[{"text_idx": "#000000", "text": "Hispanio petas pliajn oficialajn lingvojn por EU"}, {"text_idx": "#000001", "text": "La registaro de Hispanio oficiale petis de EU, ke tri regionaj lingvoj \u2013 la kataluna, la eu\u0306ska kaj la galega \u2013 ekhavu oficialan staton en la Unio. Tion postulis alianco de malgrandaj partioj por subteni la elekton de reprezentanto de la maldekstra bloko al la parlamentestra posteno."}, {"text_idx": "#000002", "text": "La s\u0302tataj registaroj devas peti oficialigon de lingvoj por ke la koncerna instanco de Eu\u0306ropa Unio decidu tion. Tio okazis en j\u0302au\u0306do pri la kataluna, la eu\u0306ska kaj la galega, kies oficialigon formale petis la hispana registaro. Dek ok minutojn post la oka, la hispana ambasadoro al EU prezentis leteron prian de la hispana ministro pri eksterlandaj aferoj al la g\u0302enerala sekretariino de la Konsilio de EU. La horo gravas, c\u0302ar je la deka komencig\u0302is plenkunsido de la j\u0302us elektita deputitaro de Hispanio."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Ili devis elekti novan prezidanton de sia asembleo (Kongreso de Deputitoj). Nek la maldekstra nek la dekstra bloko havas majoritaton en la parlamento. La elekto tute dependis de aliancoj kun etaj partioj, c\u0302efe kun tiuj kiuj defendas kulturojn malsamajn ol la hegemonia kastilia."}, {"text_idx": "#000005", "text": "La kataluna partio Junts, al kiu apartenas la ekzilita prezidento Puigdemont, postulis ke la socialisma hispana registaro agu antau\u0306 la komencig\u0302o de la kunsido (je la deka) rilate al la rajto uzi la katalunan oficiale en Eu\u0306ropa Unio. La registaro movig\u0302is lau\u0306 tiu direkto, kaj senprobleme la kandidatino de la maldekstra bloko estis finfine elektita."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Dum sia unua parolado la nova prezidantino de la deputitaro, Francina Armengol, rekte defendis la lingvan diversecon de Hispanio kaj promesis ne malpermesi kiel g\u0302is nun la uzadon de la kataluna, la eu\u0306ska kaj la galega en la hispana parlamento. Armengol estas katalunparolanto, baleardevena, kaj g\u0302is antau\u0306 du monatoj prezidis la balearan au\u0306tonoman registaron."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Pri la oficialaj lingvoj en Hispanio krom la kastilia, mi diru ke la galega iumaniere jam estis oficiala en EU, se oni akceptas ke la limo kun la portugala estas nur dialekta. La eu\u0306ska teritorio parte kus\u0302as en nuntempa Hispanio kaj parte en nuntempa Francio. La kataluna lingva teritorio dividig\u0302as inter Hispanio, Francio, Italio kaj Andoro (kies sola oficiala lingvo g\u0302i estas)."}, {"text_idx": "#000009", "text": "La hodiau\u0306a peto de la hispana registaro estas historia pro tio ke unuafoje la s\u0302tato internacie montras sian lingvan diversecon, kaj ankau\u0306 pro tio ke eu\u0306ropaj civitanoj kiel mi post la akcepto fare de EU vidos kiel nia lingvo (do la gepatra, unua, familia, nature lernita, ne altrudita lau\u0306leg\u0302e) ricevas la respekton de transnacia organizo kiu ekde nun ne plu traktos nin kiel eksterlandanojn per fremda lingvo."}, {"text_idx": "#000010", "text": "La au\u0306toro estas la prezidanto de la Kataluna akademio"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mi ne komprenas kial tiu pako ne inkludas la (jam oficiala lau\u0306 la hispana leg\u0302o) okcitana. Krome, tio servus por aliaj eu\u0306ropanoj. Ne nur hispanaj."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Do vi ne favorus la ideon ke organizoj kiel EU, UN ktp adoptus la \u201cesperanto sistemo\u201d (kompreneble la sistemo kie eo-n estas la solan oficialan lingvon de la organizo?)"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Kompreneble, jes! Tamen dum la atendo mi volas por mia lingvo la saman respekton kiun ricevas la aliaj. Se mi estas eu\u0306ropa civitano, kial mi ne rajtas uzi mian lingvon en eu\u0306ropaj instancoj? Se c\u0302iuj rezignos uzi siajn proprajn lingvojn kaj uzos Eon, ankau\u0306 mi g\u0302oje faros tion."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Se mi estas eu\u0306ropa civitano, kial mi ne rajtas uzi mian lingvon en eu\u0306ropaj instancoj?"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Simple c\u0302ar via lando, kies civitano vi estas, subskribis traktaton, kiu ne agnoskas tian rajton (Maastricht 1992). Kaj taktatoj devigas (pacta sunt servenda).\nDo se tio ne konvenas al vi, unue postulu, ke via lando denuncu tiun traktaton ."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Eta korekto: ne estas tute g\u0302uste diri, ke la uzo de la kataluna \u2013 au\u0306 de aliaj regionaj lingvoj \u2013 estis malpermesita g\u0302is nun en la hispana parlamento. La hispana parlamento konsistas el du c\u0302ambroj: la supra, nomata Senato; kaj la malsupra, nomata C\u0302ambro de la Deputitoj. En la Senato, oni delonge permesas debati mociojn en regionaj lingvoj, c\u0302ar la celo de tiu c\u0302ambro estas reprezenti la regionojn kaj diversecon de Hispanio. Tamen, en la C\u0302ambro de la Deputitoj, tradicie, oni ne permesis paroladojn en regionaj lingvoj, krom por mallongaj intervenoj, kiujn oni ofte permesis. La teorio estas, ke tiu c\u0302ambro reprezentu la tuton de la hispanaj civitanoj, kies komuna lingvo estas la hispana. Estas la situacio en la malsupra c\u0302ambro tiu, kiu, vers\u0302ajne, nun s\u0302ang\u0302ig\u0302os."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Mi petas precizigon pro nescio. En la Senato, prave la prezidentoj de la au\u0306tonomaj komunumoj rajtas uzi aliajn oficialajn lingvojn, se ili volas, kiam ili unu fojon jare faras sian paroladon tie. Lau\u0306 tio, kion vi diras, tio larg\u0302ig\u0302is al la fakto, ke en difinitaj okazoj eblas interveni en tiuj lingvoj, sed miaj konkretaj demandoj estas: 1) c\u0302u tio estas reglamentita, au\u0306 c\u0302u tio dependas nur de la bonvolemo de la senatestro kaj de la tiama politika pezo de la regionaj partioj? 2) Kiam okazas tiuj paroladoj, c\u0302u la Senato prizorgas la tradukadon, au\u0306 c\u0302u tio estas la afero de la koncerna senatano? En la C\u0302ambro de la Deputitoj, kiel vi diras, tio estas limigita al unuopaj treege mallongaj intervenoj, kontrau\u0306antaj la reglamenton, kaj ili plenplene dependas de la emo de la c\u0302ambrestro kaj de la tiama pezo de la regionaj partioj. Okazas nur, ke tiuj c\u0302i estas decidaj en la lastaj jaroj, kaj ke la socialisma partio estas iomete pli malferma al lingvaj aferoj ol la Popola, do tiuj maloftaj okazoj estas foje akceptitaj, sed foje strikte malpermesitaj."}, {"text_idx": "#000038", "text": "La peto s\u0302ajnas demagogia. Tio ne estas pro tio, ke oni petas pliajn oficialajn lingvojn en EU, au\u0306 ec\u0302 ke unu s\u0302tato petos oficialigi plurajn el siaj lingvoj en EU (kio okazus por la unua fojo), sed ke tiu s\u0302tato pretendas, ke tiuj lingvoj kaj ties parolantoj g\u0302uu rajtojn je la nivelo de la instancoj EU, kiujn ili ne havas je la nivelo de sia lando. Se preni nur la aferon de la uzo de la lingvoj en la Eu\u0306ropa Parlamento kaj de la tradukoj skribaj kaj bus\u0302aj de amaseto de leg\u0302oj, reglamentoj kaj intervenoj, kion tiu peto implicas, estas mirinde, ke ekzistas nenio simila je la nivelo de la hispana parlamento (kaj c\u0302efe de la C\u0302ambro de la Deputitoj). Do, facila kaj logika respondo de la EU-instancoj povas esti, ke oni ne akceptas en ili tion, kio ne estas akceptata je la nivelo de la membros\u0302tato. (Rimarku tion, ke mi ne nepre kontrau\u0306as la oficialigon de tiuj tri lingvoj, sed reagas nur la senkohero de la peto de la hispana registaro)"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Eble iom interesas la paralelo kun la leceburga lingvo, ja oficiala en Luksemburgo enlande, sed kies oficialigon je EU-nivelo oni ne petas, i.a. char mankas leghofara tradicio en la lingvo: "}, {"text_idx": "#000040", "text": "Nu, tio s\u0302ajnas \u201cmalparalelo\u201d: unuflanke ni havas la lecedeburgan, kiu estas oficiala en Luksemburgo, kaj en alia tri lingvojn (el kvar, kiel prave atentigas @ChuS), kiuj estas oficialaj nur je subs\u0302tata nivelo en Hispanio, kaj kiujn oni ne rajtas uzi (au\u0306 nur sporade kaj/au\u0306 eksterreglamente) en esencaj s\u0302tat-organoj, kiel la hispana parlamento. Cetere, mi kredas, ke la teksto pri la lecedeburga malpravas. Se mi ne eraras, la turka estas oficiala lingvo en Kipro, tamen Kipro ne petis g\u0302ian oficialigon en UE, malgrau\u0306 tio, ke la greka jam estas oficiala pro Grekio."}, {"text_idx": "#000041", "text": "C\u0302u la turka estas oficiala en la respubliko de Kipro?"}, {"text_idx": "#000042", "text": "Estas, sed s\u0302ajnas, ke la Respubliko Kipro ne postulis, ke g\u0302i estu oficala lingvo en EU. Tio ne estas mirinda, c\u0302ar en balotado en la jaro 2004 organizita de UN pri unuig\u0302o de Respubliko Kipro kaj Turka Respubliko Norda Kipro la unue menciita suprzite rifuzis unuig\u0302i. Fakte mirinda estas la membreco de Respubliko Kipro en EU, c\u0302ar EU havas principon, ke oni ne akceptas kiel siajn membroj s\u0302tatoj kun limdisputoj."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Se preni nur la aferon de la uzo de la lingvoj en la Eu\u0306ropa Parlamento kaj de la tradukoj skribaj kaj bus\u0302aj de amaseto de leg\u0302oj, reglamentoj kaj intervenoj, kion tiu peto implicas, estas mirinde, ke ekzistas nenio simila je la nivelo de la hispana parlamento (kaj c\u0302efe de la C\u0302ambro de la Deputitoj)."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Tamen, fakte je eu\u0306ropa nivelo delonge ekzistas la rajto kontakti eu\u0306ropajn instituciojn en tiuj lingvoj (galega, kataluna, eu\u0306ska). Ekz. la Komisiono kaj la Konsilio jam en 2006 subskribis interkonsenton kun Hispanio pri la uzo de aliaj lingvoj ol la hispana:"}, {"text_idx": "#000046", "text": "\u201cAGREE to conclude this ADMINISTRATIVE AGREEMENT to allow the official use in the European Union of, in addition to Spanish or Castilian, the other languages which in Spain enjoy a status recognised by the Spanish Constitution of 1978\u201d."}, {"text_idx": "#000047", "text": "\u201cACUERDAN concluir el presente ACUERDO ADMINISTRATIVO para permitir el uso oficial en la Unio\u0301n Europea, adema\u0301s del espan\u0303ol o castellano, de las otras lenguas que en Espan\u0303a disfrutan de un estatuto reconocido por la Constitucio\u0301n espan\u0303ola de 1978\u201d."}, {"text_idx": "#000048", "text": "\u201cHave agreed to conclude this ADMINISTRATIVE ARRANGEMENT to allow the official use at the Council of the languages other than Castilian (Spanish) whose status is recognised by the Spanish Constitution\u201d."}, {"text_idx": "#000049", "text": "\u201cHan convenido en celebrar el presente ACUERDO ADMINISTRATIVO con el fin de permitir el uso oficial en el Consejo de las lenguas distintas del castellano que tienen estatuto de lenguas oficiales segu\u0301n la Constitucio\u0301n espan\u0303ola\u201d."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Do, facila kaj logika respondo de la EU-instancoj povas esti, ke oni ne akceptas en ili tion, kio ne estas akceptata je la nivelo de la membros\u0302tato."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Tia facila kaj unuavide ne mallogika EU-respondo iom perdus sian pezon, se la hispanaj instancoj argumentus (kiel ni j\u0302us vidis, prave), ke g\u0302uste tio (eu\u0306ropa rajto ec\u0302 manke de nacia rajto) ekzistas jam nun jam delonge."}]