[{"text_idx": "#000000", "text": "C\u0302u vi vidas c\u0302iujn lingvojn supre de la pag\u0302o ? Ni tradukas rakontojn el Global Voices por ke civitanaj komunikiloj tra la mondo estu alireblaj por c\u0302iuj."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Arto kaj kulturoBona novaj\u0302oCenzuroCivitanaj komunikilojDisvolvadoEdukadoEkonomio kaj komercoElektadoEn- kaj elmigradoEtno kaj rasoFilmoFotografioFres\u0302a Novaj\u0302oHistorioHomaj rajtojHomama agadoHumuroIdeojIndig\u0302enojInternaciaj rilatojInterreta aktivismoJunulojJuroKatastrofoKomunikiloj kaj j\u0302urnalismoLaboroLingvoLiteraturoMedioMilito kaj konfliktoMuzikoNutraj\u0302oParolliberecoPolitikoProtestoRajtoj je seksa diverseco (GLAT)RegadoReligioRifug\u0302intojSanoSciencoSportoTeknikaroUnesko (UNESCO)Unuig\u0302itaj Nacioj (UN)Virinoj kaj socia seksoVojag\u0302o"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Strebante al steloj, lingvisto el Trinidado kaj Tobago substrekas, ke lingvo unuigas nin"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Oficiala bildo, uzita por anonci la venkon de la lingvisto Jo-Anne Ferreira kaj vortojn elektitajn de s\u0302i. Jo-Anne Ferreira partoprenis en la konkurso NameExoWorlds, arang\u0302ita de la Internacia Astronomia Unio, nome de Trinidado kaj Tobago. La bildo estas donita de d-ro Jo-Anne Ferreira, uzata kun s\u0302ia permeso."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Tiu c\u0302i artikolo estas la unua parto de intervjuo kun la lingvisto Jo-Anne Ferreira, kiu venkis [en] en la internacia konkurso pri nomoj por ekzomondoj kaj ricevis eblecon nomi planedojn kiel reprezentanto de sia lando Trinidado kaj Tobago."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Nomi c\u0302ielan korpon estas unika ebleco. La lingvisto Jo-Anne Ferreira nun povas aldoni tion al siaj spertoj, ja s\u0302i venkis nome en la parto de la internacia konkurso destinita por s\u0302ia lando. La konkurso estas arang\u0302ita de la Internacia Astronomia Unio (IAU) \u2014 organizaj\u0302o, kiu rajtas doni oficialajn nomojn al la astronomiaj elementoj kiel la steloj kaj la planedoj."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Por marki la 100-an datrevenon de la IAU estis arang\u0302ita la internacia kampanjo [en] por serc\u0302i paron da nomoj por la ekzomondo (t.e. kombino de stelo kaj ekzoplanedo). La elektitaj nomoj ig\u0302os oficialaj nomoj de c\u0302ielaj korpoj, krom la sciencaj nomoj. C\u0302e tio la nomoj devas esti unuigitaj per komuna temo. Estonte, danke al kolektitaj ideoj, oni povos nomi aliajn malkovritajn planedojn, surbaze de jam elektita temaro."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Jo-Anne Ferreira proponis du vortojn por novaj stelo kaj ekzoplanedo \u2014 Dingolay \u0438 Ramajay [en]. Dingolay signifas \u201cs\u0302rau\u0306bi kaj turni\u201d dum Ramajay signifas \u201ckanti\u201d. Ambau\u0306 vortoj kune estas spegulo de amo de la trinidadanoj al propra kulturo kaj estimo al la gepatra lingvo."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Dum la tutnacia konkurso pri la nomelektado, estis elektitaj dek finalistoj [en], kiuj partoprenis en la konkurso NameExoWorlds. Publiko povis voc\u0302doni por la nomoj [en], proponitaj de Trinidado kaj Tobago por la ekzoplanedo kaj g\u0302ia stelo."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Shirin Haque, supera instruisto de astronomio en la Universitato de Okcidenta Hindio kaj kunordiganto de la nacia kleriga agado de la IAU, nomis tiun c\u0302i konkurson [en] \u201cla unua kazo en la historio de astronomio, kiam Trinidado kaj Tobago havis s\u0302ancon eternigi sian nomon, donacinte g\u0302in al steloj\u201d."}, {"text_idx": "#000012", "text": "La venko de Ferreira estis anoncita de la IAU en decembro 2019, kaj ekde tiam s\u0302i estas s\u0302arg\u0302ita je laboro ne nur kiel profesoro pri lingvistiko en la Universitato de Okcidenta Hindio, sed estas ankau\u0306 okupita de sia nova ekzomondo."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Kiam ni finfine sukcesis interparoli \u2014 post karnavalo en Trinidado kaj Tobago, kio estis tre konvena, c\u0302ar la nomoj de s\u0302i proponitaj havas kulturan signifon \u2014 evidentig\u0302is, ke s\u0302iaj vastaj lingvokonoj ludas s\u0302losilan rolon en la elekto de la nomoj."}, {"text_idx": "#000014", "text": "En la unua parto de la intervjuo Ferreira rakontas pri kiel la lingvo unuigas nin."}, {"text_idx": "#000018", "text": "We [Trinidad and Tobago] were the only ones in the English-official Caribbean to participate. The only other Caribbean territories were Aruba, Cuba, the Dominican Republic, Haiti, and Puerto Rico. As far as I know, our names are also the only Patois or French Creole names [not to be confused with Jamaican Creole, also called Patois], and the only Caribbean Creole names at all. And if more celestial objects are found, we can continue to add more Trinbagonian names to the heavenlies."}, {"text_idx": "#000019", "text": "The best part for me is this scripture verse: \u201cHe determines the number of the stars and calls them each by name\u201d \u2014 so I\u2019m still star struck."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Ni [Trinidado kaj Tobago] estis la solaj oficiale angloparolantaj partoprenintoj el Karibio. Krom ni el tiu c\u0302i regiono partoprenis Arubo, Haitio, Domingo [ne konfuzenda kun Dominiko, ndlr], Kubo kaj Porto-Riko. Lau\u0306 miaj informoj, niaj nomoj estis ankau\u0306 la solaj nomoj en la patua [en], ankau\u0306 nomata la franca kreola lingvo [ne konfuzu g\u0302in kun la jamajka kreola lingvo, kiu ankau\u0306 nomig\u0302as la patua, ndlr]. Tiuj c\u0302i nomoj estas la solaj kiuj havas karibian devenon. Se oni trovos pli da c\u0302elaj korpoj, ni povos enskribi en la c\u0302ielojn pli da trinidadaj nomoj."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Mi s\u0302atas jenan citaj\u0302on el la Biblio: \u201cLi kalkulas la stelojn, / Kaj al ili c\u0302iuj Li donas nomojn.\u201d [Psalmoj 147:4], do mi ankorau\u0306 ne povas rekapti la spiradon."}, {"text_idx": "#000023", "text": "JMF: Kio instigis vin partopreni en la konkurso? C\u0302u vi s\u0302atas astronomion?"}, {"text_idx": "#000024", "text": "JAF: I\u2019m interested in our languages, words, naming/names, etymology, and language history. I am not an astronomy buff, though, of course, I stand in awe of the universe."}, {"text_idx": "#000025", "text": "JAF: Mi interesig\u0302as pri niaj lingvoj, vortoj, nomoj kaj pri etimologio kaj historio de lingvoj. Mi ne interesig\u0302as pri astronomio, sed mi c\u0302iam admiris la Universon."}, {"text_idx": "#000026", "text": "JMF: Klarigu vian elekton de la nomoj, ligon inter tiuj c\u0302i vortoj kaj ilian signifon por la trinidadanoj \u2014 la lingvan, kulturan kaj aliajn."}, {"text_idx": "#000027", "text": "JAF: We are a linguistically and culturally creative and complex people. The names I chose speak to our passion, our joie de vivre and our creativity. They roughly mean \u201cto dance\u201d \u2014 dingolay \u2014 which we do very well, with so many genres and of so many origins, with dancers having gone to China, to the United States and Canada, and \u201cto sing\u201d \u2014 ramajay \u2014 which we also do very well, with prize-winning singers from here to Germany to the United States and around the world."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Dingolay is a fascinating word and may have two origins, a possible convergence of Koongo and French, and has found its way into tassa drumming. It\u2019s the name of a tassa hand drawn directly from dholak rhythms. I would call that a true Trinbagonian word."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Ramajay is a particularly beautiful, poetic verb describing the chirping or warbling of a bird. It\u2019s a French word, ramager (same pronunciation except for the \u2018r\u2019, as in \u201crama\u02cc\u0292e\u201d, now rare and archaic. We\u2019ve preserved it and catapulted it to the stars."}, {"text_idx": "#000031", "text": "JAF: Ni estas homoj kreivaj kaj komplikaj de lingva kaj kultura vidpunktoj. La nomoj, kiujn mi elektis, parolas pri niaj pasio, vivog\u0302ojo kaj kreemo. Ili signifas proksimume \u201cdanci\u201d (Dingolay), kion ni scias tre bone fari danke al abundo da stiloj [en] kaj ilia deveno, danke al dancistoj, forveturintaj al C\u0302inio [en], Usono kaj Kanado [en] kaj \u201ckanti\u201d (Ramajay), kio ankau\u0306 apartenas al niaj oftaj talentoj danke al kantistoj, premiitaj [en] kaj koncertantaj en Germanio [en], Usono [en] kaj tra la tuta mondo."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Dingolay estas sufic\u0302e interesa vorto, eble devenanta el kunfandig\u0302o de la franca kaj konga lingvoj, naskig\u0302inta el la tamburado tassa*. Temas pri la nomo de iu tassa*, prenita rekte el la ritmoj de la tamburoj dholak [en]. Mi nomus g\u0302in la vere trinidada vorto. [* \u201ctassa\u201d rilatas al tambura ensemblo ekestinta el amalgamo de diversaj tradicioj de nordbarataj tamburaj tradicioj]."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Ramajay estas speciale interesa, c\u0302ar tio estas la verbo, uzata en literaturo por difini birdan pepadon. La originalo estas la franca vorto ramager (la sama prononco, sed anstatau\u0306 \u2018r\u2019 c\u0302e la finaj\u0302o prononceblas \u2018\u0292e\u2019), jam arkaika formo. Ni konservis g\u0302in kaj sendis al la steloj."}, {"text_idx": "#000036", "text": "JAF: If we knew our history, then we would know where we came from and would have fewer identity issues. Our 10 Amerindian nations were not ignored, as some naysayers felt. Our First Peoples are known to speak Patois, our first island-wide lingua franca. We can learn from the lessons of losing our Amerindian languages, and try to save just one more national heritage language."}, {"text_idx": "#000040", "text": "JAF: Se ni konus nian historion, ni scius de kie ni venas kaj ne havus problemojn pri la memidentigo. 10 indianaj triboj, log\u0302antaj en la teritorio de nia lando, ne estis ignoritaj, kiel opinias iuj skeptikuloj. Oni scias ke niaj indig\u0302enoj parolas en trinidada dialekto [en], nia unua insula lingvafrankao [en]. Ni povas lerni lecionojn el la perdo de niaj indianaj lingvoj kaj provi savi unu plian lingvon el nia nacia heredaj\u0302o."}, {"text_idx": "#000042", "text": "La trinidada karnavalo [en] estas festivalo, g\u0302iaj atributoj estas kantoj kaj dancoj. Iu ajn vorto povas sperti semantikajn s\u0302ang\u0302ojn kiel g\u0302eneraligado au\u0306 adaptigado \u2014 inkluzive de plibonigo au\u0306 malbonigo de la terminaro \u2014 metaforo ktp. La vortoj povas s\u0302ang\u0302ig\u0302i kiel sezonoj de la naturo kaj se uzantoj opinias ke la vorto povas estis adaptigita al alia konteksto, do tio okazas."}, {"text_idx": "#000044", "text": "En la dua parto de la intervjuo Ferreira pli detale rakontos pri deveno de tiuj c\u0302i vortoj kaj s\u0302ang\u0302ig\u0302emo de la lingvo, kundividos informojn pri novaj projektoj kaj klarigos ligon inter lingvistiko kaj astronomio."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Arto kaj kulturoBona novaj\u0302oCivitanaj komunikilojEdukadoLingvoMedio"}, {"text_idx": "#000047", "text": "Post COP26, karibia starpunkto pri klimata maljusteco kaj \u201c1,5 por resti viva\u201d"}, {"text_idx": "#000048", "text": "Defendo de la malgrandaj insulaj evoluantaj s\u0302tatoj c\u0302e COP26 fare de la c\u0302efministrino de Barbado Mia Mottley igas s\u0302in regiona rokstelulino"}, {"text_idx": "#000049", "text": "\u201cMia popolo, de supre kaj malproksime\u201d: Havano en fotoj"}, {"text_idx": "#000055", "text": "C\u0302iuj komentoj estas kontrolitaj de administranto. Ne sendu vian komenton pli ol unufoje c\u0302ar tiu povus esti markita kiel spamo.\nBonvolu konduti respekteme al aliaj. Komentoj kiuj enhavas malamajn esprimojn, obscenaj\u0302ojn kaj personajn atakojn ne estos aprobitaj."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Global Voices estas subtenata de la klopodoj de niaj volontulaj kontribuantoj, fondumoj, donacantoj kaj misio-servoj. Por pliaj informoj bonvolu legi nian Monkolektan Etikan Politikon."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Bonvolu subteni nian gravan laboron"}]