[{"text_idx": "#000000", "text": "Esperanto aperas duonkas\u0302e en filmo de Netflix"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Netflix diskonigas la ekziston de Esperanto per unu filmo pli efike ol mil konferencoj pri la temo, opinias Federico Gobbo. Li spektis la fres\u0302an filmon pri la Insulo de la rozoj, en kiu Esperanto aperas nur preterpase."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Ekranbildo el la filmo de Netflix."}, {"text_idx": "#000006", "text": "La plej grava epizodo estas Neu\u0306trala Moresneto, pri kiu ekzistas esperantigo de libreto kiu prezentas mallonge ties fascinan historion \u2013 g\u0302i titolig\u0302as Zinko, kaj g\u0302in au\u0306toras fama nederlandlingva au\u0306toro, David Van Reybrouck."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La dua epizodo estas la Insulo de la Rozoj, platformo konstruita en la internacia teritorio de la Adriatika Maro, fronte al la plag\u0302o de Rimini, itala urbo en kiu Esperanto interalie partas la pejzag\u0302on per preg\u0302ejaj mozaikoj."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Sed la Insulo de la Rozoj tute ne koncernas katolikismon au\u0306 religion. Ec\u0302, tute male, la temo estas hubriso, tio estas la \u2013 tipe vira \u2013 defio kontrau\u0306 la ordo de la naturo, simbolata de la grekaj dioj, au\u0306daca kaj disrompanta la leg\u0302ojn. Au\u0306 almenau\u0306 tiu c\u0302i estas la interpreto de Sydney Sibilia, la reg\u0302isoro de la itala filmo L\u2019incredibile storia de L\u2019Isola delle Rose, La nekredebla historio de La Insulo de la Rozoj."}, {"text_idx": "#000009", "text": "La ing\u0302eniero Giorgio Rosa defiis la bigotismon de la Italia registaro, subtenata de Vatikano, celante ke la insulo kiun li konstruis en la Adriatiko estu loko de persona libereco kaj kreemo sen burokrataj kaj moralaj kag\u0302oj, en la jaro 1968, kiam la tiamaj junuloj hubrise au\u0306dacis defii la establitan ordon kaj klopodis s\u0302ang\u0302i la mondon."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Por peti rekonon de la Unuig\u0302intaj Nacioj kiel (mikro)s\u0302tato, oni bezonas teritorion, flagon, monon, pos\u0302tmarkojn kaj \u2013 kompreneble \u2013 oficialan lingvon. En la filmo, la rolo de Esperanto rekonatas en kelkaj momentoj: vide, per indikilo kun la skribaj\u0302o \u201cInsulo de la Rozoj\u201d, kaj elmontroj de italaj kaj neitalaj j\u0302urnaloj kiuj mencias la vorton \u201desperanto\u201d en la titolo de la artikoloj; au\u0306de, per du dialogoj en turnopunktaj momentoj de la filmo mem."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Intrigo-malkas\u0302oj ne plac\u0302as al mi, do mi lasos al vi la s\u0302ancon spekti. Itala filmo signifas, ke la filmo estas en la itala: estas dublado en la angla, franca, germana kaj hispana, kaj subtitoloj en diversaj lingvoj. La lingvopolitikon de Netflix elektas Netflix, ne la esperantistoj. Tio signifas, ke la temo de la filmo ne estas Esperanto, sed, ke Esperanto estas ja tem(er)o de la filmo."}, {"text_idx": "#000012", "text": "C\u0302u tio igas la spekton de la filmo malpli interesa? Lau\u0306 mi ne. Esperanto estas aludata, kaj do c\u0302irkau\u0306as g\u0302in iom da mistero kiu eventuale povas ekbruligi flameton de scivolemo en la neesperantistoj kiuj g\u0302uas la filmon."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Montri ion interesan pri Esperanto, anstatau\u0306 klarigi Esperanton, estas multe pli efika strategio por tiu ekbruligo. Kompreneble, ekbruligo ne signifas, ke la flameto tutcerte vivos longe; tiucele, bruligeblaj\u0302o kiu vivigu la scivolemon pli longe ol filmo certe necesos. Jen Netflix diskonigas la ekziston de Esperanto per unu filmo, pli efike ol mil konferencoj pri la temo."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Pro tio, ni j\u0302etu indulgeman rigardon al la supraj\u0302aj aspektoj kiuj okulfrapas la konantojn de la historiaj detaloj de la vivo de Giorgio Rosa; la scivolema leganto povas spekti en Jutubo, tute senpage kaj bone dublitan en Esperanto, la dokumentan filmon publikigitan de Cinematica antau\u0306 kelkaj jaroj."}, {"text_idx": "#000015", "text": "La tubero en la afero de la filmo reg\u0302isorita de Sydney Sibilia estas rakonti la frenezan agon de c\u0302ampiono de hubriso, kies destino ne povas esti alia ol malvenko. Kaj g\u0302uste pro tio, la c\u0302efrolulo altiras la simpation de la spektanto, kaj kune kun li, tute nature, lia alianco kun Esperanto."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Legorondo logas libremulojn el c\u0302iuj kontinentoj"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Nun multaj gazetoj en diversaj landoj recenzas la Netflix-filmon. Ne c\u0302iam ili mencias Esperanton eksplicite, foje nur skribas pri \u201cs\u0302tateto kun propraj pos\u0302tmarkoj, propra mono, propra lingvo\u201d (ekz. Frankfurter Allgmeine Zeitung, 2020-12-10)."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Ni uzu la s\u0302ancon klarigi per leteroj de leganto, ke tiu \u201cpropra lingvo\u201d ne estis alia konstruaj\u0302o de la ing\u0302eniero Giorgio Rosa, sed temas pri la Zamenhofa iniciato. Eblas ankau\u0306 mencii ke g\u0302uste nun la Esperanto-parolantaro festas lian naskig\u0302tagon tutmonde, rete. Do ke Esperanto ne pereis kun la Insulo de la rozoj, tute male."}, {"text_idx": "#000022", "text": "La gazetoj c\u0302efe parolu pri la filmo, ne pri Esperanto. Mi pensas ke ni ne trou pri tiu c\u0302i filmo, jam bonas kiam esperanto estas menciita en multaj artikoloj."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Tion dirite, mi aldonis Esperanto al la listo de lingvoj de la filmo c\u0302e IMDB \ud83d\ude09 : "}, {"text_idx": "#000025", "text": "Nu, oni ja tute ne parolas Esperanton en la filmo. Oni nur mencias Esperanton kelkfoje kaj oni povas vidi s\u0302ildon en Esperanto dum kelkaj sekundoj."}, {"text_idx": "#000026", "text": "G\u0302uste. Kaj kiam la gazetoj parolas pri la filmo, sed ne mencias Esperanton, ni ja povas (lau\u0306eble humore kaj sen fanfaronado) memorigi pri g\u0302i."}]