[{"text_idx": "#000000", "text": "Verkinto: Ziko van DijkSpeco: movado, FELHaveblo: En stokoPrezo: \u20ac24.00Eldonjaro: 2008Formo: libro kudre binditaAliaj formoj/eldonoj: Kindle8 \u20ac12.61, ePub \u20ac12.61, PDF \u20ac12.61Priskribo: Universala Esperanto-Asocio estas konata kiel la plej granda organizaj\u0302o en la movado, kun revuo, jarlibro kaj kongreso. Sed kio okazis malantau\u0306 la kulisoj? Danke al la Arkivo de UEA nun eblas prilumigi strukturojn kaj epizodojn el la historio de la monda Asocio, de la komenco g\u0302is la 1960-aj jaroj.\nTiu c\u0302i libro kunigas tri iom grandajn studojn, pri Biblioteko Hector Hodler, la statutoj de la Asocio kaj la Historioj de Esperanto. Cetere g\u0302i enhavas mallongajn, leg\u0302ere verkitajn kontribuojn pri eventoj au\u0306 koncizaj temoj: la centraj oficejoj, la Esperantiaj Respondkuponoj, germanlingvaj nomoj en la Jarlibro, britaj plendoj kontrau\u0306 Edmond Privat, la Universala Kongreso en Italio kaj Afriko, prezidantoj Stettler kaj Bastien, la krimo de la kongresa sekretario, arkivaj\u0302oj en forno, Fighiera en komunista Varsovio kaj la kialo, ke Ivo Lapenna ne farig\u0302is heroo de Novjorko.Senpaga provlibro: ePub els\u0302uti, Kindle8 els\u0302uti, PDF els\u0302utiPag\u0302oj: 302Larg\u0302o: 135 mmAlto: 205 mmPezo: 363 gISBN: 978-90-77066-37-9Recenzo: De Jens S. Larsen: Posedenda librac\u0302oDe Reinhard Haupenthal: Malpli interesa ol UEA memDe anonima: Dijk, Ziko van. La AsocioDe Redakcio Libera folio: Ziko van Dijk malkas\u0302as sekretojn de la UEA-arkivoDe Kriketo (Svislando): La Asocio de Ziko van Dijk Pritakso: Aldoni mian pritakson"}, {"text_idx": "#000002", "text": "La diligenta historiisto Ziko van Dijk liveris plian kompilaj\u0302on el la arkivoj de UEA. La Asocio estas tre diversspeca kolekto da artikoloj pri la interna vivo de la organizaj\u0302o dum g\u0302iaj unuaj cent jaroj. G\u0302i estas samtempe treege lau\u0306dinda \u2013 kaj treege mallau\u0306dinda, forme kaj enhave! La formo estas tre profesie konceptita: fontoindikoj (sed ne pli) en piednotoj, listo de mallongigoj, nomindekso, ec\u0302 superteksta c\u0302iupag\u0302a titoleto en griza kursivo. Vere estis plezuro vidi tion, sed malplezuro estis multaj lingvaj kaj kompostaj fus\u0302etoj; mi nombris entute 181, kies graveco etendig\u0302as de diskuteblaj vortelektoj kaj forgesitaj citiloj, tra manko de la vorto \u201ene\u201d, g\u0302is tutaj linioj ens\u0302ovig\u0302intaj el Dio scias kie."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Parto de la mislingvaj\u0302oj eh\u0302as arkaismojn kaj erarojn en la fontotekstoj; ekzemple, la lingvaj\u0302o de Eduard Stettler estis tiel erarplena, ke oni prefere ne citu lin rekte. La uzo de absolutaj sinonimoj, ec\u0302 ene de la sama artikolo (ekzemple, cifereca kaj dig\u0302ita, alelekti kaj koopti), donas konfuzan impreson. En la treege utila artikolo \u201eHistorio de la historio de Esperanto\u201d Ziko recenzas 23 verkojn. Li plurloke prave riproc\u0302as au\u0306toron, kiu ne sufic\u0302e interpretas la fontojn, sed kion oni do pensu vidante, ke li mem ec\u0302 ne tradukas anglalingvajn citaj\u0302ojn? Ankau\u0306 la kutimo referenci al homoj per ilia nacia deveno, kie ripeto de la nomo estus troa, ofte ne bone funkcias."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Krom la menciitan recenzaron, la libro enhavas solidan raporton pri la historio de Biblioteko Hector Hodler, kaj Kiel nin organizi?, resumon pri la evoluo de la UEA-statutoj. En g\u0302i iom g\u0302enis min la oftaj komparoj inter UEA-strukturo kaj s\u0302tata reg\u0302imo. UEA ne estas s\u0302tato; multe pli interese estus kompari g\u0302in kun aliaj civitanaj internaciaj organizaj\u0302oj kaj kun la g\u0302enerala asocia vivo de la landoj, kie g\u0302i havis sidejon (do tiurilate estas bonvena la iom ampleksa klarigo pri nederlanda asocia juro). Fine estas dek pli leg\u0302eraj artikoloj pri unuopaj jaroj. Kelkaj el tiuj (almenau\u0306 1942 kaj 1955) estas iom tro bagatelaj por inkluzivi en libron, sed tiu pri 1959 kredeble estas la plej bona peco verkita de Ziko g\u0302is nun."}, {"text_idx": "#000005", "text": "C\u0302u historiisto devas esti neu\u0306trala? Tio nemulte gravas, se la leganto konas la pozicion de la historiisto, tiel ke oni povas reg\u0302ustigi la interpretojn lau\u0306 siaj propraj vidpunktoj. Ziko siatempe esprimis admiron pri la germana socialdemokrata ekskanceliero Helmut Schmidt kaj pri ties persona amiko, la usona eksministro pri eksteraj aferoj Henry Kissinger. Tio estas rimarkinda en si mem; inter samgeneraciaj, samlandaj kaj similrangaj famaj politikistoj la plimulto de esperantistoj vers\u0302ajne preferus respektive Willy Brandt kaj Adlai Stevenson. Sed ec\u0302 pli, mi suspektas ke la nuanco inter Brandt kaj Schmidt pli gravas por Ziko ol, ekzemple, la diferenco inter Stalin kaj Gorbac\u0302ov! Lia koncepto pri \u201evasteco de pensado\u201d sur pag\u0302o 80 povus esti indiko de tio."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Estas Schmidt, kiu diris ke \u201ehomoj, kiuj havas viziojn, devus konsulti kuraciston\u201d, kaj se Ziko subtenas tiun vidpunkton, oni komprenas lian megalofobion (la tendencon bagateligi c\u0302ion, precipe la atingojn de aliaj; kontraste megalomanio estas la tendenco grandiozigi c\u0302ion, precipe sin mem). La megalofobio estas bridita kaj pozitive funkcias en 1959: Fighiera en Varsovio, kiu priskribas la preparadon de la Zamenhof-jubilea Universala Kongreso. Ziko klare komprenigas, kiuj estas liaj herooj kaj malherooj, sed la herooj ne estas superhome perfektaj, kaj la malherooj ne estas demonoj. Ec\u0302 la c\u0302efa malheroo Gian Carlo Fighiera \u2013 kiu iris naivega al Varsovio kaj revenis paranoja \u2013 estas priskribita kiel diligenta kaj kapabla Konstanta Kongresa Sekretario. Megalofobio en Esperantujo kutime signifas ankau\u0306 Lapenna-fobion, kaj aliloke en la libro Ziko tion montras abunde; sed en c\u0302i tiu artikolo Ivo Lapenna estas la plej pozitiva rolanto."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Estas Lapenna, kiu diris (en la UK-inau\u0306guro 1962), ke \u201eeble ni atingos ec\u0302 la finan venkon jam en c\u0302i tiu generacio\u201d. Oni devas miri, kial Ziko ne mencias tiun evidentan (por nia tempo) mistakson en 1966: Propono al UN (kun la subtitolo Kial Lapenna ne farig\u0302is heroo de Nov-Jorko). La megalofobio c\u0302i tie estas senbrida, kio praktike senvalorigas la artikolon. Ekzemple g\u0302i komence parolas pri \u201emagraj rezultoj\u201d de la Unesko-rezolucio de 1954, kio mildadire estas iom au\u0306daca resumo de c\u0302apitro 22.3.5 de Esperanto en Perspektivo. Karakterize, ankau\u0306 ne estas menciita la \u201eSkandinavia propono\u201d al Unesko en 1966, pri esploro de la bezono de internacia lingvo; se g\u0302i estus renovigita en 1968, la propono al UN povus esti decide influita. Entute do, Ziko ne nur maljuste riproc\u0302as Lapenna pri aferoj fakte lau\u0306dindaj, li ankau\u0306 preterlasas la plej gravajn faktojn kaj sekve plene maltrafas tiujn efektivajn mispas\u0302ojn de Lapenna kaj de UEA kiel tuto, el kiuj nuntempa aktivulo eventuale povus ion lerni."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Resume, la libro estas havindega por c\u0302iu, kiu interesig\u0302as pri UEA kaj g\u0302ia historio, kvankam nepras kritike legi g\u0302in. Sed tio ja rekomendindas pri historiaj studoj entute."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Malpli interesa ol UEA mem"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Pied-note li referencis \u201ckompletige\u201d al Lingvo kaj popolo\n(2006) de Tonkin, sed ne al la sam-jara disertacio de Marcus Sikosek (la\nknaba nomo de la nuna Ziko van Dijk). Certe nek c\u0302i epizodeska disertacio\nnek la recenzata La Asocio estas la \u201cplena analizo\u201d kiun celis"}, {"text_idx": "#000013", "text": "La libro rezultas el fosadoj de la au\u0306toro plenumitaj inter 2003 kaj\n2005 en la roterdama sidejo de UEA."}, {"text_idx": "#000014", "text": "La verko konsistas el du partoj: en la komenca trovig\u0302as iom larg\u0302a\nprezento de la historio de Biblioteko Hodler (kvankam sen esencaj novaj\u0302oj),\nanalizo de la divers-epokaj statutoj de UEA (c\u0302apitro aparte teda) kaj\n(historiografia?) prezento de la c\u0302efaj Esperanto-historioj (c\u0302apitro sen\nrekta rilato al UEA). C\u0302i lastan c\u0302apitron karakterizas granda supraj\u0302eco.\nPor ekzemplo Dijk riproc\u0302as al Korj\u0302enkov (p. 135):"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Por distri kiun li rakontas la historion pri lau\u0306dire geja kongres-sekretario\nNicolaison kaj ties eksigo el la ofico? Tiaj\u0302oj impresas jam neniun."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Bilanco: ec\u0302 la Esperanta Civito devos agnoski, ke UEA kaj ties historio\nestas pli interesaj ol c\u0302i tirkest-vakiga artikolaro apenau\u0306 atento-kapta."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Dijk, Ziko van. La Asocio"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Ziko van Dijk: Ne, kvankam ankau\u0306 g\u0302i rilatas al la historio de UEA. C\u0302e mi kolektig\u0302is kelkaj artikoloj kiuj estis tro longaj por Esperanto-revuo, kaj tro mallongaj por propra eldono. Tial mi kunmetis ilin en unu volumon."}, {"text_idx": "#000023", "text": "S\u0302ajne temas unuflanke pri studoj, kaj aliflanke pri epizodoj?"}, {"text_idx": "#000024", "text": "- La unuaj tri kontribuoj estas fakte historioj pri temoj, de la komenco g\u0302is la fino. Ekzemple pri la historio de Biblioteko Hector Hodler. La aliaj pritraktas unuopajn eventojn au\u0306 malgrandajn temojn, kiel la problemojn de Gian Carlo Fighiera en Varsovio 1959."}, {"text_idx": "#000025", "text": "La unua jubilea kongreso en Pollando... kio malhelpis al la konstanta kongresa sekretario tiam?"}, {"text_idx": "#000026", "text": "- Fighiera raportis en siaj leteroj pri antisemitismo, s\u0302tatsekuro, klika ekonomio kaj entute malrespekto de la kongresa regularo. UEA devis okazigi krizan konferencon en Londono, kaj vicprezidanto Holmes vojag\u0302is al Varsovio por enketi."}, {"text_idx": "#000027", "text": "C\u0302u c\u0302iuj eroj estas tiel krimrakontaj?"}, {"text_idx": "#000028", "text": "- Nu, pli strukturhistoria estas la historio pri la statutoj de UEA. Danke al sistemeca pritraktado nun eblas superrigardi, kian longan vojon la Asocio iris por atingi fine la nunan staton. Kaj oni komprenas, kial reformo de la nuna statuto estus tre malfacila."}, {"text_idx": "#000029", "text": "C\u0302u la mos\u0302toj de UEA ne kontrau\u0306is la publikigon de tia verko, kiu montras sekretojn kaj fus\u0302ojn el pasintaj tempoj?"}, {"text_idx": "#000030", "text": "- La celo de la verko ne estas ridindigi, sed prezenti kazojn el kiuj la Asocio lernis. Kutime la estroj ja reagis konvene al la multflankaj defioj. Cetere, UEA-estraranoj kaj direktoro Osmo Buller ofte subtenis mian laboron kaj montris multe da interesig\u0302o. Ili eksciis pri flankoj de prauloj, kiujn ili ne konis antau\u0306e. Kaj la eroj de La Asocio ja finig\u0302as je la jaro 1966..."}, {"text_idx": "#000032", "text": "- Tiu oktobro 1966 kun la \"Propono al UN\" vere estis strangaj\u0302o, kaj Humphrey Tonkin kaj karmemora Lee Chong-Yeong en 2003 ne povis kompreni, kial Lapenna entreprenis tian kampanjon sen perspektivo pri sukceso. Danke al arkivaj dokumentoj nun venis iom da lumo en la aferon: la rifuzo de UN meti la UEA-proponon pri Esperanto en la tagordo, ne estis tiel skandala kiel Lapenna asertadis poste."}, {"text_idx": "#000033", "text": "La Asocio s\u0302topas provizore brec\u0302on kaj kontentigos jam multe da scivolemo. Sed kiel statas pri via c\u0302efverko, Die neutrale Sprache? C\u0302u via disertataj\u0302o iam aperos en Esperanto?"}, {"text_idx": "#000034", "text": "- Iam g\u0302i certe aperos, mi povas jam nun diri. Sed kiam... mi kutime s\u0302ercas ke lerni la germanan pli rapidas ol atendi."}, {"text_idx": "#000035", "text": "La Asocio de Ziko van Dijk"}]