[{"text_idx": "#000000", "text": "Pri la tradukarto en konstruita lingvo (citaj\u0302o el la lasta \u00abVo\u0308g Volapu\u0308ka\u00bb)"}, {"text_idx": "#000001", "text": "En la lasta Vo\u0308g Volapu\u0308ka, la reta revuo de la Volapukista movado, mi trovis tre interesa la c\u0302efan artikolon, verkita de la redaktoro de la revuo kaj samtempe C\u0302ifalo (majstro de la Volapuka movado) kaj posteulo de Schleyer mem, Hermann Philipps. G\u0302i temas pri io, kio interesas ne nur la Volapukistoj (ni memorigu ke neniu plu proponas Volapukon kiel internacian lingvon; la Volapukistoj simple laboras por ke la lingvo ne tute mortu), sed c\u0302iuj verkantoj kaj tradukistoj en artefarita(n) lingvo(n). Mi taksis g\u0302in tiom interesa, ke mi decidis traduki g\u0302in en Esperanton. G\u0302uu!"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Karaj c\u0302iulokaj amikoj de Volapuko!"}, {"text_idx": "#000003", "text": "La tradukado en konstruitan lingvon \u2014 c\u0302u Volapukon, c\u0302u Esperanton, c\u0302u c\u0302ian alian artefaritan lingvon \u2014 principe distingig\u0302as de la tradukado en naturan lingvon au\u0306 ec\u0302 el la gepatra lingvo. Pri gepatra au\u0306 fremda lingvo oni havu bonan lingvosenton. Tiu sento ebligas iun percepti, ke io \u00abne sonas g\u0302uste\u00bb, kiam oni legas au\u0306 au\u0306das ion, kiun fremdulo produktis, ec\u0302 se c\u0302iuj reguloj de la gramatiko estis respektitaj. Pro tio la profesiaj tradukistoj preskau\u0306 c\u0302iam tradukas nur en sian propran gepatran lingvon."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Pri artefaritaj lingvoj tamen tute ne ekzistas tia originala lingvosento. Do oni havu kiel celon klaran kaj logikan esprimomanieron. Plie por traduki en artefaritan lingvon oni vere evitu imiti la konstruadon de la frazoj de la tekstoj verkitaj en g\u0302ia originala lingvo kaj oni same ankau\u0306 evitu provi doni \u00abaromon\u00bb de la originala teksto, por ke la traduko restu facile komprenebla. Ofte mi rimarkis legante tekstojn en artefaritaj lingvoj, ke mi povis kompreni tradukojn ege pli malfacile ol kiam la samaj homoj verkis rekte en la artefarita lingvo. Ankau\u0306 en miaj propraj tekstoj oni observas tion. La kau\u0306zo de tio probable estas, ke la tradukado de tekstoj jam ekzistantaj devigas onin pensi ekzakte kiel la au\u0306toro de la originala teksto pensis. Jen, oni havas tekstan modelon, kaj nun oni imite reverku g\u0302in kun vortoj kaj esprimoj de alia lingvo. Oni ne havas multe da libereco. Pro tio ni emas imiti ne nur la enhavon, sed ankau\u0306 la verkmanieron. Vere, ne estas facile traduki."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Volapuko povas esti utila kiel maniero ekzercig\u0302i. Oni devige demandu sin introspekte: \u00abkiel mi povas traduki tion tiel, kiel aliuloj povos kompreni g\u0302in?\u00bb. Kelkfoje tio estas pli malfacila, ol traduki ion pli/malpli precize lau\u0306 la teksto originala, c\u0302ar ne necesas pensi tiel multe. Kiam ili lernas Volapukon, la komencantoj frue provas traduki tekstojn, c\u0302ar ili pensas, ke Volapuko kiel artefarita lingvo certe estas vere facila. Rapide tiu komencanto \u2014 pensante per sia gepatra lingvo \u2014 serc\u0302as ekvivalentojn al kelkaj vortoj de sia gepatra lingvo. Do oni povas ofte observi, ke la uzantoj de Volapuko (ekzemple) c\u0302iam denove bezonas vortojn kaj esprimojn, kiujn ili konas en la angla (denove ekzemple). Kiel oni diras Volapuke, kiam oni volas diri \u00abFuck you!\u00bb en la angla?"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Vere, \u00abnecesas lerni multajn aj\u0302ojn, antau\u0306 ol oni povas meti demandojn pri tio, kion oni ne scias\u00bb, kiel verkis Jean-Jacques Rousseau, au\u0306toro kaj filozofiisto el G\u0302enevo (1712-1778)."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Tiu teksto memorigis al mi tiun faman frazon de Kabe: \u00abMi kredas ke la lingvo profitas pli multe per tradukado ol per libera originala verkado. La originala verkisto c\u0302iam iel povos \u201celtiri\u201d sin, li simple ne uzos malfacilajn esprimojn au\u0306 simple ellasos au\u0306 aliajn donos\u00bb (Literatura Mondo 1931/7-8, p. 144). Ja tradukado pli malfacilas ol simpla verkado (se oni havas ideojn!), sed mi aldonos ke ambau\u0306 necesas al artefarita lingvo. Lingvo en kiu nur aperus tradukojn estas kiel homo kiu pas\u0302us uzante nur unu kruron; estus domag\u0302e ne plene uzi la liberecon, kiun oferas la reguleco de niaj gramatikoj!"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Pensoj pri la \u00abspektakla luktado\u00bb kaj pri tio, kion g\u0302i alportis al mi junag\u0302e"}, {"text_idx": "#000010", "text": "\u00abSpektakla luktado\u00bb. Preparante tiun artikolon, mi estis devigita serc\u0302i sur Vikipedio kiel nomi tiun aktivecon en Esperanto: mi neniam antau\u0306e legis ion pri tiu \u00abamuzigsporto\u00bb (sport entertainment) en nia kara lingvo. S\u0302ajne Esperantistoj ne multe s\u0302atas tion, kion la anglalingvanoj nomas Professional Wrestling."}, {"text_idx": "#000011", "text": "En mia lando ankau\u0306, luktado(1) ne estas tiom fama. G\u0302i ne estas tute nekonata, kaj ec\u0302 ekzistis aparta franca luktadskolo, iom malsimila al la nordamerika skolo, proksimume inter 1900 kaj 1959. Tamen, krom junuloj kaj stranguloj multe mokitaj de la normalaj kaj inteligentaj homoj, neniu rigardas luktadon televide, kaj neniam tiu amuzigsporto estis tiom fama en mia lando kiom antau\u0306 la unua mondmilito(2). Kaj, kiam mi estis adoleskanto, luktado estis ankorau\u0306 pli eksmoda ol nun, sed tamen g\u0302i estis grava parto de mia vivo, kaj ludis gravan rolon en la konstruo de mia identeco. Kial kaj kiel?"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Kio estas spektakla luktado ekzakte?"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Ne indas tie c\u0302i verki la historion de la spektakla luktado. Eble iam mi tradukos la anglalingvan vikipedian pag\u0302on en Esperanton, sed sufic\u0302as diri nun ke spektakla luktado devenas de sporta luktado: en la 19a jarcento, c\u0302irkau\u0306 la cirkoj estis bataloj pri kiuj povis veti la spektantoj. Rapide, por plejmultigi la gajnojn, tiuj bataloj ig\u0302is trukitaj: la malplej forta batalisto, kontrau\u0306 kiu c\u0302iuj vetis c\u0302iam venkis c\u0302ar la plej fortaspekta s\u0302ajnigis malvenkon. Tio ig\u0302is konita, kaj tiuj bataloj s\u0302ang\u0302ig\u0302is ig\u0302ante spektakloj kiujn c\u0302iu sciis malveraj."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Spektakla luktado estas moderna versio de tio. C\u0302iu scias ke la luktadistoj estas aktoroj kaj ke la venkoj estas antau\u0306deciditaj. Sed al la mac\u0302oj mem estas aldonitaj historioj de rivaleco, amikeco kaj malamikeco kaj falsaj c\u0302ampionecoj (la famaj luktadaj zonoj, samkiel por la bokso). Ig\u0302is kompleta spektaklo kun pirotekniko, akrobataj\u0302oj, muziko, videoj, ... Estas multaj \u00abfederacioj\u00bb, t.e. firmaoj kiuj organizas tiujn spektaklojn. La plej granda federacio, la World Wrestling Entertainment (WWE), ec\u0302 organizas tri spektaklojn semajne nur Usone (SmackDown, Raw kaj NXT), kaj almenau\u0306 unu eksterlande (NXT Britio). C\u0302iu federacio (au\u0306 spektaklo ene de federacio) havas sian kulturon kaj apartaj\u0302ojn: ekzemple, en la WWE, SmackDown estas pli perfortema, Raw pli detalas la historiojn (do estas pli da parolado ol en SmackDown) kaj NXT (vortludo kun \u00abnext\u00bb, sekva) bataligas nur malpli konatajn luktadistojn por spertigi ilin."}, {"text_idx": "#000015", "text": "La reguloj de normala mac\u0302o estas simplaj: du luktadistoj oponas sur luktopodio; la unua kiu forcedas au\u0306 kies s\u0302ultroj restas tri sekundojn tere sub la alia luktadisto malvenkas. La luktadistoj ne rajtas eliri la podion (au\u0306 elirigi g\u0302in al la alia), esti helpitaj de aliulo(j), uzi objektojn au\u0306 frapi kun fermitaj pugnoj. Se la luktadistoj akceptas tion antau\u0306 la mac\u0302o, la reguloj povas esti s\u0302ang\u0302itaj, kaj ankau\u0306 povas esti pli ol du luktadistoj, ekzemple dum teammac\u0302oj, kiuj havas apartajn regulojn."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Memkompreneble, en preksau\u0306 neniu mac\u0302o tiuj reguloj estas respektataj, sed ofte luktadisto estas malvenkigita de la arbitracianto. Sed c\u0302iuj malrespektoj ne havas la samajn gravecojn."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Do, spektakla luktado estas amuzigsporto kiu videbligas sufic\u0302e perfortajn spektaklojn de uloj, kiuj s\u0302ajne batalas por havigi al si falsaj c\u0302ampionecojn au\u0306 pro simulita malamikeco."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Kion alportis spektakla luktado al mi?"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Nun vi probable relegas la titolon, kaj demandas al vi mem: kion tiu perfortema sensencaj\u0302o povas alporti al junulo? Multe, fakte."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Kiam mi estis adoleskanto, mi estis tre timema kaj hontema. Ankorau\u0306 nun mi ne multe s\u0302atas diri ne, sed tio estis ege pli forta tiam, kaj mia c\u0302efa problemo estis totala malmemestimo. Mi ne havis multajn amikojn, kaj nur tre malfacile diris mian opinion."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Spektakla luktado ne c\u0302ion s\u0302ang\u0302is, sed helpis min s\u0302ang\u0302ig\u0302i."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Kiam mi komencis spekti luktadon, c\u0302irkau\u0306 2000, g\u0302i estis tute eksmoda en Francio. Tamen, eta regiona televidkanalo elsendadis spektaklojn de la WCW (World Championship Wrestling), nun forpasinta federacio. Spekti ion, kion neniu spektis ne g\u0302enis min: estis nur alia aj\u0302o, kiun mi faris sen paroli pri g\u0302i al iu ajn. La epizodoj estis elsenditaj malfrue, kaj miaj gepatroj registris ilin sur videokasedoj forigante la reklamojn, kiuj c\u0302efe temis pri erotikaj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000023", "text": "G\u0302i helpis min pro du kialoj. Unue, por la hontema knabo kiu mi estis, spekti fortajn kaj batalemajn heroojn, kaj identecig\u0302i al ili igis min pli kurag\u0302a; mi ne plu (nur) timis forton. Kaj vidi tiujn fortulojn batali kontrau\u0306 la fatalo, kiel Golberg kiu estis maljuste traktata de la posedantoj de la federacio, au\u0306 Sting kiu estis c\u0302iam perfidita de siaj amikoj, kaj kiuj malgrau\u0306 c\u0302io persistis kaj ne perdis la esperon, estis kurag\u0302igo por mi. Ili estas fortaj, sed ankau\u0306 vundeblaj: mi ankau\u0306 estis vundebla, c\u0302u mi ne povus esti ankau\u0306 forta? Due, luktado ig\u0302is iomete post kiam mi ekspektis g\u0302in, iomete populara en mia lernejo. Fine, mi havis ion komuna kun la aliaj lernejanoj. Mi ne sciis tion tiam, sed mi bezonis tion."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Mi neniam ig\u0302is popularulo, kaj dau\u0306re restis hontema, sed dank' al la spektakla luktado, mi iom malfermig\u0302is al la aliaj."}, {"text_idx": "#000025", "text": "1: Mi ne ripetos senc\u0302ese en tiu artikolo ke temas pri spektakla luktado kaj ne pri \u00abvera\u00bb luktado, kaj de nun c\u0302efe parolos pri luktado."}, {"text_idx": "#000026", "text": "2: Tio ne veras en la tuta Franclingvio: la franca Vikipedio estas plenplena je priluktadaj artikoloj, verkitaj c\u0302efe de Kebekoj."}, {"text_idx": "#000029", "text": "3a: Sting, la luktadisto de mia infanag\u0302o (sed tiam en 2015; Miguel Discart, CC BY-SA 2.0, fonto)."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Nubo.re: socia reto por kaj per esperantistoj"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Nia mondo vivas revolucion. Tio estas tiel multe videbla, ke tiu frazo ig\u0302is banalaj\u0302o: tamen, kiel diris la D-rino Finn en la (bonega!) serio The Orville, \u00abbanalaj\u0302oj i\u0302g\u0302as banaligitaj precize c\u0302ar ili estas sufic\u0302e adekvataj por elteni senfinan ripeton\u00bb (cliche\u0301s become cliche\u0301d precisely because they're valid enough to bear endless repetition). Nu, nia mondo vivas revolucion, c\u0302io s\u0302ang\u0302as rapidege, kaj Esperanto kaj esperantistoj ankau\u0306, malgrau\u0306 la grandega inertoforto kiu s\u0302ajnigas \u2014 au\u0306 s\u0302ajnigis \u2014, ke nia movado estas nemovebla."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Inter la rapide s\u0302ang\u0302antaj aj\u0302oj, estas nia komunikrimedoj. Pri tio mi jam sufic\u0302e longe parolis en mia lasta blogero, do mi ne ripetos tion, kaj simple konsilu al vi legi tiun afis\u0302on se vi ne iam faris. Sed en tiu afis\u0302o, mi volas paroli pri tute alia konsekvenco de tio: la novaj komunikrimedoj estas granda s\u0302anco por la esperantistoj: mi povas diskuti kun eksterlandanoj facile kaj malmultekoste. Vi kvazau\u0306 senpage povas legi tiun afis\u0302on, kvankam vi log\u0302as en Strasburgo apud mi, au\u0306 en Pekino au\u0306 Vas\u0302ingtono, je la alia flanko de nia mondo."}, {"text_idx": "#000033", "text": "La esperantistoj jam multe uzas tiujn novajn komunikrimedojn. La grupo \u00abEsperanto\u00bb c\u0302e Fejsbuko enhavas 21 536 membrojn hodiau\u0306, la 21an de marto 2019, kaj ekzistas aliaj, por diskuti en Esperanto, sed pri apartaj temoj, el kiuj kelkaj havas pli ol 1000 membrojn, ne nepre ankau\u0306 membroj de la grupo \u00abEsperanto\u00bb. Multas la Esperantistoj en Twitter, kaj dekoj, se ne centoj, da mesag\u0302oj estas publikigitaj tie ciutage en nia kara lingvo. C\u0302e Reddit, estas hodiau\u0306 pli ol 11 500 subskribitoj al la subreddito \u00abr/Esperanto\u00bb (kaj estas ankau\u0306 aliaj esperantlingvaj subredditoj). Plie, dekoj da \u00abtradiciaj\u00bb dissendolistoj, ofte uzante YahooGroups, estas aktivaj c\u0302iutage, centoj c\u0302iumonate. Miloj da blogoj kaj retpag\u0302aroj proponas al la esperantista legantaro pli da legaj\u0302oj c\u0302iutage, ol eblas legi."}, {"text_idx": "#000034", "text": "C\u0302iuj tiuj ekzemploj estas nemovadaj retpag\u0302oj, kiujn la Esperantistoj ial elektis por diskuti. Mi mem kreis mian blogon c\u0302e Blogpsot c\u0302ar tiam, plejmulto el la esperantlingvaj blogoj uzis tiun servon (s\u0302ajne, tio iom s\u0302ang\u0302ig\u0302is por Wordpress, kaj tio estas bona novaj\u0302o). Estis ankau\u0306 provoj por krei sociaj retoj per kaj por esperantistoj, en kiuj nur esperantistoj estas. Amikumu (ne temas pri la fama aplikaj\u0302o, ec\u0302 se Chuck Smith estas la prizorganto de la du projektoj) estis lau\u0306 mia scio la unua provo, kiu dau\u0306ris kelkajn monatojn en 2007-2008 kaj havis, je la fermig\u0302o, 1700 membrojn, lau\u0306 Vikipedio. estas sendube la plej fama el ili, sed, s\u0302ajne g\u0302i ne plu funkcias hodiau\u0306, kaj havis pli ol 8000 membrojn. Lernu! ne estas g\u0302enerala socia reto, sed destinita al lernantoj, estas multe uzata de komencantoj kaj progresantoj, sed forlasita poste (mi mem lernis per g\u0302i kaj havas nostaligiajn memorojn, sed preskau\u0306 neniam plu vizitas g\u0302in); g\u0302i tamen estas socia reto per kaj por esperantistoj, kaj tutcerte la plej sukcesa el ili."}, {"text_idx": "#000035", "text": "La plej interesa el tiuj movadaj sociaj retoj estas lau\u0306 mi la laste naskita: Nubo.re. Lanc\u0302ita la 21an de decembro 2018, g\u0302i hodiau\u0306 festas sian trian monaton kaj havas preskau\u0306 400 membrojn."}, {"text_idx": "#000036", "text": "G\u0302i uzas la sistemon OpenSource Social Network (OSSN), kaj proponas preskau\u0306 c\u0302ion, kion Fejsbuko proponas, sen la reklamoj kaj sen vendi viajn datumojn. C\u0302ar la kodo estas libere travidebla, oni scias ekzakte tion, kion OSSN kaj Nubo.re faras."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Paroli kun aliaj esperantistoj eblas per tri vojoj. Unue, vi povas publikigi ion en via profilo, kaj tiu mesag\u0302o aperos al c\u0302iuj viaj amikoj. Due, ekzistas grupoj (36 hodiau\u0306), al kiuj oni povas alig\u0302i: pri politiko, por vidi memeojn au\u0306 s\u0302ercojn, por lingvokonstruistoj, pri komputado au\u0306 futbalo, por parolantoj de Tokipono, ... probable ekzistas grupoj por vi, kaj se ne, vi povas krei iun facile kaj rapide. Trie, estas forumoj, en kiuj vi povas diskuti kun c\u0302iuj membroj de la retejo. Estas ankau\u0306 aliaj eblecoj, kiel prezenti la eventojn, sed mi ne c\u0302ion provis."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Do, eblas fari multajn aj\u0302ojn. Sed, pli multe estos la aktivaj membroj (nun, el preskau\u0306 400 membroj, nur deko estas aktiva), pli interesa estos la retpag\u0302aro. Ni bezonas socian servon por kaj per esperantistoj, kaj Nubo.re estas tre bona pas\u0302o tiudirekten. La gravaj fortostrec\u0302oj de la kreantoj de tiu retpag\u0302aro ne estu vanaj. Ni vivigu kaj vivtenu g\u0302in!"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Kontrau\u0306 la \u00abc\u0302iontujismo\u00bb: la apo Slowly"}, {"text_idx": "#000040", "text": "\u00abTio ne mortis, kio povas dormi en la eternec\u2019\nKaj en strangaj eonoj, ec\u0302 la morto vivas en mortec\u2019.\u00bb\nH.P. Lovecraft, La Voko de Cthulhu"}, {"text_idx": "#000041", "text": "C\u0302u estas preciziginda, ke tiu blogo estas nun dormanta? Apenau\u0306 estis 4 blogeroj publikigitaj en 2017, kaj tiu c\u0302i estas la unua (kaj probable la lasta) por 2018. Miaj grandaj projektoj pri renovigado de la blogo ene de Wordpress-sistemo dormas kun la blogo. Mi nun havas multege da aj\u0302oj por fari, finigas mian tezon, preparas konkurson, instruas en lernejo, kaj okupig\u0302as pri mia filino: mi certas ke mia malvolemo okupig\u0302i pri tiu blogo estas memkomprenebla."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Nu, \u00abtio ne mortis, kio povas dormi en la eternec\u2019\u00bb, kiel diras la poeto el Providence, kaj kiel la Granda Dio el la abismoj, de temp\u2019 al temp\u2019, tiu blogo povas ronki sufic\u0302e forte por ke iu, ie, au\u0306das g\u0302in. Esperu ni ke tio ne kau\u0306zos frenezig\u0302ojn."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Iru ni nun al la temo. Tio kio pus\u0302is min malfermi denove C\u0302e Emanuelo estas malkovro de ne tre konata aplikaj\u0302o, kiu lau\u0306 mi estas ege interesa, inter alie por Esperantistoj."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Tiujn, kiuj naskig\u0302is en la dudek lastaj jaroj oni nomas \u00abciferecaj denaskuloj\u00bb (digital natives en la angla): ili naskig\u0302is en mondo kie la Interreto jam ekzistis, kaj estis sufic\u0302e facile havebla (almenau\u0306 Okcidente). Mi mem, naskig\u0302inte je la fino de la 80aj jaroj, havis komputilon de mia infanag\u0302o, ec\u0302 se estis tiam nur \u00ab56k-aliro\u00bb pagita po bajto (do ni nur uzis g\u0302in kiam estis necesa). Se vi ne estas cifereca denaskulo (au\u0306 preskau\u0306 cifereca denaskulo), vi probable havis, en via junag\u0302o, korespondamiko(j)n. Mi ne vere konis tion. Sed mi povas imagi: verki kaj sendi leteron, atendi tagojn ke la letero atingu la amikon, denove tagojn ke li au\u0306 s\u0302i verku sian respondon, kaj denove denove tagojn ke la letero atingu min. Kaj tiam nur, post eble semajnoj, oni havas respondon al sia letero. Uloj ec\u0302 ludi s\u0302akludon tiel! Esperantistoj ekde la kreo de Esperanto aparte uzis tiun manieron komuniki, c\u0302ar g\u0302i estis malmultekosta kaj sufic\u0302e efika. Oni ec\u0302 mortigis Esperantistojn, ekzemple en Sovietio, pro tiu emo."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Sed se vi estas cifereca denaskulo, tion vi tute ne konas. Retmesag\u0302oj, IRC, MSN Messenger, Skype, What\u2019s App, Telegram, la sociaj retoj kiel Facebook au\u0306 Twitter, kaj ec\u0302 babilejoj kreitaj de Esperantistoj (Amikumu estas la lasta de sufic\u0302e longa linio, kun ekzemple la babilejo de Lernu.net) donis al vi la impreson ke komuniki internacie estas facile. Rapide. Malmultekoste. Unu klako apartigas vin de viaj kunparolantoj, c\u0302u ili estas apuddome au\u0306 antipode. Nun ec\u0302 estas aliro al la reto en la spaco, do facilas diskuti kun kosmonau\u0306toj en la Internacia Kosmostacio. Kaj ne kostas pli sendi mesag\u0302on al Thomas Pesquet ol al Petro, la tro brua najbaro."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Tio ja havas multe da bonaj flankoj. Esperanto, mi pensas, fartas ege pli bone nun ol antau\u0306 20 jaroj, ec\u0302 se la nombro de membroj en niaj asocioj ne konfirmas tion. Kaj g\u0302enerale, la Interreto faciligas multajn aferojn en niaj vivoj."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Nenio tamen, estas nur nigra au\u0306 blanka. Kaj en la nepra grizeco de nia mondo, oni povas trovi bonajn kaj malbonajn flankojn al c\u0302io. Inter la malbonaj flankoj de la ciferecigado de nia mondo, estas nia alkutimig\u0302o al la rapideco. Ni perdas \u2014 mi scias ke tio estas banalaj\u0302o, sed g\u0302i ne malveras nur pro la fakto, ke g\u0302i tio estas \u2014 la komprenon de la pasanta tempo. Oni havu c\u0302ion tuj: mi nomis tion \u00abc\u0302iontujismo\u00bb."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Mi provas iomete lukti kontrau\u0306 tio. Tiu lukto ne estas la krucmilito de mia vivo, sed mi taksas grava gustumi denove la aj\u0302ojn de la vivo malrapide. Mi povus aldoni tie paragrafojn pri la teknika socio tiel, kiel g\u0302i estis priskribita de Jacques Ellul, sed mi volas verki apartan artikolon pri tio iam, kaj tiu c\u0302i artikolo estas jam tro longa."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Do, kiam mi hazarde trovis hierau\u0306 la aplikaj\u0302on Slowly kreita de la hongkonga firmaeto Why Interactive, mi estis ekscitita. Tiu aplikaj\u0302o proponas komuniki sendante retmesag\u0302ojn. Sed, malsame de la bone nomitaj tujmesag\u0302iloj, Slowly artefarite malrapidigas la ricevon de la mesag\u0302oj, kaj faras tion lau\u0306 la loko de la sendanto kaj de la ricevonto. Ekzemple, mi sendis mesag\u0302on Turkien, mia kunparoloto ricevis mian mesag\u0302on nur ses horojn poste. Kaj mi sendis hierau\u0306 mesag\u0302on Au\u0306stralien, kaj g\u0302i ne ankorau\u0306 atingis la ricevonton."}, {"text_idx": "#000050", "text": "La celo de la uzantoj de tiu aplikaj\u0302o estas (re)trovi la sentojn, kiujn oni havas sendante leteron, kaj vivtenante korespondadon, sed kun la facilecoj (kaj malmultekosteco) de la Interreta erao, estante do mezo inter la c\u0302iontujisma parolado kaj la vere tradicia korespondado."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Sed la celo ne estas komuniki kun jam ekzistantaj amikoj. Oni ne havas publikan konton, ne povas uzi veran foton kiel avataro, ne povas serc\u0302i aliajn uzantojn pere de kromnomo, kaj neniam devige uzas sian veran nomon. Oni volas trovi novajn personojn kun kiuj paroli."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Por trovi novan korespondamikon (la aplikaj\u0302o, malfelic\u0302e disponebla nur en la angla, uzas la esprimon Pen-Pal), oni havas c\u0302efe du kriteriojn: parolataj lingvoj kaj interesoj. Se oni volas paroli pri scienfikcio en la c\u0302ina, oni povas serc\u0302i c\u0302iujn uzantojn de la aplikaj\u0302o kiuj parolas la c\u0302inan kaj interesig\u0302as pri sciencfikcio. Al ili, oni povas aldoni aliajn kriteriojn kiel sekson, ag\u0302on, regionon, zodiaksignon, ... Ja inter la lingvoj, kiujn oni povas serc\u0302i, estas Esperanto. Memkompreneble, por esti trovita, oni mem kreas konton (senpage; nenio estas pagenda en la aplikaj\u0302o), al kiu oni aldonas sian ag\u0302on, lokon, lingvojn kaj interesojn (g\u0302i 30; oni ankau\u0306 povas aldoni neinteresajn temojn, oni ig\u0302as netrovebla de tiuj kiuj markis tiujn temojn kiel interesojn). C\u0302iam eblas kas\u0302i tiujn informojn, por ig\u0302i malpli facile trovebla, au\u0306 ec\u0302 tute maltrovebla, ekzemple se oni konsideras ke oni jam havas tro da korespondamikoj."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Por aldoni \u00ableterecon\u00bb al la tuto, Slowly proponas krei kolekton de pos\u0302tmarkoj (ciferecaj, memkompreneble). Oni ricevas kiam oni kreas konton kelkajn pos\u0302tmarkojn, uzeblaj senfine, lau\u0306 sia aparato, zodiaksigno, kaj lando. Oni uzas ilin kiam oni sendas mesag\u0302on; do oni ricevas pos\u0302tmarkon kiam oni ricevas mesag\u0302on (tamen, oni ne povas reuzi pos\u0302tmarkon, kiun oni simple ricevis)."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Mia espero uzante tiun aplikaj\u0302on (mi ja ne uzas g\u0302in de longe), mi sukcesos vivteni korespondadon, afero kiun mi neniam sukcesis fari \u00abrealvive\u00bb (mi pardonpetas al vi, se vi legas min, karaj korespondistoj el la estinteco). Kaj ke mi trovos korespondamikojn kiuj ankau\u0306 volas vivi iomete ekster nia c\u0302iontujisma socio. Mi diros tion al vi... estontece."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Nu, mi lasu vin, mi havas du respondojn por verki."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Alvoko por formo de teamo celanta la kreon de Esperantlingva MP3-sagao"}, {"text_idx": "#000058", "text": "Se vi volas partopreni, kompletigu tiun enketilon, kaj mi kontaktos vin!"}, {"text_idx": "#000059", "text": "Se vi ne estas franca giko, vi probable tute ne scias tion, kio MP3-sagao estas. Se vi ja estas, sufic\u0302as por mi diri ke estas aj\u0302o samkiel Le donjon de Naheulbeuk, kaj vi povas legi la sekvan c\u0302apitron."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Se vi dau\u0306re legas tiun c\u0302i c\u0302apitron, vi probable ne estas Franco. Mi ne povas certigi 100%-e ke, en via lando, MP3-sagaoj ne ekzistas, sed mi neniam trovis perfektajn ekvivalentojn. Tio, kio plej alproksimig\u0302as estas la \"radiaj teatraj\u0302oj\" (audio theater por la anglosaksonoj, Ho\u0308rspiel germanlingve, \u30e9\u30b7\u3099\u30aa\u30c8\u3099\u30e9\u30de Japanie, au\u0306 serial radiofo\u0301nico je latina ameriko, sed estas ankau\u0306 kelkaj diferencoj, kaj en Francio oni ankau\u0306 havas radio-the\u0301a\u0302tre, kiun oni ankorau\u0306 povas au\u0306di hodiau\u0306 ekzemple c\u0302e la s\u0302tata radio France Culture, sed tio ne estas saga MP3), sed estas ankau\u0306 diferencoj."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Tuj post la apero de la radio, speciale je Usono, oni verkis skec\u0302ojn kaj etajn teatraj\u0302ojn kiuj estis luditaj por la radio, do tute sen bildo. Poste, tiu g\u0302enro internaciig\u0302is, kun diversaj efektoj: Japanio au\u0306 Germanio multe s\u0302atis g\u0302in, sed Francio au\u0306 Italio malpli. Memkompreneble c\u0302ie, kun la apero de la televido, tiuj radiaj teatraj\u0302oj ig\u0302is malpli kaj malpli popularaj, ec\u0302 se ili neniam tute malaperis."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Netophonix, vikio kaj forumo temanta pri tiaj sagaoj nombris la 24-an de novembro 2017 964 sagaojn, inter kiuj la plej famaj, krom Naheulbeuk kaj Le Survivaure estas Reflets d'acide au\u0306 Adoprixtoxis."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Kio do ligas tiujn sagaojn, kaj kio malligas ilin al la radiaj teatraj\u0302oj?"}, {"text_idx": "#000065", "text": "La temo ne sufic\u0302as por ilin c\u0302iujn ligi. Ja, la heroic-fantasy kaj sciencfikcio oftas; kaj kvazau\u0306 c\u0302iu kreaj\u0302o estas humora. Sed estas gravaj kontrau\u0306ekzemploj, kiel Chez le psy, kiu temas pri seancoj de psih\u0302oterapio, au\u0306 Jencyo re\u0302va, malhela kaj deprima."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Tamen, io ligas c\u0302iujn temojn, au\u0306 kvazau\u0306: la gika subkulturo. Rolludoj, videoludoj, mangaoj, romanoj, filmoj kaj muzikoj popularaj c\u0302e la gikoj c\u0302iam influas la MP3-sagaojn."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Estas la formo kiu ligas fakte ilin. Ja, memkompreneble, neniu havas bildojn, krom kelkfoje unu po c\u0302iu epizodo, por roli kiel ebeno kiam ili estas \"videblaj\" c\u0302e Youtube (la plej bela ekzemplo estas la fres\u0302data Clyde Vanilla). Sed oni apartigu la MP3-sagaojn de du aliaj rakontoj nur au\u0306skulteblaj: la radiaj teatraj\u0302oj kaj la sonlibroj."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Sonlibroj estas facile distingeblaj. Ili estas, kiel ilia nomo klarigas, libroj legataj. Kelkfoje estas kelkaj spuroj de enscenigo; sed la okazaj\u0302oj estas c\u0302efe priskribitaj. Kiel en libro."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Kontrau\u0306e, la MP3-sagaoj estas pensitaj por esti au\u0306skultataj, ne legataj. La rakontanto, au\u0306 la ekstera voc\u0302o (voiceover angle, voix off france), estas pli au\u0306 malpli uzata (nur por enkonduki kaj konkludi la epizodojn, kiel en Clyde Vanilla, au\u0306 priskribante c\u0302iujn c\u0302irkau\u0306aj\u0302ojn, kiel en Jancyo re\u0302va), sed estas elekto de la kreantoj, ne imponitaj\u0302o de la formato."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Pli malfacile distingeblaj estas la radiaj teatraj\u0302oj. Mi dirus ke, esence, ili ne malsimilas. Oni preskau\u0306 povus diri ke MP3-sagao estas subtipo de \"au\u0306deblaj rakontoj\", kune kun radiaj teatraj\u0302oj. Tamen, krom la gikecaj temoj (pri kiuj ni jam parolis) kaj la fakto ke la interreto estas la disvastigilo (kiu estas evidenta), estas alia grava diferenco: MP3-sagaoj estas, pli au\u0306 malpli, afero neprofesia, kaj do, senpaga. Ofte, MP3-sagaoj estas kreitaj de studantoj, sen vera kono de la mondo de la registro kaj de la sono. Sed ec\u0302 kiam la kreantoj bone konas tiun mondon (la plej sukcesaj ja bonas kvalite), kiel Knarf kiu estas soning\u0302eniero, ili faras tion kiel s\u0302atokupon, ekster iliaj profesiaj devoj kaj rimedoj. Konsekvence, ec\u0302 se kvalito estas serc\u0302ata de la au\u0306skultantoj, perfekteco ne estas postulata, kaj oni preferos serion kun grandaj sondifektoj sed kun interesa kaj bone verkita rakonto, ol io bone registrita, sed kiu estus la 58'643-a nova malbona parodio de Final Fantasy (ili vere multas, ec\u0302 se ili probable ne estas 58'643)."}, {"text_idx": "#000071", "text": "estas kreita de neprofesiuloj kun hejmaj rimedoj, kaj, pro tio, senpaga;\nestas ludita de aktoro(j), kaj ne legita unuvoc\u0302e kiel sonlibro;\nenhavas \"gikajn\" temojn, ofte heroic-fantasy au\u0306 scienfikcio kaj oftege estas humora;"}, {"text_idx": "#000072", "text": "Ni kreu MP3-sagao(j)n en Esperanto!"}, {"text_idx": "#000073", "text": "Mi ne tro etendos tiun subc\u0302apitron: eble la legado de la antau\u0306a c\u0302apitro konvikis vin, sed eble ne. Se ne, mi havas raciajn kialojn por pensi ke krei MP3-sagaon en Esperanto estas bona ideo; eble ili konvinkos vin."}, {"text_idx": "#000074", "text": "Max Weber, la fama germana sociologiisto, popularigis la esprimon \"elektan afinecon\" (Wahlverwandtschaft), lau\u0306 kiu du kulturaj aj\u0302oj nutras unu la alian pro ligoj hazardaj."}, {"text_idx": "#000075", "text": "Mi pensas ke MP3-sagaoj kaj Esperanto havas tian interrilaton. La komunumo de la junaj Esperantistoj (KJE, oni parolas tie pri mensa juneco, ne nepre pri ag\u0302a juneco) estas la perfekta loko kie krei MP3-sagaojn, kaj MP3-sagaoj estas ekzakte kion la KJE povas krei bone pro du kialoj."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Unue, la gikeca kulturo kaj humoro estas bone disvastigitaj c\u0302e la KJE-anoj. Pro tio oni povas certi ke estas la homaj fortoj kaj rimedoj, se oni scias serc\u0302i kaj konvinki ilin. Sed oni ankau\u0306 certas ke estas publiko kiu g\u0302uus g\u0302in, kaj do ke c\u0302iuj fortostrec\u0302oj necesaj ne estus elspezitaj pro nenio."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Nu, tio belas, sed kiel fari precize? Mi certas nur pri unu aj\u0302o: tia kreaj\u0302o estu farita de teamo, ne de solulo. La unua tasko, do, estas grupigi tiujn, kiuj estas interesataj de tiu propono: estas tio, kion mi faras kun tiu c\u0302i teksto."}, {"text_idx": "#000079", "text": "La sekvon la teamanoj decidu demokratie. Mi pensas ke la unua urg\u0302aj\u0302o estas krei retpag\u0302aron au\u0306 blogon por apogi la projekton, kaj eble pligrandigi la teamon."}, {"text_idx": "#000080", "text": "Sed jen kiel mi imagas perfektan teamon:"}, {"text_idx": "#000082", "text": "Al tiuj kernaj grupoj oni aldonu aliajn, lau\u0306 la oportunoj. Mi vidas du kiuj estas kvazau\u0306 necesaj: desegnistoj, kiuj permesas bildigi la mondon kreontan, plimojosigante la sperton de la au\u0306skultantoj, kaj retpag\u0302estroj/komunumvigligistoj (community managers), por disvastigi ankorau\u0306 plu la kreaj\u0302ojn."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Memkompreneble, oni povas membrig\u0302i en pluraj subgrupoj, tio ec\u0302 estus ege bona se neniu estus nur aktoro au\u0306 nur muntisto, ec\u0302 se oni lasu la liberon al c\u0302iu alig\u0302i al la grupo(j) kiel c\u0302iu volas."}, {"text_idx": "#000084", "text": "Gravas diri fine ke por eniri la teamon, nur bonvolo estu postulita, kaj lernemo estus granda helpo. Ne gravas se vi neniam aktoris, muntis, registris, verkis au\u0306 desegnis, se vi pretas provi kaj lerni, c\u0302u de pli spertaj teamanoj, c\u0302u de retaj lerniloj kiuj multas hodiau\u0306."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Lau\u0306 ordo de apero (c\u0302iu en la franca):"}, {"text_idx": "#000087", "text": "La 28an de marto 2017, unu el la plej gravaj eminentuloj de la islamo en Francio, la Dro Dalil Boubakeur, rektoro de la Granda Moskeo de Parizo, proklamis tekston verkitan de teamo de sia institucio en la franca gazeto Le Point."}, {"text_idx": "#000088", "text": "En 25 punktoj kaj unu antau\u0306parolo, tiu Proklamo provas oficiale g\u0302ustigi la francajn islamanojn kiuj praktikas \u00abrespublikan\u00bb islamon (t.e., konforman al la g\u0302eneralaj leg\u0302oj), kaj prezenti la \u00abveran\u00bb (lau\u0306 la au\u0306toroj) islamon al la neislamanoj. G\u0302i estas els\u0302utebla alklakante la PDF-an simbolon:"}, {"text_idx": "#000089", "text": "Mi taksis g\u0302in sufic\u0302e grava kaj interesa por traduki g\u0302in en Esperanton, kaj verki etan komenton piednote (kelkaj piednotoj utilas por priskribi la francajn c\u0302irkau\u0306aj\u0302ojn, au\u0306 kelkajn islamajn konceptaj\u0302ojn; la aliaj estas veraj kritikoj, c\u0302u lau\u0306daj, c\u0302u mallau\u0306daj), kaj mi s\u0302atus ke islamanoj el la tutmondo legus kaj komentus g\u0302in. Kio estas s\u0302oka? Kio estas bona novaj\u0302o? Kiuj notoj/komentoj estas stultaj au\u0306 eraraj? Mi scias, tamen, ke malmultas la islamanoj en Esperantujo, kaj tio estas grava makulo sur nia movado."}, {"text_idx": "#000091", "text": "Historio jug\u0302os ilinDenove pri Grekio"}, {"text_idx": "#000093", "text": "Sed tiu g\u0302ojo estis mallonga. \u039f\u0301\u03c7\u03b9 ne sufic\u0302is. Post la kurag\u0302a neo de la popolo, Tsipras kus\u0302ig\u0302is antau\u0306 la institucioj. Siriza skismis, kelkaj el g\u0302iaj membroj preferante forlasi la EUon ol akcepti la diktaj\u0302ojn de la institucioj, Varoufakis, ministro pri financoj, estis maldungita (li hodiau\u0306 havas sian propran Eu\u0306ropan kaj interesan movadon, DiEM 25), kaj la absurda politiko altrudata de la institucioj dau\u0306ris."}, {"text_idx": "#000094", "text": "Kiam mi skribis ke Siriza estis la lasta s\u0302anco de la EU, mi kredis je tio. Siriza malsukcesis, EU estas nur hodiau\u0306 zombio, plu vivas nur dank' al la inercia forto. Eble oni trovos lasttempa kuracilo kontrau\u0306 zombieco, ekzemple se Germanio kaj Francio elektas vere maldekstreman registaron. Sed tio tute ne estas probabla, c\u0302u ne? Eble Me\u0301lenchon au\u0306 Hamon (pri la kapableco de Hamon vere lukti por s\u0302ang\u0302i Eu\u0306ropon mi ne certas) estos elektita en Francio, sed tio malprobablas; kaj en Germanio, Die Linke (kiu estos g\u0302ia kandidato?) havas ankorau\u0306 malpli da s\u0302ancoj ol Me\u0301lenchon. Tamen, oni havis multajn malbonajn surprizojn dum la lastaj monatoj, kial ne bonan tiufoje?"}, {"text_idx": "#000095", "text": "Mi ne estas optimisma; se ni havu surprizon dum tiuj balotoj, estos pli probable ekstremdekstre ol maldekstre... Kaj mi povas kompreni kial. En 2015 mi kredis je Eu\u0306ropo, mi pensis ke g\u0302in s\u0302ang\u0302i eblis; hodiau\u0306 mi pensas ke se oni volas Eu\u0306ropan Federacion, oni unue mortigu EUon; oni c\u0302ion rekonstruu el nenio. La financaj povoj kaj iliaj politikaj lakeoj detruis kaj dau\u0306re detruas nian belan revon."}, {"text_idx": "#000098", "text": "Kaj tiuj suferoj estas perfekte malutilaj! Ec\u0302 la IMF agnoskas tion: lau\u0306 ili, se la rigoraj politikoj dau\u0306ras, la s\u0302uldo, kiu hodiau\u0306 valoras 180% de la nacia ric\u0302eco, valoros 275% de g\u0302i en 2060. Plialtigi la impostojn kaj malplialtigi la salajroj havas malbonan efekton."}, {"text_idx": "#000099", "text": "Tamen, por la IMF kiel por la aliaj institucioj, la rigora politiko estas la nura politiko sekvinda por Grekio. Tute nelogike, por ideologiaj kialoj, ili dau\u0306re postulas novajn \u00abfortostrec\u0302ojn\u00bb de Grekio. 1,5% da maldeficito ne sufic\u0302as por ili. La sociaj kostoj malgravas: ili postulas nun 3,5%! Se tio okazas, la s\u0302uldo ne valoros \u00abnur\u00bb 275% de la nacia ric\u0302eco en 2060, sed multe pli."}, {"text_idx": "#000100", "text": "Kaj denove, Siriza provas lukti kontrau\u0306 tio. Sed neniu plu fidas ilin, ec\u0302 la Greka popolo. Ili havas du elekteblecojn: au\u0306 akcepti la diktaj\u0302on, au\u0306 eliri el la eu\u0306rozono. Kaj tiu c\u0302i lasta elektebleco estas la vera celo de la Germanoj, kaj aparte de Scha\u0308uble (estas g\u0302ia foto supre), g\u0302ia ministro pri financoj: jam en 2015 li estis por la \u00abGrekeliro\u00bb (eliro de Grekio el eu\u0306rozono au\u0306 ec\u0302 el EU), sed Merkel estis kontrau\u0306. Li finfine gajnantas sian veton. Sed se la pordo por eliri la eu\u0306rozonon estas malfermata por Grekio, eble aliaj landoj trapasos g\u0302in. Antau\u0306 kelkaj jaroj, mi dirintus ke tio estas timiga: hodiau\u0306 mi ne vidas alian eblecon, se Scha\u0308uble kaj tiaj politikac\u0302oj konservas la povon en Eu\u0306ropo."}, {"text_idx": "#000101", "text": "Sed ec\u0302 se mi ne plus kredas je tiu EU, mi dau\u0306re timas la konsekvencojn de g\u0302ia falo. Trump regas Usonon, Putin Rusion, C\u0302inio c\u0302iutage ig\u0302as pli potenca, kaj UN malpli. Forta kaj demokratia Eu\u0306ropo estus roko kie konstrui la plibonigon de la mondo. Scha\u0308uble-a Eu\u0306ropo estos sablo kiu helpos g\u0302in gliti."}, {"text_idx": "#000102", "text": "Mi ne estas membro de la Germana registaro, nek gravulo en iu instintucio. Mi ne scias c\u0302u la instintucioj havas politikan agendon kas\u0302ita malantau\u0306 tiuj decidoj, au\u0306 c\u0302u ili simple estas blindigitaj per sia novliberalisma ideologio kaj sia socia pozicio kiu fortranc\u0302as ilin de la \u00abvera\u00bb popolo. Eble Scha\u0308uble volas fari el eu\u0306rozono novan markzonon, por dau\u0306re prirabi la Mitteleuropa sen esti solidara kun la mediteraneaj landoj (kies staton ekonomian ili parte s\u0302uldas al la agresiva komerca politiko de Germanio), au\u0306 eble li simple estas stultulo. Eble estas ambau\u0306. Por la Grekoj kiel por la estonteco de la Eu\u0306ropa revo, tio ne gravas: li estas krimulo, kaj unu el la plej videblaj vizag\u0302oj el krimula ac\u0302aro kiu respondecas pri la nuna stato de nia kontinento. Historio jug\u0302os ilin."}, {"text_idx": "#000104", "text": "Scienco sen konscienco, estas nur ruinigo de la animo."}, {"text_idx": "#000105", "text": "aliaj konstruitaj lingvoj & interlingvistiko"}, {"text_idx": "#000106", "text": "Pri la tradukarto en konstruita lingvo (citaj\u0302o el ..."}, {"text_idx": "#000107", "text": "Mia retpag\u0302aro pri artefaritaj lingvoj"}]