[{"text_idx": "#000000", "text": "Nova takso: 60.000 parolas Esperanton"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Kiom da homoj en la mondo parolas g\u0302in? Tiu estas plej ofta demando pri Esperanto. La respondoj varias lau\u0306 la fantazio de la respondantoj. Nun Svend Vendelbo Nielsen en Danio kalkulis, ke kredeble ne multe pli ol 60.000 homoj scipovas la lingvon."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Kiam j\u0302urnalistoj demandas pri la kvanto de parolantoj, multaj esperantistoj s\u0302atas paroli pri kelkaj, ec\u0302 multaj milionoj, kvankam neniu iam vidis tiujn milionojn."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Pli frue oni ofte menciis la takson de la esperantista lingvisto Sidney Culbert, kiu opiniis ke ekzistas c\u0302irkau\u0306 2 milionoj da Esperanto-parolantoj. Antau\u0306 kelkaj jaroj profesoro Amri Wandel prezentis similan takson surbaze de la kvanto de homoj, kiuj en Facebook indikis, ke ili scias la lingvon."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Aliaj atentigas, ke pro diversaj kialoj ne eblas precize respondi al la demando. Unue, neniu instanco faras tutmondan statistikon pri la lingvoscioj de individuaj homoj, same kiel mankas preciza statistiko pri tio, kiom da s\u0302akludantoj estas en la mondo. Due, ec\u0302 se oni provus fari tian statistikon, ne tute klaras, kion oni postulu por ke homo estu inkluzivita en la statistiko. C\u0302u sufic\u0302as, ke la homo ac\u0302etis lernolibron de Esperanto, au\u0306 indikis g\u0302in en Facebook?"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Profesoro Jouko Lindstedt en 1996 prezentis sian takson, kiun multaj trovas realisma: proksimume mil homoj havas Esperanton kiel sian denaskan lingvon, dekmilo parolas g\u0302in flue, centmilo scias aktive uzi g\u0302in, miliono pasive komprenas multe, kaj dek milionoj iam iom studis g\u0302in. Lindstedt klarigis, ke temas pri tre neprecizaj ciferoj; ili celas diri, ekzemple, ke \"se oni taksas la nombron de la denaskaj esperantistoj nur en centoj, povas esti tro malmulte, sed ne trovig\u0302as multaj miloj da ili\"."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La 25-jara doktorig\u0302a studento Svend Vendelbo Nielsen, kiu en majo 2016 komencis lerni Esperanton per Duolingo, tamen ne volis kontentig\u0302i je tiaj g\u0302eneralaj taksoj. Li decidis uzi informojn pri membronombroj de diversaj Esperanto-organizaj\u0302oj, Esperantaj retejoj kaj censajn statistikaj\u0302ojn por provi fari propran kalkulon pri la kredebla kvanto de esperantistoj en la mondo."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Grava faktoro en lia kalkulo estis la oficialaj censoj (popolnombradoj) de kelkaj landoj, kie log\u0302antoj povis indiki, ke ili parolas Esperanton. Tiujn oficialajn ciferojn ni havas el Estonio (209 parolantoj de Esperanto), Hungario (8.397), Litovio (604), Nov-Zelando (123) kaj Rusio (992)."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Svend Vendelbo Nielsen komparis la censajn ciferojn kun la aliaj statistikaj\u0302oj de la koncernaj landoj, kaj kreis modelon, surbaze de kiu li provis kalkuli, kiom da homoj en aliaj landoj kredeble en censo indikus, ke ili parolas Esperanton, se tio eblus."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Li decidis ne uzi la censajn ciferojn de Hungario, c\u0302ar la rilato inter la censa cifero kaj la membronombro de esperantistaj organizaj\u0302oj kaj retejoj komplete diferencis de tiu en la aliaj landoj. Lau\u0306 lia supozo tion klarigas la fakto, ke multaj en Hungario studis Esperanton en la lernejo, sed poste neniam aktive uzis g\u0302in nek alig\u0302is al ajna organizaj\u0302o."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Lau\u0306 liaj kalkuloj la suma kvanto de homoj, kiuj en censo indikus ke ili parolas Esperanton, se tio eblus, estas c\u0302irkau\u0306 63 000 en la tuta mondo \u2013 do multe malpli ol esperantistoj g\u0302enerale emas kredi, kaj tre multe malpli ol la taksoj pri du milionoj da esperantistoj, faritaj de Sidney Culbert kaj Amri Wandel."}, {"text_idx": "#000013", "text": "\u2013 Mi kredas la taksojn, c\u0302ar la modelo havas supozojn, kiuj estas naturaj. Ankau\u0306 grava por mia kredo estas ke la rezulto estis akceptebla \u2013 la taksoj sufic\u0302e bone similas al la datenaro. La plej grava supozo estas, ke la nombroj de esperantistoj rilatas al la nombroj de membroj lau\u0306 skala faktoro. Tio estas natura supozo, sed g\u0302i ne validas ekzakte \u2013 tial mi ankau\u0306 supozas varion en natura, tre matematika maniero. Krom tiuj supozoj, mi uzis kutimajn statistikajn rimedojn, kiujn mi konas sufic\u0302e bone pro miaj posteno kaj studado. Mi laboras pri analizado de DNA en la Universitato de Aarhus, kie mi estas doktorig\u0302a studento pri bioinformadiko."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Sten Johansson, kiu dum multaj jaroj profesie laboris pri statistikaj\u0302oj, trovas diversajn malcertaj\u0302ojn en la kalkuloj de Svend Vendelbo Nielsen:"}, {"text_idx": "#000015", "text": "\u2013 Mi kredas kompreni, ke la vera elirpunkto estas la indikoj pri lingvoscio en kelkaj censoj. Do, unue necesus prijug\u0302i, c\u0302u tiuj indikoj vere estas fidindaj. Due, c\u0302u eblas iel g\u0302eneraligi ion ajn de ili al la situacio en la cetera mondo. Trie, c\u0302u la rilato inter lau\u0306censaj lingvosciantoj kaj la diversaj nombroj de membroj ktp, kiujn li uzas, pli-malpli egalas en diversaj partoj de la mondo. Lau\u0306 mia supozo, c\u0302iuj tri punktoj estas ege malcertaj. Malgrau\u0306 tio mi dirus, ke c\u0302i tia kalkulekzemplo enhavas iomete pli da realismo ol multaj absolutaj fantazioj legeblaj diversloke. Tamen mi ne pretus diri ion ajn pri la ebla \u201cmarg\u0302eno de eraro\u201d."}, {"text_idx": "#000018", "text": "La aldonaj kalkuloj de Svend Vendelbo Nielsen nun montras, ke la maksimuma kvanto de esperantistoj (homoj kiuj en censo indikus, ke ili scipovas Esperanton) en la mondo lau\u0306 lia modelo estas iom pli ol 180.000, dum la minimuma kvanto estas iom pli ol 30.000."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Sten Johansson konsentas, ke la takso s\u0302ajnas pli kredinda ol la asertoj pri multaj milionoj da esperantistoj."}, {"text_idx": "#000020", "text": "\u2013 Sed kredinda rezulto ne pruvas ke la metodo estis bona. Baza problemo, sendepende de c\u0302iuj metodoj, estas ke ne ekzistas bona difino de \u201cparoli/scii/regi lingvon\u201d, Sten Johansson atentigas."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Tiun problemon Svend Vendelbo Nielsen c\u0302irkau\u0306iris, c\u0302ar li provis taksi la kvanton de homoj, kiuj en censo respondus, ke ili scias Esperanton. Kiel bone tiuj homoj efektive parolas Esperanton ni tamen ne scias."}, {"text_idx": "#000023", "text": "La revuo de UEA havos du redaktorojn"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Kial la au\u0306toro konsideras, ke (kelkaj/multaj el) la Duolingo-lernantoj (kiel li mem) ne respondus jese en tia censo?"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Jes, mi celis Svend, la au\u0306toro de la takso. Miaopinie, se ni ne enhavas la rolon de retaj fenomenoj kiel (precipe, sed ne nur) Duolingo en la disvastigo de novaj parolantoj, tiaj analizoj restas (grave) malkompletaj."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Unuflanke, tre malmultaj landoj demandis pri Esperanto (au\u0306 lingvoscio g\u0302enerale) en censo. Aliflanke, la malmultaj landoj, kiuj ja demandis, estas iom diversaj (kulture, politike, geografie), do eble oni povas dedukti ion utilan el tiuj nombroj. Svend Vendelbo Nielsen faris utilan laboron, lau\u0306 mi."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Ankau\u0306 mi opinias, kiel Sten, \"ke la takso s\u0302ajnas pli kredinda ol la asertoj pri multaj milionoj da esperantistoj.\" Se konsideri, ke c\u0302iu novbakita esperantisto scias legi kaj probable s\u0302atus regule legi iom en Esperanto, oni povas nerekte konkludi, surbaze de la listoj de la plej venditaj libroj, ke ne estas multe da esperantistoj .\nSe estus 1 miliono da esperantistoj kaj nur 1% estus regulaj (c\u0302iumonate) ac\u0302etantoj de libroj, nia libromerkato estus multe pli vigla ol g\u0302i estas."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Chio tio estas sensenca-Kiel jam dirite ne ekzistas iu fiksita kvanto da kono kiun oni konsiderus scio de lingvo. Eblas proksimume kalkuli nur kvantojn da tiuj kiuj iam eklernis la lingvon, do havis almenau komencan iniciatan deziron konatighi kun la lingvo.\nMi scias ke en Kroatio dum la periodo de post dua mondmilito por E estis ghenerale grandega interesigho. Kaj lernis ghin vere dekmiloj. Nur la unuaj 9-eldonoj de la Zagrebmeoda lernolibro estis inter 1980 kaj 1990 vendita je 40.000 ekzempleroj. Dum la jaroj 1986 kaj 1988 chiumoinate startis nova E-kurso nur en Zagrebu kun inter 10 kaj 20 gelernantoj. Kiam ni festis 100-jarighon de kroatia movado, ni luis grandan salonegon en kiu kolektighis senprobleme 1500 spektantoj (temas chefe pri parolantoj de E). Mi ankorau nunteme renktontas ne malofte homojn kun bona scio de E kiujn mi neniam antaue vidis... Kiu do povas taksi kiom da homoj parolas E-on nur en Kroatio? Sendube minimume dekmilo. Kaj estas nun nur chirkau 500 ofiialaj membroj en la E-Ligo.\nTial mi estas konvinkita ke ankau la ciferoj hungaraj estas ghustaj. Hungario de dudekaj jaroj de la 20-a jarcento daure estis kulturesperante gvida shtato. Tie aperadis gazetoj kulturaj, ludis teatroj en E, okazis universitata studo, aperis cento da gravaj E-verkistoj... En okdekaj jaroj E-gazetoj aperis sur regulaj gazetaj kioskoj en Hungario, kio signifas ke tie homoj achetis ilin. Inter hungaroj ekzistas kelkdekmil E-parolantoj, kankam same nuntempe eta nombro da membroj viglas en klasikaj societoj.\nSekve ne gravas nombro da supozataj E-parolantoj sed kiom el ili plu aktivas kiel ajn kaj kunkreas nian kulturon. Miliono da duolinganoj kunportas ankau kelkmilon da aktivuloj en la movado, kvankam ili ech ne membras ie ajn."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Necesas ankau\u0306 ne forgesi ke la naciaj kulturoj c\u0302ie influas la kulturon de la Esperantistoj \u2013 kaj ke Esperanto estas elemento en la naciaj kulturoj c\u0302ie kie log\u0302as Esperantistoj. Kaj tiu elemento estas ne nur kvante ege diferenca de loko al loko, sed ankau\u0306 kvalite, interalie depende de la simileco de la nacia lingvo al la grandaj Eu\u0306ropaj lingvoj kaj al Esperanto. Certe estas konsiderindaj diferencoj inter la statuso de Esperanto en Svedio kaj tiu en Finnlando, ekzemple."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Per iomete malpli da malsimpleco mi taksis en 2009 la nombron je 87000. Jen ligilo al artikolo kun mia tiurilata komento (tiea stampilo: \"akueck 2009-05-19 21:22\"):"}, {"text_idx": "#000035", "text": "Mi redonas tiun komenton krom la lastan alineon (pro la chi-tiea signolimo), char mi ne scias, kiel tien rekte meti ligilon:"}, {"text_idx": "#000036", "text": "\"El 'Esperanto sen mitoj' (de Sikosek) mi prenis la ideon taksi la nombron de Esperanto-parolantoj per la regulo de tri (la sekvaj datumoj rilatas al la jaro 2005):"}, {"text_idx": "#000037", "text": "En mia regiono en la norda Germanujo (urboj: interalie Bremen, Oldenburg, Wilhelmshaven; subdistriktoj: Cuxhaven, Wesermarsch, Ammerland; kun ensume 1,206 milionoj da loghantoj) estas 30 Esperanto-parolantoj. La tiea denso de Esperanto-parolantoj do estas po 25 el unu miliono da homoj. (Kromajho: El tio chi rezultas proksimume 2000 Esperanto-parolantoj en Germanujo \u2013 tiu chi nombro estas en la skalo de la nombro de membroj de Germana Esperanto-Asocio kaj Germana Esperanto-Junularo.)"}, {"text_idx": "#000039", "text": "La denson en la cetera mondo (3801,7 milionoj da homoj) mi taksis per helpo de la statistiko de 'Jarlibro 2005' de UEA: En la 'unua Esperanto-mondo' estas proksimume 1500 delegitoj de UEA; en la cetera mondo proksimume 280. Supoze ke la denso estas proporcia je la delegitonombro, tiuokaze rezultas denso de proksimume po 5 Esperanto-parolantoj el unu miliono da homoj. El tio chi rezultas proksimume 19000 Esperanto-parolantoj en la 'ekster-unua Esperanto-mondo'."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Ensume rezultas proksimume 87000 Esperanto-parolantoj tutmonde ...\""}, {"text_idx": "#000041", "text": "La takso por mia propra lando s\u0302ajnas kredebla."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Aliflanke, se estas 60 000 Esperantistoj en la mondo, tio signifas ke 5 % de c\u0302iuj Esperantistoj iris al la UK en Lille \u2014 ne 5 % de la aktivaj Esperantistoj, au\u0306 de la Esperantistoj kiuj membras en UEA au\u0306 en unu el g\u0302iaj landaj asocioj, sed 5 % de c\u0302iuj Esperantistoj, kiom ajn pasivaj, kiom ajn for de Francio. Tio s\u0302ajnas malvers\u0302ajna."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Estu Esperanto simpla kaj facila! Ju pli da reguloj kaj neologismoj, malpli da lernantoj kaj parolantoj!"}, {"text_idx": "#000044", "text": "\"Ju pli da reguloj kaj neologismoj, malpli da lernantoj kaj parolantoj!\" \u2013 parolu ni per interjekcioj! Tute ne estas reguloj kaj preskau ne estas neologismoj! \ud83d\ude09"}, {"text_idx": "#000045", "text": "Se serioze, Esperanto jam delonge estas VIVA lingvo. Kial ne kreskas draste parolantaro \u2013 estas alia vastega temo, sed kredu min, gxi estas ekter lingvistikaj kauzoj!"}, {"text_idx": "#000046", "text": "\u2013 Oni rigardus dufoje antau\u0300 komenci ekzemple lerni la C\u0302inan malgrau\u0306, almenau\u0306 komerce tiom multe kiom Historie kompare kun la ekzemplo Angla, tiu lingvo estus tre tre interesa kiel multaj aliaj denaskaj; kaj lernantoj por C\u0302ina lingvo g\u0302in onidiras sufic\u0302e gramatiko facilan."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Do kial? Pro kio atendi lerni dum surlokaj infanoj kapablas mem?"}, {"text_idx": "#000048", "text": "Oni atendas c\u0302ar por dua lingvo neu\u0306trala oni prefere elektos ne nur sen gramatikan, (vere sen, Sinjoro Solis pravas lau\u0306 mi), sed ankau\u0306 sen akuzativaj\u0302o neau\u0306debla komplika kontrau\u0300bezona kaprica, oni atendas por interalfabeto jam internacia (24 literoj estas monde pretaj koresponde la tagaj horoj kiuj simile ankau\u0300 strukture estas pretaj), oni atendas por propraj nomoj vokeble respektataj, ne sektecigataj, oni simple atendas por la geHomaraj universalaj rajtoj, oni atendas urg\u0302ege por la Klimato."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Ni esperus tra Smartfon supertekniko sed ni neniam povos forgesi kiom mane skribi estos c\u0302iam internacia, nepre."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Mi apenau\u0306 povas imagi pli nekoheran kaj nekompreneblan komenton, en iu ajn fadeno."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Kion vi celas per la termino \"neologismo\"? Mi demandas, char \"neologismo\" povas esti:\na) nova vorto (uzebla lau la 7a alineo de la Antauparolo al la Fundamento) au\nb) formo nova (lau la 8a alineo de tiu Antauparolo) au\nc) internacia vorto uzebla lau Regulo 15 de la Fundamenta Gramatiko.\n(Zamenhof cetere komprenis \u2013 rilate Esperanton \u2013 sub \"neologismo\" nur formon novan. Tial estas saghe, en prilingvaj diskutoj eviti la terminon \"neologismo\" kaj anstataue diri lautrafe au \"nova vorto\" au \"formo nova\" au \"internacia vorto\".)"}, {"text_idx": "#000053", "text": "C\u0302u la kerna afero ne kus\u0302us en la fakto, ke tiuj ciferoj rivelas, ke la lingvo-uzado estas ege marg\u0302ena rilate al nia nuna mondo entenanta pli ol 6, 5 miliardoj da homoj? Bedau\u0306rinde."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Siatempe sprita Georgij Kokolia al la demando \"Kiom da espoj estas en mondo?\" respondis \"Kaj kiom da sxakludantoj en mondo?\"\nSuprece tiu demando sonas amuze, sed esence respegulas la situacion \u2013 nome, estas ja diversgradaj sxakludantoj!\nTutsame, estas situacio pri e-movadanoj: estas tre aktivaj kaj apenau viglaj."}, {"text_idx": "#000056", "text": "L'alfabeto estis plejparte respondeca kaj definitive ne au\u0306debla kaprica senutila l'akuzativo por la kvazau\u0306 totalo de la popoloj. Konsekvencis l'alig\u0302o al la Angla partete pro tioj. Ne gravas, sufic\u0302os reskribi l'interalfabeto post pluraj generacioj krom ne post klimatoj."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Konsiderante, ke mi ne estas fakulo pri statistiko, mi sxatus nur aldoni kelkajn rimarkojn."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Krom tio, kio troveblas en la censoj pri onia lingvokono, grandmezure mankas la argumentoj per kiuj la rezulto de la esplorado povus esti kinvinke atestita."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Aldone, estas multaj seriozaj problemoj de psikologis karaktero, kiuj gxuste pro sia naturo jam dekomence influas la personojn fine esence povas deformi la rezulton."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Pardonu, sendepende de tio, cxu Vi legis au ne, mi sxatus submeti al via atento la prelegon de Claude Piron : Psikologiaj aspektoj de la monda lingvoproblemo kaj de Esperanto /prezentita en Bazelo dum la Trilanda Renkontigxo la 21an de marto 1988 /"}, {"text_idx": "#000064", "text": "C\u0302u lernintoj per Duolingo kalkulig\u0302as en statistiko pri Esperanto-parolantoj? 785 000 lernantoj alig\u0302is al la Esperanto-kursoj de Duolingo de kiam la anglalingva kurso ekaperis en majo 2015, sed kompreneble ne c\u0302iuj, kiuj enskribig\u0302as, nepre finas la kurson. Tamen, mi supozas, ke iu kiu efektive kompletigis la tutan kurson ja estus kalkulebla kiel Esperanto-parolanto."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Kiel atentigis Sten Johansson en Facebook, 100 novaj esperantistoj c\u0302iutage egalas 36 500 jare. Tio jam egalas pli ol duonon de la takso de Svend Vendelbo Nielsen \u2013 au\u0306. pli precize, egalos post unu jaro."}, {"text_idx": "#000067", "text": "La totalaj nombroj estas bazita sur populaj censoj de 2011. Do, se centoj da esperantistoj aperis pro Duolingo, la analizo ne malkovrus tion."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Laux mi cxi tiu takso povus esti valida por aktivaj Esperantistoj, sed mi ne povas kredi ke nur tiel malmulte da homoj fakte kapablas paroli la lingvon. Aliflanke, la kutimaj taksoj de unu-du milionoj sxajnas al mi troigaj. Ecx en Pekino estas eble nur cento da homoj kiuj efektive regas la lingvon."}, {"text_idx": "#000069", "text": "En Pekino loghas 21,5 miliono da homoj; tutmonde estas 7390 milionoj da homoj."}, {"text_idx": "#000070", "text": "1) Se tutmonde estus miliono da Esperanto-parolantoj kaj ili estus egale distribuitaj, tiam en Pekino devus esti 2909 Esperanto-parolantoj.\n2) Se tutmonde estus 60000 Esperanto-parolantoj kaj ili estus egale distribuitaj, tiam en Pekino devus esti 175 Esperanto-parolantoj."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Shajnas, ke la nombro che 2) koheras pli kun viaj observoj."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Cetere: En \"Esperanto sen mitoj\" (2a eldono, 2003, p. 58) Sikosek rezonas, ke, se estus miliono da Esperanto-parolantoj tutmonde (siatempe kun 5500 milionoj da homoj), tiam devus esti en Kolonjo 182, en Istanbulo 510, en Kairo 1238 kaj en Tokio 1438 Esperanto-parolantoj, kaj li komentas, ke \"tio estas for de chia realeco\"."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Jes, sed aliflanke Esperantistoj ne estas la sama proporcio de la homoj en cxiu lando."}, {"text_idx": "#000074", "text": "Cxinio havas pli ol miliardo da homoj, kaj krome atingi flueco aux ecx komunik-kapablo en Esperanto estas multe pli pene por Cxino ol por iu kiu parolas Exuropan lingvon, kaj eble ecx multajn Aziajn lingvojn. Do la kvanto da Cxinoj kiuj vere regas Esperanto estas tre malgranda proporcio de la logxantaro. Aliflanke en Pekino estas multaj aliaj kiuj iomete interesigxas aux kelk-foje cxe-estas Esperanto aktivajxoj, sed ne vere kapablas diri multon en Esperanto. En alia lando, tiuj homoj eble jam parolus Esperanton."}, {"text_idx": "#000075", "text": "Kurioze, char mi, europano, kies tiama urba E-klubo plenis de esperantistoj nekapablaj paroli E-on, progresis en lernado de la lingvo danke al intensa legado de \"El Popola Chinio\" kaj chiuvespera auskultado de la tiama \"Radio Pekino\"."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Rilate al iu komento kaj al la takso de Sikosek en \"Esperanto sen mitoj\" indas atentigi, ke la Esperanto-parolantoj neniel estas egale distribuitaj. Sur la vikipedia pag\u0302o \"Statistiko de Esperantujo\" legeblas , ke la nombro de parolantoj lau\u0306 la censoj iras de 7 en unu miliono da log\u0302antoj por Rusio kaj 9 en unu miliono por Krimeo tra proksimume 200 por Litovio kaj Estonio al aktuale proks. 850 por Hungario. #Komparo_de_la_censoj\nTio montras, ke oni devas esti tre singarda pri c\u0302iuj kalkuloj \u2013 simpla mezumigo, simpla elj\u0302eto de iuj censoj, c\u0302ar ili iel ne plac\u0302as (ekz. hungara), eble ne estas la vojo al sukceso..."}, {"text_idx": "#000077", "text": "En la klarigo de la modelo Svend Vendelbo Nielsen prezentas c\u0302e la ekzemplo de Litovio, ke li kreis mezumon inter nombroj irantaj almenau\u0306 de 0.78 procentoj de la tutmonda Esperanto-parolantaro por Litovio g\u0302is 5,8 procentoj. Tio estas tre granda marg\u0302eno kaj oni ne facile sekvas, ke li mezumigas sen tro esplori la kau\u0306zon de tiaj malsamecoj."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Alia problemo pri tiu takso estas la komparo kun la tutmonda parolantaro de la angla. Estas proks. 350 \u2013 400 milionoj da anglaparolantoj kaj vers\u0302ajne aldone al tiuj ankau\u0306 100 au\u0306 200 pliaj milionoj da homoj c\u0302e censo dirus, ke ili parolas la anglan; sume proks. 500 milionoj. Do la rilato inter la nombro de Esperanto-censuloj kaj angla-censuloj estus proks. 60 000 al 500 milionoj au\u0306 1 : 8 333. C\u0302e #Nombra_rilato_Esperanto_-_angla legeblas rilatoj inter nombroj por Esperanto kaj nombroj por la angla; ili iras de 1:60 g\u0302is 1:4000. Iel la rezulto de la takso do ne bone kongruas kun la g\u0302isnunaj konstatoj \u2013 kaj necesas iom kritike rigardi la bazajn kalkulojn, kio \u2013 s\u0302ajne \u2013 ne komplete eblas per la fakte publikigita materialo."}, {"text_idx": "#000079", "text": "Ec\u0302 se iu nombro de 60.000 tiaj censuloj estus iel proksima al la vero, ni prefere konsciu, ke tia nombro donas sufic\u0302e erarigan bildon al la publiko."}, {"text_idx": "#000080", "text": "La celo de la \u2013 mi koncedas: tre proksimumanta \u2013 apliko je la regulo de tri fare de Sikosek ne estas prezenti la ekzaktan nombron de Esperanto-parolantoj. Li volis nur ilustri, ke asertoj laustile de \"estas miliono da Esperanto-parolantoj\" apartenas al la mondo de la mitoj. Kaj tion chi ja ankau apogas la laudinda studajho de Svend Vendelbo Nielsen. Mi ne komprenas, kial \u2013 rilate la nombron 60000 \u2013 \"ni prefere konsciu, ke tia nombro donas sufiche erarigan bildon al la publiko.\""}, {"text_idx": "#000081", "text": "Antau\u0306 ol paroli pri \"Esperanto-parolantoj\" necesas difini la terminon. Mi estas tre certa, ke pluraj milionoj _lernis_ la bazon de Esperanto \u2013 kaj multaj ne plu uzas. Oni povas supozi, ke la rilato inter la hodiau\u0306 uzantaj personoj kaj la iam lernintaj estas en la regiono de 1:20 g\u0302is eble 1:100. (Mi ekz. certe ekpraktikis almenau\u0306 20 sportojn kaj hobiojn; hodiau\u0306 eble nur unu restis...)"}, {"text_idx": "#000082", "text": "Se oni parolas pri 60.000 Esperanto-parolantoj, la homoj facile komparas tion kun la nombro de 1,5 miliardoj da angla-parolantoj. Do estus rilato de 1:25.000. Tio neniel kongruas kun la vera rilato \u2013 c\u0302iuj tiuj rilatoj estas inter 1:60 kaj 1:4000, vidu sur"}, {"text_idx": "#000083", "text": "Mi parolis pri sufic\u0302e erariga bildo. Nu, ekzemple c\u0302e Duolingo por la hispana kiel instrulingvo dum la pasintaj 31 tagoj aldonig\u0302is proks. 26 400 lernantoj de Esperanto kaj 3,7 milionoj da lernanto de la angla. Tio estas rilato de proksimume 1:140 kaj tre for de la rilato de proks. 1 : 8300, kiun oni elkalkulas el la traktita takso. Ec\u0302 c\u0302e la nombro de homoj, kiuj g\u0302is nun enskribig\u0302is, la rilato estas 52 600 : 102 000 000, do proks. 1 : 2000. Post plia monato vers\u0302ajne la rilato estos 79 000 : 106 milionoj, do proks. 1 : 1300. La rilato plu sinkos."}, {"text_idx": "#000084", "text": "Se oni volas doni realisman bildon pri la grandeco kaj forteco de la Esperanto-komunumo, la nombro de 60 000 el la takso ne tre tau\u0306gas. Tio ne koncernas la demandon, c\u0302u la takso estas lau\u0306 scienca vidpunkto bone farita \u2013 sed tio ja rilatas la demandon, c\u0302u ekstera observanto el tia nombro ricevas bone uzeblan impreson."}, {"text_idx": "#000085", "text": "La maniero, lau\u0306 kiu Svend Vendelbo Nielsen flankenmetas la censon el Hungario, estas vere impresa. La c\u0302efa argumento estas, ke \"la modelo taksas 1997.5 esperantistojn, sed estas 8397 esperantistoj lau\u0306 fres\u0302a censo\". Do c\u0302ar la reala mondo ne kongruas kun la rezulto de la modelo, li forigas la datumojn el la reala mondo..."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Aldone li argumentas: \"Esperanto estas instruita en la hungara lernejsistemo, kial multaj hungaraj esperantistoj ne bezonas la internaciajn organizojn.\" (Vers\u0302ajne anstatau\u0306 \"kial\" ni legu \"tial\".) Ankau\u0306 c\u0302i tie mi ne sukcesas sekvi la penson. Internacia organizaj\u0302o ja ne servas c\u0302efe por lerni Esperanton, sed por apliki g\u0302in. La fakto, ke multaj homoj jam lernis Esperanton, lau\u0306 mi ne estas argumento por _ne_ alig\u0302i al ekz. UEA."}, {"text_idx": "#000087", "text": "Lau\u0306 mi ni simple akceptu la fakton, ke en diversaj landoj la nombra rilato inter la membronombroj kaj la rezultoj de censo varias \u2013 inter proks. 1:3 kaj 1:15. La diferenco de faktoro kvin ne estas terure granda, se ni konsideras, ke la procentaj\u0302o de Esperanto-parolantoj en diversaj landoj (parto de la entuta log\u0302antaro) havas proksimuman diferencon de faktoro cent (Rusio al Hungario). Kaj la diversaj bazaj datumoj, kiujn la au\u0306toro de la studo uzas, ankau\u0306 varias je faktoro de preskau\u0306 dek (ekz. 0,78 g\u0302is 5,8)... Tio s\u0302ajne ne maltrankviligas lin."}, {"text_idx": "#000088", "text": "Lu skribis: \"Do c\u0302ar la reala mondo ne kongruas kun la rezulto de la modelo, li forigas la datumojn el la reala mondo...\""}, {"text_idx": "#000089", "text": "Ne tial, sed pro en statistiko tute kutimaj kialoj. Eble vi relegu la koncernan parton de la artikolo."}, {"text_idx": "#000090", "text": "En sia retejo Svend skribas, ke lia \"difino de esperantisto estas ulo, kiu respondus Esperanton, se sia [legu: g\u0302ia] s\u0302tato demandus kiujn lingvojn g\u0302i parolas.\" Kontraste en la komenco de tiu c\u0302i artikolo legeblas, ke \"Svend Vendelbo Nielsen en Danio kalkulis, ke kredeble ne multe pli ol 60.000 homoj scipovas la lingvon.\" Tio ne kongruas. Oni povas de lokuloj ekscii, ke almenau\u0306 la censoj en Hungario kaj Rusio vers\u0302ajne estas signife sub la vera nombro de Esperanto-sciantoj. En Hungario oni scias, ke pli ol 35 000 homoj trapasis Esperanto-ekzamenon, sed lau\u0306 la censo nur iom super 8000 estas listigitaj en la censo. (Antau\u0306 prijug\u0302o mi s\u0302atus legi komenton de sperta lokulo.) El Rusio mi eksciis, ke la censo okazis ofte dumtage, kiam homoj laboras. Almenau\u0306 unu demandanto estis, nu, ne tro kompetenta; gravis iel plenigi la formularon..."}, {"text_idx": "#000091", "text": "Se oni celas taksi la nombron de respondintoj c\u0302e tutmonda censo, ne havas sencon forigi iun landan censon kun la argumento, ke g\u0302i ne bone kongruas kun la nombro de membroj en tiu lando. Tion oni farus, se oni celus la nombron de aktivaj Esperanto-parolantoj \u2013 sed tion Svend lau\u0306 lia difino _ne_ deziris. (Sed eble en sia koro li tamen deziris g\u0302uste tion. Tie trovig\u0302as la kerna malfortaj\u0302o de lia enketo: Li lau\u0306 la difino celas la eventualan rezulton en tutmonda censo \u2013 sed por tion fari li enmiksas ankau\u0306 nombrojn, kiuj estig\u0302is el aktiveco de Esperanto-lernantoj kaj -parolantoj. Necesas distingi, kion oni volas taksi \u2013 c\u0302u Esperanto-sciantojn el censoj, c\u0302u aktivajn Esperanto-parolantojn el retejoj por parolantoj, c\u0302u Esperanto-lernantojn el retejoj por lernantoj... Se oni ne distingas, la rezulto ne trafas la celon.)"}, {"text_idx": "#000092", "text": "Jes, en statistiko eblas forigi ekstremojn \u2013 sed ambau\u0306flanke, _kaze ke_ estas rezulto kun forta mezo kaj malfortaj flankoj."}, {"text_idx": "#000093", "text": "Por ekzemplo: mi forestis dum la lasta censado, kaj oni ne indikis ke mi scias Esperanton. Sed en la antauxa censo tio estis indikita."}, {"text_idx": "#000094", "text": "La menciita difino (\"ulo, kiu respondus Esperanton, se sia [legu: g\u0302ia] s\u0302tato demandus kiujn lingvojn g\u0302i parolas\") estas multe tro malpreciza. Oni interpretus tian demandon tute malsame lau\u0306 la kunteksto."}, {"text_idx": "#000096", "text": "Inter tiuj, kiuj ne scias Esperanton, estas Brian Moon, emerita tradukisto, kiu scias nur unu lingvon, s\u0302ajne. Supozeble tiuj informoj devenas de simile malpreciza demando."}, {"text_idx": "#000097", "text": "La relativa denseco(p_i) ja dependas de malsamaj esperantaj nombroj. G\u0302i konsideras lernantojn, volontulojn ktp. Poste mi skalas la relativan densecon por atingi la nombron de censaj esperantistoj. Kiam vi diras \"Se oni ne distingas, la rezulto ne trafas la celon\", vi diras ke p_i havas \"sisteman ekarton\"(=bias) kaj ne estas proporcia al la censa nombro. Vi pravas, sed tio estas kutime en statistiko( Mi akceptas ioman sisteman ekarton, por ke mi taksas p_i pli precize."}, {"text_idx": "#000098", "text": "Hungario estas kaj apriora kaj aposteriora ekstremo \u2013 ne necesas \"forta mezo kaj malfortaj flankoj\" por konkludi tion. Do forigi la censan hungaran nombron havas sencon. Eble mi devus taksi 8397 esperantistojn en Hungario \u2013 la analizo estus pli celanta al la censaj nombroj, sed 1997.5 estas pli interesa."}, {"text_idx": "#000099", "text": "Nu... Vi tute bone skribas, ke la studo konsideras lernantojn, volontulojn ktp. Do sekve vi ricevas iun miksnombron, pri kiu oni ne povas scii, c\u0302u g\u0302i havas rilaton al la nombro de lernantoj, de volontuloj au\u0306 kio ajn."}, {"text_idx": "#000100", "text": "Pri Hungario kaj diversaj censoj, ankau\u0306 en la pasinteco, eble j\u0302etu rigardon al #Komparo_de_la_censoj\nLa demando, kial Novzelando kaj Rusio ne estis elj\u0302etitaj el via studo per iu argumento, restas plu.\nMulte pli helpe estus finaj asertoj en la senco: Se la tuta mondo estus simila al Rusio, la rezulto en tutmonda censo estus la jena; se estus simile al Litovio au\u0306 Estonio, tiam proksimume tia. Ktp. (Vi eble legis mian studon de 2009 pri la temo, c\u0302u? )"}, {"text_idx": "#000101", "text": "La argumento \"1997.5 estas pli interesa\" supozigas, ke intereseco estas la kerna argumento, pli forta ol faka."}, {"text_idx": "#000102", "text": "Eble konsideru montri vian studon al danlingva matematika statikisto. Dum mia studado de matematiko, dum mi au\u0306dis historiojn de matematikaj statistikistoj pri kontaktoj kun nematematikaj statistikemuloj kaj dum mi provis komprenigi iom da statistiko al studentoj de aliaj fakoj, mi iomete lernis pri la malfacilaj\u0302oj de la tuta afero. Eble iom el tio tia fakulo sukcesos prezenti al vi."}, {"text_idx": "#000103", "text": "En sciencaj periodaj\u0302oj aperas artikoloj post kiam aliaj sciencistoj de la koncerna fako trarigardis ilin. Tio estas tre bona kutimo. Fakte ja al la g\u0302enerala publiko estas iom malfacile prijug\u0302i fakan studon, kiu bele j\u0302onglas kun fakesprimoj."}, {"text_idx": "#000105", "text": "Nur uzi la UEA membraj nombroj ne estas perfekta por taksi la nombron de censaj esperantistoj; La korelacio inter UEA membra nombro kaj censa nombro estas -0.1463453. La korelacio inter la \"miksnombro\" kaj la censa nombro estas 0.4671744(kaj 0.66 sen Hungario). La diferencoj inter la korelacioj ne estas statistike signifaj."}, {"text_idx": "#000106", "text": "La aliaj censaj nombroj ne estas kaj aprioraj kaj aposterioraj ekstremoj, tial mi ne forigis ilin."}, {"text_idx": "#000107", "text": "Mi legis vian studon, kaj g\u0302i estas bona. Se mi nur havus la UEA-kolumnon kaj mi ne miksus la censajn nombrojn, niaj metodoj estus identaj. Mi uzis pli da datumo, do se mi ne rompis c\u0302ion, mia studo estas plibonigo."}, {"text_idx": "#000109", "text": "Mi ne kredas, ke tia prezentado de korelacioj komprenigas la esencon. Kaj tio ne refutas la argumentojn, kiujn mi donis pli frue."}, {"text_idx": "#000110", "text": "Krome mi certe ne kredas, ke tia foruma diskuto povas anstatau\u0306i detalan personan diskuton."}, {"text_idx": "#000111", "text": "Grandan laboron faris Sven. Gratulon! Tamen la landaj censoj lau\u0306 mi falsas. Ekzemple en Francio membroj de unu asocio membras ankau\u0306 en aliaj asocioj. Adiciante la tuton, oni pligrandigas la rezulton! C\u0302u la nivelo de la taksantoj altas au\u0306 ne? C\u0302u ili scipovas, komencas, uzas regule, nur legas, ktp...esperanton? Mi aldonas anekdoton. Dum diversaj esperantaj arang\u0302oj, mi renkontis 3 klerajn c\u0302inojn, ne samtempe. Du virinojn kies unu estis pagita de la registaro por instrui esperanton en lernejo. La tria estis C\u0302ina bonzo. Mia komuna demando estis : kiom da personoj parolas esperanton en via lando? La 3 respondis c\u0302irkau\u0306 1%. Kompare kun 1 miliardo de log\u0302antoj, signifas c\u0302irkau\u0306 10 milionojn de esperantistoj! Eble mi song\u0302as!"}, {"text_idx": "#000112", "text": "\"La fakto, ke multaj homoj jam lernis Esperanton, lau\u0306 mi ne estas argumento por _ne_ alig\u0302i al ekz. UEA\" \u2013 La argumento estas, ke multaj studentoj lernas Esperanton por la ekzameno. Pro tio multo nur uzas la lernejaj materialoj. Post la ekzameno multo 'kabeas' sed ankorau\u0306 respondus 'Esperanton' en popula censo."}, {"text_idx": "#000113", "text": "La modelo bone traktas la varion ene lando(ekz. 0,78 g\u0302is 5,8), sed la modelo tute ne traktas la varion de la censaj-membraj rilatoj. Do, por taksi totalajn frekvencojn, ni bezonas nur unu numeron. Por atingi tiun numeron mi kredas ke la ne-hazarda aro [Litovio, Novzelando, Estonio, Rusio] estas pli tau\u0306ga ol la ne-hazarda aro [Litovio, Nozelando, Estonio, Rusio, Hungario]. Se oni inkludas Hungarion, c\u0302iuj taksoj multiplikus per 1.64."}, {"text_idx": "#000114", "text": "Vi deklaras, ke via \"difino de esperantisto estas ulo, kiu respondus\" per 'Esperanto', se ties s\u0302tato demandus kiujn lingvojn la homo parolas. Tiam ne havas sencon forigi el la enketo datumojn de homoj, kiuj (eble) kabeis, sed plu scias Esperanton kaj fakte respondis en censo, ke tiun lingvon ili parolas."}, {"text_idx": "#000115", "text": "Pri aliaj problemoj mi j\u0302us skribis responde al Sebastiano."}, {"text_idx": "#000116", "text": "Dankon pro la informo, kiom s\u0302ang\u0302ig\u0302us la rezulto aldonante la hungarian censon."}, {"text_idx": "#000117", "text": "Eble vi pensas ke mi rajtis ne uzi Hungarion por eksterpolo? Sed vi pensas ke mi devus ankorau\u0306 konkludi ke Hungario havas 8793 esperantistojn?"}, {"text_idx": "#000118", "text": "\"Unua provo reprodukte kalkuli la rezultojn de la modelo de Svend Vendelbo Nielsen pri la nombro de Esperanto-parolantoj\""}, {"text_idx": "#000119", "text": "Intertempe mi estas kompreninta, kiel Svend Vendelbo Nielsen taksis la nombron de Esperanto-parolantoj kaj kiel oni povas reprodukte kalkuli la rezultojn, ekzemple per helpo de la retprogramo Guglo-Tabeloj. Jen detaloj:"}, {"text_idx": "#000120", "text": "Esperanto estas senutila malric\u0302a kodo, do ne indas g\u0302in lerni tute \ud83d\ude1b"}, {"text_idx": "#000121", "text": "La konsilo venas tro malfrue: amaso da esperantistoj fakte ne lernas Esperanton tute."}, {"text_idx": "#000125", "text": "La argentina selektitaro estas c\u0302ampiono de la mondpokalo de KataroIrano: unua ekzekuto ligita al la tumultojDu misiloj trafis PollandonUN: amasa plimulto por kondamni la rusiajn aneksadojn en UkrainioParlamentaj balotoj en Latvio: tutnova vizag\u0302o por la deputitaro"}]