[{"text_idx": "#000005", "text": "Reveninte Barcelonon, li denove rilatas kun la burg\u0302a familia etoso. Baldau\u0306 li ekkonscias pri socia maljusteco kaj farig\u0302as socialisto. Sekvante artan alvokig\u0302on, li aktoras en tri filmoj produktitaj de la franca societo Gaumont. Denove en Madrido, li publikigas poemojn en beletraj revuoj kaj ig\u0302as literatura kritikisto. Li konatig\u0302as kun Garci\u0301a Lorca kaj Borges, kaj amikig\u0302as kun la fratoj Manuel kaj Antonio Machado, kaj Rafael Alberti."}, {"text_idx": "#000006", "text": "En 1919 premieras lia unua teatraj\u0302o, La daga, traduko de fama kataluna verko en la hispanan. Tiun jaron li alig\u0302as al Partido Socialista Obrero Espan\u0303ol [Hispana Socialista Laborista Partio]. Iom poste li eldonas sian unuan poemaron, Nervio. Kaj li instruas Esperanton en la kulturcentro Casa del Pueblo [Domo de la Popolo]. Dume, lia fratino Mari\u0301a geedzig\u0302as kun lia amiko Luis Hermida, ankau\u0306 esperantisto. Poste Hermida ig\u0302os membro de la hispana parlamento kaj g\u0302enerala direktoro de grava asekura kompanio."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La dudekaj jaroj estas periodo profesie sukcesa, kun multaj reprezentaj\u0302oj de zarzueloj kaj historiaj dramoj en la c\u0302efaj teatroj de Madrido kaj Barcelono. Ankau\u0306 familie temas pri periodo felic\u0302a. En 1922 li edzig\u0302as kun Manola, en 1931 naskig\u0302as A\u0301lvaro kaj en 1934 Mercedes. Ekde 1931 la valoroj de la nova hispana demokratio inspiras lian verkadon kaj Orriols estas konata kiel \u201cLa poeto de la Respubliko\u201d. Post la premiero de Rosas de sangre [Sangaj rozoj], li estas kondukita surs\u0302ultre g\u0302is la centra Puerta del Sol [Pordo de la Suno], en spontanea manifestacio. En Bonaero tiu teatraj\u0302o prezentig\u0302as tri fojojn tage. Similajn sukcesojn atingas liaj sekvaj verkoj, krom dum la tielnomata Nigra Jar-Duo (1934-35), kiam la reakciaj partioj eniras la hispanan registaron. Tiam neniu teatro malfermas al li siajn pordojn."}, {"text_idx": "#000009", "text": "La 23-an de januaro 1939 De Orriols prenas kun sia familio la vojon de ekzilo. Tiun eksodon li rakontas en La Fajroj de Pertu\u0301s, taglibro kortus\u0302e verkita en 1939 kaj eldonita multfoje poste.[4] G\u0302i inkludas 69 belegajn dezajnojn. Krom g\u0302ia literatura valoro, bongustaj dialogoj kaj humura tus\u0302o, temas pri detala atesto pri la tragedio de duonmiliono da venkitoj, kiuj forlasas sian landon en cirkonstancoj ne tro malsamaj al tiuj de la nunaj sirianoj kaj rohing\u0302oj: pluvo, malvarmo, malsato, mallumo, c\u0302iea morto, manko de tegmento, manko de dormo, angoro kaj malespero, kiuj devigas ilin konstante reinventi dang\u0302eran c\u0302iutagan vivon per neebla ekvilibro inter solidareco kaj transvivado. Finfine savig\u0302as tiuj havantaj pli da rimedoj, sprit-kapablon kaj bons\u0302ancon. La \u201ckamarada au\u0306toro\u201d rakontas kiel la fas\u0302ismaj aviadiloj bombadas la senfinajn karavanojn de ekzilitoj survoje al Francio, same kiel la proksimajn urbojn kaj ties pulvejojn, rifug\u0302ejojn, fervojojn kaj stacidomojn. Dum pluraj tagoj la landlimo tamen estas fermita, vera kaptilo por la rifug\u0302intoj. Kaj liaj aventuroj multoblig\u0302as. Kiam De Orriols perdas siajn ne publikigitajn verkojn, li preskau\u0306 memmortigas sin. Danke al sia antau\u0306a kunlaborado kun la Subsekretariejo de Propagando li sukcesas akiri diplomatan pasporton, kiu evitas lian mobilizadon por defendi la Retirig\u0302on. Malgrau\u0306 tio ke li ofte mencias la socialistan sindikaton Unio\u0301n General de Trabajadores (G\u0302enerala Unio de Laboristoj), nedogmeme li agnoskas la kurag\u0302on de la batalintoj el pluraj respublikaj tendencoj, ec\u0302 la anarkiisto Buenaventura Durruti. Kiel aliaj katalunaj ekzilitoj, li lamentas forlasi \u201csian Patrujon\u201d Hispanio, sento foje ne facile komprenebla el la nuna perspektivo."}, {"text_idx": "#000010", "text": "En Francio tamen la suferoj dau\u0306ras. Iam oni devas decidi c\u0302u iri al Perpignano au\u0306 al iu Argelers. Ne havante monon, ili elektas Argelers, kie s\u0302ajne estas mang\u0302aj\u0302oj kaj log\u0302ado. Baldau\u0306 ili malkovras, ke tie estas nur strando kaj drat-bariloj. La franca registaro ne antau\u0306vidis la skalon de la homa dramo. Nekredeble la verkisto kaj Manola profitas la noktan h\u0302aoson por fug\u0302i au\u0306tomobile kaj fine ili retrovas siajn familianojn. Tamen, lia bopatrino mortas pro elc\u0302erpig\u0302o kaj lia bofrato perdas la piedojn pro frostig\u0302o. La familio De Orriols ekkonas la popularajn kaj gastemajn francojn, kiuj riskas siajn vivojn por helpi ilin, malgrau\u0306 la malpermeso de la au\u0306toritatoj helpi rifug\u0302intojn. De Orriols laboras interalie kiel instruisto en anglaj kolonioj por perditaj infanoj de la hispana milito. Post la envado de la lando, la familio transvivas la nazian okupadon kaj iom post iom akiras decajn vivkondic\u0302ojn."}, {"text_idx": "#000011", "text": "En 1948 oni reprezentas ekzile lian teatraj\u0302on Romance de Madrid, kiu kantas la heroan rezistadon de la hispana c\u0302efurbo. Tiam li farig\u0302as sekretario de la loka grupo de la hispana Socialista Partio. En tiu posteno li bonvenigas enmigrintojn kaj helpas ilin legalizi sian situacion. Plej ofte ili estis gerilanoj. El tiuj spertoj li verkas la romanon Campanarios. Estampas de la lucha guerrillera.[5] Per tiaj poeziecaj verkoj li celas konservi en ekzilo la teatran tradicion de la Respubliko, kiu en Hispanio estis interrompita, por povi redoni g\u0302in al la lando, kiam falos la frankisma reg\u0302imo. Tial De Orriols dau\u0306re verkas katalune kaj hispane originalajn poemojn kaj teatraj\u0302ojn, kaj tradukas hispanajn poetojn en la katalunan. Li revas optimisme pri reveno en Hispanion. Krome, li kunlaboras kun la j\u0302urnaloj El Socialista Espan\u0303ol (Parizo) kaj L\u2019Espagne Republicaine (Tuluzo), kaj korespondas kun intelektuloj kaj politikistoj, inkluzive de esperantistoj."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Ilustraj\u0302o de de Orriols por sia La Fajroj de Pertu\u0301s (familia arkivo). La tuta bildserio estas spektebla c\u0302e youtube."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Militrakonto est le carnet de bord d\u2019une recherche sur l\u2019imaginaire transnational de la seconde guerre mondiale a\u0300 travers les sources en espe\u0301ranto.\nAfrikaans \u2013 \u0627\u0644\u0639\u0631\u0628\u064a\u0629 \u2013 Bahasa Indonesia \u2013 Catala\u0300 \u2013 Deutsch \u2013 Espan\u0303ol \u2013 Esperanto \u2013 English \u2013 Franc\u0327ais \u2013 \u05e2\u05b4\u05d1\u05b0\u05e8\u05b4\u05d9\u05ea \u2013 Italiano \u2013 \u65e5\u672c\u8a9e \u2013 Magyarul \u2013 Po polsku \u2013 Portugue\u0302s \u2013 \u0420\u0443\u0441\u0441\u043a\u0438\u0438\u0306"}]