[{"text_idx": "#000003", "text": "Bilardo estas la nomo de diversaj ludoj, kiujn oni ludas per difinita nombro de rezinaj (pli frue eburaj) globoj sur ortangula tablo, tegita per verda drapo kaj provizita per remburitaj randoj. Oni frapas la globojn per longa bastono.\nOni ludas la francan bilardon (karambolon) per tri globoj sur bilarda tablo, kiu ne havas pos\u0302ojn. C\u0302iuj aliaj versioj estas ludataj sur sespos\u0302a tablo, kies pos\u0302oj trovig\u0302as en la anguloj kaj po unu meze de ambau\u0306 longaj bendoj. Al tiu tipo apartenas la Angla-Bilardo kun tri globoj, la Snukero (angle Snooker) kun 22 globoj (21 objektgloboj kaj unu blanka), la pos\u0302bilardo (pool) kun maksimume 15 objektgloboj kaj unu blanka globo."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La tablo estas granda, ortangula kaj g\u0302i estas duoble pli longa ol larg\u0302a. G\u0302i estis pli frue en Anglio el mahagono. G\u0302ia tabula parto estas pretigita el polurita ardezo, kiun oni kovras per drapo. La tablan tabulon kadras oblikvaj borderoj (nomataj kusenoj/bendoj), pretigitaj el malmoligita kau\u0306c\u0302uko au\u0306 sintezita gumo."}, {"text_idx": "#000005", "text": "La bastono (bilardbastono) estas produktita el polurita ligno au\u0306 plasto, kies pinto mallarg\u0302ig\u0302as kaj pintig\u0302as. G\u0302i longas inter 100\u2013150 cm kaj g\u0302ian pinton ornamas ringforma fortigo el plasto, kupro, fibro, au\u0306 eburo kaj batkapeto el ledo, algluita al la ringo. La ludantoj uzas kuboforman bilardan kreton por kretizi la bastonan kapeton, kio helpas la baton ne rekte en mezo de la globo. Tiam la globo rotacias, rapidturnig\u0302as.\nLa bilardaj globoj estis produktitaj pli frue el ligno, kupro, eburo au\u0306 belga argilo, hodiau\u0306 el plasto (fenolrezino). Ili havas diametron de 5,2 cm g\u0302is 6,05 cm. Oni uzas pli grandajn globojn en karambolo."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Angla bilardo estas miksaj\u0302o de karambolo kaj pos\u0302bilardo, elformig\u0302inta c\u0302irkau\u0306 la fino de la 18-a jarcento. G\u0302i estas ludata sur tablo (ludareo 356,9 cm x 177,8 cm) per tri globoj, kies diametro estas 52,5 mm (2 coloj 1/16). Unu globo estas rug\u0302a, alia blanka kaj la tria estas, au\u0306 makulita blanka, au\u0306 flava.\nLa frapglobo en Angla-Bilardo estas, por unu ludanto (au\u0306 teamo), la blanka kaj, por la alia ludanto (au\u0306 teamo), estas la makulita blanka au\u0306 flava globo; la du aliaj globoj estas la objektgloboj.\nOni povas akiri poentojn per tri metodoj:"}, {"text_idx": "#000007", "text": "senespera hazardo (losing hazard) estas bato, dum kiu globo de la batanto trafas iun pos\u0302on - post trafo de alia globo, kaj valoras 2 ptjn kiam blanka au\u0306 flava estas unue tus\u0302ita, sed 3 ptjn kiam la rug\u0302a estas unue kontakti.\nvenka hazardo au\u0306 poto (winning hazard au\u0306 pot) estas bato, dum kiu objektglobo eniras pos\u0302on - post trafo de iu ajn globo, kaj valoras 2 ptjn kiam blanka au\u0306 flava estas enpos\u0302igita, sed 3 ptjn kiam la rug\u0302a estas enpos\u0302igita.\nkarambolo (cannon) estas bato, dum kiu la batita globo trafas la du aliajn globojn kaj valoras 2 ptjn."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Pluraj kombinaj\u0302oj povas okazi dum unu bato, kaj c\u0302iuj poentoj estos aldonitaj al la poentaro de la ludanto. C\u0302iuj fau\u0306loj valoras 2 poentojn kiuj estas aldonitaj al la poentaro de la kontrau\u0306ulo."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Snukero estas populara speco de bilardo kreita de militistoj el la angla garnizono en Hindujo en la 19-a jarcento. Tiu ludo estas ludata sur granda tablo kiu fakte estas origine Angla-Bilardtablo.\nPor ludi la snukeron necesas dudek du globojn.\nUnue, la blanka kiu estas la frapglobo kaj poste, la dudek unu objektgloboj : kvin dek rug\u0302aj (kiuj c\u0302iu valoras 1 poenton), unu flava (2 ptjn), unu verda (3 ptjn), unu bruna (4 ptjn), unu blua (5 ptjn), unu roza (6 ptjn) kaj fine unu nigra (7 ptjn).\nLa snukertablo estas pli-malpli duoble longa ol larg\u0302a (ludareo 356,9 cm x 177,8 cm) kaj havas ses pos\u0302ojn : kvar en la anguloj kaj unu meze de c\u0302iu longbendo.\nOni uzas bastonon provizita per leda ekstremaj\u0302o nomita kapeto por frapi la blankan globon kaj g\u0302in sendigi al trafenda(j) objektglobo(j) rekte au\u0306 per resalto kontrau\u0306 unu au\u0306 pli bendoj."}, {"text_idx": "#000010", "text": "1-a fazo : de la komenco g\u0302is la enpos\u0302igo de la 15\u2010a Rug\u0302a kaj eventuale de la sekvanta elektita kolora). La unua ludanto faras la En-ludiga bato al Rug\u0302a(j) globo(j). Dum tiu fazo, Rug\u0302a(j) estas la trafenda(j) globo(j) de c\u0302iu nova vico de la ludantoj. Kiam Rug\u0302a globo estas enpos\u0302igita, la sekvanta trafenda estas unu globo el la aliaj kolorgloboj. Kiam kolorglobo estas enpos\u0302igita, g\u0302i estas remetita sur sian propran lokon (se eble) kaj tiam oni devas denove ludi al Rug\u0302a(j), ktp... . Enpos\u0302iginte la lastan Rug\u0302an, oni povas ankorau\u0306 ludi al unu elektita kolorglobo. Poste komencas la dua fazo."}, {"text_idx": "#000011", "text": "2-a fazo : kiam nur restas la ses kolorgloboj g\u0302is la fino de la framo. Dum tiu fazo oni enpos\u0302igas la kolorajn globojn en kreskantordo de valoro : flavan, verdan, brunan, bluan, rozan kaj fine nigran. La framo finig\u0302as per la lasta nigra, au\u0306 potante g\u0302in, au\u0306 fau\u0306ligante g\u0302in. Se estas pli ol sep poentoj inter la poentaroj antau\u0306 la nigra, la framo finig\u0302as tiam. Oni ankau\u0306 povas koncedi framon pli frue. Kiel en iu ajn alia bilardludo, fau\u0306loj povas okazi. Kiam okazas fau\u0306lon, la konvena penalo (de 4 g\u0302is 7 poentoj) estos aldonita al la poentaro de la kontrau\u0306ulo. La venkanto estas la ludanto kiu akiris la pli multe da poentoj dum la framo."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Taktiko uzata iam en framo estas lasi la frapglobon malantau\u0306 ne-Trafenda Globo tiel ke g\u0302i estas snukerigita por la sekva ludanto. Se ludanto au\u0306 teamo estas pli da poentoj malantau\u0306e ol estas disponeblaj sur tablo, tiam la metado en snukeron esperante gajni poentojn el forcitaj fau\u0306loj ig\u0302as plej grava."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Al c\u0302iuj fau\u0306loj korespondas penalojn de 4 g\u0302is 7 poentoj kiel menciata c\u0302i-sube."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Se eble, oni relokigas kolorglobon sur g\u0302ian propran Mus\u0302on, sen ke g\u0302i tus\u0302as alian globon,\nSe tio ne eblas sur g\u0302ia propra Mus\u0302o, oni relokigas g\u0302in sur la liberan Mus\u0302on de plej alta valoro disponebla,\nSe neniu Mus\u0302o estas disponebla, oni relokigas g\u0302in plej proksime eble al g\u0302ia propra Mus\u0302o, en rekta direkto kaj perpendikla al la supra kuseno."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Se pluraj globoj bezonas esti relokigataj, oni c\u0302iam komencas per la plej alta valora globo, kaj poste, oni dau\u0306rigas malkreskantorde."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Iu ludanto kiu faras fau\u0306lon, donas penalajn poentojn kiuj estos aldonitaj al la kontrau\u0306ula poentaro,"}, {"text_idx": "#000019", "text": "batante kiam iu ajn globo estas senmova,\nbatante antau\u0306 ke la arbitracianto finis la relokigon de iu kolora globo,\nkau\u0306zante la eniron de iu ajn ne-trafenda globo en pos\u0302on,\nfarante tiel ke la frapglobo ne unue kolizias iun trafendan globon,\ntus\u0302ante iun globon En-ludo, alia ol la frapglobo, per la leda kapeto de la bastono kiam bato estas farata, au\u0306\nfarante tiel ke iu globo estas elpelita el la tablo."}, {"text_idx": "#000020", "text": "uzante iun globon el la tablo por iu ajn celo,\nuzante iun ajn objekton por mezuri spacojn au\u0306 distancojn,\nludante al Rug\u0302aj, au\u0306 libera globo sekvita de Rug\u0302a, en sinsekvaj batoj,\nuzante iun ajn objektglobon kiel frapglobo,\nne deklarante kiun globon li elektis kiam petita de la arbitracianto,\nenpos\u0302iginte Rug\u0302an au\u0306 liberan globon kiel Rug\u0302a, farante fau\u0306lon antau\u0306 ol sciigi sian elektitan globon."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Vorta provizo koncernante la bilardludojn"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Ludo, ludata per eburaj au\u0306 fenolikaj rezinaj globoj sur tablo tegita de drapo."}, {"text_idx": "#000024", "text": "la Loko au\u0306 Mus\u0302o : loko por la Nigra\nla Piramida Loko : loko por la Roza\nla Centra Loko : la loko por la Blua\nla tri aliaj estas sur la Balklinio : vidite de la suba bendo, centre la loko de la bruna, sur la dekstra angulo de la \"D\", la loko de la flava kaj sur la maldekstra angulo de la \"D\", la loko de la Verda."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Malgranda makuleto sur supraj\u0302o (punktita au\u0306 makulita globo en bilardludoj)\nPreciza loko, kie io okazas: la punkto de kontakto de du korpoj; celpunkto; ktp..."}, {"text_idx": "#000028", "text": "la frapglobo estas En-ludo kiam ne En-mano\nla objektgloboj estas En-ludo ekde la komenco de la framo g\u0302is estante enpos\u0302igitaj au\u0306 elpelitaj el la tablo\nkoloraj denove ig\u0302as En-ludo kiam relokigitaj"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Fau\u0306lo : iu ajn rompado al la regularo kiu estas taksita per penalpoentoj aldonitaj al la kontrau\u0306ula poentaro. Post fau\u0306lo, la kontrau\u0306ulo povas elekti unu el la tri jenaj eblecoj"}, {"text_idx": "#000030", "text": "mem ludi de kie la globoj senmovig\u0302is, au\u0306\nludigi la fau\u0306linton de kie la globoj senmovig\u0302is, au\u0306\nkiam \"Fau\u0306lo kaj Miso\" estas anoncita, reludigi la fau\u0306linton de kie la globoj trovig\u0302is antau\u0306 la fau\u0306la bato. La arbitracianto replacigas, plej bone eble, la globojn kaj la fau\u0306linto reludos la saman au\u0306 alian baton."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Miso : kiam la frapglobo mankas unue kontakti Trafendan Globon kaj la arbitracianto konsideras ke la batanto faris ne sufic\u0302e bonan provon por kolizii Trafendan Globon, li anoncos \"Fau\u0306lo kaj Miso\".\nSnukerita : la frapglobo trovig\u0302ante malantau\u0306 ne-trafenda globo kaj estante obstrukciata per g\u0302i por atingi per rekta bato kaj en rekta linio, iu ajn Trafenda Globo estas dirata kiel snukerita.\nLibera globo : globo kiun la batanto elektas kiel Trafendan Globon kiam estante snukerita post fau\u0306lo. Se tiu globo estas enpos\u0302igita, g\u0302i prenas la valoron de iu normala trafenda globo. Ne licas meti snukeron malantau\u0306 libera globo.\nPus\u0302bato : fau\u0306la bato farita kiam la leda kapeto de la bastono restas en kontakto kun la frapglobo"}, {"text_idx": "#000032", "text": "post ke la frapglobo estis komencanta sian antau\u0306an movon, au\u0306\nkiam la frapglobo faras kontakto kun celglobo escepte kie la frapglobo kaj celglobo estas preskau\u0306 tus\u0302antaj, tio ne estos j\u0302ug\u0302ita kiel pus\u0302bato se la frapglobo tus\u0302etis tre finan randon de la celglobo."}, {"text_idx": "#000034", "text": "La fino de la ekspluatado de la nuklea centralo Doel3\nFabeloj de la verda pigo\nKiom da personoj bezonatas por bone funkcianta grupo?"}]