[{"text_idx": "#000000", "text": "Wikipedia's Metaphor as translated by GramTrans"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Metaforo estas vortfiguroj kiu rilatas, por retorika efiko, al unu aj\u0302o menciante alian aj\u0302on.\nG\u0302i povas disponigi klarecon au\u0306 identigi kas\u0302ajn similecojn inter du ideoj.\nAntitezo, hiperbolo, metonimio kaj komparo estas c\u0302iuj specoj de metaforo.\nUnu el la plej ofte cititaj ekzemploj de metaforo en angla literaturo estas de la \" c\u0302iuo sceno- \" monologo de As You Like It (Kiel You Like It) :"}, {"text_idx": "#000004", "text": "The Philosophy of Rhetoric (1937) de rhetorician I. A. Richards priskribas metaforon kiel havado de du partoj: la tenoro kaj la vehicle. kiujn La tenoro estas la subjekto al kiu atribuas estas atribuitaj.\nLa veturilo estas la objekto kies atributoj estas pruntitaj.\nEn la antau\u0306a ekzemplo, \"la mondo\" estas komparita kun scenejo, priskribante g\u0302in kun la atributoj de \"la scenejo\";\n\"la mondo\" estas la tenoro, kaj \"scenejo\" estas la veturilo;\n\"viroj kaj virinoj\" estas la sekundara tenoro, kaj \"ludantoj\" estas la sekundara veturilo."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Aliaj verkistoj laborigas la g\u0302eneralajn esprimojn grundo kaj figuron por indiki la tenoron kaj la veturilon.\nKogna lingvistiko uzas la esprimojn celo kaj fonton, respektive."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Metaforo kiel stilo en parolado kaj skribo\nMetaforo kiel baze al nia koncipa sistemo"}, {"text_idx": "#000008", "text": "The English metaphor derived from the 16th-century Old French word me\u0301taphore, which comes from the Latin metaphora, \"carrying over\", in turn from the Greek \u03bc\u03b5\u03c4\u03b1\u03c6\u03bf\u03c1\u03b1\u0301 (metaphora\u0301), \"transfer\",[4] from \u03bc\u03b5\u03c4\u03b1\u03c6\u03b5\u0301\u03c1\u03c9 (metaphero\u0304), \"to carry over\", \"to transfer\"[5] and that from \u03bc\u03b5\u03c4\u03b1\u0301 (meta), \"after, with, across\"[6] + \u03c6\u03b5\u0301\u03c1\u03c9 (phero\u0304), \"to bear\", \"to carry\".[7]"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Metaforoj estas plej ofte komparitaj kun komparoj.\nKomparo estas specifa speco de metaforo kiel kiu uzas la vortojn\u00ab\" au\u0306 \"kiel\" en komparado de du objektoj, dum kio estas ofte referita c\u0302ar metaforo deklaras ke A estas B au\u0306 anstatau\u0306igas B per A."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Metaforo, kiel aliaj specoj de analogeco, povas utile esti distingita de metonimio kiel unu el du fundamentaj pensmanieroj.\nMetaforo kaj analogeco ambau\u0306 funkcias alportante kune du konceptojn de malsamaj koncipaj domajnoj, dum metonimio funkcias uzante unu elementon de antau\u0306fiksita domajno por rilati al alia proksime rilatita elemento.\nTiel, metaforo kreas novajn ligilojn inter alie apartaj koncipaj domajnoj, dum metonimio dependas de la ekzistantaj ligiloj ene de ili."}, {"text_idx": "#000017", "text": "mi flaras raton [ ...\nsed mi prenos lin en la burg\u0302ono-\" irlanda politikisto Boyle Roche"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Tiu formo ofte estas utiligita kiel parodio de metaforo mem:"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Kogna metaforo estas la unuig\u0302o de objekto al travivaj\u0302o ekster la medio de la objekto\nKoncipa metaforo estas subesta unuig\u0302o kiu estas sistema en kaj lingvo kaj penso\nRadikmetaforo estas la subesta mondrigardo kiu formas la komprenon de individuo de situacio\nNelingva metaforo estas unuig\u0302o inter du nelingvaj sferoj de sperto\nVida metaforo utiligas bildon por krei la ligon inter malsamaj ideoj"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Metaforoj ankau\u0306 povas mapi sperton inter du nelingvaj sferoj.\nEn La Song\u0302o de Limo, Mark Blechner priskribas muzikajn metaforojn, en kiuj muzikaj\u0302o povas \"mapi\" al la personeco kaj emocia vivo de persono.\nLeonard Meyer protestis kiom sole ritmaj kaj harmoniaj okazaj\u0302oj povas esprimi homajn emociojn."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Artteoriulo Robert Vischer kverelis ke kiam ni rigardas pentraj\u0302on, ni \"sentas nin en g\u0302i\" imagante nian korpon en la pozo de nehoma au\u0306 senviva objekto en la pentraj\u0302o.\nEkzemple, la pentraj\u0302o \"The Solitary Tree (La Izola Arbo)\" de Caspar David Friedrich montras arbon kun distorditaj, dezertaj membroj.\nEn rigardado tiun pentraj\u0302on, ni imagas niajn membrojn en simile distordita kaj dezerta formo, kaj tio kreas senton en ni de trostrec\u0302ig\u0302o kaj aflikto.\nNelingvaj metaforoj povas esti la fundamento de nia sperto de vidaj\u0302o, muzikalo, [23] danco, [24] kaj aliaj artaj g\u0302enroj."}, {"text_idx": "#000028", "text": "En historia onomasiologio au\u0306 en historio de lingvo, metaforo estas difinita kiel semantika s\u0302ang\u0302o bazita sur simileco en formo au\u0306 funkcio inter la origina koncepto nomita per vorto kaj la celkoncepto nomita per tiu vorto."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Kelkaj lastatempaj lingvaj teorioj rigardas lingvon kiel proksime de g\u0302ian naturon tute metaforaj;\nau\u0306 tiu lingvo en esenco estas metafora."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Metaforo kiel stilo en parolado kaj skribo"}, {"text_idx": "#000033", "text": "Rigardite kiel aspekto de parolado kaj skribo, metaforo deklaras stilo, aparte, stilon karakterizitan per speco de analogeco.\nEsprimo (vorto, frazo) kiu de implico rekomendas la similecon da unu unuo al alia unuo donas stilon al objekto de parolado au\u0306 skribo, c\u0302u la unuoj konsistas el objektoj, okazaj\u0302ojn, ideojn, agadojn, atributojn, au\u0306 preskau\u0306 io ajn esprimeblan en lingvo.\nEkzemple, en la unua frazo da tiu paragrafo, la vorto \"rigardis\" servirojn kiel metaforon por \"penso de\", implicante analogecon de la procezo de vidado kaj la pensproceso.\nLa frazo, \"rigardita kiel aspekto de\", projekcias la trajtojn de vidado (vizio) io de speciala perspektivo sur pripensado ion de speciala perspektivo, kiun \"io\" en tiu kazo plusendanta al \"metaforo\" kaj tiu \"perspektivo\" en tiu kazo rilatanta al la karakterizaj\u0302oj de parolado kaj skribo."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Kiel karakterizaj\u0302o de parolado kaj skribo, metaforoj povas funkcii la poezian fantazion, permesi Sylvia Plath, en s\u0302ia poemo \"Tranc\u0302is\", kun kompari la sangeldonadon de s\u0302i tranc\u0302itan dikfingron kun la kurado de miliono da soldatoj, \" rug\u0302jakuloj, c\u0302iun unu\";\nkaj rajtigante Robert Frost, en \"La Voja NOT Okupita\", kompari vivon kun vojag\u0302o."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Rigardita ankau\u0306 kiel aspekto de parolado, kiun metaforo povas funkcii kiel aparato por persvadado de la au\u0306skultanto au\u0306 leganto de la parolanto au\u0306 la argumento au\u0306 tezo de verkisto, la tielnomita retorika metaforo."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Kognaj lingvistoj emfazas ke metaforoj helpas faciligi la komprenon de unu koncipa domajno, tipe abstraktaj\u0302o unu kiel \"vivo\" au\u0306 \"teorioj\" au\u0306 \"ideoj\", tra esprimoj kiuj rilatigas al alia, pli konata koncipa domajno, tipe pli da betono unu kiel \"vojag\u0302o\" au\u0306 \"konstruaj\u0302oj\" au\u0306 \"mang\u0302aj\u0302o\".\nPensmang\u0302o: ni forkonsumas libron de krudaj faktoj, provas digesti ilin, stufaj\u0302on super ili, lasi ilin boleti sur la atendopozicio, vomkrac\u0302i ilin en diskutoj, boleti supren klarigojn, esperantaj ke ili ne s\u0302ajnas duonbakitaj.\nTeorioj kiel konstruaj\u0302oj: ni establas fundamenton por ili, kadro, apogas ilin kun fortaj argumentoj, stegante ilin kun faktoj, esperante ke ili staros.\nVivo kiel vojag\u0302o: kelkaj el ni vojag\u0302as espereble, aliaj s\u0302ajnas havi neniun direkton, multaj perdas ilian manieron."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Koncipa metaforo konsistas el du koncipaj domajnoj, en kiuj unu domajno estas komprenita lau\u0306 alia.\nKoncipa domajno estas ajna kohera organizo de sperto.\nTiel, ekzemple, ni kohere organizis scion pri vojag\u0302oj ke je ni fidas enen komprenante vivon."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Lakoff kaj Johnson (1980, 1999) tre kontribuita al establado de la graveco de koncipa metaforo kiel kadron por pensado en lingvo.\nEn la lastaj jaroj multaj [ kvantigi ] akademiuloj esploris lau\u0306 la originajn manierojn en kiuj verkistaj uzaj romanmetaforoj kaj pridubas la fundamentajn kadrojn de pensado implicaj en koncipaj metaforoj."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Kvankam kognaj akademiuloj faris kelkajn provojn preni sur estraro la ideo ke malsamaj lingvoj evoluigis radikale malsamajn konceptojn kaj koncipajn metaforojn, ili sur la tutaj\u0302o restis ligitaj supren en la iom reduktiva koncepto de mondrigardo kiu venas de la Sapir-Whorf-hipotezo.\nLa vera fonto de etnolingvistiko kaj la pensulo kiuj kontribuis la plej grandan parton al la debato sur la rilato inter kulturo, lingvo, kaj lingvaj komunumoj estis la germana filologo Wilhelm von Humboldt (1767-1835).\nHumboldt restas, aliflanke, al malmulte da konata en anglalingvaj nacioj.\nAndrew Goatly, en \"Lavado la Cerbo\" (John Benjamins 2007) prenas sur estraro la duobla problemo de koncipa metaforo kiel kadro implica en la lingvo kiel sistemo, kaj la maniero individuoj kaj ideologioj negocas koncipajn metaforojn.\nNeu\u0306rala biologia esplorado indikas kelkaj metaforoj estu denaskaj (same montritaj per reduktita metafora kompreno en psikopatio)."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Kvankam metaforoj povas esti konsideritaj kiel \"en\" lingvo, la c\u0302apitro de Underhill sur la franca, la angla kaj etnolingvistiko protestas ke ni ne povas elpensi lingvo au\u0306 lingvoj en io ajn krom metaforaj esprimoj.\nLa franca estas trezoro, ekzemple.\nLa angla estas \"ilo\" por liberigado malplimultoj okupig\u0302antaj pri debato pri la tutmonda mondo.\nUnderhill dau\u0306rigas sian enketon de la rilato inter mondrigardo kaj lingvo en\nEthnolinguistics and Cultural Concepts: Truth, Love, Hate & War (Cambridge UP 2012)."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Metaforo (greke transporto) estas vortfiguro, per kiu oni donas al la vorto signifon alian, ol g\u0302ia propra, kaj klarigeblan nur per subkomprenata komparo [1]."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Diference de komparo g\u0302i ne komparas ion kun io alia, sed surbaze de simileco uzas la similaj\u0302on kiel novan kvaliton. Ekz. \"li batalis kiel leono\" (komparo), \"en la batalo li estis vera leono inter s\u0302afoj\" (metaforo). Oni povus diri, ke metaforo estas kas\u0302ita komparo."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Oni povas diferenciigi inter du tipoj de metaforoj:"}, {"text_idx": "#000051", "text": "Simplaj metaforoj, kie ankorau\u0306 aperas la reala termino, pri kio oni parolas, ekzemple \"Viaj dentoj estas dolc\u0302aj glavoj kiuj lante mortigas min\".\nPuraj metaforoj, kie malaperis la reala termino kaj la leganto devas kompreni pri kio temas, ekzemple \"Viaj dolc\u0302aj glavoj lante mortigas min\"."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Kutimaj metaforoj: La kamelo estas la s\u0302ipo de la dezerto, Mielo gutadas el viaj lipoj, Maro da floroj, Sub vualo de la nokto, Reg\u0302o de violonistoj, La leono estas la reg\u0302o de bestoj, k.s."}]