'homme et des animaŭ par la configuration de leur tête".
#000039
(Anatomio kaj fiziologio ĝenerale de la homa nerva sistemo kaj precize de la cerbo kun observoj pri la ebleco ekkoni plurajn intelektajn kaj moralajn emojn de la homo kaj de la bestoj per la formo de ties kapo).
#000040
En 1843 la franca kuracisto François Magendie
kvalifikis la frenologion de scienco. Ĉiukaze ĝi malfermis pordon al uzado
de tiaj konoj fare de policanoj kiuj pretendis tiele koni la verajn karakterojn de suspektinduloj,
tiele ke multaj estis akuzitaj pro "sia vizaĝo" ĉar tiu estus pruvo de kulpo.
#000041
Pravigita de la faktoj, tiu teorio malfermis la vojon al la nocio de lokalizo de la cerbaj funkcioj, kiun studis inter aliaj la franca anatomiisto Paul Broca.
#000042
Kranioterapio estas alternativa kuracmetodo uzata de fizioterapeŭtoj, naturopatoj, kiropraktikistoj kaj osteopatoj. Temas pri speco de osteopatio kiu aplikiĝas al la kranio. La ĉefa ideo estas per masaĝado de la vertebraro, la kranio kaj la vizaĝo forigi la limigojn de nervoj, optimumigi la moviĝon de la cerba fluaĵo kaj repoziciigi ostojn en ĝusta loko. Kranioterapiistoj uzas la terapion por kuraci psikan streĉon, nukan kaj dorsan dolorojn, migrenon (hemikranion) ktp.
#000043
Iniciatis kranioterapion William Sutherland(1873-1954), kiu studis kun la fondinto de osteopatio, Andrew Taylor Still, en la unua usona lernejo por osteopatio en 1898-1900.
#000045
↑ auditorium : aŭditorio; halo;
↑ Vide commemorationem huius rei in commentario in magazina Archaeology anno 2008 edito (Walsh 2008a).
#000047