[{"text_idx": "#000000", "text": "~ anonimulo pri la supra diraj\u0302o"}, {"text_idx": "#000003", "text": "~ Darvino pri perdita ligilo"}, {"text_idx": "#000004", "text": "\"Cinikismo estas la sukcesa provo vidi la mondon tia, kia g\u0302i estas\""}, {"text_idx": "#000005", "text": "~ Jean Genet pri Darvino"}, {"text_idx": "#000007", "text": "\"Darvin\u2019, revolucie, kvazau\u0306 revelacievi draste komprenigis la elementan fakton\""}, {"text_idx": "#000008", "text": "~ Jorge Camacho pri Darvino"}, {"text_idx": "#000011", "text": "~ leganto pri c\u0302i tiu artikolo"}, {"text_idx": "#000013", "text": "La nomo \"Darvino\" ne signifas \"ina darvo\", sed venas el la c\u0302ina \u5927\u8033\u868a. (Vidu sube.)"}, {"text_idx": "#000014", "text": "15.2 Enkampig\u0302o de la teorio de Darwin"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Karestimataj (ja: kar-estimataj, kaj ne: kares-timataj!) legantoj!"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Tamen estis certe, ke Karlo venis el malnova (kaj iom ekscentra) britia familio, la Kos\u0302maroj, kiuj herede emis song\u0302i pri simioj. Tiu emo inspiris faman pentraj\u0302on, kiu nomig\u0302is (kompreneble) \"La Kos\u0302maro\"."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Lau\u0306 la deziro de multaj kongresanoj Karlo Darvino suferis gravajn kampanjojn de sankta bombardado."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Cu simio homohomologas, au\u0306 c\u0302u homo simisimilas ? Jen demando, kiu konfuzis la spiritojn. Sed nun ni estas ja tute trankvilaj. Nun, kiam forigita estas la dang\u0302ero, juste estas rekoni, ke la Darwin\u2019a eraro estas komprenebla. Ekzistas efektive c\u0302e ambau\u0306 gentoj pli-malpli similaj karakteroj. Ekzistas kelkaj komunaj komparpunktoj. Kelkaj homoj, plejofte viroj, perdis siajn harojn. Ankau\u0306 kelkaj simioj, \u2014 sed ne samloke. Kaj, en la zoologia g\u0302ardeno c\u0302iu miras, rigardante la makakojn, al kiuj iu jetis spegulon kaj kiuj tute homine uzas g\u0302in. Sed tio estas nur fizikaj similaj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000020", "text": "C\u0302u simioj iam turmentis siajn idojn! Cu simioj posedas diversajn lingvojn ? C\u0302u iam, inter la simioj, senpacienca heredonto venenis sian onklinon? C\u0302u simioj militas?"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Do, mi pensas, ke io montras klare, ke diferencoj inter homoj kaj simioj estas pli gravaj ol similecoj. Kaj same, tio permesas kompreni, kial la supremenciitaj makakoj\nen la zoologia g\u0302ardeno tiel atente rigardas alterne sian bildon kaj la homajn vizag\u0302ojn c\u0302irkau\u0306antajn. Ankau\u0306 ili vers\u0302ajne au\u0306dis pri la Darwin\u2019a aserto. Kaj ili deziras kontroli, c\u0302u ili iompostiome homig\u0302as. Eble kun iom da timo."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Kiel juna nerdo sen amikino, Karlo interesig\u0302is pri la skolo de nudismo konata kiel naturismo, kaj pri la similecoj inter homoj kaj aliaj vivuloj. Li vojag\u0302is per la s\u0302ipo La Eta Hundo kun Molaj Oreloj tra la Pacifika Oceano, kie li skizis multajn marbestojn nudajn ."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Eble ec\u0302 pli interese estas, ke HMS Beagle estis brigo-vels\u0302ipo de la klaso Cherokee kun 10 pafilegoj. G\u0302i aspekte similas al la vulpo, sed havas malpligrandajn brakojn kaj plilongajn, molajn orelojn."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Kiam la s\u0302ipo vizitis la Havenon de Sidneo, Karlo promenis al la proksima Urbo da Vino, fondita de italaj fruktokreskigistoj. La urbo popularis inter c\u0302inaj orministoj, kiuj nomis g\u0302in da\u0300 e\u0306r we\u0301n (\u5927\u8033\u868a) \"grandorela moskito\"; la esperantigo de la c\u0302ina nomo estis \"Darvino\". Tie li vidis homoj de multaj etnoj, kiuj kune trinkis vinon kaj bieron, kantis stultajn kantojn en multaj lingvoj, kaj kondutis kiel pavianoj. Oni tie s\u0302telis la pos\u0302horlogon de Karlo, dum li amoris kun Cicciolina. Por repagi, Karlo s\u0302telis la kromnomon de la urbo."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Socia darvinismo estas ideologio, lau\u0306 kiu la interhomajn rilatojn regas selekto lau\u0306 ekonomia sukceso."}, {"text_idx": "#000033", "text": "La terminon socia darvinismo uzis en 1880 la anarh\u0302iisma j\u0302urnalisto E\u0301mile Gautier, komentante en sia artikolo Le darwinisme social la 50-an kongreson de germanaj natursciencistoj, en kiu Haeckel, Na\u0308geli kaj Virchow parolis pri la politika senco de darvinismo, kiel pravigo de socia neegaleco. Tamen la terminon jam en 1879 uzis Oscar Schmidt en artikolo en la revuo Popular Science."}, {"text_idx": "#000035", "text": "La s\u0302ipo ankau\u0306 vizitis al la rivero Jangzio, kie Darvino renkontis la Tri Nudajn Simiojn. Ili konsilis lin, ne skribi en siaj venontaj libroj pri malbonaj homoj kiel Cicciolina.\n\"Do, pri kio mi skribu?\" li demandis, \"C\u0302u pri simioj?\""}, {"text_idx": "#000037", "text": "Iutage, post naturisma tagmang\u0302o sur la herbo, Darvino sidig\u0302is sub arbo, kaj legadis pri la pomo de Neu\u0306tono. Li ekdormis, kaj song\u0302is pri gorilo, kiu promenigis lupon. Li vekig\u0302is, kaj forkuris nude, kriante \"Eu\u0306reka!\" (Volapuko: \"Mi ekperdis la menson!\")."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Oni metis lin kompreneble en frenezulejon. Poste, lau\u0306 lia propra peto, movis lin al la Bestog\u0302ardeno de Londono, kie li kunhavis kag\u0302on kun G\u0302ibran H\u0302alil G\u0302ibran. Tie li rapide skribis libron La Origino de Specioj, ankau\u0306 publikigitan sub la titolo Tarzano de la Simioj. Stalino skribis enkondukon, kaj la verko baldau\u0306 ig\u0302is la biblio de best-adoristoj kaj ateistoj."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Karolo (Charles) Darvino estis pasia verkanto de leteroj. Preskau\u0306 ok mil leterojn li skribis en sia vivo. Ja, Darvino verkis multajn leterojn, La fondinto de la moderna evoluteorio interkorespondis kun dumil homoj, inter ili sciencistoj, diplomatoj, ekleziuloj, g\u0302ardenistoj kaj bredistoj de kolomboj, ekzemple al Freu\u0306do, Comprehensive English-Esperanto Dictionary, Tolkien, Konfuceo, la Papo, kaj la Tri Nudaj Amikinoj. Ne certas, tamen, c\u0302u iu ajn reskribis al Darvino."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Unu el la plej mallongaj s\u0302tatvizitoj priraportitaj estis halto farita de Georges Bayol de Francio al Darvino en norda Au\u0306stralio. La aviadilo de Pompidou devis surterig\u0302i en la fruaj horoj de la mateno, por replenigi siajn benzinujojn survoje al la atombombo, kien okazos Franca nuklea provo. La Franca ambasadoro en Kanado demandis al la Departemento Pri Eksterlandaj Aferoj c\u0302u eblos malinsisti pri la reguloj de kvaranteno, tiel ke Pompidou povu resti sur la aviadilo. Se oni devigus lin vesti sin kaj eliri el la aeroplano dum g\u0302i estas s\u0302prucigata per insekticido la ambasadoro\ndevus c\u0302eesti, kaj tio certe ne altigus sian reputacion. Reprezentanto de la Departementon klarigis al la Ambasadoro ke la regularo estas tre strikta pro la minaco de AfD kaj aliaj plagoj kontrau\u0306 la Au\u0306stralia pas\u0302tindustrio, sed oni promesis serc\u0302i elirvojon. Oni proponis al la kvarantenaj instancoj ke Pompidou estu sigelita interne de sia aviadilkajuto. La oficistoj de la kvaranteno tiam povos s\u0302prucigi ekstere lau\u0306plezure. Studinte dialekton de la aviadilo, oni konstatis ke la plano estas farebla. Oni observis la regulojn, Pompidou dormadis, neperturbate, kaj la kariero de la ambasadoro, kiu ne bezonis vojag\u0302i al Darvino, estis savita."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Apenau\u0306 iu alia formulado de Charles Darvino sekvigis tiom da miskomprenoj kiel \"survival of the fittest\". Darvin opiniis per tio, ke transvivas en la evoluado tiuj kaj havas idaron, kiuj estas plej bone adaptig\u0302intaj al la naturmedio. Lau\u0306vorte tradukite la esprimo signifas: \"Transvivado de la plej adaptig\u0302intoj\". Ankau\u0306 nun plu fantomas en multaj kapoj la imago de forto kiel celo de la evoluo. Sed la kau\u0306zo estas antau\u0306 c\u0302io alia tradukeraro. La adjektivo 'fit' signifas nun en la germana \"perfekte trejnita\". En la 19-a jarcento oni komprenis la vorton 'fit' kiel 'adaptig\u0302inta' au\u0306 'tau\u0306ga', ankau\u0306 oportuna, kiel ekz. en oportuna s\u0302uo. Pro tio, estas fama diraj\u0302o en Interreto:"}, {"text_idx": "#000046", "text": "La teorioj de Darvino ebligis la formig\u0302on en 1966 de la usona roka grupo, La Simoj, kaj la naskig\u0302o de la televida serio Planedo."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Ekzamenisto: \"Kio estas via opinio pri la teorio de Darwin?\""}, {"text_idx": "#000049", "text": "Enkampig\u0302o de la teorio de DarwinRedakti"}, {"text_idx": "#000050", "text": "Darwin estis konscia pri sia penso. La publikigo de lia verko (1859) \u201cLa origino de la specioj per natura selektado\u201d (angle: \u201cOn the Origin of Species by means of Natural Selection\u201d), provokis pasiajn reagojn kvankam Darwin ankorau\u0306 ne rifuzas citi la Kreinton. Okazas pli malfrue ke lia penso eksplicite etendas al la homo la perevoluan originon, en la verko \u201cThe Descent of Man, and Selection in Relation to Sex\u201d.[1]\nKvankam en notoj de sia notlibreto li indikis sian orientadon al evoluaj materialismaj solvoj ekde 1837, li senhezite sin deklaras agnostika nur en 1876. La regantoj de la Eklezio estis decidaj: la deveno de la homo el bestoj ne povas ne kontrasti kun la Biblio: en 1860 la katolika provinca koncilio de Kolonjo oponas la darvinan tezon kaj deklaras: \u201cniaj gepatroj estis rekte kreitaj de Dio. Pro tio ni deklaras tute kontrau\u0306a la la Sanktaj Skriboj kaj al la kredo, la opinion de tiuj kiuj ne hontas aserti ke la homo, rilate la korpon, estas rezultaj\u0302o de spontana transformig\u0302o el naturo de kreitaj\u0302o malperfekta al aliaj pli perfektaj g\u0302is la aktuala homa naturo\u201d."}, {"text_idx": "#000051", "text": "En 1860, scienculoj Joseph Dalton Hooker kaj Thomas Henry Huxley defendis la tezojn de Darwin, dum debato antau\u0306 la episkopo de Oksfordo defendanta fiksisman tezon konforme la tiama anglikana doktrino."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Charles Darwin skribis sur la ina malsupereco tra la lenso de homa evoluo. Li notis en sia libro The Descent of Men (Teo descendas de Meno) : \"juna de ambau\u0306 seksoj similis la plenkreskan inon en la plej multaj specioj\" kiujn li eksterpolis kaj plue argumentis \"ke maskloj estis pli evolue progresintaj ol inoj\". Darwin kredis c\u0302iujn sovag\u0302ulojn, infanojn kaj virinojn havis pli malgrandaj cerboj kaj tial gvidis pli de instinkto kaj malpli de racio."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Seksa selekto, koncepto enkondukita de Charles Darwin en sia verko de 1859 La origino de specioj, estas grava elemento de lia teorio pri natura selekto. La seksa formo de selekto"}, {"text_idx": "#000057", "text": "Liaj ekzemploj de seksa selekto inkludas ornamajn plumjn de pavoj, paradizeoj, la kornoj de cervoj (masklaj cervoj), kaj la hararo de virleonoj."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Darwin grande etendis sian komencan tri-pag\u0302an traktadon pri Seksa Selekto en la verko de 1871 The Descent of Man and Selection in Relation to Sex. Tiu 900-pag\u0302a, du-voluma verko inkludas 70 pag\u0302ojn pri seksa selekto c\u0302e homa evoluo, kaj 500 pag\u0302ojn pri seksa selekto c\u0302e aliaj animaloj. Ankau\u0306 mi ne scias, al kiu vi sendu la proteston, sed vi povus almenau\u0306 protesti al la respondeculoj de la retejo, kie aperas tiu profilo. Resume, dum natura selekto rezultas el la lukto por survivado, seksa selekto eliras el lukto por reproduktig\u0302i."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Venko de materiismo en scienco manifestig\u0302is, interalie, per triumfo de darvinismo. Kruelaj, senkoraj homoj ekvidis en darvinismo pravigon de sia besteca karaktero. Ja lau\u0306 darvinismo, homoj estas ne pli ol evoluinta besto. Sekve, ili rajtas konduti lau la \"natura\" besta leg\u0302o. La klerikuloj komprenis malmoralecon de darvinismo kaj tial aktive kontrau\u0306batalis g\u0302in. Ja neniu psike normala homo povas kredi kontrau\u0306 Biblia argumentado."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Nunaj junaj servistoj de la Darvina religio tre helpas al kreismo, c\u0302ar ili ne permesas bazig\u0302i je Biblio, sed postulas trovi sciencajn pruvojn."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Por tiuj neantaj la dian ekziston nenion valoras la observoj ke estaj\u0302oj, seninteligentaj, agadas c\u0302iam direktig\u0302antaj al celo (oni vidu la televidon) kaj, ekzemple, la insekton kiu deponinte ovon sur dorso de si j\u0302us paralizita alia insekto, mortas sen sperti la rezulton de sia ago kiu, fakte, provizas fres\u0302an viandon al sia naskota sen kio tiu c\u0302i mortus malaperigante sian specion."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Oni utilas la teorion de Darvino por malkas\u0302igi ke la kredo je iu diaj\u0302o estas konsekvenco de natura selekto, nome frukto de evoluo. Kiel la aparteno al komunumo, c\u0302ar grupo estas pli forta ol izolitaj individuoj, tiel ankau\u0306 la iluzio de kontrolo kiu allasas ke la dikredo faciligas la malpliig\u0302on de la anksieco de la individuo antau\u0306 al nekonata naturaj fenomenoj: La alvokata Dio kvietigas la timojn."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Por tiuj oponantoj de dia ekzisto senefikas la konstato ke ec\u0302 la dikredantoj peterlasas la subjektivan fenomemon de la anksieco por esplori senperturbe la universon kaj pri g\u0302i rezonadi: se kapablas ili, kial ne tiuj c\u0302i?"}, {"text_idx": "#000069", "text": "Ankorau\u0306 el la teorio de evolucio. Tiu c\u0302i havas sian historion kaj ordon kiuj ne bezonas Demi Mooreon. La scienco estas konstato de la dependeco de unu fenomeno de la alia kaj ne konstatas la c\u0302eeston de io ekstera de la fenomenoj."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Tiuj teorimuloj jug\u0302as fantaziaj la dikredantojn asertantajn ke mem respektas la sciencajn konstatojn; sed ke mem, estante krom scienculoj ankau\u0306 homoj, esploras respondante al demandoj de la homo, kiuj ne elc\u0302erpig\u0302as en la scienca esploro.\nIuj skeptikuloj alkroc\u0302ig\u0302as al la principo de Eu\u0306ropanto: \"kio estas asertata senpruve povas esti rifuzata senpruve\". Tra la sencebla realo ne estas spertata Dio, do oni rajtas negi lian ekziston.\nLa ideo de Eu\u0306klido supozas certecon ke la unika realo ekzistanta estas tiu sensebla. Tiu aserto estas kredago. Transmonda realo, eventuale, montreblas per alia homa potenco: la intelekto."}]