La Malnovgreka lingvo inkludas la formojn de la greka uzita en antikva Grekio kaj la praa mondo de ĉirkaŭ la 9-a jarcento a.K. ĝis la 6-a-jarcenta p.K.
Ĝi ofte estas proksimume dividita en la Arkaikan periodon (9-a ĝis 6-a jarcentoj a.K.), Klasikan epokon (5-a kaj 4-a jarcentojn a.K.), kaj helenan civilizon (trian jarcenton a.K. al la 6-a-jarcenta p.K.).
Ĝi estas antaŭdatigita en la dua jarmilo a.K. fare de Mycenaean Greek.
#000001
La lingvo de la helenisma fazo estas konata kiel Koino (ofta).
Koino estas rigardita kiel aparta historia stadio propra, kvankam en sia plej frua formo ĝi proksime similis Attic Greek kaj en sia plej malfrua formo ĝi aliras Medieval Greek.
Antaŭ la Koinperiodo, la greka de la klasikaj kaj pli fruaj periodoj inkludis plurajn regionajn dialektojn.
#000002
Malnovgreka estis la lingvo de Homero kaj de kvina-jarcentaj atenaj historiistoj, dramistoj, kaj filozofoj.
Ĝi kontribuis multajn vortojn al angla vortprovizo kaj estis norma temo de studo en instruejoj de la okcidenta mondo ekde la Renesanco.
Tiu artikolo ĉefe enhavas informojn pri la Eposaj kaj Klasikaĵ fazoj de la lingvo.
#000003
1 Dialektoj de la antikva greka
#000004
Malnovgreka estis pluricentric-lingvo, dividita en multajn dialektojn.
La ĉefdialektogrupoj estas atikaj kaj Ionic, Aeolic, Arcadocypriot, kaj dorikaj, multaj el ili kun pluraj subsekcioj.
Kelkaj dialektoj estas trovitaj en normigitaj literaturaj formoj uzitaj en literaturo, dum aliaj estas atestitaj nur en surskriboj.
#000005
Ekzistas ankaŭ pluraj historiaj formoj.
Homeric Greek estas literatura formo de Archaic Greek (derivita ĉefe de Ionic kaj Aeolic) uzita en la epopeoj, la " Iliado " kaj " Odiseado ", kaj en pli postaj poemoj fare de aliaj verkintoj.
Homera greko havis signifajn diferencojn en gramatiko kaj elparolo de Classical Attic kaj aliaj Klasik-epokaj dialektoj.
#000006
La originoj, frua formo kaj evoluo de la helena lingva familio ne estas bone komprenitaj pro manko de samtempa indico.
Pluraj teorioj ekzistas koncerne kiujn helenajn dialektogrupojn eble ekzistis inter la diverĝo de frua Greka-simila parolado de la komuna hindeŭropa pralingvo kaj la Klasika epoko.
Ili havas la saman ĝeneralan skizon, sed malsamas en iuj el la detalo.
La nura atestita dialekto de tiu periodo [2] estas Mycenaean Greek, sed ĝia rilato kun la historiaj dialektoj kaj la historiaj cirkonstancoj de la tempoj implicas ke la totalaj grupoj jam ekzistis en iu formo.
#000007
Akademiuloj supozas ke majoro Malnovgreka periodaj dialektogrupoj ne poste ol 1120 a.K. formiĝis, dum la dorika invado (j) - kaj kiun siaj debutoj kiam preciza alfabetskribo komencis en la 8-a jarcento a.K.
La invado ne estus "Doriano" krom se la invadantoj havus iun kulturan rilaton al la historiaj dorikanoj.
La invado povas esti delokiginta populacion al la pli postaj Subtegment-jonaj regionoj, de kiuj rigardis sin kiel posteulojn de la populacio delokiganta aŭ kontentiĝante pri la dorikanoj.
#000008
La grekoj de tiu periodo kredita ekzistis tri gravaj sekcioj de ĉiuj grekaj homoj - dorikanoj, eolianoj, kaj ionianoj (inkluzive de atenanoj), ĉiu kun siaj propraj difinaj kaj karakterizaj dialektoj.
Enkalkulante ilian malatento-eraron de Arcadian, obskura montodialekto, kaj cipra, longe de la centro de greka stipendio, tiu dividado de homoj kaj lingvo estas tre similaj al la rezultoj de moderna arkeologi-lingva enketo.
#000009
Unu norma formuliĝo por la dialektoj estas: [3]
#000010
Eŭbeo kaj kolonioj en Italio
#000011
Okcidenta vs. non-okcidenta greko estas la plej forte konsiderinda kaj plej frua dividado, kun ne-okcidento en subaroj de jona-atika (aŭ subtegmenta-jona) kaj Aeolic vs. Arcadocypriot, aŭ Aeolic kaj arcado-ciprano vs. jona-atika.
Ofte ne-okcidente estas vokita Orient greka.
#000012
Arcadocypriot ŝajne descendis pli proksime de la mikena Greko de la Bronzepoko.
#000013
Boeotian venis sub fortan Northwest Greek-influon, kaj povas en kelkaj rilatoj esti konsiderita transira dialekto.
Tesalian same venis sub Northwest Greek-influon, kvankam malplialtagrade.
#000014
Pamphylian Greek, parolita en malgranda areo sur la sudokcidenta marbordo de Anatolio kaj malgranda konservis en surskriboj, povas esti aŭ kvina grava dialektogrupo, aŭ ĝi estas mikena greka overlaid de la dorika, kun ne-greka indiĝena influo.
#000015
La plej multaj el la dialektosubgrupoj listigitaj supre havis pliajn subsekciojn, ĝenerale ekvivalentajn al urboŝtato kaj ĝia ĉirkaŭa teritorio, aŭ al insulo.
La dorika precipe havis plurajn mezajn sekciojn ankaŭ, en Island Doric (inkluzive de Cretan Doric), Suda Peloponnesus Doric (inkluzive de Lakonian, la dialekto de Sparto), kaj Northern Peloponnesus Doric (inkluzive de korintano).
#000016
La lesba dialekto estis Aeolic Greek.
#000017
Ĉiuj grupoj estis reprezentitaj fare de kolonioj preter Grekio mem ankaŭ, kaj tiuj kolonioj ĝenerale evoluigis lokajn karakterizaĵojn, ofte sub la influo de setlantoj aŭ najbaroj parolantaj malsamajn grekajn dialektojn.
#000018
La dialektoj ekster la Jona grupo estas konataj plejparte de surskriboj, rimarkinda esceptestaĵo:
#000019
fragmentoj de la verkoj de la poeto Sapfo de la insulo Lesbo, en eoliano, kaj
la poemoj de la Boeotiana poeto Pindaro kaj aliaj lirikistoj, kutime en la dorika.
#000020
Post la konkeroj de Aleksandro la Granda en la malfrua 4-a jarcento a.K., nova internacia dialekto konata kiel Koino aŭ Common Greek formiĝis, plejparte bazite sur Attic Greek, sed kun influo de aliaj dialektoj.
Tiu dialekto malrapide anstataŭigis la plej multajn el la pli aĝaj dialektoj, kvankam dorika dialekto pluvivis en la Tsakoniana lingvo, kiu estas parolita en la regiono de moderna Sparto.
La dorika ankaŭ donis malsupren al sia aoristo finojn en la plej multajn verbojn de Demotic Greek.
De koncerne la 6-a-jarcenta p.K., la Koino malrapide metamorfosigis en Medieval Greek.
#000021
Ancient Macedonian estis hindoeŭropa lingvo proksime rilatita al la greka, sed ĝia preciza rilato estas neklara pro nesufiĉaj datenoj: eventuale dialekto de la greka;
aŭ proksima kuzo al la greka, kaj eble rilata iagrade, al trakiaj kaj frigiaj lingvoj.
La Pella malbentablojdo estas unu el multaj trovaĵoj kiuj apogas la ideon ke la Ancient Macedonian-lingvo estas proksime rilatita al la Doric Greek-dialekto.
#000022
Malnovgreka devias de proto-indo-eŭropano kaj aliaj hindoeŭropaj lingvoj laŭ certaj manieroj.
En fonotaktikoj, Malnovgreka vortoj povis finiĝi nur en vokalo aŭ /n s r/;
finaj haltoj estis perditaj, kiel en γάλα "lakto", komparite kun γάλακτος "de lakto" (genitivo).
Antikva greko de la klasika periodo ankaŭ malkonsentis en fonema stokregistro:
#000023
La ekzemploj malsupre reprezentas atikan grekon en la 5-a jarcento a.K.
Maljunega elparolo ne povas esti rekonstruita kun certeco, sed la greka de la periodo estas bone dokumentita, kaj ekzistas malmulte da malkonsento inter lingvistoj kiel al la ĝenerala naturo de la sonoj kiujn la leteroj reprezentas.
#000026
/oː/ levita al [uː], verŝajne ekde la 4-a jarcento a.K.
#000028
Greek, like all of the older Indo-European languages, is highly inflected. It is highly archaic in its preservation of Proto-Indo-European forms. In Ancient Greek, nouns (including proper nouns) have five cases (nominative, genitive, dative, accusative, and vocative), three genders (masculine, feminine, and neuter), and three numbers (singular, dual, and plural). Verbs have four moods (indicative, imperative, subjunctive, and optative) and three voices (active, middle, and passive), as well as three persons (first, second, and third) and various other forms. Verbs are conjugated through seven combinations of tenses and aspect (generally simply called "tenses"): the present, future, and imperfect are imperfective in aspect; the aorist (perfective aspect); a present perfect, pluperfect and future perfect. Most tenses display all four moods and three voices, although there is no future subjunctive or imperative. Also, there is no imperfect subjunctive, optative or imperative. The infinitives and participles correspond to the finite combinations of tense, aspect, and voice.
#000029
The indicative of past tenses adds (conceptually, at least) a prefix /e-/, called the augment. This was probably originally a separate word, meaning something like "then", added because tenses in PIE had primarily aspectual meaning. The augment is added to the indicative of the aorist, imperfect, and pluperfect, but not to any of the other forms of the aorist (no other forms of the imperfect and pluperfect exist).
#000030
The two kinds of augment in Greek are syllabic and quantitative. The syllabic augment is added to stems beginning with consonants, and simply prefixes e (stems beginning with r, however, add er). The quantitative augment is added to stems beginning with vowels, and involves lengthening the vowel:
#000031
Some verbs augment irregularly; the most common variation is e → ei. The irregularity can be explained diachronically by the loss of s between vowels. In verbs with a prefix, the augment is placed not at the start of the word, but between the prefix and the original verb. For example, προσ(-)βάλλω (I attack) goes to προσέβαλoν in the aorist.
#000033
Following Homer's practice, the augment is sometimes not made in poetry, especially epic poetry.
#000034
The augment sometimes substitutes for reduplication; see below.
#000035
Almost all forms of the perfect, pluperfect, and future perfect reduplicate the initial syllable of the verb stem. (Note that a few irregular forms of perfect do not reduplicate, whereas a handful of irregular aorists reduplicate.) The three types of reduplication are:
#000036
Syllabic reduplication: Most verbs beginning with a single consonant, or a cluster of a stop with a sonorant, add a syllable consisting of the initial consonant followed by e. An aspirated consonant, however, reduplicates in its unaspirated equivalent: Grassmann's law.
Augment: Verbs beginning with a vowel, as well as those beginning with a cluster other than those indicated previously (and occasionally for a few other verbs) reduplicate in the same fashion as the augment. This remains in all forms of the perfect, not just the indicative.
Attic reduplication: Some verbs beginning with an a, e or o, followed by a sonorant (or occasionally d or g), reduplicate by adding a syllable consisting of the initial vowel and following consonant, and lengthening the following vowel. Hence er → erēr, an → anēn, ol → olōl, ed → edēd. This is not actually specific to Attic Greek, despite its name, but it was generalized in Attic. This originally involved reduplicating a cluster consisting of a laryngeal and sonorant, hence h3l → h3leh3l → olōl with normal Greek development of laryngeals. (Forms with a stop were analogous.)
#000037
Irregular duplication can be understood diachronically. For example, lambanō (root lab) has the perfect stem eilēpha (not *lelēpha) because it was originally slambanō, with perfect seslēpha, becoming eilēpha through compensatory lengthening.
#000038
Reduplication is also visible in the present tense stems of certain verbs. These stems add a syllable consisting of the root's initial consonant followed by i. A nasal stop appears after the reduplication in some verbs.[6]
#000039
Ancient Greek was firstly written in Linear B, but afterwards it was written in the Greek alphabet, with some variation among dialects. Early texts are written in boustrophedon style, but left-to-right became standard during the classic period. Modern editions of Ancient Greek texts are usually written with accents and breathing marks, interword spacing, modern punctuation, and sometimes mixed case, but they all were introduced later.
#000040
Ὅτι μὲν ὑμεῖς, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, πεπόνθατε ὑπὸ τῶν ἐμῶν κατηγόρων, οὐκ οἶδα· ἐγὼ δ' οὖν καὶ αὐτὸς ὑπ' αὐτῶν ὀλίγου ἐμαυτοῦ ἐπελαθόμην, οὕτω πιθανῶς ἔλεγον. Καίτοι ἀληθές γε ὡς ἔπος εἰπεῖν οὐδὲν εἰρήκασιν.
#000044
Transliterated into the Latin alphabet using a modern version of the Erasmian scheme:
#000046
Hóti mèn hūmeîs, ô ándres Athēnaîoi, pepónthate hupò tôn emôn katēgórōn, ouk oîda: egṑ d' oûn kaì autòs hup' autōn olígou emautoû epelathómēn, hoútō pithanôs élegon. Kaítoi alēthés ge hōs épos eipeîn oudèn eirḗkāsin.
#000047
How you, men of Athens, are feeling under the power of my accusers, I do not know: actually, even I myself almost forgot who I was because of them, they spoke so persuasively. And yet, loosely speaking, nothing they have said is true.
#000048
The study of Ancient Greek in European countries in addition to Latin occupied an important place in the syllabus from the Renaissance until the beginning of the 20th century. Ancient Greek is still taught as a compulsory or optional subject especially at traditional or elite schools throughout Europe, such as public schools and grammar schools in the United Kingdom. It is compulsory in the Liceo classico in Italy, in the gymnasium in the Netherlands, in some classes in Austria, in Croatia in klasična gimnazija, in Classical Studies in ASO in Belgium and it is optional in the Humanistisches Gymnasium in Germany (usually as a third language after Latin and English, from the age of 14 to 18). In 2006/07, 15,000 pupils studied Ancient Greek in Germany according to the Federal Statistical Office of Germany, and 280,000 pupils studied it in Italy.[7] It is a compulsory subject alongside Latin in the Humanities branch of Spanish Bachillerato. Ancient Greek is also taught at most major universities worldwide, often combined with Latin as part of Classics. It will also be taught in state primary schools in the UK, to boost children's language skills,[8][9][10] and will be offered as a foreign language to pupils in all primary schools from 2014 as part of a major drive to boost education standards, together with Latin, Mandarin, French, German, Spanish, and Italian.[11] Ancient Greek is also taught as a compulsory subject in all Gymnasiums and Lyceums in Greece.[12][13]
#000049
Modern authors rarely write in Ancient Greek, though Jan Křesadlo wrote some poetry and prose in the language, and Harry Potter and the Philosopher's Stone[14] and some volumes of Asterix[15] have been translated into Ancient Greek. Ὀνόματα Kεχιασμένα (Onomata Kechiasmena) is the first magazine of crosswords and puzzles in Ancient Greek.[16] Its first issue appeared in April 2015 as an annex to Hebdomada Aenigmatum. Alfred Rahlfs included a preface, a short history of the Septuagint text, and other front matter translated into Ancient Greek in his 1935 edition of the Septuagint; Robert Hanhart also included the introductory remarks to the 2006 revised Rahlfs-Hanhart edition in the language as well.[17]
#000050
Ancient Greek is also used by organizations and individuals, mainly Greek, who wish to denote their respect, admiration or preference for the use of this language. This use is sometimes considered graphical, nationalistic or funny. In any case, the fact that modern Greeks can still wholly or partly understand texts written in non-archaic forms of ancient Greek shows the affinity of modern Greek language to its ancestral predecessor.[18]
#000051
An isolated community near Trabzon, Turkey, an area where Pontic Greek is spoken, has been found to speak a variety of Greek that has parallels, both structurally and in its vocabulary, to Ancient Greek not present in other varieties.[19] As few as 5,000 people speak the dialect but linguists believe that it is the closest living language to Ancient Greek.[20][21]
#000052
Ancient Greek is often used in the coinage of modern technical terms in the European languages: see English words of Greek origin. Latinized forms of Ancient Greek roots are used in many of the scientific names of species and in scientific terminology.
#000053
Perseus - Greek and Roman Materials
#000059
Center for the Greek Language
#000060
^ "Delimitazione ambito territoriale tutela delle minoranze linguistiche ai sensi della L. 482 del 15/12/1999" (PDF). Provincia Regionale di Messina.
#000061
Antikva greka lingvo oni nomas la duan etapon en la historio de la greka lingvo, ampleksanta du antikvajn periodojn de greka historio: la arĥaika (de la 9-a ĝis la 6-a jarcento a.K.) kaj la klasika (de la 5-a ĝis la 4-a jarcento a.K.) Grekio. La antikva epoko de greka historio normale inkluzivas ankaŭ la helenisman (post-klasikan) epokon (ĝis la jaro 1453), kiu formale konsistigas propran etapon en la greka lingvo nomitan la Kojnea greka. La malpli preciza vorto malnovgreka lingvo indikas la tutan evoluon de la greka lingvo ĝis la mezepoko (precize ĝis la jaro 1453), do inkludas la pra-grekan, mikenee grekan, antikvan kaj kojnean lingvoepokojn.
#000062
La antikva greka estas la lingvo de la Homeraj poemoj, inkluzive de la Iliado kaj de la Odiseado, kaj de la grandaj verkoj literaturaj kaj filozofiaj de la Ora Aĝo de Ateno, kiuj poste estiĝis la fundamentoj de nia moderna matematiko kaj sciencoj.
#000063
Por informo pri la Helena lingva familio antaŭa al la kreado de la greka alfabeto, vidu artikolojn Mikenea greka kaj Pra-greka.
#000064
La fontoj, frua formoj, kaj frua evoluo de la Helena lingva familio estas ne bone komprenataj, pro la manko de tiutempa indikaĵo. Estas kelkaj teorioj pri kiaj Helenaj dialektaj grupoj eble ekzistis inter la diverĝo de la frua grekeca parolo de la komuna hindeŭropa lingvo (ne post 2000 a.K.), kaj ĉirkaŭ 1200 a.K. Ili havas la saman ĝeneralan konturon sed diferencas en iuj detaloj. La nura atestita dialekto de ĉi tiu periodo[1] estas la Micena, sed ĝia interrilato kun la historiaj dialektoj kaj la historiaj cirkonstancoj de la tempo implicas, ke la ĝeneralaj grupoj jam ekzistis en ia formo.
#000065
La grava dialektaj grupoj de la antikva greka periodo povas esti konsiderataj kiel evoluintaj ne pli malfrue ol 1100 a.K., dum la tempo de la Dorianaj invadoj, kaj ili unue aperis precize dokumentitaj en alfabeta skribaĵo komence de la 8-a jarcento a.K..
#000066
La invadoj ne estus "dorianaj" se la invadintoj ne havis ian kulturan interrilaton kun la historiaj dorianoj; estas sciate, ke la invado dislokigis loĝantaron al la postaj Atik-Ionaj regionoj, kiu konsideris sin kiel posteulojn de la loĝantaro dislokigita de aŭ konkuranta al la dorianoj.
#000067
La antikvaj grekoj mem opiniis, ke estas tri gravaj dividoj de la Greka popolo, en dorianojn, aeoleanojn, kaj ionianojn (inkluzivantajn la Atenanojn), ĉiu kun siaj propraj difinaj kaj distingaj dialektoj. Se permesi ilian pretervidon de la Arkadia, obskura monta dialekto, kaj la Kipra, malproksima de la centro de greka klereco, ĉi tiu disdivido de popolo kaj lingvo sufiĉe similas la rezultojn de moderna arĥeologia-lingva esploro.
#000068
Iu norma formulaĵo por la dialektoj estas:[2]
#000069
La plej forta kaj plej frua divido estis inter la okcidentaj kaj ne-okcidentaj grekaj lingvoj, kun la ne-okcidentaj en subarojn de ionia-atika (aŭ atika-ionia) kaj eolia disde arkado-kipra, aŭ ionia-atika disde eolia kaj arkado-kipra. Ofte la ne-okcidenta estas nomata la Orienta Greka.
#000070
La arkado-kipra grupo pli proksime devenis de la mikenea greka de la Bronzepoko.
#000071
La beotia venis sub fortan nordokcidentan grekan influon, kaj povas en iuj aspektoj esti konsiderata transira dialekto. La tesalia ankaŭ venis sub nordokcidentan grekan influon, kvankam ĝis malpli granda grado.
#000072
Pamfilia, parolata en malgranda areo sur la sudo-okcidenta bordo de Malgrand-Azio kaj malmulte konservita en surskriboj, eble estis, aŭ kvina grava dialekta grupo, aŭ micena greka supertavolumita per la doria, kun ne-greka aŭtoĥtona influo.
#000073
La alte kontraŭa indiĝena lingvo de antikva Makedonio eble estis ne-greka hindeŭropa lingvo, aŭ alte-malkonverĝa branĉo de la nordokcidenta greka, aŭ aldona grava dialekta grupo de la antikva greka.
#000074
La plejmulto de la dialektaj sub-grupoj listitaj pli supre havis pluajn subdividojn, ĝenerale ekvivalentaj al urboŝtato kaj ties ĉirkaŭkuŝanta teritorio, aŭ al insulo. Ankaŭ la doria rimarkinde havis kelkajn internajn dividojn, en insulan dorian (inkluzivantan la Kretan dorian), sudan Peloponesan dorian (inkluzivantan la Lakonian, la dialekton de Sparto), kaj nordan peloponesan dorian (inkluzivantan la Korintan). La fama Lesbanina dialekto estis membro de la Egea/Azia eolia sub-grupo. Ĉiuj grupoj ankaŭ estis prezentitaj de kolonioj ekster Grekio propra, kaj ĉi tiuj kolonioj ĝenerale evoluigis lokajn trajtojn, ofte sub la influo de setlintoj aŭ najbaroj parolantaj malsamajn grekajn dialektojn.
#000075
La dialektoj ekster la Ionia grupo estas konataj ĉefe per surskriboj, rimarkindaj esceptoj estas fragmentoj de la verkoj de la poetino de la insulo Lesbo, Sapfo, kaj la poemoj de la Sparta poeto, Pindaro.
#000076
Post la konkeroj de Aleksandro la Granda en la 4-a jarcento a.K., nova internacia dialekto nomata la kojnea aŭ komuna greka evoluis, plejparte surbaze de la atika greka, sed kun influo de aliaj dialektoj. Ĉi tiu dialekto malrapide anstataŭigis la plejparton de la pli malnovaj dialektoj, kvankam la doria dialekto travivas ĝis la aktualo en la formo de la Tsakonia kaj la Sudaj italaj dialektoj de la demotika. La doria ankaŭ heredigis siajn aoristajn finaĵojn en plej da verboj de la demotika. Antaŭ ĉirkaŭ la 6-a jarcento p.K., la kojnea malrapide transformiĝis en la mezepokan grekan.
#000077
La prononco de la post-klasika greka ŝanĝiĝis konsiderinde de tiu de la antikva greka, kvankam la ortografio ankoraŭ reflektas esprimilojn de la pli malnova lingvo.[3] Por detala priskribo pri la fonologiaj ŝanĝiĝoj de la antikva al la hellenisma periodoj de la greka lingvo, vidu la artikolon pri la Kojnea.
#000078
La ekzemploj pli sube estas intencitaj prezenti la atikan grekan en la 5-a jarcento a.K.. Kvankam antikva prononco neniam povas esti rekonstruita kun certeco, la greka aparte estas bonege dokumentita de tiu periodo, kaj estas malmulta malkonsento inter lingvistoj rilate la generalan naturon de la sonoj, kiujn prezentis la literoj.
#000079
[oː] probable altigis ĝis [uː] antaŭ la 4-a jarcento a.K..
#000080
[z] estis alofono de [s], uzata antaŭ voĉaj konsonantoj; [ŋ] estis alofono de [n] uzata antaŭ velaroj, dumke [r̥], skribita ῥ, estis verŝajne nevoĉa alofono de [r] uzata vorto-komence.
#000082
En verba konjugacio, unu konsonanto ofte trovas sin tuj apud alia. Diversaj sandhi-aj reguloj aplikiĝas.
#000085
Ĉi tio aplikiĝas plene al plozivoj. Frikativoj asimiliĝas nur en voĉado, sonorantoj ne asimiliĝas.
#000087
Antaŭ [s] (estonto, aorista stamo), velaroj iĝas [k], labialoj [p], kaj dentaloj malaperas.
#000088
Antaŭ [th] (aorista pasiva stamo), velaroj iĝas [kh], labialoj [ph], kaj dentaloj iĝas [s].
#000089
Antaŭ [m] (perfekta mediala unua-singularo, unua-pluralo, participo), velaroj iĝas [g], nazal+velaroj iĝas [g], labialoj iĝas [m], dentaloj iĝas [s], aliaj sonorantoj restas samaj.
#000090
La jenaj son-ŝanĝoj ekde la Pra-Greka afektas plej aŭ ĉiujn antikvajn grekajn dialektojn:
#000091
La rezultoj de vokala kuntiriĝo estis kompleksaj de dialekto al dialekto. Tiaj kuntiriĝoj okazas en la fleksiado de nombro da diversaj substantivaj kaj verbaj klasoj kaj estas inter la plej malfacilaj aspektoj de la antikva greka gramatiko. Ili estis aparte gravaj en la granda klaso de kontraktitaj verboj, desubstantivaj verboj formitaj el substantivoj kaj adjektivoj finiĝantaj per vokalo. (Fakte, la reflekso de kontraktitaj verboj en la demotika — tio estas, la aro de verboj devenintaj de la antikvaj grekaj kontraktitaj verboj — prezentas iun el la du ĉefaj klasoj de verboj en tiu lingvo.
#000096
La indikativo de pasintaj tensoj aldonas al si (almenaŭ koncepte) prefikson /e-/, kiu probable estis originale aparta vorto, signifanta ion similan al "tiam", aldonita ĉar tensoj en HIP havis unuavice aspektan signifon.
#000097
Estas du specoj de aŭgmento en la greka, silaba kaj kvanteca. La silaba aŭgmento estas aldonita al stamoj komenciĝantaj per konsonanto, kaj simple prefiksas iun e (stamoj komenciĝantaj per r, tamen, aldonas iun er). La kvanteca aŭgmento estas aldonita al stamoj komenciĝantaj per vokalo, kaj engaĝas plilongigon de la vokalo:
#000099
Iuj verboj aŭgmentiĝas malregule; la plej komuna variado estas e → ei. Tiu neregulaĵo povas esti eksplikita diaĥrone per la perdo de s inter vokaloj.
#000101
Sekvante Homeran praktikon, la aŭgmento estas fojfoje ne farita en poezio, aparte epopea greka eposo.
#000102
La aŭgmento fojfoje anstataŭas duobligon; vidu pli sube.
#000103
Preskaŭ ĉiuj formoj de la perfekto, pluskvamperfekto kaj futurperfekto duobligas la komencan silabon de la verba stamo. (Notu, ke kelkaj malregulaj formoj de la perfekto ne duobligas, dumke manpleno de malregulaj aoristoj duobligas.) Estas tri specoj de duobligo:
#000104
Silaba duobligo: Plej verboj komenciĝantaj per sola konsonanto, aŭ per akumuliĝo de plozivo kun sonoranto, aldonas silabon konsistantan el la komenca konsonanto sekvata per e. Aspiracia konsonanto, tamen, duobliĝas en sia neaspiracia ekvivalento: leĝo de Grassmann.
#000105
Aŭgmento: Verboj komenciĝantaj per vokalo, aŭ per akumuliĝo alia ol tiuj indikitaj antaŭe (kaj foje por kelkaj aliaj verboj) duobligas en la sama maniero kiel la aŭgmento. Tio restas en ĉiuj formoj de la perfekto, ne nur la indikativo.
#000106
Atika duobligo: Iuj verboj komenciĝantaj per a, e aŭ o, sekvata de sonoranto (aŭ fojfoje d aŭ g), duobligas per aldono de silabo konsistanta el la komenca vokalo kaj sekva konsonanto, kaj plilongigo de la sekvanta vokalo. Do, er → erēr, an → anēn, ol → olōl, ed → edēd. Ĉi tio estas ne fakte specifa al la atika greka, malgraŭ ĝia nomo; sed ĝi estis ĝeneraligita en la atika. Ĝi originale koncernis duobligon de akumuliĝo konsistanta el laringalo kaj sonoranto; do h3l → h3leh3l → olōl kun normala greka evoluo de laringaloj. (Formoj kun plozivo estis analogaj.)
#000107
Malregula duobligo povas esti komprenata diaĥrone. Ekzemple, lambanō (radiko lab) havas la perfektan stamon eilēpha (ne *lelēpha), ĉar ĝi estis originale slambanō, kun perfekta seslēpha, iĝante eilēpha tra (duone-)regula ŝanĝiĝo.
#000108
Duobligo estas ankaŭ videbla en la prezencaj stamoj de certaj verboj. Ĉi tiuj stamoj aldonas silabon konsistantan el la komenca konsonanto de la radiko sekvata de i. Nazala konsonanto aperas post la duobligo en iuj verboj.[4]
#000109
La greka, simile al ĉiuj el la pli malnovaj hindeŭropaj lingvoj, estas alte fleksia. Ĝi estas alte arkaika en sia konservo de Proto-Hindeŭropaj formoj.
#000110
Substantivoj (inkluzivantaj proprajn nomojn) en la antikvaj grekaj havas kvin kazojn (nominativo, genitivo, dativo, akuzativo kaj vokativo), tri genrojn (vira, ina kaj neŭtra), kaj tri nombrojn (singulara, duala kaj plurala).
#000111
Verboj havas kvar modojn (indikativo, imperativo, subjunktivo kaj optativo), tri voĉojn (aktivo, medialo kaj pasivo), kaj ankaŭ tri personojn (unua, dua, kaj tria) kaj diversajn aliajn formojn. Verboj estas konjugaciitaj trans tri aspektoj,
#000112
Estas plena komplemento de modoj por ĉiu aspekto, kvankam estas neniu estonta subjunktivo ne imperativo; aldone, infinitivoj kaj participoj por ĉiuj respektivaj finiaj kombinaĵoj de tenso, aspekto kaj voĉo, malinkluzivante la neperfektan kaj pluskvamperfekton, estas trovitaj.
#000114
La antikva greka estis skribata per la greka alfabeto, kun iom da variado inter dialektoj. Fruaj tekstoj estas skribitaj en boustrefedona stilo, sed maldekstro-al-dekstro iĝis normo dum la klasika periodo. Modernaj redakcioj de antikvaj grekaj tekstoj estas kutime skribitaj uzante akcentojn kaj spirsignojn, intervortajn spacojn, modernan interpunkcion, kaj fojfoj miksitan uskadon, sed ĉi tiuj estis ĉiuj prezentitaj poste.
#000115
Jena politona greka teksto estas de la Apologio de Platono:
#000116
Transliterigite en la Latinan alfabeton uzante modernan version de la skemon Erasmia:
#000117
Kiel vi, viroj de Ateno, estas afektitaj de miaj akuzantoj, mi ne scias; sed mi, por mia parto, preskaŭ forgesis mian propran identon, tiel persvadive ili parolis; kaj tamen estas apenaŭ vorto de vero en kio ili estas dirintaj.
#000118
Projekto de Vikipedio en la antikva greka
Tekstoj en la antikva greka
#000119
↑ Malprecize atestita kaj iom rekonstruita pro tio ke ĝi estis skribita per silabaro (linia skribo B) anstataŭ alfabeto.
↑ Trovebla en ĵusaj versioj de la Enciklopedia Britannica, kiu ankaŭ listas la gravajn verkojn difinantajn la subjekton.
↑ W. Sidney Allen, Vox Graeca – gvidilo al la prononco de la Klasika Greka
↑ Palmer, Leonard. (1996). La Greka Lingvo (p. 262). Norman, OK: Universitato de Oklahomo Press.
#000121