[{"text_idx": "#000001", "text": "Anoj de IRIS Asocio en Angolo. Foto el arh\u0302ivo de la institucio, publikigita kun permeso de la au\u0306toro."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La nova kodo ne mencias leg\u0302an kunig\u0302on de samseksaj homoj."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Angolo nun arig\u0302as al la minoritat-grupo de afrikaj landoj kiuj ne krimigas interkonsentajn rilatojn inter plenkreskulaj samseksaj homoj. En la lastaj jaroj, Sud-Afriko, Sejs\u0302eloj, Mozambiko, Kaboverdo, Malavio, Bocvano kaj Gabono jure formetis au\u0306 s\u0302ang\u0302is siajn leg\u0302ojn por senpunigi tiajn rilatojn."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Reconhecer os perigos da viole\u0302ncia e outras formas de discriminac\u0327a\u0303o contra pessoas com base na sua orientac\u0327a\u0303o sexual e identidade de ge\u0301nero reais ou imputadas, e instituir leis que protejam as pessoas LGBTIQ+ da viole\u0302ncia e discriminac\u0327a\u0303o como membros de uma categoria vulnera\u0301vel, tal como exigido na Resoluc\u0327a\u0303o 275 da Comissa\u0303o Africana dos Direitos Humanos e dos Povos."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Rekoni la dang\u0302erojn de agresemo kaj aliajn formojn de diskriminacio kontrau\u0306 homoj surbaze de ilia reala au\u0306 supozita seksorientig\u0302o kaj genro-identeco kaj instituciigi leg\u0302ojn kiuj protektas GLAT-ajn homojn kontrau\u0306 agreso kaj diskriminacio kiel anojn de sendefenda kategorio, kiel estas postulate de la Rezolucio 275 de la Afrika Komisiono pri Homaj kaj Popolaj Rajtoj"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Mozambiko senkrimigis samseksajn rilatojn en 2015."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Tamen, Angolo estas avantag\u0302a rilate al Mozambiko permesinte en 2018 la registron de la organizaj\u0302o pri defendo de seksaj minoritatoj IRIS, agon kiun Mozambiko rifuzas al la organizaj\u0302o Lambda. Lambda agadas pri edukado kaj konsciigo de la g\u0302enerala publiko pri la rajto je egaleco sendepende de seksorientig\u0302o kaj genro-identeco. De antau\u0306 proksimume 10 jaroj Lambda premas la mozambikan registaron por formala agnosko de la grupo kiel \u201casocio\u201d, sed sensukcese."}, {"text_idx": "#000014", "text": "La aprobo de la nova punkodo en Angolo, kaj konsekvenca senpunigo de samseksaj rilatoj, alportis diversajn reagojn, c\u0302efe esperon ke tiu leg\u0302o alportos pli da toleremo por la angola socio."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Lei sancionada em novembro de 2020, entrou em vigor essa semana e resultou em alterac\u0327a\u0303o no co\u0301digo penal do pai\u0301s africano. A mudanc\u0327a tambe\u0301m proi\u0301be a discriminac\u0327a\u0303o de pessoas LGBTQs. /LoPmoHx4eE"}, {"text_idx": "#000018", "text": "GLAT-a rezistemo tra la planedo: En historia decido, Angola senkrimigas esti GLAT-ano tra la lando."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Leg\u0302o sankciita en novembro 2020, ekvalidig\u0302is c\u0302i-semajne kaj rezultis en aliigo de la punkodo de la afrika lando. La s\u0302ang\u0302o ankau\u0306 malpermesas diskriminacion kontrau\u0306 GLAT-aj homoj."}, {"text_idx": "#000020", "text": "La modifo estis konsiderita antau\u0306eniro de la specialistoj pri homaj rajtoj en la lando, kiel asertas la aktivulo Paula Sebastia\u0303o al BBC Fokuso je Afriko."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Esse Co\u0301digo Penal vai nos permitir atender a diferentes demandas a partir de agora, e tambe\u0301m nos permite abrir uma conversa sobre trabalho, que e\u0301 uma das principais lutas da comunidade LGBTQI+..."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Longan tempon estintaj nevideblaj, la afroc\u0302eh\u0302oj \u2014 unu el plej etaj komunumoj de la lando \u2014 poiomete eliras el ombro kaj publike esprimas sian opinion. Tiu c\u0302i publikaj\u0302o estas la dua en serio, dedic\u0302ita al ilia lukto pri agnosko en tiu c\u0302i centreu\u0306ropa lando. La unuan parton eblas legi c\u0302i tie."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Dum C\u0302eh\u0302io estas konsiderata sekura kaj paca lando, okupante la okan lokon [en] en la rangolisto de la Tutmonda Indekso de Pacemo lau\u0306 Vision of Humanity, c\u0302i tie okazas regulaj kaj dokumente konfirmitaj kazoj de rasismo, c\u0302efe rilate la romaan komunumon, sed ankau\u0306 aliajn malplimultojn."}, {"text_idx": "#000028", "text": "La movado Black Lives Matter (BLM, Nigrulaj Vivoj Gravas) ig\u0302is tutmonda, sed nur iom tus\u0302is la landon \u2014 demonstraciojn partoprenis nur malmultaj."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Rimarkinda escepto ig\u0302is surskribo farbita sur la statuo de Winston Churchill en Prago, priskribanta lin kiel rasiston."}, {"text_idx": "#000030", "text": "A statue of Winston Churchill in Prague has been defaced with graffiti, reports @iROZHLAScz. "}, {"text_idx": "#000034", "text": "Madalena Joa\u0303o, civitanino de C\u0302eh\u0302io kun afrikaj radikoj, kundividis kun Tutmondaj Voc\u0302oj sian sperton de renkontig\u0302o kun rasismo."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Mi legis ke C\u0302eh\u0302io okupas la okan lokon en la tutmonda rangolisto de la plej pacemaj landoj. Se tio estas vero, la takso estas tre bona, kvankam foje malfacilas tion kredi. Estas bone vidi, ke ni multig\u0302as \u2014 tiuj, kiujn oni nomas la \u201ckoloraj homoj\u201d \u2014 kiuj laboras, kreas, kantas, repumas, verkas au\u0306 estas iel videblaj. Mi pensas ke tio estas nia hejmo kaj ni deziras senti nin c\u0302i tie sekure. Min pli zorgigas mia filo, c\u0302ar li foje alfrontis rasismajn komentojn. Tio devenas el familioj kaj dependas de tio, kiel gepatroj edukas siajn gefilojn."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Obonete Ubam, unue uzinta la terminon \u201cafroc\u0302eh\u0302o\u201d, havas sian klarigon de tio, kion li konsideras renaskig\u0302o de rasismo en sia lando:"}, {"text_idx": "#000044", "text": "Lau\u0306 opinio de Martin Kr\u030ci\u0301z\u030c, la rasismo en C\u0302eh\u0302io klarigeblas parte per tutmondig\u0302o:"}, {"text_idx": "#000045", "text": "Fenome\u0301nu globalizace te\u030cz\u030ci\u0301 spi\u0301s\u030ce progresivni\u0301 me\u030cstska\u0301 omladina a podnikatelske\u0301 vrstvy. Z\u030ce se globa\u0301lni\u0301 spolec\u030cnost c\u030ci\u0301m da\u0301l vi\u0301ce propojuje a do C\u030cech se ste\u030chuji\u0301 ru\u030azni\u0301 cizinci zpu\u030asobuje pramalou radost lidem str\u030cedni\u0301ho ve\u030cku ne\u030ckde na Severni\u0301 Morave\u030c nebo v severni\u0301ch C\u030cecha\u0301ch, pro ktere\u0301 globalizace znamena\u0301 c\u030casto u\u0301bytek pracovni\u0301ch pr\u030ci\u0301lez\u030citosti\u0301 a stres ze zme\u030cny. Neni\u0301 pak divu z\u030ce se projevuji\u0301 rasisticky nebo pr\u030cesne\u030cji r\u030cec\u030ceno xenofobne\u030c."}, {"text_idx": "#000046", "text": "La tutmondig\u0302o profitigas c\u0302efe urban junularon kaj komercon. Tiu fakto, ke la mondo ig\u0302as c\u0302iam pli integrita kaj ke c\u0302iam pli da eksterlandanoj translokig\u0302as al C\u0302eh\u0302io neniel g\u0302ojigas mezag\u0302ulojn log\u0302antajn rande de la lando, c\u0302ar de ilia vidpunkto la tutmondig\u0302o estas kau\u0306zo de reduktig\u0302o de eblecoj trovi laboron kaj de strec\u0302ig\u0302o pro la s\u0302ang\u0302oj. Do ne mirindas ke ili elmontras rasismon au\u0306 ksenofobion."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Tamen al la romaa komunumo, la movado Black Lives Matter donacis eblecon revenigi al agendo konversaciojn pri rasismo rilate la romaojn. Kr\u030ci\u0301z\u030c rimarkigas:"}, {"text_idx": "#000048", "text": "Ve Spojeny\u0301ch sta\u0301tech je z neoddiskutovatelne\u0301, z\u030ce afroameric\u030cane\u0301 maji\u0301 c\u030casto i pr\u030ces svoje vynaloz\u030cene\u0301 u\u0301sili\u0301 mnohem mens\u030ci\u0301 s\u030cance dosa\u0301hnout na kvalitni\u0301 vzde\u030cla\u0301ni\u0301 a pracovni\u0301 uplatne\u030cni\u0301. V c\u030ceske\u0301 spolec\u030cnosti se pr\u030ci\u0301mo nabi\u0301zi\u0301 ke srovna\u0301ni\u0301 romska\u0301 populace ale to je zcela jiny\u0301 pr\u030ci\u0301be\u030ch."}, {"text_idx": "#000049", "text": "En Usono estas nedubeble, ke afrousonano ofte havas malpli da s\u0302ancoj ricevi bonan edukadon kaj bonan laboron malgrau\u0306 siaj klopodoj. En la kunteksto de C\u0302eh\u0302io eblas fari paralelon al la romaa komunumo, sed tio estas jam tute alia afero."}, {"text_idx": "#000051", "text": "La j\u0302urnalisto Gilberto Nascimento pasigis grandan parton de sia kariero zorgante pri aferoj ligitaj al religio kaj politiko. Bildo uzata kun permeso: Divulgac\u0327a\u0303o/Ed.Companhia das Letras."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Hodiau\u0306 la Universala Eklezio de la Reg\u0302o de Dio estas unu el la plej potencaj en la mondo, kun pli ol 10 000 temploj dissemitaj tra Brazilo kaj eksterlande. Kun pli ol 1 800 000 da eklezianoj, lau\u0306 tiu libro, g\u0302i influas la politikon, la moralon kaj la kutimojn de la brazila socio."}, {"text_idx": "#000073", "text": "GN: A Igreja e\u0301 forte hoje na A\u0301frica, principalmente em Angola e Moc\u0327ambique. No momento, enfrenta uma crise interna em Angola. Bispos e pastores, que ainda esta\u0303o na Igreja, te\u0302m se rebelado contra os brasileiros dirigentes da instituic\u0327a\u0303o."}, {"text_idx": "#000074", "text": "GN: La Eklezio estas hodiau\u0306 forta en Afriko, c\u0302efe en Angolo [eo] kaj Mozambiko [eo]. Nuntempe tiu Eklezio alfrontas internan krizon en Angolo. Episkopoj kaj pastroj, kiuj ankorau\u0306 estas en la Eklezio, ribelis kontrau\u0306 la brazilaj c\u0302efoj de la Institucio."}, {"text_idx": "#000076", "text": "GN: A Universal e\u0301 forte no Brasil, em Portugal e na A\u0301frica. A igreja sempre encontrou dificuldade para entrar em pai\u0301ses onde predomina o Islamismo. Embora esteja presente em dezenas de nac\u0327o\u0303es, em algumas regio\u0303es tem uma presenc\u0327a pequena. Na\u0303o ha\u0301 um levantamento preciso sobre o tamanho e a forc\u0327a da Igreja em cada um dos pai\u0301ses onde ela se instalou."}, {"text_idx": "#000091", "text": "GN: Sim. Principalmente aqui no Brasil, a gente sabe que em pai\u0301ses da A\u0301frica, Edir Macedo e a Universal sempre procuraram se aproximar dos governantes e inclusive de alguns pai\u0301ses em sistema de ditadura, para a Igreja na\u0303o sofrer restric\u0327o\u0303es na sua atuac\u0327a\u0303o. E o que seria da Igreja Universal sem isso? Obviamente encontraria mais dificuldade com a sua expansa\u0303o. A boa relac\u0327a\u0303o com os governantes e\u0301 uma coisa muito clara para eles, eles prezam muito, e continuam procurando atuar dessa maneira ate\u0301 hoje."}, {"text_idx": "#000092", "text": "GN: Jes. C\u0302efe c\u0302i tie en Brazilo, la homoj scias ke en afrikaj landoj la Universala Eklezio c\u0302iam provos proksimig\u0302i al la registaroj kaj en kelkaj landoj ec\u0302 al diktaturaj sistemoj, por ke la Eklezio ne suferu limigojn de sia aktivado. Kio estus la Eklezio sen tio? Evidente g\u0302i havus pli da malfacilaj\u0302oj en sia kreskado. La bona rilato kun la registaroj estas ege necesa afero por ili. Ili tre s\u0302atas tion kaj pli aktivadas tiel g\u0302is hodiau\u0306."}, {"text_idx": "#000094", "text": "[Tiu c\u0302i artikolo estis originale publikigita en la portugala en 2012]"}, {"text_idx": "#000095", "text": "C\u0302irkau\u0306ita norde, oriente kaj sude de la Demokratia Respubliko Kongo, kas\u0302ig\u0302as la enklavo de Kabindo, la 18-a provinco de Angolo, kiu dau\u0306rigas malnovan lukton por sia sendependeco."}, {"text_idx": "#000098", "text": "Plejparto de la angola log\u0302antaro diras, ke Kabindo estas parto de Angolo, sed aliaj defendas la kontrau\u0306an pozicion."}, {"text_idx": "#000102", "text": "Cabinda e\u0301 parte integrante da Repu\u0301blica de Angola, mas tambe\u0301m tenho sempre afirmado que, pela sua especificidade cultural e econo\u0301mica, Cabinda deve gozar de um Estatuto especial dentro da Pa\u0301trio angolana. Ganhari\u0301amos todos, sem qualquer du\u0301vida."}, {"text_idx": "#000103", "text": "Kabindo estas integra parto de la Respubliko Angolo, sed mi ankau\u0306 c\u0302iam deklaris, ke pro siaj kultura kaj ekonomia specifecoj, Kabindo devas g\u0302ui specialan statuson en la angola patrujo. Ni c\u0302iuj gajnus, sen ia dubo."}, {"text_idx": "#000104", "text": "La j\u0302urnalisto Orlando Castro, dedic\u0302inta plurajn verkojn al la disputo pri la teritorio, kiel la libro \u201cKabindo \u2013 protektorato hierau\u0306, hodiau\u0306 kolonio, morgau\u0306 nacio\u201d, kaj senlaca defendanto de la kabindanaj rajtoj en sia blogo Alto Hama, opinias [pt] ke same, kiel iam Orienta Timoro [pt], Kabindo estas subpremita teritorio, kiu rajtas sendependig\u0302i:"}, {"text_idx": "#000105", "text": "Cabinda e\u0301 um territo\u0301rio ocupado por Angola. E, tanto a pote\u0302ncia ocupante, como a que o administrou (Portugal), pensaram, ou pensam, em fazer um referendo para saber o que os cabindas querem. Seja como for, o direito de escolha do povo na\u0303o prescreve, na\u0303o pode prescrever, mesmo quando o importante e\u0301 apenas o petro\u0301leo."}, {"text_idx": "#000108", "text": "O povo de Cabinda na\u0303o esta\u0301 interessado numa pacificac\u0327a\u0303o militar. O que se pretende agora e\u0301 uma soluc\u0327a\u0303o poli\u0301tica que passe por um processo internacional, credi\u0301vel e democra\u0301tico, porque a vontade do povo de Cabinda deve ser ouvida e respeitada\u201d, defendeu o representante da FLEC em Portugal"}, {"text_idx": "#000109", "text": "La popolo de Kabindo ne interesig\u0302as pri milita pacigo. Tio, kion oni pretendas nun, estas politika solvo, kiu trairos internacian, kredindan kaj demokratian procezon, c\u0302ar la volo de la homoj de Kabindo devas esti au\u0306data kaj respektata\u201d, defendis la reprezentanto de FLEC en Portugalio."}, {"text_idx": "#000111", "text": "La reganta partio, MPLA, tamen sukcesis garantii sian reelekton en la provinco per 59,4% de la voc\u0302oj, venko kiun Stephan Baptista c\u0302e Club-k.net atribuas [pt] al pluraj kialoj, kiel ekzemple la fakto ke la plimulto de la log\u0302antaro log\u0302as en la periferio, en Maiombe, kiu estas favora al angola suvereneco, dum la intelektuloj de la \u201cobeema opozicio\u201d estas minoritato kaj koncentrig\u0302as en la urboj, krom la alta c\u0302eesto de \u201cmembroj de la defendaj kaj sekurecaj institucioj\u201d, la sav-tabulo por la majoritata partio en Kabindo\u201d."}, {"text_idx": "#000112", "text": "La c\u0302irkau\u0306aj\u0302oj de Kabindo havas vastan kaj tre abundan vegetaj\u0302aron kaj tie eblas kontempli la Atlantikan Oceanon. Oni ne scias certe kiom da log\u0302antoj estas en c\u0302i tiu provinco de Angolo, c\u0302ar g\u0302is nun neniu censo estis efektivigita, sed oni kalkulas, ke estas 400 000, kun propra kulturo, kiuj en la lastaj jaroj perdis iujn el siaj tradicioj."}, {"text_idx": "#000113", "text": "Estas malmultaj pag\u0302oj kreitaj en sociaj retejoj, kiuj disvastigas la realon de humilaj homoj, kiuj donas vivon kaj g\u0302ojon al c\u0302i tiu mistera regiono, kaj montras la kabindan belecon, kiel la pag\u0302o kreita en Facebook [pt] de Jose\u0301 Sambo."}, {"text_idx": "#000114", "text": "Video-raporto [pt] disvastigita en la blogo Cidade de Cabinda prezentas diversajn tradiciojn, metiojn kaj kutimojn de la provinco. En Kabindo oni parolas plurajn lingvojn kiel la fjota [kabinda au\u0306 ibinda] kaj la konga. La oficiala lingvo estas la portugala. Kabindo estas la lando de homoj, kiuj sentas sin fremdaj en sia propra lando kaj kiuj hodiau\u0306 batalas por sendependig\u0302i."}, {"text_idx": "#000120", "text": "La portugala lingvo, parolata de pli ol 200 milionoj da homoj c\u0302irkau\u0306 la mondo, ofte estas priskribata kiel la \u201cpatrujo\u201d au\u0306 \u201chejmlando\u201d de la portugal-parolanta mondo. La 21-an de februaro ni festis la Internacian Tagon de la denaska lingvo, kiun iniciatis Unesko en 1999. Omag\u0302e al la portugala lingvo en g\u0302ia tuta lingva kaj kultura diverseco, ni invitas vin en tiu c\u0302i artikolo navigi tra konsideroj de portugal-parolantaj blogantoj, instigitaj de ilia legado de Milagra\u0301rio Pessoal, la unua romano dedic\u0302ita al la portugala lingvo [pt], verkita en 2010 fare de la angola verkisto Jose\u0301 Eduardo Agualusa."}, {"text_idx": "#000121", "text": "La titolo de tiu artikolo estis prenita [pt] el la blogo Me\u0301rtola, en kiu Carlos Viegas skribas ke Milagra\u0301rio Pessoal estas:"}, {"text_idx": "#000122", "text": "Uma declarac\u0327a\u0303o de amor a\u0300 li\u0301ngua portuguesa, na sua multiplicidade de falares (...) uma viagem pela histo\u0301ria da nossa li\u0301ngua, pelos locais e culturas que alimentaram a sua enorme riqueza."}, {"text_idx": "#000123", "text": "La portugala estas oficiala lingvo en ok landoj \u2013 Angolo, Brazilo, Kaboverdo, Gvineo Bisau\u0306o, Mozambiko, Portugalio, Santomeo kaj Principeo kaj Orienta Timoro \u2013 en kvar kontinentoj \u2013 Afriko, Ameriko, Azio kaj Eu\u0306ropo. Tiel, la lingvo kovras vastan areon de la tersurfaco (7.2% de la planedo [pt]), ampleksante specialan vivodiversecon kiu estas reflektita en la diverseco de lingvovariantoj. G\u0302i ankau\u0306 estas la kvina plej parolata lingvo Interrete [en], lau\u0306 Interreta Monda Statistiko, kun proksimume 82.5 milionoj da retuzantoj. Mortinta en junio 2010 [en]), Jose\u0301 Saramago \u2013 la sola portugalparolanta gajninto de la Nobel-premio por literaturo \u2013 diris ke \u201cekzistas ne portugala lingvo, sed lingvoj en la portugala\u201d [pt]. La verkisto Agualusa, en intervjuo [pt] al la blogo Porta-Livros, deklaris jenon:"}, {"text_idx": "#000124", "text": "O portugue\u0302s e\u0301 uma construc\u0327a\u0303o conjunta de toda a gente que fala portugue\u0302s e isso e\u0301 que faz dele uma li\u0301ngua ta\u0303o interessante, com tanta elega\u0302ncia, elasticidade e plasticidade."}, {"text_idx": "#000128", "text": "atrave\u0301s de uma busca, por parte das suas principais personagens, dos neologismos do portugue\u0302s. E bem encaixados no meio da histo\u0301ria (...) surgem os neologismos, como uma aula na qual nem se repara, mas onde tudo se aprende. De Portugal a Angola, passando pelo Brasil e outros, corremos os olhos por jogos de palavras (novas e velhas, dependendo por vezes da geografia) bem lanc\u0327ados por Agualusa."}, {"text_idx": "#000134", "text": "La konsideroj de la legantoj de Milagra\u0301rio Pessoal en la blogosfero iumomente ektraktas la temon de la kontestata ortografia reformo [en] de la portugala lingvo, kiu celas unuigi kaj konverg\u0302igi la malsamajn literumadojn uzatajn en c\u0302iu portugal-parolanta lando. En intervjuo al la blogo Porta-Livros, Agualusa diras:"}, {"text_idx": "#000135", "text": "Nunca como agora houve tanto movimento de pessoas e ideias entre todos os pai\u0301ses de li\u0301ngua portuguesa. (...) E isso faz com que a li\u0301ngua se aproxime."}, {"text_idx": "#000138", "text": "Proponante neniun respondon al lia demando, Teixeira Neves deklaras ke \u201clingvo estas trezoro\u201d [pt] kaj finas:"}, {"text_idx": "#000143", "text": "Komunuma pag\u0302o en Fejsbuko, Li\u0301ngua Portuguesa: Uma Li\u0301ngua Global? (La portugala lingvo: c\u0302u tutmonda lingvo?) sin provizas per diversaj rimedoj por disvastigi la debaton pri la ekspansio de la portugala lingvo kaj g\u0302iaj konsekvencoj. Rilate la politikojn de c\u0302i tiu lingvo kun c\u0302. 200 milionoj da parolantoj, estas traktataj kelkaj kritikaj temoj kiel minoritataj lingvoj, multlingveco kaj lingva koloniismo."}, {"text_idx": "#000145", "text": "[C\u0302iuj ligiloj kondukas al portugallingvaj pag\u0302oj, krom se alie notite.]"}, {"text_idx": "#000146", "text": "\u201cMeznombre, po unu lingvo malaperas en c\u0302iu dua semajno, kaj Afriko estas la plej minacata kontinento\u201d, skribis la verkisto Jose\u0301 Eduardo Agualusa [angle] en 2011 en sia artikolo pri la evoluado de lingvoj en Angolo. Tamen dum la pasinta jaro pkuraj interretaj platformoj estis kreitaj kun la celo protekti la naciajn lingvojn de Angolo."}, {"text_idx": "#000147", "text": "Angolo estas plurlingva lando [angle] kun ses afrikaj lingvoj agnoskitaj kiel naciaj lingvoj krom la portugala kiel la oficiala lingvo. Krom tio, oni kalkulas 37 lingvojn kaj 50 dialektojn uzatajn en la lando. Je la fino de oktobro 2013, la blogo de Ci\u0301rculo Angolano Intelectual (Angola Intelektula Rondo) raportis, ke 30 procentoj de la angola log\u0302antaro (preskau\u0306 8,5 milionoj da angolanoj) \u201cparolas nur naciajn lingvojn, kiuj rolas en neniu eduka au\u0306 socia programo\u201d, aldonante, ke:"}, {"text_idx": "#000150", "text": "En artikolo [PDF] de Agualusa, eldonita de Casa das A\u0301fricas, Kultura Instituto pri Trejnado kaj Studado pri Afrikaj Socioj en San-Pau\u0306lo, la premiita verkisto konsideras \u201cproponon por paco\u201d por la kunekzistado de la naciaj lingvoj kun la portugala lingvo (\u201cgepatra lingvo kontrau\u0306 duonpatrina lingvo\u201d) kaj starigas la demandon:"}, {"text_idx": "#000151", "text": "Porque\u0302 que e\u0301 que em Angola, pai\u0301s de muitas li\u0301nguas, os escritores apenas utilizam o portugue\u0302s?"}, {"text_idx": "#000152", "text": "Kial en Angolo, lando de multaj lingvoj, verkistoj uzas nur la portugalan?"}, {"text_idx": "#000156", "text": "G\u0302i estis kreita en majo 2013 fare de Joel Epalanga, estro de IT-projekto en la telekomunika sektoro. La c\u0302efa motivo por la kreo de la platformo estis la observo, ke multaj junuloj alfrontas brec\u0302on rilate al la naciaj lingvoj. La propono estis klarigita en intervjuo en la gazeto Jovens da Banda:"}, {"text_idx": "#000157", "text": "[para que] os jovens, que hoje em dia gastam boa parte do seu tempo livre na internet, pudessem dedicar algumas horas para aprender um pouco a (sua) li\u0301ngua nacional de prefere\u0302ncia."}, {"text_idx": "#000160", "text": "En februaro 2013, platformo pri angola j\u0302argono, Kallun, jam estis raportita [angle] en Global Voices. La projekto celas \u201ckrei spacon kie [angola] j\u0302argono kaj familiara lingvaj\u0302o estos klarigitaj por ke c\u0302iuj povu kompreni g\u0302in\u201d, kaj uzas sociajn retojn por disvastigi kunhavadon kaj lernadon en neformala maniero."}, {"text_idx": "#000163", "text": "La graveco de la inkluzivado de naciaj lingvoj en instruadon estas agnoskita egale de institucioj kaj akademianoj. Meze de junio 2013, la angola portalo Mwelo Weto publikigis intervjuon kun Daniel Peres Sasuku, angola lingvisto kaj lekciisto en la Fakultato de Artoj de la Universitato Agostinho Neto, kiu pledas por la unuarangigo de naciaj lingvoj en instruado:"}, {"text_idx": "#000164", "text": "Pensamos, de igual modo que a implementac\u0327a\u0303o dessas li\u0301nguas no ensino e\u0301 uma forma mais concreta de seu resgate e preservac\u0327a\u0303o enquanto patrimo\u0302nio cultural dos angolanos"}, {"text_idx": "#000165", "text": "Ni opinias, egale, ke la inkluzivado de tiuj lingvoj en instruadon estas pli konkreta rimedo por savi kaj konservi ilin kiel parton de la kultura heredaj\u0302o de la angola popolo."}, {"text_idx": "#000166", "text": "La Regiona Forumo por Universitata Disvolvig\u0302o (FORDU) ankau\u0306 apogas la ideon, ke naciaj lingvoj devas esti devigaj lernobjektoj en lernejoj. El la rekomendoj, kiuj estis faritaj post debato organizita de FORDU en la lasta aprilo en 2013, pri la temo \u201cla naciaj lingvoj kiel vera identeca heredaj\u0302o de la angola popolo\u201d, elstaras jeno:"}, {"text_idx": "#000167", "text": "Angola continua uma sociedade plural do ponto de vista das li\u0301nguas, tradic\u0327o\u0303es, cultura (diversidade cultural) tal situac\u0327a\u0303o faz de Angola um Pai\u0301s rico em cultura, mas precisa poli\u0301tica se\u0301ria de promover as Li\u0301nguas todas e dar maior grandeza nas Li\u0301nguas Nacionais, principalmente as mais faladas como Umbundo."}, {"text_idx": "#000168", "text": "Angolo dau\u0306re estas plurelementa socio el la vidpunkto de siaj lingvoj, tradicioj kaj kulturo (kultura diverseco). Tiu situacio faras Angolon lando ric\u0302a je kulturo, sed seriozaj politikaj pas\u0302oj estas necesaj por rangaltigi c\u0302iujn lingvojn kaj doni pli grandan gravecon al la naciaj lingvoj, interalie al la plej vaste parolataj kiel la umbunda."}, {"text_idx": "#000169", "text": "Inter 2004 kaj 2010, oni provis enkonduki sep naciajn lingvojn en serio da lernejoj en la lando. La Ministerio pri Edukado deklaris en septembro 2013, ke g\u0302i planas pligrandigi la instruadon de naciaj lingvoj en c\u0302iujn elementajn lernejojn. Leg\u0302projekto pri la Statuto de Naciaj Lingvoj en Angolo \u201cpor antau\u0306enigi socian inkluzivadon kaj fortigi la unuecon en etnolingva diverseco\u201d estas en sia konkluda fazo."}, {"text_idx": "#000170", "text": "Dume, artistoj \u2013 en c\u0302i tiu okazo kantistoj \u2013 ankau\u0306 rekomendis la uzon de naciaj lingvoj en siaj kantoj."}, {"text_idx": "#000174", "text": "La portugala lingvo estas parolata de c\u0302irkau\u0306 250 milionoj da homoj, kio faras g\u0302in la sesa plej vaste parolata lingvo en la mondo. irkau\u0306 du milionoj da parolantoj de la portugala log\u0302as en Francio. Ili estas c\u0302efe enmigrintoj kaj ties idoj."}, {"text_idx": "#000175", "text": "C\u0302u estas esence havi la portugalan en c\u0302iuj universitatoj? Mi amas la portugalan, sed havi tiun c\u0302i raran studfakon en tuto da niaj universitatoj ne povas esti utila."}, {"text_idx": "#000177", "text": "Gravas rekoni ke la portugala estas la tria plej komuna eu\u0306ropa komunika lingvo. G\u0302i estas parolata de pli da homoj ol la franca en la mondo, kaj g\u0302i estas la lingvo de unu el la G20-s\u0302tatoj, Brazilo. [...] Protekti la instruadon de la portugala, la araba kaj la itala en Francio ankau\u0306 kontribuas al la defendo de la franca lingvo."}, {"text_idx": "#000179", "text": "Estas du milionoj da francoj kaj 60 000 da entreprenistoj de portugala origino, kiuj kontribuas c\u0302iutage por la ekonomio de nia lando, kaj kiuj estas tute dulingvaj \u2014 en la portugala kaj en la franca. Ili kutime estas atuto por Francio kaj natura ponto por aliri la portugale parolantajn merkatojn. Sed nun ili sentas sin \u201cignoritaj\u201d kaj protestas. C\u0302iutage firmaoj en Francio dungas multajn diplomitojn, komercistojn, ing\u0302enierojn ktp., kiuj parolas la portugalan. Francio bezonas studantojn, kiuj estas instruitaj en la portugala. C\u0302u vi sciis ke diplomitoj de francaj universitatoj, kiuj estis instruitaj en la portugala, havas dungo-proporcion de pli ol 90 elcentoj?"}, {"text_idx": "#000183", "text": "Tiu c\u0302i instruado vere necesas, c\u0302ar pli kaj pli da firmaoj, esploraj laboratorioj kaj aliaj organizoj bezonas specialistojn, kiuj kapablas labori kun Brazilo, Angolo kaj aliaj portugale parolantaj landoj. Akademia kunlaboro inter Francio kaj Brazilo ankau\u0306 estas en la apogeo, kaj Brazilo kreis vastan internacian instruan programon por siaj studantoj, nomitan Scienco Sen Limoj."}, {"text_idx": "#000187", "text": "La letero memorigas ankau\u0306 la ekonomian kaj kulturan gravecon de lernado de la portugala en Francio:"}, {"text_idx": "#000191", "text": "Pourquoi madame la ministre n'a-t-elle pas pense\u0301 a\u0300 l'he\u0301ritage culturel profond du portugais, qui va du Japon au Canada, du Sri Lanka en Uruguay? Elle aurait du\u0302 penser a\u0300 l\u2019importance croissante de la Communaute\u0301 des pays de langue portugaise (CPLP), dont 12 candidats de toutes les parties du monde veulent devenir membre-associe\u0301, et parmi lesquels on peut trouver des pays comme l\u2019Indone\u0301sie, le Venezuela ou le Maroc. A\u0300 titre d'exemple, le Se\u0301ne\u0301gal et Maurice sont de\u0301ja\u0300 membres-associe\u0301s."}, {"text_idx": "#000192", "text": "Kial la ministro ne pensis pri la profunda kultura heredaj\u0302o de la portugala, kiu etendig\u0302as de Japanio al Kanado, de Srilanko al Urugvajo? S\u0302i devus pensi pri la kreskanta graveco de la Komunumo de Portugallingvaj Landoj (CPLP), al kiu volas alig\u0302i 12 kandidatoj el c\u0302iuj partoj de la mondo kiel asociitaj membroj. Inter ili landoj kiel Indonezio, Venezuelo, kaj Maroko. Senegalo kaj Mauricio jam estas asociitaj membroj, ekzemple."}]