Wikipedia's Capoeira as translated by GramTrans
#000000
brazila batalarto kiu kombinas elementojn de danco, 1] [2] [3 estas ]
Ĝi estis evoluigita en Brazilo plejparte fare de angolanoj, komence de la 16-a jarcento.
Ĝi estas konata pro siaj rapidaj kaj kompleksaj manovroj, ĉefe uzante potencon, rapidecon, kaj levilforton trans vasta gamo de piedbatoj, spinoj kaj teknikoj.
#000001
La plej vaste akceptita origino de la vorto Kapoejro venas de la Tupi vortoj ka'a ("ĝangalo") e pûer ("ĝi estis") [ citaĵo bezonis ], rilatante al la areoj de malalta vegetaĵaro en la brazila interno kie fuĝantaj sklavoj kaŝus.
Terapiisto de la arto estas nomita capoeirista (
#000002
En la 26-an Kapoejro de novembro 2014 estis koncedita specialan protektitan statuso kiel "netuŝebla kultura heredo" fare de Unesko.
#000003
Fino de sklaveco kaj malpermeso de Kapoejro
#000004
La historio de Capoeira komenciĝas kun la komenco de afrika sklaveco en Brazilo.
Ekde la 16-a jarcento, portugalaj kolonianoj komencis eksporti sklavojn al siaj kolonioj, venante plejparte de Angolo.
Brazilo, kun sia vasta teritorio, ricevis la plej multajn el la sklavoj, preskaŭ 40% de ĉiuj sklavoj senditajn tra Atlantiko.
La frua historio de Kapoejro daŭre estas kontestata, aparte la periodo inter la 16-a jarcento kaj la komenco de la 19-a jarcento, de kiam historiaj dokumentoj estis tre malabundaj en Brazilo en tiu tempo.
Sed buŝa tradicio, lingvo, kaj indico forlasas malgrandan dubon ĉirkaŭ ĝiaj afro-brazilaj radikoj.
#000005
En la 16-a jarcento, Portugalio postulis unu el la plej grandaj teritorioj de la koloniaj regnoj, sed malhavis homojn por koloniigi ĝin, aparte laboristojn.
En la brazila kolonio, la portugaloj, kiel multajn eŭropajn kolonianojn, elektis uzi sklavecon por konstrui sian ekonomion.
#000006
En ĝia unua jarcento, la ĉefa ekonomia aktiveco en la kolonio estis la produktado kaj pretigo de sukerkano.
Portugalaj kolonianoj kreis grandajn sukerkanbienojn nomitajn engenhos , kiu dependis de la laboro de sklavoj.
Sklavoj, vivante en malhomaj kondiĉoj, estis devigitaj labori forte kaj ofte suferspertis fizikan punon por malgrandaj miskondutoj.
#000007
Kvankam sklavoj ofte plimultis ol kolonianoj, ribeloj estis maloftaj ĉar la manko de armiloj, severa kolonia juro, malkonsento inter sklavoj venantaj de malsamaj afrikaj kulturoj kaj manko de scio pri la nova tero kaj ĝia medio, ĉio el kiu kutime malinstigis la ideon de ribelo.
#000008
En tiu medio, Kapoejro estis naskita kiel simpla metodo de supervivo.
Ĝi estis ilo kun kiu eskapinta sklavo, tute neekipita, povis pluvivi en la malamika, nekonata tero kaj alfronti la ĉason de la capitães-do-mato, la armitajn kaj surĉevalajn koloniajn agentojn kiuj estis akuzitaj je verdikto kaj kaptado de fuĝintoj.
#000009
Baldaŭ pluraj grupoj de evitado de sklavoj kolektus kaj establus kvilombojn, primitivajn kompromisojn en longe kaj malmolaj atingi lokojn.
Kelkaj kvilomboj baldaŭ pliiĝus en grandeco, altirante pli fuĝantajn sklavojn, brazilajn indiĝenojn kaj eĉ eŭropanojn evitantajn la leĝon aŭ kristanan ekstremismon.
Kelkaj kvilomboj kreskus al grandega grandeco, iĝante reala sendependa multetna ŝtato.
#000010
Ĉiutageco en kvilombo ofertis liberecon kaj la ŝancon revivigi tradiciajn kulturojn for de kolonia subpremo.
En tiu speco de multetna komunumo, konstante minacita fare de portugalaj koloniaj soldatoj, Kapoejro evoluis de supervivilo ĝis batalarto temigis militon.
#000011
La plej granda kvilombo, la Quilombo dos Palmares, konsistis el multaj vilaĝoj kiuj daŭris pli ol jarcenton, rezistante almenaŭ 24 malgrandajn atakojn kaj 18 koloniajn invadojn.
Portugalaj soldatoj foje diris ke ĝi prenis pli ol unu dragono por kapti kvilombomilitiston, ĉar ili defendus sin kun strange kortuŝa militanta tekniko.
La provinca guberniestro deklaris "ke estas pli forte venki kvilombon ol la nederlandaj invadantoj."
#000012
En 1808, la princo kaj estonta reĝo Dom João VI, kune kun la portugala tribunalo, eskapis al Brazilo de la invado de Portugalio de la soldatoj de Napoleona.
Antaŭe ekspluatis nur por ĝiaj naturresursoj kaj krudvarkultivaĵoj, la kolonio finfine komencis formiĝi kiel nacio.
La portugala monopolo efike venis al fino kiam brazilaj havenoj malfermiĝis por komerco kun ĝentilaj eksterlandaj nacioj.
Tiuj grandurboj kreskis en graveco kaj brazilanoj ricevis permeson produkti oftajn produktojn unufoje postulatajn por esti importitaj de Portugalio, kiel ekzemple vitro.
#000013
Registroj de Kapoejropraktikoj ekzistis ekde la 18-a jarcento en Rio-de-Ĵanejro, Salvador kaj Recife.
Pro urbokernkresko, pli da sklavoj estis alportitaj al grandurboj kaj la pliiĝo en societa vivo en la grandurboj igita Kapoejro pli elstara kaj permesis al ĝi esti instruita kaj trejnita inter pli da homoj.
Ĉar Kapoejro ofte estis uzita kontraŭ la kolonia gardisto, en Rio la kolonia registaro provis subpremi ĝin kaj establis severajn fizikajn punojn al ĝia praktiko.
#000014
Abundaj datenoj de policraportoj de la 1800s-spektakloj ke multaj sklavoj kaj liberaj koloraj homoj estis arestitaj por trejnado de Kapoejro:
#000015
"De 288 sklavoj kiuj membrigis la Calabouço-malliberejon dum la jaroj 1857 kaj 1858, 80 (31%) estis arestitaj por Kapoejro, kaj nur 28 (10.7%) por forkuri.
El 4,303 arestoj en Rio-polico malliberigas en 1862, 404 arestitoj - preskaŭ 10% - estis arestitaj por Kapoejro."
#000016
Antaŭ la fino de la 19-a jarcento, sklaveco estis sur la rando de forirado la brazila Imperio.
Kialoj inkludis kreskantajn kvilombajn milicatakojn en plantejoj kiuj daŭre uzis sklavojn, la rifuzon de la brazila armeo por trakti fuĝintojn kaj la kreskon de brazilaj kontraŭsklavecistmovadoj.
La Empiro provis moligi la problemojn kun leĝoj por limigi sklavecon, sed finfine Brazilo rekonus la finon de la institucio la 13-an de majo 1888, kun leĝo nomita Lei Áurea (Ora Juro), aprobita fare de imperia parlamento kaj subskribita fare de Princess Isabel.
#000017
Tamen, liberaj iamaj sklavoj nun sentiĝis forlasitaj.
La plej granda parto de ili havis nenie vivi, neniujn laborlokojn kaj estis malestimitaj fare de brazila socio, kiu kutime rigardis ilin kiel maldiligentajn laboristojn.
Ankaŭ, nova enmigrado de Eŭropo kaj Azio forlasis la plej multajn iamajn sklavojn kun neniu dungado.
#000018
Baldaŭ capoeiristaj komencis uzi siajn kapablojn laŭ netradiciaj manieroj.
Krimuloj kaj militĉefoj utiligis capoeiristajn kiel korpgardistojn kaj asasinon.
Grupoj de capoeiristaj, konataj kiel Maltoj, trudeniris Rio-de-Ĵanejron.
En 1890, la ĵus deklarita brazila respubliko dekretis la malpermeson de Kapoejro en la tuta lando.
Socicirkonstancoj estis kaosaj en la brazila ĉefurbo, kaj policraportoj identigis Kapoejron kiel avantaĝo en batalado.
#000019
Post la malpermeso, ĉiu civitano kaptis trejnantan Kapoejron, en batalo aŭ pro iu alia kialo, estus arestita, torturita kaj ofte mutilita fare de la polico.
[ citaĵo bezonis ] Kulturaj praktikoj, kiel ekzemple la roda de Kapoejro, estis faritaj en malproksimaj lokoj kun gardostarantoj por averti kontraŭ kontaktado de polico.
#000020
De la 1920-aj jaroj, Kapoejrosubpremo malkreskis.
Mestre Bimba de Salvador, forta batalanto en kaj laŭleĝaj kaj kontraŭleĝaj bataloj, renkontiĝis kun sia estonta studento, Cisnando Lima.
Ambaŭ opiniis ke Kapoejro perdis siajn militemajn radikojn pro la uzo de sia ludema flanko por distri turistojn.
Bimba komencis evoluan la unua sistema trejna metodo por Kapoejro, kaj en 1932 fondis la unuan Kapoejrolernejon.
Konsilita fare de Cisnando, Bimba vokis sian stilon Luta Regional Baiana ("regiona batalo de Bahio "), ĉar Kapoejro daŭre estis kontraŭleĝa en nomo.
#000021
En 1937, Bimba fondis la lernejon Centro de Cultura Física e Luta Regional, kun permeso de la Sekretario de Eduko de Salvador ( Secretaria da Educação, Saúde e Assistência de Salvador).
Lia laboro estis tre bone ricevita, kaj li instruis Kapoejron al la kultura elito de la grandurbo.
Je 1940, Kapoejro finfine perdis sian kriman implicon kaj estis leĝigita.
#000022
La regiona stilo de Bimba ombris tradiciajn capoeiristajn, kiuj daŭre estis malfiditaj fare de socio.
Tio komencis ŝanĝiĝi en 1941 kun la fondo de Centro Esportivo de Capoeira Angola (CECA) de Majstro Pastinha.
Situante en la Salvador-najbareco de Pelourinho, tiu lernejo altiris multajn tradiciajn capoeiristajn.
Kun la eminenteco de CECA, la tradicia stilo estis nomita Capoeira Angolo.
La nomo derivita de brincar de Angolo ("pozanta kiel Angolo"), esprimo uzita en la 19-a jarcento en kelkaj lokoj.
Sed ĝi ankaŭ estis adoptita fare de aliaj majstroj, inkluzive de kelkaj kiu ne sekvis la stilon de Pastinha.
#000023
Kapoejro nuntempe estas ne nur batalarto, sed aktiva eksportfirmao de brazila kulturo ĉie en la mondo.
Ekde la 1970-aj jaroj, Kapoejromestre'oj komencis elmigri kaj instrui ĝin en aliaj landoj.
Nuna en multaj landoj sur ĉiu kontinento, ĉiu Jarkapoejro altiras milojn da eksterlandaj studentoj kaj turistojn al Brazilo.
Fremdaj capoeiristaj funkcias forte por lerni portugalan por pli bone kompreni kaj iĝi parto de la arto.
Famaj Kapoejromestre'oj ofte instruas eksterlande kaj establas siajn proprajn lernejojn.
Kapoejro-prezentoj, normale teatraj, akrobataj kaj kun nur malmulte da martieco, estas oftaj vidindaĵoj ĉirkaŭ la mondo.
#000024
La batalartaspekto daŭre ĉeestas kaj daŭre kaŝvestiĝis, igante multajn ne-terapiistojn ignori sian ĉeeston.
Trompado iam ĉeestas kaj fakulaj capoeiristaj eĉ povas kaŝvesti atakon kiel ĝentila gesto.
#000025
Simbolo de la brazila kulturo, simbolo de la etna amalgamo kiu karakterizas Brazilon, al simbolo de rezisto al la subpremo, Kapoejron sendube ŝanĝis ĝian bildon kaj konvenis fonto de fiereco al brazilaj homoj.
Kapoejro estas oficiale konsiderita netuŝebla kultura heredo de Brazilo.
#000026
Kapoejro estas rapida kaj multflanka batalarto kiu estas historie temigis bataladon plimultis aŭ en teknologia malavantaĝo.
La stilo emfazas uzi malsupran korpoparton por piedbati, balai kaj preni malsupren kaj supran korpoparton por helpi tiujn movadojn kaj foje ataki ankaŭ.
Ĝi havas serion de kompleksaj pozicioj kaj korppozojn kiuj estas intencitaj esti ĉenitaj en senĉesa fluo, por striki, eviti kaj moviĝi sen rompado de moviĝo, transigante la stilon kun karakteriza neantaŭdirebleco kaj ĉiuflankeco.
#000027
La ginga (laŭlitere: ŝanceliĝema malantaŭa kaj antaŭen;
svingi) estas la fundamenta movado en Kapoejro, grava kaj por atako kaj defendceloj.
Ĝi havas du ĉefajn celojn.
Oni devas konservi la capoeiristan en stato de konstanta moviĝo, malhelpante lin aŭ ŝin esti daŭre kaj facila celo.
La alia, uzanta ankaŭ falsaĵojn kaj ŝajnmanovrojn, devas misinformi, malsaĝulo, trompas la kontraŭulon, lasanten ilin malfermaj por atako aŭ kontraŭatako.
#000028
La atakoj en la Kapoejro devus esti faritaj kiam ŝanco ekestas, kaj kvankam ili povas esti antaŭitaj per ŝajnmanovroj aŭ piketas, ili devas esti precizaj kaj decidaj, kiel rekta piedbato al la kapo, vizaĝo aŭ decida korpoparto, aŭ forta prenlanugo.
La plej multaj Kapoejratakoj estas faritaj kun la gamboj, kiel rekta aŭ kirlanta piedbatojn, rasteirajn (gambo balaas), tesouras- aŭ genuostrikojn.
Kubutstrikoj, stampiloj kaj aliaj formoj de prenlanugoj kompletigas la ĉefliston.
La ĉefstriko estas gravega kontraŭatakmovo.
#000029
La defendo estas bazita sur la principo de ne-rezisto, intencante eviti atakon uzantan evitemajn movojn anstataŭe de blokado de ĝi.
Avoids estas nomita eskvivas, kiuj dependas de la direkto de la atako kaj intenco de la defendanto, kaj povas esti faritaj starante aŭ kie mano premas la planko.
Bloko devus nur esti farita kiam la esquiva estas tute ne-realigebla.
Tiu militanta strategio permesas rapidajn kaj neantaŭvideblajn kontraŭatakojn, la kapablon temigi pli ol unu kontraŭulon kaj alfronti malplenmanan armitan kontraŭulon.
#000030
Serio de ruloj kaj akrobatado (kiel la korporadumoj nomitaj aú aŭ la transiran pozicion nomitan negativa) permesas al la capoeirista rapide venki prenlanugon aŭ perdon de ekvilibro, kaj poziciigi sin ĉirkaŭ la agresemulo por direktiĝi al atako.
Ĝi estas tiu kombinaĵo de atakoj, defendo kaj moviĝeblo kiu donas al Kapoejro it perceptitan "fluecon" kaj koregrafi-similan stilon.
#000031
Tra la plej granda parto de ĝia historio en Brazilo, Kapoejro ofte havis armilojn kaj armiltrejnadon, fone de sia stratbatalad naturo.
Capoeiristas kutime portis tranĉilojn kaj bladeis armilojn kun ili, kaj la Berimbao povus esti uzita por kaŝi tiujn interno, aŭ eĉ por iĝi sin armilo alkroĉante klingon al sia pinto.
La tranĉilo aŭ razilo estis uzitaj en stratrodaj kaj/aŭ kontraŭ malkaŝe malamikaj kontraŭuloj, kaj estus tiritaj rapide al piko aŭ oblikvo.
Aliaj kaŝejoj por la armiloj inkludis ĉapelojn kaj ombrelojn.
#000032
Mestre Bimba inkludita en sia instruo kurso de especialização aŭ specialiĝkurso en kiuj al la lernantoj estus instruitaj defendoj kontraŭ tranĉiloj kaj pafiloj, same kiel la uzokutimo de tranĉilo, rekta razilo, falĉilo, klubo, kanfolo (dueĝa ponardo), facão ( maĉeto) kaj tira-teima ( kanoglavo).
Sur diplomiĝado, lernantoj ricevis ruĝan koltukon kiu markis ilian specialaĵon.
Tiu kurso estis malfacile uzita, kaj estis ĉesita post iom da tempo.
Pli ofta kutimo praktikita de Bimba kaj liaj studentoj, aliflanke, kaŝeme donis armilon al ludanto antaŭ jogo en ordo por ili por uzi ĝin por ataki ilian kontraŭulon sur la signo de Bimba, kie la devo de la alia ludanto devas senarmigi ilin.
#000033
Tiu armiltrejnado preskaŭ estas tute forestanta en nuna Kapoejrinstruo, sed kelkaj grupoj daŭre trejnas la uzon de raziloj por ceremonia uzokutimo en la rodas.
#000034
Ludanta Kapoejro estas kaj ludo kaj metodo de trejnado de la apliko de Kapoejromovadoj en ŝajniga batalo.
Ĝi povas esti ludita ie ajn, sed ĝi kutime faris enen rodan.
Dum la ludo la plej multaj Kapoejromovoj estas uzitaj, sed capoeiristaj kutime evitas uzi stampilojn aŭ kubutstrikojn se ĝi ne estas tre agresema ludo.
#000035
La ludo kutime ne temigas frapi malsupren aŭ detrui la kontraŭulon, prefere ĝi emfazas kapablon.
Capoeiristas ofte preferas fidi je prenlanugo kiel rasteira, tiam permesante al la kontraŭulo resaniĝi kaj eniri reen en la ludon.
Oni ankaŭ tre ofte bremsas piedbatcolojn antaŭ trafado de la celo, tiel ke capoeirista povas devigi superecon sen la bezono de vundado de la kontraŭulo.
Se kontraŭulo evidente ne povas eviti atakon, ekzistas neniu kialo kompletigi ĝin.
Tamen, inter du alt-spertaj capoeiristaj, la ludo povas iĝi multe pli agresema kaj danĝera.
Capoeiristaj tendencas eviti montri tiun specon de ludo en prezentoj aŭ al la popolo.
#000036
La roda (prononcita [ˈʁodɐ] ) estas cirklo formita per capoeiristaj kaj Kapoejraj muzikaj instrumentoj, kie ĉiu partoprenanto kantas la tipajn kantojn kaj aplaŭdas siajn manojn sekvante la muzikon.
Du capoeiristaj eniras la rodan kaj ludas la ludon laŭ la stilo postulita per la muzika ritmo.
La ludo finiĝas kiam unu el la muzikistoj tenanta Berimbaon determinas al ĝi, kiam unu el la capoeiristaj decidas foriri aŭ voki la finon de la ludo aŭ kiam alia capoeirista interrompas la ludon por komenci ludadon, aŭ kun unu el la nunaj ludantoj aŭ kun alia capoeirista.
#000037
En roda ĉiu kultura aspekto de Kapoejro troviĝas, ne nur la militema flanko.
Flugakrobatiko estas ofta en prezentroda, dum ne vidite kiel ofte en pli grava unu.
Prenlanugoj, aliflanke, estas oftaj en grava roda sed malofte vidita en prezentoj.
#000038
bapto) estas ceremonia roda kie novaj studentoj estos rekonitaj kiel capoeiristaj kaj earn sia unua diplomiĝo.
Ankaŭ pli spertaj studentoj povas iri supren en rango, depende de siaj kapabloj kaj Kapoejrokulturo.
En Capoeira Regional, batizado de Mestre Bimba estis la unuan fojon kiam nova studento ludus Kapoejron sekvantan la sonon de la Berimbao.
#000039
Studentoj eniras la rodan kontraŭ altranga capoeirista (kiel ekzemple instruisto aŭ majstro) kaj normale la ludo finiĝas kie la studento estas prenita malsupren.
En kelkaj kazoj la pli sperta capoeirista povas juĝi la prenlanugon nenecesa.
Sekvi la batizadon la novan diplomiĝon, ĝenerale en la formo de ŝnureto, ricevas.
#000040
Tradicie, la batizado estas la momento kiam la nova terapiisto venas aŭ formaligas sian aŭ ŝian homsimilidon (moknomo).
Tiu tradicio estis kreita reen kiam Kapoejropraktiko estis konsiderita krimo.
Por eviti havi problemojn kun la leĝo, capoeiristaj prezentus sin en la Kapoejrokomunumo nur memstare moknomoj.
Tiel se capoeirista estus kaptita fare de la polico, li estus nekapabla identigi siajn kunulajn capoeiristajn, eĉ kiam torturite.
#000041
Apelidos povas veni de multaj malsamaj aĵoj, kiel ekzemple fizika karakterizaĵo (kiel esti alta aŭ granda), kutimo (kiel rideti aŭ trinkado de ankaŭ multo), loko de naskiĝo, speciala kapablo, besto, aŭ sensignifaj aĵoj.
#000042
Eĉ se homsimilidoj aŭ tiuj moknomoj ne estas necesaj plu, la tradicio daŭre estas tre vivanta ne nur en Kapoejro sed en multaj aspektoj de brazila kulturo.
#000043
Chamada signifas "voko" kaj povas okazi en iu tempo dum roda kie la ritmoangolo estas ludita.
Okazas kiam unu ludanto, kutime al la pli progresintan unu, telefonas lia aŭ ŝia kontraŭulo al danceca rito.
La kontraŭulo tiam kontaktas la alvokanton kaj renkontas lin aŭ ŝin por piediri flank-al-flanke.
Post ĝi ambaŭ rekomencas normalan ludon.
#000044
Dum ĝi povas ŝajni kiel paŭzotempo aŭ danco, la chamada estas fakte kaj kaptilo kaj testo, ĉar la alvokanto ĵus rigardas por vidi ĉu la kontraŭulo lasos sian gardiston malsupren tiel ŝi povas prezenti prenlanugon aŭ strikon.
Ĝi estas kritika situacio, ĉar ambaŭ ludantoj estas vundeblaj pro la proksima proksimeco kaj potencialo por surprizatako.
Ĝi ankaŭ estas ilo por spertaj terapiistoj kaj ĉampionoj pri la arto testi la konscion de studenta kaj montri kiam la studento lasis sin sincera al atako.
#000045
La uzo de la chamada povas rezultigi tre evoluintan signifon de konscio kaj helpas al terapiistoj lerni la subtilecojn de anticipado de la kaŝaj intencoj de alia persono.
La chamada povas esti tre simpla, konsistante sole el la bazelementoj, aŭ la rito povas esti tre kompleksa inkluzive de konkurenciva dialogo de trompado, aŭ eĉ teatraj plibeligoj.
#000046
La volta ao kiun mundo okazas al post interŝanĝo de movadoj atingis konkludon, aŭ post okazis interrompo en la harmonio de la ludo.
En ĉiu el ambaŭ de tiuj situacioj, unu ludanto komencos ĉirkaŭpromeni la perimetro de la cirklo maldekstrume, kaj la alia ludanto eniros la voltan aomundon en la kontraŭa parto de la roda, antaŭ revenado al la normala ludo.
#000048
Malandragem estas vorto kiu venas de malandro, kio signifas personon kiu posedas ruzaĵon same kiel malícian (malico).
Tio, aliflanke, misinformas kiel la signifo de malicia en Kapoejro estas la kapacito kompreni iun intencojn.
En Brazilo, viroj kiuj utiligis straton doloretas por fari porvivaĵon estis nomitaj malandroj.
Poste la signifo disetendiĝis, indikante personon kiu estas rapida pensulo en trovado de solvo por problemo.
#000049
En Kapoejro, malandragem estas la kapablo rapide kompreni la agresemajn intencojn de kontraŭulo, kaj dum batalo aŭ ludo, malsaĝulo, truko kaj trompi lin.
#000050
Simile capoeiristaj utiligas la koncepton de mandinga.
Mandinga povas esti tradukita "magio" aŭ "sorĉo", sed en Kapoejro mandingueiro estas saĝa batalanto, kapabla trompi la kontraŭulon.
Mandinga estas delikata kaj strategia kvalito de la ludo, kaj eĉ certa estetiko, kie la ludo estas esprimplena kaj en tempoj teatra, precipe en la Angola stilo.
La radikoj de la esprimo mandingueiro estus persono kiu havis la magiokapablon eviti damaĝon pro protekto de la Orixás.
#000051
Alterne Mandinga estas maniero diri Mandinka (kiel en la Mandinka Nacio) kiuj estas konata kiel "muzikaj ĉasistoj".
Kiu rekte ligas en la esprimon "vadiação".
Vadiação estas la muzika migranto (per fluto en mano), vojaĝanto, vagabondo.
#000052
Muziko estas integrita al Kapoejro.
Ĝi metas la takton kaj stilon de ludo kiu estas ludota ene de la roda.
Tipe la muziko estas formita per instrumentoj kaj kantado.
Ritmo, kontrolita per tipa instrumento nomita Berimbao, devias de tre malrapida tre fasti, depende de la stilo de la roda.
#000053
Kapoejro-instrumentoj estas disponitaj en vico nomita bateria.
Ĝi estas tradicie formita per tri berimbaus, du pandeiroj, tri atabakve, unu agogô kaj unu ganzá, sed tiu formato povas varii dependi de la tradicioj de la Kapoejrogrupo aŭ la roda stilo.
#000054
La Berimbao estas la gvida instrumento, determini la takton kaj stilon de la muziko kaj ludo ludis.
Du malalta tonaltberimbaus (nomita berra-boi kaj médio) formas la bazon kaj alta Tonaltberimbao (nomita aldviolono) faras variojn kaj improvizojn.
La aliaj instrumentoj devas sekvi la ritmon de la Berimbao, liberan varii kaj improvizi iomete, dependante sur la muzika stilo de la Kapoejrogrupo.
#000055
Ĉar la capoeiristaj ŝanĝas sian ludstilon signife sekvante la bireton de la Berimbao, kiu metas la rapidecon de la ludo, stilon kaj agresemon, estas vere la muziko kiu movas Kapoejroludon.
#000056
Multaj el la kantoj estas kantitaj en voko kaj respond formato dum aliaj estas en la formo de rakonto.
Capoeiristaj kantas koncerne vasta gamo de subjektojn.
Kelkaj kantoj temas pri historio aŭ rakontoj de famaj capoeiristaj.
Aliaj kantoj provas inspiri ludantojn por ŝajnigi esti pli bonaj.
Kelkaj kantoj temas pri kio okazas ene de la roda.
Foje la kantoj temas pri vivo aŭ amo perdita.
Aliaj havas facilaniman kaj ludeman kantotekston.
#000057
Ekzistas kvar bazaj specoj de kantoj en Kapoejro, la Ladaínha, Chula, Corrido kaj Quadra.
La Ladaínha estas rakontsoloo kantita nur komence de roda, ofte per mestre (majstro) aŭ plej respektata capoeirista donaco.
La soloo estas sekvita per louvação, voko kaj respondpadrono kiu kutime dankas dion kaj onies majstron, inter aliaj aĵoj.
Ĉiu voko estas kutime ripetita laŭvorta fare de la respondantoj.
La Chula estas kanto kie la kantistparto estas multe pli granda ol la refrenkorusrespondo, kutime ok kantistversoj por unu refrenkorusrespondo, sed la proporcio povas varii.
La Corrido estas kanto kie la kantistparto kaj la refrenkorusrespondo estas egalaj, normale du versoj per du respondoj.
Finfine, la Quadra estas kanto kie la sama verso estas ripetita kvar fojojn, aŭ tri kantistversoj sekvitaj per unu refrenkorusrespondo, aŭ unu verso kaj unu respondo.
#000058
Kapoejro-kantoj povas paroli pri praktike io ajn, estante ĝi ĉirkaŭ historia fakto, fama capoeirista, sensignifaj vivofaktoj, kaŝaj mesaĝoj por ludantoj, io ajn.
Improvizo estas gravega ankaŭ, kantante kanton kiun la ĉefkantisto povas ŝanĝi la kantotekston de la muziko, rakontante io ke tio okazas en aŭ ekster la roda.
#000059
Determini stilojn en Kapoejro estas malfacila, de kiam ekzistis neniam unueco en la origina Kapoejro, aŭ instrumetodon antaŭ la jardeko de 1920.
Tamen, disiĝo inter du stiloj kaj sub-stila estas vaste akceptita.
#000060
Capoeira Angolo rilatas al ĉiu Kapoejro kiu konservas la tradiciojn tenis antaŭ la kreado de la Regiona stilo.
#000061
Ekzisti en multaj partoj de Brazilo ekde koloniaj tempoj, plej precipe en la grandurboj de Rio-de-Ĵanejro, Salvador kaj Recife, estas maleble rakonti kie kaj kiam Capoeira Angolo komencis preni ĝian nunan formon.
La nomo Angolo komencas jam la komenco de sklaveco en Brazilo, kiam afrikanoj, prenitaj al Luando esti ekspeditaj al la Amerikoj, estis alvokitaj Brazilaj "nigruloj de Angolo", nekonsiderante sia nacieco.
En kelkaj lokoj de Brazilaj homoj nomus Kapoejron "pozado de kiel Angolo" kaj, laŭ Mestre Noronha, la Kapoejrolernejo Centro de Capoeira Angola Conceição da Praia, kreita en Bahio, jam utiligis la nomon Capoeira Angola kontraŭleĝe en la komenco de la 1920 jardeko.
#000062
La nomo Angolo estis finfine eternigita fare de Mestre Pastinha ĉe la 23-an de februaro 1941, kiam li malfermis la Centro Esportivo de capoeira Angolo (CECA).
Pastinha preferis la ludicaspektojn de la ludo prefere ol la militema flanko, kaj estis multe respektita fare de agnoskitaj Kapoejromajstroj.
Baldaŭ multaj aliaj majstroj adoptus la nomon Angolo, eĉ tiujn kiuj ne sekvus la stilon de Pastinha.
#000063
La idealo de Capoeira Angolo devas konservi Kapoejron kiel proksima al siaj radikoj kiel eble.
Karakterizite per estanta strategia, kun kaŝirantaj movadoj ekzekutitaj starante aŭ proksime de la planko depende de la situacio por alfronti, ĝi aprezas la tradiciojn de malícia, malandragem kaj neantaŭdirebleco de la origina Kapoejro.
#000064
Tipa muzika bateria formacio en roda de Capoeira Angolo estas tri berimbaus, du pandeiroj, unu atabakve, unu agogô kaj unu ganzuá.
#000065
Capoeira Regional komencis preni formon en la 1920 jardeko, kiam Mestre Bimba renkontis sian estontan studenton, José Cisnando Liman.
Ambaŭ kredis ke Kapoejro perdis sian militeman flankon kaj finis ke ekzistis bezono restrukturi ĝin.
Bimba kreis sian sequências de ensino (instrukombinaĵoj) kaj kreis la unuan instrumetodon de Kapoejro.
Konsilita fare de Cisnando, Bimba decidis voki sian stilon Luta Regional Baiana, kiam Kapoejro daŭre estis kontraŭleĝa en tiu tempo.
#000066
La fundamento de Capoeira Regional estas la origina Kapoejro sen multaj el la aspektoj kiuj estis nepraktikaj en reala batalo, kun malpli preteksto kaj pli da objektiveco.
Trejnado estis plejparte temigis atakon, evitadon kaj kontraŭatakon, donante altan gravecon al precizeco kaj disciplino.
Bimba ankaŭ aldonis kelkajn movojn de aliaj artoj, precipe la batukve, malnovan stratbatalan ludon trejnitan fare de lia patro.
Uzo de saltoj aŭ aerakrobacy estis daŭrigita al minimumo, ĉar unu el siaj fundamentoj ĉiam konservis almenaŭ unu manon aŭ piedon firme alkroĉitan al la grundo.
Mestre Bimba ofte diris, " okãon é amiko faras capoeiristan " (la planko estas amiko al la capoeirista).
#000067
Capoeira Regional ankaŭ lanĉis la unuan estran metodon en Kapoejro.
calouro (unuajarulo), formumado- (finstudinta) kaj formumadespecializado (specialisto).
Kiam studento kompletigis kurson, speciala festadceremonio estis havita rezulti kie silka koltuko estas ligita ĉirkaŭ la kolo de la capoeirista.
#000068
La tradicioj de roda kaj Kapoejroludo estis konservitaj, estante uzitaj por meti en uzon kio estis lernita dum trejnado.
La aranĝo de muzikaj instrumentoj, aliflanke, estis ŝanĝita, estante farita per ununura Berimbao kaj du pandeiroj.
#000069
En la 1970-aj jaroj miksita stilo komencis preni formon, kun terapiistoj prenas la aspektojn kiun ili pripensis pli gravaj de kaj Regiona kaj Angolo.
Precipe pli akrobata, tiu sub-stila estas vidita per iuj kiel la natura evoluo de Kapoejro, de aliaj kiel fuŝmiksado aŭ eĉ misinterpreto de Kapoejro.
#000071
Nuntempe la etikedo Contemporânea validas por iu Kapoejrogrupo kiuj ne sekvas Regional aŭ Angolajn stilojn, eĉ tiujn kiuj miksas Kapoejron kun aliaj batalartoj.
Kelkaj famaj grupoj kies stilo ne povas esti priskribita kiel aŭ Angolo aŭ Regional sed prefere "stilo propra", inkludi Senzala de Santos, Cordaon de Ouro kaj Abada.
Koncerne Cordaon de Ouro, la stilo povas esti priskribita kiel "Miudinho", malalta kaj rapide paŝadis ludon, dum en Senzala de Santos la stilo povas priskribis simple kiel "Senzala de Santos", eleganta, ludema kombinaĵo de Angolo kaj Regional.
Kapoejro Abada povas esti priskribita kiel pli agresema, malpli "danco" influis stilon de Kapoejro.
#000072
Pro ĝia origino, Kapoejro neniam havis unuecon aŭ ĝeneralan interkonsenton.
Estra aŭ diplomiĝa sistemo sekvas la saman padon, kiel tie neniam ekzistite estra sistemo akceptita per la plej multaj el la majstroj.
Tio signifas diplomiĝon kiun stilo varias dependi de la tradicioj de la grupo.
#000073
La plej ofta moderna sistemo uzas kolorajn ŝnurojn, nomitajn corda aŭ kordão, ligis ĉirkaŭ la talio.
Kelkaj majstroj uzas malsamajn sistemojn, aŭ eĉ neniun sistemon entute.
#000074
[ citaĵo bezonis ] ekzistas multaj unuoj (ligoj, federacioj kaj unuiĝo) kiuj provis unuigi la diplomiĝsistemon.
La plej kutima [ citaĵo bezonata ] estas la sistemo de la Confederação Brasileira de Capoeira (Konfederação Brasileira de Capoeira) (brazila Capoeiran Confederation), kiu adoptas ŝnurojn uzantajn la kolorojn de la brazila flago, verda, flava, blua kaj blanka.
#000075
[ citaĵo bezonis ] Eĉ se ĝi estas vaste uzita kun multaj malgrandaj varioj, multaj grandaj kaj influaj grupoj daŭre uzas malsamajn sistemojn, en ekzemplo, Porto da Barra Group kiu uzas zonojn kiuj rakontas la brazilan sklavechistorion.
Eĉ la Confederação Brasileira de Capoeira (Konfederação Brasileira de Capoeira) ne estas vaste akceptita kiel la ĉefa reprezentanto de la Kapoejro.
#000076
[ citaĵo bezonis ] En multaj grupoj (plejparte da Angola lernejo) ekzistas neniu rekta estra sistemo.
Ekzistas studentoj, treinel'oj, profesoroj, kontraŭ-mestre kaj mestre sed neniu kordas (zonoj).
En kelkaj grupoj, Kapoejro estas simple kia ĝi, Kapoejro, kaj tial ekzistas neniu bezono de kordas kiel "zonoj ne ludas".
Unu el la ideoj ne havi zonon estas ke ekzistas tiel multaj zonsistemoj kia ekzistas grupoj uzantaj ilin.
Tial, grupoj povas havi malsamajn signifojn de nivelo por samaj kolorzonoj.
Kaj tiam denove, en originoj de Kapoejro, ekzistis neniuj zonoj.
#000077
Farita fare de multaj Kapoejrogrupoj, sambo de roda estas tradicia afro-brazila danco kaj muzikaj formoj kiu estis asociita kun Kapoejro dum multaj jardekoj.
La orkestro estas kunmetita de pandeiro, atabakve, berimbau-aldviolono (alta Tonaltoberimbao), kocalho, akompanita per kantado kaj aplaŭdado.
Samba de roda estas konsiderita unu el la primitivaj formoj de moderna Sambo.
#000079
Origine la Maculelê verŝajne estis indiĝena armita bataladstilo, uzante du bastonojn aŭ maĉeton.
Nuntempe ĝi estas folklora danco trejnita per peza afro-brazila perkutado.
Multaj Kapoejrogrupoj inkludas Maculelê en siaj prezentoj.
#000080
Pŭada de Rede estas brazila folklora teatra teatraĵo, vidita en multaj Kapoejroprezentoj.
Ĝi estas bazita sur tradicia brazila legendo implikanta la perdon de fiŝkaptisto en marvetura akcidento.
#000081
Kapoejro estas citita kiel influo sur aliaj batalartoj kaj pluraj formoj de danco, inkluzive de diskutita statuso kiel frontulo de fendo.
Multaj teknikoj de Kapoejro ankaŭ ĉeestas en Trompado.
En la UK, Kapoejro estis citita kiel esenca influo en la evoluo da la hibrida batalarto
#000082
Kapoejro nuntempe estas utiligita kiel ilo en sport'evoluo (la uzo de sporto por krei pozitivan socialŝanĝon) por antaŭenigi psikosocian bonfarton en diversaj junulprojektoj ĉirkaŭ la mondo.
Capoeira4Refuges estas UK-bazita NGO laboranta kun juneco en konfliktzonoj en la Proksima Oriento.
Kapoejro por Paco estas projekto bazita en la Demokrata Respubliko de Kongo.
La Nukanti Fundamento laboras kun stratinfanoj en Kolombio.
#000083
Multaj brazilaj batalantoj havas Kapoejrofonon, aŭ trejnadon ofte aŭ provis ĝin antaŭe.
Anderson Silva, kiu estas flava zono, trejnis en Kapoejro en juna aĝo, tiam denove kiam li estis UFC batalanto;
Thiago Santos, aktiva UFC-mezapeza defianto kiu trejnis en Kapoejro dum 8 jaroj;
UFC-batalanto Conor McGregor, kiu efektivigis aspektojn de Kapoejro en sian militantan stilon;
Marcus "Lelo" Aurelio, kiu estas fama pro batado de batalanto senkonscie kun Meia Lua De Compasso-piedbato, kaj UFC-veterano Andre Gusmão ankaŭ utiligas Kapoejron kiel sian bazon.
#000084
Kapoejro (capoeira, en la portugala) estas luktoarto disvolvita de afrikaj sklavoj alportitaj al Brazilo kaj de iliaj posteuloj. Ĝin karakterizas lertaj kaj kompleksaj korpomovoj, farataj ofte sur la planko aŭ kapmalsupre kaj piedleve, kaj havantaj kelkfoje fortan akrobatan komponanton. Karakterizaĵo distinganta ĝin disde aliaj luktoj estas la fakto, ke ĝi estas akompanata de propa muziko. Ofta dubo estas, ĉu kapoejro estas danco aŭ lukto; kapoejro, en vero, estas kaj danco kaj lukto. La vorto kapoejro havas kelkajn signifojn, el kiuj unu rilatas al la arbaraj aŭ ĝangalaj areoj en la brazila internlando. Estas sugestite, ke kapoejro ekhavis sian nomon de tiaj lokoj, kie la sklavoj forfuĝintaj provis kaŝi sin.
#000089
Ekzistas du precipaj kapoejrostiloj, sufiĉe malsimilaj inter si. Unu el ili estas nomita "Angola", karakterizita per malrapida, proksimplanke malalta lukto, kiu speciale atentas al la ritoj kaj tradicioj de la arto. La alian stilon oni nomas "Regiona" ("Regional", en la brazilportugala) kaj ĝi estas konata per siaj fluaj kaj akrobataj movoj, ĉe kiuj la strategio kaj la tekniko estas la ĉefaj punktoj. Ambaŭ stilojn markas intenckaŝemo kaj artifikoj, kaj estas surplanke aktivaj; estas tre oftaj plurspecaj gambomovoj, kiel ekz. piedpintaj, rampaj kaj tutplandaj piedbatoj.
#000090
Ĝi formis la bazon de rompdanco kiu estiĝis en la fino de la 20-a jarcento.
#000091
La kursanoj, kapoejristoj, staras en cirklo (por. roda) kun 2 kombatantoj en la centro de la cirklo. Samtempe iu ludas per tipaj brazilaj muzikinstrumentoj (ekz. la berimbaŭo kaj la kaŝiŝo). La muziko vokiĝas la animo en kapoejro kaj kontrolas la rapidecon kaj la ritmon de la batalo.
#000092
Samtempe la homoj en la rando de la cirklo kantas, manfrapas kaj ludas sur tamburinoj (por. pandeiro), sonoriloj (por. agogo) kaj tamburoj (por. atabaque). La kantoj ofte temas pri la ludado de kapoejro kaj incitas al la batalantoj.
#000093
La Roda (pron. ĥoda) aŭ "Roda de Capoeira" estas la cirklo de homoj en kiu kapoejro estas ludata. La cirkla formo ekzistas por teni la fokuson sur la ludantoj kaj muzikistoj kaj konservi la energio kreita de la kapoejra ludo. La homoj kiuj randas en la cirklo manfrapas kaj kantas laŭ la musiko ludata de la muzikantoj en la bateria por la du partneroj kiuj kapoejre ludas (por. jogar). La "buŝo" de la roda estas lokita rekte antaŭ la bateria. Ĝi estas la punkto de kie la ludantoj komencas ĉiu ludo kaj ĝenerale kie iuj novaj ludantoj devas eniri. In iuj kapoejraj lernejoj individuo el la spektantaro povas "aĉeti" la ludon por komenci la ludandon kun unu el la du ludantoj kaj komenci novan ludon.
#000094
Dum la 16-a jarcento, Portugalio venigis sklavojn en Sudamerikon, elvenintaj el Okcidenta Afriko. Brazilo estis la plej granda ricevanto de la sklavomigrado, kun 42% el ĉiuj sklavoj forsenditaj trans Atlantikan Oceanon. La jenaj popoloj estis plej ofte vendataj en Brazilo: sudana grupo, komponita precide de la popoloj Joruboj kaj Dahomeo; la grupo gvinea-sudana de la popoloj Malesi e Hausa kaj la grupo bantua (inkluzivanta la kongojn, la Kimbundojn kaj la Kasanjejn) de Angolo, Kongo kaj Mozambiko.
#000095
La negroj kunportis kun si en la Novan Mondon siajn kulturajn tradiciojn kaj religion. La homogeneiĝado de la afrikaj popoloj sub la subpremo de la sklaveco estis la antaŭenpuŝilo de la kapoejro. Ĝi estis disvolvita de la sklavoj de Brazilo kiel maniero rezisti je siaj subpremantoj, sekrete praktiki sian arton, transigi sian kulturon kaj plibonigi sian moralon. Estas registroj de kapoejropraktikado en la 18-a kaj 19-a jarcentoj en la urboj Rio-de-Ĵanejro, Recifo kaj Salvadoro, tamen dum pluraj jaroj la kapoejro estis konsiderata ordorenversa kaj ĝia praktiko estis malpermesita kaj intense retenita. Pro tiu retenado, la kapoejro praktike estingiĝis en Rio-de-Ĵanejro, kie la kapoejristaj grupoj estis konataj kiel maltas, kaj en Recifo, kie, laŭ iuj ĝi devenis de la frevodanco, konata kiel la paŝo. En 1932, Majstro Bimba fondis la unuan kapoejropalestron de Brazilo, en Salvadoro. Majstro Bimba aldonis kelkajn movojn el luktartoj kaj disvolvis laŭsisteman trejnadon por kapoejro, stilo kiu ekkonatiĝis kiel Regiona. Kontraŭstare, Majstro Pastinha predikis la tradicion de kapoejro kiel ŝajniĝa, simulada, trompa kaj malica ludo, stilo kiu ekkonatiĝis kiel Angola. Per la rivaleco inter tiuj du grandaj majstroj, la kapoejro ĉesis esti marĝenigita kaj disiĝis el Bahio en ĉiujn brazilajn subŝtatojn.
#000096
En 1974 kapoejro iĝis aprobita kiel nacia sporto en Brazilo , kaj akademioj kaj konkurencoj troviĝas ĉie en la lando. Ĝi antaŭ relative nelonge evoluis trans la limoj de Brazilo kaj nuntempe forte kreskas en multaj landoj tra la tuta mondo.
#000097
En la komunumo de kapoejro la celo de la praktikado estas tre malsama. Kelkaj grupoj de praktikantoj enfokusigas la akrobatiko, aliaj la batalsporto kaj aliaj la danco. Ĝ plaĉas al multaj pro la pura beleco en la batalarto, kiu povas funkcii kvazaŭ kiel hipnoto. Ĝi estas samtempe batalo kaj danco, kiu ne nur estas la korpa, sed ankaŭ ekzistas de muziko, kulturo, historio kaj scio. Kapoejristo devas tiel lerni kiel teni la ekvilibron inter la korpo kaj la menso.
#000098
1548 – Komenciĝas la deviga enmigrado de la afrikaj sklavoj en Brazilon.
1712 – Unua skribita registro de la termino capoeira (kapoejro), en Vocabulário Português e Latino (Portugala kaj Latina Vortaro), de Pastro D. Rafael Bluteau; ĝia signifo tamen referencas la lukton.
#000099