[{"text_idx": "#000002", "text": "Natur'scienc'ist'o kaj fizik'ist'o, profesor'o c\u0302e la G\u0302eneva universitat'o."}, {"text_idx": "#000003", "text": "(Nask'ig\u0302'is en 1740. Li far'is seri'o'n da botanik'a'j kaj geologi'a'j stud'vojag\u0302'o'j en divers'a'j land'o'j, sed precip'e en la Alp'o'j. Klasik'a'j est'as li'a'j el'serc\u0302'o'j pri la glaci'ej'o'j; al li est'as s\u0302uld'at'a la el'trov'o de mult'a'j mineral'o'j kaj la el'pens'o de divers'a'j fizik'instrument'o'j, inter'ali'e de la har'higrometr'o, cianometro, diafan'o'metr'o, pajl-, kaj pint-elektrometr'o, aktin'o'metr'o, anemometr'o, eu\u0306diometr'o, ktp. Li el'dir'is la unu'a'j'n princip'o'j'n de la raci'a meteorologi'o. Li'a plej grav'a verk'o literatur'a est'as titol'it'a: Vojag\u0302'o'j tra la Alp'o'j. Li mort'is en 1799."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Divers'a'j period'aj\u0302'o'j sci'ig'is al la publik'o, ke dum la monat'o au\u0306gust'o 1786 du log\u0302'ant'o'j de Chamouni, S-ro Paccard, doktor'o je medicin'o, kaj la gvid'ist'o Jacques Balmat, ating'is la supr'o'n de Mont'o-Blank'a, kiu est'is g\u0302is tiam rigard'it'a kiel ne'sur'ir'ebl'a. Mi tuj la sekv'int'a'n tag'o'n g\u0302i'n ek'sci'is kaj sen'prokrast'e ek'vojag\u0302'is por se far'ebl'e sekv'i ili'a'j'n pas\u0302'o'j'n. Sed pluv'o'j kaj neg\u0302'o'j dev'ig'is mi'n for'las'i la entrepren'o'n g\u0302is la proksim'a jar'o. Al Jacques Balmat mi komisi'is esplor'i la mont'eg'o'n je komenc'o de juni'o kaj avert'i mi'n pri la moment'o, kiam la plat'ig\u0302'o de la vintr'a'j neg\u0302'o'j ig'os g\u0302i'n al'ir'ebl'a. Inter'temp'e mi ir'is al la Provenc'a mar'bord'o por far'i eksperiment'o'j'n kun tiu'j kompar'ot'a'j'n, kiu'j'n mi intenc'is prov'i sur Mont'o-Blank'a."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Dum la monat'o juni'o Jacques Balmat sen'sukces'e far'is du ascend'prov'o'j'n; tamen li skrib'is al mi, ke sen'dub'e oni pov'os ascend'i en la unu'a'j tag'o'j de juli'o. Mi tiam ek'vetur'is al Chamouni. En Sallenche renkont'is mi la kurag\u0302'a'n Balmat, kiu est'is ek'vojag\u0302'ant'a G\u0302enevon por anonc'i al mi si'a'j'n de'nov'a'j'n sukces'o'j'n; la 5-an de juli'o li est'is sur'pren'ir'int'a g\u0302is la pint'o de la mont'eg'o kun'e kun du ali'a'j gvid'ist'o'j, Johan-Mih\u0302ael Cachat kaj Aleksis Tournier. Kiam mi al'ven'is en Chamouni, pluv'is, kaj la mal'bel'a veter'o dau\u0306r'is preske kvar semajn'o'j'n. Sed mi est'is decid'int'a atend'i g\u0302is fin'o de la sezon'o, prefer'e ol mal'traf'i la oportun'a'n okaz'o'n. Fin'e g\u0302i ven'is, tiu moment'o tiom dezir'at'a, kaj mi ek'mars\u0302'is la 1-an de au\u0306gust'o, akompan'at'a de unu serv'ist'o kaj dek ok gvid'ist'o'j, kiu'j port'is mi'a'j'n fizik-instrument'o'j'n kaj la tut'a'n il'ar'o'n, kiu'n mi bezon'is. Mi'a pli'ag\u0302'a fil'o vigl'e dezir'is akompan'i mi'n; sed mi tim'is, ke li est'as ne ankore sufic\u0302'e fortik'a kaj ekzerc'it'a al tia'j mars\u0302'o'j. Mi postul'is, ke li rezign'u. Li rest'is c\u0302e la \"Prieure\u0301\", kie li tre zorg'e far'is observ'o'j'n al tiu'j kun'respond'a'j'n, kiu'j'n mi est'is far'ont'a sur la mont'supr'o."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Kvankam est'as apene du mejl'o'j kaj kvar'on'o rekt'lini'e de la Prieure\u0301 de Chamouni g\u0302is la pint'o de Mont'o-Blank'a, tiu ekskurs'o c\u0302iam postul'is almene dek ok mars\u0302'hor'o'j'n, tial ke ekzist'as dang\u0302er'a'j lok'o'j, mal'rekt'aj\u0302'o'j, kaj proksim'um'e mil nau\u0306'cent du'dek klaft'o'j ascend'end'a'j."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Ir'ant'e de la \"Prieure\u0301\" g\u0302is Mont'o-Blank'a tra la mont'o \"La Co\u0302te\", oni unu'e sekv'as la al G\u0302enevo konduk'ant'a'n voj'o'n, g\u0302is la vilag\u0302'o \"Les Bossons\", kaj tie oni uz'as la voj'et'o'n, kiu ating'as la sam'nom'a'n glaci'ej'o'n. Sed je mal'supr'o de la dekliv'o, kiu konduk'as al tiu glaci'ej'o, oni ir'as dekstr'e'n tra la vilag\u0302'et'o de l'Mont. Iom trans tiu vilag\u0302'et'o oni ek'ascend'as, sekv'ant'e la bord'o'n de la torent'o, kiu s\u0302pruc'as el la Taconay-glaci'ej'o. Tiu supr'e'n'ir'ej'o est'as tre sovag\u0302'aspekt'a, fund'e de mal'larg\u0302'a valet'o, lok'it'a kontrau\u0306 la Taconay-glaci'ej'o, kiu svarm'as je glaci'aj\u0302'o'j, ne blank'a'j kaj pur'a'j, kiel tiu'j de \"Bossons\", sed mal'pur'ig'it'a'j de nigr'a kot'o kaj tra'tranc\u0302'it'a'j de sam'kolor'a'j s\u0302ton'eg'o'j; sed dau\u0306r'ig'ant'e la ascend'o'n, oni evkidas super tiu glaci'ej'o la pur'a'j'n kaj krut'a'j'n neg\u0302'o'j'n de la kupol'mont'o \"Gou\u0302te\u0301\". Balde post'e oni al'ven'as iom super la Taconay-glaci'ej'o, oni tra'pas'as kelk'a'j'n dang\u0302er'a'j'n lok'o'j'n, kaj oni ating'as fontan'o'n kun klar'a kaj fres\u0302'a akv'o, c\u0302e kiu la gvid'ist'o'j, jam lac'ig'it'a'j pro si'a'j s\u0302arg\u0302'o'j, plezur'eg'e ripoz'is dum kelk'a'j moment'o'j."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Du'on-hor'o'n post for'las'o de la glaci'ej'o, oni al'ven'as c\u0302e la pied'o de sufic\u0302'e alt'a preske vertikal'a rok'o, kiu bar'as mal'larg\u0302'a'n kaj profund'a'n koridor'o'n. Por el'ir'i el tiu koridor'o, oni dev'as sur'grimp'i la rok'aj\u0302'o'n; tiu pas'ej'o nom'ig\u0302'as Map'as au\u0306 Mal'bon'a-Pas\u0302'o. Oni est'is tie met'int'a s\u0302tup'et'ar'o'n, en la pens'o, ke mi g\u0302i'n bezon'os; sed, c\u0302ar mi tim'is impres'i al mi'a'j gvid'ist'o'j mal'bon'a'n opini'o'n pri mi, se mi g\u0302i'n uz'us, mi pas'is preter la s\u0302tup'et'ar'o, ne tus\u0302'int'e g\u0302i'n. Trans la \"Map'as\" oni est'as dev'ig'at'a sur'pas\u0302'i kelk'a'j'n mal'larg\u0302'a'j'n kornic'o'j'n super alt'a'j krut'aj\u0302'o'j. Post'e oni sekv'as akr'a'n krest'o'n kun profund'eg'aj\u0302'o dekstr'e kaj tre dekliv'a'j herb'ej'o'j mal'dekstr'e; post kio oni per kvin'dek-grad'a dekliv'o ascend'as al grot'o au\u0306 kavern'et'o, kie mi tra'nokt'is la 20-an de au\u0306gust'o 1786, kiam, tuj post la vojag\u0302'o de doktor'o Paccard, mi prov'is, sekv'ant'e li'a'j'n post'sign'o'j'n, ating'i la pint'o'n de Mont'o-Blank'a. Sed dum'nokt'e ek'fal'is torent'simil'a pluv'eg'o kaj neg\u0302'is sur la alt'aj\u0302'o'j; mal'g\u0302oj'e dev'is mi re'ven'i sur mi'a'j'n pas\u0302'o'j'n kaj prokrast'i la afer'o'n g\u0302is proksim'a jar'o. En ambe vojag\u0302'o'j mi bezon'is proksim'um'e kvar hor'o'j'n, ne inklud'ant'e la ripoz'temp'o'j'n, por ir'i de \"Prieure\u0301 de Chamouni\" g\u0302is tiu rifug\u0302'ej'o."}, {"text_idx": "#000009", "text": "La supr'o de l'rok'aj\u0302'o, nord-weste de tiu grot'o, prezent'as tre bel'a'n vid'aj\u0302'o'n. Tiu supr'o form'as unu el la pint'o'j de la mal'larg\u0302'a krest'o de l'mont'o \"La Co\u0302te\", kiu apart'ig'as la glaci'ej'o'j'n \"Taconay\" kaj \"Les Bossons\". La tie'a mont'pas'ej'o kus\u0302'as je alt'o da c\u0302irkau\u0306'e ses'cent klaft'o'j super la \"Prieure\u0301 de Chamouni\". De tiu krest'o oni ek'vid'as sub si'a'j pied'o'j la du j\u0302us nom'it'a'j'n glaci'ej'o'j'n, la tut'a'n Chamouni-val'o'n g\u0302is la Balma pas'ej'o kaj ambe mont'c\u0302en'o'j'n, kiu'j flank'as tiu'n pas'ej'o'n: pli mal'proksim'e, oni ek'vid'as la Ai\u0308-tur'o'j'n kaj la Sud-pint'o'n, kiu super'as Saint-Maurice, kiel anke ali'a'j'n supr'o'j'n pli mal'apud'a'j'n. Sed la plej interes'a vid'aj\u0302'o est'as la nord-westa lau\u0306'long'e vid'it'a part'o de la krest'o mem, sur kiu oni star'as. Eg'a'j akr'angul'a'j rok'o'j, strang'e kaj mal'tim'e amas'ig'it'a'j, kron'as la supr'o'n de tiu krest'o kaj aspekt'as plej ne'kutim'e kaj sovag\u0302'e; la bel'a kaj rid'et'a paroh\u0302'o de \"Ouches\" s\u0302ajn'as dis'pec'ig'it'a per tiu'j sen'frukt'a'j rok'aj\u0302'o'j kaj mir'ind'e kontrast'as kun ili. Unu el tiu'j rok'o'j, kies el'star'ant'a angul'o antau\u0306'e'n'as super la profund'eg'aj\u0302'o, nom'ig\u0302'as pro tio Bird'bek'o. Oni rakont'as, ke pas\u0302t'ist'o, vet'int'a ir'i kaj sid'ig\u0302'i sur tiu'n bek'pint'o'n, sukces'is kaj tie sid'ig\u0302'is; sed re'star'ig\u0302'ant'e li pro mal'lert'a mov'o perd'is la egal'pez'o'n, fal'eg'is kaj mort'ig\u0302'is sur'lok'e."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Dau\u0306r'ig'ant'e la supr'e'n'ir'o'n oblikv'e inter la glaci'ej'o \"Les Bossons\" kaj la supr'o de la krest'o, ni pas'is sub profund'a kavern'o, kie Jacques Balmat en si'a unu'a vojag\u0302'o est'is kas\u0302'int'a la s\u0302tup'et'ar'o'n, kiu help'is al ni tra'pas'i la krev'aj\u0302'o'n de la glaci'ej'o, kaj abi'stang'o'n, uz'end'a'n por la mal'facil'a'j pas'lok'o'j. La s\u0302tup'et'ar'o'n li re'trov'is, sed la stang'o'n oni est'is s\u0302tel'int'a; est'as strang'e, ke tie trov'ig\u0302'is s\u0302tel'ist'o'j; oni tamen ne pov'us dir'i, ke est'is grand'voj'a'j s\u0302tel'ist'o'j. Ni anke pas'is c\u0302e la pied'o de la \"Tur\"-pint'o, kiu est'as la plej alt'a de tiu krest'o, kaj je la unu'a hor'o kaj tri kvar'on'o'j ni ating'is la supr'o'n de la \"Co\u0302te\"-mont'o, en lok'o kie ni intenc'is tra'nokt'i. Tiu unu'a tag'o do ne est'is long'a: ni bezon'is nur ses hor'o'j'n kaj du'on'o'n de \"Prieure\u0301\" g\u0302is ni'a unu'a kus\u0302'ig\u0302'ej'o."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Tiu rifug\u0302'ej'o konsist'is el amas'o da eg'a'j granit's\u0302ton'eg'o'j, inter kiu'j mi'a'j gvid'ist'o'j esper'is trov'i s\u0302irm'ej'o'n, kaj kie doktor'o Paccard kaj Jacques Balmat tra'nokt'is la unu'a'n vesper'o'n de si'a esplor'vojag\u0302'o. Tiu'j s\u0302ton'eg'o'j est'is tie'n s\u0302ov'it'a'j de la glaci'ar'o, kiu est'as tut'e proksim'a, kaj kiu'n oni dev'as tra'pas\u0302'i por progres'i al supr'o de Mont'o-Blank'a. Tie oni for'las'as la firm'a'n ter'o'n kaj ek'pas\u0302'as sur la glaci'o'j'n kaj sur la neg\u0302'o'j'n g\u0302is fin'o de la vojag\u0302'o."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Prefer'ind'e est'as tra'pas\u0302'i la glaci'ej'o'n dum'maten'e, kiam la neg\u0302'o est'as ankore hard'it'a; mult'e pli dang\u0302er'a est'as la tra'pas\u0302'o vesper'e, kiam la tag'varm'o est'as g\u0302i'n mol'ig'int'a. Tio'n spert'is Marie Coutet, sub kiu la neg\u0302'o ek'krev'is, kiam li ir'is esplor'i la pas'ej'o'n, kiu'n ni est'is sekv'ont'a la morgan tag'o'n. Felic\u0302'e li rest'is pend'ant'a per la s\u0302nur'eg'o, kiu lig'is li'n al li'a'j du akompan'ant'a'j kamarad'o'j. Je ili'a re'ven'o ni c\u0302iu'j interes'e demand'is ili'n pri ili'a esplor'promen'o, kiel oni demand'as al spion'o'j nov'aj\u0302'o'j'n pri la mal'amik'a arme'o. Trankvil'e kaj ec\u0302 gaj'e raport'is Marie Coutet si'a'n aventur'o'n: malgrau\u0306'e, li'a rakont'o stern'is mal'hel'a'n vual'o'n sur la vizag\u0302'o'j'n; la plej brav'a'j s\u0302erc'is pri g\u0302i, sed la ali'a'j s\u0302ajn'e opini'is tiu'j'n s\u0302erc'o'j'n iom mal'konven'a'j. Tamen re'ven'i hejm'e'n neni'u propon'is, c\u0302iu okup'is si'n serc\u0302'ant'e s\u0302irm'ej'o'n por pas'ig'i la nokt'o'n; unu'j log\u0302'ig\u0302'is en mi'a mal'nov'a rifug\u0302'ej'o, kie ili esper'is est'i pli varm'e; ali'a'j nest'is inter la granit's\u0302ton'eg'o'j; mi mem, kun mi'a serv'ist'o kaj du au\u0306 tri el mi'a'j fidel'a'j gvid'ist'o'j, kus\u0302'ig\u0302'is sub tend'o, kiu'n mi kun'port'ig'is, por est'i tut'e liber'a pri la lok'o, kie mi tra'nokt'os."}, {"text_idx": "#000014", "text": "La morgon, 2-an de au\u0306gust'o, malgrau\u0306 la vigl'a dezir'o, kiu'n c\u0302iu'j hav'is ek'mars\u0302'i fru'maten'e, okaz'is tiom da diskut'o'j inter la gvid'ist'o'j pri la divid'o kaj arang\u0302'o de ili'a'j s\u0302arg\u0302'o'j, ke nur je la ses'a kaj du'on'o ni pov'is ek'vojag\u0302'i. C\u0302iu tim'is tro s\u0302arg\u0302'i si'n, ne por evit'i lac'ig\u0302'o'n, sed por ne trak'rev'ig'i la neg\u0302'o'n per si'a pez'o kaj tiel fal'i en profund'aj\u0302'o'n."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Ni ek'pas\u0302'is sur la glaci'ej'o'n kontrau\u0306'ej'e de la granit's\u0302ton'eg'o'j, sub kies s\u0302irm'o ni est'is dorm'int'a'j; la komenc'o est'as tre facil'a; sed balde post'e oni en'ven'as en glaci'aj\u0302'a'n labirint'o'n, dis's\u0302ir'it'a'n per larg\u0302'a'j krev'aj\u0302'o'j, jen tut'e mal'plen'a'j, jen tut'e au\u0306 part'e plen'ig'it'a'j de neg\u0302'o'j, kiu'j oft'e form'as ark'aj\u0302'o'j'n sub'e kav'ig'it'a'j'n, kaj kiu'j est'as tamen kelk'a'foj'e la sol'a rimed'o hav'ebl'a por trans'ir'i tiu'j'n krev'aj\u0302'o'j'n; ali'lok'e, oni uz'as akr'a'n glaci'krest'o'n, kiel pont'o'n por ili'n trans'pas\u0302'i. En kelk'a'j lok'o'j, kie la krev'aj\u0302'o'j est'as tut'e mal'plen'a'j, oni est'as dev'ig'at'a mal'supr'e'n'ir'i g\u0302is la fund'o kaj de'nov'e supr'e'n'ir'i per s\u0302tup'ar'o'j hak'it'a'j en la glaci'o'n mem de la kontrau\u0306'ej'a mur'o. Sed neni'e oni ating'as, nek ec\u0302 ek'vid'as la rok'o'n; la fund'o c\u0302iam est'as neg\u0302'a au\u0306 glaci'a; kaj okaz'as moment'o'j kiam, post mal'supr'e'n'ir'o en tiu'j'n preske vertikal'a'j'n abism'o'j'n c\u0302irkau\u0306'it'a'j'n de glaci'mur'o'j, oni ne pov'as imag'i, tra kie oni el'ir'os. Tamen tiom long'e kiam oni mars\u0302'as sur la glaci'o mem, kiom ajn mal'larg\u0302'a'j est'as la krest'o'j, kiom ajn klin'ig\u0302'a'j est'as la dekliv'o'j, tiu'j mal'tim'a'j Chamouni'an'o'j hav'as la kap'o'n kaj la pied'o'n egal'e firm'a'j, kaj ili s\u0302ajn'as nek tim'ig'it'a'j nek mal'trankvil'a'j: ili inter'parol'as, rid'as, konkur'as inter si; sed, kiam oni pas\u0302'as sur tiu'j mal'dik'a'j ark'aj\u0302'o'j pend'ant'a'j super abism'o'j, ili mars\u0302'as en plej profund'a silent'o; la unu'a'j tri, kun'e lig'it'a'j per s\u0302nur'eg'o'j je inter'spac'o da kvin au\u0306 ses fut'o'j unu de la ali'a; la okul'o'j fiks'it'a'j pied'e'n, c\u0302iu pen'ant'e met'i la pied'o'n preciz'e kaj lert'e en la post'sign'o'n las'it'a'n de la antau\u0306'ir'ant'o. Sed, precip'e pli'grand'ig\u0302'is tiu spec'o de tim'o, kiam ni ek'vid'is la lok'o'n, kie Marie Coutet[TR1] est'is en'profund'ig\u0302'int'a; la neg\u0302'o est'is sub li'a'j pied'o'j subit'e krev'int'a, kre'ant'e c\u0302irkau\u0306 li mal'plen'aj\u0302'o'n, ses au\u0306 sep fut'o'j'n diametr'e, mal'kovr'ant'a'n abism'o'n, kies nek fund'o'n nek rand'o'j'n oni pov'is ek'vid'i, kaj tio en lok'o, kie neni'u ekster'a sign'o anonc'is plej et'a'n avert'o'n de dang\u0302er'o. Sekv'e, kiam trans'pas\u0302'int'e iu'n el tiu'j suspekt'a'j neg\u0302'o'j, la karavan'o re'trov'is si'n sur la firm'a glaci'o, esprim'o de g\u0302oj'o kaj kviet'o hel'ig'is c\u0302iu'j'n vizag\u0302'o'j'n, babil'o kaj s\u0302erc'o'j re'komenc'is; oni inter'diskut'is pri la voj'o sekv'end'a, kaj, trankvil'ig'it'a de la sukces'o, oni pli konfid'e risk'is si'n je nov'a'j dang\u0302er'o'j. Preske tri hor'o'j'n ni pas'ig'is por tra'pas\u0302'i tiu'n tim'ig'a'n glaci'ej'o'n, kvankam g\u0302i hav'as larg\u0302'o'n da apene unu kvar'on'mejl'o. De tiam ni mars\u0302'is nur sur neg\u0302'o'j, oft'e tre mal'facil'a'j pro la klin'ig\u0302'o de la dekliv'o'j kaj kelk'a'foj'e dang\u0302er'a'j, kiam tiu'j dekliv'o'j border'as profund'eg'aj\u0302'o'j'n; sed tiam almene oni tim'as neniu'n ali'a'n dang\u0302er'o'n, ol tiu'n, kiu'n oni vid'as, kaj oni ne risk'as est'i en'glut'it'a, sen ke nek fort'o nek lert'o pov'as help'i."}, {"text_idx": "#000016", "text": "El'ir'ant'e el la glaci'ej'o, oni est'as dev'ig'at'a supr'e'n'ir'i unu el tiu'j ekstrem'e krut'a'j dekliv'o'j; post'e, oni pas'as c\u0302e pied'o de la plej mal'alt'a kaj plej nord'a pint'o de c\u0302en'et'o da rok'o'j, izol'it'a'j mez'e de la Mont-Blank'a glaci'ar'o. Tiu c\u0302en'et'o, orient'e, est'as apart'ig'it'a je la Sud'pint'o kaj je la mont'o'j, lig'ant'a'j tiu'n pint'o'n kun Mont'o-Blank'a, per tre sovag\u0302'aspekt'a glaci'ej'o."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Post ol est'i preter'pas'int'a tiu'j'n rok'o'j'n, oni ili'n for'las'as por serpent'e supr'e'n'ir'i en neg\u0302'plan'a valet'o, kiu de nord'o ir'as sud'e'n g\u0302is pied'o de la plej alt'a mont'pint'o. Tiu neg\u0302'o est'as tie c\u0302i kaj tie tra'tranc\u0302'it'a de grand'eg'a'j kaj bel'eg'a'j krev'aj\u0302'o'j. Ili'a akr'a kaj net'a tranc\u0302'o vid'ig'as neg\u0302'o'j'n horizontal'e tavol'it'a'j'n, c\u0302iu tavol'o kun'respond'ant'a al unu jar'o. Kiom ajn larg\u0302'a est'as tiu'j krev'aj\u0302'o'j, neni'e oni pov'as ek'vid'i ties fund'o'n."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Ni re'al'bord'ig\u0302'is la rok'c\u0302en'o'n en la sam'a lok'o, kie la pas'int'a'n jar'o'n mi konstru'ig'is rifug\u0302'dom'et'o'n; tiam mi'a intenc'o est'is tra'nokt'i tie dum la ascend'o; sed mal'bel'a veter'o mal'help'is mi'n ating'i g\u0302is tie."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Tiu c\u0302en'o oft'e est'as inter'romp'it'a de neg\u0302'o'j; la rok'pint'o'j el'ig\u0302'as kiel insul'et'o'j, au\u0306 kiel rif'o'j, el la neg\u0302'mar'o, kiu kovr'as la tut'a'n region'o'n. Tie mi'a'j gvid'ist'o'j perd'ig'is al mi mult'a'n temp'o'n, sub pretekst'o maten'mang\u0302'i kaj ripoz'i; ili'a intenc'o est'is prokrast'i ni'a'n mars\u0302'o'n sufic\u0302'e, por ke far'ig\u0302'os ne'ebl'e progres'i ant'e la nokt'o en la part'o'n de l'voj'o, kie jam ne trov'ig\u0302'as rok'aj\u0302'o'j kaj kie oni est'us dev'ig'at'a kus\u0302'ig\u0302'i sur'neg\u0302'e. Nur je la dek'unu'a ni re'vojag\u0302'is, kvankam ni est'is al'ven'int'a'j iom post la nau\u0306'a."}, {"text_idx": "#000020", "text": "De la tie'a'j rok'o'j ni pov'is ek'vid'i la lag'o'n[1] trans la val'o \"Abondance\"; sed, dau\u0306r'ig'ant'e la ascend'o'n, oni g\u0302i'n vid'is c\u0302iam pli bon'e; ni ec\u0302 tre facil'e re'kon'is la urb'et'o'n \"Nyon\". Antau\u0306 ni la mont'o'j de \"Faucigny\" iom post iom mal'supr'e'n'is. La tra'bor'it'a pint'o \"Reposoir\" (Ripoz'ej'o) ni'n plej long'temp'e kontrau\u0306'star'is, tial ke g\u0302i est'is najbar'a kaj g\u0302i'a pint'o kontur'ig\u0302'is kontrau\u0306 la mal'proksim'a horizont'o; efektiv'e ni konsider'is venk'it'a'j nur tiu'j'n alt'aj\u0302'o'j'n, super kiu'j ni pov'is vid'i la Jur'a'on. C\u0302iu tia venk'o est'is g\u0302oj'tem'o por la tut'a karavan'o; c\u0302ar neni'o pli'viv'ig'as kaj kurag\u0302'ig'as, ol la klar'a konstat'o de akir'it'a'j progres'o'j."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Ni est'is dev'ig'at'a'j tra'pas\u0302'i tiu'n sam'a'n krev'aj\u0302'o'n sur klin'ig\u0302'a kaj dang\u0302er'a neg\u0302'pont'o; post kio, per anke tre krut'a neg\u0302'dekliv'o ni ating'is unu el la last'a'j rok'o'j de la izol'it'a c\u0302en'o, kie mi tra'nokt'is la postmorgon, re'ven'ant'e de la mont'pint'o, kaj pro tio mi nom'is g\u0302i'n la rok'o de la Felic\u0302'a Re'ven'o. G\u0302i'a alt'o est'as mil sep'cent ok'dek klaft'o'j. Ni al'ven'is tie je la unu'a kaj du'on'o, kaj ni bon'apetit'e tag'mang\u0302'is je sun'varm'o. Sed c\u0302ar ni bedau\u0306r'is, ke ni ne hav'as akv'o'n, la gvid'ist'o'j el'pens'is tre lert'a'n rimed'o'n por g\u0302i'n hav'ig'i al ni. Ili paf'is eg'a'j'n neg\u0302'bul'o'j'n kontrau\u0306 sunekspozitajn rok'o'j'n; part'o de la neg\u0302'o tie al'glu'ig\u0302'is, fand'ig\u0302'is pro la varm'ig'it'a rok'o, kaj ni kolekt'is la akv'o'n, kiu gut'e de'stil'ig\u0302'is ter'e'n. Ili inter's\u0302ang\u0302'is si'n por paf'i la bul'o'j'n, kaj post kelk'a'j moment'o'j kre'ig\u0302'is fontan'o, kiu proviz'is ni'n je tiom da akv'o, kiom ni pov'is dezir'i."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Tiu rok'aj\u0302'o, izol'it'a mez'e de la neg\u0302'o'j, est'is por ni'a'j gvid'ist'o'j ver'a g\u0302u'lok'o, kvaze Kalips'a insul'o; ili ne pov'is konsent'i for'las'i g\u0302i'n kaj nepr'e vol'is tra'nokt'i tie. Ili imag'as, ke c\u0302e tiu'j alt'a'j neg\u0302'o'j reg'as dum'nokt'e absolut'e ne'toler'ebl'a frost'o, kaj ili serioz'e tim'is mort'ig\u0302'i tie. Fin'e mi dir'is al ili, ke koncern'e mi'n, mi est'as firm'e decid'int'a, ir'i tie'n kun tiu'j el ili, kiu'j est'as fid'ind'a'j, ke ni profund'e fos'os en la neg\u0302'o'n, ke ni kovr'os tiu'n kav'aj\u0302'o'n per la tend'tol'o, ke ni tie'n en'ferm'os ni'n c\u0302iu'j'n kun'e, kaj ke tiel ni ne sufer'os pro mal'varm'o, kiom ajn akr'a g\u0302i est'os. Trankvil'ig'is ili'n tiu arang\u0302'o, kaj ni ek'mars\u0302'is antau\u0306'e'n."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Du'dek minut'o'j'n ni bezon'is por tra'pas\u0302'i tiu'n plat'aj\u0302'o'n; kaj tiu temp'o s\u0302ajn'is al ni tre long'a, tial ke de post la last'a vojag\u0302'o de Jacques Balmat g\u0302i est'is tra si'a tut'a larg\u0302'o bala'at'a de du potenc'eg'a'j serak'lavang'o'j, de's\u0302ir'it'a'j el la Gou\u0302te\u0301'a kupol'pint'o: ni est'is dev'ig'at'a'j mars\u0302'i tra tiu'j glaci'aj\u0302'o'j kun la tim'o de'nov'e sub'lavang'ig\u0302'i. De tiu plat'aj\u0302'o ni dum preske unu hor'o supr'e'n'ir'is tri'dek'kvar'grad'a'n dekliv'o'n, kaj tiel ni ating'is la du'a'n plat'aj\u0302'o'n, kie ni est'is tra'nokt'ont'a'j."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Unu'e okaz'is dau\u0306r'a'j kaj serioz'a'j pri'diskut'o'j por elekt'i la lok'o'n, kie fiks'ot'a est'os la tend'o, sub kiu ni c\u0302iu'j dev'os kun'ig\u0302'i por est'i s\u0302irm'at'a'j kontrau\u0306 la nokt'a frost'o, kiu tiom terur'ig'is la gvid'ist'o'j'n. Krom la mal'varm'o ni dev'is evit'i du dang\u0302er'o'j'n, el kiu'j unu ven'is de supr'e, la ali'a de mal'supr'e: ni dev'is elekt'i lok'o'n, kie la ek'fal'ont'a'j de la alt'aj\u0302'o lavang'o'j ne pov'us ating'i ni'n, kaj kie oni ne pov'us suspekt'i la ekzist'o'n de iu krev'aj\u0302'o, kas\u0302'at'a de supr'aj\u0302'a'j neg\u0302'o'j. Trem'is la gvid'ist'o'j je la pens'o, ke tiu neg\u0302'o, s\u0302arg\u0302'it'a per la pez'o de du'dek en mal'grand'a'n spac'o'n kun'ig'it'a'j hom'o'j, kaj mol'ig'it'a de la varm'o de ili'a'j korp'o'j, pov'us subit'e ek'krev'i kaj ni'n c\u0302iu'j'n kun'e en'glut'i mez'e de la nokt'o. La almenan ebl'o'n de tia supoz'o pruv'is terur'ig'a krev'aj\u0302'o, kiu'n ni est'is rand'int'a'j supr'e'n'ir'ant'e sur tiu'n sam'a'n plat'aj\u0302'o'n, kaj kiu ebl'e penetr'is sub g\u0302i'n. Tamen, cent kvin'dek pas\u0302'o'j'n post la en'ir'o sur la plat'aj\u0302'o'n ni trov'is lok'o'n, kiu s\u0302ajn'is al ni bon'e s\u0302irm'at'a kontrau\u0306 c\u0302iu'j tia'j dang\u0302er'o'j."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Tie mi'a'j gvid'ist'o'j unu'e ek'fos'is la lok'o'n, kie ni intenc'is tra'nokt'i; sed tre balde ili ek'sent'is la efik'o'n de la mal'dens'a aer'o. Tiu'j fortik'a'j vir'o'j, kiu'j'n la j\u0302us far'it'a'j sep au\u0306 ok mars\u0302'hor'o'j tut'e ne lac'ig'is, jam post kvin au\u0306 ses neg\u0302's\u0302ovel'o'j plu ne pov'is dau\u0306r'ig'i; ili est'is dev'ig'at'a'j si'n konstant'e inter's\u0302ang\u0302'i. Unu el ili, kiu est'is retrau\u0306irinta por c\u0302erp'i akv'o'n antee vid'it'a'n en krev'aj\u0302'o, ek'mal'san'ig\u0302'is ir'ant'e tie'n, re'ven'is sen la akv'o kaj pas'ig'is la vesper'o'n en plej mal'agrabl'a sent'um'o. Mi mem, observ'ant'e mi'a'j'n meteorologi'a'j'n instrument'o'j'n, sent'is mi'n lac'eg'a, kvankam mi est'as kutim'ig'it'a al la mont'ar'a aer'o kaj pli bon'e fart'as en tiu aer'o, ol en tiu de la mal'alt'aj\u0302'o. Tiu sent'um'o brul'e soif'ig'is ni'n, kaj ni pov'is hav'ig'i al ni akv'o'n nur per fand'o de la neg\u0302'o, c\u0302ar la akv'o'n, kiu'n ni vid'is dum la ascend'o, ni trov'is glaci'ig\u0302'int'a, kiam ni re'ven'e ir'is serc\u0302'i g\u0302i'n; kaj la mal'grand'a karb'hejt'il'o, kiu'n mi est'is kun'pren'int'a, est'is ne'grand'a help'o por du'dek soif'ant'a'j person'o'j."}, {"text_idx": "#000028", "text": "De la mez'o de tiu plat'aj\u0302'o, lok'it'a inter la last'a pint'o de Mont'o-Blank'a sud'e, ties alt'a'j s\u0302tup'o'j orient'e, kaj la Gou\u0302te\u0301'a kupol'mont'o okcident'e, oni ek'vid'as preske nur neg\u0302'o'j'n; ili est'as pur'a'j, blind'ig'e blank'a'j, kaj sur la alt'a'j pint'o'j ili plej strang'e kontrast'as kun la preske nigr'a c\u0302iel'o de tiu'j alt'a'j region'o'j. Oni vid'as tie neniu'n viv'a'n est'aj\u0302'o'n, neniu'n s\u0302ajn'o'n de veget'aj\u0302'o'j; tie est'as la regn'o de frost'o kaj silent'o. Kiam mi reprezent'is al mi doktor'o'n Paccard kaj Jacques Balmat c\u0302e krepusk'o al'ven'ant'a'j unu'a'j en tiu'n dezert'o'n, sen s\u0302irm'ej'o, sen help'o, ec\u0302 ne est'ant'e cert'a'j, ke hom'o'j pov'as viv'i en la lok'o'j, kie'n ili pretend'is ir'i, dau\u0306r'ig'ant'e tamen si'a'n entrepren'o'n mal'tim'e, mi admir'is ili'a'j'n spirit'fort'o'n kaj kurag\u0302'o'n."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Sur la sen'neg\u0302'a'j mont'ar'o'j, kies alt'o ne super'as mil g\u0302is mil du'cent klaft'o'j'n, est'as agrabl'e ating'i la kus\u0302'ig\u0302'ej'o'n fru'e: ripoz'ig'as la vesper'fres\u0302'o post la dum'tag'a lac'ig\u0302'o; oni sid'ig\u0302'as sur'herb'e au\u0306 sur'rok'e, oni amuz'as si'n observ'ant'e la mal'hel'ig\u0302'ant'a'j'n nuanc'o'j'n de la lum'o kaj la fenomen'o'j'n, kiu'j preske c\u0302iam akompan'as la sun'sub'ig\u0302'o'n kaj la krepusk'o'n. Sed sur la alt'a'j kaj neg\u0302'kovr'it'a'j mont'eg'o'j, tiu'j tag'fin'ig\u0302'o'j est'as tre mal'agrabl'a'j; oni ne sci'as kie rest'i: se oni star'as sen'mov'e, oni frost'eg'as, kaj pro la lac'ig\u0302'o kaj la aer'a mal'dens'o oni est'as sen'ig'it'a je la fort'o kaj kurag\u0302'o varm'ig'i si'n per ekzerc'mov'o'j. Tio'n ni spert'is en tiu staci'o, kie ni est'is al'ven'int'a'j c\u0302irkau\u0306'e je la kvar'a. Ni c\u0302iu'j frost'is pro mal'varm'o; kun ekstrem'a sen'pacienc'o atend'is ni, g\u0302is la tend'o est'os star'ig'it'a; tuj kiam g\u0302i est'is pret'a, c\u0302iu'j si'n j\u0302et'is intern'e'n, kaj balde la babil'o de la gvid'ist'o'j kaj la nau\u0306z'aj\u0302'o'j de la vom'em'ul'o'j dev'ig'is mi'n el'ir'i. Mi akcel'ig'is kiel ebl'e plej la vesper'mang\u0302'o'n. Post'e ni nur mal'facil'e pov'is arang\u0302'i ni'n tia'manier'e, ke c\u0302iu'j pov'as en'ir'i en la tend'o'n, en pozici'o tau\u0306g'a por pas'ig'i la nokt'o'n; ili permes'is al mi kus\u0302'ig\u0302'i en angul'o; sed koncern'e ili'n, ili pov'is nur sid'ig\u0302'i sur'pajl'e, inter la krur'o'j unu'j de la ali'a'j; c\u0302iam pri'okup'at'a'j de tim'o pro mal'varm'o, ili tiel zorg'e s\u0302top'is c\u0302iu'j'n fend'o'j'n de la tend'o, ke mi mult'e sufer'is pro la varm'o kaj pro la per ni'a spir'o haladz'ig'it'a aer'o. Mi est'is dev'ig'at'a dum'nokt'e el'ir'i por liber'e spir'i. Bril'is la lun'o plej hel'e mez'e de ebon'nigr'a c\u0302iel'o; Jupitro anke tut'plen'e lum'radi'ant'a est'is el'ir'ant'a postau\u0306 la plej alt'a pint'o orient'e de Mont'o-Blank'a, kaj tiom blind'ig'a est'is la lum'o re'bril'ig'at'a de tiu neg\u0302'kamp'eg'o, ke nur la unu'e- au\u0306 du'e'grand'a'j'n stel'o'j'n oni pov'is ek'vid'i. Fin'e, ni j\u0302us est'is ek'dorm'ant'a'j, kiam ni'n vek'is bru'eg'o de grand'a lavang'o, kiu ek'kovr'is part'o'n de la dekliv'o ascend'end'a la morgan tag'o'n. Je tag'ig\u0302'o montr'is la termo'metr'o tri grad'o'j'n sub la glaci'punkt'o."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Ni ek'mars\u0302'is nur mal'fru'e, tial ke ni dev'is fand'i neg\u0302'o'n por la maten'mang\u0302'o kaj por la vojag\u0302'o; tuj kiam fluid'ig\u0302'int'a'n, oni g\u0302i'n trink'is, kaj tiu'j sam'a'j hom'o'j, kiu'j kvazereligie konserv'is la kun'port'it'a'n vin'o'n, konstant'e s\u0302tel'is la akv'o'n, kiu'n mi est'is en'rezerv'e met'int'a. Ni tra'pas\u0302'is unu'e la du'a'n plat'aj\u0302'o'n, c\u0302e kies en'ir'ej'o ni j\u0302us tra'nokt'is; de tie ni supr'e'n'ir'is al la tri'a, kiu'n ni anke tra'ir'is, kaj post du'on'hor'o ni al'ven'is c\u0302e la mal'supr'o de la grand'a dekliv'o, tra kiu mars\u0302'ant'e es\u0302ten oni ating'as la rok'o'n, kiu form'as la mal'dekstr'a'n s\u0302ultr'o'n de la Mont-Blank'a pint'o. Komenc'ant'e tiu'n supr'e'n'ir'o'n, mi est'is jam sufic\u0302'e el'spir'ig'it'a pro la aer'mal'dens'o; tamen ne'long'a halt'o, c\u0302iu'tri'dek'pas\u0302'e kaj ne'sid'ig\u0302'ant'e, mult'e help'is al mi re'kapt'i la spir'kapabl'o'n; kaj tiel mi post kvar'dek minut'o'j ating'is la en'ir'ej'o'n al la lavang'o, kiu est'is la antean nokt'o'n fal'int'a kaj g\u0302is en ni'a tend'o au\u0306d'it'a."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Trans tiu lavang'o la dekliv'o far'ig\u0302'is c\u0302iam pli krut'a kaj konduk'is mal'dekstr'e al terur'ig'a profund'eg'aj\u0302'o; ni dev'is tra'pas'i sufic\u0302'e larg\u0302'a'n fend'o'n, kies trans'ir'o est'is g\u0302en'at'a de glaci'blok'o, kiu ni'n dev'ig'is pas\u0302'i pli proksim'e al la dekliv'rand'o. Est'is la antau\u0306'a'j gvid'ist'o'j hak'int'a'j pas\u0302'ar'o'n en la hard'it'a'n neg\u0302'supr'aj\u0302'o'n; sed la pas\u0302'o'j'n ili far'is tro long'a'j, tia'manier'e ke por ating'i la hak'it'aj\u0302'o'n, oni est'is dev'ig'at'a far'i pas\u0302'eg'o'n, tiel risk'ant'e mal'traf'i g\u0302i'n au\u0306 nepr'e glit'i en la profund'aj\u0302'o'n. Post'e, c\u0302e la supr'a part'o la glaci'ig\u0302'int'a supr'aj\u0302'o est'is pli mal'dik'a; tiam g\u0302i romp'ig\u0302'is sub ni'a'j pas\u0302'o'j, kaj sub'e trov'ig\u0302'is ok au\u0306 nau\u0306 col'o'j da farun'simil'a neg\u0302'o, sub'port'at'a de du'a hard'it'a neg\u0302'krust'o; oni tiel du'on'krur'e en'neg\u0302'ig\u0302'is; post kio oni glit'is direkt'e al la profund'eg'aj\u0302'o, kontrau\u0306 kiu oni est'is halt'ig'it'a nur per la super'a krust'o, kiu tiel dev'is kontrau\u0306'star'i grand'a'n part'o'n de la pez'o de ni'a'j korp'o'j; kaj, se g\u0302i romp'ig\u0302'us, oni nepr'e glit'us g\u0302is'fund'e. Sed pri la dang\u0302er'o mi tut'e ne pri'okup'is mi'n; mi'a vol'o est'is firm'a, mi est'is decid'int'a ir'i antau\u0306'e'n, tiel long'e g\u0302is mi'a'j fort'o'j mal'permes'os; mi hav'is neni'a'n ide'o'n ali'a'n, ol firm'ig'i mi'a'j'n pas\u0302'o'j'n kaj antau\u0306'e'n'ir'i."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Ripoz'int'e kaj observ'int'e la nud'a'j'n tie renkont'it'a'j'n rok'o'j'n, kiu'j de la bord'o'j de ni'a lag'o est'as tre klar'e vid'ebl'a'j mal'dekstr'e de la plej alt'a pint'o de Mont'o-Blank'a, mi re'ek'mars\u0302'is; est'is proksim'um'e la nau\u0306'a hor'o. C\u0302ar mi est'is de Chamouni mezur'int'a la alt'o'j'n de la divers'a'j part'o'j de la mont'eg'o, mi sci'is, ke rest'as ne pli ol c\u0302irkau\u0306'e cent kvin'dek klaft'o'j ascend'end'a'j, kaj tio per dekliv'o de nur du'dek ok g\u0302is du'dek nau\u0306 grad'o'j, sur neg\u0302'o sufic\u0302'e firm'a kaj tamen neniel glit'ig'a, sen krev'aj\u0302'o'j kaj ne'proksim'a al profund'eg'aj\u0302'o'j; mi do esper'is ating'i la pint'eg'o'n en mal'pli ol tri'kvar'on-hor'o; sed la aer'mal'dens'o kau\u0306z'is mal'facil'aj\u0302'o'j'n pli grand'a'j'n, ol mi est'us kred'int'a. C\u0302e la fin'o mi est'is dev'ig'at'a halt'i c\u0302iudekkvin- au\u0306 dek'ses'pas\u0302'e por re'kapt'i spir'o'n; tio'n mi plej oft'e far'is star'ant'e kaj apog'it'e sur mi'a'n baston'o'n, sed el tri foj'o'j mi dev'is sid'ig\u0302'i c\u0302irkau\u0306'e unu foj'o'n. Tiu ripoz'bezon'o est'is tut'e ne'venk'ebl'a; kiam mi prov'is kontrau\u0306'star'i je g\u0302i, rifuz'is la krur'o'j si'a'n serv'o'n, mi ek'sent'is du'on'sven'o'n kaj est'is kapt'it'a de kap'turn'o'j tut'e sen'de'pend'a'j de la lum'ag'o, c\u0302ar la okul'o'j'n perfekt'e protekt'is la du'obl'a vual'o kovr'ant'a mi'a'n vizag\u0302'o'n. C\u0302ar mi kun grand'a bedau\u0306r'o vid'is la temp'o'n pas'ant'a, kiu'n mi esper'is dedic\u0302'i al mi'a'j eksperiment'o'j sur la mont'pint'o, mi far'is divers'a'j'n prov'o'j'n por mal'long'ig'i la ripoz'temp'o'j'n; mi prov'is ekzempl'e ne pas\u0302'i g\u0302is perd'o de la fort'o'j kaj moment'e halt'i c\u0302iu'j'n kvar au\u0306 kvin pas\u0302'o'j'n, sed mi neniom gajn'is; post dek kvin au\u0306 dek ses pas\u0302'o'j mi est'is dev'ig'at'a ripoz'i tiom long'e, kiom se mi est'us ili'n far'int'a sen'halt'e; kaj pli rimark'ind'e, la plej fort'e mal'agrabl'a sent'um'o spert'ig\u0302'is nur ok au\u0306 dek sekund'o'j'n post c\u0302es'ig'o de la mars\u0302'o. Sol'e help'is kaj pli'fort'ig'is mi'n la fres\u0302'a nord'vent'o; kiam supr'e'n'ir'ant'e mi turn'is la vizag\u0302'o'n tiu'direkt'e kaj glut'is profund'e'n la aer'o'n de tie ven'ant'a'n, mi pov'is far'i du'dek kvin g\u0302is du'dek ses pas\u0302'o'j'n sen'halt'e."}, {"text_idx": "#000037", "text": "C\u0302irkau\u0306'e c\u0302e la mez'o de tiu supr'e'n'ir'o, oni preter'pas'as du mal'grand'a'j'n rok'o'j'n, el'star'ant'a'j'n el la neg\u0302'o. La pli alt'a el ambe est'is antenelonge frakas'it'a, c\u0302ar g\u0302i'a'j fragment'o'j dis'e kus\u0302'is c\u0302iu'flank'e sur la fres\u0302'a neg\u0302'o je distanc'o g\u0302is kelk'a'j fut'o'j. Kaj c\u0302ar cert'e neni'u hom'o ven'is tie por ek'krak'ig'i tiu'n rok'o'n per pulv'o, au\u0306 g\u0302i'n dis'pec'ig'i per fer'a frap'mas'o, oni ne pov'as dub'i, ke tio est'is efik'o de fulm'o."}, {"text_idx": "#000038", "text": "La last'a part'o de la ascend'o inter tiu'j rok'et'o'j kaj la mont'pint'o est'is, kiel supoz'it'e, la plej lac'ig'a por la spir'o; tamen, mi fin'e ating'is la tiom long'e dezir'at'a'n cel'o'n. C\u0302ar dum tiu du'hor'a lac'ig'a ascend'o mi konstant'e hav'is antau\u0306 la okul'o'j la preske tut'a'n vid'ebl'a'n part'o'n de la pint'eg'o, la al'ven'o ne est'is por mi subit'a surpriz'o; g\u0302i ec\u0302 ne don'is al mi tia'n kontent'o'n, kia'n oni pov'us imag'i; la plej vigl'a, plej dolc\u0302'e sent'o est'is por mi la c\u0302es'o de la mal'kviet'o'j, kies objekt'o mi est'is; efektiv'e, kvaze incit'is mi'n la dau\u0306r'o de tiu lukt'o, la memor'o kaj la ankore emoci'a sent'o mem de la pen'o'j kau\u0306z'it'a'j al mi de tiu venk'o. En la moment'o, kiam mi ating'is la plej alt'a'n punkt'o'n de la neg\u0302'o kron'ant'a tiu'n mont'pint'o'n, mi pli kun koler'a ol kun plezur'a sent'o pied'prem'is g\u0302i'n. Ceter'e, mi'a cel'o est'is ne nur ating'i la plej alt'a'n punkt'o'n, sed precip'e far'i observ'o'j'n kaj eksperiment'o'j'n, kiu'j sol'e don'us i'a'n valor'o'n al tiu vojag\u0302'o, kaj mi tre tim'is, ke mi nur part'o'n de tio pov'os far'i, kio'n mi projekt'is. Efektiv'e mi jam est'is spert'int'a, ec\u0302 sur la plat'aj\u0302'o, kie ni tra'nokt'is, ke en tiu mal'pez'a aer'o c\u0302iu zorg'e far'at'a observ'o lac'ig'as, tial ke oni ne'vol'e halt'ig'as la spir'o'n; kaj tiu spir're'ten'o kau\u0306z'as sent'um'o'n des pli mal'agrabl'a'n, ke la aer'mal'dens'o postul'us en'spir'o'j'n pli oft'a'j'n; mi est'is dev'ig'at'a ripoz'i kaj en'spir'i post c\u0302iu per'instrument'a observ'o, kvaze mi est'us far'int'a rapid'a'n supr'e'n'ir'o'n."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Tamen vigl'a'n kontent'o'n don'is al mi la grandioz'a spektakl'o, kiu'n mi hav'is antau\u0306 la okul'o'j. Ver'dir'e mal'pez'a vapor'o flos'ant'a en la mal'supr'a'j aer'region'o'j for'pren'is de mi la vid'o'n de la plej mal'alt'a'j kaj distanc'a'j objekt'o'j, kia'j la Franc'a'j kaj Lombard'a'j eben'aj\u0302'o'j; sed ne mult'e bedau\u0306r'is mi tiu'n perd'o'n; kio'n mi precip'e ven'is por vid'i, kaj kio'n mi plej klar'e vid'is, tio est'is la tut'o de c\u0302iu'j alt'a'j mont'pint'o'j, kies organiz'o'n mi jam de long'e dezir'is kon'i. Mi ne pov'is kred'i je mi'a'j okul'o'j; al mi s\u0302ajn'is est'i song\u0302'o, vid'i sub mi'a'j pied'o'j tiu'j'n majest'a'j'n mont'supr'o'j'n, tiu'j'n tim'ind'a'j'n pint'eg'o'j'n, la Sud'pint'o'n, la Argentieron, la Gigant'o'n, kies ec\u0302 la baz'o'j antee est'is por mi tiom mal'facil'e kaj dang\u0302er'plen'e al'ir'ebl'a'j. Mi ek'kompren'is ili'a'j'n rilat'o'j'n, ili'a'n inter'lig'o'n, ili'a'n struktur'o'n, kaj unu sol'a rigard'o for'ig'is dub'o'j'n, kiu'j'n jar'o'j da labor'o ne pov'is klar'ig'i."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Dum'e, strec\u0302'is mi'a'j gvid'ist'o'j la tend'o'n kaj star'ig'is en g\u0302i la tabl'et'o'n, sur kiu'n mi intenc'is far'i la eksperiment'o'n de akv'o'bol'ig'o. Sed, kiam mi vol'is arang\u0302'i kaj observ'i mi'a'j'n instrument'o'j'n, mi est'is dev'ig'at'a c\u0302iu'moment'e inter'romp'i mi'a'n labor'o'n por okup'i mi'n nur pri la zorg'o spir'i. Se oni konsider'as, ke la barometr'o montr'is nur dek ses col'o'j'n kaj unu linjon, kaj sekv'e ke la aer'o posed'is apene pli ol du'on'o'n da si'a kutim'a dens'o, oni kompren'os, ke tiu'n mank'o'n ni dev'is kontrau\u0306'ag'i per en'spir'o'j pli rapid'a'j. Nu, tiu rapid'o akcel'is la sang'mov'o'n des pli, ke la arteri'o'j jam ne ricev'is de ekster'e la kutim'a'n kontrau\u0306'prem'o'n; ni do c\u0302iu'j hav'is febr'o'n."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Kiam mi rest'is tut'e sen'mov'a, mi spert'is nur iom da sven'sent'o, mal'fort'a'n vom'em'o'n. Sed, kiam mi pen'is au\u0306 fiks'is mi'a'n atent'o'n dum kelk'a'j moment'o'j si'n'sekv'e, kaj precip'e kiam mi antau\u0306'e'n klin'ig\u0302'ant'e kun'prem'is mi'a'n brust'o'n, tiam mi est'is dev'ig'at'a ripoz'i kaj rapid'spir'i dum du au\u0306 tri minut'o'j. Simil'a'j'n sent'um'o'j'n spert'is mi'a'j gvid'ist'o'j. Ili hav'is neni'a'n apetit'o'n; kaj ver'dir'e, ni'a mang\u0302'proviz'o, kiu tut'e frost'is dum'voj'e, ne est'is tre tau\u0306g'a ekscit'i g\u0302i'n; ili ec\u0302 ne zorg'is pri la vin'o, nek pri la brand'o. Efektiv'e, ili est'is konstat'int'a'j, ke la fort'a'j likvor'o'j pli'akcent'as tiu'n mal'bon'stat'o'n, sen'dub'e tial, ke ili ankore pli rapid'ig'as la sang'mov'o'n. Nur fres\u0302'a akv'o al'port'is komfort'o'n kaj plezur'o'n, kaj ni bezon'is temp'o'n kaj pen'o'n por hav'ig'i fajr'o'n, sen kiu neniom da akv'o est'is ricev'ebl'a. Kelk'a'j el mi'a'j gvid'ist'o'j, ne'kapabl'a'j toler'i pli long'e tiu'j'n divers'a'j'n sufer'o'j'n, mal'ascend'is la mont'eg'o'n la unu'a'j por re'g\u0302u'i aer'o'n pli dens'a'n."}, {"text_idx": "#000042", "text": "La pint'o de Mont'o-Blank'a est'as spec'o de azen'dors'o, au\u0306 long'form'a krest'o direkt'at'a de orient'e okcident'e'n, proksim'um'e horizontal'a en la plej alt'a part'o kaj dekliv'a c\u0302e ambe ekstrem'aj\u0302'o'j lau\u0306 angul'o'j da du'dek ok g\u0302is tri'dek grad'o'j. Tre mal'larg\u0302'a est'as tiu krest'o, preske tranc\u0302'a c\u0302e si'a supr'o, tiom ke du person'o'j ne pov'us tie mars\u0302'i du'op'e; tamen, g\u0302i pli'larg\u0302'ig\u0302'as kaj rond'ig\u0302'as mal'supr'e'n'ant'e es\u0302ten, kaj westflanke g\u0302i simil'as antau\u0306'tegment'o'n, el'star'ant'a'n nord'e'n. La tut'a supr'o est'as plen'e kovr'it'a de neg\u0302'o: el g\u0302i vid'ig\u0302'as neni'u rok'aj\u0302'o, escept'e ses- au\u0306 sep'dek klaft'o'j'n pli mal'supr'e. Est'us natur'e kred'i, ke la plej alt'a pint'o de la Alp'o'j si'n trov'as apud ties centr'o, au\u0306 almene mez'e en la larg\u0302'o de la pra'mont'ar'a amas'o. Tamen, ne est'as tiel. De la Mont-Blank'a pint'o oni konstat'as, ke pli mult'a'j est'as la alt'a'j supr'o'j sud'e, Ital'flank'e, ol nord'e, Savoj'flank'e; sekv'e tiu alt'eg'a pint'o star'as preske c\u0302e la nord'a rand'o de la pra'mont'ar'a tut'aj\u0302'o. Tial mult'e pli bel'a kaj interes'a est'as la spektakl'o Ital'flank'e; la sekundariaj mont'ar'o'j nord'e, kron'at'a'j per la blu'a kaj unu'form'a lini'o de l'Jur'a, prezent'as neni'o'n grand'a'n nek divers'aspekt'a'n; kaj ni'a'j eben'aj\u0302'o'j, ec\u0302 ni'a lag'o, oblikv'e vid'at'a'j tra la horizont'a'j vapor'o'j, prezent'as nur mal'fort'a'j'n nuanc'o'j'n kaj ne'disting'ebl'a'j'n objekt'o'j'n. Mal'e, c\u0302e la sud'a flank'o, la horizont'o est'as g\u0302is vid'lim'o kovr'at'a de alt'a'j mont'pint'o'j divers'e format'a'j kaj grup'ig'at'a'j, miks'at'a'j de neg\u0302'o'j kaj rok'o'j kaj tra'tranc\u0302'at'a'j de verd'a'j val'o'j; la tut'o aspekt'as tiom strang'e kiom bel'eg'e. Sed precip'e, kiel mi jam dir'is, la pint'o'j kaj la glaci'ej'o'j de la Mont-Blank'a apud'aj\u0302'o est'is por mi spektakl'o sam'temp'e plej rav'a kaj plej instru'a."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Oni demand'is, c\u0302u pro la alt'o de Mont'o-Blank'a oni ne pov'us de g\u0302i'a pint'o ek'vid'i la mar'o'n. Ni cert'e ne pov'is disting'i g\u0302i'n; sed, ec\u0302 se g\u0302i est'us en la sfer'o de ni'a vid'radi'o, ni est'us g\u0302i'n ne vid'int'a pro la vapor'o flos'ant'a sur la horizont'o. Tamen, se ekzist'us nur eben'aj\u0302'o'j inter Mont'o-Blank'a kaj la mar'o, oni pov'us de tiu mont'pint'o vid'i la bord'o'j'n de la G\u0302enova golf'o, kaj ec\u0302 dek du mejl'o'j'n trans'e, kvankam ili kus\u0302'as je distanc'o da kvin'dek ses mejl'o'j; tio neniel est'us kontrau\u0306'a al leg\u0302'o'j de optik'o kombin'e kun kurb'ec'o de l'ter'o. Sed, c\u0302ar la tut'a golf'o est'as border'it'a de mont'o'j, c\u0302u de la Alp'o'j g\u0302is okcident'o, c\u0302u de la Apenin'o'j g\u0302is orient'o, s\u0302ajn'as ne'ebl'e vid'i de Mont'o-Blank'a la mar'o'n, nek ec\u0302 de mar'o la Mont'o-Blank'a'n (kio est'us pli facil'a, tial ke g\u0302i'a blank'a pint'o si'n projekci'ant'a kontrau\u0306 la c\u0302iel'blu'o form'us objekt'o'n pli vid'ebl'a'n), escept'e se oni g\u0302i'n ek'vid'us tra iu mont'gorg\u0302'o au\u0306 iu mal'alt'ig'it'a part'o el la mont'ar'o de la G\u0302enova mar'bord'o. Tamen, tiu'n pint'o'n oni tre klar'e pov'as vid'i de la mont'supr'o'j, kiu'j star'as c\u0302e la mar'bord'o; mi ec\u0302 kred'as, ke mi g\u0302i'n re'kon'is de la Cauma mont'o, super Tulon'o. De intern'e de la ter'o'j oni pov'as vid'i Mont'o-Blank'a'n de tre grand'a mal'proksim'o; de Dij\u0302on'o ekzempl'e, kaj ec\u0302 de Langres, kiu distanc'as ses'dek kvin mejl'o'j'n rekt'lini'e."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Blov'is sufic\u0302'e akr'a nord'vent'o, kiu sur la tranc\u0302'a supr'o ig'is la frost'o'n ne'agrabl'a; sed tuj kiam oni mal'supr'e'n'ig\u0302'is sub'e de la krest'o, c\u0302e la sud'flank'o, oni g\u0302u'is komfort'a'n temperatur'o'n: la pli'mult'o de mi'a'j gvid'ist'o'j dorm'is au\u0306 ripoz'is je sun'varm'o sur si'a'j tornistr'o'j, stern'it'a'j sur'neg\u0302'e. Ver'e, est'as rimark'ind'e, ke sur c\u0302iu'j alt'a'j mont'supr'o'j, tuj kiam oni est'as s\u0302irm'at'a kontrau\u0306 la sen'per'a impres'o de l'vent'o, oni g\u0302i'n tut'e ne sent'as plu: en la mal'alt'aj\u0302'o, mal'e, ec\u0302 kiam oni est'as protekt'at'a kontrau\u0306 la rekt'a ag'o de l'vent'o, oni tamen percept'as ties re'flu'o'j'n kaj re'blov'o'j'n. Sen'dub'e la mal'dens'a aer'o ne re'bat'as la vent'o'n, kiel far'as aer'o pli pez'a."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Kiu'j ating'is la supr'o'n de alt'a'j mont'o'j, al tiu'j est'as la fakt'o kon'at'a, ke la c\u0302iel'o tie aspekt'as pli mal'hel'e blu'a, ol en la mal'alt'aj\u0302'o. Sed c\u0302ar la esprim'o'j \"pli\" kaj \"mal'pli\" rilat'as al ne'difin'it'a'j sent'um'o'j, konserv'at'a'j en imag'o oft'e tromp'a, mi serc\u0302'is rimed'o'n por tiel'dir'e kun'pren'i kun mi specimen'o'n de la Mont-Blank'a c\u0302iel'o, au\u0306 almene de la kolor'o prezent'it'a al mi de g\u0302i. Tiu'cel'e, mi est'is per lazur'blu'o au\u0306 bel'a Prus'blu'o kolor'int'a paper'banderol'o'j'n je dek ses divers'a'j nuanc'o'j, de la plej mal'hel'a, mark'it'a per no 1, g\u0302is la plej pal'a, per no 16. El c\u0302iu el tiu'j banderol'o'j mi for'tranc\u0302'is tri egal'a'j'n kvadrat'o'j'n, kaj tiel mi form'is el tiu'j nuanc'o'j tri seri'o'j'n, tut'e simil'a'j'n inter si; unu'n el tiu'j seri'o'j mi las'is al S-ro Senebier en G\u0302enevo, ali'a'n al mi'a fil'o en Chamouni, kaj la tri'a'n mi kun'pren'is kun mi. Je tag'mez'o de la tag'o, en kiu mi est'is sur la mont'pint'o, la c\u0302iel'o zenit'e de G\u0302enevo aspekt'is kiel la sep'a nuanc'o; en Chamouni, inter la kvin'a kaj la ses'a, kaj sur Mont'o-Blank'a, inter la unu'a kaj la du'a, t. e. tut'e proksim'e al plej mal'pal'a reg\u0302'blu'o. Malgrau\u0306 la fort'o de la c\u0302iel'kolor'o la ombr'o'j sur la Mont-Blank'a pint'o neniel s\u0302ajn'is kolor'it'a'j. Est'as ver'e tamen, ke la tiam'a hor'o ne est'is favor'a por tia observ'o."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Sur la mont'supr'o la neg\u0302'supr'aj\u0302'o est'as kovr'at'a de mal'dik'a glaci'lak'o, kiu far'ig\u0302'as skvam'a per ek'krak'o. Sun'frap'o'j fand'as la neg\u0302'o'j'n supr'aj\u0302'e; kaj, c\u0302ar g\u0302i balde post'e re'glaci'ig\u0302'as, tio form'as spec'o'n de lak'o. Tuj kiam vent'o iom fort'e ek'blov'as, g\u0302i s\u0302ir'as tiu'n lak'aj\u0302'o'n, sub'lev'as la skvam'o'j'n kaj ili'n flirt'ig'as alt'eg'e. Al'don'ig\u0302'as neg\u0302'polv'o'j, kiu'j'n la vent'o for'blov'as ankore pli facil'e. Oni tiam ek'vid'as de la najbar'a'j val'o'j spec'o'n de fum'o, kiu aspekt'as kiel nub'o supr'e'n'ant'a el la mont'pint'o lau\u0306 direkt'o de la vent'o. La en'land'ul'o'j tiam dir'as, ke Mont'o-Blank'a fum'as si'a'n pip'o'n. Tiu flirt'ant'a neg\u0302'o rug\u0302'kolor'ig\u0302'as c\u0302e la sub'ig\u0302'ant'a sun'o kaj kelk'a'foj'e simil'as flam'o'n de vulkan'o. Sub tiu glaci'lak'o la neg\u0302'o est'as sufic\u0302'e firm'a, kaj, kvankam oni pov'as profund'ig'i en g\u0302i'n baston'o'n, g\u0302i tamen kontrau\u0306'star'as sufic\u0302'e fort'e. La dekliv'o'j sub'e de la pint'o, kiu'j est'as eks'poz'at'a'j al pli fort'a ag'o de la sun'radi'o'j, fand'ig\u0302'as pli profund'e'n; kaj re'glaci'ig\u0302'ant'e post'e dum la nokt'o, ili form'as pli dik'a'n krust'o'n, kiu pov'as sub'ten'i hom'o'n sen'krak'e en kelk'a'j lok'o'j, sed en ali'a'j g\u0302i romp'ig\u0302'as sub la pied'o'j. Sub tiu krust'o, precip'e en la krut'a'j dekliv'o'j, oni trov'as farun'a'n kaj ne'koher'a'n neg\u0302'o'n, en kiu'n oni tamen en'ig\u0302'as nur du'on'krur'e, tial ke oni tiam renkont'as ali'a'n pli fort'a'n krust'o'n; tamen, kiam oni sur'pas\u0302'as neg\u0302'o'j'n tut'e farun'a'j'n, oni en'profund'ig\u0302'as g\u0302is'zon'e, kiel mi g\u0302i'n dum'vintr'e spert'is."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Oni oft'e esprim'is dezir'o'n sci'i, kiom'a est'as la dik'o de la neg\u0302'c\u0302ap'o, kiu kovr'as la Mont-Blank'an pint'o'n. Sed, ekzist'as neni'a rimed'o por g\u0302i'n cert'ig'i; est'us neces'e, ke tiu c\u0302ap'o est'u ie tra'tranc\u0302'it'a; sed tio ne est'as: g\u0302i mal'supr'e'n'as c\u0302iu'flank'e per dekliv'o'j pli-mal'pli long'a'j, kiu'j neni'e montr'as iom klar'e la dik'o'n de la neg\u0302'o. Sur la Gou\u0302te\u0301'a mont'kupol'o la neg\u0302'c\u0302ap'o est'as net'e tranc\u0302'it'a c\u0302e la es\u0302ta flank'o, kaj tiu tranc\u0302'o est'as border'it'a de la ort'angul'a'j neg\u0302- kaj glaci'mas'o'j, kiu'j'n mi pri'parol'is kaj nom'is \"serak'o'j\". Tiu'j mas'o'j, glit'int'a'j au\u0306 rul'ig\u0302'int'a'j de la supr'o de tiu tranc\u0302'o g\u0302is la mal'supr'o de la plat'aj\u0302'o tra'pas\u0302'it'a de ni, prezent'is dik'o'n da nur dek du fut'o'j; sed ver's\u0302ajn'e ili'a supr'a part'o, mal'dik'a kaj ne'koher'a, romp'ig\u0302'is sur'voj'e."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Post'e mi serc\u0302'is proksim'e de la pint'o iu'n ali'a'n lok'o'n, c\u0302e kiu oni pov'us vid'i neg\u0302'tavol'o'n vertikal'e tra'tranc\u0302'it'a'n super rok'o, kie ne okaz'as lavang'o'j, kaj kies neg\u0302'o'j pov'as est'i konsider'at'a'j kiel produkt'aj\u0302'o de la rekt'e el la c\u0302iel'o neg\u0302'ad'o. Super la dekstr'a s\u0302ultr'o de Mont'o-Blank'a mi trov'is tia'n tranc\u0302'aj\u0302'o'n, kies dik'o est'is c\u0302irkau\u0306'e tri'dek unu klaft'o'j au\u0306 cent nau\u0306'dek fut'o'j. Nu, c\u0302ar fal'as pli da neg\u0302'o sub'e de la pint'o ol sur la pint'o mem, mi ver's\u0302ajn'e est'os pli super'e al ver'o ol sub'e, asert'ant'e ke la dik'o de la c\u0302iam'a'j neg\u0302'o'j sur la Mont-Blank'a pint'o ne super'as du'cent fut'o'j'n, kaj tio est'as la maksimum'o, al kiu g\u0302i'n redukt'as la vent'o'j, la el'vapor'ig\u0302'o kaj la fand'ig\u0302'o, c\u0302u fund'a, c\u0302u supr'aj\u0302'a. Oni do ne kred'u, kiel supoz'is kelk'a'j person'o'j, ke tiu dik'o kresk'as sen'c\u0302es'e. Tie c\u0302i, kiel en mult'a'j ali'a'j okaz'o'j, la kau\u0306z'o'j kresk'ig'a'j est'as lim'ig'at'a'j de la kau\u0306z'o'j detru'a'j, kvaze la Natur'o fiks'us al si lim'o'j'n ne trans'pas\u0302'end'a'j'n."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Neni'a'j'n best'o'j'n ni vid'is proksim'e de la pint'o, krom du papili'o'j: unu est'is mal'grand'a falen'o griz'a, kiu sur'flug'is la unu'a'n neg\u0302'plat'aj\u0302'o'n; la ali'a est'is tag'papili'o, kiu s\u0302ajn'is al mi est'i \"mirtel'o\"; li tra'flug'is sur la last'a dekliv'o de Mont'o-Blank'a, c\u0302irkau\u0306'e cent klaft'o'j'n sub'e de la pint'o. Mi kelk'a'foj'e pov'is konstat'i kiu'manier'e tiu'j insekt'o'j penetr'as sur la glaci'ej'o'j'n. Flirt'int'e sur la apud'a'j herb'ej'o'j, ili aventur'e flug'as super la neg\u0302'o au\u0306 la glaci'o; kaj, se ili perd'as vid'o'n de la ter'o, ili ir'as c\u0302iam pli antau\u0306'e'n, kaj ne sci'ant'e kie ripoz'i, ili flug'as sub'ten'at'a'j de la vent'o g\u0302is la plej alt'a'j mont'supr'o'j, kie ili fin'e fal'as pro lac'o kaj mort'as sur'neg\u0302'e."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Iu'j vojag\u0302'ant'o'j, mi ne sci'as kial, kred'as, ke ni'a'j sent'um'il'o'j, kaj precip'e la gust'um'a'j kaj la flar'a'j, ne ricev'as la sam'a'j'n impres'o'j'n sur la mont'ar'o, kiel en la mal'alt'aj\u0302'o. Koncern'e mi'n kaj c\u0302iu'j'n, kun kiu'j mi vojag\u0302'is sur c\u0302iualtaj mont'o'j, g\u0302is la Mont-Blank'a pint'o, ni neniam trov'is i'a'n diferenc'o'n, kvankam ni intenc'e eksperiment'is g\u0302i'n: pan'o, vin'o, viand'o, frukt'o'j, likvor'o'j, c\u0302iam s\u0302ajn'is al ni tut'e posed'i la kutim'a'j'n gust'um'o'n kaj odor'o'n; kaj en la princip'o'j de fizik'o au\u0306 de fiziologi'o trov'ig\u0302'as neni'o, kio pov'us antevidigi ali'a'n rezult'o'n. Se la son'o est'as pli mal'fort'a, tio ven'as ne de mal'fort'ig\u0302'o de la au\u0306d'organ'o, sed de la mal'dens'o de la aer'o, kiu mal'pli'ig'as ties strec\u0302'o'n kaj vibr'o'fort'o'n, kaj c\u0302e izol'it'a mont'pint'o krom'e efik'as anke la for'est'o de eh\u0302'o'j kaj de son'o'j re'bat'it'a'j de solid'a'j objekt'o'j. Tiu'j kun'ig'it'a'j kau\u0306z'o'j efektiv'e ig'is la son'o'j'n rimark'ind'e mal'fort'a'j sur la Mont-Blank'a pint'o; pistol'paf'o tie ne bru'is pli, ol H\u0302in'a petard'o en c\u0302ambr'o."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Natur'o ne intenc'is la hom'o'n por tiu'j alt'a'j region'o'j; frost'o kaj aer'a mal'dens'o for'pel'as li'n; kaj, c\u0302ar li trov'as tie nek best'o'j'n, nek plant'o'j'n, nek ec\u0302 metal'o'j'n, neni'o al'tir'as li'n; sci'vol'em'o kaj vigl'a dezir'o instru'ig\u0302'i, sol'e pov'as instig'i li'n sur'venk'i moment'e la c\u0302iu'spec'a'j'n obstakl'o'j'n, kiu'j mal'facil'ig'as la penetr'o'n tie'n."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Mi tamen rest'is sur la mont'pint'o g\u0302is la tri'a kaj du'on'o post'tag'mez'e, kaj kvankam mi ne perd'is ec\u0302 unu moment'o'n, mi dum tiu'j kvar kaj du'on'o hor'o'j ne pov'is far'i c\u0302iu'j'n eksperiment'o'j'n, kiu'j'n mi oft'e est'is fin'int'a en mal'pli ol tri hor'o'j c\u0302e la mar'bord'o. Mi bedau\u0306r'is, ke mi dev'is for'ir'i, ne plen'um'int'e tut'a'n mi'a'n projekt'o'n; sed nepr'e urg\u0302'is gajn'i temp'o'n, por est'i cert'a pas'i antenokte la dang\u0302er'a'j'n lok'o'j'n trans'pas\u0302'end'a'j'n. Ceter'e, mi kun'pren'is la esper'o'n ripar'i tiu'j'n mank'o'j'n en pli oportun'a, kvankam mal'pli alt'a, lok'o, kiu tamen est'os mult'e pli alt'a, ol iu ajn el tiu'j, kie oni g\u0302is nun prov'is simil'a'j'n eksperiment'o'j'n. Oni vid'os, en mi'a vojag\u0302'o al Gigant'a mont'pas'ej'o, g\u0302is kiu grad'o est'is tiu'j esper'o'j real'ig'at'a'j."}, {"text_idx": "#000058", "text": "C\u0302ar ni c\u0302iu'j tim'is tiu'n mal'supr'e'n'ir'o'n, kelk'a'j el la gvid'ist'o'j est'is, dum mi far'is mi'a'j'n observ'o'j'n sur la pint'o, serc\u0302'int'a'j iu'n ali'a'n pas'ej'o'n; sed van'a'j est'is ili'a'j klopod'o'j: ni est'is dev'ig'at'a'j sekv'i mal'ascend'e la sam'a'n voj'o'n, kiu'n ni uz'is ascend'e. Tamen, dank' al la zorg'o de la gvid'ist'o'j, ni g\u0302i'n far'is sen iu ajn akcident'o, kaj tio'n en mal'pli ol unu hor'o kaj kvar'on'o. Tie, ni preter'pas'is la lok'o'n, kie ni est'is, se ne dorm'int'a'j, almene ripoz'int'a'j la antean nokt'o'n; kaj unu mejl'o'n pli antau\u0306'e ni ankore pas'is g\u0302is la rok'o, apud kiu ni est'is halt'int'a'j dum'ascend'e. Mi decid'is tra'nokt'i tie; mi strec\u0302'ig'is la tend'o'n kontrau\u0306 la sud'a ekstrem'aj\u0302'o de tiu rok'o, en ver'e strang'a situaci'o. G\u0302i star'is sur'neg\u0302'e, rand'e de tre krut'a dekliv'o, kiu mal'supr'e'n'as en la neg\u0302'a'n val'o'n, super'it'a'n de la Gou\u0302te\u0301'a[TR3] mont'kupol'o kun ties serak'kron'o, kaj fin'ig\u0302'ant'a'n sud'e c\u0302e la Mont-Blank'a pint'o. Mal'supr'e de tiu dekliv'o etend'ig\u0302'is larg\u0302'a kaj profund'a krev'aj\u0302'o, kiu ni'n apart'ig'is de tiu val'o kaj c\u0302io'n en'sorb'eg'is, kio fal'is de la c\u0302irkau\u0306'aj\u0302'o de ni'a tend'o."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Tiu'n posten'o'n ni elekt'is por evit'i lavang'dang\u0302er'o'n kaj por proviz'i en la rok'fend'o'j s\u0302irm'ej'o'j'n por la gvid'ist'o'j, tia'manier'e ke ni ne est'u dens'e amas'ig'it'a'j en la tend'o, kiel ni est'is la antean nokt'o'n."}, {"text_idx": "#000062", "text": "La 4-an de au\u0306gust'o, kvar'a'n vojag\u0302'tag'o'n, ni ek'mars\u0302'is nur je c\u0302irkau\u0306'e la ses'a maten'e. Post unu hor'et'o ni ating'is la dom'et'o'n. Ni est'is dev'ig'at'a'j post'e mal'supr'e'n'ir'i neg\u0302'dekliv'o'n kvar'dek'ses'grad'e klin'it'a'n kaj tra'pas'i larg\u0302'a'n krev'aj\u0302'o'n sur tiel mal'dik'a neg\u0302'pont'o, ke g\u0302i hav'is nur tri col'o'j'n da dik'o c\u0302e'rand'e; unu el la gvid'ist'o'j, kiu mars\u0302'is iom flank'e de la voj'o, en'profund'ig'is unu el si'a'j krur'o'j en la mal'plen'aj\u0302'o'n. Post unu'hor'a mars\u0302'o sub'e de la s\u0302irm'dom'et'o ni renkont'is krev'aj\u0302'o'j'n, kiu'j est'is form'ig\u0302'int'a'j sur ni'a voj'o, kaj, por evit'i ili'n, ni dev'is mal'supr'e'n'ir'i kvin'dek'grad'a'n dekliv'o'n. Kiam ni post'e ek'sur'pas\u0302'is la glaci'ej'o'n, de ni tra'pas'end'a'n, ni trov'is g\u0302i'n tut'e s\u0302ang\u0302'it'a dum tiu'j kvar'dek ok hor'o'j, tiom ke ni ne pov'is re'kon'i la voj'o'n, kiu'n ni est'is sekv'int'a'j dum'ascend'e; la krev'aj\u0302'o'j est'is pli'larg\u0302'ig\u0302'int'a'j, la pont'o'j romp'ig\u0302'int'a'j; oft'e ne trov'ant'e tra'ir'ej'o'n, ni est'is dev'ig'at'a'j retrau\u0306veni sur ni'a'j'n pas\u0302'o'j'n: ankore pli oft'e, ni dev'is uz'i la s\u0302tup'et'ar'o'n por tra'pas'i krev'aj\u0302'o'j'n, kiu'j'n ni neniel pov'us tra'salt'i sen tiu help'o. Tut'e proksim'e al haven'o mank'is la pied'a apog'o al unu el la gvid'ist'o'j, kiu glit'is g\u0302is rand'o de fend'aj\u0302'o, kie'n li preske fal'is kaj kie li perd'is unu el la stang'et'o'j por la tend'o."}, {"text_idx": "#000063", "text": "En tiu terur'plen'a moment'o, eg'a glaci'aj\u0302'o fal'eg'is en grand'a'n krev'aj\u0302'o'n kun bru'eg'o, kiu kvaze sku'is la tut'a'n glaci'ej'o'n kaj trem'ig'is la tut'a'n karavan'o'n. Sed fin'e ni ating'is la firm'a'n rok'o'n je la nau\u0306'a kaj du'on'o maten'e, s\u0302irm'it'a'j je c\u0302i'a'j plu'a'j pen'o kaj dang\u0302er'o. Ni bezon'is nur du hor'o'j'n kaj tri kvar'on'o'j'n de tie g\u0302is Prieure\u0301 de Chamouni, kie mi hav'is la kontent'o'n re'ven'i kun c\u0302iu'j mi'a'j gvid'ist'o'j en perfekt'a san'o."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Mi pas'ig'is ankore unu tag'o'n en Chamouni por far'i kelk'a'j'n kompar'a'j'n observ'o'j'n, post kio ni c\u0302iu'j g\u0302oj'e re'vojag\u0302'is G\u0302enevon, de kie mi re'vid'is Mont'o-Blank'a'n kun ver'a plezur'o kaj ne spert'ant'e plu tiu'n pen'a'n kaj mal'kviet'a'n sent'o'n, kiu'n antee g\u0302i kau\u0306z'is al mi."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Vojag\u0302o de Horace-Be\u0301ne\u0301dict de Saussure al pinto de Monto-Blanka, en au\u0306gusto 1787. (Lau\u0306 samepoka bildo.)"}]