[{"text_idx": "#000003", "text": "Arto kaj kulturoBona novaj\u0302oCenzuroCivitanaj komunikilojDisvolvadoEdukadoEkonomio kaj komercoElektadoEn- kaj elmigradoEtno kaj rasoFilmoFotografioFres\u0302a Novaj\u0302oHistorioHomaj rajtojHomama agadoHumuroIdeojIndig\u0302enojInternaciaj rilatojInterreta aktivismoJunulojJuroKatastrofoKomunikiloj kaj j\u0302urnalismoLaboroLingvoLiteraturoMedioMilito kaj konfliktoMuzikoNutraj\u0302oParolliberecoPolitikoProtestoRajtoj je seksa diverseco (GLAT)RegadoReligioRifug\u0302intojSanoSciencoSportoTeknikaroUnesko (UNESCO)Unuig\u0302itaj Nacioj (UN)Virinoj kaj socia seksoVojag\u0302o"}, {"text_idx": "#000007", "text": "La klimata s\u0302ang\u0302o \u2013 plifortigita de la ekonomia abismo, kiun la pandemio KOVIM-19 kunportas \u2013 minacas tutmondajn mang\u0302ajn sistemojn. La redukto de malsato kaj la nutraj\u0302a sekureco c\u0302efrolas do en la tagordo. Kiel ni povas efektivigi ekologiajn terkulturajn praktikojn, precipe se kamparanoj, multaj el kiuj estas virinoj, ne havas lokon c\u0302e la intertraktada tablo? Cetere, al multaj kamparanoj el la tiel nomata \u201cGlobal South\u201d [Tutmonda Sudo] mankas financa subteno au\u0306 la sekureco de terposedaj rajtoj."}, {"text_idx": "#000009", "text": "En tiu c\u0302i dua retpos\u0302ta intervjuo kun d-ro Haraksingh Thilsted (vi povas legi la unuan intervjuon c\u0302i tie), s\u0302i parolas pri kiel s\u0302ia laboro kiel Tutmonda Gvidanto por Nutrado kaj Publika Sano de World Fish [Monda Fis\u0302o], CGIAR-a esplorcentro en Malajzio [eo], helpis s\u0302in plifortigi kaj restrukturigi la komunuman agrikulturon al malmultkarbonaj, nutraj mang\u0302osistemoj lau\u0306 la Celoj por Dau\u0306ripova Evoluigo de la Unuig\u0302intaj Nacioj por 2030."}, {"text_idx": "#000011", "text": "SHT: Policies, investments and programmes from governments are key. However, in many low- and middle-income countries, policy makers and government officials need to have knowledge of the multiple benefits of aquatic foods\u2014for people, planet and national development. Global funding agencies can play a role in influencing governments and assisting with aid."}, {"text_idx": "#000012", "text": "SHT: Politikoj, investoj kaj registaraj programoj estas esencaj. Tamen politikaj decidantoj kaj registaraj oficialuloj en multaj landoj kun malalta kaj meza enspezoj devas havi scion pri akva mang\u0302aj\u0302o \u2013 por la homoj, planedo kaj nacia disvolvig\u0302o. Internaciaj financaj institucioj povas ludi rolon en influado je registaroj kaj asisti per helpo."}, {"text_idx": "#000013", "text": "JMF: Kiuj politikoj kaj pensmanieroj gravas por ke tia mang\u0302aj\u0302a programo sukcesu?"}, {"text_idx": "#000014", "text": "SHT: Value the multiple benefits of diverse foods from oceans and inland waters\u2014so, policies that protect and manage water systems and the diverse species of aquatic foods found in different waters. Water systems and aquatic foods must be included in policies from different sectors: education, nutrition and health, mother and child care programmes, school-feeding programmes, safety net programmes for the poor and vulnerable, not just to feed [but] also to nourish the poor and vulnerable, and leave no one behind. Immediate actions are needed as the numbers of those who are becoming malnourished and do not have access to nourishing foods are growing rapidly."}, {"text_idx": "#000015", "text": "SHT: Aprezi la multajn avantag\u0302ojn de diversaj mang\u0302aj\u0302oj el oceanoj kaj enlandaj akvoj \u2013 politikoj kiuj do celas protekti kaj administri akvajn sistemojn kaj diversajn akvajn organismojn el diversaj akvoj. Akvosistemoj kaj akva mang\u0302aj\u0302o devas esti integritaj en la politikoj de diversaj sektoroj: edukado, nutrado kaj sano, prizorgaj programoj rilate al patrinoj kun infanoj, lernejaj mang\u0302oprogramoj, komunuma subteno por nutri malric\u0302ulojn kaj vundeblajn personojn kaj disponigi sekurecan reton, kiu lasas neniun malantau\u0306e. C\u0302ar la nombro de homoj kiuj riskas esti subnutrataj kaj sen aliro al nutraj mang\u0302aj\u0302oj kreskas rapide, tuja agado necesas."}, {"text_idx": "#000017", "text": "SHT: Aquaculture, nutrition-sensitive pond polyculture approaches, as I have promoted with diverse species of small and large fish, may be suitable for some of the larger islands. Production of some marine species, for example, seaweed [and] mussels may also be appropriate for some islands."}, {"text_idx": "#000019", "text": "JMF: Kiel la registaro de Banglades\u0302o helpis vin transiri de komunuma al landa nivelo? Kaj kiel la programo disvastig\u0302is de tie tra Azio kaj Afriko?"}, {"text_idx": "#000020", "text": "SHT: There are around four million homestead ponds in Bangladesh. The Government of Bangladesh banned the poisoning of ponds, [there was a common practice of killing off native fish before stocking ponds with large fish species], promoted the maintenance of native fish in the ponds and stocked micronutrient-rich fish species, using an assessment by BRAC [a Bangladesh-based development organisation] and Copenhagen Consensus that nutrition-sensitive pond polyculture is a cost-effective approach to combat malnutrition."}, {"text_idx": "#000021", "text": "SHT: Banglades\u0302o havas c\u0302irkau\u0306 kvar milionojn da lokaj reproduktejoj. La registaro de Banglades\u0302o prenis rimedojn kontrau\u0306 venenaj fis\u0302lagetoj (estis loka kutimo mortigi indig\u0302enajn fis\u0302ojn antau\u0306 ol la lagetoj por fis\u0302bredado estos plenigitaj per grandaj fis\u0302specoj). La registaro antau\u0306enigis la konservadon de indig\u0302enaj fis\u0302oj kaj la stokadon de fis\u0302specoj ric\u0302aj je mikronutraj\u0302oj. G\u0302i uzis pritakson de BRAC (evoluhelpa organizaj\u0302o el Banglades\u0302o) kaj Copenhagen Consensus Center [Kopenhaga Interkonsenta Centro, ndlt.], lau\u0306 kiu la nutraj\u0302osentema polikulturo [miksita fis\u0302bredado, ndlt.] en lagoj estas kostefika maniero kontrau\u0306batali subnutradon."}, {"text_idx": "#000022", "text": "JMF: C\u0302u vi povas klarigi, kiel plurkulturo en lagoj funkcias por provizi nutraj\u0302on kaj altigi la biodiversecon, tiel ke vi komencis produkti mang\u0302aj\u0302on el sekigitaj fis\u0302oj."}, {"text_idx": "#000023", "text": "SHT: Benefits [include] increased production and productivity (no competition between species); diverse fish species, the small species being micronutrient-rich; increased nutritional content of the total production; increased consumption; increased income from sale; better environment [and] no poison used to clean the pond. [As far as the] dried fish from capture fisheries [goes]\u2014both inland and coastal\u2014sun-drying is a common practice. Dried small fish are very nutrient-dense, as the moisture content is removed and the nutrients are therefore concentrated, [making it] super food for young children: multiple nutrients with no bulk. Children have small gastro-intestinal tracts, and can only eat small amounts."}, {"text_idx": "#000024", "text": "SHT: Avantag\u0302oj inkluzivas pliigitan produktadon kaj produktivecon (neniu konkurenco inter specioj); diversaj fis\u0302specoj, la malgrandaj specioj ric\u0302as en mikronutraj\u0302oj: pliigi la nutran valoron de la tuta produktado; pliigita konsumo; pli da vendo-enspezoj; pli pura vivmedio [kaj] neniu veneno por purigi la fis\u0302lageton."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Por sekigitaj fis\u0302oj de fis\u0302kaptaj farmoj, enlandaj kaj marbordaj, suna sekigado estas ofta praktiko. Sekigitaj malgrandaj fis\u0302oj estas tre nutraj, c\u0302ar oni forigas la fluidaj\u0302on kaj koncentras nutraj\u0302ojn, kio faras ke tiaj fis\u0302aj\u0302oj estas supernutraj\u0302o [eo] por infanoj: multnombraj nutraj\u0302oj en malgranda volumo. Infanoj havas malgrandan gastro-intestinon kaj povas mang\u0302i nur malgrandajn kvantojn."}, {"text_idx": "#000026", "text": "La plurkultura sistemo de d-ro Haraksingh Thilsted esta ekonomie kaj vivmedie dau\u0306rigebla en akvokulturo, c\u0302ar malgrandaj kaj grandaj specioj kunekzistas en fis\u0302bredejoj, rizokampoj kaj aliaj akvejoj. Foto ricevita danke al d-ro Haraksingh Thilsted, uzata kun permeso."}, {"text_idx": "#000027", "text": "JMF: Konsiderante tutmondajn poluajn nivelojn, povus esti iom da malemo meti fis\u0302ojn c\u0302e la supro de la menuo, konsiderante la altajn nivelojn de hidrargo [eo] en iuj pli grandaj fis\u0302oj. En Karibio [eo] kaj Latinameriko, kie ekzistas alta kaj nereguligita uzo de insekticidoj, ekzistas ankau\u0306 zorgoj pri kloaka akvo, kiu perturbas akvovojojn kaj fis\u0302ojn."}, {"text_idx": "#000028", "text": "SHT: Better management, better regulation, better education of the issues. Limit the intake of large carnivorous species, eat diverse species, eat smaller, faster-growing fish that do not accumulate much, eat seaweed."}, {"text_idx": "#000030", "text": "JMF: C\u0302u via programo ankau\u0306 havas edukan elementon? Kiel oni kurag\u0302igis homojn elprovi dieton bazitan c\u0302efe sur fis\u0302aj\u0302o?"}, {"text_idx": "#000031", "text": "SHT: [The programme] included nutrition and health messaging and demonstrations to women, men and youth [as well as] engagement and training of women in the entire approach, [including] production systems."}, {"text_idx": "#000032", "text": "SHT: La programo donis informojn pri nutrado kaj sano kaj atelierojn por virinoj, viroj kaj gejunuloj. Pere de la programo oni stimulis partoprenon kaj trejnadon [inkluzive de produktaj sistemoj] de virinoj."}, {"text_idx": "#000034", "text": "SHT: Equity and justice are paramount values that must be included along with monetary values. In food systems [like] pond polyculture, diversity can lead to a combination of multiple values. However, production is only one part of the system. The entire food system's framework must be considered. Trade-offs must be handled carefully, using solutions identified with communities\u2019 [input]."}, {"text_idx": "#000035", "text": "SHT: Egaleco (samvaloreco) kaj justeco estas la plej altaj valoroj kiuj devas akompani financajn valorojn. En nutrosistemoj kiel fis\u0302bredado, diverseco povas konduki al kombinaj\u0302o de multoblaj valoroj. Tamen produktado estas nur parto de la sistemo. La kadro de la tuta nutraj\u0302a sistemo estu rekonsiderata. Inters\u0302ang\u0302oj estu zorge traktataj, uzante lokajn solvojn kun la partopreno de komunumoj."}, {"text_idx": "#000036", "text": "JMF: Kiel tio kongruas kun tau\u0306ga mastrumado de niaj oceanoj en la kunteksto de aferoj kiel troa fis\u0302kaptado, vivmedia poluado kaj malaperantaj koralrifoj?"}, {"text_idx": "#000037", "text": "SHT: Aquatic foods are from oceans and inland waters. Communities which live close to water bodies and depend on them for food, income, livelihoods, culture and identity must be considered and brought into the debate."}, {"text_idx": "#000038", "text": "SHT: Akvaj mang\u0302aj\u0302oj venas de oceanoj kaj enlandaj akvoj. Komunumoj kiuj log\u0302as proksime al akvejoj kaj dependas de ili por mang\u0302o, enspezoj, brutaro, kulturo kaj identeco devas esti implikitaj kaj inkluzivitaj en la debato."}, {"text_idx": "#000040", "text": "SHT: There is a lot the average person can do: eat local, traditional, seasonal foods, learn to cook, eat meals with family and friends, reduce waste and loss, buy fresh foods, not foods wrapped in plastic [or] in tins, have a kitchen garden [or] plants in pots. Governments must make sure that the right to food is upheld and no one is left behind. School feeding, mother-and-child and safety net programmes are necessary for the poor and vulnerable\u2014growing in numbers due to COVID-19."}, {"text_idx": "#000041", "text": "SHT: Kiel individuo oni povas fari multon: mang\u0302i surloke produktitajn lau\u0306sezonajn produktojn, lerni kuiri, mang\u0302i kune kun sia familio kaj amikoj, redukti sian mals\u0302paron kaj rubon, ac\u0302eti fres\u0302ajn mang\u0302aj\u0302ojn kaj ne mang\u0302aj\u0302ojn pakitajn en plasto au\u0306 ladskatoloj, krei legomg\u0302ardenon au\u0306 meti plantojn en potojn. Programoj pri nutraj\u0302oj en lernejoj rilataj al prizorgado de patrinoj-infanoj kaj sekurecaj retoj estas necesaj por malric\u0302uloj kaj vundeblaj personoj \u2013 kiuj multig\u0302as pro la pandemio de KOVIM-19."}, {"text_idx": "#000043", "text": "SHT: Move from feeding to nourishing people, nations and planet. Making space for aquatic foods on the plate of diverse, nutritious, safe and affordable foods. Inspire young women from low- and middle-income countries to study science and take up a career in food and nutrition."}, {"text_idx": "#000044", "text": "SHT: Transiri de mang\u0302aj\u0302a liverado al nutrado de homoj, landoj kaj la planedo. Fari lokon por akvaj mang\u0302aj\u0302oj en la menuo de diversaj, nutraj, sekuraj kaj malmultekostaj vivrimedoj. Kurag\u0302igi junajn virinojn el landoj kun malaltaj kaj mezaj enspezoj okupig\u0302i pri sciencaj studoj kaj fari karierojn en la sektoroj de nutraj\u0302oj kaj vivrimedoj."}, {"text_idx": "#000045", "text": "C\u0302i tiu rakonto estas parto de la speciala priraportado de Global Voices pri KOVIM-19 kaj ofertas vidpunkton pri la pandemio lau\u0306 la perspektivo de nia tutmonda komunumo de kontribuantoj. % context_listing_link%"}, {"text_idx": "#000046", "text": "Civitanaj komunikilojEdukadoMedioNutraj\u0302oSanoSciencoVirinoj kaj socia seksoCOVID-19"}, {"text_idx": "#000049", "text": "Defendo de la malgrandaj insulaj evoluantaj s\u0302tatoj c\u0302e COP26 fare de la c\u0302efministrino de Barbado Mia Mottley igas s\u0302in regiona rokstelulino"}, {"text_idx": "#000050", "text": "\u201cMia popolo, de supre kaj malproksime\u201d: Havano en fotoj"}, {"text_idx": "#000051", "text": "Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracion"}, {"text_idx": "#000057", "text": "Global Voices estas subtenata de la klopodoj de niaj volontulaj kontribuantoj, fondumoj, donacantoj kaj misio-servoj. Por pliaj informoj bonvolu legi nian Monkolektan Etikan Politikon."}]