[{"text_idx": "#000001", "text": "120 jaroj de Hungaria Esperanto-Asocio"}, {"text_idx": "#000002", "text": "C\u0302i-jare Hungaria Esperanto-Asocio estas 120 jara. C\u0302i tie vi povas legi la festan rememoron de D-ro Jo\u0301zsef HALA\u0301SZ, honora prezidanto de HEA dum la festa kunveno la 10-an de aprilo, 2022. Noto: en la teksto vi trovas tiuspecajn signojn: (Fig. 01. kaj tiel plu). Ili koncernas al la enhavo de la aldonita bildkolektaj\u0302o (kun valoraj, historiaj bildo-dokumentoj) pri la g\u0302isnuna 120-jara periodo de HEA. Bonvolu rigardi ankau\u0306 tiun dosieron (surreta pptx)!"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mi ricevis honoran inviton de la prezidantaro de HEA, rememori pri la 120-jara datreveno de nia Asocio."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Ec\u0302 en vivo de organizaj\u0302o 120 jaroj jam estas honoriga ag\u0302o, kiu mezurante per homa skalo estas tri generacioj. Escepte kelkajn eksterordinarajn personojn la nun vivantaj homoj ne atingas tiun ag\u0302on. (Inter krampoj mi rimarkas: en la Biblio ni povas renkontig\u0302i kun ankau\u0306 pli ag\u0302aj personoj)."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Fiere mi povas diri \u2013 kvankam ne estas mia merito, ke tiel longe mi vivas \u2013 dum preskau\u0306 duono de c\u0302i tiu periodo iel maniere mi ligig\u0302as al nia Asocio, tiel el g\u0302ia historio mi havas memorojn, travivaj\u0302ojn."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Mi pensis kiel mi rememoru pri la pasintaj 120 jaroj. Mi parolos pri tiuj eventoj \u2013 uzante fervojan fakesprimon pri nodoj \u2013 kiujn en la vivo de nia asocio mi opinias gravaj, kiuj decidis nian agadon. Mi petas vin akceptu, se mia rememoro estos subjektiva, kaj persona, ja mi travivis kelkajn evetojn. Se mi volus doni titolon por mia diro, tiu estus \u201eKiel mi rememoras pri HEA\u201d."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La unua evento kiun mi mencias estas la fondig\u0302o kiu okazis en marto 1902. La nomo de nia ofica antau\u0306ulo estis Unuig\u0302o de Hungaraj Esperantistoj (Magyar Eszperantista\u0301k Egylete), kaj tiu de nia unua prezidanto estas Milecz Jo\u0301zsef. Li estis financoficisto c\u0302e pos\u0302ta s\u0302parkaso. (Fig. 01)"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Rigardante en historian medion ni povas konstati, nia asocio estig\u0302is post 15 jaroj de la apero de nia lingvo, kaj antau\u0306 tri jaroj de la unua Universala Kongreso."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Mi elektis la personon de Giesswien Sa\u0301ndor kiu estis elektita prezidanto de nia Asocio en 1911, kaj okupis c\u0302i tiun postenon g\u0302is sia morto, okazinta en 1923. (Fig. 02) Li estis papa prelato, akademiano, parlamentano. Sendube li gvidis nian asocion en malfacila historia periodo, kiu enhavis la unuan mondmiliton, la Hungaran Konsilantaran Respublikon kaj la kontrau\u0306revolucian registaron."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Li estis pioniro de la pacifismo feminismo kaj de aliaj sociaj reformklopodoj. Li estis prezidanto de la Hungara Pacasocio. Dum du Universalaj Kongresoj li reprezentis la hungaran ministron pri edukado, Dum kelkaj kongresoj li celebris meson kaj predikis en Esperanto."}, {"text_idx": "#000011", "text": "En 1912 fondig\u0302is nova asocio, Hungaria Esperantista Societo Laborista (HESL) kiu dum multaj jaroj funkciis paralele kun nia asocio. G\u0302i estis maldekstra organizaj\u0302o, kie trovig\u0302is konataj esperantistoj (Dr. Rajczy Rezso\u030b, Ma\u0301te\u0301ffy Jo\u0301zsef, Ko\u0308ke\u0301ny Lajos). G\u0302enerale c\u0302efe en la unuaj postmilitaj jaroj la kvinpinta verda stelo kau\u0306zis multajn suspektojn ec\u0302 kelkfoje ofendojn."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Menciinda evento estis en vivo de nia asocio la 21. UK, kiu estis arang\u0302ita en Budapes\u0302to en 1929. Kiel Julio Baghy skribis: \u201dla hungara movado estis duvizag\u0302a, dutendenca: neutrala kaj laborista. La favoron de la oficialaj instancoj havis nek la unua, nek la dua. Inter tre malfacilaj cirkonstancoj okazis la arang\u0302o de la UK de Esperanto en 1929. En g\u0302ia prepara laboro la laborista parto de nia landa movado ne partoprenis kvankam lau\u0306nombre g\u0302i estis minimume trioble pli granda ol la neutrala societo.\u201d"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Alvenis 1256 kongresanoj el 33 landoj. La c\u0302eftemoj de la kongreso estis elparolado, radio-propagando, kaj tradukado en kongresoj. Lau\u0306 tiutempaj raportoj la kongreso brile sukcesis."}, {"text_idx": "#000015", "text": "En 1934 la ministro pri internaj aferoj dissolvis la laboristan esperanto asocion. Nia asocio restis la sola oficiale funkcianta esperanto organizaj\u0302o en nia lando."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Ni povas fieri pri tio ke inter 1932-1938 la elstara verkisto, granda figuro de la hungara literaturo, Karinthy Frigyes estis prezidanto de nia asocio. (Fig. 03)"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Post la dua mondmilito komencis viglig\u0302i la Esperanto movado. En 1946 en Orosha\u0301za estis Landa Esperanto Renkontig\u0302o. En 1947 aperis esperantlingvaj programoj en la radio. En 1948 estis permesata instrui nian lingvon en la superaj klasoj de la bazlernejoj."}, {"text_idx": "#000019", "text": "En 1949 alvenis la jaro de la turnig\u0302o, kiu efikis ankau\u0306 al nia lingvo kaj movado. Pardonu al mi, se nun mi rompas la kronologion, kaj mi diras kelkajn frazojn pri malamikoj de Esperanto. La plej konata el ili estas Adolf Hitler. En sia verko \u201eMein kampf\u201d li lau\u0306 nomo mencias Esperanton, kiel neniigendan judan eltovaj\u0302on. Inter aliaj ankau\u0306 esperantistoj estis mortigitaj en la koncentrejoj. La plej konata el ili estas Lidia Zamenhof, filino de nia majstro. La sekva malamiko estis Stalin. Li rigardis Esperanton kosmopolita afero, kaj persekutis la esperantistojn. Multaj el ili mortis en diversaj gulagoj. Eble malmulte scias Stalin kredis sin fakulo de lingvoscio. Tiutempe ankau\u0306 en nia lando aperis lia libro pri tiu temo, el kiu citi tiam estis tre utile. La tria mencienda persono estas Enver Hoxha c\u0302efministro de Albanio, kiu \u2013 vers\u0302ajne lau\u0306 influo de Stalin \u2013 persekutis Esperanton kaj esperantistojn. Pri nia tiama gvidanto Ra\u0301kosi Ma\u0301tya\u0301s, la funkciuloj de lia partio disvastigis, ke li estas plej elstara disc\u0302iplo de Stalin. Kompreneble ankau\u0306 li ne povis toleri Esperanton."}, {"text_idx": "#000020", "text": "En nia lando naskig\u0302is tiu solvo ke mem nia asocio deklaris en la epoko de konstruado de la socialismo ni havas pli gravajn taskojn ol Esperanto, pro tio la asocio dissolvis sin. La senasocia periodo dau\u0306ris inter la 6-a de aprilo en 1950 kaj la 17-a de septembro 1955. G\u0302i estis la periodo de silento."}, {"text_idx": "#000021", "text": "La rekonstruajn procezojn de nia movado malrapidigis la revolucio en 1956."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Mi deziras paroli pri personaj aferoj. Unua foje mi renkontig\u0302is kun Esperanto kiel studento en 1960. Mi log\u0302is en sama kolegio kun Szabo\u0301 Jo\u0301zsef, kiu estis juna fervojista esperantisto kune kun Zuberecz Miklo\u0301s. Szabo\u0301 Jo\u0301zsef organizis Esperanto-kurson en nia kolegio al kiu mi alig\u0302is. Instruis nin Cso\u0301ra Simon lau\u0306 Cseh-metodo. En la kurso de tempo al tempo malpliig\u0302is la nombro de la partoprenantoj, kaj kiam sole mi restis nia instruisto diris bedau\u0306rinde sole pro mi li jam ne venos. Poste kun Szabo\u0301 Jo\u0301zsef ni ekzercis la lingvon, li instruis min, ec\u0302 dum la somera tempo, kiam anstatau\u0306 feriado ni devis fari tn produktan ekzercon. Dum tri monatoj en Dunaharaszti ni faris fizikan laboron c\u0302e fervojkonsruado. (Fig. 04)"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Poste bedau\u0306rinde niaj vojoj disig\u0302is. Mi havis lernolibron de Julio Baghy kiun mi foliumis kaj provis memstare lerni, mi ne forgesis Esperanton. Denove mi renkontig\u0302is kun Esperanto en mia laborloko c\u0302e Hungaraj S\u0302tatfervojoj. Mi pensas mia unua esperantista amiko meritas ke memorante pri li, lian nomon mi menciu."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Post la subpremo de la 1956-jara revolucio nia lando parte de la okcidentaj landoj ig\u0302is en politikan izoladon. (Simile kiel nun Rusio). Ili deklaris ke nian landon gvidas marioneta registaro. La registaro klopodis malstrec\u0302i c\u0302i tiun izoladon kaj subtenis c\u0302ion, pri kio pensis, ke tio servas la celon."}, {"text_idx": "#000025", "text": "S\u0302ajnis favora ebleco, kiam IFEF ofertis arang\u0302i fervojistan kongreson en Hungario. Memkompreneble entrepreni tiun taskon estis bezonate peti la permeson de la koncernaj decidofarantoj. D-ro Ba\u0301cskai rakontis kiel akra diskuto antau\u0306is la decidon. Estis kiuj iu specan spionadon vidis en la afero. Aliaj rigardis g\u0302in tre bona ebleco prezenti la staton de nia lando. Fine naskig\u0302is favora decido kaj oni povis komenci la preparajn laborojn."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Tiu tempe pri nia lando estis grandega interesig\u0302o. Multaj homoj estis scivolaj kiel ni vivas, kiel aspektas nia lando sekve la batalajn detruadojn. Al la kongreso alig\u0302is mil kongresanoj. Neniam antau\u0306e kaj poste estis tiom au\u0306 pli partoprenantoj en la fervojistaj kongresoj."}, {"text_idx": "#000027", "text": "La registaro deklaris c\u0302iu kongresano ricevos vizon. Por ke la partoprenantoj de la kongreso havu eblecon ekkoni nian landon senpagan unuaklasan bileton ricevis c\u0302iu kongresano por vojag\u0302i en la lando kaj veturi en la c\u0302efurbo. G\u0302i estis valida dum unu monato kaj por c\u0302iuj trajnoj trafikantaj lau\u0306 horaro en Hungario."}, {"text_idx": "#000030", "text": "En kadro de la vizitado okazis koncerto en la groto. La memoron de tiu evento gardas la sola memortabulo kiu trovig\u0302as en la groto. (Fig. 06)"}, {"text_idx": "#000031", "text": "La fervojista kongerso estis grandega sukceso. La iamaj partoprenantoj ankau\u0306 post multaj jaroj rememoris pri g\u0302i kun rekono. G\u0302i ricevis la nomon Ora Kongreso. (Fig. 07,08,09)."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Grava evento de la jaro 1962 estis en nia vivo, ke nia asocio ig\u0302is membro de UEA."}, {"text_idx": "#000033", "text": "La 14-an de aprilo 1966 Ivo Lapenna prezidanto de UEA vizitis la Budapes\u0302tajn esperantistojn. En la dekorita kulturc\u0302ambro de fervojistoj kunestis c\u0302irkau\u0306 180 esperantistoj. En sia parolado Ivo Lapenna diris, ke la Universala Kongreso en 1929 en Budapes\u0302to estis en lia vivo la unua, kiun li partoprenis. Tiam li unuan foje parolis Esperante kun eksterlandanoj, kiel komencanto. Tiu fakto, ke lia unua provo per Esperanto sukcesis, kau\u0306zis, ke li restis esperantisto. (Fig. 10, 11)"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Per arang\u0302o de la fervojista kongreso ankau\u0306 la registaro kaj hungaraj esperantistoj akiris favorajn spertojn, tiel ni entreprenis organizi Universalan Kongreson. Post 37 jaroj denove Budapes\u0302to donis hejmon por la 51. UK en 1966. (Fig. 12)"}, {"text_idx": "#000035", "text": "La vico de la kongresaj programoj komencig\u0302is en Pe\u0301cs per TEJO-kongreso. La Antau\u0306kongreso estis en Debrecen, kune kun la 19-a KELI kongreso. La 51-an UK partoprenis 3975 kongresanoj, kiuj estis scivolaj pri nia vivo \u201emalantau\u0306 la fera kurteno\u201d. La alta protektanto de la kongreso estis Kisha\u0301zi O\u0308do\u0308n, vicprezidento de la Hungara Popolrespubliko."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Ivo Lapenna, prezidanto de UEA en sia inau\u0306gura festparolado nomis Budapes\u0302ton perlo de Danubo. Salutis la kongreson d-ro Sarlo\u0301s Istva\u0301n c\u0302efurbestro de Budapes\u0302to. La infanan kongreson partoprenis 88 infanoj el 15 landoj. Tre sukcesan kunvenon organizis la pedagogoj. Dum la ekskursa tago la partoprenantoj vizitis diversajn partoj de nia lando. S\u0302ipvojag\u0302o kondukis al la praa primasa urbo Esztergom, multaj vizitis urbojn Kecskeme\u0301t, Solt, Dunau\u0301jva\u0301ros. Per trajno vojag\u0302is 300 personoj al Miskolc kaj de tie per au\u0306tobusoj al la stalagtita groto Aggtelek. En la kongresa balo la partoprenantoj dancis ankau\u0306 la tiam lau\u0306modan dancon \u201eLet Kiss\u201d. La urbo de la postkongreso estis Szeged."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Ankau\u0306 mi nur el onidiro au\u0306dis gajan eventon de la kongreso, pri kiu neniam skribos la gazetoj. La dekoraciistoj ne konis nian lingvon kaj en la saluta surskribo s\u0302ang\u0302is literojn. Anstatau\u0306 \u201eSaluton al la gastoj!\u201d ili surskribis \u201eSalaton al la gastoj!\u201dpri kio la gastoj tre g\u0302ojis kaj memkompreneble estis tre gajaj. (Fig. 13,14,15,16)"}, {"text_idx": "#000038", "text": "La 16-an de junio 1970 Franz Jonas prezidento de Au\u0306stra Respubliko faris viziton en Budapes\u0302to. Estis g\u0302enerale konate, ke li estis esperantisto. La ministerio pri eksteraj aferoj volis doni eblecon por li renkontig\u0302i kun hungaraj esperantistoj. Al la au\u0306dienco okazinta en la hungara parlamento estis invititaj reprezentantoj de nia asocio. D-ro Ma\u0301te\u0301ffy Jo\u0301zsef prezidanto kaj d-ro Ba\u0301cskai Istva\u0301n vicprezidanto de nia asocio partoprenis la eventon. D-ro Ba\u0301cskai rakontis kiam la prezidento venis ili staris flanke en la vico. La prezidento ekvidis la malgrandan verdan kvinpintan stelon sur lia jako, haltis kaj sufic\u0302e longe konversaciis kun ili. Dum tiu tempo la akompanantoj pacience atendis."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Post dudek jaroj en 1982 denove ni arang\u0302is IFEF kongreson, c\u0302i-okaze en Balatonfu\u0308red. Prezidanto de la LKK estis Gulya\u0301s Istva\u0301n. Antau\u0306 la kongreso LKK arang\u0302is intensajn lingvokursojn por la helpantoj kaj kunlaborantoj por klerigi ilin je perfekta lingvoscio perfekte labori sur c\u0302iu tereno de la kongreso. La kongreso rezidis en la plej moderna kaj belega Instrua Centro de Landa Konsilantaro de Sindikatoj. La kongresanoj vojag\u0302is el Budapes\u0302to g\u0302is Balatonfu\u0308red per speciala trajno. La kongreson partoprenis 605 kongresanoj el 23 landoj. La LKK enkondukis specialan iniciaton, ke propagandcele unu junulo \u2013sub 30 jarag\u0302o \u2013 el c\u0302iu lando senpage rajtis partpreni la kongreson. Speciala programo estis de la fervojistaj kongresoj la uniformparado kiu okazis ankau\u0306 c\u0302i tie. Okaze de la kongreso la Hungara Pos\u0302to aperigis specialan pos\u0302tkarton. La bonsukcesa kongreso ricevis la nomon: Kongreso de bonkoreco. (Fig. 17,18,19)"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Kiel antau\u0306 20 jaroj la IFEF kongreson sekvis Universala Kongreso en nia lando, 1983. Antau\u0306 la kongreso en aprilo HEA organizis perfektigan kurson por helpantoj kaj kunlaborntoj de la kongreso en Balatonkenese. (Fig. 20)"}, {"text_idx": "#000041", "text": "Mi opinias c\u0302i tiu kongreso estis pint-produktado de nia Asocio. La prezidanto de LKK estis D-ro Bara\u0301th Endre c\u0302efsekretario de HEA, kiu estis membro de la hungara parlamento. La alta protektanto estis Ga\u0301spa\u0301r Sa\u0301ndor c\u0302efsekretario de la Landa Konsilantaro de Sindikatoj, kaj vicprezidento de la Hungara Popolrespubliko. La kongresejo estis la Budapes\u0302ta Sporthalo. La landaj gazetoj c\u0302iutage raportis pri eventoj de la kongreso. La c\u0302efstratoj de Budapes\u0302to estis vestitaj per flagoj, kaj la log\u0302antoj povis legi salut-surskribojn. La inau\u0306guron prezidis Felso\u030bne\u0301 Szabo\u0301 Flo\u0301ra c\u0302efsekretario de UEA. C\u0302e la prezidia tablo okupis lokon ankau\u0306 nia astronau\u0306to Farkas Bertalan. Je la nomo de la gastiganta lando salutis la c\u0302eestantojn la Alta Protektanto. El c\u0302iu angulo de la mondo venis kongresanoj. Pli ol 5 mil personoj partoprenis la kongreson. (Tiun numeron en la oficialaj tabeloj UEA korektis al 4834. Tamen estas fakto ke la kongresnumeron 5000, ricevis la filino de Renato Corsetti. Tiam s\u0302i estis du-tri jara knabineto, s\u0302i sidis en beboc\u0302areto kiun s\u0302ia patro tre fiere pus\u0302is en koridoro de la Sporthalo) Unu semajna grandega festivalo de Esperanto estis la kongreso. C\u0302iu vespere okazis iu kultura programo en la Sporthalo. (koncertoj, teatro, nacia vespero ks.) El la multaj ekskursoj mi mencias la viziton al naskig\u0302loko de Kalocsay. En Abau\u0301jsza\u0301nto\u0301 okazis memorfesto, inau\u0306guro de la muzeo, internacia vinkonkurso, vingustumado. La partoprenantoj lau\u0306dis la organizadon kaj la programon."}, {"text_idx": "#000043", "text": "La sekva mencienda evento okazis en 1986, tio estis inau\u0306guro de la statuo de D-ro Kalocsay Ka\u0301lma\u0301n en Abau\u0301jsza\u0301nto\u0301. Antau\u0306 la inau\u0306guro la Litratura Foiro arang\u0302is memorkunsidon en la loka kulturdomo, kie la partoprenantoj au\u0306dis prelegojn. (Fig. 27-28)"}, {"text_idx": "#000044", "text": "La statuon kreis la tiam juna skulptisto Jo\u0301szai Zsolt. (Nun li jam estas konata artisto, lian kreaj\u0302on pri Sankta Stefano ni c\u0302iu tage povas vidi en Miskolc, apud la urbodomo.) Multaj interesig\u0302antoj venis tien ankau\u0306 el eksterlando. Je la nomo de nia asocio la festparolon diris la tiama prezidanto D-ro Sa\u0301ghy Vilmos Esperante. (Fig. 29-32)"}, {"text_idx": "#000045", "text": "En 1987 la esperantistoj tutmonde rememoris kaj festis la centjaran datrevenon de Esperanto. En nia lando en marto la c\u0302efa programo estis la 28-a Hungarlanda Esperanto Kongreso. G\u0302ia inau\u0306guro estis neforgesebla memoraj\u0302o por tiuj 600 personoj, kiuj c\u0302eestis en la impona salono de la iama supera c\u0302ambro en la parlamentejo. Festparolis d-ro Sa\u0301ghy Vilmos."}, {"text_idx": "#000047", "text": "La Universala Kongreso de Esperanto en la jubilea jaro okazis en Vars\u0302ovio. Multaj hungaraj esperantisoj vojag\u0302is en la polan c\u0302efurbon. Mi mem gvidis tiun grupon kiun organizis la vojag\u0302ofico \u201eExpressz\u201d. El divesaj partoj de nia lando apartenis al la grupo 30 personoj. Ni vojag\u0302is tien kaj reen per trajno en litvagono. G\u0302oje ni renkontig\u0302is kun tiuj niaj samlandanoj kiuj alvenis kun aliaj grupoj, kaj ni partoprenis komune en la programoj de la kongreso. (Fig. 35) Grandega parado de esperantistoj estis c\u0302i tiu kongreso, kiun partoprenis pli ol 6 mil personoj. En Vars\u0302ovio ne estis loko kie por tiom da personoj samtempe oni povintus certigi lokon. Antau\u0306tagmeze estis la inau\u0306guro de la kongreso kiun partoprenis la duono de la kongresanoj. Por la dua duono oni ripetis la inau\u0306guron posttagmeze. Mirakla kongresa semajno estis."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Sen troigo ni povas konstati, ke periodo inter nia 1956-jara revolucio kaj la reg\u0302ims\u0302ang\u0302o estis brilepoko en vivo de nia asocio. Lau\u0306 organiza strukturo de nia asocio estis centralizita. En nia lando estis unu Esperanto-organizaj\u0302o, kiu havis teritoriajn kaj fakajn sekciojn. En c\u0302iu departemento funkciis Departementa Komitato de HEA, kiu direktis la lokajn grupojn. Agadis diversaj fakaj organizaj\u0302oj, kiel fervojistoj, pos\u0302tistoj, pedagogoj kaj funkciantaj sur specialaj terenoj, kiel turismo, au\u0306 pacbatalantoj. La plej alta gvidorganizaj\u0302o estis la prezidantaro, kies laboron helpis la 75-persona komitato. Inter gvidantoj de nia movado trovig\u0302is prestig\u0302aj personoj, emeritaj ministroj (d-ro Nezval Ferenc, d-ro Sa\u0301ghy Vilmos) verkistoj (Julio Baghy, Gergely Miha\u0301ly) diplomatoj (Berecz Be\u0301la, D-ro Nanovszky Gyo\u0308rgy), scienculoj, membroj de nia Scienca Akademio (D-ro Ba\u0301rczy Ge\u0301za, D-ro Korach Mo\u0301r, D-ro Haszpra Otto\u0301). Tiu fakto sugestis al la socio, ke Esperanto estas grava serioza afero."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Se ni arang\u0302is kongresojn iliaj altaj protektantoj kaj protektantoj venis el la plej altaj rondoj de la socio."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Nia radio sisteme dissendis Esperanto-programojn."}, {"text_idx": "#000051", "text": "En multaj lernejoj oni instruis nian lingvon de la elementaj lernejoj g\u0302is la univesitato. En la Budapes\u0302ta Scienca Universitato \u201eEo\u0308tvo\u0308s Lo\u0301ra\u0301nd\u201d sub gvidado de D-ro Szerdahelyi Istva\u0301n funkciis Esperanto-fako, kiu eligis multajn famajn esperantistojn, kaj kies famo trapasis niajn landlimojn."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Multaj el la log\u0302antoj interesig\u0302is pri nia lingvo. La plimulto de la Esperanto-grupoj organizis lingvokursojn."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Nia asocio havis eldonejon, kaj presejon. Multaj gazetoj kaj libroj aperis en Esperanto kaj pri Esperanto. (Fig. 36,37) Estis ne esperantaj organizaj\u0302oj, kiuj agadis por Esperanto. Ekzemple en 1982 en kadro de la Budapes\u0302ta Printempa Festivalo \u2013 kiu estis grava fremdultrafika programo \u2013 okazis la Internacia Renkontig\u0302o de Esperanto-Teatroj. (Fig. 38) La Junulara Fremdultrafika Ofico \u201eExpressz\u201d funkciigis Esperanto-sekcion sub gvidado de Evva Margit kies kunlaboranto estis Gombko\u0308to\u030b Erzse\u0301bet (Liza). Ili organizis en- kaj eksterlandajn programojn. Ofte ili ofertis eblecojn partopreni kongresojn, au\u0306 viziti Esperanto- arang\u0302aj\u0302ojn en Pisanica, Va\u0301rna, Krakovo."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Okaze de la gravaj eventoj la Hungara Pos\u0302to aperigis porokazajn pos\u0302tmarkojn, kaj preskau\u0306 c\u0302iu renkontig\u0302o havis sian porokazan au\u0306 unuatagan stampilon je g\u0302ojo de la filatelistoj. (Fig. 39)"}, {"text_idx": "#000055", "text": "Publikaj terenoj stratoj, placoj ricevis nomojn ligitajn al Esperanto."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Mi estis membro de la prezidantaro de nia asocio inter 1986 \u2013 1990, kaj unu el la vicprezidantoj de nia asocio inter 1994 \u2013 2006. Mi havis iom da spertoj el vivo de nia asocio kaj antau\u0306 la reg\u0302ims\u0302ang\u0302o kaj poste."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Kaj alvenis la reg\u0302ims\u0302ang\u0302o en kiu multaj havis grandajn esperojn. Naskig\u0302is novaj leg\u0302oj, inter ili leg\u0302o pri societoj, kiu instigis la organizaj\u0302ojn ig\u0302i memstara, ig\u0302i jura persono. Unu post la alia formig\u0302is ankau\u0306 Esperanto societoj, kies plimulto intencis kunlabori kun HEA."}, {"text_idx": "#000058", "text": "S\u0302ang\u0302ig\u0302is c\u0302irkau\u0306 ni la mondo, s\u0302ang\u0302ig\u0302is kondic\u0302oj de nia agado, malpliig\u0302is niaj eblecoj, komencig\u0302is la procezo de nia malkonstruig\u0302o. Vivo de nia asocio turnig\u0302is al malsuprenira direkto. Niaj enspezoj malpliig\u0302is kaj estis malstabilaj. Pro tio ni devis rezigni pri diversaj aferoj, pri eldonejo, presejo. Nia rezidejo devis translokig\u0302i el la Fortikaj\u0302o en malgrandan ejon, en la straton Andra\u0301ssy vid al vide al la Operejo, kien ni kunportis nur nian s\u0302ildon."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Bone karakterizas la tiaman situacion kelkaj frazoj, kiujn mi citas el la festparolado de d-ro Ra\u0301tkai A\u0301rpa\u0301d dirinte okaze de la 90 jara datreveno de HEA. \u201eEkde 1990 nia asocio ec\u0302 unu gros\u0302on ne ricevis el tiuj milionoj, kiuj estis destinitaj en la s\u0302tata budg\u0302eto por la sociaj organizaj\u0302oj. Nia asocio konsumas siajn rezervojn. Niajn servojn ni devis draste limigi. Pleje lamis la informado al niaj membroj\u201d."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Ni serc\u0302is eblecojn pliigi niajn enspezojn, kiuj devenis el membrokotizo, librovendado, lingvokursoj kaj organizado de vojag\u0302oj al Esperanto-arang\u0302aj\u0302oj. Tiel okazis en 1998, kiam nia asocio organizis au\u0306tobus-vojag\u0302on al Montpellier, kie la vojag\u0302antoj partoprenis la 83-an Universalan Kongreson. Dum la kongresa semajno per la au\u0306tobuso ni vizitis la konatajn, interesajn lokojn de la c\u0302irkau\u0306aj\u0302o, Marseille, Avignon, ec\u0302 la lokon de la tuttaga ekskurso Carcassonne. (Fig. 40) Sur la liberajn lokojn de la au\u0306tobuso kontrau\u0306 pago ni akceptis interesig\u0302antajn kongresanojn."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Nia prezidanto inter 1998 \u2013 2006 estis d-ro Nanovfszky Gyo\u0308rgy, ambasadoro, universitata profesoro, kiu en la unua duono de sia oficperiodo estis en Singapuro. (Fig. 41) Li havis sufic\u0302e bonan interrilatan kapitalon, kiun klopodis uzi por celoj de nia movado, sed ankau\u0306 liaj eblecoj estis limigitaj."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Nia c\u0302efsekretario Jakab Sa\u0301ndor kiu laboris c\u0302e la c\u0302efurba konsilantaro de tempo al tempo helpis nin ricevi iom da financa subteno."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Pro manko de mono kelkfoje ni havis problemojn. Okazis ke la Impostofico rezervigis la komputilon de nia asocio, kiu por ni estis grava laborilo. Post longa traktado nia sekretario Princz Oszka\u0301r sukcese reakiris g\u0302in."}, {"text_idx": "#000064", "text": "La 28-an de majo 1992 prezidento de la Hungara Respubliko Go\u0308ncz A\u0301rpa\u0301d per salutletero sendis siajn bondezirojn al la 90 jara HEA. Lau\u0306 mia scio c\u0302i tiu letero estis la lasta saluto, kiun publikjura altrangulo sendis al ni."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Ekde 1996 s\u0302tata jura normo preskribis, kiu deziras ricevi universitatan diplomon tiu devas havi s\u0302tate agnoskitan lingvoekzamenon el iu fremda lingvo. Tuj komence aperis opinioj, lau\u0306 kiuj nia lingvo ne estu akceptebla. Ni devis konstati, ke reprezentantoj de aliaj lingvoj, c\u0302efe tiuj de la angla lingvo rigardis rivalo Esperanton."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Estis inter la studentoj plenkreskuloj ofte pli ol kvardekjaraj, kiuj kun la c\u0302iutagaj zorgoj havis laborlokon kaj familion. Ili klopodis akiri diplomon por la pli bona vivteno apud siajn plurjarajn rutinojn. Aliaj volis akiri la duan diplomon. Sen antau\u0306a instruado ili ec\u0302 esperon ne havis fari sukcesan mezgradan lingvoekzamenon ekzemple el la angla lingvo g\u0302is fino de siaj universitataj studoj. Por ili nia lingvo donis la solan s\u0302ancon."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Kontrau\u0306uloj de nia lingvo proponis ke la lingvoekzameno estu akceptebela nur el tn. \u201evivantaj lingvoj\u201d. (Lau\u0306 iliaj supozoj la latino kaj Esperanto ne estas vivantaj lingvoj). Akra diskuto disvolvig\u0302is c\u0302u Esperanto estas vivanta au\u0306 ne? La diskuton fermis la deklaro de la Lingvoscienca Instituto de nia Scienca Akademio, kiu akceptis Esperanton vivanta lingvo. Tiel estis forigita la obstaklo el la vojo de la akceptebla lingvoekzameno de nia lingvo. En la efektivigo de la deklaro favora por nia lingvo gravan rolon ludis Wacha Bala\u0301zs, al kiu ankau\u0306 nun ni devas esti dankemaj."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Komence de la 2000-aj jaroj ni ricevis bonan eblecon. Aperis granda interesig\u0302o pri nia lingvo. Bedau\u0306rinde ni preterlasis c\u0302i tiun eblecon. Kelkdekmil personoj akiris sukcesan lingvoekzamenon, sed el ili preskau\u0306 neniu ig\u0302is esperantisto. La plimulto de la instruistoj vidis nur negocon en la ebleco. Ili ne informis siajn lernantojn pri nia movado, ne proponis al ili alig\u0302i. Estis inter ili, kiuj kvazau\u0306 fiere deklaris ke nia movado nek tus\u0302as, nek koncernas sin. Ankau\u0306 la nivelo de la instruado estis malsama. Estis kiuj donis falsajn esperojn al siaj lernantoj. El tiuj personoj la fiasko faris malamikojn de nia lingvo. Ekzemple sur murtabulo de la Universitato en Miskolc aperis afis\u0302o kiu promesis sukcesan lingvoekzamenon post 20-hora kurso. La rektoro de la Universitato vidante g\u0302in, diris Esperanto ne povas esti serioza afero."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Kelkaj unuversitatoj au\u0306 fakultatoj pensis ke ili ig\u0302os pli altnivelaj se deklaras ne akcepti Esperanton kiel fremdan lingvon, kaj tiam ni jam ne havis akademianojn, kiuj per scienca au\u0306toritato kapablintus defendi nin."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Kiuj pli frue akre protestis kontrau\u0306 deviga instruado de la rusa lingvo, fanfaronis la liberan elektadon de diversaj lingvoj en la lerneja klerigado, post iom da tempo aplau\u0306dis la devigan instruadon de la angla lingvo."}, {"text_idx": "#000071", "text": "La plimulto de la dungantoj favoras la anglan lingvon, kaj g\u0302ian konon preskribas kiel kondic\u0302on por siaj dungitoj. Tiel la angla lingvo havis hegemonion, eklipsis aliajn lingvojn inter ili ankau\u0306 Esperanton."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Mi mencias, post la reg\u0302ims\u0302ang\u0302o ni arang\u0302is du kaj duonon da IFEF kongresoj en nia lando. La hungara fervojista organizaj\u0302o rezulte partoprenis en la internacia laboro. Tion pruvis la honoro de IFEF, g\u0302i komsiis nin arang\u0302i la 47-an IFEF-kongreson. La kongreso okazis en 1995, en nia historia urbo Pe\u0301cs. Partoprenis 327 fervojistaj esperantistoj el 23 landoj. Dum la kongreso okazis duontaga ekskurso al Mecsekna\u0301dasd kaj O\u0301ba\u0301nya. La tuttaga ekskurso kondukis nin al sudorienta regiono de departemento Baranya al pilgimejo Ma\u0301riagyu\u030bd kaj al la vinregiono Villa\u0301ny. Inter la kulturaj programoj mi mencias la orgenkoncerton en la baziliko kaj koncerton de la Blovorkestro de MA\u0301V."}, {"text_idx": "#000073", "text": "En 2000 denove ni arang\u0302is IFEF kongreson en Budapes\u0302to. La kongreson partoprenis 277 esperantistoj el 22 landoj. Lau\u0306programe okazis multaj fakaj oficialaj kunsidoj, diversaj ekskursoj kaj ric\u0302e distraj programoj. (Fig. 42)"}, {"text_idx": "#000074", "text": "La duontaga ekskurso kondukis ni al la \u201eInfanfervojo\u201d en Budapes\u0302to. La tuttaga ekskurso okazis per speciala trajno al Eger. La partoprenantoj vizitis la c\u0302efkatedralon, poste en la Pedagogia Altlernejo ni pririgardis la astronomian observejon kaj fine la faman fortikaj\u0302on. La ekskurso finig\u0302is en la fama urboparto en \u201eValo de Belulino\u201d, kie en eleganta vinkelo la partoprenantoj abunde tagmang\u0302is kaj gustumis la delikatan vinon kun cigana muziko. Al niaj preparaj laboroj ni ricevis grandan helpon de esperantistoj de Eger. Okaze de nia ekskurso kun gvido de Ko\u0308nczo\u0308l Erno\u030b ili atendis nin en la stacidomo kaj akompanis nian grupon."}, {"text_idx": "#000075", "text": "Kiel mi menciis ni arang\u0302is duon-kongreson. Ne la kongreso estis duono sed nia partopreno en la organizaj\u0302o, kiu okazis komune kun niaj au\u0306straj kolegoj. La 56-a IFEF kongreso okazis en la Eu\u0306ropa-premia urbo Sopron en 2004. La kongresa slogano estis \u201eUnuecan Eu\u0306ropan Fervojon\u201d. La gastiganta fervojo estis Hungara-Au\u0306stra komuna fervojkompanio GySEV. Tiu fakto donis la ideon al la komuna organizaj\u0302o."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Dum la duontaga ekskurso ni konatig\u0302is kun la c\u0302arma au\u0306stra urbo Eisenstadt, viztante tie la mondfaman kastelon Esterha\u0301zy. La partoprenantoj de la tuttaga ekskurso vizitis la lagon Balatono, gustumis bonkvalitan vinon en Badacsony kaj vizitis la kastelon Festetics en Keszthely."}, {"text_idx": "#000077", "text": "Post mia emeritig\u0302o mi ne kandidatig\u0302is al gvida posteno en HEA. Ekde 2006 mi estas simpla individua membro de nia asocio. Kiel delegito mi partoprenis niajn jarajn kunvenojn kaj memorfestojn. (Fig. 43)"}, {"text_idx": "#000078", "text": "En 2010 ni inau\u0306guris la memormuron de esperantistoj en Pe\u0301cs. (Fig. 44)"}, {"text_idx": "#000079", "text": "Okaze de la 120-jara datreveno kion ni povas diri pri nia asocio? Kvankam nun fukcias pli da esperanto organizaj\u0302oj en nia lando kiuj estas memstaraj, tamen ni bezonas asocion, kiu povas esti iu \u201eplej malgranda komuna oblo\u201d de c\u0302i tiuj organizaj\u0302oj. Tio devus esti nia asocio. Ni ne estas supra organo de la esperanto komunumoj funkciantaj en nia lando, tamen ni kune kun havas komunajn interesojn, kiujn reprezenti al la ekstera mondo kapablas plej efike unu organizaj\u0302o. Sur internacia tereno al UEA nia asocio reprezentas la hungarajn esperantistojn, ja HEA estas la hungara membro de UEA."}, {"text_idx": "#000080", "text": "Nepre ni devas konsenti kiuj estas tiuj taskoj kiujn je la nomo de nia esperantistaro nia asocio povas plenumi. (Lerneja instruado de nia lingvo, lingvoekzamenoj, agnosko de la lingvoscio, internaciaj kaj landaj kongesoj kaj similaj.)"}, {"text_idx": "#000081", "text": "Se c\u0302iu esperanto organizaj\u0302o memstare, kaprice, eble kontrau\u0306dirante unu al la alia volas agadi sur c\u0302i tiuj terenoj, vizitante diversajn oficialajn instancojn nia movado ig\u0302os ridinda. Ni estos celtabulo de diversaj kabaredoj."}, {"text_idx": "#000082", "text": "La kunlaboro povas funkcii nur sur bazo de la reciproka komuna volo. Ni devas trovi la metodon kolekti la proponojn kaj opiniojn de niaj Esperanto-organizaj\u0302oj akordigi kaj reprezenti ilin al la ekstera mondo."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Bedau\u0306rinde, nia kapablo por efektivigi niajn interesojn estas tre malforta. En la raporto de nia prezidantaro ni povas legi, ni havas 118 individuajn membrojn kaj kun la membraro de niaj membrosocietoj nia asocio reprezentas 690 personojn. Mi pensas en Hungario estas pli multe da esperantistoj, kies interesojn nun neniu reprezentas. Ankau\u0306 mi ne scias kiel maniere, sed ni devus alparoli ilin."}, {"text_idx": "#000084", "text": "La alia tereno kiun mi deziras mencii, ni ne kapablas \u201evendi\u201d pli precize propagandi Esperanton al la socio. Mi ne havas konojn sur tereno de merkatiko, do mi ne scias kiel ni povus direkti la atenton de la socio al nia afero. Eble ie estas persono kiu povas doni helpon al ni."}, {"text_idx": "#000085", "text": "La tria problemo, el nia movado mankas la junularo. Sen ili ni ne havas estonton."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Fine de mia rememoro mi denombris kelkajn zorgojn, kiujn mi vidas. Tion mi ne pro tio faris c\u0302ar mi deziras senkurag\u0302igi vin. Akceptu ilin kiel alvokon. Ni havas multajn, malfacilajn taskojn, kaj nia laboro estas solvi ilin. Mi deziras al niaj gvidantoj multe da forto, kaj sukceso."}, {"text_idx": "#000087", "text": "Budapest, la 10-an de aprilo 2022"}, {"text_idx": "#000088", "text": "...kaj nun, bonvolu rigardi ankau la pptx-dosieron kun multaj interesaj, historiaj fotoj! Klaku la suban ikonon!"}, {"text_idx": "#000089", "text": "Els\u0302utu ankau\u0306 la festenan parolon en pdf-formato c\u0302i tie."}, {"text_idx": "#000090", "text": "Hungaria Esperanto-Asocio c\u0302i-jare estas 120 jara. Okaze de tiu 120a datreveno, la estraro de HEA aperigis festenan hungarlingvan kaj dulingvan pos\u0302tmarkojn kun la teksto \u201e120 e\u0301ves a MESZ\u201d (Hungaria Esperanto-Asocio c\u0302i-jare estas 120 jara). Vidu kaj admiru ilin!"}, {"text_idx": "#000094", "text": "Eszperanto\u0301 nyelvtanfolyamA MESZ weba\u0301ruha\u0301zaHi\u0301rlevelek, kiadva\u0301nyok1% felaja\u0301nla\u0301sa"}]