Mi demandas min, al kio utilas recenzo. Miaopinie, ĝi devas sciigi, kia estu la legontaro de la pritrakta libro. Neniu libro povas plaĉi al ĉiuj. Ekzistas libroj, verkitaj kun granda lerteco en eksperimenta maniero per kompleksa vortotrezoro. Tiaj libroj plezurigas la plej spertajn legantojn pri la lingvo, t.e. la elito de nia movado. Ne tiaj estas la libroj de Julian Modest. Neniel li dediĉas sian verkadon al elito, sed male al la plimulto. En tio li pravas. Multaj el ni, en la movado, ne ege spertas, tutsimple ĉar maloftas la okazoj praktiki la lingvon. Mankas tempo por legi longajn verkojn. Malagrablas, kiam dum la legado necesas ĉiam konsulti la vortaron, cerbumadi pri ĉiu frazo, strebi memori komplikajn skemojn kaj okazintaĵojn. Se vi ofte alfrontas tion, ne hezitu legi la librojn de Julian Modest. Tio ne signifas ke lia verkado estas malaltnivela. Tute male. Kiel konscias ĉiu kreanto, la simpleco estas celo malfacilege atingebla.
#000002
Serenaj matenoj estas la lasta krimromano de Julian Modest. Ĝi estas mallonga, 86 paĝa, bone presita, per facile legeblaj literoj. La kovrilo estas bela kaj la titolo videblas sur ĝia dorso (se la eldonisto forgesus tion, la libro iel malaperus, kiam ĝi staros inter aliaj libroj sur breto). Ankaŭ la cifereca versio bone legeblas dank' al la laboro de la eldonisto.
#000003
La rakonto okazas dum agrabla suna aprilo, en la nuna epoko. La ago estas en ĉemara kvieta urbeto. Verŝajne ĝi kuŝas en Bulgario, la lando de la aŭtoro, proksime de la haveno Burgas (Burgo en la romano). La balkana karaktero senteblas en la nomoj de la roluloj kaj en kelkaj kutimoj, ekzemple nomi virojn "onklo" kaj virinojn "onklino".
#000004
Temas pri malapero de junulino. Dum la tuta libro, la policistoj malkovras novajn aspektojn en ŝia personeco. La leganto akompanas paŝon post paŝo la detektivojn, kiam ili esploras la diversajn hipotezojn pri ŝia malapero. Survoje la verkisto lerte kreas aŭ forigas suspektojn kaj dubojn en nia menso.
#000005
La roluloj ne prezentas surprizigajn karakterojn, sed iliaj sentoj estas priskribitaj per delikataj detaloj, laŭ la kutima maniero de Julian Modest. Plurfoje li kortuŝe pentras la nostalgion de gepatroj, kiuj sentas ke ilia infano jaron post jaro malproksimiĝas kaj fremdiĝas. Kiam komenciĝas la kvara tago post la malapero de la junulino, ŝia patrino esprimas sian doloron "Ankoraŭ unu serena mateno, sed en mia animo malhelas kiel en tombo".
#000006
La stilo estas simpla kaj la rakonto glate fluas laŭlonge de la mallongaj ĉapitroj. La eventoj estas detale priskribitaj kaj facile kompreneblas. Multas la dialogoj, kun viglaj kaj mallongaj frazoj en ĉiutaga lingvaĵo. Male al tiom da krimromanoj, tiu ĉi libro ne enhavas maldecajn vortojn, nek sangoplenajn priskribojn de kadavroj aŭ de perfortaĵoj.
#000007
La fino de la rakonto kontentigas la scivolemon de la leganto kaj plene solvas la misteron, kiel taŭgas en tradicia krimromano.
#000008
Konklude, la libro donos al la leganto senstreĉan plezuron. Serenaj matenoj estas ia strangaĵo, serena krimromano.
#000009
Unu vilaĝo, unu apuda urbeto, mistera alvenanto, klaĉema maljunulino, du geedzoj (ambaŭ tre okupitaj kuracistoj), junulino malaperinta, ŝia kamaradino, klasĉefo, komisaro, lia helpanto, busveturado: jen la esencaj ingrediencoj de krimromano, kies intrigo kaj klopodo solvi la enigmon iel memorigas pri Maigret kaj pri lia enketmetodo: intervjui, paroli, alproksimiĝi al la familio de la malperinta junulino, al ŝia medio. Nu, ordinaraĵoj ĉe polica esplorado.
#000010
Julian Modest, kies noveloj ofte gastis en nia revuo, estas ĉiam tre atenta pri detaloj, kiujn li priskribas skrupule, preskaŭ pedante: la ĉirkaŭa naturo, la vestaĵoj, la mienoj. Estas tuŝita la kutima problemo de nekomunikado inter gefiloj kaj gepatroj, kiuj, pridemandate, neniam kapablas helpi la enketantojn... ĉi tiu estas jam la tria mallonga krimromano de nia aŭtoro eldonita en 2018, apud, Murdo en la parko (eld. Libero) kaj Averto pri murdo (eld. Espero), tiel ke inter novelaroj kaj mallongaj romanoj li jam atingis pli ol dekkvinon. Liaj romanoj neniam atingas cent paĝojn, ja la enigmoj konkretiĝas kaj solviĝas rapide, kaj oni legas dum malpli ol horo, trenate de la streĉo starigita jam en la unuaj linioj kaj tenata ĝis la lasta, vere la lasta; tial ankaŭ Serenaj matenoj estas tre konstrua kontribuo al la kimromana ĝenro.
#000011
La nuna verko estas rekomendinda ankaŭ al freŝaj kursfinintoj pro manko de tro rafinitaj vortoj: tamen enestas, almenaŭ en la bita versio kiu estis sendita por recenzo, la specifa stilero preskaŭ konstante forlasi la subjekton ĉe subordigita propozicio, kiam ĝi egalas al la subjekto de la ĉefpropozicio. Tion la gramatiko ne permesas, aŭ, minimume, ne konsilas; de tempo al tempo ĉe tiu aŭ alia aŭtoro ĝi jen kaj jen aperas kiel konscia apartaĵo; la unuajn fojojn ĝi agacas la okulon, en la postaj paĝoj ĝi fariĝas kutimo ne plu tiom ĝena.
#000012
Serenaj matenoj  krimromano, originale verkita en Esperanto. Eld.: Libera,
#000013
La protagonistoj, la belegaj literaturaj
bildoj de ĉirkaŭa naturo, la bunteriĉa lingvo de la aŭtoro
havigas abundan ĝuon, ĝojon aŭ emocian triston kaj teneran
vibradon en la koroj de la legantoj. Ni rememoru la rakonton Vulpa Restoracio
el la libro Mara Stelo, kie la ĉarma intrigo kaj fajna lingvomajstreco
de Julian Modest provokas larmojn de la kortuŝita leganto.
#000015
Nun mi kuraĝas aŭguri, ke la
Esperanto-kulturo gravediĝis per la krimromano originale verkita en
Esperanto de nia estimata amiko kaj samideano Julian Modest. Bonŝanca
ĝojo por mi estis konatiĝi kun la manuskripto de la naskiĝonta
#000016
La loko, kie okazas la
krimaj agoj de Serenaj Matenoj, estas la suda Nigramara regiono de Bulgario.
La aŭtoro tre bone konas la regionon, kiu estas lia naskiĝprovinco
urbetoj, vilaĝoj kaj naturfenomenoj. Ĉi-situo nepre helpas al la
#000018
priskribi la naturajn belecojn, la transpaŝon de la vintro al printempo
kun aromoj kaj koloroj, la grizajn nubojn, la bluiĝantan ĉielon kaj
kompreneble la serenan bonhumoron de la homoj. Kontraste al tiu ĉi
revigliĝo de la ĉirkaŭa vivo, alflugas novaĵo pri malapero
de la filino de la urba kuracisto  lernantino en la lasta gimnazia klaso.
Ŝiaj beleco kaj literatura talento estas larĝe sciataj inter geamikoj
kaj instruistoj. Ŝiaj gepatroj serĉas profesian helpon de la polico.
#000019
Ĉi-libre la aŭtoro revenis al sia neskiĝregiono ĉe la Nigra Maro, kio ŝajne inspiris lin pozitive. Plurloke aperas naturpriskriboj sufiĉe belaj, kvankam iufoje iom banalaj. El tiaj priskriboj oni ĉerpis la librotitolon. “Agrable estis promeni ĉi tie en la serenaj matenoj, la arboj floris, la koloroj de la buntaj floroj karesis la okulojn, la maro similis al silka tolo.”
#000021
La krimintrigo de la rakonto estas simpla. Temas pri la serĉado de malaperinta dekokjarulino. Sed kiel en aliaj krimromanetoj de Modest, mi dumlege ofte malpaciencas pro la inerto, mallerteco kaj eĉ stulteco de la enketantaj policistoj. La komisaroj de la diversaj romanetoj, Sinapov, Silikov kaj ĉi-verke Safirov, preferas filozofie cerbumi anstataŭ tuj esplori evidentajn spurojn kaj indikojn. La policaj pridemandadoj estas mallongaj, mallertaj, kaj neniam iras profunden.
#000022
La stilo de Julian Modest estas simpla kaj klara. Li tre zorge klarigas aferojn, kiujn la legantoj sendube jam komprenis, kaj ne nur unufoje, sed plurfoje, ripete. En ĉapitro 15 en la dua duono de la verko li ial rekomencas klarigi kaj resumi ĉion kvazaŭ de la komenco, proksimume kiel en nova epizodo de televidserio. Ne facilas kompreni kial. Kaj kiam finfine aperas indiko pri kiu kulpas pri la krimo (persono ĝis tiam ne menciita), mi sentas incitiĝon pro tio ke la polico plu inertas kaj simple atendas ke la kulpulo mem denuncu sin en la policejo.
#000023
Entute la komisaro Safirov neniam vere malkaŝas ion. Ial li ekskludas homojn de suspekto: X “estis iom eksplodema, minacis Klara-n, sed Safirov jam certis, ke li ne kulpas”. Kaj Y “nur kelkfoje renkontiĝis kun Klara kaj same ne povis esti suspektinda”. Bone, sed kial? Tion la aŭtoro ne klarigas, kvankam li ŝatas klarigadi evidentaĵojn. La vero bedaŭrinde estas ke X kaj Y ne suspektindas, ĉar la aŭtoro jam scias, kiu kulpas. Sed Safirov ja ne povas scii tion, damne!
#000024
Do, kvankam pli sukcesa el aliaj vidpunktoj, la verko ne tre konvinkas kiel krimrakonto.
#000025
Oni rekonas konatajn Modestajn ingrediencojn, kiel la nekutimaj okulkoloroj de homoj – ĉi-verke mielkoloraj, cejankoloraj kaj helverdaj. La ĉiama ĉokoladkolora kostumo ĉi-foje estas nur jako (kun kaŝtankolora jupo).
#000026
La lingvaĵo estas kutime Modesta, do antaŭ ĉio simpla. Jen kaj jen aperas frazo strangeta aŭ fuŝeta. “Li [...] ŝajnigis sin, ke atendas la buson al la kvartalo de la fiŝkaptistoj.” “Kio signifas tion?” “[...] perforte forkaptis Klara-n, fermis kaj ŝlosis ŝin ie.” Amuzis min “li ekstaris de la falanta arbo sur kiu li sidis”. Interesis min la vorto “nekroskopio”, kiun mi antaŭe ne renkontis. Ĝi ŝajnis al mi ia pasiva formo de nekrofilio, sed fakte temis nur pri nekropsio. Espereble per tio mi ne malkaŝis tro multe pri la fino de ĉi tiu krimromaneto.
#000027
Serenaj matenoj de Julian Modest
#000028
Serenaj matenoj estas krimromano de la bulgara esperanto-verkisto Julian Modest.La libro rakontas pri la subita malapero de Klara, bela kaj talenta knabino, lernantino en la lasta gimnazia klaso, kaj pri la polica komisaro Kalojan Safirov, kiu devas serĉi ŝin. La romano, kies stilo kaj lingvaĵo estas klaraj, taŭgas por esperantistoj komencantoj kiel mi. Dum la 60a Esperanto-Sumoo mi legis la tutan libron kaj mi konsilas ĝin al ĉiuj.
#000029