[{"text_idx": "#000001", "text": "Libroj ludis gravan rolon dum la c\u0302i-jara Zamenhoffesto de la Esperanto-Asocio Berlino-Brandenburgio la 15-an de decembro 2018. Meze de la atento memkompreneble situis niaj gastoj el Kaliningrado, la eldonista paro Aleksandro Korj\u0302enkov (geb. 1958) kaj Halina Gorecka (geb. 1959). Ilian novan historiografian verkon \u201eNia diligenta kolegaro\u201c \u2013 kolekto de 200 biografioj de eminentaj esperantistoj \u2013 ili pezentis kun c\u0302iuj facetoj de la elekto de faktoj kaj rakontado de fonaj anekdotoj g\u0302is la statistiko."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Dum diskuta parto mi atentigis pri antau\u0306nelonge aperita alispeca esperantlingva historiografia verko \u2013 pri la Festlibro \u201cEn la mondon venis nova lingvo\u201d, dedic\u0302ita al la historiisto kaj japanologo d-ro Ulrich Lins (nask. 1943), c\u0302ar li grave kontribuis al esplorado kaj diskonigado de la bunta kaj diferencita historio de la Esperanto-lingvokomunumo kaj de g\u0302ia kulturo."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Kiu scias, kiel intime la vivo de Lins estas ligita kun Japanio \u2013 li 30 jarojn laboris por Deutscher Akademischer Austauschdienst (Germana Akademia Inters\u0302ang\u0302a Servo) \u2013 DAAD (1978-2008) kaj gvidis la DAAD-oficejon en Tokio 1978-1983 kaj 1999-2004 \u2013 tiu ne miras pri tio, ke apud la c\u0302ilia kuracisto kaj epidemiologo d-ro Jose\u0301 Antonio Vergara (nask. 1962) du japanaj profesoroj estas la eldonintoj de c\u0302i tiu festlibro \u2013 la lingvosciencisto Hitosi Gotoo (nask. 1955) kaj la profesoro por germanaj kaj eu\u0306ropaj studoj c\u0302e la Sophia-Universitato en Tokio Goro Christoph Kimura (nask. 1974)."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Hitosi Gotoo rakontas en sia enkonduko, kiamaniere ekestis la ligo de la grandaj pasioj de Lins Japanio, Esperanto kaj historio. Kiel el leteramikeco de la 14-jarag\u0302a Ulrich kun japanino estig\u0302is familio kun du infanoj, estas same interesa kiel la malkovro de dokumentoj, siatempe ne alireblaj en Germanio, fare de Ulrich Lins en Japanio, kiuj kondukis al la eldono de lia c\u0302efverko \u201eLa dang\u0302era lingvo\u201c, en kiu li precipe sentabue priskribas la persekuton de Esperanto-parolantoj kaj la reagon de la Esperanto-asocioj."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Eldonita en 1973 en Kioto, g\u0302i travivis pliampleksigitajn eldonojn (1988, 1990, 2016) kaj la eldonadon de tradukoj en la anglan, germanan, italan, japanan, korean, litovan kaj rusan lingvojn."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Multaj el la 31 au\u0306toroj el 18 landoj, verkintaj kontribuojn por c\u0302i tiu festlibro, nodas al \u201cLa dang\u0302era lingvo.\u201d."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Pri Lins li skribas: \u201eUlrich Lins .... unikis estante germano kun japana kono kaj esperantisma fono. Per tiuj tri prismoj li vidis el tri perspektivoj. Lins historiis tridimensie.\u201c"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Al Esperanto-parolantoj, s\u0302atantaj modernan eksperimenteman lingvostilon, certe lingve plac\u0302as la kontribuo."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Kiu pli s\u0302atas la klasikan Esperanto-lingvostilon \u2013 klara, logika kaj trafa \u2013 al tiu estu rekomendata la kontribuo de Bernhard Tuider (geb. 1980) pri la rilatoj inter la pac- kaj la Esperanto-movado kaj pri la protagonistoj Alfred Hermann Fried (1864-1921) kaj Gaston Moch (1859-1935). Tuider estas historiisto kaj gvidas kiel bibliotekisto la teamon, kiu prizorgas la planlingvan kolekton kaj la Esperanto-muzeon de la Au\u0306stria Nacia Biblioteko en Vieno."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Alia Esperanto-historiisto, la hispana fizikisto Jose\u0301 Antonio del Barrio (nask. 1961), bazas sian kontribuon \u201eSerc\u0302e de la valizo de Mangada\u201c sur publikigoj de Ulrich Lins pri la Hispana Interna Milito. Del Barrio klarigas: \u201eAl Ulrich Lins apartenas la unua sistema pritraktado de la utiligo de Esperanto dum la hispana interna milito. Li tiamaniere instigis hispanajn esperantistojn mem esplori pri tiu periodo, la plej signifa en la lastaj jardekoj de la lando.\u201c Del Barrio per la indiko pri la laboro pri tiu c\u0302i festlibro sukcesis, aliri al la g\u0302enerale por la publiko fermitaj partoj de la \u201cCentro de Dokumentado pri la Historia Memoro\u201d en Salamanko."}, {"text_idx": "#000012", "text": "La japana Membro de Esperanto-Akademio Hiroyuki Usui (nask. 1967) malkas\u0302as, ke estis nur post lia \u201eenmatrikulig\u0302o en vesperaj kursoj por magistrig\u0302o en 1998\u201c, ke Ulrich farig\u0302is por li \u201ene nur samideano sed ankau\u0306 antau\u0306ulo en la historiografia kampo\u201c."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Ankau\u0306 li dau\u0306rigas per sia kontribuo \u201eEsperanto por Kita Ikki: c\u0302u unu el la paradoksoj de homo paradoksa?\u201d esplorojn de Ulrich Lins. \u201eLa japanaj \u201everdaj naciistoj\u201c estas kvazau\u0306 amata c\u0302evaleto komuna al Ulrich Lins...kaj mi.\u201c li konstatas kaj konscias, ke siaj tezoj estas diskutindaj."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Kelkio en la festlibro instigas diskuton kaj pliajn esplorojn kaj kelkfoje kompletigas sin reciproke. Se la itala matematikisto kaj vortaristo Carlo Minnaja (nask. 1940) nomas 19 germanlingvajn membrojn de la Lingva Komitato respektive de la Esperanto-Akademio (g\u0302is 1948 \u2013 jaro de la restarig\u0302o) kaj povas raporti pri nur tri japanaj membroj, videblig\u0302as, kial Osamu Isiga (1910-1994) per sia artikolo en la Revuo Orienta, la organo de la Japana Esperanto-Instituto \u201e\u2018Orienta Esperanto\u2018 \u2013 C\u0302u ne indas rekoncepti Esperanton lau\u0306 \u201aorientula vidpunkto\u2018?\u201c kau\u0306zis en 1942 aron da reagoj, intertempe nomata \u201eIsiga-disputo\u201c."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Kimura, la au\u0306toro de la kontribuo rigardas aktualan la heredaj\u0302on de la kristana esperantisto Isiga, kaj rilate al la justa uzo de la lingvo, kaj al la engag\u0302ig\u0302o por la paco (Isiga estis militrezistanto) kaj al la signifo de tradukoj por la transkultura interkomprenig\u0302o (Isiga tradukis Selma Lagerlo\u0308f el la sveda)."}, {"text_idx": "#000017", "text": "\u201eLa tuta mondo en unu valizo\u201c \u2013 la legenda prelego de Ludwig Scho\u0308dl (1909-1997), la lernejdirektoro el Neuruppin, kiu en 1967 publikigis la unuan Esperanto-lernolibron en GDR, ekestis ankorau\u0306 sub la kondic\u0302oj de Esperanto-organiza kaj publikiga malpermeso (1949-1961), kiun li ne obeis kaj por kies nuligo li laboris. Ankau\u0306 leteroj el Japanio enestis en la valizo de la esperantisto el la regiono Berlino-Brandenburgio, kies vivon mi surbaze de lia postlasaj\u0302o en la Federacia Arkivo (SAPMO) kaj de mia videointervjuo kun li unuafoje tiom detale priskribas en mia festlibra kontribuo \u201eLa kurag\u0302ulo el Neuruppin...\u201c"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Eble tiuj malmultaj rimarkoj vekas scivolemon pri la tuta libro."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Fritz Wollenberg (Teksto kaj fotoj)"}]