[{"text_idx": "#000004", "text": "Venezuelo relanc\u0302as teritorian disputon kun Gujano pri areo, kie en maro estis trovita granda naftominejo"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Ekrankopio de la naftokampo Liza en Stabroek Sektoro, plejparte posedata de ExxonMobil, farita el animaciaj\u0302o kreita de la korporacio Hess kaj bildiganta maran areon de Gujano. G\u0302i estis publikigita en 2017 en la jutuba kanalo de la korporacio. La minejo formas parton de la c\u0302eborda areo, pri kiu disputas Venezuelo kaj Gujano."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Politikaj strec\u0302ig\u0302oj inter Gujano kaj Venezuelo kreskis dum longdau\u0306ra lima disputo pri areo, kiu konsistigas du trionojn de la teritorio de la eta angloparolanta sudamerika lando. La disputata areo trovig\u0302as en la ric\u0302a je resursoj provinco Esekibo, kie la energia giganto ExxonMobil komencis en 2008 serc\u0302adon de nafto. La kompanio lastatempe malkovris gravajn naftajn kaj gasajn rezervojn en Gujano, lokinte la landon je la sojlo de ekonomia furoro."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La 9-an de januaro venezuela prezidanto Nicola\u0301s Maduro deklaris ke li deziras \u201crekonkeri\u201d la provincon, kiu situas okcidente de la rivero Esekibo. Dum g\u0302iaj ric\u0302aj\u0302oj inkluzivas oron, diamantojn kaj lignon, la fokuso de venezuelaj pretendoj estas maraj areoj \u2014 la loko, kie situas la granda naftominejo Liza de ExxonMobil, kies produktivecon la kompanio pritaksas je proksimume 120 000 naftobareloj tage. En priskribo de tiu c\u0302i projekto, ExxonMobil nomas la areon parto de la Stabroek Sektoro, nominte g\u0302in \u201cla unua grava enmara naftejo de Gujano\u201d."}, {"text_idx": "#000008", "text": "La malkovro de la gujanaj naftaj kaj gasaj resursoj faris la landon la pleja novulo en la tutmonda energia industrio, kie Venezuelo estas jam bone establig\u0302inta ludanto. Malgrau\u0306 la fakto de Venezuelo g\u0302uas la plej larg\u0302ajn naftorezervojn en la mondo, kun pli ol 300 miliardoj da bareloj, la nacio s\u0302ancelig\u0302is rande de socio-ekonomia kolapso dum la lastaj kelkaj jaroj. La krizo profundig\u0302is en 2017, post kiam la landa Supera Kortumo de Justico eksigis la Nacian Asembleon."}, {"text_idx": "#000009", "text": "En 2019 prezidanto Maduro ordonis ke akuzoj pri s\u0302tata perfido estu nuligitaj rilate opozician gvidanton Juan Guaido\u0301 kiu s\u0302ajne aprobis rezigni je venezuelaj pretendoj pri la provinco Esekibo. La nova pus\u0302o fare de Venezuelo okazis sekvante la inau\u0306guron la 5-an de januaro c\u0302i-jare de por-Madura Nacia Asembleo [la malalta c\u0302ambro], kies lau\u0306leg\u0302eco estas pridubata de la opozicio."}, {"text_idx": "#000011", "text": "I remind that sovereignty over this coast, and the land territory to which it is attached, were awarded to Guyana (then British Guiana) in the 1899 Arbitral Award, whose validity and legally binding character Guyana is confident the International Court of Justice (ICJ) will uphold unequivocally."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Mi memorigas ke la suvereneco super tiu c\u0302i bordo kaj la landa teritorio al kiu g\u0302i estas ligita estis donita al Gujano (tiam Brita Gujano) per arbitracia decido en 1899, kies valideco kaj jure deviga karaktero estas konfirmitaj de la Internacia Kortumo de Justico (IKJ) kaj estos nerevokeblaj."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Tuj post komunaj ekzercoj de marbordaj patroloj de Usono kaj Gujano la 8-an de januaro, admiralo Craig Faller, komandanto de la Usona Suda Komandejo, venis al Gujano la 11-an de januaro por tritaga vizito, kio estis signalo ke la intereso de la foriranta administracio de Trump estas firme ligita al tiu de Gujano."}, {"text_idx": "#000015", "text": "La usona ambasadoro en Gujano Sarah-Ann Lynch alvokas al lau\u0306leg\u0302a, paca solvo de la konflikto:"}, {"text_idx": "#000016", "text": "The United States has long called for a legal peaceful resolution to Guyana\u2019s border controversy with Venezuela and we reiterate that call today. "}, {"text_idx": "#000018", "text": "Usono longan tempon alvokis al lau\u0306leg\u0302a paca solvo de la konflikto pri gujanaj limoj kun Venezuelo kaj ni ripetas tiun c\u0302i alvokon hodiau\u0306. "}, {"text_idx": "#000021", "text": "Ministro Jorge Rodriguez, kiu anstatau\u0306is Guaido\u0301 en la venezuela parlamento, lau\u0306dire akuzis la opozicion pri kompliceco kun IKJ, celanta favorigi Gujanon en la lima disputo."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Kvankam ExxonMobil provas dau\u0306rigi la laboron en normala reg\u0302imo, okazis incidentoj dum kiuj milits\u0302ipoj de Venezuelo proksimig\u0302is al g\u0302iaj s\u0302ipoj kaj forpelis ilin el la areo, asertante ke g\u0302i ne estas parto de la gujana jurisdikcio."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Plej novaj artikoloj pri Karibio"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Post COP26, karibia starpunkto pri klimata maljusteco kaj \u201c1,5 por resti viva\u201d"}, {"text_idx": "#000027", "text": "Defendo de la malgrandaj insulaj evoluantaj s\u0302tatoj c\u0302e COP26 fare de la c\u0302efministrino de Barbado Mia Mottley igas s\u0302in regiona rokstelulino"}, {"text_idx": "#000028", "text": "\u201cMia popolo, de supre kaj malproksime\u201d: Havano en fotoj"}]