[{"text_idx": "#000002", "text": "Kiam la besto elac\u0302etas la homon"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Se ne temus pri la verko de Istva\u0301n Nemere, eble mi ec\u0302 ne rimarkus la 192-pag\u0302an romanon Vismar \u2013 jen kia povas esti efiko de antau\u0306jug\u0302oj! Lau\u0306 la grafika vidpunkto, kiu c\u0302e mi ludas la plej gravan rolon kiam mi prenas en la manojn iun presitan produkton, la libro ne estas alloga. Simpla, bros\u0302urita, tia kian oni malfacile foliumas c\u0302ar ne estas kudre bindita. Nenie ec\u0302 imago pri la verkista renomo, kiun ja Nemere havas en Esperantio jam dum jardekoj."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La titolpag\u0302o mornatone prezentas la kunfandaj\u0302on de homa kaj hunda vizag\u0302oj, kaj tio jam implicas pri la enhavo. Dorskovrile mallonga noto klarigas, ke Vismar estas nejuna viro, kun tragika pasinto, solulo. Tra lia pasinteco la leganto ekplong\u0302as jam en la komenco de la legado: Vismar song\u0302as pri ponto, kiu renversig\u0302is. El la rakonto ni ekscias, ke li estis konata ing\u0302eniero, kiu projektis avangardan ponton. Dum la ponto estis konstruata, li gastlaboris en iu araba lando, akceptinte grandan kaj gravan konstruprojekton. Li gajnis monon en la araba mondo, sed en sia lando malbonfamon, c\u0302ar la ponto renversig\u0302is kaj mortigis pasantojn. Sekvis tempo pasigita en karcero, disfalo de la familio kaj malfelic\u0302a maljuneco. Vismar translokig\u0302is el granda urbo al vilag\u0302o, kaj vivas ermite. Tamen, en li batalas du fortoj: unu kiu instigas lin eviti homojn, kaj la alia, kiu strebas al bonfaraj agoj. Unu el liaj bonfaraj\u0302oj estas lia konstanta zorgo pri azilo por senhejmaj hundoj. Tie li renkontas grandkorpan hundon, kiun iu preskau\u0306 g\u0302ismorte batis, kaj li entreprenas c\u0302ion (per mono kaj agado), ke la povra hundo travivu. Tiel naskig\u0302is amikeco inter homo kaj besto, pri kiu vi, kara leganto devas mem certig\u0302i inter la kovriloj de la romano Vismar."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Istva\u0301n Nemere ja estas tiom konata au\u0306toro de Esperantio, ke ne necesas lin aparte prezenti. Li estas hungara profesia verkisto kaj tradukisto, kio parte klarigas lian enorman \u201cverko-produktadon\u201d. Dum la junag\u0302o, inter diversaj profesioj, li estis ankau\u0306 sekciisto en kadavrejo kaj flegisto en medicina urg\u0302a helpo. El tiaj laborspertoj li certe c\u0302erpis ideojn kaj konojn por verki, kaj ankau\u0306 en Vismar rekoneblas medicinaj kaj flegistaj konoj, konado de bestoj kaj ilia konduto. Se ni analizus lian verkaron, ni konstatus, ke plejparte temas pri leg\u0302eraj romanoj, sed la paletro de temoj varias de porinfanaj\u0302oj, tra sciencfikciaj\u0302oj g\u0302is krimromanoj. Pri kioma vorta produktado temas, bele bildigu la fakto, ke liaj eldonitaj verkoj en la hungara lingvo nombrig\u0302as per centoj, kaj en esperanto ekzistas dudeko da ili: La nau\u0306a kanalo (1981), La fermita urbo (1982), La blinda birdo (1983), Sur kampo granita (1983), Febro (1984), La monto (1984), La alta akvo (1985), Serc\u0302u mian song\u0302on (1987), Terra (1987), Dum vi estis kun ni (1988), Vivi estas dang\u0302ere (1988), Vi povas morti nur dufoje (1989), Pigre pasas la nokto (1992), Krokize de mia g\u0302ardeno (1992), Nesto de viperoj (1994), Amparolo (1997), Serc\u0302u, kaj vi trovos (1999), Vizito sur la Teron (2001), Krias la silento (2002), Vismar (2008), Jesa (2009) kaj Serpentoj en la puto (2009). Evidentas, ke Nemere plej intense verkis en la tempo de amasa libroproduktado de HEA, kaj ke lastatempe pau\u0306zoj inter liaj esperantlingvaj eldonoj estas pli grandaj."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Mi ne povas aserti, kvankam Nemere tiom konatas, ke mi estas bona konanto de lia verkaro. Eble tio estas minuso por verki ian ajn seriozan studon pri Vismar, sed eble tio eliminas enradikig\u0302intan opinion pri lia \u201cgrandeco\u201d, kiu povus nur malutile influi la recenzanton. Same kiel aliaj verkistoj devenantaj el malgrandaj lingvoj, ankau\u0306 Nemere opinias la hungaran legantaron nesufic\u0302e vasta por siaj verkoj, kaj do li uzas esperanton por elpas\u0302i ekster la kadroj de la propra nacio. Li ne estas movadano en strikta senco de tiu vorto, sed ankau\u0306 ne strikte originala esperanto-verkisto. Liaj verkoj naskig\u0302as spontane en unu el la du lingvoj, kaj estas de li mem reverkataj al alia lingvo. Rimarkeblas jam delonge, ke liaj temoj entute ne estas movadaj, sed g\u0302enerale homaj."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Se ni revenas al Vismar, g\u0302i apartenas al tiuj liaj verkoj, kie liaj ambicioj pri profunda psikologia prilaboro de la rolantoj atingis sian kulminon."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Se necese komenti ion en la libro, tio certe estas la lingvaj\u0302o. G\u0302i estas flua kaj bunta, kvankam Nemere mem ne serc\u0302as perfektecon en sia stilo. Al mi tamen s\u0302ajnas, ke ne temas pri simpla lingvaj\u0302o kian oni renkontas c\u0302e aliaj au\u0306toroj kaj kion al la leganto sugestas la lastkovrila informo pri Nemere. G\u0302i estas nekomplika, sed tamen la vortprovizo estas konsiderinde pli granda ol c\u0302e kelkaj aliaj au\u0306toroj."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Kelkloke trovig\u0302as malongigitaj esprimoj, kiuj tamen tute kompreneblas: Se restas, vi scias, kies. (= Se restas, vi scias kies g\u0302i estas!); G\u0302i bone fermas, musoj \u2013 nek el, nek en! (pag\u0302o 26)"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Rimarkeblas, ke la verko Vismar respegulas la kutiman stilon de Nemere: li pli ofte priskribas anstatau\u0306 evoluigi dialogojn au\u0306 monologojn. En la enkonduka parto maloftas longaj dialogoj, ili reduktig\u0302as al kelkfrazaj\u0302oj, kaj ec\u0302 tiam ili estas malric\u0302aj lau\u0306sence. Male, la priskriboj estas detalaj, kun multaj metaforoj, komparoj, pritrakto ec\u0302 de etaj homaj trajtoj, sentoj, priskribo de la medio ktp. El tiu angulo rigardata, Vismar ne estas strikte romano, sed longa rakonto. Pli da dialogoj tamen estas post la mezo de la libro, kaj fine de g\u0302i, kio ja estas karakteriza ankau\u0306 por romanoj."}, {"text_idx": "#000017", "text": "La c\u0302efrolulo Vismar estas unu el malmultaj rolantoj en la libro kiu havas propran nomon. La domhelpantino nomig\u0302as Georgina (Gina), sed la aliaj rolantoj estas Knabino, Doktoro, Helpisto, Hundo, Aliulo, Kundormanto... Ec\u0302 la urbo nomigas nur Urbo. Do, pri la medio kie okazas la eventoj de Vismar oni supozas, ke ili povus okazi kie ajn. Ankau\u0306 tio estas determino de la stilo de Nemere, c\u0302ar li priskribas la vivproblemojn de homoj c\u0302ie tra la mondo."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Vismar estas bonulo jam ekde la komenco de la rakonto. Plurfraze tio senteblas."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Georgina (= Gina) rapide parolas kaj s\u0302iajn frazojn Nemere skribas kungluante la vortojn. ... s\u0302i mem estis virtuala forno somere-vintre ... (pag\u0302o 34)."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Hundo: Apenau\u0306 rekoneblas: hundo. Tre granda hundo ... (pag\u0302o 37)."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Se oni legas la verkojn de Nemere, apenau\u0306 tiam oni komprenas kiom ric\u0302a kaj esprimiva povas esti la literatura esperanto. En la kutima, c\u0302iutaga interparolado kaj lingvouzado, neniam au\u0306deblas la vortkombinoj kaj metaforoj kiajn uzas Nemere. Post legado de tia verko oni povas fieri, ke la Internacia Lingvo jam ne plu estas \u201celspensaj\u0302o\u201d, \u201cartefaritaj\u0302o\u201d, \u201csenviva lingvo\u201d, sed tute normala, ec\u0302 multe pli ol vivanta esprimilo. Sincere dirite, multaj el la kombinaj\u0302oj kaj esprimoj malfacile tradukeblus rekte al aliaj lingvoj kun la samaj nuancoj."}, {"text_idx": "#000028", "text": "La stilo de Nemere povas sed ne devas plac\u0302i al c\u0302iu kiu s\u0302atas ne tro malfacilan legaj\u0302on, legaj\u0302on sen profunda filozofiumado. Se vi foje legis Nemere, vi certe legos ankau\u0306 alifoje. Eble en tio sin kas\u0302as la formulo per kiu multig\u0302as liaj verkoj."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Nemere certe estas au\u0306toro en la pinto de kvanta verkado ne nur en esperanto, sed ankau\u0306 en sia gepatra lingvo. Istva\u0301n Ertl foje asertis, ke lian verkadon taksas diference la kritikistoj en Hungario kaj Esperantio. La hungarlingvaj kritikistoj ne tiom ofte taksas lin menciinda verkisto, dum en Esperantujo li atingis la plej altan rangon. C\u0302u manko de kritika talento en Esperantujo, au\u0306 tro granda konkurenco en la hungara medio?"}, {"text_idx": "#000030", "text": "Al Nemere, leginte Vismar, oni devas konfesi, ke post multegaj verkoj temas pri bona fakulo en verka metio. Lerni verki, kaj lerni uzi la lingvon, oni ne povas sen amikig\u0302o kun libroj. Kaj Nemere evidente amikas kun libroj, kun la propraj aparte."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Ponto farig\u0302as \u201cdorsobesto\u201d kaj forskuas trapasanton kvazau\u0306 pulon. Iom poste ni ekkomprenas, ke temas pri premsong\u0302o de 62-jara maljunulo: Vismar. Tiel lin konas c\u0302iuj. Vismar ne havas antau\u0306nomon. Li log\u0302as apud vilag\u0302o kies nomon ni ne konos, en lando montara, eu\u0306ropa lau\u0306 tabuoj kaj vivnivelo, ankau\u0306 sennoma. C\u0302iumaniere Vismar ne volas ion komunan kun tiu vilag\u0302o, nek kun la proksima urbo, nek kun la lando, kiuj lin suferigis, malliberigis, humiligis, antau\u0306 ol agnoski, ke li estis senkulpa. Senkulpa? C\u0302u iu povas esti tia en socio kies oficiala religio proklamas, ke c\u0302iuj naskig\u0302as kulpaj, ke c\u0302ies vivcelo estas pardonigi al si siajn kulpojn? La oficiala justeco, pro multjara laboro de bonaj advokatoj, simple agnoskis, ke okazis eraro. G\u0302i kompensis la eraron per la \u201cjusta\u201d monsumo egalvalora al unu detruita homvivo. Vismar ne plu estas arh\u0302itekto, ne plu estas edzo (la edzino divorcis dum li estis en malliberejo), ne plu estas patro (la filino elmigris sen lasi adreson), ne plu estas aktiva civitano. Li estas emeritulo senmerita, nur 62-jara maljunulo. Kaj li pluvivas sola. Venas al mi la penso, ke ankau\u0306 la au\u0306toro estis 62-jara en 2008a, kiam eldonig\u0302is tiu c\u0302i romano. Tial do la perfekta priskribo de la animstatoj kaj mensofluoj de Vismar. La au\u0306toro, kompreneble, ne estas Vismar, sed li scias kion sentas, kion pensas 62-jarulo elpelita, kvazau\u0306 maljuna hundo, el la socio; li scias, ke Vismar ne povas ami iun, c\u0302ar neniu lin amas."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Vismar ellernis, ke neniu povas resti honesta respektante la leg\u0302ojn de la socio. Tamen li volas pluvivi. Li bezonas esti iu. Li komprenis, ke c\u0302iu homo estas unika kaj povas sin estimi nur vivanta lau\u0306 la propraj leg\u0302oj. Li metas la mondon en parentezon. G\u0302iaj artefaritaj mizeroj, militoj, sukcesoj kaj malsukcesoj, ne plu interesas lin. J\u0302urnalon li ne legadas, televidilon li ne spektadas. La iluziojn li lasas al iluziistoj; la politikon al politikistoj; la sporton al sportistoj. Li elektis la egoismon esti Vismar, donaci kiom li povas, helpi kiom li povas, lau\u0306 propra takso kiuj meritas donacojn, kiuj valoras helpon. Li konstruas al si novan vivon plenan kaj utilan, c\u0302ar li plue devas al si mem esti utila. La centro de la nova vivo estas lia domo izolita, de kie li portas sian helpon, piede, al tri aziloj: al azilo de malric\u0302aj nutraj\u0302mankaj infanoj (oni g\u0302in nomas \u201clernejo\u201d), al azilo de senhelpaj maljunuloj kaj, laste, al azilo de forlasitaj hundoj. La arto de NEMERE ric\u0302e priskribas la fortostrec\u0302ojn de Vismar por estaj\u0302oj kiujn la socio turmentis kaj elj\u0302etis simile al li mem. Sed c\u0302u vivi pro devo, sen amo, eblas? La vivo de Vismar estas plena, sed ni sentas, ke mankas io. Ne varmas amo en tiu c\u0302i vivo. Justeco ne sufic\u0302as."}, {"text_idx": "#000033", "text": "La amo venas al Vismar el direkto neatendita sed neniam g\u0302i nomig\u0302os amo. Post priskribo kos\u0302mareska de la suferoj de Vismar antau\u0306 la tribunalo kaj en la malliberejo, en la \u201cbestejo numero dekoka\u201d, alia malliberejo, sur la 47-a pag\u0302o de la romano, aperas, kvazau\u0306 respegulaj\u0302o de Vismar mem, nekomplete mortbatita (eble per ferstango) hundego, kaj Vismar g\u0302in alparolas:"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Baspa2 leganto tion ne rimarkas, sed tiu kiu scias, ke Nemere ne verkas en baspa dialekto3, tuj ekatentas: Vismar viumas la hundon. Tio c\u0302i signifas, ke Vismar mem estas baspa. Lian memkonscion profunde markas la kultursento baspa. Finfine, post longa suferado en malliberejo, la justecosistemo reviziis lian proceson kaj decidis, ke ne pro lia kulpo kolapsis la ponto. Tamen Vismar ne trovis sin senkulpa. Eble ne la unuan, sed la duan fojon eraris la tribunalo. Sed, pro baspa konvinko pri homa digno, ec\u0302 se li estis kulpa pri malzorgemo, oni ne rajtis pritrakti lin, pritrakti Vismaron, tiel kiel oni faris. Li ne intence konstruis ponton ruinig\u0302ontan mortigante homojn. Li c\u0302ion faris lau\u0306 sia eblo. Li vivis en sia devorespekta mondo kaj ne supozis, ke aliaj trovos malmoralan profiton fors\u0302telante cementon kaj feraj\u0302ojn. Same, tiu c\u0302i disrompita hundego, estas certe \u201ckulpa\u201d pri iu \u201ckrimo\u201d aginte hundodeve inter homoj. Eble g\u0302i grave mordis iun, hundojuste sed homlezante. Sed, ec\u0302 se g\u0302i kulpis lau\u0306 homoj, oni ne rajtis, homomorale, g\u0302in pritrakti tiel. La hundo ja estas viktimo de homa justecosistemo, same kiel Vismar. Se g\u0302i povos ekvivi novan vivon, se g\u0302i kapablas trovi en si mem la forton pluvivi, g\u0302i estos por Vismar ekzemplo. Sed kostus tro multe revivigi la hundegon."}, {"text_idx": "#000035", "text": "La dang\u0302era hundego ekhavas \u201cgutilon\u201d. G\u0302i estas longe kaj komplike operaciita, sed... sed tie vere komencig\u0302as la romano kaj mi ne volas resumi ion kio resumebla ne estas, la longan kaj komplikan evoluon de rilatoj inter Vismar kaj Hundo. Mi nur diru, ke nur supraj\u0302e temas pri kortus\u0302a rakonto por hundamantoj. Nek Hundo, nek Vismar estas malfiaj. Nur en noveloj de John CHEEVER4 mi legis simile fajnan priskribon de interagado inter baspaj subkonsciaj\u0302oj. Mi bedau\u0306rinde ne jam legis c\u0302iujn romanojn de Nemere, sed mi legis multajn el ili. S\u0302ajnas al mi, ke Vismar estas la plej fajna, la plej profunda."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Mi s\u0302atas la anhelantan, malkombitan, liberan stilon de Nemere. Mi amas lian naturan kaj instinktan aliron al la lingvo, kies latentajn eblojn li komplete eluzas. Lia lingvaj\u0302o estas ofte malnorma, sed g\u0302i c\u0302iam restas komprenebla kaj sukcesa. Kelkaj liaj malnormaj\u0302oj jam farig\u0302is normo. Nemere galopas al sia celo kaj malmulte zorgas pri \u201clingvaj eraroj\u201d. Pri tio Christian DECLERCK jam diris c\u0302ion5. Sed mongolaj rajdistoj malofte gajnis medalojn en Olimpikaj Ludoj. Kiel tio c\u0302i eblas? C\u0302u ekzistas popolo pli rajdista? Ne. Sed mongoloj ne sportas c\u0302evaldorse: ili laboras."}, {"text_idx": "#000037", "text": "\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u20141. Nemere: Vismar, p. 47a.2. baspa. BASP-a, blankula angla-saksa protestanta. Mi, vastiginte la nocion, nomas \u201cbaspo\u201d tiun kies vivperspektivon determinas la c\u0302irkau\u0306atlantika tutmondig\u0302anta konsumsocia ideologio kiun lanc\u0302is blankuloj angla-saksaj protestantaj.3. baspa dialekto: Tiel mi nomas la kutiman c\u0302irkau\u0306atlantikan lingvouzon, kiu sklave imitas la vortordon de la angla lingvo, kiu anstatau\u0306as la formadon per diversaj stilaj rimedoj kaj kiu enkondukas en la esperantan la \u201cfakultativan akuzativon\u201d ne indikante, kiam nepras, la n-finaj\u0302on al propraj nomoj, al fremdaj vortoj kaj al verkotitoloj.4. John CHEEVER, verkisto usona, 1912-1982.5. En Beletra Almanako, numero 5 (Junio 2009), p. 164-169."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Pasintaj jarcentoj havas multajn renomajn literaturajn heroojn. La nova, 21-a, g\u0302is nun ne dorlotis nin. Eble mi legas ne tiujn librojn. Sed ja okazis. Inter senc\u0302ese kuranta, krianta, pafanta, magianta, blasfemanta kaj kotopo-anta kohorto de novaj literaturaj personoj, fin-fine aperis nehasta, vere alloga, profunda, cent-procente apartenanta al nuna jarcento protagonisto. Maljunulo Vismar. Li venis el la pasinta jarcento en modernan vivon. \"Antau\u0306longe, estinte ankorau\u0306 knabeto li elkalkulis, kiom da jaroj li havos, kiam finig\u0302os la dudeka jarcento \u2014 kiun li tiam kredis senfina, eterna \". Sed jen, komencig\u0302is la dudekunua, kaj Vismar mire konstatis, ke li estas jam maljunulo, kaj la Vivon kaj Tempon li jam observas alimaniere, ne kiel en la infanag\u0302o. \"Kaj ankau\u0306 la Tempo alimaniere traktas lin\". Homa Tempo estas malpli ol cent jaroj. Por plejmultaj el ni la pasinta jarcento estas la tempo de infanag\u0302o, kaj ni c\u0302iuj ig\u0302as maljunuloj de la 21-a jarcento. Ni c\u0302iuj estas iasence vismaroj, ostag\u0302oj de la Tempo."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Diference de multaj aliaj homoj, Vismar havas gravan avantag\u0302on: li havas monon. Ofte la bonagojn li efektivigas helpe de abrupta frazo: \"Mi pagos\". Vismar ne estas ric\u0302ulo, kiu malavare disdonas, liaj bonagoj estas strikte elektemaj. Li demandas sin enanime, c\u0302u homoj efektive estimas lin, ne lian monon? Li volas \"kredi-esperi\", ke lin. Sed la inklino al izoleco, elektemaj bonagoj foje provokas konfliktojn inter li kaj aliuloj. Tiel, la Knabino sentas respondecon pri c\u0302iuj hundoj, dum Vismar preferas la solan, por li anime proksiman. Sed la konfliktoj ne evoluas dank' al ig\u0302inta jam s\u0302ablona frazo: \"Mi pagos!\" Grava kontrasto, ekzemple, kun protagonistoj de fratoj Strugackij kaj ilia eterna \"Felic\u0302on por c\u0302iuj! Senpage!\""}, {"text_idx": "#000044", "text": "Malgrau\u0306 multaj antau\u0306aj travivaj\u0302oj, la vivo de Vismar ne s\u0302ajnas nun tragika. G\u0302i elradias estimon kaj trankvilon. Plej tragike en la romano aspektas la Knabino. Juna, svelta, tamen ne bela. \"S\u0302i ne plac\u0302as al viroj, tial s\u0302i solas\". La Knabino estas plenpotenca mastrino en la hundazilo. Nur s\u0302i respondecas pri c\u0302io. Iaspeca reg\u0302ino de la forportado de hundaj fekaj\u0302oj kaj preparado de miksmang\u0302aj\u0302oj. Vismar foje-foje vidas s\u0302in ec\u0302 beleta, kiam s\u0302i zorgas pri hundo. Sed s\u0302i revas pri alio. Kaj pro tio \"la Knabino ofte nervozas\". Eble por s\u0302i entute ne estas pli konvena loko en la mondo. Sed venas la tago, kiam la malbeleta Knabino ekfloras. \"Vismar sentas varman, radiantan el la Knabino\". Tre baldau\u0306 s\u0302i povas forrajdi sur sia biciklo por c\u0302iam. Renkonte al alia vivo, al sia Eta Princo, por kapti fabelan Bluan Birdon. Eble s\u0302ia provo fiaskos, dolorigos. Sed tio estas s\u0302ia elekto, kaj s\u0302i pretas provi. Vismar kaj la Doktoro, sag\u0302aj maljunuloj, komprenas tion, sed ne rajtas c\u0302i-okaze doni iajn konsilojn al la junulino. S\u0302i rajtas s\u0302ang\u0302i la vivon. Kaj tio estas tragika. Kio okazos al tiu rompebla mizerikorda mondeto, kiun s\u0302i regis?."}, {"text_idx": "#000045", "text": "La granda Hundo emfazas la maljunecon kaj solecon de Vismar. Neniam antau\u0306e apud li estis tiom komprenema kunulo. La Hundo kvazau\u0306 prezentas la respegulitan animan mondon de Vismar. \"G\u0302i ankorau\u0306 vivas, sinjoroj\", \u2013 multfoje ripetas la Helpisto pri la Hundo. La samon eblas diri ankau\u0306 pri Vismar. Li petas la Hundon: \"Eltenu, vi estas por mi la ekzemplo\". Vismar pretas plu vivi, por esti apud la Hundo kaj zorgi pri g\u0302i. Fajna fadeno, kiu c\u0302iam emas diss\u0302irig\u0302i, ligas Vismaron kun la mondo. La apero de la Hundo iom firmigis la fadenon, farigis la vivon de Vismar pli signifa, kaj ni esperu, pli longa. Se iun tagon Vismar ne aperos sur la monteto por porti siajn elektitajn bonagojn al la homaro, la mondo ne malaperos, restos. Sed tio estos jam alia, senvismara mondo."}]