[{"text_idx": "#000000", "text": "Wikipedia's Vinland as translated by GramTrans"}, {"text_idx": "#000002", "text": "En 1960, arkeologiaj signoj de norena setlejo [4] en Nordameriko (ekster Gronlando) estis trovitaj en L'Anse au\u0306 Meadows en la norda pinto de la insulo Novlando.\nAntau\u0306 la eltrovo de arkeologia indico, Vinlando estis konata nur de norenaj sagaoj kaj mezepoka historiografio.\nLa eltrovaj\u0302o (1960) decide pruvis la antau\u0306kolumban norenan koloniigon de la Amerikoj.\nL'Anse au\u0306 Meadows povas egalrilati al la tendaro Straumfjo\u0308r\u00f0 menciita en la Saga of Erik the Red ."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Sagao de Erik la Rug\u0302a"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Vinlando au\u0306 \"Winland\" [3] estis la nomo donita al parto de Nordameriko fare de la islanda Norseman Leif Eiri\u0301ksson, koncerne jaron 1000.\nLa preciza signifo de tiu norenulloknomo ne estis establita.\nTri vers\u0302ajnaj tradukoj de la nomo estis avancitaj fare de lingvistoj:"}, {"text_idx": "#000006", "text": "\"tero de reboj\" (au\u0306 \"tero de vino\")"}, {"text_idx": "#000007", "text": "La plej frua disko de la nomo Winland estas trovita en Descriptio insularum Aquilonis de Adamo de Bremeno (\"Priskribo de la Norda Insuloj\", k. 39), skribita c\u0302. 1075.\nPor skribi g\u0302in li vizitis la King of Denmark (Reg\u0302o de Danio), Sweyn II Estridsson kiuj havis konon de la nordaj teroj.\nLa nomo enhavas norenan VIN kiu signifas herbejon.\nAdamo implicas ke la nomo devus esti mistradukita per latina (lingvo ne signife ligita al la norena lingvo) vinum al \"vino\" (igita kiel Malnovaltgermana venko ):"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Krome, li ankau\u0306 raportis unun insulon malkovritan per multaj en tiu oceano, kiu estas nomita Winland, pro la kialo ke vitoj kreskas tie memstare, produktante la plej bonan vinon."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Tiu etimologio estas retenita en la 13-ajarcenta Gr\u0153nlendinga sagao , kiu disponigas malkoncizan raporton pri la eltrovo de Vinlando kaj g\u0302ia ekzistanta nomita de la vi\u0301nber , t.e. \" vinbero \", esprimo por vinberoj au\u0306 riboj (nigraj au\u0306 rug\u0302aj), trovita tie."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Ekzistas multjara skandinava tradicio de fermentado de beroj en vinon.\n[ citaj\u0302o bezonis ] La demando c\u0302u la nomo nomas faktajn vitojn (implicite fare de Adamo de Bremeno) au\u0306 j\u0302us al beroj estis traktita en elfosadraporto (2010) pri L'Anse au\u0306 Meadows.\n[ citaj\u0302o bezonis ] La eltrovo de grizjuglandoj en la loko implicas ke la norena esplorita Vinlando plu en la sudo, minimume g\u0302is Skt. Lau\u0306renca Rivero kaj partoj de Nov-Brunsviko, la norda limo por kaj grizjuglando kaj sovag\u0302aj vinberoj ( Vitis riparia )."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Alia propono por la nometimologio, estis alportita supren fare de Sven So\u0308derberg en 1898 (unue publikigis en 1910).\nTiu sugesto implikas interpreti la norenan nomon ne kiel vi\u0301n-tero sed kiel vin-tero , kun mallonga vokalo.\nNorenlingva VIN (de Pranordia u\u0306inju) havas signifon de \"herbejo, pas\u0302tejo\"."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Tiu interpreto de Vinlando kiel \"pas\u0302tejo\" prefere ol \"reb-alterig\u0302i\" estis akceptita fare de Valter Jansson en lia klasikaj\u0302o 1951 disertaj\u0302o sur la VIN - nomoj de Skandinavio, per kiu g\u0302i enmetis popularan scion en la pli posta 20-a jarcento.\nG\u0302i estis malaprobita fare de Einar Haugen (1977), kiu argumentis ke la VIN elemento s\u0302ang\u0302is it signifon de \"pas\u0302tejo\" al \"bieno\" long antau\u0306 la norena periodo.\nNomoj en VIN ricevis en la Pranordia periodo, kaj ili estas forestantaj de lokoj koloniigitaj en la Vikinga erao.\nLa bazo de Haugen por malakcepto poste estis defiita."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Ekzistas runs\u0302tono kiu eble enhavis noton pri la norena nomo iomete datante de antau\u0306 Winland de Adamo de Bremeno.\nLa H\u00f8nen Runs\u0302tono estis malkovrita en Norderhov, Norvegio baldau\u0306 antau\u0306 1817, sed g\u0302i poste estis perdita.\nG\u0302ia takso dependas de skizo farita fare de antikvaj\u0302ista L. D. Klu\u0308wer (1823), nun ankau\u0306 perdite sed en victurno kopiita fare de Wilhelm Frimann Koren Christie (1838).\nLa Younger Futhark surskribo estis datita al c\u0302. 1010-50.\nLa s\u0302tono estis starigita en memoro pri norvego, eventuale posteulo de Sigurd Syr.\nSophus Bugge (1902) legis parton de la surskribo kiel"}, {"text_idx": "#000014", "text": "\u16a2\u16c1\u16bf\u16eb(\u16da)\u16c6(\u16d0)\u16c1\u16ad\u16eb\u16c1\u16cc\u16c6uin (l)a(t)ia\u0328 isaVi\u0301nlandi a\u0301 i\u0301sa"}, {"text_idx": "#000015", "text": "la sama sekvenco estas legita fare de Magnus Olsen (1951) kiel"}, {"text_idx": "#000016", "text": "\u16a2\u16c1\u16bf\u16eb\u16b4\u16c6(\u16da\u16d0)\u16ad\u16eb\u16c1\u16cc\u16c6uin ka(lt)a\u0328 isavindkalda a\u0301 i\u0301sa"}, {"text_idx": "#000017", "text": "La c\u0302effontoj de informoj pri la norenaj vojag\u0302oj al Vinlando estas du islandaj sagaoj, la Saga of Eric the Red kaj la Saga of the Greenlanders .\nTiuj rakontoj estis konservitaj per bus\u0302a tradicio g\u0302is ili estis surpaperigitaj proksimume 250 jarojn post la okazaj\u0302oj kiujn ili priskribas.\nLa ekzisto de du versioj de la rakonto montras kelkajn el la defioj de utiligado de tradiciaj fontoj por historio, c\u0302ar ili dividas grandan nombron da rakontelementoj sed uzas ilin lau\u0306 malsamaj manieroj.\nEbla ekzemplo estas la referenco al du malsamaj viroj nomitaj Bjarni kiuj estas krevigitaj de kurso.\nMallonga resumo de la rakontofadenoj de la du sagaoj, donitaj c\u0302e la fino de tiu artikolo, montras aliajn ekzemplojn."}, {"text_idx": "#000018", "text": "La sagaoj raportas ke konsiderinda nombro da vikingoj estis en partioj kiuj vizitis Vinlandon.\nLa skipo de Thorfinn Karlsefni konsistis el 140 au\u0306 160 homoj lau\u0306 Saga of Eric the Red, 60 lau\u0306 la Gronlanda Sagao.\nDau\u0306re lau\u0306 c\u0302i-lasta, Leifr Eiri\u0301ksson gvidis firmaon de 35, Thorvald Eiriksson firmaon de 30, kaj Helgi kaj Finnbogi havis 30 s\u0302ipanojn."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Lau\u0306 la Sagao de Erik la Rug\u0302eco, \u00feorfinr \" Karlsefni \" \u00feo\u0301r\u00f0arson kaj firmao de 160 viroj, iri suden de Gronlando krucis senkas\u0302an pecon de maro, trovita Helluland, alian pecon de maro, Markland, alian pecon de maro, la terkapo de Kjalarnes, la Wonderstrands, Straumfjo\u0308r\u00f0 kaj finfine lokon nomitan Ho\u0301p, abundega loko kie neniu neg\u0302o falis dum vintro.\nTamen, post pluraj jaroj for de Gronlando, ili elektis turni reen al siaj hejmoj kiam ili ekkomprenis ke ili alie alfrontus senfinan konflikton kun la indig\u0302enoj."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Tiu sagao referenceas la loknomo Vinlando lau\u0306 kvar manieroj.\nUnue, g\u0302i estas identigita kiel la tero trovita fare de Leifr Eiri\u0301ksson.\nKarlsefni kaj liaj viroj poste trovas \"vi\u0301n-ber\" proksime de la Wonderstrands.\nPoste, la rakonto lokalizas Vinlandon en Sud Markland, kun la terkapo de Kjalarnes c\u0302e sia norda ekstremaj\u0302o.\nTamen, g\u0302i ankau\u0306 mencias ke dum c\u0302e Straumfjord, kelkaj el la esploristoj deziris iri enen serc\u0302i Vinlandon okcidente de Kjalarnes."}, {"text_idx": "#000023", "text": "La esploristoj revenas al Gronlando en somero kun kargo de vinberoj kaj kas\u0302as.\nBaldau\u0306 poste, s\u0302ipo komandita fare de du islandanoj alvenas en Gronlando, kaj Freydis, filino da Eriko la Rug\u0302a, persvadas ilin por interligi s\u0302in en ekspedicio al Vinlando.\nIli velas tiun au\u0306tunon, sed malkonsentojn dum la vintrantau\u0306eco al la mortigo, c\u0302e la ordo de Freydis, de c\u0302iuj islandanoj, inkluzive de kvin virinoj, kiel ili kus\u0302as dormante.\nEn printempo la gronlandanoj revenas hejmen kun bona kargo, sed Leif trovas la veron pri la islandanoj.\nTio estas la lasta Vinlando-ekspedicio registrita en la sagao."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Karlsefni, akompanita fare de Thorvald Eriksson kaj aliaj, velas c\u0302irkau\u0306 Kjalarnes kaj tiam suden, konservante teron sur ilia maldekstra flanko, esperante trovi Thorhall.\nPost velado por longa tempo, dum alligite sur la suda flanko de okcident-torenta rivero, ili estas pafitaj c\u0302e fare de unu-pieda viro, kaj Thorvald mortas pro sago-vundo.\nLa esploristoj revenas al Straumsfjord, sed malkonsentoj dum la sekva vintrantau\u0306eco al la rezigno de la projekto.\nSur la vojo hejme, la s\u0302ipo de Bjarni la islandano estas balaita en la Maron de Worms (Madkasjo) per malfavoraj ventoj.\nLa maraj vermoj detruas la karenon, kaj nur tiuj kiuj eskapas en la vermo-dissekcita boato de la s\u0302ipo pluvivas.\nTio estas la lasta Vinlando-ekspedicio registrita en la sagao."}, {"text_idx": "#000027", "text": "La plej malnova ofte agnoskis pluvivan skriban rekordon de Vinlando prezentig\u0302as en Descriptio insularum Aquilonis, de Adamo de Bremeno, germana ( saksa) geografiisto kaj historiisto, skriba en proksimume 1075.\nPor skribi g\u0302in li vizitis la danan reg\u0302on Svend Estridsen, kiu havis konon de la nordaj teroj kaj rakontis lin pri la \"insuloj\" malkovritaj fare de norenaj maristoj malproksimaj en Atlantiko, de kiuj Vinlando estis la plej malproksima.\nLa preciza vortumo de tio, la unua mencio de Vinlando en konataj skribaj fontoj, estas kiel sekvas: [17]"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Adamo ig\u0302is konfuzita inter Helluland kaj Halagland , la plej norda parto de mezepoka Norvegio, kie la \" noktomeza suno \" estas videbla.\nLi ankau\u0306 literumis Vinlandon en la latina la sama kiel Venedlando, la slava provinco plej proksima al Danio."}, {"text_idx": "#000030", "text": "En la frua 14-a Jarcento, geografienciklopedio nomita Geographica Universalis estis kompilita en Abatejo Malmesbury en Anglio, kio estis en victurno utiligita kiel fonto por unu el la plej vaste cirkulitaj mezepokaj anglaj informadoj, Polychronicon fare de Ranulf Higden, kelkajn jarojn poste.\nAmbau\u0306 tiuj verkoj, kun Adamo de Bremeno kiel ebla fonto, estis konfuzitaj koncerne la lokon de kion ili nomis Wintland - la Malmesbury-monah\u0302o havis g\u0302in sur la oceano oriente de Norvegio, dum Higden metis g\u0302in okcidenten de Danio sed ne klarigis la distancon.\nKopioj de Polychronicon ofte inkludis mondmapon sur kiu Wintland estis markita en Atlantiko proksime de Islando, sed denove multe pli proksime al la skandinava kontinento ol en realeco.\nLa nomo estis klarigita en ambau\u0306 tekstoj kiel rilatante al la kapablo de la sovag\u0302aj log\u0302antoj ligi la venton supren en dekdunodaj s\u0302nuroj, kiujn ili vendis al maristoj kiuj povus tiam malfari nodon kiam ajn ili bezonis bonan venton.\nNek menciis vinberojn, kaj la Malmesbury-laboro specife deklaras ke malmulto kultivas tie sed herbon kaj arbojn, kiu reflektas la sagaopriskribojn de la areo je la c\u0302efa norena ekspediciobazo."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Pli geografie g\u0302ustaj estis islandaj tekstoj de proksimume la sama tempo, kiu prezentis klaran bildon da la nordaj landoj kiel travivite fare de norenaj esploristoj: norden de Islando vasta, dezerta ebenaj\u0302o (kiujn ni nun scias esti la Polusa landglaciego) etendigita de Biarmeland (norda Rusio) orienten de la Blanka Maro, g\u0302is Gronlando, tiam plue okcidente kaj sude estis, en sinsekvo, Helluland, Markland kaj Vinlando.\nLa Icelanders neniu scio pri kiom ege sude Vinlando etendis havis, kaj ili konjektis ke g\u0302i eble atingos g\u0302is Afriko."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Islandaj kronikoj registras alian provon viziti Vinlandon de Gronlando, dum jarcento post la sagaovojag\u0302oj.\nEn 1121, islanda episkopo Eric Gnupsson, kiu estis bazita sur Gronlando ekde 1112, \"iris por serc\u0302i Vinlandon\".\nNenio pli estas raportita de li, kaj tri jaroj poste alia episkopo, Arnald, estis sendita al Gronlando.\nNeniuj skribaj rekordoj, krom surskribi s\u0302tonoj, pluvivis en Gronlando, tiel ke la venonta referenco al vojag\u0302o ankau\u0306 venas de islandaj kronikoj.\nEn 1347, s\u0302ipo alvenis en Islando, post estado krevigita de kurso sur g\u0302ia hejmenvojo de Markland g\u0302is Gronlando kun s\u0302arg\u0302o konstruligno.\nLa implico estas ke la gronlandanoj dau\u0306re utiligis Markland kiel fonton de konstruligno dum pluraj jarcentoj."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Disputo pri la loko de Vinlando"}, {"text_idx": "#000036", "text": "La studo de la fruaj norenaj vojag\u0302oj al Nordameriko estas kampo de esplorado karakterizita per konflikto kaj konfliktado, ofte malakorda, opinioj kaj konkludoj.\nTiu cirkonstancrezulto de la fakto ke detaloj de la vojag\u0302oj ekzistas nur en du islandaj sagaoj kiuj kontrau\u0306diras unu la alian en bazaj temoj kaj interne estas neklaraj kaj enhavas nehistoriajn trairejojn."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Tio igas lin fini ke \"ekzistas ne Vinlando, ekzistas multaj Vinlandoj\".\nLau\u0306 respondo (1970) de Matti Kaups en la sama j\u0302urnalo, [24]"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Certe ekzistas simbola Vinlando tiel priskribita kaj situanta en la Groenlandinga sagao;\nkio s\u0302ajnas esti variaj\u0302o de tiu Vinlando estas rakontita en Erik la Red's Sagao.\nEkzistas, aliflanke, multnombre pli lastatempa derivaj\u0302o Vinlands, c\u0302iu el kiu fakte estas nur bus\u0302plenpozicia spaca unuo.\n(Vinlando de ekz. Rafn, Vinlando de Steensby, Vinlando de Ingstad, kaj tiel antau\u0306en)."}, {"text_idx": "#000039", "text": "En geografiaj esprimoj, Vinlando foje kutimas rilati g\u0302enerale al c\u0302iuj areoj en Nordameriko preter Gronlando kiuj estis esploritaj fare de la norenulo.\nEn la sagaoj, aliflanke, Vinlando foje estas indikita ne inkludi la teritoriojn de Helluland kaj Markland, kiuj s\u0302ajnas ankau\u0306 situi en Nordameriko preter Gronlando.\nKrome, kelkaj sagaoj establas neklarajn ligilojn inter Vinlando kaj insulo au\u0306 teritorio ke kelkaj fontoj plusendas supre kiel Hvi\u0301tramannaland ."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Alia ebleco devas ne kompreni la nomon de Vinlando kiel fikse al unu difinis lokon, sed kiel simple rilatante al c\u0302iu loko prefere ol kie vi\u0301nber povus esti trovita, t.e. kompreni g\u0302in kiel g\u0302eneralan substantivon, Vinlandon, kiel loknomon, Vinlandon.\nLa norenaj kaj islandaj lingvoj estis, kaj estas, lingvaj tipologio#Aglutinaj kaj fandaj lingvoj."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Dekses-jarcentaj islandanoj ekkomprenis ke la \"Nova Mondo\" kiuj eu\u0306ropaj geografiistoj vokis \"Amerikon\" estis la tero priskribis en sia Vinland Sagas.\nLa Ska\u0301lholt Mapo, tirita en 1570 au\u0306 1590 sed pluvivanta nur tra pli postaj kopioj, montras Promontorium Winlandiae (promontory/cape/foreland de Vinlando\") kiel mallarg\u0302an kabon kun g\u0302ia norda pinto c\u0302e la sama latitudo kiel suda Irlando.\n(La skvamoj de gradoj en la mapmarg\u0302enoj estas malprecizaj.\nTiu efika identigo de norda Novlando kun la norda pinto de Vinlando estis prenita supren fare de pli postaj skandinavaj akademiuloj kiel ekzemple episkopo Hans Resen."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Kvankam g\u0302i estas g\u0302enerale interkonsentita, surbaze de la sagaopriskriboj, ke tiu Helluland inkludas Bafinan Insulon, kaj Markland minimume reprezentas la sudan parton de la moderna Labradoro, okazis konsiderinda disputo pri la loko de la faktaj norenaj alterig\u0302oj kaj kompromiso.\nKomparo de la sagaoj, kiel resumite malsupre, montras ke ili donas similajn priskribojn kaj nomojn al malsamaj lokoj.\nUnu el la malmultaj sufic\u0302e konsekvencaj informoj estas tiuj esploradvojag\u0302oj de la c\u0302efbazo velita lau\u0306 kaj la orientaj kaj okcidentaj marbordoj de la tero;\ntio estis unu el la faktoroj kiuj helpis al arkeologoj lokalizi la ejon en L'Anse au\u0306 Meadows, c\u0302e la pinto de la longa norda duoninsulo de Novlando."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Erik Wahlgren ekzamenas la demandon en sia libro \"The Vikings and America (La vikingoj kaj Ameriko)\", kaj substrekas klare ke L'Anse au\u0306 Meadows ne povas esti la loko de Vi\u0301nland, c\u0302ar la loko priskribita en la sagaoj havas kaj salmojn en la riveroj kaj la \"vi\u0301nber\" (kun la signifo specife \"vinbero\", al kiuj lau\u0306 Wahlgren la esploristoj estis alkutimig\u0302intaj kaj tiel rekonintus), kreskante libere.\nMapante la interkovron de la limoj de sovag\u0302a rebo kaj nebreditsalmajn vivejojn, Wahlgren indikas lokon proksime de New York."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Aliaj indicoj s\u0302ajnas meti la c\u0302efkompromison pli for suden, kiel ekzemple la mencio de vintro kun neniu neg\u0302o kaj la raportoj en ambau\u0306 sagaoj de vinberoj estantaj trovitaj.\nTre specifa indiko en la Sagao de la gronlandanoj de la latitudo de la bazo ankau\u0306 estis kondic\u0302igita de misinterpreto.\nTiuj trairejs\u0302tatoj kiu en la plej mallongaj tagoj da vintromezo, la suno estis dau\u0306re super la horizonto c\u0302e \"dagmal\" kaj \"eykt\", du specifaj fojoj en la norena tago.\nCarl Christian Rafn, en la unua detala studo de la norena esplorado de la Nova Mondo, \"Antiquitates Americanae\" (1837), interpretis tiujn tempojn kiel ekvivalentoj al 7:30am kaj 4.30pm, kiuj metus la bazon longan vojon suden de Novlando.\nLau\u0306 la Sephton-traduko da la sagao, (1880) Rafn kaj aliaj danaj akademiuloj metis Kjalarnes c\u0302e Kabo Cod, Straumfjo\u0308r\u00f0 en Buzzards Bay, Masac\u0302useco, kaj Straumsey c\u0302e Martha's Vineyard."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Tamen, islanda leg\u0302teksto donas tre specifan klarigon de \"eykt\", rilate al norenaj navigacioteknikoj.\nLa ok gravaj sekcioj de la kompaso estis subdividitaj en tri horojn c\u0302iu, por fari totalon de 24, kaj \"eykt\" estis la fino de la dua horo de la sudokcidenta dividado, kiu en modernaj esprimoj estus 3:30pm.\n\"Dagmal\", la \"tag-mang\u0302o\" kiu estas specife distingita de la pli frua \"rismal\" (matenmang\u0302o), tiel estus proksimume 8:30am.\nLa suno estas efektive j\u0302us super la horizonto en tiuj tempoj en la plej mallongaj tagoj de la jaro en norda Novlando - sed ne multe pli for norde."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Artikolo de Jo\u0301nas Kristja\u0301nsson et al. en la scienca j\u0302urnalo Acta Archeologica, (2012)= kiu supozas ke la terkapo de Kjalarnes referita en la Sagao de Erik la Rug\u0302a estas en L'Anse au\u0306 Meadows, sugestas ke Straumfjo\u0308r\u00f0 rilatas al Sop's Arm, Newfoundland (La brako de konsolaj\u0302eto, Novlando), c\u0302ar neniu alia fjordo en Novlando estis trovita havi insulon c\u0302e g\u0302ia bus\u0302o."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Novlanda marasekuragento kaj historiisto William A. Munn (1864-1939), post studado de literaturaj fontoj en Eu\u0306ropo, sugestis en lia 1914 libro \"Wineland Voyages: =Location of Helluland, Markland & Vinland (Loko de Helluland, Markland & Vinland)\" kiuj la Vinlando-esploristoj \"iris marborden c\u0302e Lancey [ sic ] Herbejoj, c\u0302ar g\u0302i hodiau\u0306 estas vokitaj\"."}, {"text_idx": "#000048", "text": "En 1960 vikinga epok setlejo estis malkovrita fare de Helge Ingstad kaj Anne Stine Ingstad c\u0302e tiu punkto, L'Anse au\u0306 Meadows en norda Novlando, kaj elfosita dum la 1960-aj jaroj kaj 1970-aj jaroj.\nEstas plej vers\u0302ajne ke tio estis la c\u0302efkompromiso de la sagaoj, \"enirejo\" por la norenaj gronlandanoj al la ric\u0302aj teroj pli for sude.\nMultaj lignaj objektoj estis trovitaj en L'Anse au\u0306 Meadows, kaj karbono-14-datigo konfirmas la okupon de la ejo kiel estado limigita al mallonga periodo c\u0302irkau\u0306 1000 p.K.\nKrome, kelkaj malgrandaj pecoj de jaspo, konata estinti utiligitaj en la norena mondo kiel fajrigiloj, estis trovitaj en kaj c\u0302irkau\u0306 la malsamaj konstruaj\u0302oj.\nKiam tiuj estis analizitaj kaj komparitaj kun provaj\u0302oj de jaspfontoj c\u0302irkau\u0306 la nordatlantika areo, estis trovite ke du konstruaj\u0302oj enhavis nur islandajn jasppecojn, dum alia enhavis kelkajn de Gronlando;\nankau\u0306 ununura peco de la orienta marbordo de Novlando estis trovita.\nTiuj trovaj\u0302oj s\u0302ajnas konfirmi la sagaaserton ke kelkaj el la Vinlando-esplorads\u0302ipoj venis de Islando kaj ke ili enriskig\u0302is lau\u0306 la orienta marbordo de la nova tero."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Tamen la plej suda limo de la norena esplorado restas temo de intensa konjekto.\nSamuel Eliot Morison (1971) proponis la sudan parton de Novlando;\nErik Wahlgren (1986) Miramichi Bay en Nov-Brunsvikon;\nkaj islanda klimatspecialisto Pall Bergthorsson (1997) proponis Novjorkon.\nLa insisto en c\u0302iuj c\u0302efaj historiaj fontoj ke vinberoj estis trovitaj en Vinlando sugestas ke la esploristoj minimume enriskig\u0302is al la suda flanko de la Skt. Lau\u0306renca Rivero, kiel Jacques Cartier 500 jarojn poste faris, trovante kaj sovag\u0302ajn rebojn kaj nuksarbojn."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Tri grizjuglandoj estis plia grava trovaj\u0302o en L'Anse au\u0306 Meadows: alia specio kiu kreskas nur same longe norde kiel la St. Lawrence."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Tiuj vojag\u0302oj klarigas ankau\u0306 kiel la vinvi\u00f0ir (vinoligno) la norenulo tranc\u0302is malsupren en la sagaoj fakte rilatas al la reboj de Vitis riparia , specio de sovag\u0302a vinbero kiu kreskas sur arboj.\nC\u0302ar la norenulo serc\u0302is lignon, materialon kiu estis necesa en Gronlando, ili trovis arbojn kovritajn per Vitis riparia sude de L'Anse au\u0306 Meadows kaj nomitajn ilin vinvi\u00f0ir."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Artefaktoj atribuas al la norenaj gronlandanoj estis trovitaj en Kanado, precipe sur Bafina Insulo kaj en norda Labradoro.\nMalfru-11-ajarcenta norvega penco, kun truo por lac\u0302ado sur kolc\u0302eno, ankau\u0306 estis trovita en Majno.\nEkzistas disputo c\u0302irkau\u0306 la au\u0306tenteco de tiu malgranda penco, kaj g\u0302ia eltrovaj\u0302o de amatora arkeologo en 1957 farig\u0302is kontestata;\ndemandoj estis levitaj c\u0302u g\u0302i estis plantita kiel falsaj\u0302o."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Aliaj postulitaj norenaj artefaktoj en la areo sude de la St. Lawrence inkludas kelkajn s\u0302tonojn gravuritajn kun runoj.\nLa Kensington Runs\u0302tono estis trovita en Minesoto, sed estas g\u0302enerale konsiderita falsaj\u0302o.\nLa au\u0306tenteco de la spiritaj Lagetruns\u0302tonoj, reakiritaj en Phippsburg, Majno, ankau\u0306 estas pridubita.\nAliaj ekzemploj estas la Heavener Runs\u0302tono, la S\u0302onia Runs\u0302tono, kaj la Ve\u0301rendrye Runs\u0302tono.\nLa ag\u0302o kaj origino de tiuj s\u0302tonoj estas diskutitaj, kaj g\u0302is nun neniu estis firme datita au\u0306 rilata al klaraj signoj de mezepoka norena c\u0302eesto.\nG\u0302enerale, manuskripto en la runaj alfabetoj faras ne en si mem garantii vikingan eraon au\u0306 mezepokan ligon, c\u0302ar Dalecarlianaj runoj estis proponitaj estinti uzitaj g\u0302is la 20-a jarcento."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Eblaj arkeologiaj eltrovaj\u0302oj en 2015 en Point Rosee, sur la sudokcidentomarbordo de Novlando, povis esti la loko de marc\u0302o fer-elfandanta ejon kaj tial eblan norenan setlejon.\nLa ejo estis malkovrita tra satelitfiguraj\u0302o- kaj magnetmezuril valoroj, sed neniu pozitiva identigo estis tiel malproksima."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Norena koloniigo de la Amerikoj"}, {"text_idx": "#000061", "text": "Pli malalta kaj Supra Kanado"}, {"text_idx": "#000064", "text": "Vinlando estas nomo, kiun Island-Gronlanda vikingo Leif Eriksson donis al landaj\u0302o en nord-orienta Nordameriko, kie li c\u0302irkau\u0306 la jaro 1000 surterig\u0302is - supozeble kiel unua eu\u0306ropano en Ameriko."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Pri la vojag\u0302oj al Vinlando parolas du islandaj epikaj verkoj, La sagao de la Gronlandanoj kaj La sagao de Rug\u0302a Eriko. Lau\u0306 la unua sagao, la malkovron faris Bjarni Herjfulsson, kies s\u0302ipo veturis c\u0302. 986 al Gronlando, sed forta vento pelis g\u0302in okcidenten. Oni supozas lau\u0306 la priskribo, ke li preters\u0302ipis nunan orientan marbordon de Kanado kaj res\u0302ipis al Gronlando."}, {"text_idx": "#000067", "text": "En 1004 (aliaj fontoj en 1010), Thorfinn Karlsefni gvidis grupon de 130 personoj (au\u0306 65) al Vinlando, c\u0302ar li au\u0306dis de Thorvald, ke sur la nova lando kreskas la vito nature. Ili komercis kun la indianoj, sed interbatalis jam en la tria jaro, tiel ili reveturis al Gronlando. En 1013, filino de Rug\u0302a Eriko, Freydis ekigis novan, sensukcesan ekspedicion al Vinlando. Tio estis la lasta provo de la vikingoj akiri Amerikon."}, {"text_idx": "#000068", "text": "La arkeologo Helge Ingstad malkovris en 1963 restaj\u0302ojn de la vikingaj setlejoj, en norda parto de Nov-Funlando, c\u0302e L'Anse aux Meadows. La radiokarbona analizo montris, ke la restaj\u0302oj estas el c\u0302. 1000."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Ankau\u0306 mencias Nord-Amerikon kiel \u201elandon de la vino\u201d, la kroniko de Adamus Bremensis el 1075."}, {"text_idx": "#000070", "text": "C\u0302i tiu artikolo legita c\u0302e traduki.de au\u0306 YouTube"}]