[{"text_idx": "#000000", "text": "Wikipedia's Federalism as translated by GramTrans"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Federaciismo estas la miksita au\u0306 kunmetita reg\u0302imo de registaro, kombinante g\u0302eneralan registaron (la centran au\u0306 \"federacian\" registaro) kun regionaj registaroj (provincaj, s\u0302tato, kantonaj, teritoriaj au\u0306 aliaj sub-unuaj registaroj) en ununura politika sistemo.\nG\u0302ia karakterizaj\u0302o, ekzempligita en la fondekzemplo de moderna federaciismo de la Usono de Ameriko sub la Konstitucio de 1787, estas rilato de komuna au\u0306toritato inter la du niveloj de registaro establita.\nG\u0302i povas tiel esti difinita kiel s\u0302tatformo en kiu ekzistas dividado de potencoj inter du niveloj de registaro de egala statuso."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Federaciismo devias de konfederaciismo, en kiu la g\u0302enerala nivelo de registaro estas malc\u0302efa al la regiona nivelo, kaj de transdono ene de unitaria s\u0302tato, en kiu la regiona nivelo de registaro estas malc\u0302efa al la g\u0302enerala nivelo.\nG\u0302i reprezentas la centran formon en la pado de regiona integrig\u0302o au\u0306 apartigo, [4] saltita sur la malpli integra flanko per konfederaciismo kaj sur la pli integra flanko per transdono ene de unitaria s\u0302tato."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Gvidi ekzemplojn de la federacio au\u0306 federacia s\u0302tato inkludas la Rusan Federacion, Usonon, Sovetunion, Kanadon, Meksikon, Brazilon, Germanion, Svislandon, Au\u0306stralion kaj Hindion.\nKelkaj ankau\u0306 hodiau\u0306 karakterizas la Eu\u0306ropan Union kiel la pionira ekzemplo de federaciismo en multi-s\u0302tata konteksto, en koncepto nomis la federacian union de s\u0302tatoj."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Klarigoj por adopto de federalistsistemoj"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Federaciismo kun du komponentoj 3.13."}, {"text_idx": "#000007", "text": "2 Funkcioj de la federismo\n3 Listo de federisme organizitaj s\u0302tatoj\n4 Ne plu ekzistantaj federaciaj s\u0302tatoj\n5 Ne plu ekzistintaj konfederaciaj s\u0302tatoj, realunioj kaj aliaj supers\u0302tataj unuig\u0302oj"}, {"text_idx": "#000008", "text": "La esprimoj \"federaciismo\" kaj \"konfederaciismo\" ambau\u0306 havas radikon en la latinaj\u0302o foedus, kun la signifo \"traktato, pakto au\u0306 pakto.\"\nIlia komuna signifo g\u0302is la malfrua dekoka jarcento estis simplanima ligo au\u0306 interregistara rilato inter suverenaj s\u0302tatoj bazitaj sur traktato.\nIli estis tial komence sinonimoj.\nEstis en tiu signifo ke James Madison en Federalisto 39 nomis la novan Usonon \"nek s\u0302tatano nek federacia konstitucio, sed kunmetaj\u0302o de ambau\u0306\" (t.e. nek ununura granda unitaria s\u0302tato nek ligo/konfederacio inter pluraj malgrandaj s\u0302tatoj, sed hibrido de la du).\nEn la kurso de la deknau\u0306a jarcento la signifo de federaciismo venus por s\u0302ang\u0302i, fortigante por plusendi unike al la romankunmetaj\u0302o-politika formularo, dum la signifo de konfederaciismo restus je ligo de s\u0302tatoj.\nTiel, tiu artikolo rilatigas al la moderna uzokutimo de la vorto \"federaciismo\"."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Moderna federaciismo estas sistemo bazita sur demokrataj reguloj kaj institucioj en kiuj la potenco regi estas dividita inter s\u0302tatanoj kaj provinca/subs\u0302tataj registaroj.\nLa esprimo federalisto priskribas plurajn politikajn kredojn c\u0302irkau\u0306 la mondo depende de kunteksto."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Federaciismo foje estas rigardita kiel en la kunteksto de internacia intertraktado kiel \"la plej bona sistemo por integrado de diversspecaj nacioj, etnoj, au\u0306 batalistpartioj, kiuj c\u0302iuj povas havi kialon por timi kontrolon de tro potenca centro.\"\nTamen, en kelkaj landoj, tiuj skeptikaj de federaciaj receptoj kredas ke pliigita regiona au\u0306tonomio kau\u0306zas supozeble secesion au\u0306 dissolvo de la nacio.\nEn Sirio, federaciigproponoj malsukcesis delvis c\u0302ar \"sirianoj timas ke tiuj limoj povis montrig\u0302i por la sama kiel tiuj ke la bataladpartioj nuntempe c\u0302izis.\""}, {"text_idx": "#000011", "text": "Federacioj kiel ekzemple Jugoslavio au\u0306 C\u0302eh\u0302oslovakio kolapsis tuj kiam estis eble meti la modelon al la testo."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Ideational teorioj, kiuj diras ke pli alta grado da ideologia engag\u0302ig\u0302o al malcentralizistideoj en socio igas federaciismon pli supozeble adoptita.\nKultur-historiaj teorioj, kiuj diras ke federaciaj institucioj estas pli supozeble adoptitaj en socioj kun kulture au\u0306 etne fragmentaj populacioj.\n\"Socialkontrakto-\" teorioj, kiuj diras ke federaciismo aperas kiel rabatac\u0302eto inter centro kaj periferio kie la centro ne estas sufic\u0302e potenca por domini la periferion kaj la periferion estas ne sufic\u0302e potenca por secesii de la centro.\n\"Infrastruktura potenco\" teorioj, kiuj diras ke federaciismo aperas supozeble kiam la subunuoj de ebla federacio jam havas altagrade evoluintajn infrastrukturojn (ekz. ili jam estas konstituciaj, parlamentaj, kaj administre modernigitaj s\u0302tatoj)."}, {"text_idx": "#000014", "text": "En Eu\u0306ropo, \"federalisto\" foje kutimas priskribi tiujn kiuj favoras oftan federacian registaron, kun distribuita potenco sur regionaj, naciaj kaj supernaciaj niveloj.\nLa plej multaj eu\u0306ropaj federalistoj deziras ke tiu evoluo dau\u0306ru ene de la Eu\u0306ropa Unio.\n[ citaj\u0302o bezonis ] eu\u0306ropa federaciismo originis de postmilita Eu\u0306ropo;\nunu el la pli gravaj iniciatoj estis la parolado de Winston Churchill en Zuriko en 1946."}, {"text_idx": "#000015", "text": "En Usono, federaciismo origine rilatis al kredo je pli forta centra administracio.\nKiam la usona konstitucio estis redaktita, la Federalisto-Partio apogis pli fortan centran administracion, dum \" kontrau\u0306-federalistoj \" volis havi pli malfortan centran administracion.\nTio estas tre malsama de la moderna uzokutimo de \"federaciismo\" en Eu\u0306ropo kaj Usono.\nLa distingo devenas de la fakto ke \"federaciismo\" estas situanta en la mezo de la politika spektro inter konfederacio kaj unitaria s\u0302tato.\nLa usona konstitucio estis skribita kiel reago al la Artikoloj de Konfederacio, sub kiu Usono estis loza konfederacio kun malforta centra administracio."}, {"text_idx": "#000016", "text": "En kontrasto, Eu\u0306ropo havas pli bonegan historion de unitariaj s\u0302tatoj ol Nordameriko, tiel eu\u0306ropa \"federaciismo\" argumentas por pli malforta centra administracio, relative al unitaria s\u0302tato.\nLa moderna amerika uzokutimo de la vorto estas multe pli proksime al la eu\u0306ropa senco.\nC\u0302ar la potenco de la Federacia registaro pliig\u0302is, kelkaj homoj perceptis multe pli unitarian s\u0302taton ol ili kredas ke la fondo-patroj celis.\nLa plej multaj homoj sag\u0302e rekomendantaj \"federaciismon\" en Usono kverelas en favoro de limigado de la potencoj de la federacia registaro, aparte la jug\u0302istaro (vidu Federalist Society, New Federalism)."}, {"text_idx": "#000017", "text": "En Kanado, federaciismo tipe implicas opozicion al sovereigntist movadoj (plej ofte Kebekia separismo)."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Federaciismo povas ampleksi kiel malabunda kiel du au\u0306 tri internaj sekcioj, kiel estas la kazo en Belgio au\u0306 Bosnio kaj Hercegovino.\nG\u0302enerale, du ekstremaj\u0302oj de federaciismo povas esti distingitaj: c\u0302e unu ekstremaj\u0302o, la forta federacia s\u0302tato preskau\u0306 estas tute unitaria, kun malmultaj potencoj rezervitaj por lokaj administracioj;\ndum c\u0302e la alia ekstremaj\u0302o, la nacia registaro povas esti federacia s\u0302tato en nomo nur, estante konfederacio en aktualeco."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Sur la unua el januaro 1901 la nacis\u0302tato de Au\u0306stralio oficiale venis en ekziston kiel federacio.\nLa au\u0306stralia kontinento estis koloniigita fare de Britio en 1788, kiu poste establis ses, poste au\u0306tonomiajn, koloniojn tie.\nEn la 1890-aj jaroj la registaroj de tiuj kolonioj c\u0302iuj okazigis referendumojn sur ig\u0302i unuigita, au\u0306tonomia \"s\u0302tatkomunumo\" ene de la Brita Imperio.\nKiam c\u0302iuj kolonioj voc\u0302donis en favoro de federacio, la Federation of Australia (Federacio de Au\u0306stralio) komencig\u0302is, rezultigante la establado de la S\u0302tatkomunumo de Au\u0306stralio 1901.\nLa modelo de au\u0306stralia federaciismo estas proksime apoganto de la origina modelo de la Usono de Ameriko, kvankam jes tion tra parlamenta Westminster-sistemo prefere ol prezidenta sistemo."}, {"text_idx": "#000022", "text": "En Brazilo, la falo de la monarkio en 1889 de militistapuc\u0302a d'e\u0301tat kau\u0306zis la pliig\u0302on de la prezidenta sistemo, gvidita fare de Deodoro da Fonseca.\nHelpite fare de bonkonata juristo Ruy Barbosa, Fonseca establis federaciismon en Brazilo per dekreto, sed tiu regadosistemo estus konfirmita fare de c\u0302iu brazila konstitucio ekde 1891, kvankam kelkaj el ili distordus kelkajn el la federalistoprincipoj.\nLa federacia registaro (1937) havis la au\u0306toritaton nomumi State Governors (nomitajn interventor'oj) c\u0302e volo, tiel alcentrigante potencon en la manoj de prezidanto Getu\u0301lio Vargas.\nBrazilo ankau\u0306 uzas la Fonseca sistemon por reguligi inters\u0302tatan komercon.\nBrazilo estas unu el la plej grandaj federaciaj registaroj."}, {"text_idx": "#000023", "text": "La brazila konstitucio de 1988 enkondukis novan komponenton en la ideoj de federaciismo, inkluzive de municipoj kiel federaciaj unuoj.\nBrazilaj municipoj nun estas provizitaj per kelkaj el la tradiciaj potencoj kutime koncedite al s\u0302tatoj en federaciismo, kaj kvankam ili ne estas permesitaj havi konstitucion, ili estas strukturitaj per organika leg\u0302o."}, {"text_idx": "#000024", "text": "En Kanado la sistemo de federaciismo estas priskribita fare de la dividado de potencoj inter la federacia parlamento kaj la provincaj registaroj de la lando.\nSub la Konstitucia leg\u0302o (antau\u0306e konata kiel la British North America Act (Brita Norda Amerika Leg\u0302o) de 1867, specifaj potencoj de leg\u0302aro estas asignitaj.\nSekcio 91 el la konstitucio kau\u0306zas federacian au\u0306toritaton por leg\u0302aro, dum parto 92 kau\u0306zas provincajn potencojn."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Por aferoj ne rekte traktitaj en la konstitucio, la federacia registaro retenas restajn potencojn;\ntamen, konflikto inter la du niveloj de registaro, rilatigi al kiu nivelo havas leg\u0302donan jurisdikcion super diversaj aferoj, estis delonga kaj evoluanta temo.\nAreoj de konkurso inkludas leg\u0302aron kun respekto al reguligo de la ekonomio, impostado, kaj naturresursoj."}, {"text_idx": "#000026", "text": "La Government of India (Registaro de Hindio) (referita c\u0302ar la Unia Registaro) estis establitaj fare de la Constitution of India (Konstitucio de Hindio), kaj estas la reganta au\u0306toritato de federacia unio de 29 s\u0302tatoj kaj 7 unioteritorioj."}, {"text_idx": "#000027", "text": "La registaro de Hindio estas bazita sur 3 tierita sistemo, en kiu la Constitution of India (Konstitucio de Hindio) konturas la subjektojn sur kiuj c\u0302iu parto de registaro havas plenumajn potencojn.\nLa konstitucio origine zorgis pri dunivela sistemo de registaro, la Union Government (ankau\u0306 konata kiel la Centra administracio), reprezentante la Union de Hindio, kaj la subs\u0302tataj registaroj.\nPoste, tria parto estis aldonita en la formo de pankaiat kaj municipoj.\nEn la aktuala arang\u0302o, La Sepa- Horaro de la hinda Konstitucio markas la temojn de c\u0302iu nivelo de registara jurisdikcio, dividante ilin en tri listojn:"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Union List inkludas temojn de nacia graveco kiel ekzemple defendo de la lando, eksters\u0302tataj\u0302oj, bankado, komunikadoj kaj valuto.\nLa Unia Registaro sole povas igi leg\u0302ojn rilatigi al la subjektoj menciitaj en la Unia Listo.\nState List enhavas temojn de S\u0302tato kaj lokan gravecon kiel ekzemple polico, komerco, komerco, agrikulturo kaj irigacio.\nLa subs\u0302tataj registaroj sole povas igi leg\u0302ojn rilatigi al la subjektoj menciitaj en la S\u0302tata Listo.\nConcurrent List inkludas temojn de komuna intereso al kaj la Unia Registaro same kiel la Subs\u0302tataj registaroj, kiel ekzemple eduko, arbaro, sindikatoj, geedzig\u0302o, adopto kaj sinsekvo.\nAmbau\u0306 la Unio same kiel la Subs\u0302tataj registaroj povas fari leg\u0302ojn pri la subjektoj menciitaj en tiu listo.\nSe iliaj leg\u0302oj konfliktas kun unu la alian, la leg\u0302o farita fare de la Unia Registaro regos."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Karakteriza aspekto de hinda federaciismo estas ke male al multaj aliaj formoj de federaciismo, g\u0302i estas malsimetria.\nArtikolo 370 faras specialaj\u0302oprovizaj\u0302ojn por la stato de G\u0302amuo kaj Kas\u0302miro kiel per g\u0302ia Instrument of Accession (Instrumento de Accession).\nArtikolo 371 faras specialaj\u0302oprovizaj\u0302ojn por la statoj de Andra-Prades\u0302o, Arunac\u0302al-Prades\u0302o, Asamon, Goaon, Mizoram, Manipuron, Nagalandon kaj Sikimon kiel per ilia surtronig\u0302o au\u0306 s\u0302tat-ecaj negocoj.\nAnkau\u0306 oni pli da aspekto de hinda federaciismo estas sistemo de President's Rule en kiu la centra administracio (tra g\u0302ia elelektita guberniestro) prenas kontrolon de s\u0302tatadministracio dum certaj monatoj kiam neniu partio povas formi registaron en la s\u0302tato au\u0306 ekzistas perforta tumulto en la s\u0302tato."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Kvankam la konstitucio ne diras tion, Hindio nun estas plurlingva federacio.\nHindio havas plurpartian sistemon, kun politikaj fidelecoj ofte bazite sur lingvaj, regionaj kaj kastidentecoj, [14] necesigante koaliciopolitikon, precipe sur la sindikat nivelo."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Malajzio estas federacia konstitucia monarkio."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Kvankam Sudafriko portas kelkajn elementojn de federacia sistemo, kiel ekzemple la asigno de certaj potencoj al provincoj, g\u0302i estas tamen konstitucie kaj funkcie unitaria s\u0302tato."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Dum la Franca Revolucio, precipe en 1793, \"federaciismo\" havis totale malsaman signifon.\nEstis politika movado malfortigi la centran administracion en Parizo transdonante potencon al la provincoj."}, {"text_idx": "#000036", "text": "post la fino da 2-a Mondmilito, pluraj movadoj komencig\u0302is rekomendi eu\u0306ropan federacion, kiel ekzemple la Union of European Federalists (Unio de eu\u0306ropaj federalistoj) kaj la Eu\u0306ropa Movado, fondita en 1948.\nTiuj organizoj ekzercis influon en la eu\u0306ropa unuigprocezo, sed neniam lau\u0306 decida maniero."}, {"text_idx": "#000037", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] Kvankam la skizoj de kaj la Maastricht-traktato kaj la Traktato establanta konstitucion por Eu\u0306ropo menciis federaciismon, la referenco neniam faris g\u0302in al la teksto de la traktatoj enkondukitaj per interkonsento.\nLa plej forte rekomendantoj de eu\u0306ropa federaciismo estis Germanio, Italio, Belgio kaj Luksemburgio dum tiuj historie plej forte kontrau\u0306staris estis Britio, Danio kaj Francio (kun konservativaj regnestroj kaj registaroj).\n[ citaj\u0302o bezonis ] Ekde la prezidanteco de Franc\u0327ois Mitterrand (1981-1995), la francaj au\u0306toritatoj adoptis multe pli da por-eu\u0306ropanan Unification-pozicion, c\u0302ar ili pripensas ke forta EU prezentas la plej bonan \"asekuron\" kontrau\u0306 unuigita Germanio kiu eble ig\u0302os tro forta kaj tiel minaco por it'oj najbaroj."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Tiuj malkomfortan uzante la \"F\" vorton en la EU-kunteksto devus sentig\u0302i liberaj prisigni g\u0302i kiel kvazau\u0306-federacia au\u0306 federacia-simila sistemo.\nTamen, por la celoj de la analizo c\u0302i tie, la EU havas la necesajn atributojn de federacia sistemo.\nEstas frape ke dum multaj akademiuloj de la EU dau\u0306re rezistas analizi g\u0302in kiel federacio, la plej multaj nuntempaj studentoj de federaciismovido la EU kiel federacia sistemo (Vidu ekzemple, Bednar, Filippov et al., McKay, Kelemen, Defigueidon kaj Weingast)."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Germanio kaj la c\u0302eestantaj EU la nuraj ekzemploj de federaciismo en la mondo kie membroj de la federaciaj \"superaj c\u0302ambroj\" (la germanaj Bundesrat (Federacia Konsilio) kaj la Eu\u0306ropa Konsilio ) estas nek elektitaj nek nomumita sed konsistas el membroj au\u0306 delegitoj de la registaroj de siaj eroj.\nUsono havis similan sistemon g\u0302is 1913, kie antau\u0306 la 17-a Konstitucia amendo, senatanoj estis delegitoj de la s\u0302tato elektita fare de la s\u0302atleg\u0302donadoj prefere ol la civitanoj."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Jam la Sankta Romia Imperio, la Rejna Federacio, la Germana Federacio, la Nordgermana Federacio, la Germana Imperiestra Regno kaj la Vajmara Respubliko estis federaciaj kompleksoj de teritorioj de malsamaj politikaj strukturoj.\nModerna Germanio prirezignis federaciismon nur dum Naziismo (1933-1945) kaj en la GDR ( German Democratic Republic a.k.\nGermana Demokratia Respubliko) de 1952 g\u0302is 1990.\nAdolf Hitler rigardis federaciismon kiel malhelpon al siaj celoj.\nC\u0302ar li skribis en Mein Kampf , \" Nacisocialismo devas postuli la rajton trudi g\u0302iajn principojn al la tuta germana nacio, sen konsidero al kio estis g\u0302is nun la limigoj de federaciaj s\u0302tatoj.\""}, {"text_idx": "#000041", "text": "[ pag\u0302o bezonis ] Sekve, la ideo de forta, alcentrigita registaro havas tre negativajn konotaciojn en germana politiko, kvankam la Progresemaj politikaj movadoj en Germanio (liberaluloj, Socialdemokratoj) rekomendis dum la Sekundo Germana Imperiestra Regno (1871-1918) abolicii (au\u0306 transformi) la plimulton de germanaj subs\u0302tatoj de tiu epoko, kvankam ili estis konsideritaj kiel plejparte monarh\u0302istaj rimeningejoj de la feu\u0306daj strukturoj de la Mezepoko."}, {"text_idx": "#000042", "text": "La post-imperia naturo de rusa subsekcio de registaro s\u0302ang\u0302ig\u0302is direkte al g\u0302enerale sendependa modelo kiu komencis kun la establado de Sovetunio (de kiu Rusio estis regita kiel parto).\nG\u0302i estis liberaligita en la sekvo de Sovet-Unio, kun la reformoj sub Boris Yeltsin konservanta grandan parton da la sovetia strukturo aplikante c\u0302iam pli liberalajn reformojn al la administrado de la konsistigaj respublikoj kaj subjektoj (dum ankau\u0306 venante en konflikton kun c\u0302ec\u0302ena secesiisto ribelas dum la C\u0302ec\u0302ena Milito).\nKelkaj el la reformoj sub Jeltsino estis skalitaj reen fare de Vladimir Putin."}, {"text_idx": "#000043", "text": "C\u0302iuj la subsekciaj unuoj de Rusio estas konata kiel subjektoj, kun kelkaj pli malgrandaj unuoj, kiel ekzemple la respublikoj g\u0302uantaj pli da au\u0306tonomio ol aliaj subjektoj pro havado de recenta c\u0302eesto de kulture ne-rusa etna malplimulto au\u0306, en kelkaj kazoj, plimulto."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Nuntempe, ekzistas 85 federaciaj temoj de Rusio."}, {"text_idx": "#000045", "text": "La UAE estas federacia absoluta monarkio de la ses regantaj familioj de la Unuig\u0302intaj Arabaj Emirlandoj kun Emiro de c\u0302iu emirlando estanta au\u0306tokrato kaj la Emiro de Abu Dhabi estanta ankau\u0306 la President of the UAE (Prezidanto de la UAE)."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Federaciismo en Usono estas la evoluanta rilato inter subs\u0302tataj registaroj kaj la federacia registaro de Usono.\nAmerika registaro evoluis de sistemo de duobla federaciismo g\u0302is unu el asocieca federaciismo.\nEn \"Federalist No. 46\", James Madison asertis ke la s\u0302tatoj kaj nacia registaro \"estas fakte sed malsamajn agentojn kaj kuratorojn de la homoj, konstituitaj kun malsamaj potencoj.\"\nAlexander Hamilton, skribo en \"Federalist No. 28\", sugestis ke ambau\u0306 niveloj de registaro ekzercus au\u0306toritaton al la utilo de la civitanoj: \"Se iliaj [xxx] rajtoj estas invaditaj per c\u0302iu el ambau\u0306, ili povas fari uzon de la aliaj kiel la instrumento de anstatau\u0306aj\u0302o.\""}, {"text_idx": "#000047", "text": "C\u0302ar la s\u0302tatoj estis preekzistantaj politikaj unuoj, la usona konstitucio ne bezonis difini au\u0306 klarigi federaciismon en c\u0302iu sekcio sed g\u0302i ofte mencias la rajtojn kaj respondecajn kampojn de subs\u0302tataj registaroj kaj s\u0302tatoficistoj rilate al la federacia registaro.\nLa federacia registaro havas certajn eksplicitajn potencojn (ankau\u0306 nomitajn listigitaj potencoj ) kiuj estas potencoj detale priskribitaj en la konstitucio, inkluzive de la rajto pagigi impostojn, milito deklaras, kaj reguligi federacian vojon kaj fremdan komercon.\nKrome, la Necesaj\u0302o and Proper Clause donas al la federacia registaro la implican potencon pasigi ajnan leg\u0302on \"necesa kaj bonorda\" por la ekzekuto de g\u0302iaj eksplicitaj potencoj.\nAliaj potencoj - la hezitemaj potencoj - estas rezervitaj al la homoj au\u0306 la s\u0302tatoj.\nLa potenco delegita al la federacia registaro estis signife vastigita per la kasaci-kortuma verdikto en McCulloch-v. Marilando (1819), amendoj al la konstitucio post la Civita milito, kaj per kelkaj pli postaj amendoj - same kiel la totala aserto de la Civita milito, kiu la s\u0302tatoj estis lau\u0306leg\u0302e submetitaj al la finaj diktaj\u0302oj de la federacia registaro."}, {"text_idx": "#000048", "text": "La Federalisto-Partio de Usono estis kontrau\u0306batalita fare de la demokrata-respublikanoj, inkluzive de potencaj figuroj kiel ekzemple Thomas Jefferson.\nLa demokrata-respublikanoj plejparte kredis ke: la parlamento havis tro multe da potenco (plejparte pro la Necesaj\u0302o kaj Proper Clause) kaj ke ili estis senbridaj;\nla oficulo havis tro multe da potenco, kaj ke ekzistis neniu vizitas la oficulon;\nkaj ke fakturo de rajtoj devus esti kunligita kun la konstitucio por malhelpi diktatoron (tiam kredis poste esti la prezidanto) de ekspluati au\u0306 tiranado de civitanoj.\nLa federalistoj, aliflanke, argumentis ke estis maleble listigi c\u0302iujn rajtojn, kaj tiuj kiuj ne estis listigitaj povus esti facile preteratentitaj c\u0302ar ili ne estis en la oficiala fakturo de rajtoj.\nPrefere, rajtoj en specifaj kazoj estis decidotaj per la justico de tribunaloj."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Post la Usona Enlanda Milito, la federacia registaro pliig\u0302is multe en influo sur c\u0302iutageco kaj en grandeco relative al la subs\u0302tataj registaroj.\nKialoj inkludis la bezonon reguligi entreprenojn kaj industriojn tiujn interspacajn s\u0302tatlimojn, provojn certigi civitanrajtojn, kaj la zorgaj\u0302on de sociservoj.\nLa federacia registaro akiris neniujn grandajn novajn potencojn g\u0302is la akcepto de la kasacia kortumo de la Sherman Anti-Trust Act."}, {"text_idx": "#000050", "text": "De 1938 g\u0302is 1995, la Usona Supera Tribunalo ne nuligis ajnan federacian statuton kiel transgresado de la rajtigo de kongreso sub la Komerckondic\u0302o.\nLa plej multaj agoj de la federacia registaro povas trovi iun lau\u0306leg\u0302an subtenon inter la eksplicitaj potencoj, kiel ekzemple la Komerckondic\u0302o, kies aplikebleco estis malvastigita fare de la kasacia kortumo en la lastaj jaroj.\nEn 1995 la kasacia kortumo malaprobis la Gun-Free School Zones Act (Pafil-libera Lernejo-Zonoj-Leg\u0302o) en la Lopez-decido, kaj ankau\u0306 malaprobis la burg\u0302an kuracilparton de la Violence Against Women Act (Perforto Kontrau\u0306 Virinoj-Leg\u0302o) de 1994 en Usono v. Morrison decido.\nLastatempe, la Komerckondic\u0302o estis interpretita por inkludi marih\u0302uanleg\u0302ojn en la Gonzales v. Raich decido."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Duobla federaciismo diras ke la federacia registaro kaj la subs\u0302tataj registaroj estas egaluloj, c\u0302iu suverenaj."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Tamen, ekde la Civita Milito-Epoko, la naciaj tribunaloj ofte interpretas la federacian registaron kiel la fina jug\u0302isto de siaj propraj potencoj sub duobla federaciismo.\nLa establado de indianaj registaroj (kiuj estas apartaj kaj apartaj de s\u0302tato kaj federacia registaro) trejnado limigis potencojn de suvereneco, kau\u0306zis la koncepton de \"bi-federaciismo.\""}, {"text_idx": "#000053", "text": "La Federacia Milito finig\u0302is en 1863 kun la subskribo de la Traktato de Coche per kaj la centralistregistaro de la tempo kaj la Federacia Trupoj.\nLa United States of Venezuela (Unuig\u0302intaj S\u0302tatoj de Venezuelo) poste estis asimilita sub \"Federacio de Suverenaj S\u0302tatoj\" sur principoj pruntitaj de la Artikoloj de Konfederacio de la Usono de Ameriko.\nEn tiu federacio, c\u0302iu S\u0302tato havis \"prezidanton\" de sia propra tio kontrolis preskau\u0306 c\u0302iun temon, ec\u0302 la kreadon de \"S\u0302tatarmeoj\", dum la Federacia Armeo estis postulata por akiri prezidentan permeson envojag\u0302i ajnan antau\u0306fiksitan s\u0302taton."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Tamen, pli ol 140 jarojn poste, la origina sistemo iom post iom evoluis en kvazau\u0306-centralistan s\u0302tatformo.\nDum la konstitucio (1999) dau\u0306re difinas Venezuelon kiel Federacian respublikon, g\u0302i aboliciis la Senaton, transigitajn kompetentecojn de la s\u0302tatoj al la Federacia registaro kaj donis la Prezidento de lrespubliko-vastaj potencoj interveni en la s\u0302tatoj kaj municipoj."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Belga federaciismo estas g\u0302emelsistemo kiu reflektas ambau\u0306 la"}, {"text_idx": "#000058", "text": "Sur unu mano, tio signifas ke la belga politika pejzag\u0302o, g\u0302enerale parolanta, konsistas el nur du komponentoj: la nederland-parolanta populacio reprezentita fare de nederlanda lingvo partioj, kaj la majoritatoj de Valonio kaj Bruselo, reprezentita fare de iliaj franclingvaj partioj.\nLa Brusela regiono aperas kiel tria komponento.\nTiu specifa duobla formo de federaciismo, kun la speciala pozicio de Bruselo, sekve havas kelkajn politikajn temojn - ec\u0302 negravaj - kiuj estas kontrau\u0306batalitaj eksteren super la nederlandanoj/franclingvaj politika dividado.\nKun tiaj temoj, fina decido estas ebla nur en la formo de kompromiso.\nTiu tendenco donas tiun duoblan federaciismon modeligas kelkajn trajtojn kiuj g\u0302enerale estas atributitaj al konfederaciismo, kaj faras la estontecon de belga federaciismo disputiga."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Aliflanke, belga federaciismo estas asociita kun tri komponentoj.\nJesa rezolucio koncerne la lokon de Bruselo en la federacia sistemo pasita en la parlamentoj de Valonio kaj Bruselo.\nTiuj rezolucioj pasis kontrau\u0306 la deziroj de nederland-parolantaj partioj, kiuj estas g\u0302enerale en favoro de federacia sistemo kun du komponentoj (t.e. la nederlandanoj kaj French Communities de Belgio).\nTamen, la flandraj reprezentantoj en la Parlamento de la-Brusela kapitalo-regiono voc\u0302donis en favoro de la Brusela rezolucio, kun la escepto de unu partio.\nLa prezidanto de la Valona Parlamento deklarita la 17-an de julio 2008 tio, \" Bruselo prenus sintenon \".\nLa parlamento de Bruselo pasigis la rezolucion la 18-an de julio 2008:"}, {"text_idx": "#000060", "text": "The Parliament of the Brussels-Capital Region approves with great majority a resolution claiming the presence of Bruselo itself at the negotiations of the reformation of the Belgian S\u0302tato."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Tiu aspekto de belga federaciismo helpas klarigi la malfacilaj\u0302ojn de sekcio;\nBruselo, kun sia graveco, estas ligita al kaj Valonio kaj Flandrio kaj inverse.\nTiu situacio, aliflanke, ne forigas la trajtojn de konfederacio en la belga sistemo."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Nunaj ekzemploj de duflanka federaciismo:"}, {"text_idx": "#000064", "text": "Historiaj ekzemploj de duflanka federaciismo inkludas:"}, {"text_idx": "#000066", "text": "Estis svatite en pluraj unitariaj s\u0302tatoj establi federacian sistemon, pro diversaj kialoj."}, {"text_idx": "#000067", "text": "C\u0302inio estas la plej granda unitaria s\u0302tato en la mondo de kaj populacio kaj kampara regiono.\nKvankam C\u0302inio havis longajn periodojn de centra regulo dum jarcentoj, estas ofte argumentite ke la unitaria strukturo de la c\u0302ina registaro estas longe tro maloportuna al efike kaj justeme administras la aferojn de la lando.\nAliflanke, c\u0302inaj naciistoj estas suspektemaj pri malcentralizado kiel formo de secesiismo kaj malantau\u0306a pordo por nacia disopinieco;\ndau\u0306re aliaj argumentas ke la grado da au\u0306tonomio donita al provinc-nivelaj oficialuloj en la C\u0302ina Popola Respubliko sumig\u0302as al fakta federaciismo."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Baldau\u0306 post la civita milito en 2011, kelkaj homoj en Cyrenaica (en la orienta regiono de la lando) komencis proponi ke la nova registaro devu federacia, kun la tradiciaj tri regionoj de Libio (Cyrenaica, Tripolitania, kaj Fezzan) estanta la erunuoj.\nGrupo nomanta sin la \"Cyrenaican Transitional Council\" emisiis deklaracion de au\u0306tonomio la 6an de marto 2012;\ntiu movo estis malaprobita fare de la Nacia Transira Konsilio en Tripolo."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Filipinio estas unitaria s\u0302tato kun kelkaj potencoj transdonitaj al Local Government Units (LGUoj) sub la kondic\u0302oj de la Loka Administracio-Kodo.\nEkzistas ankau\u0306 unu au\u0306tonomia regiono, la Autonomous Region in Muslim Mindanao (Au\u0306tonomia Regiono en islama Mindanao).\nTra la jaroj diversaj modifoj estis proponis al la Constitution of the Philippines (Konstitucio de Filipinio), inkluzive de ebla transiro al federacia sistemo kiel parton de s\u0302ang\u0302o al parlamenta sistemo.\nGloria Macapagal Arroyo establis la Konsultig\u0302an Komisionon kiu indikis tia C\u0302arto-s\u0302ang\u0302o sed neniu ago estis prenitaj fare de la Filipina Kongreso por s\u0302ang\u0302i la 1987-datita konstitucion."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Hispanio estas unitaria s\u0302tato kun altnivela de malcentralizo, ofte rigardita kiel federacia sistemo en c\u0302iuj krom nomo au\u0306 \"federacio sen federaciismo\".\nLa lando estis citita kiel estante \"eksterordinare malcentra lando\", kie la centra administracio respondecas pri nur 18% de publikaj elspezoj, [36] 38% pri la regionaj registaroj, 13% pri la lokaj konsilioj, kaj la ceteraj 31% pri la socialsekuriga sistemo.\nLa nuna hispana konstitucio estis efektivigita lau\u0306 tia maniero ke, en multaj rilatoj, Hispanio povas esti komparita kun landoj kiuj estas nedisputeble federaciaj."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Tamen, por administri la strec\u0302itecdonacon en la hispana transiro al demokratio, la skizintoj de la nuna hispana konstitucio evitis donantajn etikedojn kiel ekzemple \"federacia\" g\u0302is la teritoriaj arang\u0302oj.\nCetere, male al en la federacia sistemo, la c\u0302efimpostoj estas prenitaj centre de Madrido (krom Eu\u0306skio kaj Navaro, kiuj estis rekonitaj en la hispana demokrata konstitucio kiel c\u0302art teritorioj tirantaj de historiaj kialoj) kaj tiam distribuitaj al la Sendependa Communities."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Eksplicita kaj lau\u0306leg\u0302a rekono de federaciismo kiel tia estas antau\u0306enigita fare de partioj kiel ekzemple Podemos, Unuig\u0302inta Maldekstro kaj, pli j\u0302use, la Hispana Laborista Socialista Partio.\nLa hispana socialistpartio j\u0302us pripensis la ideon de sanktigado de federacia Hispanio, delvis, pro la pliig\u0302o de la hispanaj periferiaj naciismoj kaj la katalana propono de mem-determinadreferenda por kreado de katalana S\u0302tato en Katalunio, au\u0306 sendependa au\u0306 ene de Hispanio."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Britio estis tradicie regita kiel unitaria s\u0302tato fare de la Westminster Parlamento en Londono.\nAnstatau\u0306e de adoptado de federacia modelo, la UK fidis je lau\u0306pas\u0302a transdono por malcentralizi politikan rajtigojn.\nTransdono en la UK komencig\u0302is kun la Government of Ireland Act (Registaro de Irlanda Leg\u0302o) 1914 kiu donis au\u0306tonomion al Irlando kiel konsistiga lando de la antau\u0306a Unuig\u0302inta Reg\u0302lando de Britio kaj Irlando.\nSekvante la sekcion de Irlando en 1921 kiu vidis la kreadon de la reganto Irish Free State (kiu poste evoluigis en la modernan tagon Irlandon), Nord-Irlando retenis it transdonitan registaron tra la Parliament of Northern Ireland (Parlamento de Nord-Irlando), la nura parto de la UK por havi tian korpon c\u0302e tiu tempo.\nTiu korpo estis suspendita en 1972 kaj Nord-Irlando estis regita per rekta regulo dum la periodo de konflikto konata kiel La Problemoj."}, {"text_idx": "#000074", "text": "En modernaj tempoj, procezo de transdono en Britio malcentralizis potencon denove.\nEkde la referendumoj en Skotlando kaj Kimrio kaj la Bona Vendredo-Interkonsento (1997) en Nord-Irlando, tri el la kvar konsistigaj landoj de la UK nun havas iun nivelon de au\u0306tonomio.\nRegistaro estis transdonita al la Skota Parlamento, la Nacia Asembleo por Kimrio kaj la Nord-Irlando-Asembleo.\nAnglio ne havas sian propran parlamenton kaj anglaj aferoj dau\u0306re estas deciditaj fare de la Westminster Parlamento.\nEn 1998 aro de ok neelektitaj Regionaj kunigoj, au\u0306 kameroj, estis kreita por apogi la English Regional Development Agencies (Angla Regional Development Agencies), sed tiuj estis aboliciitaj inter 2008 kaj 2010.\nLa Regions of England (Regionoj de Anglio) dau\u0306re estas uzita en certaj registaraj administraj funkcioj."}, {"text_idx": "#000075", "text": "Kritikistoj de transdono ofte citas la West Lothian-demandon, kiu rilatas al la voc\u0302donadpotenco de ne-anglaj parlamentanoj en aferoj influantaj nur Anglion en la UK Parlamento.\nSkota kaj kimra naciismo pliigis en populareco, kaj ekde la skota sendependeco-referendumo, 2014 ekzistas pli larg\u0302a debato c\u0302irkau\u0306 la UK adoptanta federacian sistemon kun c\u0302iu el la kvar hejmaj nacioj havante siajn proprajn, egalajn transdonitajn parlamentojn kaj leg\u0302donajn potencojn."}, {"text_idx": "#000076", "text": "UK-federacia registaro estis proponita jam 1912 fare de la Member of Parliament for Dundee (Membro de parlamento por Dundee), Winston Churchill, en la kunteksto de la leg\u0302aro por irlanda Au\u0306tonomio.\nEn parolado en Dundee la 12an de septembro, li proponis ke Anglio ankau\u0306 devus esti regita fare de regionaj parlamentoj, kun potenco transdonite al areoj kiel ekzemple Lancashire, Yorkshire, la Midland kaj Londono kiel parto de federacia regadosistemo."}, {"text_idx": "#000077", "text": "Federaciismo kiel la anarkiisma kaj libervolisma socialisma reg\u0302imo de politika organizo"}, {"text_idx": "#000078", "text": "Anarkiistoj estas kontrau\u0306 la S\u0302tato sed ne estas kontrau\u0306 politika organizo au\u0306 \"administrado\" - tiel longaj kiam g\u0302i estas mem-administrado utiliganta rektan demokration.\nLa reg\u0302imo de politika organizo preferita fare de anarkiistoj, g\u0302enerale, estas federaciismo au\u0306 konfederaciismo.\nTamen, la anarkiisma difino de federaciismo tendencas devii de la difino de federaciismo supozita fare de kus\u0302antaj politikaj sciencistoj.\nLa sekvanta estas mallonga priskribo de federaciismo de parto I."}, {"text_idx": "#000080", "text": "\"La socia kaj politika strukturo de anarkio estas simila al tiu de la ekonomia strukturo, t.e., g\u0302i estas bazita sur libervola federacio de malcentraj, rekte demokrataj strategiogrupoj.\nTiuj estas la najbareco kaj komunumasembleoj kaj iliaj konfederacioj.\nEn tiuj herboradikoj-politikaj unuoj, la koncepto de \"mem-administrado\" ig\u0302as tiu de \"au\u0306tonomio\", formo de municipa organizo en kiu homoj prenas reen kontrolon de siaj log\u0302lokoj de la burokratia s\u0302tato kaj la kapitalistklaso kies interesojn g\u0302i servas."}, {"text_idx": "#000082", "text": "C\u0302ar ne c\u0302iuj temoj estas lokaj, la najbareco kaj komunumasembleoj ankau\u0306 elektos postulitajn kaj re-vokeblajn delegitojn la larger-skalaj unuoj de au\u0306tonomio por trakti temojn influantajn pli grandajn areojn, kiel ekzemple urbaj distriktoj, la grandurbo au\u0306 urbo kiel tutaj\u0302o, la distrikto, la bio-regiono, kaj finfine la tutan planedon.\nTiel la asembleoj asocios sur pluraj niveloj por formig\u0302i kaj kunordigi oftajn politikojn trakti oftajn problemojn."}, {"text_idx": "#000084", "text": "Federaciismo ankau\u0306 trovas esprimon en eclesiologio (la doktrino de la eklezio).\nEkzemple, presbiterkristana preg\u0302ejadministrado similas parlamentan respublikanismon (formo de politika federaciismo) grandparte.\nEn presbiterkristanaj konfesioj, la loka eklezio estas regita fare de elektitaj ag\u0302estroj, kelkaj el kiuj estas ministeriaj.\nC\u0302iu preg\u0302ejo tiam sendas reprezentantojn au\u0306 komisarojn al pastrejoj kaj plu al plenkunsido.\nC\u0302iu pli granda nivelo da kunigo havas regantan au\u0306toritaton super g\u0302iaj ermembroj.\nEn tiu registara strukturo, c\u0302iu komponento havas iun nivelon de suvereneco super si mem.\nKiel en politika federaciismo, en presbiterkristana eclesiologio tie estas dividita suvereneco."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Aliaj eclesiologioj ankau\u0306 havas signifajn reprezentajn kaj federaciismajn komponentojn, inkluzive de la pli anarkia kongregacia eclesiologio, kaj ec\u0302 en pli hierarkia episkopa eclesiologio."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Kelkaj kristanoj kverelas ke la plej frua fonto de politika federaciismo (au\u0306 federaciismo en homaj institucioj;\nkontraste al teologian federaciismon) la eklezia federaciismo trovita en la Biblio estas.\nIli montras al la strukturo de la frua Christian Church kiel priskribite (kaj deviga, kiel kredite per multaj) en la Nova Testamento.\nEn iliaj argumentoj, tio estas precipe montrita en la Apostola koncilio, priskribis en Akts c\u0302apitro 15, kie la apostoloj kaj ag\u0302estroj kolektis kune regi la eklezion;\nla apostoloj estante reprezentantoj de la universala eklezio, kaj ag\u0302estroj estantaj tia por la loka eklezio.\nAl tiu tago, elementoj de federaciismo povas esti trovitaj en preskau\u0306 c\u0302iu kristana konfesio, kelkaj pli ol aliaj."}, {"text_idx": "#000087", "text": "En federacio, la potencodivido inter federaciaj kaj regionaj registaroj estas kutime skizita en la konstitucio.\nPreskau\u0306 c\u0302iu lando permesas iom da grado da regiona au\u0306tonomio, en federacioj kiujn la rajto al au\u0306tonomio de la komponentos\u0302tatoj estas konstitucie fortikigita.\nKomponentos\u0302tatoj ofte ankau\u0306 posedas siajn proprajn konstituciojn kiujn ili povas s\u0302ang\u0302i kiel ili vidas konvulsion, kvankam en la okazaj\u0302o de konflikto la federacia konstitucio kutime prenas prioritaton."}, {"text_idx": "#000089", "text": "Kie c\u0302iu komponentostato da federacio posedas la samajn potencojn, ni lau\u0306dire trovas \"simetrian federaciismon\".\nMalsimetria federaciismo ekzistas kie s\u0302tatoj estas konceditaj malsamaj potencoj, au\u0306 kelkaj posedas pli grandan au\u0306tonomion ol aliaj faras.\nTio ofte estas farita enen rekonon de la ekzisto de klara kulturo en speciala regiono au\u0306 regionoj.\nEn Hispanio, la la vaskaj kaj katalunoj, same kiel la galegoj, gvidis historian movadon havi ilian nacian specifecon rekonita, kristaligante en la \"historiaj komunumoj\" kiel ekzemple Navaro, Galegio, Katalunio, kaj la Eu\u0306skio.\nIli havas pli da potencoj ol la pli posta vastigita arang\u0302o por aliaj hispanaj regionoj, au\u0306 la Hispanion de la au\u0306tonomaj komunumoj (nomitaj ankau\u0306 la \"kafo por c\u0302iu\" arang\u0302o), parte por trakti sian apartan identecon kaj por trankviligi periferiajn naciismajn tendencojn, parte pro respekto al specifaj rajtoj kiujn ili tenis pli frue en historio.\nTamen, strikte paroli Hispanion ne estas federaciismo, sed malcentra administra organizo de la s\u0302tato."}, {"text_idx": "#000090", "text": "Estas ofte ke dum la historia evoluo de federacio ekzistas lau\u0306pas\u0302a movado de potenco de la komponentos\u0302tatoj g\u0302is la centro, c\u0302ar la federacia registaro akiras kromajn potencojn, foje trakti neantau\u0306viditajn cirkonstancojn.\nLa akiro de novaj potencoj de federacia registaro povas okazi tra formala amendo au\u0306 simple tra plilarg\u0302igado de la interpreto de la ekzistantaj konstituciaj potencoj de registara donita fare de la tribunaloj."}, {"text_idx": "#000091", "text": "Kutime, federacio estas formita sur du niveloj: la centra administracio kaj la regionoj (s\u0302tatoj, provincoj, teritorioj), kaj malmulto al nenio estas diritaj proksimume duaj au\u0306 triaj nivelaj administraj politikaj unuoj.\nBrazilo estas escepto, c\u0302ar la konstitucio (1988) inkludis la municipojn kiel sendependaj politikaj unuoj igantaj la federacion triparta, ampleksante la Union, la s\u0302tatojn, kaj la municipojn.\nC\u0302iu s\u0302tato estas dividita en municipojn ( munici\u0301pios) kun sia propra leg\u0302dona konsilio ( ca\u0302mara de vereadore'oj) kaj urbestro ( prefeito), kiuj estas parte au\u0306tonomiaj de kaj Federacia kaj subs\u0302tata registaro.\nC\u0302iu municipo havas \"malmulte da konstitucio\", nomita \"organika juro\" ( florgirlando-orga\u0302nica).\nMeksiko estas meza kazo, en tio ke municipoj estas koncedita plen-au\u0306tonomio per la federacia konstitucio kaj sia ekzisto kiam sendependaj unuoj ( municipiolibre, \"libera municipo\") estas establitaj fare de la federacia registaro kaj ne povas esti revokitaj fare de la s\u0302tatkonstitucioj.\nKrome, la federacia konstitucio determinas kiuj potencoj kaj kompetentecoj apartenas ekskluzive al la municipoj kaj ne al la ers\u0302tatoj.\nTamen, municipoj ne havas elektitan leg\u0302donan kunigon."}, {"text_idx": "#000092", "text": "Federacioj ofte utiligas la paradokson de esti unio de s\u0302tatoj, dum dau\u0306re estante s\u0302tatoj (au\u0306 havante aspektojn de s\u0302tatig\u0302o) en ili mem.\nEkzemple, James Madison (verkinto de la Usona Konstitucio) skribis en Federalist Paper No. 39 ke Usono-konstitucio \"estas en severeco nek s\u0302tatano nek federacia konstitucio;\nEn g\u0302ia fundamento, g\u0302i estas federacia, ne nacia;\nen la fontoj de kiuj la ordinaraj potencoj de la Registaro estas tiritaj, g\u0302i estas parte federacia, kaj parte nacia ...\n\"Tio devenas de la fakto ke s\u0302tatoj en Usono asertas c\u0302iun suverenecon ke ili ne donas al la federacio per sia propra konsento.\nTio estis reasertita fare de la Tenth Amendment to the United States Constitution (Deka Konstitucia amendo al la Usona Konstitucio), kiu rezervas c\u0302iujn potencojn kaj rajtojn kiuj ne estas delegitaj al la Federacia registaro tiel maldekstro al la s\u0302tatoj kaj al la homoj."}, {"text_idx": "#000093", "text": "La strukturoj de la plej multaj federaciaj registaroj asimilas mekanismojn protekti la rajtojn de komponentos\u0302tatoj.\nUnu metodo, konata kiel 'intrastate federaciismo, devas rekte reprezenti la registarojn de komponentos\u0302tatoj en federaciaj politikaj institucioj.\nKie federacio havas dukameran parlamenton la supera c\u0302ambro ofte kutimas reprezenti la komponentos\u0302tatojn dum la malsupra c\u0302ambro reprezentas homojn de la nacio kiel tutaj\u0302o.\nFederacia supera c\u0302ambro povas esti bazita sur specialaj\u0302oskemo de porciigo, kiel estas la kazo en la senatoj de Usono kaj Au\u0306stralio, kie c\u0302iu s\u0302tato estas reprezentita per egala nombro da senatanoj sendependa de la grandeco de sia populacio."}, {"text_idx": "#000094", "text": "Alternative, au\u0306 aldone al tiu praktiko, la membroj de supera c\u0302ambro povas esti nerekte elektitaj fare de la registaro au\u0306 parlamento de la komponentos\u0302tatoj, kiel kiel okazite en Usono antau\u0306 1913, au\u0306 esti faktaj membroj au\u0306 delegitoj de la subs\u0302tataj registaroj, ekzemple, estas la kazo en la Germana Bundesrat kaj en la Konsilio de la Eu\u0306ropa Unio.\nLa malsupra c\u0302ambro de federacia parlamento estas kutime rekte elektita, kun porciigo en proporcio al populacio, kvankam s\u0302tatoj foje povas dau\u0306re esti garantiitaj certa mimimumnombro de sidlokoj."}, {"text_idx": "#000095", "text": "En Kanado, la provincaj registaroj reprezentas regionajn interesojn kaj negocas rekte kun la centra administracio.\nUnua ministrokonferenco da la c\u0302efministro kaj la provincaj c\u0302efministroj estas la reale plej alta politika forumo en la tero, kvankam g\u0302i ne estas meciita en la konstitucio."}, {"text_idx": "#000096", "text": "Federacioj ofte havas specialajn procedurojn por amendo de la federacia konstitucio.\nSame kiel reflektante la federacian strukturon de la s\u0302tato kiun tio povas garantii ke la au\u0306tonomia statuso de la komponentos\u0302tatoj ne povas esti aboliciita sen ilia konsento.\nAmendo al la konstitucio de Usono devas esti ratifita per tri kvaronoj de au\u0306 la s\u0302atleg\u0302donadoj, au\u0306 de konstituciaj konvencioj speciale elektitaj en c\u0302iu el la s\u0302tatoj, antau\u0306 ol g\u0302i povas veni en efikon.\nEn referendumoj por s\u0302ang\u0302i la konstituciojn de Au\u0306stralio kaj Svislando g\u0302i estas postulata ke propono estu aprobita ne j\u0302us fare de totala plimulto de la balotantaro en la nacio kiel tutaj\u0302o, sed ankau\u0306 de apartaj plimultoj en c\u0302iu el plimulto de la s\u0302tatoj au\u0306 kantonoj.\nEn Au\u0306stralio, tiu lasta postulo estas konata kiel duobla plimulto."}, {"text_idx": "#000097", "text": "Kelkaj federaciaj konstitucioj ankau\u0306 provizas ke certaj amendoj ne povas okazi sen la unuanima konsento de c\u0302iuj statoj au\u0306 de akurata s\u0302tato.\nUsono kiun konstitucio disponigas al tiel neniu s\u0302tato povas esti senigita je egala reprezentantaro en la senato sen g\u0302ia konsento.\nEn Au\u0306stralio, se proponita amendo specife trafos unu au\u0306 pluraj s\u0302tatojn, tiam g\u0302i devas esti apogita en la referendumo tenis en c\u0302iu el tiuj s\u0302tatoj.\nC\u0302iu amendo al la kanada konstitucio kiu modifus la rolon de la monarkio postulus unuaniman konsenton de la provincoj.\nLa Germana Baza Juro disponigas tiel neniun amendon estas alleblas entute tio abolicius la federacian sistemon."}, {"text_idx": "#000098", "text": "Imposta federaciismo - la relativaj financaj pozicioj kaj la financaj rilatoj inter la niveloj de registaro en federacia sistemo.\nFormala federaciismo (au\u0306 'konstitutional la la limado de federaciismo) - de potencoj estas precizigita en skriba konstitucio, kiu povas au\u0306 eble ne egalrilatas al la fakta operacio de la sistemo en praktiko.\nAdministra federaciismo rilatas en la anglalingva tradicio al la interregistaraj rilatoj inter la ekzekutivoj de la niveloj da registaro en federacia sistemo kaj en la kontinenta eu\u0306ropa tradicio al la manierero trupoj \"ekzekutas\" au\u0306 administras leg\u0302ojn faris centre."}, {"text_idx": "#000099", "text": "La signifo de federaciismo, kiel politika movado, kaj de kio konstituas \"federaliston\", varias lau\u0306 lando kaj historia kunteksto.\n[ citaj\u0302o bezonis ] movadoj asociitaj kun la establado au\u0306 evoluo de federacioj povas ekspozicii au\u0306 centraligaj au\u0306 malcentralizantaj tendencojn.\n[ citaj\u0302o bezonis ] Ekzemple, tiutempe tiuj nacioj estis establitaj, frakcioj konataj kiel \"federalistoj\" en Usono kaj Au\u0306stralio rekomendis la formadon de forta centra administracio.\nSimile, en Eu\u0306ropa Unia politiko, federalistoj plejparte serc\u0302as pli grandan EU-integrig\u0302on.\nEn kontrasto, en Hispanio kaj en postmilita Germanio, federaciaj movadoj serc\u0302is malcentralizon: la translokigo de potenco de centraj au\u0306toritatoj g\u0302is lokaj unuoj.\nEn Kanado, kie Kebekia separismo estis politika forto dum pluraj jardekoj, la \"federalisto-\" impulso planas konservi Kebekion ene de Kanado."}, {"text_idx": "#000100", "text": "Federaciismon kiel konflikto reduktanta aparaton"}, {"text_idx": "#000101", "text": "Federaciismo, kaj aliaj formoj de teritoria au\u0306tonomio, estas g\u0302enerale viditaj kiel utila vojo al strukturopolitikaj sistemoj por malhelpi perforton inter malsamaj grupoj ene de landoj c\u0302ar g\u0302i permesas al certaj grupoj leg\u0302doni sur la subnacia nivelo.\nKelkaj akademiuloj sugestis, aliflanke, ke federaciismo povas disigi landojn kaj rezultigi s\u0302tatkolapson c\u0302ar g\u0302i kreas proto-s\u0302tatojn.\nDau\u0306re aliaj montris ke federaciismo estas nur malharmoniiga kiam al g\u0302i mankas mekanismoj kiuj instigas partiojn por konkuri trans regionaj limoj."}, {"text_idx": "#000104", "text": "Federismo (de la latina vorto foedus, genitive foedera \u201eligo\u201c, \u201ekontrakto\u201c) baze estas organiza principo, lau\u0306 kiu la unuopaj membroj havas relativan suverenecon, sed tamen estas kunigitaj al komuna tuto. Aparte temas pri la strukturo de s\u0302tatoj kaj subs\u0302tatoj. Ofte la termino nediferencite uzig\u0302as kaj rilate al federacioj kaj al konfederacioj."}, {"text_idx": "#000105", "text": "Ofte, sed ne c\u0302iam, la membroj de federisma strukturo havas rajton je malmembrig\u0302o, kaj ec\u0302 se ekzistas konstitucie garantiita rajto pri eksig\u0302o el la strukturo, en praktiko povas pli malfacili realigi tian malmembrig\u0302on kaj kompletan suverenig\u0302on."}, {"text_idx": "#000106", "text": "\"Politika federismo\" estas s\u0302tata organiza principo, lau\u0306 kiu unuopaj subs\u0302tatoj konsistigas federacion au\u0306 (signife malpli strikte ligite) konfederacion. La subs\u0302tatoj en federacio rezignas pri sia s\u0302tata suvereneco, sed tenas memadministradon kaj memdecidadon en certaj temoj. La tegmenta s\u0302tato, decidas pri c\u0302iuj demandoj de la tuto kaj sia konsisto, dum la subs\u0302tatoj memdecidas pri la temo de ilia kompetenco antau\u0306e interkonsentitaj kun la tegmenta s\u0302tato. La relativa au\u0306tonomio de la subs\u0302tatoj estas esenca trajto de la federisma strukturo, plej ofte konstitucie fiksita, kaj ne simple rajtas esti forigita."}, {"text_idx": "#000107", "text": "Krome, \"institucia federismo\" estas aparte federisma strukturo de iuj neregistaraj organizaj\u0302oj, kiel politikaj partioj, sportaj au\u0306 kulturaj asocioj, kiuj baze organizig\u0302as lau\u0306 la limoj de la subs\u0302tatoj, kaj transdonas iujn taskojn kaj kompetetencojn de la organizaj\u0302o al nacia tegmenta organizaj\u0302o, kiu en partoj de la aktivado povas memstare agi, en aliaj partoj tamen dependas de la membraj, subs\u0302tate formitaj, organizaj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000108", "text": "Federisma strukturo de s\u0302tato povas ekesti lau\u0306 kvar manieroj:"}, {"text_idx": "#000109", "text": "kunligo de g\u0302is tiam sendependaj s\u0302tatoj al pli granda s\u0302tata organizoformo (ekzemplo estas la s\u0302tato Svislando),\nmalplistriktigo kaj disdivido de g\u0302is tiamaj centraj s\u0302tatoj (ekzemple Hispanio au\u0306 Belgio),\ndau\u0306rigo de la tradicio de certagrada regiona suvereneco ene de monarkio kaj transigo de tiu koncepto al respublika s\u0302tatoformo (ekzemplo Au\u0306strio), au\u0306\nekesto de federisma strukturo de ekstere pro kialoj de internacia politiko (ekzemple Bosnio kaj Hercegovino)."}, {"text_idx": "#000110", "text": "Federisma strukturo aparte havas la taskojn:"}, {"text_idx": "#000111", "text": "ebligi la ekeston de politika aktivado kaj meminiciato je pluraj tavoloj,\npli bone eduki junajn politikistojn unue je regiona nivelo kaj entute faciligi politikan partoprenon de pli multaj civitanoj,\nfortigi la ekonomian konkurencon per bona kono de la lokaj cirkonstancoj,\nfortigi la kulturan (eventuale ankau\u0306 lingvan au\u0306 dialektan) au\u0306tonomecon de la regionoj,\nkaj malebligi la amasigon de politika potenco c\u0302e malmultaj personoj."}, {"text_idx": "#000112", "text": "Listo de federisme organizitaj s\u0302tatoj"}, {"text_idx": "#000113", "text": "Ne plu ekzistantaj federaciaj s\u0302tatoj"}, {"text_idx": "#000115", "text": "Ne plu ekzistintaj konfederaciaj s\u0302tatoj, realunioj kaj aliaj supers\u0302tataj unuig\u0302oj"}]