[{"text_idx": "#000000", "text": "esplori la pasinton por antau\u0306enrigardi = esplorare il passato per guardare avanti"}, {"text_idx": "#000001", "text": "franca esperantisto artikolo aperinta en 1933, en la franca lingvo, okaze de lia forpaso \u2013 bv. iri al: "}, {"text_idx": "#000002", "text": "Vi mem povas konstati en la reto, ke informoj pri la personeco kaj karaktero de Grosjean-Maupin ne ekzistas, nek pri lia familio kaj privata vivo, kaj ke pri lia agado jes oni trovas kelkajn informojn. Efektive, dum la unua periodo, tiu de pionirado, estis tre grave agadi, agadi kaj ankorau\u0306 agadi por disvastigi la lingvon esperanton, kaj oni atentis prefere pri la konkreta aktiveco. Sed malantau\u0306 tiuj pioniroj ekzistas sentoj, aspiroj kaj ambicioj kaj Esperantujo permesis al kelkaj el ili g\u0302ui prestig\u0302on kaj sociajn agnoskojn, tiom ke mi konkludas ke la esperanta afero, tiam sed ec\u0302 nuntempe, por multaj ge-esperantistoj estas saltotabulo por sia persona esprimig\u0302o kaj sukceso."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mi emas rimarkigi la specialan etoson travivitan de tiamaj pioniroj de esperanto, kiuj krome vivis en epoko (la komenco de la XX\u00b0 Jarcento) dum kiu multaj estis la homaraj esperoj plibonigi la mondon kaj la homaran vivon, c\u0302iukampe: science, teknike, socie, politike, morale kaj arte...kaj lingve. Projektoj pri planitaj lingvoj tiuepoke estis multaj."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Kiam mi grafoanalizas personon, estas mia kutimo serc\u0302i nur vere esencajn informojn pri li kiel : sekso, ag\u0302o kaj profesio. Tiaj tri informoj sufic\u0302as kaj nepras por skizi personecan portreton; nur poste mi serc\u0302adas biografiajn notojn. Nu, pri Grosjean-Maupin, mi ne trovis abundajn. Jen al vi, do etan biografion pri li. Sed certas, ke li estis valora esperanto-pioniro."}, {"text_idx": "#000005", "text": "E\u0301mile Grosjean-Maupin naskig\u0302is en Francujo en 1863 kaj mortis en 1933. Li esperantig\u0302is en 1906 kaj okupig\u0302is c\u0302iam kaj preskau\u0306 ekskluzive pri lingvaj demandoj. Profesie li estis Emerita Direktoro de la S\u0302tata Altlernejo por ge-blinduloj, en Parizo."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Multaj estas la recenzoj de li verkitaj kaj la prilingvaj artikoloj, kiuj aperis en gravaj gazetoj, inter kiuj la Revuo. Li estis konstanta redaktoro de Franca Esperantisto (de 1908 g\u0302is 1921). Ano de la LINGVA KOMITATO en 1909, Akademiano en 1920, li tuj farig\u0302is Direktoro de Komuna Vortaro, t.e. lingva sekci-estro en 1913 post la morto de Elb, dum la alia ekzistanta subsekcio pri teknikaj vortaroj farig\u0302is sendependa sub direkto de Verax. Grosjean-Maupin alportis la sperton de siaj multjaraj leksikologiaj laboroj. Kune kun Cart, en 1922 li publikigis en la kolekto de la Akademio \u201cVortaro de la Oficialaj Radikoj\u201d montrante per specifaj presliteroj la plej gravajn vortojn, kiujn unue devas scii c\u0302iuj lernantoj de la lingvo. Li estis konsiderita la c\u0302efa leksikologiisto de Esperanto. Krom diversaj bros\u0302uroj, li verkis france du gramatikajn verkojn: kun Aymonier Cours Me\u0301thodique d\u2019Esperanto; kun Becker Course e\u0301le\u0301mentaire pratique d\u2019apres la me\u0301thode combine\u0301e (1909)."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Li estis ankau\u0306 tradukinto (La formortinta Amiko de Thiebaut) sed liaj plej gravaj verkoj estas la tre kompletaj kaj detalaj vortaroj E-franca, 1910 kaj Franca-E, 1913 \u2013 kaj, fine, li estis la c\u0302efa au\u0306toro kaj direktanto de la fama Plena Vortaro de Esperanto eldonita en 1930, nur esperante redaktita, kiu markas daton en la leksikologio de Esperanto."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Vi devas scii ke de 1907 g\u0302is 1910 la movado de Esperanto en Francujo enskribis la plej malgajan pag\u0302on de sia historio kun multaj reciprokaj kontrau\u0306personaj atakoj, diskutoj, kritikoj, kaj same en 1911 kun aliaj disputoj inter Cart kaj LINGVA KOMITATO unuflanke, Bourlet kaj la Revuo aliflanke. Ankau\u0306 la verko \u201cDictionnaire complet E-fr\u201d de Grosjean-Maupin, tre zorge ellaborita, estis atakita pro la enmetitaj multaj vortoj neoficialaj kaj ofte kritikeblaj. Tiuj disputoj eniris en la pli grandan diskuton inter la kelkfoje netoleremaj \u201cfundamentistoj\u201d kaj la kelkfoje malseveraj \u201cneologistoj\u201d, disputoj ec\u0302 pli akraj pro la fres\u0302data skismo de Ido, kaj pro la malnova konkurado inter la du grupoj de eminentuloj. Je la fino tiu konkurado estingig\u0302is iom post iom, tre malrapide, kaj je la fino Cart proklamis la servojn, kiujn Grosjean-Maupin faris al Esperanto (el encikolpedio eld. 1933)"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Grosjean-Maupin konvinkig\u0302is je certa momento, iamaniere, ke \u201cla evoluo, t.e. la sorto de Esperanto kus\u0302as, kiel diras la Deklaracio de la Akademio, en la manoj de la Esperantistoj\u201d kaj li mem en la enciklopedio (je la pag\u0302o 207) klare precizigas ke c\u0302iuj Esperantistoj inkluzive de recenzistoj, gazetistoj kaj verkistoj devas severece \u201catenti ne nur siajn proprajn lingvajn bezonojn kaj facilecojn sed ankau\u0306 la g\u0302eneralajn superajn interesojn de la movado\u201d, kaj invitas tiel: \u201cne akceptu c\u0302ion ajn tro facile kaj senkritike. Ni akceptu nur la lingvajn novaj\u0302ojn [neologismojn kaj novajn terminojn] kiel definitivajn kiam ili estos kontrolitaj kaj kribritaj de la vivo kaj ankau\u0306 konfirmitaj de la Lingvaj Institucioj, supera au\u0306toritato registranta la efektivan lingvan evoluon\u201d."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Pri liaj psikaj fundamentaj sintenoj kaj bazaj psikaj dinamismoj mi sendas la leganton al la skribo-analizado en la antau\u0306a artikolo, esperante ke g\u0302i j\u0302etu lumeton sur lian konflikteman sintenon."}]