[{"text_idx": "#000000", "text": "La unua Esperanto-kongreso en Irano"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Dum la unua tago de la kongreso, kiun organizis kaj okazigis Irana Esperanto-Asocio (IREA) kun profesia helpo de Jasna Instituto, post kutimaj inau\u0306guraj programeroj estis legita mesag\u0302o de Mark Fettes, la prezidanto de UEA, kiu skribis, interalie:"}, {"text_idx": "#000003", "text": "En viaj manoj kus\u0302as la sorto kaj signifo de la unua Esperanto-kongreso en Irano, lando kun longa kaj glora historio, kiu ludas gravegan rolon en la disvolvig\u0302o de la vasta regiono inter Eu\u0306ropo, Azio kaj Afriko. Temas pri regiono, kiun ankorau\u0306 minacas diversaj konfiktoj kaj militoj, kaj kie do urg\u0302e necesas disvastigi tiun pacan spiriton, kiun portas la Esperanto-movado jam de sia naskig\u0302o."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Estraranoj de IREA raportis pri la aktivado de la asocio. La arta programo de la inau\u0306gura tago inkludis kvin komediajn teatraj\u0302etojn kaj iranajn tradiciajn muzikaj\u0302ojn/kantojn de la grupo Vahe (Oazo), kies direktorino estas Niku Mamduhi, reg\u0302isoro kaj denaska esperantistino. Fine de la unua tago okazis interkona vespero kaj au\u0306kcio."}, {"text_idx": "#000005", "text": "La duan tagon komencis Lee Jungkee per prelego pri la Seula Kultur-Centro, kiun li fondis antau\u0306 23 jaroj kaj g\u0302is nun okazigis 266 kursojn tie komencante novan kurson c\u0302iumonate. Ahmad Reza Mamduhi, IREA-vicprezidanto kaj la c\u0302efdelegito de UEA en Irano, prelegis pri \u201cIrano kaj Esperanto\u201d. Samtempe en alia salono de la hotelo S\u0302ahr, la kongresejo en la orienta parto de Tehrano, okazis perslingva prezentado de Esperanto."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Omid Rohanian, la irana KAEMano, prezentis raporteton kun kelkaj proponoj, reage al kiuj Lee Jungkee diris klarigojn kaj kurag\u0302igojn. S\u0302irin Ahmadnia, irana sociologo kaj poetino, prelegis pri la stato de virinoj en Irano kaj potenciala helpo, kiun Esperanto povas fari por ilia prospero. S\u0302i, kiel ekzemplon, priparolis sin: 16-jara s\u0302i lernis Esperanton kaj 23-jara partoprenis en la Pekina UK (1986), kaj poste s\u0302iaj poemoj aperis en prestig\u0302aj internaciaj gazetoj: Fonto, Heroldo de Esperanto kaj Monato.\nLa artaj programeroj de la dua kongresa tago inkluzivis komediajn teatraj\u0302etojn pri la irana novjara sep-so-tablotuko (kun sep aj\u0302oj kies nomoj en la persa komencig\u0302as per \u201cs\u201d) kaj muzikon kaj kantojn de Vahe."}, {"text_idx": "#000007", "text": "D-ro So Gilsu interesoveke parolis pri la bezonataj ecoj de Internacia Lingvo \u2013 facileco, perfekteco kaj aplikebleco \u2013 kiujn Esperanto havas tre kontentige, kaj kiujn malhavas naciaj lingvoj kiel la angla. La lastan prelegon \u201cEsperanto kaj tradukado\u201d prezentis Golam-Reza Azar-Hus\u0302ang, irana verkisto kaj tradukisto."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Fine c\u0302iuj prelegintoj suriris la scenejon por respondi demandojn. Okazis viglaj kaj konstruaj diskutoj. Post tio la kongresa rezolucio estis lau\u0306tlegita de d-ro Sayadpour kaj aprobita per aplau\u0306dado de kongresanoj."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Poste al c\u0302iuj eksterlandaj kongresanoj (el kiuj multaj donacis librojn al IREA), IREA-prezidanto, d-ro Keyhan Sayadpour sursceneje donacis ekzemplerojn de Versoj de Persoj (originalaj poemoj de irananoj en Esperanto) \u2013 por ili mem kaj por la bibliotekoj de iliaj Esperanto-Asocioj. Li ankau\u0306 disdonis honorajn kongresajn dankleterojn kaj memor-tabulojn."}, {"text_idx": "#000010", "text": "La lasta kongresa tago estis dedic\u0302ita al ekskursoj al du vidindaj\u0302oj de Tehrano: palaco Golestan kaj bazaro Tag\u0302ris\u0302."}, {"text_idx": "#000011", "text": "C\u0302i tiu artikolo aperis en la aprila-maja kajero de La Ondo de Esperanto (2014).\nC\u0302e represo bonvolu nepre indiki la fonton paperan (se en presaj\u0302o) au\u0306 retan (se en retejo):\nRete: La Balta Ondo "}, {"text_idx": "#000017", "text": "En la kajero 2 de \u201cHomarane\u201d (20l3) \u2013 \u201cMinoraj kredoj kaj nia lingvo\u201d, redaktis Bertil Nilsson \u2013 vi trovas ampleksan historiografian studon de Giorgio Silfer pri bahaismo kaj esperanto: \u201cDe la Tabuleto de Ishrakat ghis la nuntempa bahaa esperantismo\u201d."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Antau\u0306 kelkaj semajnoj dulingve, en Esperanto kaj anglalingve, mi elektronike ekspedis al c\u0302iuj instituciaj tavoloj de Bahaismo (sendependa mond-religio je kiu kredas ses milionoj da adeptoj) du apartajn raportojn en kiuj mi pritraktas historian eventon en Esperantujo okazintan de la 24a g\u0302is la 26a de Marto 2014 \u2013 La Unua Irana Esperanto-Kongreso. Ambau\u0306 raportoj miaj vidigas impresojn de individua bahaano kiu nek havas nek volas ludi oficialan rolon en ajna institucio."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Mia unua raporto de la 31a de Marto 2014, jam sufic\u0302e disvastigita, referencas (a) rimarkinde glatan facilecon pri c\u0302iuj miaj dum-kongresaj aktivecoj en Irano (b) la g\u0302entilecon kaj malavarecon de homoj tie (c) la altan kvaliton de parolata Esperanto inter iranaj samideanoj."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Antau\u0306 ol jene provizi al la Esperantistaro la duan pli ampleksan raporton mi iom priskribu la administran sistemon de la bahaa religio c\u0302ar g\u0302i estas unika kaj naskig\u0302is en Irano kie g\u0302i nun estas kontrau\u0306-leg\u0302a spite al diversaj kaj long-dau\u0306raj iniciatoj flanke de Unuig\u0302intaj Nacioj g\u0302iajn membrojn protekti:"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Oni ne rajtas nomi sin kandidato por estri bahaan institucion; reklamoj estas tute malpermesataj. La tuta bahaa komunumo de plenkreskuloj per sekreta baloto elektas nau\u0306 instituciajn reprezentantojn kies decidoj nur post serioza kaj komun-estrara konsultado estas validaj. Se individua adepto kontrau\u0306staras decidon, ekzemple de Loka Bahaa Spirita Asembleo (miakaze, urbeto nomita Onkaparinga en la s\u0302tato Sud-Au\u0306stralio) li-s\u0302i rajtas apelacii al Regiona Bahaa Konsilantaro (Adelajdo); post tio se necese al Nacia Spirita Asembleo (Sidnejo); kaj finfine al la Universala Domo de Justeco (Hajfo, Israelo). La tuta procezo por elekti reprezentantojn kaj por eventuale oponi ties komunajn decidojn bazig\u0302as sur demokratio kaj interkonsilig\u0302oj. Se post tiu plena procezo oni ankorau\u0306 rifuzas akcepti Hajfan dekreton oni por reteni unuecon de la tutmonda bahaanaro restu silenta kaj turnu sin preg\u0302ante al Dio, la Nekonebla Esenco. Grava punkto kus\u0302as en tio ke tute mankas ia ajn ekleziularo kiel ekzemple, imamoj, pastroj, rabenoj ks; tio signifas interalie ke nur la konsiloj, petoj kaj instrukcioj de la institucio mem estas au\u0306toritataj kaj ke neniuj karismaj au\u0306 inteligentegaj institucianoj \u2013 kiel ekzemple, sekretario, kasisto au\u0306 salajrata bahaa oficisto \u2013 antau\u0306diktas decidojn. Por religia sistemo kies solvoj estas ekstreme modernaj kaj kies demokrata aliro estas senprecedenta la avantag\u0302oj kristalklare batas koruptecon, nepotismon, demagogion ktp.. Portempa malavantag\u0302o tamen eble konsistas en tio, ke por decidon atingi kvorumo da almenau\u0306 kvin estraranoj devas konsultadi en mult-nombraj renkontig\u0302oj temporabaj. Resume, nur la komunaj decidoj de nau\u0306-persona demokrate elektita Asembleo gravas! Oni nepre do mature distingu inter eldiroj, agoj kaj ec\u0302 la neagemado de famaj au\u0306 kleregaj bahaaj unuopuloj disde la decidoj de bahaa institucio mem. C\u0302io c\u0302i estas intime ligita al la c\u0302efa principo-fundamento de la Bahaa Kredo: oni sendepende enketu pri la vero por si mem. Sed vera religio signifas tion, kio per esplorado gvidas al la certig\u0302o, sed ne tion kio simple bazas sur imito de la gepatra religio."}, {"text_idx": "#000023", "text": "G\u0302uste pro la delikata enhavo de mia dua raporto, kiun mi nun c\u0302i\u2013sube sendas al la Esperantistaro, kaj c\u0302ar mi certe ne estas institucia tipo (mankas al mi tiuspecaj administraj spertoj, bona san-stato ktp) unuavice ricevis jam antau\u0306 sufic\u0302e longe HIPOKRITECO-n tiuj kvar koncernaj bahaaj institucioj \u2013 Loka, Regiona, Nacia kaj Internacia. Konsiderante ke neniu respondis, krom kelkaj au\u0306tomataj mas\u0302in-respondoj, mi supozas \u2013 rilate g\u0302ian publikan aperigon en la nuna momento \u2013 ke institucia malpermeso ne ekzistas malgrau\u0306 la de mi menciitaj delikateco kaj graveco. Ne hezitu kontakti min por havigi anglalingvan tradukon por eventuale asisti vin ekinterkonsilig\u0302i kun bahaanoj en via lando c\u0302ar multaj el ili bone parolas la lingvon de Shakespeare kaj apenau\u0306 rekonas la vorton \u2019Esperanto\u2019, des malpli sian devon kiel unuopaj kredantoj studi kaj disvastigi la zamenhofan lingvon. Kaj. pri la vaste miskomprenataj rilatoj inter esperantistoj kaj bahaanoj en Irano ili scias preskau\u0306 nenion:"}, {"text_idx": "#000024", "text": "\u201cTial c\u0302iu el ni devas studi tiun c\u0302i lingvon [Esperanto] kaj disvastigi g\u0302in lau\u0306 sia eblo, por ke g\u0302i estu tagon post tago pli vaste konata, por ke g\u0302i estu akceptita de c\u0302iuj nacioj kaj registaroj de la mondo, kaj farig\u0302u parto de la programo en c\u0302iuj publikaj lernejoj. Mi esperas ke Esperanto estos akceptita kiel lingvo de c\u0302iuj estontaj internaciaj konferencoj kaj kongresoj, por ke c\u0302iuj homoj bezonos lerni nur du lingvojn: unue sian patrolingvon kaj due la lingvon internacian. Tiam perfekta harmonio estos starigita inter c\u0302iuj popoloj de la mondo.\u201d Abdu\u2019l-Baha, Parizo, 1913"}, {"text_idx": "#000025", "text": "\u201cNi do ordonis al c\u0302iuj bahaanoj en la Oriento studadi c\u0302i tiun lingvon [Esperanto] tre zorge, kaj post nelonge g\u0302i disvastig\u0302os tra la tuta Oriento. Mi petas ankau\u0306 al vi, esperantistoj kaj ne-esperantistoj, energie klopodadi por la disvastigado kaj propagandado de c\u0302i tiu lingvo: c\u0302ar g\u0302i akcelos la alvenon de tiu tago, tiu miljara tago, kiun antau\u0306diris profetoj kaj viduloj, tiu tago en kiu, estas dirite, la lupo kaj la s\u0302afido trinkos el la sama fonto, la leono kaj la cervo sin pas\u0302tos sur la sama herbejo. La signifo de c\u0302i tiu sankta Skribo estas, ke la batalantaj rasoj, militantaj nacioj, malamikaj religioj, alproksimig\u0302os unu al la alia en la spirito de amo, kaj kunligig\u0302os unu kun alia.\u201d Abdu\u2019l-Baha, Edinburgo, 1913."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Via au\u0306toro estas la plej alta homo sur la foto. Pli ol 100 esperantistoj el 7 landoj kongresis."}, {"text_idx": "#000027", "text": "G\u0302uste tiam kiam mi sen ia ajn problemo komforte estis partopreninta historian kongreson en Teherano la reg\u0302imo tie kontrau\u0306 sia propra konstitucio dau\u0306rigas enkarcerigon de sep bahaaj estroj kaj samtempe montras al okcidentaj landoj du-vizag\u0302an reproksimigon (rapprochement). (Vidu mian raporton de la 31a de Marto al la esperantistaro en kiu mi suspektas kas\u0302itan intencon pri ne-kutima facileco pri c\u0302iuj miaj dum-kongresaj aktivecoj en Irano.) La nivelo de hipokriteco flanke de teologiaj politikistoj en Irano estas nun sen-mezura. C\u0302e la akceptejo de iuj bankoj mi vidis c\u0302e la pordo invit-afis\u0302on kun foto de ric\u0302ega ajatolo por bonvenigi klientojn nome de karitataj organizaj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Ke ne malmultaj imamoj, mulaoj, ajatoloj ktp en la registaro abundege ric\u0302igas sin kaj konstruigas mau\u0306zoleojn por sin glori je altega kosto de la homamasoj ne plu estas sekreto."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Esperanto-klaso kaj festo en Persio, Teherano, dum la unua mondmilito."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Jen refoje, kiel montras la fotografaj\u0302o kiu kompreneble ne aperas en la verko de M. H. Saheb-Zamani, bahaaj virinoj en Islama lando montras la vojon kaj lernas Esperanton."}, {"text_idx": "#000036", "text": "(2) Vidu mian dulingvan raporton de la 31a de Marto en kiu mi referencas al rimarkinda erao antau proksimume tri jardekoj kiam 675 Esperanto-instruistoj aprobitaj de la registaro profesie eklaboris por Esperantigi c\u0302iujn lernejojn en Irano. Alidirite, bone dokumentita grandega ondo, unika en Esperantujo, okazis j\u0302us antau\u0306 kaj tuj post la 1979a Irana Revolucio; g\u0302ia subita sed triste efemera sukceso, ankorau pridiskutata en Nov-Jorko, Roterdamo kaj aliloke, evidentigas (a) kiom rapide kunigita socio la lingvan antaustaton povas aliigi kaj (b) la rolon de influaj unuopuloj:"}, {"text_idx": "#000037", "text": "(MHSZ:)Grand-parte, kun la levig\u0302o de Nazi-reg\u0302imo en Germanio, ankorau\u0306 tiama por-nazia eks-reg\u0302o [S\u0302aho], Reza Pahlavi (1875-1942, malpermesis Esperanton kun diversaj stigmatoj kaj akuzoj \u2013 interalie, ke la lingvo estas la propagandilo de Bahaanoj, do, anti-islama! C\u0302ar ankau\u0306 kelke da tro entusiasmaj Bahaanoj \u2013 kompreneble, ne c\u0302iuj \u2013 malatente al (a) tut-enda Neu\u0306traleco de Esperanto, aparte en la Tria Mondo, kaj (b) la g\u0302isfunde religia sinteno de la plejmulto de iranaj islamanoj, faris \u2013 kaj ankorau\u0306 faras \u2013 tion! Vole-ne-vole, ili disponigis al la diktatora, por nazia, kaj s\u0302ajn-islamo-subtena registaro tiama, c\u0302ia-ajn pretekston por kondamni Esperanton. La nigra ombro de tiaj venenaj antau\u0306 jug\u0302oj, ankorau\u0306 sufokante, restas kaj forte malhelpas nin \u2013 ekzemple, en 1982, dum c\u0302io g\u0302uste s\u0302ajnadis favora al Esperanto, kaj ec\u0302 la Ministerio pri Edukado jam dissendis rekomend-cirkuleron pri la lernado de IL (Internacia Lingvo), subite iu nekonata fantomo malfermis malice sian konspiran dosieron delonge jam forgesitan, kaj alsendis fotokopion de iu bahaana propagandilo, kun pri-Esperanta rubriko de 1916 al la Ministro de Edukado demandante lin: \u201cC\u0302u vi estas la Ministro de Islama Revolucio, au\u0306 Bahaisma subtenanto?\u201c La fotokopio, kvazau\u0306 eksplode, funkciis, ek-ellasis c\u0302en-reagan kontrau\u0306-s\u0302okon kontrau\u0306 Esperanto! Neantau\u0306 pensebla bremsego de antau\u0306 65 jaroj, agis kun revolucia febro denove anti-movade. Tranokte Esperanto s\u0302ajnis io tabua, kontrau\u0306-revolucia, komploto cionisma kaj bahaisma. Ec\u0302, nura simpatio al Esperanto farig\u0302is vivo-dang\u0302era!"}, {"text_idx": "#000038", "text": "(MHSZ:)Tial, la mis-utiligado de Esperanto, kiel propagandilo en la manoj de kelkaj maldiskretaj ekstremistoj inter la anoj de iu religia kredo, kontrau\u0306 la kredo de plimulto de islamanoj, ege bedau\u0306rinde, au\u0306tunigis la verdan printempon de Esperanto en sia dua ondo en Irano."}, {"text_idx": "#000039", "text": "C\u0302u bahaaj esperantistoj tra la mondo g\u0302uste rimarkas kvar pag\u0302ojn poste en brile inteligenta eseo iomete pli mildan elirpunkton de la sama Doktoro pri Psikologio pro ties uzo de la vorto \u201conidiron\u201c?"}, {"text_idx": "#000041", "text": "(MHSZ:) Vintre de 1982, en kelkaj gazetoj, aperis artikoloj kun severaj akuzoj kaj atakoj al la Esperanto-Movado, kiujn karakterizis la manko de la nomoj de verkintoj. En la oficiala organo de la t.n. Revolucia Gardistaro (s\u0302tata instanco), dum la atakoj, oni ec\u0302 nomis la esperanto-movadon la rimedo de la Internacia Cionismo, kaj nomis la pionirojn de la movado kontrau\u0306-revoluciaj agantoj en Irano (je 6-3-82). Endas rimarkigi aparte, en tiamaj cirkonstancoj de la lando, ec\u0302 malpli severaj akuzoj, povus kau\u0306zi tro simple persekutadon kaj ekzekutadon."}, {"text_idx": "#000042", "text": "(MHSZ:)Dum multaj monatoj Esperanto, kaj s\u0302ajne esperantisto, efektive ig\u0302is inkub-song\u0302o por multaj personoj. Fakte, ec\u0302 nura esprimo de simpatio al Esperanto farig\u0302is vivo-dang\u0302era. Sekve, miloj da komencantoj forlasis la kursojn. La movadaj aktivadoj c\u0302esis kaj limig\u0302is al hejmaj rondoj."}, {"text_idx": "#000045", "text": "(MHSZ:)Konklude, oni, eble provizore, povus diri, ke en revolucia Irano, unuaonde ek-trakuris iu Esperanto-S\u0302oko tro favora, kaj tuj poste, reage frapis ege malfavoran Esperantan Kontrau\u0306-S\u0302okon: Esperanto unuavice renkontis supermezuran bonvenon, kaj ankau\u0306 ne-antau\u0306videblan antagonismon. Tia delira stato, kompreneble mallong-tempe, por la evoluo de c\u0302iu kultura afero s\u0302ajnas tute ne sana. Sed, c\u0302u longtempe, probable tio, kiel iu dialektika proceso, povus iam esti utila al Esperanto? C\u0302iuokaze, en Irano, antau\u0306 1975, el c\u0302iu 100,000 edukitaj irananoj, apenau\u0306 trovig\u0302is 10 personoj, kiuj iam au\u0306dis simple ec\u0302 nur la nomon de la Internacia Lingvo. Sed, sekve de tiuj agoniplene tajfuneskaj epizodoj \u2013 por, kaj kontrau\u0306 Esperanto \u2013 nuntempe jam ne trovig\u0302as ec\u0302 eble 10 personoj el tiuj 100,000 irananoj, kiuj ne au\u0306dis, au\u0306 plej eble, ne scias, minimume, iom pri \u201cla lingvo supernacia \u2013 Esperanto\u201d! Tio estas, la evidenta, la trans-iro de la absoluta ne-sciado al la relativa sciado!?"}, {"text_idx": "#000048", "text": "En la nuna Irano c\u0302iu dua homo estas junulo inter kies vicoj senlaboreco abundas.\nAnkorau\u0306 delikataj por la Bahaa Esperanto-Ligo kaj por la tuta esperantistaro de tiu generacio estas niaj inter-rilatoj. Dau\u0306rigota historio!"}, {"text_idx": "#000049", "text": "La kongreso estis granda sukceso ech multe pli ol oni atendis, kiel diras Prof. Lee Jungkee, estrarano de UEA, kiu mem partoprenis ghin. Cetere eksterlandaj partoprenantoj estis preskau chiuj loghigitaj che hejmo de Esperantistoj kaj ofte regalataj de samideanoj iranaj.\nLa kongreso montris kapablon de Iranaj Esperantistoj en organizado kaj preparado.\nEstu ke tiaj kongresoj dauru."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Koran gratulon kaj amikan saluton el Francio al c\u0302iuj! Mi esperas, ke tiun unuan sukcesan kongreson sekvos multaj aliaj.\n... kaj vivu Esperanto por pli paca Mondo!"}, {"text_idx": "#000053", "text": "Demonstraj versioj de \u201cLa Ondo\u201d"}]