[{"text_idx": "#000000", "text": "Nederlanda gazeto pri konfliktoj en Esperantujo"}, {"text_idx": "#000001", "text": "\u201cUkrainio kaj japana magnato dividas Esperantujon\u201d. Tiu estas la titolo de dupag\u0302a artikolo j\u0302us aperinta en la nederlanda dusemajna gazeto Argus. La atenton de la au\u0306toro vekis strange sektecaj anoncoj pri Esperanto en la prestig\u0302a germana gazeto Die Zeit."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Artikolo en Argus: \u201cUkrainio kaj japana magnato dividas la Esperanto-movadon\u201d."}, {"text_idx": "#000003", "text": "La konata nederlanda j\u0302urnalisto Theo Dersjant tre surprizig\u0302is, kiam li vidis la anoncon de Etsuo Miyoshi pri Esperanto en la germana gazeto Die Zeit, li rakontas al Libera Folio. La anonco impresis lin, sed ne en la celita maniero. Li opiniis g\u0302in sekteca."}, {"text_idx": "#000004", "text": "\u2013 Kiel j\u0302urnalisto, mi volis kompreni, kiu estas malantau\u0306 c\u0302i tio. Tio ne videblis en la anonco. Estis retadreso, . G\u0302i apartenas al Universala Esperanto-Asocio. Sed ili havis nenian rilaton al la anonco. Tio s\u0302ajnis stranga."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Aldone mirigis lin, ke granda parto de la anonco temis pri Etsuo Miyoshi mem."}, {"text_idx": "#000006", "text": "\u2013 Se vi estas japana filantropo kiu volas antau\u0306enigi Esperanton, kial fari anoncon, en kiu eble duonon de la spaco okupas vi mem, via infanag\u0302o kaj via rulseg\u0302o. Tio ja neniel rilatas al Esperanto. C\u0302io c\u0302i estas stranga, estig\u0302as multaj demandoj, kaj tial mi komencis fari telefonvokojn."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Libera Folio: Kiel vi kredas, ke ordinaraj legantoj reagas al c\u0302i tiuj anonco, se ili entute reagas?"}, {"text_idx": "#000009", "text": "\u2013 Honeste dirite, ne funkcias, se oni devas legi la anoncon kvar au\u0306 kvin fojojn antau\u0306 ol oni komencas kompreni, kion ili volas. Tio estas la unua afero. La dua afero estas, se mi estus persono, kiu povus interesig\u0302i pri Esperanto, kien mi iru? Kion mi faru? Mankas konkreta propono. Tion mi trovis tre frapa."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Kiam Theo Dersjant komencis esplori la aferon, li trovis interalie la artikolon de Libera Folio pri la anonckampanjo, kiun li povis legi helpe de reta tradukilo. Li trovis trafa la opinion de Osmo Buller, la antau\u0306a g\u0302enerala direktoro de UEA, kiu estis citita en la artikolo."}, {"text_idx": "#000011", "text": "\u2013 Li diris ke g\u0302i pensigas pri sekto. Kaj mi opinias ke tio estas tre bona priskribo. Tiu estas la impreso: iaspeca sekto."}, {"text_idx": "#000013", "text": "UEA plusendas la demandintojn pri la anonckampanjo (\u201dNi havas nenion por fari kun g\u0302i\u201d) al Lu von Wunsch-Rolshoven, \u201dpressesprecher\u201d [gazetara parolisto] de Germana Esperanto-Asocio. Li informas, ke temas pri kampanjo en germanaj (Die Zeit, Frankfurter Allgemeine Zeitung), francaj (Le Monde kaj Les Echos) kaj polaj gazetoj. La tutpag\u0302aj anoncoj estos sesfoje ripetataj dum la venontaj semajnoj. Li agnoskas trovi ilin iom nefelic\u0302aj. \u201dSe mi mem havus centmilon je dispono, mi ne farus en tiu c\u0302i maniero. Temas pri privata iniciato de iu, kiu entuziasmas pri Esperanto.\u201d Kaj: \u201dLa celo de la kampanjo efektive ne estas tre klara.\u201d"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Unu-du minutojn post la telefoninterparolo la \u201dpressesprecher\u201d retelefonas. \u201dJes, vidu, fakte mi volus peti vin teni min iomete en ombro. Ja iom nefelic\u0302e, sed mi estas ankau\u0306 privata sekretario de Etsuo Miyoshi, mi helpis lin realigi la anonckampanjon. Kiel gazetaristo de la germana asocio kaj kiel privata sekretario de Miyoshi mi estas en iom malfacila situacio.\u201d"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Responde al demando de Libera Folio, Lu Wunsch-Rolshoven konfirmas, ke li nun havas la taskon de privata sekretario de Etsuo Miyoshi, kiun antau\u0306e prizorgis Atilio Orellana Rojas. Lu Wunsch-Rolshoven ne vidas problemon en tio, ke li samtempe estas gazetara respondeculo de Germana Esperanto-Asocio:"}, {"text_idx": "#000016", "text": "\u2013 Mi faras ambau\u0306 taskojn. Kaj mi ne vidas konflikton, nek nun, nek poste."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Krome lau\u0306 Lu Wunsch-Rolshoven ne veras, ke li helpis arang\u0302i la anonckampanjon, kiel asertas la nederlanda artikolo:"}, {"text_idx": "#000018", "text": "\u2013 Mi ne povas imagi, ke ion tian mi diris, c\u0302ar simple ne estas tiel. Mi eklaboris fine de januaro, tiam la kampanjo estis taskigita."}, {"text_idx": "#000019", "text": "En sia artikolo Theo Dersjant raportas ankau\u0306 pri la ekonomiaj problemoj de UEA kaj la decido vendi la domon en Nieuwe Binnenweg 176:"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Direktoro Martin Scha\u0308ffer de UEA sciigas, ke \u201crestrukturado\u201d de la laboro de lia organizaj\u0302o \u2013 pli da laboro per interreto \u2013 kondukis al tio, ke la oficejo ig\u0302is tro granda. \u201cNi havis deficitojn inter 2016 kaj 2019, sed ekde 2020 ni denove notas nigrajn ciferojn.\u201d Dum la pasintaj jaroj la personaro jam estis reduktita. \u201cMi ne ekskludas, ke ni plu tenos malpli grandan oficejon en Roterdamo.\u201d"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Pro informoj de Libera Folio, Theo Dersjant ekinteresig\u0302is ankau\u0306 pri la konfliktoj c\u0302irkau\u0306 la prezidanto de Rusia Esperanto-Unio, kiu volas likvidi la ukrainan s\u0302taton, kaj la c\u0302efdelegito de UEA en Rusio, kies Facebook-konto deliris pri usonaj nazioj en Ukrainio."}, {"text_idx": "#000022", "text": "En la artikolo li demandas al Duncan Charters, la prezidanto de UEA, c\u0302u la deziro likvidi landon ne estas kontrau\u0306a al la idealoj de la Esperanto-movado, kaj c\u0302u ne estas problemo, ke la redaktoroj de la oficiala revuo de UEA trovig\u0302as en lando kiu limigas la liberecon de la gazetaro."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Charters respondas, ke la redaktoroj de la revuo estas tre profesiaj kaj \u201cneniam provis influi la legantojn\u201d:"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Duncan Charters, la prezidanto de UEA."}, {"text_idx": "#000025", "text": "\u2013 Aliaj organizaj\u0302oj elektis en tia kazo nomi superan c\u0302efredaktoron el alia lando, sed tion ni malakceptis. Kvankam en la Esperanto-movado ekzistas diversaj opinioj pri la afero, neniam estis farita formala alvoko por forpreni la eldonaj\u0302on de la redaktoroj. Kun tiu starpunkto ni fakte subtenas \u201cfreedom of expression\u201d [liberecon de esprimado], ankau\u0306 en Rusio."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Charters argumentas, ke la prezidanto de REU neniam postulis la likvidon de Ukrainio, nur la likvidon de la sendependa ukrainia s\u0302tato:"}, {"text_idx": "#000027", "text": "\u2013 Tio efektive lau\u0306 iuj estas malaprobenda, sed g\u0302i konformas al la linio de la rusa registaro."}, {"text_idx": "#000028", "text": "La gazeto Argus aperas nur surpapere, sed Theo Dersjant aperigis la tekston ankau\u0306 en sia Facebook-pag\u0302o."}, {"text_idx": "#000031", "text": "\u201cCharters argumentas, ke la prezidanto de REU neniam postulis la likvidon de Ukrainio, nur la likvidon de la sendependa ukrainia s\u0302tato: \u2013 Tio efektive lau\u0306 iuj estas malaprobenda, sed g\u0302i konformas al la linio de la rusa registaro.\u201d / Mi ne scias la nederlandan, sed se la traduko estas adekvata, Charters lau\u0306 mi preterrigardas unu fundamentan problemon. Povas ja okazi, ke ekzemple iu serba esperantisto diras, ke la s\u0302tato de Kosovo devus ne ekzisti. Sed la grava diferenco estas, ke la prezidanto de REU invitis likvidi la ukrainan s\u0302taton per milito kaj perforto, do per mortigado de homoj, kaj eksplicite ekskludis batalc\u0302eson kaj pacan interkonsenton."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Jen la tuta koncerna fragmento en la artikolo:\nPoste ankau\u0306 la UEA-prezidanto Duncan Charters miksig\u0302as en la aferon, kiam li estas demandita, c\u0302u la deziro likvidi landon ne kontrau\u0306as c\u0302iujn idealojn, kiujn esperantistoj poras. C\u0302u \u201clia\u201d UEA ne devas preni firman pozicion kontrau\u0306 tio? Kaj kion pensi pri redakcio de la interna Esperanto-organo en lando, kiu limigas gazetaran liberecon? Tio ja devus esti teruraj\u0302o por usonano. Prezidanto Charters diras ne scii kion fari kun la afero. \u201cEstas malfacile trakti tiun situacion, precipe, kiel vi diras, el mia vidpunkto.\u201d Post unu tago sekvas oficiala starpunkto de la prezidanto: \u201cNi petis al la estraro de Rusia Esperanto-Unio pri starpunkto rilate la militon en Ukrainio. REU reagis dirante, ke g\u0302i estas neu\u0306trala, nek por nek kontrau\u0306 la milito. Al la estraro de UEA tio estas sufic\u0302a. En la ukraina Esperanto-organizaj\u0302o fine nur malplimulto estis por eksigo de la rusa organizaj\u0302o el UEA.\u201d Lau\u0306 Charters la REU-prezidanto ne alvokis por \u201clikvido de Ukrainio\u201d sed ke politike rigardante Ukrainio lau\u0306 li ne havas ekzistorajton. \u201cTio efektive lau\u0306 iuj estas malaprobenda, sed g\u0302i konformas al la linio de la rusa registaro.\u201d"}, {"text_idx": "#000033", "text": "Dankon pro la traduko, Osmo! Sed de Charters tio estas mals\u0302atinda j\u0302onglado per vortoj. La prezidanto de REU ja instigis uzi militajn, ne \u201cpolitikajn\u201d rimedojn. UEA staras nun en marc\u0302o kaj kredas, ke oni povas eltiri sin per nuraj vortoj."}, {"text_idx": "#000034", "text": "tipa j\u0302urnalisto: \u00bbJes, vidu, fakte mi volus peti vin teni min iomete en ombro. [...] mi estas en iom malfacila situacio\u00ab"}, {"text_idx": "#000035", "text": "c\u0302u j\u0302urnalistoj vere pensas, ke ili povos bone fari sian laboron montrante al c\u0302iuj, ke oni neniam parolu pri sia privateco al j\u0302urnalistoj?"}, {"text_idx": "#000036", "text": "c\u0302u neniu serioze timas la anstatau\u0306igo per sociretejoj kaj politikistoj mem, senpere, senfiltre, seneduke? la edukon c\u0302i tia ne helpas, c\u0302u?"}, {"text_idx": "#000037", "text": "\u00bbne vidas problemon en tio, ke li samtempe estas gazetara respondeculo de Germana Esperanto-Asocio:\n\u2013 Mi faras ambau\u0306 taskojn. Kaj mi ne vidas konflikton, nek nun, nek poste.\u00ab"}, {"text_idx": "#000038", "text": "c\u0302u idealigo de j\u0302urnalismo, kiam plejmultaj j\u0302urnaloj estas regataj ric\u0302o/pluto-h\u0302rate kaj tio estas normo, c\u0302e ajno kio iras kontrau\u0306 ni?"}, {"text_idx": "#000039", "text": "c\u0302u ne tio estas kiel homoj (glat-aj, inaj, rasigitaj, sudlandaj, ktp.), kiuj provas kiel eble ataki sin mem antau\u0306 ol esti atakitaj, ec\u0302 farante pli ol aliaj? c\u0302u ni helpas al fina venko tiel? kiel?"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Lau\u0306 mia kompreno de la j\u0302urnalismaj moroj, oni povas peti vualadon de la identeco nur antau\u0306 la divido de informoj. Diri ion, kaj poste penti tion, ne signifas, ke j\u0302urnalisto devas sekvi ies kapricon\u2013ja neniu staris apud tiu kun revolvero c\u0302e la tempio; male, li libere esprimis sin plene konsciante pri la celo de la intervjuo (publikigo, evidente)."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Krom se moroj vaste diferencas en Nederlando, mi s\u0302okig\u0302us pri menciata nomo, se la unua afero dirita estus \u201cmi volas resti iom en ombro, bv. en via raportado ne mencii mian nomon\u201d. Sed en malgranda flako kiel Esperanto, ec\u0302 tia vualado vers\u0302ajne ne helpas\u2013se oni parolas pri \u201cgermano bone konanta la aferojn de la Etsuo Miyoshi\u201d, ne necesus grandaj klopodoj por diveni."}, {"text_idx": "#000042", "text": "rezulto: malsag\u0302ulo estis dungita *dankal* reklamo, ne *por*, tio estas komprenebla, kaj c\u0302u ne helpa, ke iu malsag\u0302a havu eble sciiganton, lerniganton, kompreniganton, konsilanton? kion vi subtenas por solvi la problemon? nek sag\u0302igi la ric\u0302ulon, nek c\u0302esigi kapitalismon per si mem?"}, {"text_idx": "#000043", "text": "c\u0302u vere iu ajn estas tiom kredema, ke g\u0302i kredas tion pri ajna diro/skribo? kaj ke ne indas pludiri tion?"}, {"text_idx": "#000044", "text": "Aliaj organizaj\u0302oj elektis en tia kazo nomi superan c\u0302efredaktoron el alia lando, sed tion ni malakceptis."}, {"text_idx": "#000046", "text": "finfine, nenia priskribo/klarigo, pri kiu estas duncan-o c-harters-a: c\u0302u liberafolio estas sufic\u0302e senespera pri alveno de novaj liberafolianoj, por ke klarigoj ne gravu?"}, {"text_idx": "#000048", "text": "Tre sukcesaj famuloj de la anglalingva mondo P. T. Barnum kaj Oscar Wilde jene konsilis: \u201cNe ekzistas malbona reklamado,\u201d kaj\n\u201cEstas nur unu afero en la mondo pli malbona ol esti priparolata, tio estas ke oni ne parolas pri vi.\u201d"}, {"text_idx": "#000049", "text": "Theo Dersjant faris laboron vere rimarkindan. Esperanta agado certe bezonas \u201ceksterajn revizorojn\u201d: ja se ni celas homojn, kiuj (ankorau\u0306) ne posedas la lingvon, ni devas konsideri ilian opinion por esti efikaj."}, {"text_idx": "#000050", "text": ">ne funkcias, se oni devas legi la anoncon kvar au\u0306 kvin fojojn antau\u0306 ol oni komencas kompreni, kion ili volas. Tio estas la unua afero. La dua afero estas, se mi estus persono, kiu povus interesig\u0302i pri Esperanto, kien mi iru? Kion mi faru? Mankas konkreta propono."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Ne malofta situacio en la propagando de Esperanto. Domag\u0302e, ke c\u0302i-kaze la eraro estis vere multekosta."}, {"text_idx": "#000052", "text": ">Estis retadreso, G\u0302i apartenas al Universala Esperanto-Asocio. Sed ili havis nenian rilaton al la anonco. Tio s\u0302ajnis stranga."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Do oni pagis grandan monon por gazeta reklamo, tamen oni ne kreis altering\u0302an retpag\u0302on speciale por la kampanjo. Dum en la germanlingva versio de Esperanto.net, kien, evidente, trafos leganto de la reklamo, pag\u0302o \u201cLibroj en Esperanto\u201d restas plejparte netradukita. El tri ligiloj al verkoj por komencantoj, prezentitaj sur g\u0302i, la unua gvidas al la c\u0302efpag\u0302o de Lernu, la dua \u2014 al kopio en la Interreta Arkivo, kaj la tria \u2014 al teksto lau\u0306 la ^-sistemo (!) (en la ruslingva versio estas ankau\u0306 la kvara ligilo, kiu ne funkcias pro nekorekta adreso (!)."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Min vere interesas, kun tia nivelo de laboro, kian rilaton ni atendas de la ekstera mondo?"}, {"text_idx": "#000055", "text": "C\u0302u Argus estas gazeto specife pri j\u0302urnalismo au\u0306 reklamado?"}, {"text_idx": "#000056", "text": "Estas strange al mi ke iu verkus sufic\u0302e longan tekston por rakonti ke li iam vidis stultan reklamon."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Nu, kompetenta j\u0302urnalisto/verkisto kapablas verki atentokaptan artikolon/rakonton el herbero. Krome en c\u0302i tiu kazo la reklamo estis ne nur stulta: g\u0302i estis stranga. Tre stranga. Tio vekas scivolemon."}, {"text_idx": "#000058", "text": "\u201dNormala\u201d homo vers\u0302ajne simple mirus, pensus \u201dMi ne tute komprenas\u201d kaj turnus la pag\u0302on forgesante, sed j\u0302urnalisto povas reagi alie, kiel ni konstatas. Plie li uzis la s\u0302ancon pli larg\u0302e pritrakti la temon (CO, Ukrainio...), tiel ke la tuto ig\u0302is atentokapta artikolo (supozeble ne nur por esperantistoj) pri la E-movado. Leganto de la artikolo povus rekte au\u0306 nerekte tiri la konkludon, ke ni estas iom stranga sekteto da malpacaj batalantoj ekster la sankta signo de l\u2019 espero. Kaj ne pro tio, ke la j\u0302urnalisto aparte penus montri nin tiaj."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Iusence la artikolo de Theo Dersjant en Argus estas amuza. Komence dum la telefona interparolado la sinjoro diris al mi, ke frapis lin la kontrasto inter la propra opinio, ke Esperanto estas morta (\u201ctot\u201d), kaj la fakto, ke Esperanto-subtenanto elspezas grandegan monsumon por reklami pri Esperanto. Ke Esperanto estas \u201cmorta\u201d, tio estas unu el la oftaj malveraj onidiroj, per kiuj la kontrau\u0306esperantistoj misfamigas Esperanton kaj mistifikas la eksteran mondon."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Iomete Dersjant dum la enketo lernis, ke Esperanto kaj Esperantujo tamen ne estas tiom \u201cmortaj\u201d, kiel li komence supozis. Tamen li disvastigas en sia artikolo la miton, ke tutmonde ekzistas nur \u201cenkele duizenden\u201d, kelkaj mil Esperanto-parolantoj \ud83d\ude00 Tia nombro certe ne kongruas kun la hungara censo, kiu por 2011 konstatis 8.397 parolantojn de Esperanto. Au\u0306 ekzemple kun la fakto, ke en vikipedio ekzistas nun pli ol 330.000 artikoloj (loko 36 inter c\u0302iuj vikipedioj, simila nombro kiel la versioj en la hebrea, dana, slovaka au\u0306 bulgara). Au\u0306 kun la c\u0302iujara eldonado de proksimume 120 libroj de almenau\u0306 49 pag\u0302oj dum la pasintaj jardekoj (sume io kiel 10.000 Esperanto-libroj g\u0302is nun). Au\u0306 kun la vigla muzika kulturo en Esperanto trovebla interalie en YouTube. Ktp."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Eblas diri, ke granda merito de la artikolo estas diri al la mondo, ke Esperanto neniel estas morta, ke kontraste la Esperanto-komunumo tiel grandas kaj gravas, ke g\u0302i meritas grandan artikolon en renoma nederlanda gazeto pri siaj konfliktoj. Iusence oni ankau\u0306 lernas, ke la Esperanto-komunumo hodiau\u0306 estas tute normala mondo, kie la homoj havas malsamajn ideojn kaj diskutas pri tiuj. Dankon al la au\u0306toro kaj la redakcio malgrau\u0306 c\u0302iuj mankoj!"}, {"text_idx": "#000063", "text": "\u201cTia nombro certe ne kongruas kun la hungara censo, kiu por 2011 konstatis 8.397 parolantojn de Esperanto. \u201d"}, {"text_idx": "#000064", "text": "1) Hungario reprezentas la averag\u0302a (por la kvanto/procento) de esperantistoj?"}, {"text_idx": "#000065", "text": "2). Kio estas la lingvo nivelo de tiuj Hungarioj, kiu diris ke ili povas parolas Eo?"}, {"text_idx": "#000066", "text": "1) Certe ne. Sed se estas, ec\u0302 nur lau\u0306 propra aserto, pli ol ok mil E-parolantoj en Hungario, do en la tuta mondo devus esti almenau\u0306 dekoble pli, c\u0302u ne?"}, {"text_idx": "#000068", "text": "\u201cdo en la tuta mondo devus esti almenau\u0306 dekoble pli, c\u0302u ne?\u201d"}, {"text_idx": "#000069", "text": "Mi povas kredi ke estas 100 mil da esperantistoj en la mondo (kiuj povas uzi la lingvon c\u0302e bona nivelo kompreneble). Mi ne kredas ke la figuron estas 6 milionoj tamen."}, {"text_idx": "#000070", "text": "2) Vers\u0302ajne ne tiel alta, legu \u201cC\u0302u la c\u0302ina por hungaroj pli facilas ol Esperanto?\u201d c\u0302i tie en LF."}, {"text_idx": "#000074", "text": "Kiel kurdlingvaj dividoj malhelpas aliron al informojRusiaj diplomatoj reagas al nova lingvoleg\u0302o en Kirgizio, revenigante kolonian pasinteconTiuj fotoj montras la historion de la \u2018rusaj dometoj\u2019 en Havano, Kubo"}]