[{"text_idx": "#000000", "text": "Wikipedia's Thunderstorm as translated by GramTrans"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Fulmotondro, ankau\u0306 konata kiel elektra s\u0302tormo, fulms\u0302tormo, au\u0306 tondropluvvento, estas s\u0302tormo karakterizita per la c\u0302eesto de fulmo kaj g\u0302ia akustika efiko al la atmosfero de la Tero, konata kiel tondro.\nFulmotondroj okazas en unuig\u0302o kun speco de nubo konata kiel kumulonimbo.\nIli estas kutime akompanitaj per fortaj ventoj, pluvego, kaj foje neg\u0302as, pluvneg\u0302o, aklamas, au\u0306, en kontrasto, neniun precipitaj\u0302on entute.\nFulmotondroj povas vicig\u0302i supren en serio au\u0306 ig\u0302i pluvgrupo, konata kiel krieglinio.\nFortaj au\u0306 severaj fulmotondroj, konataj kiel superc\u0302eloj, rotacias kiel ciklonoj faras.\nDum la plej multaj fulmotondroj movig\u0302as kun la averag\u0302a ventofluo tra la tavolo de la troposfero kiun ili okupas, vertikala ventototordo foje kau\u0306zas devion en ilia kurso lau\u0306 orto en la ventototorddirekto."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Fulmotondrorezulto de la rapida suprendirektita movado de varma, humida aero, foje lau\u0306 fronto.\nKiel la varma, humida aero movig\u0302as supren, g\u0302i malvarmetig\u0302as, kondensas, kaj formas kumulonimbonubon kiu povas atingi altecojn de pli ol 20 kilometroj (12 mejl.).\nC\u0302ar la altig\u0302anta aero atingas sian rosopunkto temperaturon, akvovaporo kondensas en akvogutetojn au\u0306 glacion, reduktante premon loke ene de la fulmotondroc\u0302elo.\nC\u0302iu precipitaj\u0302o falas la longdistancon tra la nuboj direkte al la surfaco de la Tero.\nC\u0302ar la gutetoj falas, ili kolizias kun aliaj gutetoj kaj ig\u0302as pli grandaj.\nLa regresaj gutetoj kreas subenblovon kiam g\u0302i tiras malvarman aeron kun g\u0302i, kaj tiu malvarmaero disvastig\u0302as c\u0302e la surfaco de la Tero, foje kau\u0306zante fortajn ventojn kiuj estas ofte rilataj al fulmotondroj."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Fulmotondroj povas formig\u0302i kaj formig\u0302i en iu geografia loko sed plej ofte ene de la mez-latituda, kie varma, humida aero de tropikaj latitudoj kolizias kun pli malvarmeta aero de polusaj latitudoj.\nFulmotondroj kau\u0306zas la evoluon kaj formadon de multaj severaj veterfenomenoj.\nFulmotondroj, kaj la fenomenoj kiuj okazas kune kun ili, prezentas grandajn dang\u0302erojn.\nDifekto ke rezultoj de fulmotondroj estas plejparte kau\u0306zitaj per malsupreneksplod ventoj, grandaj hajleroj, kaj fulminundado kau\u0306zita de peza precipitaj\u0302o.\nPli fortaj fulmotondroc\u0302eloj estas kapablaj je produktado de tornadoj kaj tromboj."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Neg\u0302o Pluvo kaj neg\u0302o miksita"}, {"text_idx": "#000006", "text": "11 Ekstero de la Tero"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Varma aero havas pli malaltan densecon ol malvarmeta aero, tiel pli varman aeron pliig\u0302ojn supren kaj pli malvarmeta aero eklog\u0302os c\u0302e la fundo [3] (tiu efiko povas esti vidita kun varmaerbalono).\nNuboj formig\u0302as kiel relative pli varma aero, portante humidon, pliig\u0302ojn ene de pli malvarmeta aero.\nLa humida aero pliig\u0302as, kaj, kiel jes tion, g\u0302i malvarmetig\u0302as kaj iom da el la akvovaporo en tiu altig\u0302anta aero kondensas.\nKiam la humido kondensas, g\u0302i liberigas energion konatan kiel latenta varmo de vaporig\u0302o, kio permesas al la altig\u0302anta pakaj\u0302eto da aero malvarmetig\u0302i malpli ol la pli malvarmeta c\u0302irkau\u0306a aero [6] dau\u0306rigante la c\u0302ieliron de la nubo.\nSe sufic\u0302e da malstabileco c\u0302eestas en la atmosfero, tiu procezo estos dau\u0306re sufic\u0302e longa por kumulonimbo nuboj por formig\u0302i kaj produkti fulmon kaj tondron.\nMeteologiaj indeksoj kiel ekzemple konvekta havebla potenciala energio (CAPE) kaj la levita indekso povas esti utiligitaj por kunlabori en determinado eblaj supren vertikala evoluo de nuboj.\nG\u0302enerale, fulmotondroj postulas tri kondic\u0302ojn formig\u0302i:"}, {"text_idx": "#000008", "text": "C\u0302iuj fulmotondroj, nekonsiderante tipo, ekzamenu tri stadiojn: la evolua stadio, la matura stadio, kaj la disipadstadio.\nLa meza fulmotondro havas 24 km (15 mejl.) diametron.\nDependi de la kondic\u0302oj prezentas en la atmosfero, c\u0302iu el tiuj tri stadioj prenas al mezumo de 30 minutoj."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Tipe, se ekzistas malmulte da ventototordo, la s\u0302tormo rapide eniros la disipan stadion kaj \"pluvon mem eksteren\", [8] sed, se ekzistas sufic\u0302a s\u0302ang\u0302o en ventrapideco kaj/au\u0306 direkto, la subenblovo estos apartigita de la suprenskizo, kaj la s\u0302tormo povas ig\u0302i superc\u0302elo, kie la matura stadio povas dau\u0306rigi sin dum pluraj horoj."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Ekzistas kvar c\u0302eftipoj de fulmotondroj: unu-c\u0302ela, multi-c\u0302elo, krieglinio (ankau\u0306 nomita multi-c\u0302ela linio) kaj superc\u0302elo.\nKiuj tipformularoj dependas de la malstabileco kaj relativaj ventkondic\u0302oj c\u0302e malsamaj tavoloj de la atmosfero (\" ventototordo \").\nUnu-c\u0302elaj fulmotondroj formig\u0302as en medioj de malalta vertikala ventototordo kaj laste nur 20-30 minutojn.\nFakorganizitaj fulmotondroj kaj fulmotondraretoj/linioj povas havi pli longajn vivociklojn kiam ili formig\u0302as en medioj de signifa vertikala ventototordo, kiu helpas la evoluon de pli fortaj suprenskizoj same kiel diversajn formojn de severa vetero.\nLa superc\u0302elo estas la plej forte de la fulmotondroj, plej ofte rilataj al granda hajlo, altaj ventoj, kaj tornadformacio."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Tio estas la plej ofta speco de fulmotondrevoluo.\nMatura thunderstorms estas trovita proksime de la centro de la areto, disipante fulmotondrojn ekzistas sur ilia deventa flanko.\nMulticell-s\u0302tormoj formig\u0302as kiel aretoj de s\u0302tormoj sed tiam povas evolui en unu au\u0306 pluraj kriegliniojn.\nDum c\u0302iu c\u0302elo de la areto povas nur dau\u0306ri 20 minutojn, la areto mem povas dau\u0306ri dum horoj en tempo.\nIli ofte ekestig\u0302as de konvektaj suprenskizoj en au\u0306 proksime de montaraj sistemoj kaj liniaj veterlimoj, kiel ekzemple fortaj malvarmfrontoj au\u0306 trogoj de malalta aerpremo.\nTiuj tajpas de s\u0302tormoj estas pli fortaj ol la unu-c\u0302ela s\u0302tormo, ankorau\u0306 multe pli malforta ol la superc\u0302els\u0302tormo.\nDang\u0302eroj kun la multic\u0302elareto inkludas iom grandan hajlon, fulminundadon, kaj malfortajn tornadojn."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Supercell-s\u0302tormoj estas grandaj, kutime severaj, kvazau\u0306-stabil-s\u0302tataj s\u0302tormoj kiuj formig\u0302as en medio kie ventrapideco au\u0306 ventodirekto varias lau\u0306 alteco (\" ventototordo \"), kaj ili havas apartajn subenblovojn kaj suprenskizojn (t.e., kie g\u0302ia rilata precipitaj\u0302o ne falas tra la suprenskizo) kun forta, rotaciante suprenskizon (\" mezociklono \").\nTiuj s\u0302tormoj normale havas tiajn potencajn suprenskizojn ke la pinto de la superc\u0302ela s\u0302tormnubo (au\u0306 amboso) povas trarompi la troposferon kaj atingi en la pli malaltajn nivelojn de la stratosfero, kaj superc\u0302els\u0302tormoj povas esti 15 mejlojn (24 km) larg\u0302aj.\nEsplorado montris ke almenau\u0306 90 procentoj de superc\u0302eloj kau\u0306zas severan veteron.\nTiuj s\u0302tormoj povas produkti detruajn tornadojn, foje F3 au\u0306 pli altaj, ekstreme grandaj hajlerojn (4 coloj au\u0306 10 centimetroj en diametro), rektliniaj ventoj pli ol 80 mph (130 km/h), kaj fulminundojn.\nFakte, esplorado ankau\u0306 montris ke la plej multaj tornadoj okazas de tiu speco de fulmotondro.\nSupercells estas la plej forte speco de fulmotondro, ec\u0302 pli forta ol la plej severaj fulmotondroj."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Fulmotondro estas klasifikita kiel severa se ventoj atingas almenau\u0306 93 kilometrojn je horo (58 mph), hajlo estas 1 colo (25 mm) en diametro au\u0306 pli granda, au\u0306 se funelnuboj au\u0306 tornadoj estas raportitaj.\nKvankam funelnubo au\u0306 tornado indikas severan fulmotondron, tornadaverto estas eligita modloko de severa fulmotondraverto.\nSevera fulmotondraverto estas eligita se fulmotondro ig\u0302as severa, au\u0306 baldau\u0306 farig\u0302os severa.\nEn Kanado, pluvokvantofteco pli granda ol 50 milimetroj (2 in) en unu horo, au\u0306 75 milimetroj (3 in) en tri horoj, kutimas ankau\u0306 indiki severajn fulmotondrojn.\nSeveraj fulmotondroj povas okazi de iu speco de s\u0302tormc\u0302elo.\nTamen, multic\u0302elo, superc\u0302elo, kaj krieglinioj reprezentas la plej oftajn formojn de fulmotondroj kiuj produktas severan veteron."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Mezoskalo kiun konvekta sistemo (MC) estas komplekso de fulmotondroj kiu ig\u0302as fakorganizita sur skalo pli granda ol la individuaj fulmotondroj sed pli malgranda ol ekstertropikaj ciklonoj, kaj normale dau\u0306ras dum pluraj horoj au\u0306 pli.\nMezoskalo la totala nubo kaj precipitaj\u0302padrono de konvekta sistemo povas esti rondaj au\u0306 liniaj lau\u0306 formo, kaj inkludi vetersistemojn kiel ekzemple tropikaj ciklonoj, krieglinioj, lag-efikaj neg\u0302 okazaj\u0302oj, polusaj malkulminoj, kaj Mesoscale Convective Complexes (MCCoj), kaj ili g\u0302enerale formig\u0302as proksime de frontoj.\nPlej multe de la mezoskalo konvektaj sistemoj formig\u0302as subite kaj dau\u0306rigas sian vivotempon tra la venonta tago.\nLa tipo kiu formig\u0302as dum la varma sezono super tero estis en tuta Nordameriko, Eu\u0306ropo, kaj Azio, kun maksimumo en agado notita dum la malfruaj posttagmezo- kaj vesperhoroj."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Formoj de MC kiuj formig\u0302as en la tropikoj estas trovitaj en uzo au\u0306 la Intertropical Konverg\u0302o-Zono au\u0306 musontrogoj, g\u0302enerale ene de la varma sezono inter printempo kaj falo.\nPli intensaj sistemoj formig\u0302as super tero ol super akvo.\nUnu escepto estas tiu de lag-efikaj neg\u0302o grupoj, kiuj formig\u0302as pro malvarma aero movig\u0302anta trans relative varmajn korpojn de akvo, kaj okazas de falo tra printempo.\nPolusaj malkulminoj estas sekunda aparta klaso de MC.\nIli formig\u0302as c\u0302e altaj latitudoj dum la malvarma sezono.\nPost kiam la gepatro MC-j\u0302etkuboj, pli posta fulmotondrevoluo povas okazi lige kun it restmezoskala konvekta vortico (MCV).\nMesoscale-konvektaj sistemoj estas gravaj al Usono-pluvokvantoklimatologio super la Nordamerikaj Grandaj Ebenaj\u0302oj c\u0302ar ili alportas la regionon proksimume duono de sia c\u0302iujara varma sezonpluvokvanto."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Postdomo-fulmotondro, ofte referita kiel trejna fulmotondro, estas fulmotondro en kiu nova evoluo okazas sur la alvente flanko (kutime la okcidenta au\u0306 sudokcidenta flanko en la Norda duonglobo), tia ke la s\u0302tormo s\u0302ajnas resti senmova au\u0306 disvastigi en inversa direkto.\nKvankam la s\u0302tormo ofte prezentig\u0302as senmova sur radaro, au\u0306 ec\u0302 movig\u0302anta alvente, tio estas iluzio.\nLa s\u0302tormo estas vere multi-c\u0302ela s\u0302tormo kun novajn, pli vivkapablaj c\u0302eloj tiu formo sur la alvente flanko, anstatau\u0306igante pli malnovajn c\u0302elojn kiuj dau\u0306re drivas lau\u0306vente.\nKiam tio okazas, katastrofa inundado estas ebla.\nEn Rapida City, Suda Dakoto, en 1972, nekutima paraleligo de ventoj sur diversaj niveloj de la atmosfero kombinita por produkti ade-trejnadaron de c\u0302eloj kiuj faligis grandegan kvanton de pluvo sur la sama areo, rezultigante gigantan fulminundadon.\nSimila okazaj\u0302o okazis en Boscastle, Anglio, la 16an de au\u0306gusto 2004."}, {"text_idx": "#000023", "text": "C\u0302iun jaron, multaj homoj estas mortigitaj au\u0306 grave vunditaj per severaj fulmotondroj malgrau\u0306 la anticipa averto.\nDum severaj fulmotondroj estas plej oftaj en la fonto kaj somero, ili povas okazi c\u0302e rekte ajna sezono."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Nub-al-grunda fulmo ofte okazas ene de la fenomenoj de fulmotondroj kaj havas multajn dang\u0302erojn direkte al pejzag\u0302oj kaj populacioj.\nUnu el la pli signifa dang\u0302erfulmo povas pozi estas la arbarofajroj kiujn ili estas kapablaj je ekbruligado.\nSub registaro de malalta precipitaj\u0302o (longdisko) fulmotondroj, kie malmulte da precipitaj\u0302o c\u0302eestas, pluvokvanto ne povas malhelpi fajrojn de ekfunkciigo kiam vegetaj\u0302aro estas seka kiam fulmo produktas densan kvanton de ekstrema varmeco.\nRekta difekto kau\u0306zita de surprizatakoj okazas okaze.\nEn lokoj kun altfrekvenco por nub-al-grunda fulmo, kiel Florido, fulmo kau\u0306zas plurajn mortig\u0302ojn je jaro, la plej grandan parton ofte al homoj laborantaj ekstere."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Precipitaj\u0302o kun malalta potencialo de hidrogenniveloj (pH), alie konataj kiel acida pluvo, ankau\u0306 estas ofta risko produktita per fulmo.\nDistilita akvo, kiu enhavas neniun karbondioksidon, havas neu\u0306tralan pH de 7-a Likvaj\u0302oj kun pH malpli ol 7 estas acidaj, kaj tiuj kun pH pli granda ol 7 estas bazaj.\n\"Pura\" au\u0306 nepoluita pluvo havas iomete acidan pH de proksimume 5.2, c\u0302ar karbondioksido kaj akvo en la aero reagas kune por formi karbonatan acidon, malfortan acidon (pH 5.6 en distilita akvo), sed nepoluita pluvo ankau\u0306 enhavas aliajn kemiaj\u0302ojn.\nNitrogenmonoksid donaco dum fulmotondrofenomenoj, [47] kau\u0306zitaj de la disfendado de nitrogenmolekuloj, povas rezultigi la produktadon de acida pluvo, se nitrogenmonoksido formas kunmetaj\u0302ojn kun la akvomolekuloj en precipitaj\u0302o, tiel kreante acidan pluvon.\nAcida pluvo povas difekti infrastrukturojn enhavantajn kalciton au\u0306 aliajn solidajn kemiajn kombinaj\u0302ojn enhavantajn karbonon.\nEn ekosistemoj, acida pluvo povas dissolvi planthistojn de vegetaj\u0302aroj kaj pliigi acidig\u0302oprocezon en korpoj de akvo kaj en grundo, rezultigante mortojn de maraj kaj surteraj organismoj."}, {"text_idx": "#000026", "text": "C\u0302iu fulmotondro kiu produktas hajlon kiu atingas la grundon estas konata kiel hajlado.\nTondronuboj kiuj estas kapablaj je produktado de hajleroj ofte vidig\u0302as akira verda kolorigo.\nHajlo estas pli ofta lau\u0306 montaraj sistemoj c\u0302ar montoj devigas horizontalajn ventojn supren (konatajn kiel orografa c\u0302esigo), tiel intensigante la suprenskizojn ene de fulmotondroj kaj igante hajlon pli vers\u0302ajna.\nUnu el la pli oftaj regionoj por granda hajlo estas trans monta norda Hindio, kiu raportis unu el la plej altaj hajlo-rilataj mortnombroj en memoro en 1888.\nC\u0302inio ankau\u0306 travivas signifajn hajladojn.\nEn tuta Eu\u0306ropo, Kroatiaj travivaj\u0302oj oftaj okazoj de hajlo."}, {"text_idx": "#000027", "text": "En Nordameriko, hajlo estas plej ofta en la areo kie Kolorado, Nebrasko, kaj Vajomingo renkontas, konata kiel \"Hail Alley\".\nHajlo en tiu regiono okazas inter la monatoj da marto kaj oktobro dum la posttagmezo- kaj vesperhoroj, kun la plejparto de la okazoj de majo g\u0302is septembro.\nCheyenne, Wyoming (Cheiene, Vajomingo) estas la plej hajlo-ema grandurbo de Nordameriko kun mezumo de nau\u0306 al dek hajladoj per sezono.\nEn Sudameriko, areoj emaj aklami estas grandurboj kiel Bogoto, Kolombio."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Tornado estas furioza, rotacia kolono de aero en kontakto kun kaj la surfaco de la tero kaj kumulonimbonubo (alie konata kiel tondronubo) au\u0306, en maloftaj kazoj, la fundamento de kumuluso.\nTornadoj venas en multaj grandecoj sed estas tipe en la formo de videbla kondensadfunelo, kies mallarg\u0302a fino tus\u0302as la teron kaj ofte estas c\u0302irkau\u0306ita per nubo de derompaj\u0302oj kaj polvo.\nLa plej multaj tornadoj havas ventrapidecojn inter 40 kaj 110 mph (64 kaj 177 km/h), estas c\u0302irkau\u0306 250 futoj (76 m) lau\u0306larg\u0302e, kaj vojag\u0302as kelkajn mejlojn (pluraj kilometroj) antau\u0306 disipado.\nKelkaj ekhavas ventrapidecojn de pli ol 300 mph (480 km/h), etendas pli ol unu mejlon (1.6 km) lau\u0306larg\u0302e, kaj restadon sur la tero por dekduoj da mejloj (pli ol 100 km)."}, {"text_idx": "#000030", "text": "La Fujita-tornadoskala kaj la Enhanced Fujita Scale intereztornadoj per difekto kau\u0306zis.\nEF0 tornado, la plej malforta kategorio, difektas arbojn sed ne grandajn strukturojn.\nEF5 tornado, la plej forte kategorio, s\u0302iras konstruaj\u0302ojn de iliaj fundamentoj kaj povas misformi grandajn nubskrapulojn.\nLa simila TORskalo intervalas de T0 por ekstreme malfortaj tornadoj g\u0302is T11 por la plej potencaj konataj tornadoj.\nDopleraj radar datenoj, fotometrio, kaj grundaj turnig\u0302padronoj (cicloidal markoj) ankau\u0306 povas esti analizitaj por determini intensecon kaj aljug\u0302i rangigon."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Tromboj havas similajn karakterizaj\u0302ojn kiel tornadoj, karakterizitaj per turna funelforma ventofluo kiuj formig\u0302as super korpoj de akvo, ligante al grandaj kumulonimbonuboj.\nTromboj estas g\u0302enerale klasifikitaj kiel formoj de tornadoj, au\u0306 pli specife, ne-supercelleitaj tornadoj kiuj formig\u0302as super grandaj korpoj de akvo.\nTiuj turnaj kolonoj de aero estas ofte evoluigitaj ene de tropikaj areoj proksimaj al la ekvatoro, sed estas malpli oftaj ene de areoj de alta latitudo."}, {"text_idx": "#000034", "text": "La plej multaj fulmotondroj venas kaj iras sufic\u0302e senokaze;\ntamen, c\u0302iu fulmotondro povas ig\u0302i severa, kaj c\u0302iuj fulmotondroj, de difino, prezenti la dang\u0302eron de fulmo.\nFulmotondropreteco kaj sekureco rilatas al prenado de s\u0302tupoj antau\u0306e, dum, kaj post fulmotondro por minimumigi vundon kaj difekton."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Preteco rilatas al antau\u0306zorgoj kiuj devus esti prenitaj antau\u0306 fulmotondro.\nIom da preteco prenas la formon de g\u0302enerala preteco (kiam fulmotondro povas okazi en iu tempo de la tago au\u0306 jaro).\nPrepari familian krizplanon, ekzemple, povas s\u0302pari valoran tempon se s\u0302tormo ekestas rapide kaj neatendite.\nArang\u0302ante la hejmon forigante senvive au\u0306 putrante membrojn kaj arbojn, kiuj povas esti krevigitaj inte en altaj ventoj, povas ankau\u0306 signife redukti la riskon je posedaj\u0302damag\u0302o kaj persondamag\u0302o."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Dum sekureco kaj preteco ofte interkovras, \"fulmotondrosekureco\" g\u0302enerale rilatas al kiuj homoj devus fari dum kaj post s\u0302tormo.\nLa American Red Cross rekomendas ke homoj sekvu tiujn antau\u0306zorgojn se s\u0302tormo estas baldau\u0306a au\u0306 en progreso: [72]"}, {"text_idx": "#000040", "text": "La NWS c\u0302esis rekomendi la \"fulmkau\u0306rig\u0302on\" en 2008 kiel g\u0302i ne disponigas signifan nivelon de protekto kaj ne signife malaltigos la riskon de esti mortigita au\u0306 vundita de proksima surprizatako."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Kelkaj el la plej potencaj fulmotondroj super Usono okazas en la Mezokcidento kaj la Sudaj s\u0302tatoj.\nTiuj s\u0302tormoj povas produkti grandan hajlon kaj potencajn tornadojn.\nFulmotondroj estas relative nekutimaj lau\u0306 multe de la Okcidenta marbordo de Usono, [83] sed ili okazas kun pli granda frekvenco en la enlandaj lokoj, precipe la Sakramento- kaj San Joaquin Valoj de Kalifornio.\nEn printempo kaj somero, ili okazas preskau\u0306 c\u0302iutage en certaj lokoj de la Roka Montaro kiel parto de la North American Monsoon registaro.\nEn la Nordoriento, s\u0302tormoj akceptas similajn karakterizaj\u0302ojn kaj padronojn kiel la Mezokcidenton, sed kun malpli frekvenco kaj severeco.\nDum la somero, aeramasfulmotondroj estas preskau\u0306 c\u0302iutaga okazo super centraj kaj sudaj partoj de Florido."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Fulmo estas elektra sens\u0302argig\u0302o kiu okazas en fulmotondro.\nG\u0302i povas esti vidita en la formo de brila strio (au\u0306 riglilo) de la c\u0302ielo.\nFulmo okazas kiam elektra pagendaj\u0302o estas konstruita ene de nubo, pro senmova elektro generita per superfridigitaj akvogutetoj koliziantaj kun glacikristaloj proksime de la frostigadnivelo.\nKiam sufic\u0302e granda pagendaj\u0302o estas konstruita, granda sens\u0302argig\u0302o okazos kaj povas esti vidita kiel fulmo."}, {"text_idx": "#000044", "text": "La temperaturo de fulmo povas esti kvin fojojn pli varma ol la surfaco de la suno.\nKvankam la fulmo estas ekstreme varma, la tempodau\u0306ro estas mallonga kaj 90% de strikviktimoj pluvivas.\nKontrau\u0306e al la populara ideo ke fulmo ne strikas dufoje en la sama loko, kelkaj homoj estis frapitaj per fulmo pli ol tri fojojn, kaj nubskrapuloj kiel la Empire State Building estis frapitaj multaj tempoj en la sama s\u0302tormo."}, {"text_idx": "#000045", "text": "La lau\u0306ta krako kiu estas au\u0306dita estas la bonega ekscitita aero c\u0302irkau\u0306 la fulmo disetendig\u0302anta c\u0302e la rapido de sono.\nC\u0302ar solidaj vojag\u0302oj multe pli malrapide ol lumo la fulmo vidig\u0302as antau\u0306 la krako, kvankam ambau\u0306 okazas en la sama momento."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Ekzistas pluraj specoj de fulmo:"}, {"text_idx": "#000048", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] Energio"}, {"text_idx": "#000049", "text": "C\u0302u la kvanto de akvo en kiu estas densigita kaj poste falis de nubo estas konata, tiam kiun la sumenergio de fulmotondro povas esti kalkulita.\nEn tipa fulmotondro, c\u0302irkau\u0306 5\u00d7 108\nkg da akvovaporo estas levita, kaj la kvanto de energio liberigita kiam tio kondensas estas 1015\nTio estas sur la sama grandordo de energio liberigita ene de tropika ciklono, kaj pli da energio ol tio liberigita dum la atombombeksplodo en Hiros\u0302imo, Japanio en 1945."}, {"text_idx": "#000051", "text": "En pli nuntempaj tempoj, fulmotondroj akceptis la rolon da scienca scivolemo.\nC\u0302iun fonton, s\u0302tormcizelistoj iras al la Nordamerikaj Grandaj Ebenaj\u0302oj da Usono kaj la kanadaj Prerioj por esplori la sciencajn aspektojn de s\u0302tormoj kaj tornadoj tra uzo de vidbendigado.\nRadiopulsoj produktitaj per kosmaj radiadoj kutimas legi kiom elektraj s\u0302argoj formig\u0302as ene de fulmotondroj.\nPli fakorganizitaj meteologiaj projektoj kiel ekzemple VORTEX2 uzas aron de sensiloj, kiel ekzemple la doplera sur Radoj, veturiloj kun surc\u0302evala au\u0306tomatigis meteorologiajn staciojn, veterobalonojn, kaj senpilotaj aviadiloj esplori fulmotondrojn atendis produkti severan veteron.\nFulmo estas detektita malproksime uzante sensilojn kiuj detektas nub-al-grundajn fulmbatojn kun 95-procenta precizeco en detekto kaj ene de 250 metroj (820 ft) de sia punkto de origino."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Fulmotondroj forte influis multajn fruajn civilizojn.\nGrekoj kredis ke ili estis bataloj kondukitaj fare de Zeu\u0306so, kiu j\u0302etis fulmojn forg\u0302itajn fare de Hefesto.\nKelkaj indianaj triboj asociis fulmotondrojn kun la thunderbird, kiun ili kredis estis servisto de la Granda Spirito.\nLa norenulo konsideris fulmotondrojn okazi kiam Toro iris por kontrau\u0306batali Jo\u0308tnar, kun la tondro kaj fulmo estanta la efiko de siaj strikoj per la martelo Mjo\u0308lnir.\nHinduismo rekonas Indra kiel la dio de pluvo kaj fulmotondroj.\nKristana doktrino akceptis la ideojn de la origina laboro de Aristotelo, nomita Meteorologica , kiu bobenas estis kau\u0306zitaj de elspiradoj de la Tero kaj ke furiozaj s\u0302tormoj estis la laboro de dio.\nTiuj ideoj dau\u0306re estis ene de la c\u0302eftendenco same malfrue kiel la 18-a jarcento."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Martin Luther estis c\u0302irkau\u0306pas\u0302anta kiam fulmotondro komencig\u0302is, igante lin preg\u0302i al dio por estado s\u0302parita kaj promesado ig\u0302i monah\u0302o."}, {"text_idx": "#000054", "text": "La nuboj de Venuso estas kapablaj je produktado de fulmo tre kiel la nuboj sur la Tero.\nLa fulmofteco estas almenau\u0306 la duono de tio sur la Tero.\nMaldika akvotavolo nuboj s\u0302ajnas subesti la amoniaktavolon ene de la atmosfero de Jupitero, kie fulmotondroj konstatis de fulmeroj estis detektitaj.\n(Akvo estas polusa molekulo kiu povas porti pagendaj\u0302on, tiel ke g\u0302i estas kapabla je kreado de la pagendaj\u0302apartigo bezonata por produkti fulmon.\nTiuj elektraj sens\u0302argig\u0302oj povas esti g\u0302is mil fojojn pli potencajn ol fulmo sur la Tero.\nLa akvonuboj povas formi fulmotondrojn movitajn per la varmeco levig\u0302anta de la interno."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Severa fulmotondraverto kaj Severa fulmotondro rigardas"}, {"text_idx": "#000060", "text": "Ekvivalenta ebla temperaturo ( \u03b8e)"}, {"text_idx": "#000061", "text": "Fulmotondro estas kompleksa meteologia fenomeno, kiu \u2013 kiel indikas la nomo \u2013 inkluzivas fulmojn kaj tondrojn, do potencajn elektrajn mals\u0302arg\u0302ig\u0302ojn en la tera atmosfero, kutime ankau\u0306 fortan venton (do s\u0302tormon) kaj pluvon, hajlon au\u0306 neg\u0302on. Tendence fortaj ventoj iom antau\u0306as la fulmotondrojn, kaj fortega pluvo, hajlo au\u0306 neg\u0302o akompanas ilin."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Sur la tero konstante okazas samtempe proksimume 2000 fulmotondroj.[mankas fonto]"}]