[{"text_idx": "#000007", "text": "Ekzistas c\u0302irkau\u0306 7 000 lingvoj en la mondo, sed nur 10 dominas Interreton. La angla unuas, kun 25,9 elcentoj de reta enhavo, sekvata de la c\u0302ina, la hispana, la araba, la portugala, la indonezia, la franca, la japana, la rusa kaj la germana. Fronte al c\u0302i tiu realeco, indig\u0302enaj junuloj de Meksiko al Au\u0306stralio estas kreantaj spacojn por siaj lingvoj en Interreto."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Kvardek elcentoj el c\u0302iuj lingvoj trovig\u0302as en \u201ciu nivelo de endang\u0302erig\u0302o\u201d, lau\u0306 UNESKO, kaj indig\u0302enaj lingvoj estas aparte je risko, c\u0302ar hegemoniaj lingvoj atingas edukadon, registarojn kaj komunikilaron tutmonde."}, {"text_idx": "#000009", "text": "La 13-an de julio, aktivuloj pri indig\u0302enaj lingvoj de Meksiko kaj Au\u0306stralio kundividis strategiojn dum reta konferenco kunorganizita de Global Voices kaj First Languages Australia, kun la subteno de la ambasadejo de Au\u0306stralio en Meksiko."}, {"text_idx": "#000012", "text": "\u201cEstas tre grave kompreni ke Interreto estas regata de hegemoniaj lingvoj. Oni povas aliri Interreton se oni scipovas la hegemonian lingvon, sed ne en sia propra lingvo\u201d diris s\u0302i. Isela argumentas ke tiu c\u0302i estas unu el la kialoj pro kiuj junuloj ne vidas sin mem interrete kaj povas forlasi sian lingvon."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Igi indig\u0302enajn lingvojn pli ubikvaj interrete povus havi rolon en la allogado de junuloj por lerni, praktiki kaj perdi la honton paroli sian lingvon."}, {"text_idx": "#000016", "text": "\u201cKiam junuloj povas vidi kaj au\u0306di ke ilia lingvo estas uzata, kundividata kaj alirebligata en popularaj socimediaj platformoj interrete, tio kurag\u0302igas ilin priserc\u0302i kaj kundividi sian lingvon kaj kulturon\u201d diris Annalee Pope, Wakka Wakka virino el Centra Kvinslando, Au\u0306stralio."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Ne temas nur pri uzado de indig\u0302enaj lingvoj en popularaj retaj platformoj, sed ankau\u0306 pri imagado de novaj por proprigi Interreton. Ekzemple, Rachel Dikul Baker, Yol\u014bu virino el la Norda Teritorio de Au\u0306stralio, pledas por novaj interretaj domajnoj kiuj uzu s\u0302ian lingvon Yol\u014bu Matha kaj spegulu la filozofion Yol\u014bu pri la parenceca sistemo \u2013 kultura regularo en kiu infanoj lernas sian specifan rilaton al c\u0302iu alia Yol\u014bu kaj al multaj elementoj de la natura mondo."}, {"text_idx": "#000018", "text": "\u201cLa parenceca sistemo Yol\u014bu estas rilato al la lando, rilato al tio, kio trovig\u0302as en la lando, inkluzivante homojn kaj lingvojn\u201d diris s\u0302i. \u201cMultaj el la malkonektig\u0302oj okazas pro tio ke la interretaj domajnoj ne estas en Yol\u014bu; do lingva lernado interrete ne estas planata lau\u0306 la parenceca sistemo Yol\u014bu.\u201d En sia organizaj\u0302o, Aborigena Korporacio ARDS, s\u0302i helpas disvolvi \u201cparencecbazitan lingvan platformon Warami\u201d diris s\u0302i."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Aktivuloj pri indig\u0302enaj lingvoj de Meksiko al Au\u0306stralio kundividis strategiojn dum reta konferenco kunorganizita de Global Voices kaj First Languages Australia, kun la subteno de la Ambasado de Au\u0306stralio en Meksiko, la 13-an de julio 2021."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Liaflanke, Joaqui\u0301n revas pri libera programaro kaj sociaj medioj kreataj de kaj por indig\u0302enoj, en siaj lingvoj. Aldone al sia pledado por libera programaro, Joaqui\u0301n kunfondis kaj laboras por pluraj iniciatoj celantaj disvastigi la uzadon de la lingvo Xhidza. Li vidas siajn du pasiojn miksig\u0302antaj por krei novajn spacojn interrete."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Li s\u0302atus vidi kreskantan reton de ciferecaj aktivuloj kiuj laboras por plibonigi interretan aliron en komunumoj en kiuj cifereca aliro estas malabunda, sed kiuj ankau\u0306 antau\u0306enigas indig\u0302enajn \u201ckomunumbazitajn-interretojn\u201d por kundividi informojn."}, {"text_idx": "#000022", "text": "\u201cNi povas krei niajn proprajn sociajn mediojn ene de [indig\u0302enaj] komunumoj kaj estigi pli da parolantoj; ni povas krei aliajn interretajn retojn kun pli da enhavo en nia lingvo\u201d diris li."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Parolanto de la majaa [eo], Mari\u0301a Lilia Hau Ucan, kiu devenas el Kinil, Jukatanio, Meksiko, esprimis esperon vidi ke junuloj en Jukatanio esprimos sin mem kreeme en siaj indig\u0302enaj lingvoj per kantoj, poezio kaj aliaj rakontformoj."}, {"text_idx": "#000024", "text": "\u201cIli alproprigas al si la lingvon kiam ili verkas, kio mirindas. Ekzistas ankau\u0306 grupoj de junuloj kiuj engag\u0302ig\u0302as en komunumaj radiostacioj, elsendado, periodaj\u0302oj, sociaj retoj... ili ec\u0302 provas transdoni la lingvon instruante g\u0302in per TikTok.\u201d"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Ekzemple, en Latinameriko, ekzistas kontoj en TikTok por lerni la nau\u0306atlan de El Salvadoro, la majaan kakc\u0302ikelan de Meksiko kaj Gvatemalo, la kic\u0302uan de Ekvadoro, kaj la vaoranan de la Amazonia Ekvadoro. G\u0302enerale, \u201cNative TikTok\u201d, kie junuloj kundividas indig\u0302enan kulturon, humuron kaj petojn pri rajtoj de indig\u0302enoj kaj rajtoj je tero, signife kreskis en la platformo. Ekzistas ankau\u0306 apoj por lerni indig\u0302enajn lingvojn en Meksiko kaj Au\u0306stralio."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Muziko estas alia maniero en kiu indig\u0302enaj junuloj kunpartigas siajn lingvojn. Repisto Baker Boy kantas en sia denaska lingvo, Yol\u014bu Matha, same kiel en la angla, en sia kanto Meditjin, kun JessB:"}, {"text_idx": "#000027", "text": "Kantisto Sara Curruchich el Gvatemalo kantas en sia denaska lingvo majaa kakc\u0302ikela kaj en la hispana. S\u0302i ankau\u0306 pledas por lingvaj kaj homaj rajtoj antau\u0306enigante indig\u0302enajn rajtojn en muziko. En 2020, s\u0302i kreis ludliston en Spotify kun indig\u0302enaj virinoj de la tuta mondo, titolitan Voces de Mujeres Indi\u0301genas IXOQI (Voc\u0302oj de indig\u0302enaj virinoj)."}, {"text_idx": "#000028", "text": "\u201cEstas homa rajto por indig\u0302enaj popoloj paroli sian lingvon, sin esprimi, sociumi, kaj ne honti pro g\u0302ia parolado\u201d diris Isela Xospa."}, {"text_idx": "#000029", "text": "C\u0302i tiu artikolo venas de Rising Voices, projekto de Global Voices, kiu helpas disvastigi civitanajn komunikilojn al lokoj, kie kutime oni ne havas aliron al ili. \u00b7 C\u0302iuj artikoloj"}, {"text_idx": "#000033", "text": "Melaneziaj j\u0302urnalistoj denuncas kreskantajn minacojn al amaskomunikila libereco"}, {"text_idx": "#000036", "text": "Tiuj fotoj montras la historion de la \u2018rusaj dometoj\u2019 en Havano, Kubo"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Aboni komentojn de c\u0302i tiu artikolo per retpos\u0302to"}, {"text_idx": "#000039", "text": "C\u0302iuj komentoj estas kontrolitaj de administranto. Ne sendu vian komenton pli ol unufoje c\u0302ar tiu povus esti markita kiel spamo.\nBonvolu konduti respekteme al aliaj. Komentoj kiuj enhavas malamajn esprimojn, obscenaj\u0302ojn kaj personajn atakojn ne estos aprobitaj."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Global Voices estas subtenata de la klopodoj de niaj volontulaj kontribuantoj, fondumoj, donacantoj kaj misio-servoj. Por pliaj informoj bonvolu legi nian Monkolektan Etikan Politikon."}]