[{"text_idx": "#000000", "text": "Ukrainoj rakontas pri sia lando kaj la milito"}, {"text_idx": "#000001", "text": "J\u0302us aperis la esperantlingva versio de la verko \u201dLando kiu vekig\u0302is\u201d de Kalle Kniivila\u0308, la redaktoro de Libera Folio. En la libro ordinaraj ukrainoj rakontas pri la milito, sed ankau\u0306 pri la evoluo de la lando dum 30 jaroj de sendependeco. Hans Becklin intervjuis la au\u0306toron."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Fine de junio aperis la sesa nefikcia libro de Kalle Kniivila\u0308 en Esperanto, Lando kiu vekig\u0302is. Ne estas malfacile imagi, pri kiu lando temas: Ukrainio, pene militanta sed dau\u0306re ekzistanta. Tamen, la au\u0306toro raportas ne pri tio, kio nun plenigas kvaronon de c\u0302ies matena j\u0302urnalo, sed pri io alia."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Lia c\u0302efa demando, iusence, estas kaj pli kohera, kaj pli abstrakta ol la figuroj kaj longaj tranc\u0302eaj raportoj: Kiel ordinaraj ukrainoj farig\u0302is memkonsciaj pri sia aparteco, kaj kune kreis socion radikale malsaman kompare al Sovetio kaj g\u0302ia plej granda posteulo Rusio."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Libera Folio: Ne surprizos iun ajn konanton de via verkaro, ke denove vin altiras la komplika situacio en ekssoveta lando. Tamen, kial vi decidis verki pri Ukrainio g\u0302uste nun?"}, {"text_idx": "#000008", "text": "\u2013 Tio el mia persona vidpunkto estis tre utila turnig\u0302o, c\u0302ar mi ekhavis la s\u0302ancon vidi Ukrainion de interne kaj eklerni la ukrainan lingvon, kiu ja bezonatas por pli bone konatig\u0302i kun la lando."}, {"text_idx": "#000009", "text": "\u2013 Mi rapide komprenis ke mi pli frue, samkiel multaj aliaj okcidentanoj kiuj lernis la rusan lingvon, ekkonis Ukrainion tra rusiaj okuloj kaj pritraktis g\u0302in kiel ian strangan version de Rusio, dum efektive Ukrainio multmaniere estas pli normala lando ol Rusio \u2013 au\u0306 almenau\u0306 pli demokratia kaj plurisma."}, {"text_idx": "#000010", "text": "\u2013 Kompreninte tion, mi baldau\u0306 ekpensis, ke mi volus rakonti pri la lando el la vidpunktoj de ordinaraj ukrainanoj, sed la libroplanoj estis unue haltigitaj de la pandemio, poste de la milito. Dum iom da tempo mi pensis, ke mi atendu la finon de la milito, sed c\u0302ar la milito ne s\u0302ajnis finig\u0302i, mi fine decidis veturi tien c\u0302iukaze. Kaj efektive la interesig\u0302o ja nun estas tre granda."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Tio estas interesa konstato. Mi supozus, ke Ukrainio komencis roli grande en via menso en 2014, kiam Rusio g\u0302in ekokupis \u2013 sed mi ja povas kompreni, ke en tiu jaro (kaj en via libro Krimeo estas nia) Rusio, ne Ukrainio, estas la c\u0302efa aganto. C\u0302u iu momento au\u0306 konstato dum via diplomatia servado aparte faligis la skvamojn de viaj okuloj? Kiel precipe rolis la lernado de la ukraina en tio?"}, {"text_idx": "#000012", "text": "\u2013 Jam en 2014 mi havis la ideon verki libron pri la konflikto en orienta Ukrainio, sed fine elektis verki nur pri Krimeo, c\u0302ar tie la situacio ne trovig\u0302is en dinamika fazo. Sed la nuna libro temas unuavice pri la evoluo de la sendependa Ukrainio post la disfalo de Sovetio per la okuloj de ordinaraj log\u0302antoj de la lando, kvankam evidente la aktuala konflikto dau\u0306re c\u0302eestas."}, {"text_idx": "#000013", "text": "\u2013 Mi ne dirus, ke estis iu specifa momento kiam miaj okuloj subite malfermig\u0302is. Vers\u0302ajne iom post iom, kiam mi ekkonis Ukrainion de interne kaj kiam la ukraina lingvo ne plu aspektis al mi kiel stranga, nekomprenebla variaj\u0302o de la rusa, mi vidis, ke la s\u0302ajna interna kaoso en la lando, kiel g\u0302i povas aspekti el rusia perspektivo, efektive multparte estas normala vivo de netotalisma socio, kie trovig\u0302as videblaj konfliktoj kaj kie la c\u0302efaj amaskomunikiloj ne estas direktataj de la s\u0302tato, kiel en Rusio."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Detruitaj militaj rusiaj militaj veturiloj en la centro de Kijivo."}, {"text_idx": "#000015", "text": "S\u0302ajnas al mi, surbaze de viaj libroj, ke simila procedo okazis sine de multaj ukrainoj \u2013 ekkompreno pri aparta, nerusa identeco. Kiel tio rolas en la respondo de ordinaraj ukrainoj al la okupo unuavice kaj la milito duavice?"}, {"text_idx": "#000016", "text": "\u2013 Efektive multaj log\u0302antoj de orienta Ukrainio tuj post la sendependig\u0302o komence ne faris grandan diferencon inter la landoj, sed evidente iom post iom ig\u0302is malfacile ne elekti flankon, precipe post februaro 2022."}, {"text_idx": "#000017", "text": "\u2013 Estas strange, sed Vladimir Putin mem ekde 2014 faris multegon por fortigi la ukrainajn naciajn identecon kaj unuecon. Aliflanke neniu faris tiom kiom li por mortigi kaj persekuti la ruslingvajn log\u0302antojn de Ukrainio, kiujn li pretendas defendi, kaj por subfosi la rusan lingvon en Ukrainio."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Putin (kaj s\u0302ajne multaj rusoj) siavice estas plene konvinkitaj ne nur pri la historia unueco de la du landoj kaj la popolo(j) sed ankau\u0306 pri g\u0302ia misio kiel fortikaj\u0302o kontrau\u0306 la dekadenco de la okcidento. Kiel ordinaraj ukrainoj reagas al tio? C\u0302u ekzistas homoj, kiuj bedau\u0306ras la militon sed tamen estas influataj de tiu c\u0302ioklariga (kaj c\u0302iopardona) rakonto?"}, {"text_idx": "#000019", "text": "\u2013 Sendube ekzistas homoj kun plej diversaj kaj kontrau\u0306diraj opinioj. Tamen c\u0302iam pli da homoj en Ukrainio malakceptas la rusian imperian propagandon kaj preferas anstatau\u0306 al Rusio rigardi al la okcidento, kie ili trovas apogon al sia propra, aparta identeco. Ja la aserto de Putin, lau\u0306 kiu ukrainoj kaj rusoj estas unu popolo, efektive signifas, ke la ukraina popolo tute ne ekzistas."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Certe estas konate, ke fremdaj j\u0302urnalistoj apenau\u0306 povas labori plu en Rusio. Kiel estis al vi la plej lastatempa esplorado en Ukrainio? C\u0302u vi alfrontis barojn kaj limojn de iu ajn speco?"}, {"text_idx": "#000021", "text": "\u2013 Dau\u0306ris iom longe ricevi la oficialan akrediton de la ukraina armeo. Tamen, havante g\u0302in, mi de c\u0302iuj oficialaj instancoj kaj ordinaraj homoj ricevis tre agrablan kaj efikan helpon. Mi ja neniam trovig\u0302is proksime al la fronto au\u0306 interesig\u0302is pri militaj sekretoj, do ne estis aparta kialo por la ukrainaj au\u0306toritatoj limigi mian laboron."}, {"text_idx": "#000022", "text": "En la metroo de Kijivo."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Kvankam vi ne estis c\u0302e la fronto, kiel la milito estis sentebla?"}, {"text_idx": "#000024", "text": "\u2013 Mi pasigis tempon inter enlandaj rifug\u0302intoj, kiuj rakontis pri siaj spertoj kaj zorgoj. En la c\u0302iutaga vivo la milito malpli rimarkeblis ol mi atendis, g\u0302is Rusio komencis la terorbombadojn kontrau\u0306 civila infrastrukturo kiel elektrocentraloj. Tiam unu bombo falis relative proksime al mia log\u0302ejo en Kijivo, kaj mi decidis urg\u0302e reveturi hejmen."}, {"text_idx": "#000026", "text": "\u2013 Surprizis min la normaleco dum milita tempo, kiel bone la socio s\u0302ajnis funkcii, ke la trajnoj veturis g\u0302ustatempe spite la dau\u0306rantajn atakojn. La trankvileco kaj afableco de la homoj en la eksterordinaraj cirkonstancoj."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Tio ja estas raporto, kiun almenau\u0306 mi ne ofte au\u0306das. Certe normaleco ne bone vendig\u0302as j\u0302urnale... Vi verkis la libron unue en la sveda, kaj poste en la finna. Kiel homoj en tiuj lingvoj reagas al g\u0302ia enhavo? C\u0302u la vendoj multe diferencas kompare al viaj pli fruaj libroj pri orienta Eu\u0306ropo?"}, {"text_idx": "#000028", "text": "\u2013 Same kiel pli frue, s\u0302ajnas ke la atento kaj interesig\u0302o iom pli grandas en Finnlando, eble c\u0302ar Finnlando havas pli proksiman kaj ne malofte probleman rilaton kun Rusio. Fruas diri pri la vendoj rilate c\u0302i tiun libron, sed de kelkaj pli fruaj libroj oni vendis pli da ekzempleroj en la finna, kvankam la svedlingva publiko estas duoble pli granda."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Kaj kiel, se iel ajn, reagis rusoj al la libro?"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Kiel kurdlingvaj dividoj malhelpas aliron al informojRusiaj diplomatoj reagas al nova lingvoleg\u0302o en Kirgizio, revenigante kolonian pasinteconTiuj fotoj montras la historion de la \u2018rusaj dometoj\u2019 en Havano, Kubo"}]