[{"text_idx": "#000003", "text": "Arto kaj kulturoBona novaj\u0302oCenzuroCivitanaj komunikilojDisvolvadoEdukadoEkonomio kaj komercoElektadoEn- kaj elmigradoEtno kaj rasoFilmoFotografioFres\u0302a Novaj\u0302oHistorioHomaj rajtojHomama agadoHumuroIdeojIndig\u0302enojInternaciaj rilatojInterreta aktivismoJunulojJuroKatastrofoKomunikiloj kaj j\u0302urnalismoLaboroLingvoLiteraturoMedioMilito kaj konfliktoMuzikoNutraj\u0302oParolliberecoPolitikoProtestoRajtoj je seksa diverseco (GLAT)RegadoReligioRifug\u0302intojSanoSciencoSportoTeknikaroUnesko (UNESCO)Unuig\u0302itaj Nacioj (UN)Virinoj kaj socia seksoVojag\u0302o"}, {"text_idx": "#000004", "text": "En kampara Malavio, manko de tau\u0306gaj sanservoj povas ig\u0302i mortokau\u0306zo"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Noto de la redaktoro: Tiu c\u0302i raporto estis verkita de Kondwani Magombo kiel parto de la projekto PROTECT financita de la brita registaro por ARTICLE 19. G\u0302i estas publikigata c\u0302i tie kadre de interkonsento pri kunlaboro. C\u0302iuj ligiloj en la artikolo estas en la angla lingvo, krom tiuj markitaj per [eo], kiuj estas en Esperanto."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Lastan junion, kiam Jazira Afiya, 27-jarag\u0302a patrino de tri infanoj, voc\u0302donis dum la duvica prezidentelekto, s\u0302i tion faris kun la sola deziro ke la estonta registaro venigu sanserservojn al s\u0302ia log\u0302loko."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Afiya log\u0302as en Kanyenga, malproksima vilag\u0302o trovig\u0302anta sur la lagborda turisma regiono de Mangochi. La plej proksima publika sanserva instalaj\u0302o trovig\u0302as 40 kilometrojn for, do la plej facila maniero por tien veni estas per motorcikla taksio kontrau\u0306 kosto de 6 000 malaviaj kvac\u0302oj [MK, la landa valuto] (proksimume 8,02 usonaj dolaroj), kio estas alta prezo por farmistoj kiel Afiya."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Por la log\u0302antoj de Kanyenga, malsanuloj mortintaj survoje al malsanulejo au\u0306 gravedaj virinoj naskantaj dum la veturo kaj perdantaj sian bebon dume estas kutima afero."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Afiya estis unu el tiuj kiuj ekakus\u0302is kaj baraktis por g\u0302ustatempe atingi la malsanulejon."}, {"text_idx": "#000013", "text": "\u201cMi serc\u0302adis motorciklan taksion en la vilag\u0302o por ke mi luu g\u0302in, sed neniun mi trovis\u201d s\u0302i diris al ARTICLE 19. \u201cJe la 3-a matene proksimume, mi naskis bebon hejme danke al la helpo de virinoj de la kvartalo.\u201d"}, {"text_idx": "#000014", "text": "\u201cLa sekvan matenon, mi sukcesis lui motorciklan taksion kaj post kiam mi venis al malsanulejo, oni diris al mi ke la bebo kaptis severan pneu\u0306moniton vers\u0302ajne pro tio ke li estis eksponita al malvarmo dum la veturado. Kaj simple tiel mi perdis mian bebon\u201d, Afiya klarigis al ARTICLE 19."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Aliro al sanservoj estas batalo por la plejmulto da malavianoj kaj precipe por 84 elcentoj de la log\u0302antaro, nome tiuj, kiuj log\u0302as en la kamparo. En la kerno de tiuj vastaj brec\u0302oj ekzistantaj en la provizado de sanservoj trovig\u0302as virinoj kaj infanoj bezonantaj servojn de fakuloj pri flegoj por naskig\u0302ontaj beboj, por patrinoj kaj ankau\u0306 por infanoj ag\u0302aj malpli ol kvin jarojn."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Por la malaviaj kaj internaciaj instancoj c\u0302i tiu situacio ankorau\u0306 restas tro malprokisma celo. La malavia konstitucio sin devig\u0302as al \u201cprovizado de tau\u0306gaj sanservoj kiu estu proporcia rilate al la sanbezonoj de la malavia socio kaj al internaciaj normoj pri sanservo\u201d."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Pro tiuj problemoj, sanservoj ig\u0302is kerna kampanja temo dum la lastaj balotoj. La nova registaro sub la Akso Tonse [angle: Tonse Alliance] estis elektita pro serio da promesoj, inter ili la provizado de esencaj sanservoj en la lando."}, {"text_idx": "#000021", "text": "\u201cEn la Nacia Forumo pri Subtenado [angle: National Advocacy Forum], ni montras al la registaro pere de prelegoj tiujn temojn kiuj koncernas la rajtojn de la popolo\u201d klarigas Emma Kaliya, aktivulino pri genro kaj administra direktoro c\u0302e la Malavia Centro pri Rimedoj por Homaj Rajtoj (MHRCC). \u201cNi prezentis nian deklaracion al la prezidento rilate al la aliro al porvirinaj kaj por porinfanaj esencaj sanservoj.\u201d"}, {"text_idx": "#000023", "text": "\u201cProblemoj rilate la porpatrinajn kaj porinfanajn sanservojn devas esti prioritato cele al malpliigo de mortindico kaj malsanig\u0302indico, kiuj dau\u0306re altegas\u201d, diras la subtenanto pri sanservoj kaj lobiisto Dorothy Ngoma kiu funkciis kiel prezidanto de la Nacia Organizaj\u0302o por Flegistoj kaj Akus\u0302istoj de Malavio [anlge: National Organization for Nurses and Midwives] g\u0302is 2018."}, {"text_idx": "#000024", "text": "La deziro de Ngoma estas vidi la registaron konstrui pli da atendlog\u0302ejoj por akus\u0302igo (log\u0302ejoj kie gravedaj virinoj atendas g\u0302is la nasko) kaj porpatrinaj saninstalaj\u0302oj kaj alvoki pli da flegistoj, kuracistoj kaj alia malsanuleja personaro."}, {"text_idx": "#000025", "text": "\u201cMi s\u0302atus diri al la nova registaro ke ambau\u0306, la civila socio kaj la popolo de Malavio, estas observantaj kaj akceptos nenion mapli ol tion kion ni postulas\u201d, s\u0302i diris al ARTICLE 19."}, {"text_idx": "#000027", "text": "D-ro Chales Mwasambo el la Ministerio pri Sano de Malavio diris al ARTICLE 19: \u201cNi disvolvis planon kiu interalie metas unualoken la konstruon de sanservoj en malproksimaj kaj malfacile alireblaj regionoj por plibonigi la aliron al esencaj sanservoj por c\u0302iuj malavianoj. Tamen, la disponeblo de financaj rimedoj estas limigita, do tial ni nur kapablas konstrui je malpli rapida ritmo ol dezirinde. Sekve, la Ministerio ankau\u0306 laboradas por ricevi pli da rimedoj de lokaj kaj internaciaj partneroj pri disvolvo por ke ni povu havi pli da senservaj instalaj\u0302oj.\u201d"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Kune kun la strec\u0302ig\u0302o suferita de la sanservoj pro la pandemio, alia pli granda defio evidentig\u0302is: granda kresko de la nombro de gravedig\u0302oj kaj geedzig\u0302oj de infanoj. La regiono de Mangochi registris preskau\u0306 7 400 adoleskajn gravedig\u0302ojn el januaro g\u0302is junio c\u0302i-jare \u2013 kaj ties kreskon je pli ol 1 000 kompare al la sama periodo en 2019."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Ngoma timas eventualajn estontajn komplikaj\u0302ojn c\u0302ar multaj el la adoleskantoj povus elekti praktiki abortigon, kiu estas lau\u0306leg\u0302a nur en tiuj kazoj en kiuj la vivo de graveda virino endang\u0302erig\u0302as."}, {"text_idx": "#000030", "text": "\u201cNi devas esti pretaj por provizi postabortigajn servojn al gravedaj knabinoj kaj ni ankau\u0306 devos subteni la gepatrojn de tiuj koncernaj filinoj\u201d, diris s\u0302i."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Civitanaj komunikilojDisvolvadoElektadoHomaj rajtojPolitikoRegadoSanoVirinoj kaj socia sekso"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Plej novaj artikoloj pri Subsahara Afriko"}, {"text_idx": "#000033", "text": "Umasoye: lingva aktivisto kiu uzas teknologion por igi la instruadon de la lingvo Ekpeye amuza"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Kial la svahila ne ig\u0302is unuiga lingvo de Afriko?"}, {"text_idx": "#000036", "text": "Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracion"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Retpos\u0302to (ne estos publikigata) (deviga)"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Aboni komentojn de c\u0302i tiu artikolo per retpos\u0302to"}, {"text_idx": "#000044", "text": "Bonvolu subteni nian gravan laboron"}]