[{"text_idx": "#000003", "text": "Au\u0306 ensaluti per ekstera retejo"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Tiujare la Universala Kongreso de Esperanto okazis en Berno, Svislando. La nau\u0306jara Lidja volis kune kun la gepatroj vojag\u0302i tien kaj renkonti siajn gefratojn, Adam kaj Zofia, kiuj studis medicinon en Svislando. La patrino klarigis al Lidja, ke se s\u0302i ne lernos la lingvon, s\u0302i devos resti hejme. Kaj ene de ses semajnoj Lidja lernis sufic\u0302e por povi interkomunikig\u0302i en Esperanto."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Kiam Ludoviko Zamenhof mortis en 1917 Lidja estis nur 13-jara. Tiutempe jam s\u0302i plene regis Esperanton kaj faris unuajn provojn traduki el la pola. S\u0302i estis konvinkita, ke s\u0302i devos dau\u0306rigi la laboron de sia patro."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Lidja decidis lerni kiel instrui Esperanton per la Cseh-metodo. En 1932 s\u0302i unue en Svedio faris plurajn prelegojn kaj lecionojn pri Esperanto, foje antau\u0306 250 homoj. Post tio s\u0302i ricevis inviton el Francio por tie gvidi Cseh-metodajn kursojn. Per tio komencig\u0302is la kariero de Lidja kiel Cseh-instruistino. S\u0302i instruis al klasoj kun centoj da personoj kun tiel granda sukceso, ke s\u0302i ec\u0302 povis vivteni sin per sia laboro por la disvastigo de Esperanto."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Usonaj esperantistoj kune kun la bahaanoj invitis s\u0302in instrui ankau\u0306 en ilia lando. Lidja fine de septembro 1937 alvenis en Usono. En 1938 tamen la politika situacio farig\u0302is pli kaj pli kriza. La pola registaro anoncis, ke polaj s\u0302tatanoj, kiuj ne revenos hejmen, perdos sian s\u0302tatanecon, kaj samtempe la restadpermeso de Lidia malvalidig\u0302is. Tial Lidja forlasis Usonon fine de novembro 1938 kaj vojag\u0302is hejmen."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Reveninte, Lidja sin dedic\u0302is al tradukado kaj verkado. Interalie s\u0302i tradukis en la polan lingvon Baha\u0301'u'lla\u0301h kaj la nova epoko, kiun s\u0302i jam tradukis en Esperanton. En septembro 1939 komencig\u0302is la Dua Mondmilito. Lidja devis log\u0302i en la geto de Varsovio. La esperantistoj ne forgesis Lidjan kaj sendadis pakaj\u0302ojn al s\u0302i. Pola esperantisto kune kun germana bahaa soldato ec\u0302 volis helpi s\u0302in fug\u0302i. Sed Lidja volis resti kun siaj familianoj kaj geamikoj."}, {"text_idx": "#000013", "text": "En 1942 la nazioj komencis mortigi la judojn en Varsovio. Tiam ankau\u0306 Lidja estis transportita al la koncentrejo Treblinka, kie s\u0302i estis inter la miliono da homoj mortigitaj tie."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Bernhard Westerhoff estas germana esperantisto kaj sekretario de Bahaa Esperanto-Ligo. Li pli-malpli samtempe konatig\u0302is kun Esperanto kaj kun la Bahaa Kredo. Dekomence allogis lin la kunligo inter ambau\u0306 movadoj. Li tradukis al Esperanto la biografion Lidia: Filino de Esperanto de Wendy Heller kaj kuneldonis plian libron pri s\u0302i: Por ke la tagoj de la homaro estu pli lumaj: La originala verkaro de Lidia Zamenhof."}, {"text_idx": "#000015", "text": "alig\u0302i: aldonig\u0302i, almetig\u0302i, membrig\u0302i, apartenig\u0302i al, ig\u0302i partoprenanto en io.\ndedic\u0302i: plenkore doni sin mem au\u0306 ion alian por iu celo.\nepoko: aparta tempo-periodo kun siaj propraj ecoj.\nfug\u0302i: forkuri por savi sin de dang\u0302ero.\ngeto: parto de urbo, kie en la pasinteco la judoj estis devigataj log\u0302i.\njudo: membro de religia grupo, kiu nun log\u0302as c\u0302efe en Israelo sed ankau\u0306 en multaj aliaj landoj."}, {"text_idx": "#000016", "text": "kariero: profesio, okupo; la progreso en la profesio.\nkonatig\u0302i: ig\u0302i konato de iu; ig\u0302i konanto de io.\nkoncentrejo: malliberejo, kie multegaj homoj estas tenataj en tre malbonaj kondic\u0302oj."}, {"text_idx": "#000017", "text": "kriza: rilata al periodo serioze dang\u0302era pro tre malbona evoluo en situacio.\nmedicino: scienco pri sano, malsano kaj kuracado.\nmonumento: konstruaj\u0302o au\u0306 s\u0302tona artaj\u0302o konstruita memore al grava homo au\u0306 okazaj\u0302o."}, {"text_idx": "#000018", "text": "nazio: membro de politika movado, kiu regis Germanujon de 1933 g\u0302is 1945; g\u0302ia estro estis Adolf Hitler.\nregistaro: grupo de homoj, kiuj regas s\u0302taton.\nreprezenti: prezenti sin nome de iu asocio.\ntombo: fosaj\u0302o en la tero au\u0306 fermita dometo, en kiun oni metas mortinton; memoriga s\u0302tono starigita c\u0302e tia loko."}]