[{"text_idx": "#000000", "text": "C\u0302u vi vidas c\u0302iujn lingvojn supre de la pag\u0302o ? Ni tradukas rakontojn el Global Voices por ke civitanaj komunikiloj tra la mondo estu alireblaj por c\u0302iuj."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Arto kaj kulturoBona novaj\u0302oCenzuroCivitanaj komunikilojDisvolvadoEdukadoEkonomio kaj komercoElektadoEn- kaj elmigradoEtno kaj rasoFilmoFotografioFres\u0302a Novaj\u0302oHistorioHomaj rajtojHomama agadoHumuroIdeojIndig\u0302enojInternaciaj rilatojInterreta aktivismoJunulojJuroKatastrofoKomunikiloj kaj j\u0302urnalismoLaboroLingvoLiteraturoMedioMilito kaj konfliktoMuzikoNutraj\u0302oParolliberecoPolitikoProtestoRajtoj je seksa diverseco (GLAT)RegadoReligioRifug\u0302intojSanoSciencoSportoTeknikaroUnesko (UNESCO)Unuig\u0302itaj Nacioj (UN)Virinoj kaj socia seksoVojag\u0302o"}, {"text_idx": "#000005", "text": "La unua gramatiko de la mrua lingvo donas esperon al indig\u0302ena komunumo"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Younguang Mro: \u201cLia apero estas kiel radio de lumo sur la foraj mallumaj montetoj de C\u0302itagongo\u201c. Arto kaj testo de Tufan Chakma. Uzata lau\u0306 permeso de la au\u0306toro."}, {"text_idx": "#000007", "text": "C\u0302iujare Internacia Tago de la Gepatra Lingvo estas festata por levi konscion pri lingva kaj kultura diverseco kaj por subteni c\u0302iujn gepatrajn lingvojn de la mondo. C\u0302i-jare la c\u0302efa evento de tiu tago en Banglades\u0302o [eo] estis apero de la unua gramatika libro, verkita en la mrua lingvo [eo], endang\u0302erigata indig\u0302ena lingvo."}, {"text_idx": "#000008", "text": "La mrua (au\u0306 mroa) popolo [eo] vivas en la distrikto Bandarban de la C\u0302itagonga Monteta Areo (C\u0302MA) en Banglades\u0302o. Lau\u0306 la censo de la jaro 1991, la kvanto de mruoj estis 22 178. Ilia lingvo apartenas al la c\u0302inotibeta lingvaro [eo]."}, {"text_idx": "#000009", "text": "En 1982, 17-jarag\u0302a adoleskanto nomita Kramadi Menle evoluigis la mruan alfabeton. G\u0302i estas simpla de maldekstra al dekstra alfabeto sen kombinaj signoj [eo]. Sed plua evoluo de la lingvo estis malrapida. Ekzistas Unikoda bloko por la mrua lingvo, sed ne ankorau\u0306 eblis skribi g\u0302in rete."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Legu pli (angle): Pro la amo de lingvoj: La unua libro de rakontoj presita en la mrua lingvo"}, {"text_idx": "#000012", "text": "La nomo de la unua gramatiko en la mrua lingvo estas \u201cTotong\u201c, verkita de Younguang Mro, verkisto kaj esploristo de la mrua komunumo en la C\u0302itagongaj Montetareoj [eo]. Li kreis kaj verkis la gramatikon sekvante la stilon de la bengala kaj angla gramatikoj. Kvankam estis kelkaj libroj publikigitaj en la mrua lingvo antau\u0306e, la lingvo neniam havis notitajn fiksajn gramatikajn strukturojn."}, {"text_idx": "#000013", "text": "La libro estis lanc\u0302ita en neformala medio la 17-an de februaro 2022, c\u0302e la hejmo de la verkinto c\u0302e Ujani Para en la urbo Bandarban. Younguang Mro diris dum la ceremonio:"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Per c\u0302i tiu libro homoj de la mrua komunumo povos g\u0302uste legi kaj skribi en sia lingvo. C\u0302i tio estos speciale helpema por mru-studentoj ankau\u0306 por kompreni bengalan kaj anglan gramatikojn c\u0302ar ili havas similajn strukturojn."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Post diplomig\u0302o c\u0302e la fako de orientaj lingvoj c\u0302e la Universitato de Chittagong, Younguang Mro laboras por la socikultura evoluo de la mrua komunumo. Kiel verkisto, Younguang g\u0302is nun publikigis entute 28 librojn pri la mrua kulturo kaj fabeloj; el tiuj, 18 estas en la mrua lingvo kaj 10 estas en la bengala lingvo."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Mru-instruisto Ngansing Mro c\u0302eestis la librolanc\u0302on. Li partoprenis en la diskuto kaj diris :"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Post la kreado de la mrua alfabeto, g\u0302i estis instruita al studentoj per manskribitaj manuskriptoj. Nun la alfabetoj kaj la gramatiko estas presitaj libroforme. Do la studentoj povos pli ekzakte legi kaj skribi la mruan lingvon."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Ekushe Book Fair, la plej granda librofoiro en Banglades\u0302o okazas nun, kaj novaj libroj estas publikigataj c\u0302iutage. En Fejsbuko, juna au\u0306toro Suhan Rizwan verkas danke al la publikigo de la unua gramatiko en la mrua lingvo:"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Tiu libro estas valorega inter c\u0302iuj libroj de la librofoiro."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Juna artisto Tufan Chakma elstarigas diversajn temojn de la indig\u0302enaj komunumoj en Banglades\u0302o tra la vidaj artoj [eo]. En Fejsbuko , li rimarkis, ke la aspekto de Younguang estas \u201ckiel lumradio en la malproksimaj malhelaj C\u0302itagongaj Montetareoj [eo]\u201d."}, {"text_idx": "#000021", "text": "La lingva spektro en Banglades\u0302o"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Banglades\u0302o estas lando de banglaj (bengalaj) parolantoj, kie 98 procentoj de la homoj parolas la lingvon. Lau\u0306 la datumoj donitaj de la antropologoj kaj tribaj gvidantoj de Banglades\u0302o, estas c\u0302irkau\u0306 5 milionoj da homoj el 47 indig\u0302enaj komunumoj. El tiuj, c\u0302irkau\u0306 30 lingvoj de 4 lingvaj grupoj estas vaste parolataj kaj 12\u201316 lingvoj estas endang\u0302erigataj je malsamaj niveloj. Indig\u0302ena esploristo Salek Khokon menciis en c\u0302efartikolo aperinta en la reta novaj\u0302portalo , ke la lingvoj kurukh kaj nagari preskau\u0306 formortis. La mrua lingvo, dume, trovig\u0302as en la listo de Unesko de nepre endang\u0302erigataj lingvoj en Banglades\u0302o."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Por protekti endang\u0302erigatajn lingvojn, la nacia eduka politiko de 2010 agnoskas la rajton de indig\u0302enaj infanoj en elementaj lernejoj lerni en siaj denaskaj lingvoj. La politiko preskribas ke \u201cindig\u0302enaj infanoj ricevu indig\u0302enaj instruistoj kaj lernolibroj en lokaj lingvoj por ke ili povu lerni en sia denaska lingvo.\u201d Artikolo 20 deklaras, \u201celementaj lernejoj estos starigataj en malproksimaj lokoj log\u0302ataj de triboj (montetoj au\u0306 ebenaj\u0302oj).\u201d Lau\u0306 la politiko, la registaro unue enkondukis bazlernejajn librojn en kelkaj indig\u0302enaj lingvoj en 2017. Tamen, post kvin jaroj, la iniciato estas en krizo pro la manko de trejnitaj indig\u0302enaj instruistoj."}, {"text_idx": "#000025", "text": "La progreso de homoj dependas de la akiro de scioj pere de lingvoj. Por supervivi alte gravas la lingvo, precipe la denaska lingvo. Kaj por lerni kaj praktiki lingvon g\u0302uste necesas strukturita gramatiko. En tiu kunteksto, \u201cTotong\u201d de Younguang Mro enkondukos novan historion de lingva evoluigo por la mrua popolo."}, {"text_idx": "#000026", "text": "C\u0302i tiu artikolo venas de Rising Voices, projekto de Global Voices, kiu helpas disvastigi civitanajn komunikilojn al lokoj, kie kutime oni ne havas aliron al ili. \u00b7 C\u0302iuj artikoloj"}, {"text_idx": "#000027", "text": "Arto kaj kulturoCivitanaj komunikilojEdukadoEtno kaj rasoHistorioHomaj rajtojIndig\u0302enojLingvoLiteraturoParolliberecoPolitikoRising Voices"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Plej novaj artikoloj pri Suda Azio"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Vojag\u0302o tra tri kontinentoj: 150 jaroj da migrado de hindaj karibianoj al Nederlando"}, {"text_idx": "#000030", "text": "Kiel banglades\u0302aj teolaboristoj povas travivi kun taga salajro de malpli ol du dolaroj?"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Ciferecigante lingvon kun du skriboj: Satdeep Gill pri la kreskanta c\u0302eesto de la pang\u0302aba en Interreto"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Kiel kurdlingvaj dividoj malhelpas aliron al informoj"}, {"text_idx": "#000033", "text": "Rusiaj diplomatoj reagas al nova lingvoleg\u0302o en Kirgizio, revenigante kolonian pasintecon"}, {"text_idx": "#000036", "text": "Aboni komentojn de c\u0302i tiu artikolo per retpos\u0302to"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Global Voices estas subtenata de la klopodoj de niaj volontulaj kontribuantoj, fondumoj, donacantoj kaj misio-servoj. Por pliaj informoj bonvolu legi nian Monkolektan Etikan Politikon."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Speciala danko al niaj multaj subtenantoj"}]