[{"text_idx": "#000001", "text": "C\u0302ernobilo: 35 jarojn poste, la katastrofo dau\u0306ras en s\u0302oka neado"}, {"text_idx": "#000002", "text": "La 26an de aprilo 1986, la reaktoro N\u00b04 de la ukraina centralo de C\u0302ernobilo eksplodis, kau\u0306zante la plej gravan nuklean akcidenton iam konatan. G\u0302i ellasis radioaktivan nubegon, kiu atingis grandan parton de Eu\u0306ropo kaj Rusio. Centoj da miloj da personoj devis forlasi sian vivlokon. Ekskluda zono je 2600 km2 estis kreita. Sen la sindonemo de miloj da \u00ablikvidantoj\u00bb, kiuj intervenis en la akcidentita centralo, la konsekvencoj de la akcidento estus ec\u0302 pli katastrofaj."}, {"text_idx": "#000003", "text": "35 jarojn poste, la katastrofo dau\u0306ras"}, {"text_idx": "#000004", "text": "C\u0302ernobilo ne estas evento el estinteco, la konsekvencoj de tiu akcidento dau\u0306ros post jarcentoj."}, {"text_idx": "#000005", "text": "La radioaktiveco de cezio 137, c\u0302efa radioelemento ellasita kaj plu c\u0302eestanta en la grundoj, malpliig\u0302is nur duone. Pli ol 4 milionoj da personoj plu vivas en teritorioj alte infektitaj kaj devas konstante kontroli sian nutradon. La datumoj publikigitaj fare de belorusaj malsanulejoj montras c\u0302e la infanoj altan prevalencon de pluraj patologioj, interalie korvaskulaj malsanoj kaj denaskaj misformaj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Malgrau\u0306 lau\u0306diroj pri naturo kiu reakirus floradon en la zono, la fau\u0306no kaj flau\u0306ro estas tus\u0302ataj de la persistaj radiadoj, kaj montrig\u0302as pli vundeblaj fronte al la incendioj kiel tiu, kiu detruadis 870 km2 en la printempo 2020, kaj kies flamoj preskau\u0306 atingis la centralon. Fine, 35 jarojn poste, kvankam giganta c\u0302irkau\u0306aj\u0302o estis instalita super la eks-sarkofago, kiu minacis disfali, solvo ne ankorau\u0306 ekzistas por evakui la restaj\u0302ojn de bruligaj\u0302o kaj koriumo enfositaj sub 4 000 tunoj da materialoj, kiuj estis uzitaj por haltigi la incendion."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Video : en Ukrainio, omag\u0302o al la viktimoj de la nuklea katastrofo"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Kandeloj kaj rozoj memore al tiuj, kiuj mortis post la nuklea katastrofo de C\u0302ernobilo: ceremonio estis organizita dum la nokto de dimanc\u0302o al lundo c\u0302e la memormonumento de la fajrobrigadistoj de C\u0302ernobilo en Slavutic\u0302."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Tiu urbo estis konstruita post la dramo, 50 kilometrojn for de C\u0302ernobilo, norde de Ukrainio, por relog\u0302igi la 50 000 log\u0302antojn de Pripjato, kiuj vivis apud la centralo, kaj kiuj devis forlasi siajn hejmojn."}, {"text_idx": "#000010", "text": "La kolektig\u0302o okazis precize je la 1a horo kaj 24 minutoj lundon matene. Tio fakte estas la horo, kiam okazis la eksplodo de la reaktoro N\u00b04 de la centralo de C\u0302ernobilo, la 26an de aprilo 1986."}, {"text_idx": "#000011", "text": "35 jarojn poste, la bilanco de la katastrofo plu estas pridiskutata. Inter pluraj miloj kaj pluraj dekoj da miloj da personoj, lau\u0306 la taksadoj, mortis pro la konsekvencoj de la katastrofo kaj de la patologioj, kiujn g\u0302i kau\u0306zis."}, {"text_idx": "#000012", "text": "1957 : la nuklea katastrofo en Majak, Sovetunio"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Fukus\u0302imo: 10 jarojn poste, ekzistas \u00abkronika, dau\u0306ra, gravega infektado por la planedo \u00bb, asertas j\u0302urnalisto"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Japanio: 75 jarojn poste, Hiros\u0302imo luktas kontrau\u0306 forgeso"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Irano: la kinisto G\u0302afar Panahi, kiu komencis malsatstrikon, estis liberigita kontrau\u0306 kau\u0306cio, post sep monatoj da malliberejo\nMilito en Ukrainio: rusia misilo frapas log\u0302konstruaj\u0302on en Kramatorsko: almenau\u0306 du homoj mortis, kaj multaj civiluloj plu estas sub la ruinaj\u0302oj\nLa Premio Olof Palme 2023 estas atribuita al c\u0302ampioninoj pri Homaj rajtoj en Ukrainio, Turkio kaj Irano\nLa jaro 2022 finig\u0302is per pli ol 1 000 politikaj malliberuloj en la kubaj karceroj\nIsraelo-Palestino: Lau\u0306 la ambasadorino de Palestino en Francio, \u00ab Kiam Benjamin Netanjahu konsentos pri dus\u0302tata solvo \u00bb, ni c\u0302eestos por fari pacon \u00bb"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Japanio : memorinda tago por la lando, esperiga mesag\u0302o por la mondo\n14an de novembro 2012 : Eu\u0306ropa g\u0302enerala striko\nJapanio : la morteco c\u0302e la maljunuloj preskau\u0306 trioblig\u0302is proksime de Fukus\u0302imo\nKvardek jarojn por malkonstrui Fukus\u0302imon.\nFrancio : maldungoj c\u0302e Lej\u0302abi"}]