[{"text_idx": "#000004", "text": "La paradokso minacanta la post-karban estontecon de Ukrainio"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Por la direktoro de la elektrocentralo, Oleksij Bida, la post-karba estonteco de Ukrainio estas \u201cpolitika decido\u201d, li diras al mi dum li gvidas min c\u0302irkau\u0306 la karba elektrocentralo kiu provizas elektron al 70% de la konstruaj\u0302oj de la publika sektoro au\u0306 rezidejaj en la urbo C\u0302erkaso, situanta en la centra parto de Ukrainio."}, {"text_idx": "#000008", "text": "C\u0302erkaso, kie log\u0302as nur 300 mil homoj sur la bordoj de la granda rivero Dnipro, fluanta tra la lando, estas unu el la multaj urboj en Ukrainio plejparte dependaj de karba energio. Sed tio povus ig\u0302i kontestata c\u0302ar ukraina prezidento Volodimir Zelenskij dum la klimata konferenco COP26 promesis ke la lando, same kiel kelkaj aliaj, c\u0302esos uzi karbon en 2035. Kiel tiu promeso estos realigita en praktiko, restas malklare \u2013 inkluzive en C\u0302erkaso."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Bida diras ke lia centralo estas preta uzi anstatau\u0306e tergason, sed kvankam tio estas \u201cteknike ebla\u201d, tio estos \u201cmalprofita por nia kompanio kaj konsumantoj, okazos signifa prezokresko\u201d."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Por transiro al alternativa energio la C\u0302erkasa elektrocentralo bezonos investojn, diras Bida, kaj jam malfacilas mini karbon en Ukrainio. La landaj minejoj en Donbaso kutime provizis g\u0302in, sed ekde la komenco de la rusio-ukraina milito en 2014 [Ndlt: tiel en Ukrainio oni kutimas nomi la Donbasan militon inter lokaj separistoj kaj la ukraina registaro] multaj el ili nun estas en okupita teritorio au\u0306 inunditaj. \u201cNi nun trovig\u0302as en situacio en kiu ni havas la monon por karbo, sed ni ne povas ac\u0302eti g\u0302in\u201d rimarkas li."}, {"text_idx": "#000011", "text": "La kresko de prezoj por konsumantoj kaj la problemoj pri infrastrukturo kaj liverado, la teknologio, la investoj kaj la politika volo estas nur kelkaj el la problemoj sur la malfacila vojo de Ukrainio al la post-karba estonteco. Efektive malfacilas imagi energian transiron en lando kiu ofte s\u0302ajnas trovig\u0302i meze de energia krizo. Sed Ukrainio devos rezigni je uzado de karbo post nur 14 jaroj, do la diskuto devas komencig\u0302i hodiau\u0306."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Ukrainio famas pro sia karbo au\u0306 almenau\u0306 g\u0302i famis. La mina regiono de la lando, Donbaso, provizis la plej kvalitan karbon en Sovetunio kaj la sendependa Ukrainio. Hodiau\u0306, post la milito en Orienta Ukrainio, proksimume 39 minejoj en Donbaso estas inunditaj, lau\u0306 la Organizaj\u0302o pri Sekureco kaj Kunlaboro en Eu\u0306ropo. Tio rezultig\u0302as je problemoj pri liverado kaj kvalito, kaj ili jam senteblas en C\u0302erkaso, kiu havas problemojn pri poluado kaj malaltaj temperaturoj."}, {"text_idx": "#000013", "text": "\u201cLa situacio en Ukrainio g\u0302enerale kaj c\u0302i tie en C\u0302erkaso estas kriza\u201d konstatis antau\u0306nelonge Anatolij Bondarenko, estro de la C\u0302erkasa Urba Konsilio. \u201cNi ne havas sufic\u0302e da karbo kaj la karbo kiu estas ac\u0302etata en Pollando ne havas necesan kalorian valoron kaj pro tio niaj hejmoj ofte estas malvarmaj\u201d."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Pavlo Karas, estro de la urba publika kompanio pri energia infrastrukturo, lastatempe raportis ke pro la forlaso de karbo fare de la ukraina registaro, la C\u0302erkasa karba elektrocentralo funkcios pliajn 10 g\u0302is 20 jarojn antau\u0306 ol g\u0302i estos haltigita. La kompanio de Karas uzas tergason kaj hejtas relative etan nombron de domoj en la urbo, sed g\u0302i havas hejtocentralon kiu povus esti rekonstruita kaj plu funkcii."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Tamen la aktualaj problemoj pri hejtado en C\u0302erkaso s\u0302ajnas esti pli prioritataj ol la longdau\u0306ra bildo, lau\u0306 vic-urbestro Viktor Bezzubenko: \u201cNia elektrocentralo povas funkcii per tergaso kaj karbo, sed g\u0302i ricevas duonon de la karbo kiun g\u0302i bezonas nun \u2013 g\u0302i bezonas 60 000 tunojn monate kaj ricevas 30 000. Kaj por plu teni la urbon varma ni uzas tergason, kio estas relative multekosta\u201d."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Tamen, diras Bida, lia centralo trovas la monon por ac\u0302eti karbon, sed g\u0302i ne ricevas materialon sufic\u0302e kvalitan: \u201cNi mesag\u0302is al s\u0302tataj minejoj, ni deziris ac\u0302eti ukrainan karbon de Pavlohrado kiel antau\u0306e, sed malfelic\u0302e ni ne povis\u201d."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Krome, la lanc\u0302o de novaj merkataj procezoj en la ukraina energia sektoro estas plu en frua etapo \u2013 kaj havas negativajn efikojn, diras eksperto Viktor Kurtev. \u201cLa sistemo estas ne nur teknike malekvilibrigita, g\u0302i estas ankau\u0306 malekvilibrigita finance\u201d diras li, atentigante je signifaj s\u0302uldoj de ukrainaj energiaj kompanioj. \u201cLa administrado de la energia sistemo estas detruita kaj ni ec\u0302 ne parolas c\u0302i-foje pri oligarh\u0302oj. Tio estas ankau\u0306 la respondeco de la registaro\u201d."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Prezidento Zelenskij siavice lastatempe alvokis la ukrainajn komercistojn kaj la amaskomunikilojn c\u0302esigi disvastigon de novaj\u0302oj pri problemoj rilataj al provizado de karbo kaj tergaso. \u201cIam nia ang\u0302ela pacienco finig\u0302os\u201d diris li \u201ckaj por iuj komencig\u0302os infera periodo\u201d."}, {"text_idx": "#000019", "text": "OpenDemocracy demandis la ministerion pri energio de Ukrainio pri g\u0302ia pozicio rilate la promeson de la lando c\u0302esigi la uzadon de karbo. La ministerio diris ke la ukraina promeso pri lau\u0306grada rezigno \u201cne enhavas striktajn sindevigojn kaj ne signifas rezignon je karbo\u201d, sed ke tio kondukos al \u201cdialogo inter registaroj, komercistoj kaj lokaj au\u0306toritatoj pri forlaso de karbo je dau\u0306ripova kaj ekonomie inkluziva maniero\u201d."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Tio, diris la ministerio, povus signifi finon de la \u201csenrekompensa uzado de karbo por produktado de energio\u201d."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Pli da karbo por post-karba estonteco"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Fakte Ukrainio alfrontis paradokson: de unu flanko, al la lando grave malsufic\u0302as karbo por funkciigi g\u0302iajn elektrocentralojn \u2013 kaj de alia flanko, g\u0302i bezonas prepari sin al situacio kiam g\u0302i bezonos radikale malpli da karbo ol g\u0302i uzas nun. Jen kio okazos, se g\u0302i deziras atingi sian celon de lau\u0306grada rezigno g\u0302is 2035 kaj la prezidentan celon pri klimata neu\u0306traleco en 2060."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Ekster C\u0302erkaso estas malfortaj signoj de eventualaj solvoj de la energia krizo \u2013 kvankam ili malkongruas al sindevigoj de la centra registaro. En la urbo Vatutino, kie log\u0302as c\u0302irkau\u0306 15 mil homoj, situanta proksimume 100 km for de C\u0302erkaso, jam pasis 25 jaroj post la fermo de lokaj karbominejoj, sed lokanoj diris al mi ke plu haveblas rezonoj por pripensi ilian remalfermon."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Kvankam la urbo havas propran karbominejan komplekson, al g\u0302i mankas la kvalito de la karbo el Donbaso kaj pro tio Vatutino havis karbobriketan fabrikon, diras Vasil C\u0302erkas\u0302in, ministro kun dudekjara sperto. Tiuj briketoj estis uzataj por hejti ne nur la urbon, sed ankau\u0306 la apudajn vilag\u0302ojn. Post kiam la minejoj estis fermitaj fine de la 1990-aj, \u201cili kolapsis au\u0306 estis inunditaj kaj la briketa fabriko estis malmuntita por ferrubo\u201d."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Kvankam la C\u0302erkasa provinco havas proprajn karbajn rezervojn, g\u0302i finfine transiris al rusia gaso kiel c\u0302efa energifonto, kio estis vaste reklamata tiutempe, diras Jurij Hromovski, eksa deputito de provinca konsilio, naskig\u0302inta en Vatutino. \u201cKomence c\u0302io iris bone, c\u0302ar [rusia] gaso estis malpli kosta. Sed poste ni komencis diskuti, c\u0302u ne estus pli bone reveni al karbominado ie apude? Finfine ni plu importas karbon el Sudameriko ktp\u201d."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Je malpli granda skalo, la vilag\u0302o Stepanci, norde de C\u0302erkaso, eksperimentas pri alternativoj al karbo. Por solvi siajn problemojn pri hejtado la vilag\u0302o nun produktas proprajn briketojn el ligno de apudaj arbaroj."}, {"text_idx": "#000027", "text": "\u201cLa prezo de briketo nun estas c\u0302irkau\u0306 6000 hrivnoj [c\u0302irkau\u0306 $220] kontrau\u0306 tuno. Tio estas malpli kosta ol gaso au\u0306 elektro\u201d diras Volodimir Micuk, estro de la C\u0302erkasa regiona asocio de lokaj komunumoj, kiu lastatempe alvokis vilag\u0302ajn administraciojn transiri al alternativaj formoj de energio."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Oleksandr Jaremenko, estro de vilag\u0302o Stepanci, diras al mi ke dum briketoj ne kovras la hejtajn bezonojn de la tuta vilag\u0302o \u2013 oni plu devas uzi gason kaj karbon \u2013 c\u0302i-jare oni translokis la fokuson al memfarita fuelo, alfrontinte la problemojn pri liverado de karbo kaj gaso. Antau\u0306 la sekva hejta sezono en 2022, li diris, la vilag\u0302o klopodas transigi publikajn konstruaj\u0302ojn al alternativaj fueloj."}, {"text_idx": "#000029", "text": "En aliaj partoj de la provinco estas 33 sunpanelaj instalaj\u0302oj kaj 13 etaj hidroelektraj centraloj, kvankam parto de la sunpanelaj stacioj estas konektitaj al la nacia energiosistemo de Ukrainio, do ili ne liveras elektron por la regionaj bezonoj. \u201cPor iuj homoj tio estas komerco au\u0306 simple aldona financa subteno. Tiuj kiuj havas troan energion, vendas g\u0302in al la central,o kaj ricevas monon kontrau\u0306 tio\u201d diras Serhij C\u0302uban, direktoro pri infrastrukturo c\u0302e la C\u0302erkasa regiona administracio."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Dume, la Ministerio pri energio de Ukrainio konstatis ke g\u0302i laboras pri la kreskigo de la kapacito de la landa nuklea energio kaj la integrado de alternativa energio. Efektive g\u0302i planas nun konstrui novajn nukleajn generatorojn lau\u0306 propraj planoj, kunlabore kun la usona kompanio Westinghouse. Tiuj c\u0302i planoj inkluzivas la urbeton Orbita en la C\u0302erkasa provinco [eo], kie trovig\u0302as nefinkonstruita reaktoro."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Do, dum la prezoj de energio plu kreskas \u2013 kaj ukrainoj alfrontas fuelan malsufic\u0302on \u2013 Ukrainio devas atendi novajn liveradojn de karbo kaj importadon de energio el Belorusio. La planoj de la ukraina registaro pri nova generado de energio estas gravaj \u2013 sed ili ankorau\u0306 ne estas plenumitaj, do restas nuraj planoj."}]