[{"text_idx": "#000001", "text": "Nekredeble sed vere: unu el la malmultegaj esperantlingvaj periodaj\u0302oj ne pri la movado, Monato, c\u0302i-decembre ig\u0302as 40-jara. Lige kun tiu vere elstara evento Libera Folio intervjuis la gvidan redaktoron Pau\u0306l Peeraerts, kiu samtempe estas redakcia sekretario kaj la plej longdau\u0306ra kunlaboranto de la magazino."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Peeraerts rakontis, ke li optimismas pri la estonteco de Monato kaj menciis ties plej gravajn problemojn."}, {"text_idx": "#000003", "text": "La revuo Monato festas sian 40-jaran datrevenon"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Libera Folio: Dum multaj jaroj vi estis redakcia sekretario, antau\u0306 certa tempo vi ricevis ankau\u0306 la postenon \u201cgvida redaktoro\u201d. C\u0302u tio ion esence s\u0302ang\u0302is en via laboro por Monato? Supozeble vi plenumas la taskojn de c\u0302efredaktoro, kial do vi estas oficiale nur \u201cgvida\u201d?"}, {"text_idx": "#000006", "text": "\u2013 Kial mi estas \u201cnur gvida\u201d? Pri tio \u201ckulpas\u201d nia honora c\u0302efredaktoro Stefan Maul. Tuj post kiam forpasis Paul Gubbins, mi priparolis la situacion kun Stefan kaj li diris al mi pli-malpli la jenon: \u201cMi scias, ke certe vi tau\u0306gus kiel nova c\u0302efredaktoro. Tion vi pruvis en 1991, kiam mi devis rezigni pri la funkcio, kaj vi devis subite g\u0302in transpreni. Tamen lau\u0306 mi estus bone, ke pli juna persono ig\u0302u la nova c\u0302efredaktoro, kaj ke vi nur gvidu la skipon g\u0302is alveno de nova c\u0302efredaktoro.\u201d Nu, mi ne scias, c\u0302u tio c\u0302i estis nur g\u0302entila maniero diri, ke mi tute ne tau\u0306gas, au\u0306 c\u0302u vere li atendis baldau\u0306an transprenon fare de dinamika junulo! Kiel ajn, g\u0302is nun neniu junulo sin prezentis."}, {"text_idx": "#000007", "text": "En kiu jaro vi eklaboris en la redakcio? Kiom da via tempo averag\u0302e vi elspezas nun c\u0302iutage por la magazino?"}, {"text_idx": "#000008", "text": "\u2013 Mi kunlaboris en la redakcio ekde la komenco, do ekde 1980. Tiam la laboro estis nur teknika: arigi la manuskriptojn, dissendi la kompostprovaj\u0302ojn, provlegi ktp. Nur en 1992 mi transprenis de Stefan Maul la rubrikojn Noticoj kaj Librorecenzoj. Mi nun averag\u0302e laboras 4 horojn tage por Monato."}, {"text_idx": "#000010", "text": "\u2013 Mi ne scias, c\u0302u vere Monato estis konceptita tiel. Certe iuj revis, ke Monato estus ia esperantlingva Newsweek au\u0306 Time au\u0306 Der Spiegel, kiun eblus montri \u201cal la mondo\u201d por fanfaroni pri niaj atingoj. Vi scias, ke la unua ideo de Stefan Maul estis eldoni c\u0302iusemajnan magazinon, sed montrig\u0302is, ke la Esperanto-merkato tute ne estas matura por tio. Kaj ankorau\u0306 nun, 40 jarojn poste, malgrau\u0306 la centmiloj da lernantoj, g\u0302i ne estas matura."}, {"text_idx": "#000011", "text": "\u2013 Aliflanke ni ne subtaksu la gravecon de tiu \u201cvitrino\u201d, kaj mi citu Humphrey Tonkin c\u0302i-rilate: \u201cKiam foje mi volis konvinki kelkajn kolegojn-lingvistojn, ke Esperanto estas plene vivanta lingvo, mi ac\u0302etis por ili abonojn al Monato. La efiko estis g\u0302uste tia, kian mi deziris: ili traktis tiun revuon kiel tute normalan fenomenon de tute normala kaj funkcianta lingvo.\u201d"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Kiujn principajn malfacilaj\u0302ojn alfrontas Monato nun, escepte de la evidentaj\u0302oj kiel financo kaj c\u0302iam nesufic\u0302a kvanto de abonantoj?"}, {"text_idx": "#000013", "text": "\u2013 Mi vidas c\u0302i-momente nur unu. Mi havas la impreson, ke la pos\u0302to, kiu devas liveri la tradician paperan revuon al la abonantoj, c\u0302iam pli malbone funkcias. Ekzemplo, kiun mi spertis antau\u0306 kelkaj semajnoj: la novembra revunumero atingis la usonajn abonantojn unu tagon pli rapide ol la luksemburgajn, kaj kvin tagojn pli rapide ol la germanajn, kvankam Luksemburgo kaj Germanio estas ja \u201ctuj apude\u201d de la presejo."}, {"text_idx": "#000014", "text": "C\u0302u Monato lau\u0306 vi sukcesis adaptig\u0302i al la interreta epoko?"}, {"text_idx": "#000015", "text": "\u2013 Mi kredas ke jes. Monato estas unu el la unuaj revuoj, kiuj aperis rete. Jam ekde 2002 abonantoj povis legi la artikolojn rete antau\u0306 ol la papera magazino falis en la leterkeston. Nun la revuo estas legebla en la dosierformoj PDF (c\u0302efe por grandaj komputilekranoj) kaj en la formoj Epub kaj Mobipocket (c\u0302efe por pos\u0302telefonoj kaj librolegiloj). Tamen c\u0302. 70% de la abonantoj ankorau\u0306 preferas la klasikan paperan formon. Interreto helpas nin ankau\u0306 konstati, kiujn tekstojn legantoj opinias plej interesaj. Se vi scivolas pri la plej popularaj artikoloj, rigardu c\u0302i tie."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Se oni rigardas la liston de la redaktoroj, videblas, ke la redakcion konsistigas esperantistoj de la pli ag\u0302a generacio. Kio kau\u0306zas tion? C\u0302u estas alia situacio kun la au\u0306toroj?"}, {"text_idx": "#000018", "text": "\u2013 Prava rimarko. La plej juna redaktoro, Roberto Pigro, estas 40-jara. Pri la au\u0306toroj mi ne havas statistikon, sed \u2013 kiel vi scias \u2013 sub c\u0302iu artikolo (kaj ekde 2020 super) aperas malgranda foto de la verkinto, kaj estas facile konstati, ke temas c\u0302efe pri relative maturaj personoj! Simile statas pri la legantoj. Monato tie sekvas la evoluon de similaj eldonaj\u0302oj. Mi legis en la germana Der Spiegel, ke g\u0302ia legantaro ne konsistas el multaj junuloj, kaj ke tiu procentaj\u0302o ankorau\u0306 falas kompare al la pli ag\u0302a generacio."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Supozeble la samo rilatas la legantaron. C\u0302u la maljunig\u0302o de la redakcianaro kaj legantaro iel influas perspektivojn de la revuo?"}, {"text_idx": "#000020", "text": "\u2013 Pure statistike kompreneble jes. Sed kiu povas antau\u0306vidi la estontecon? Eble post kelkaj jaroj la junuloj havos \u201cla fau\u0306kon plena\u201d de la supraj\u0302eco de la nunaj sociaj komunikiloj kaj ili emos denove legi kelkajn pli longajn, pli profundajn tekstojn."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Kio estas la fakta ligo inter Monato kaj Flandra E-Ligo? Oni legas, ke FEL estas la oficiala eldonanto, sed c\u0302u FEL portas financan respondecon? Kiu devas fari principe gravajn decidojn, ekzemple maloftigi la aperritmon, c\u0302esigi la paperan version au\u0306 simile?"}, {"text_idx": "#000022", "text": "\u2013 Efektive FEL estas la eldonisto. Tio signifas, ke FEL portas la financan respondecon. Se iam Monato estus deficita, FEL certe rajtus haltigi la eldonadon, au\u0306 serc\u0302i alian eldoniston. Felic\u0302e c\u0302iujare Monato donas gajnon, ne grandan gajnon, sed tamen sufic\u0302an por parte kompensi la kostojn de la oficejo kaj dungito de FEL. G\u0302is nun ni tute ne devis pensi pri maloftigo de la aperritmo, c\u0302esigo de la papera versio au\u0306 io simila. Se iam la financo postulus tian pas\u0302on, mi imagas, ke estus mi kiu interkonsilig\u0302us kun la estrarano pri financo de FEL kaj kun Gerd Jacques, g\u0302ia administrantino."}, {"text_idx": "#000024", "text": "\u2013 Tio ne tute veras. Ekzistas la bazaj rubrikoj Politiko, Moderna Vivo, Ekonomio, jam de jardekoj, sed aldonig\u0302is lastatempe la rubrikoj Literaturo kaj Historio (ambau\u0306 redaktataj de Trevor Steele) kaj ekzemple forfalis la rubrikoj Enigmoj, Kuirreceptoj kaj Noticoj. Mi kredas, ke la divido en rubrikoj kun apartaj redaktoroj estas nun necesega. La tempo en kiu unu redaktoro povis kompetenti pri c\u0302iuj flankoj de la hodiau\u0306a vivo pasis. Stefan Maul estis en 1980 iuspeca Leonardo da Vinci, kiu devis koni kaj pritrakti c\u0302iujn temojn, sed li mem konstatis, ke tio ne eblas plu."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Pli frue en la revunumeroj oni legis tre interesan frazon: \u201cSe via artikolo ne konvenas al iu el la rubrikoj, tiam ne sendu vian tekston al Monato\u201d. C\u0302u oni en Monato ofte malakceptas tekstojn?"}, {"text_idx": "#000026", "text": "\u2013 La kontribuoj normale iras rekte de la verkanto al la redaktoro. Do mi ne ekscias, se artikolo estas rifuzita. Tamen mi povas doni al vi du ekzemplojn, kiuj tre vers\u0302ajne estas tipaj por c\u0302iuj redaktoroj. Alex Shlafer, la redaktoro de la rubriko Politiko, skribis \u201cG\u0302enerale mi rifuzas nur tre malmultajn tekstojn, plejparte pro tio, ke ili estas neripareble subnivelaj, apenau\u0306 kompreneblaj au\u0306 tute seninformaj.\u201d Mi mem en mia multjara kariero de la redaktoro de la rubriko Leteroj rifuzis lau\u0306 mia memoro nur unu kontribuon, kiu lau\u0306 mi estis ofenda por difinita popolo (kaj la verkinto tuj malabonis!)."}, {"text_idx": "#000027", "text": "C\u0302u la magazino planas ion novan por estonto? G\u0302enerale kiel vi vidas ties estontecon?"}, {"text_idx": "#000028", "text": "\u2013 Monato j\u0302us finis sian 40-an jaron. La plej okulfrapa s\u0302ang\u0302o ekde la 41-a jarkolekto estos pli moderna enpag\u0302igo, kreita de niaj grafikistoj Ferriol Macip i Bonet kaj Zep Armentano. Aldonig\u0302os ankau\u0306 malgranda rubriko \u201cAntau\u0306 40 jaroj aperis en Monato\u201c, c\u0302ar povas esti amuze vidi, kiom nia socio s\u0302ang\u0302ig\u0302is inter 1980 kaj nun, sed ankau\u0306 kiel \u2013 eble surprize \u2013 g\u0302i restis sama. Monato tiam jam raportis ekzemple pri la efiko de la homo sur nia vivmedio, kaj pri la kreskig\u0302anta problemo de la rifug\u0302antoj. Sed esence la baza koncepto de la revuo restos sens\u0302ang\u0302a. Vi konas ja la diraj\u0302on: neniam s\u0302ang\u0302u gajnantan c\u0302evalon!"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Vidvokroniko trovis legantojn ekster la getto"}, {"text_idx": "#000032", "text": "C\u0302u Monato havas respondeculon pri varbado?"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Mi ne s\u0302atas la elekton de la Monato-redaktistoj, kiam ili ebligis al klimat-skeptikuloj defendi siajn ac\u0302ajn ideojn. Mi ne estas por debato pri io, kio estas jam desmontrata per la plej kapablemaj internaciaj spertoj. C\u0302efe c\u0302ar ni ja ne plu havas tempon por debati. Ni ekagadu tujtuj, anstatau\u0306 esti egegaj stultuloj."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Almenaux 6 homoj ne samopinias kun mi. Tre bone. Tamen bonvolu klarigi al mi kial. Parolas ni pri gravega temo, kiu ja meritas klarigojn. C\u0302efe en Trumpa mondo."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Mi tiom ne komprenas la defendulojn de la elekto de Monato, ke mi deziris klarigojn (pri tio). Mi ne deziras debaton pri klimats\u0302ang\u0302o, male."}, {"text_idx": "#000041", "text": "\u201cunu el la malmultegaj esperantlingvaj periodaj\u0302oj ne pri la movado\u201d"}, {"text_idx": "#000042", "text": "Kaj ec\u0302 tute malutilaj al g\u0302iaj celoj: "}, {"text_idx": "#000046", "text": "Kiel kurdlingvaj dividoj malhelpas aliron al informojRusiaj diplomatoj reagas al nova lingvoleg\u0302o en Kirgizio, revenigante kolonian pasinteconTiuj fotoj montras la historion de la \u2018rusaj dometoj\u2019 en Havano, Kubo"}]