[{"text_idx": "#000006", "text": "Tiun c\u0302i artikolon ebligas partnereco kun Transitions, organizo bazita en Prago [eo] kaj okupig\u0302anta pri eldonado kaj trejnado pri amaskomunikiloj."}, {"text_idx": "#000009", "text": "PSRM kaj Dodon, la neformala c\u0302efo de la partio, apelaciis denove por revoki la leg\u0302on, kiun la partio priskribas kiel \u201cdiskriminacian por moldavaj civitanoj\u201d en sia listo de prioritatoj por 2020. Ilia opinio ne estas kundividita de la opozicio; PDM, kiun oni prognozis kundividi influon kun PSRM malgrau\u0306 iliaj kontrau\u0306aj geopolitikaj pozicioj, ankau\u0306 ne estas entuziasma pri la nuligo de la leg\u0302o. Sed ec\u0302 kun tiu renovigita influo, fakuloj opinias ke la socialistoj de Moldavio ne sukcesos nuligi la \u201ckontrau\u0306propagandan leg\u0302on\u201d."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Gravas ke la leg\u0302a teksto fakte tute ne mencias Rusion [eo]. Anstatau\u0306 tio, g\u0302i diras ke por protekti la au\u0306dvidan sferon kaj garantii informo-sekurecon, la solaj televidaj programoj faktaj, analizaj, militaj au\u0306 politikaj kiuj povas esti elsendataj en Moldavio estas tiuj, kiuj estas produktitaj en la Eu\u0306ropa Unio, Kanado kaj Usono [c\u0302iuj eo], au\u0306 en aliaj s\u0302tatoj kiuj ratifis la Eu\u0306ropan Konvencion pri Translima Televido. Estas vaste konata ke Rusio ankorau\u0306 ne ratifis tiun konvencion."}, {"text_idx": "#000013", "text": "La c\u0302efministro de Moldavio Ion Chicu, kiu estis elektita pasintnovembre de parlamentanoj de ambau\u0306 PSRM kaj DPM, esprimis similajn zorgojn. \u201cMi opinias ke la gazetaro devas esti libera kaj ke la konsumantoj devus havi aliron al c\u0302iuj informoj krom tiuj kiuj estas falsaj, disvastigas ekstremismon au\u0306 instigas al malamo. C\u0302iu komunikilo kiu respektas la Etikan Kodon havas la rajton aliri la amaskomunikilan merkaton de Moldavio\u201d, diris Chicu en gazetara konferenco la 9-an de decembro. Cetere, dum intervjuo farita la 27-an de novembro por NTV Moldavio, la prezidento de la parlamento kaj gvidanto de PSRM Zinaida Greceani\u0302i diris ke la decido restarigi elsendajn rajtojn por rusiaj televidaj kanaloj devus esti aprobita de parlamenta plimulto. \u201cNeniu devas dikti kiujn programojn la homoj spektu. Sed malfelic\u0302e, la antau\u0306a registaro tenis la teleregilon en sia mano\u201d, rimarkigis Greceani\u0302i."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Eksa deputito de PDM Corneliu Mihalache, kiu estas nun membro de la S\u0302tata Elsenda Konsilio, ankau\u0306 rimarkigis dum diskuto c\u0302e PublikaTV ke la s\u0302ancoj revoki la leg\u0302on estas minimumaj, c\u0302ar tio dependas ke la Demokrata Partio, kiu unue promulgis g\u0302in. Mihalache mem voc\u0302donis por la leg\u0302o kaj pensas ke g\u0302i devas esti konservata, c\u0302ar la rusia propagando estas \u201ctro agresema\u201d kaj ec\u0302 se g\u0302i estas direktata al hejma spektantaro, \u201cg\u0302i ankau\u0306 ekscitas nian socion\u201d. Andrey Andrievsky, j\u0302urnalisto kaj c\u0302efredaktoro de Ava.md kiu log\u0302as en Chis\u0326ina\u0306u, respondis ke PDM ig\u0302is multe mapli travidebla en la lastaj monatoj, kio signifas ke estas malfacile antau\u0306diri kiel ili povos aliri tiun c\u0302i aferon. Li kredas ke ekzistas 50/50 s\u0302anco revoki la leg\u0302on, c\u0302ar kelkaj deputitoj de PDM kaj sep kiuj rezprezentas la partion de S\u0326or povus voc\u0302doni favore."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Observantoj ankau\u0306 priparolis vaste la supozeblan neefikecon de la leg\u0302o. Macovei kredas ke la supozita fiasko de la leg\u0302o okazis ne pro g\u0302ia implica neefikeco, sed pro tio ke g\u0302i ne estis konsekvence aplikita tra la lando kaj pro tio ke porrusiaj televidaj kanaloj lernis kiel c\u0302irkau\u0306iri la limigojn. \u201cIli simple metas rusiajn propagandajn novaj\u0302ojn en siajn proprajn, moldavajn, gazetarajn komunikojn sub la titolo \u2018eksterlandaj novaj\u0302oj'\u201d, klarigis Macovei. La direktoro de API ankau\u0306 substrekis, ke popularaj filmoj kaj amuzprogramoj ludas rolon en la disvastigo de la propagando. \u201cEn tiu c\u0302i kazo, la s\u0302tato ne iris g\u0302is la fino. La rusia propagando uzas amasegon da rimedoj por pligrandigi sian influon en nia lando. [La reta novaj\u0302retejo kaj radiostacio] Sputnik Moldova estas bona ekzemplo tiurilate\u201d, diris Macovei."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Dragos\u0326 Vicol, la prezidanto de la s\u0302tata televida kaj radia konsilio, diris al Global Voices ke la kontrau\u0306propaganda leg\u0302o devas esti konservata. \u201cSe la dispozicioj de la leg\u0302o s\u0302ang\u0302ig\u0302os, kompreneble ni obeos ilin. Sed mia opinio estas ke, esence, la leg\u0302o devas esti konservata, pro tio ke ni ne bonvenigas eksterlandan propagandon, c\u0302efe elsendojn militajn au\u0306 politikajn. Mi kredas ke la leg\u0302o pruvis sian efikecon kaj ke g\u0302i devas esti konservata\u201d, substrekis Vicol. Valery Demidetsky, reprezentanto de la rusia novaj\u0302retejo TASS en Moldavio, subtenas la nuligon de la kontrau\u0306propaganda leg\u0302o. En decembro, li diris al la moldava novaj\u0302retejo eNews ke la leg\u0302o estas komplete neefika, c\u0302ar \u201cen la epoko de la Interreto, aprobi tian leg\u0302on senutilas\u201d."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Lau\u0306 opinisondado fare de TV MR MLD, la repezentanto de AGB Nielsen en Moldavio, la plej aprezita kanalo en la lando inter la 16-a de decembro kaj la 22-a de decembro estis RTR Moldavio [en], kiu transsendas enhavon de la rusia kanalo RTR. La publika televidkanalo Moldavio 1 estas en la dua pozicio, sekvata de PRIME TV, kanalo kiu estis g\u0302is antau\u0306nelonge posedata de la prezidanto de PDM kaj amaskomunikila magnato Vlad Plahotniuc, kiu antau\u0306e elsendis enhavon de la Unua Kanalo el Moskvo (post kiam PDM aprobis la kontrau\u0306propagandan leg\u0302on, la S\u0302tata Dumao de Rusio postulis ke la Unua Kanalo rompu la kontrakton kun PRIME). La kvaran pozicion okupas NTV Moldavio, kiu apartenas al la politikisto PSRM Corneliu Furculit\u0326a\u0306, kiu ankau\u0306 posedas la televidkanalon Exclusive TV kaj estas konata kiel proksimulo de la prezidento Dodon. NTV Moldova ankau\u0306 transsendas enhavon de la rusia kanalo samnoma (NTV). La kvina kanalo estas la j\u0302us fondita Primul i\u0302n Moldova (Unua en Moldavio), kiu transsendas programojn de la Unua Kanalo el Rusio."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Ekzistas ankau\u0306 pruvoj de kreskanta influo de grandaj rusiaj gazetaraj grupoj en Moldavio. Kvankam la prezidanto Dodon ne posedas oficiale televidajn kanalojn, ekzistas signoj, ke la influo de PSRM en la gazetara pejzag\u0302o kreskas. En decembro, la registaro de Chicu nomumis Stanislav Vi\u0302jga, la direktoron de Accent TV, landa reprezentanto en la Elsenda Organizo Mir, retejo kiu funkcias en pluraj post-sovietaj s\u0302tatoj."}, {"text_idx": "#000022", "text": "En la sama monato, la retejo openmedia.io publikigis artikolon montrantan ke Igor Chaika, la filo de la g\u0302enerala prokuroro de Rusio, antau\u0306nelonge akiris parton de 51% en la kompanio Media Invest Service. Tiu c\u0302i kompanio posedas Primul i\u0302n Moldova kaj Accent TV; la lasta montras altan nivelon de antau\u0306-voc\u0302dona pritrakto favora al PSRM. La restanta parto de 49% apartenas al Vadim Ciubara, moldava negocisto kiu estis priskribita de la esplora retejo RISE Moldova kiel \u201combra konsilanto\u201d de prezidento Dodon."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Tiuj c\u0302i s\u0302ang\u0302oj gravas. Lau\u0306 la moldava Barometro de Publika Opinio en decembro 2019, 49.3% de la moldavoj mencias televidon kiel la plej gravan fonton de informoj, kaj 33.8% mencias la interreton."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Sed kio pli ekzakte allogas moldavajn spektantojn al rusiaj televidkanaloj?"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Global Voices parolis kun pluraj log\u0302antoj de la c\u0302efurbo Kis\u0302inevo [Chis\u0326ina\u0306u] por malkovri tion. La 73-jarag\u0302a verkisto Anatol Labunschi diras ke li spektas ruslingvajn kanalojn simple c\u0302ar li parolas la lingvon. \u201cLa interreto havas tradukan funkcion, kiu permesas al mi kompreni artikolojn en fremdaj lingvoj. Sed mi ne povas fari tion kun la televido kaj kun la radio. Tamen, mi ne nur spektas ruslingvajn kanalojn de Moskvo; nuntempe Ukrainio ne vere favoras la Kremlon, sed ankorau\u0306 havas multajn ruslingvajn programojn... Mi povas kompari opiniojn kaj fari miajn proprajn konkludojn, ne simple kredi tiujn, kiuj estas donataj al mi de televidprezentisto\u201d, klarigis Labunschi."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Ruslan, 44-jarag\u0302a specialisto pri religio kiu rifuzis diri sian familian nomon, diras ke li spektas rusiajn televidkanalojn c\u0302iutage. \u201cIli estas pli alireblaj. Ekzistas pli da televidkanaloj kiuj donas informojn realtempe. Mi spektas kanalojn kiuj estas disponeblaj por ni en Kis\u0302inevo, sed estas tre malfacile tie. Ili trovig\u0302as sub premo\u201d, li rimarkigis. Antonina, farmistino vizitanta la moldavan c\u0302efurbon, kredas ke la civitanoj devas havi aliron al informoj lau\u0306eble plej liberan. \u201cHomoj devas povi elekti memstare. Sed malfelic\u0302e niaj politikistoj pensas nur pri siaj propraj interesoj kaj ligas nin al ili. Tiuj ne estas politikistoj, ili estas diktatoroj. Ili ne ebligas al la socio disvolvig\u0302i libere. Tial ili limigas aferojn. Sed la homoj ankorau\u0306 spektas [tiujn kanalojn]\u201d, agnoskis Antonina."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracion"}]