[{"text_idx": "#000000", "text": "La fakto, ke en multaj kulturoj memnomado simple signifas \u2018viro\u2019 au\u0306 \u2018honora au\u0306 rekta homo\u2019 havas sian originon en etnocentraj sentoj de pozitiva identigo kun propra grupo. Tamen c\u0302i tiu fakto \u2013 kunigita al tio, ke kelkfoje homoj ekster propra etno ricevas malestiman komunan nomon \u2013 rilatas al negativaj, ksenofobiaj kaj ec\u0302 rasismaj sintenoj."}, {"text_idx": "#000001", "text": "La mirinda respondo de Sagan"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Turner: C\u0302u vi estas socialista?"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Sagan: Mi ne estas tre sura pri kio signifas esti socialista, sed mi kredas ke la registaro havas la responsabelecon de prizorgi la popolon, mi ne estas paroli pri donacoj, mi parolas pri fari popolon esti au\u0306todependenta, ke povas prizorgi sin mem."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Estas landoj ke devus esti perfekte kapabla por fari tion. Usono estas tre ric\u0302a, perfekte kapabla por fari tion sed g\u0302i elekti ne fari tion. G\u0302i elektas havi homoj sendomaj. G\u0302i elektas tion."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Ni estas en la 19-a loko en infana mortanteco. Alia 18 landoj savigi la vivon de sian bebojn plibona ol ni. Kiel estas tio? Simple, ili elektas elspezi plu monon en tio. Ili prizorgas pli por siajn bebojn ol ni por la niajn."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Mi kredas ke g\u0302i estas domag\u0302o kaj c\u0302i tiu lando havas tre ric\u0302eco."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Vidu, ekzemple, la Stela milito (Reagan spaca milita programo ne la filmoj), ili jam elspezis dudek mil milionojn dolarojn en tion, se ni permesus al tiu uloj kontinui tiel, ili elspezus unun bilionon."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Pensu en kio ni povus elspezi tiun monon, en edukeco, ni povus helpi la popolo por atingi s\u0302tato de au\u0306tokonfidenteco, plibonigi ne nur la felic\u0302eco en Usono sed ankau\u0306 ilia ekonomia levelo, plibonigi la kompeteco de usono kompare kun alia landoj."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Ni uzas la monon en malg\u0302ustaj aferoj."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Turner pensas: Tiu ulo estas tre inteligenta kaj estas konektita kun la realo, mi devus s\u0302ang\u0302i rapide la temo."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Turner: C\u0302u vi kredas ke la tempvojag\u0302o estas ebla?"}, {"text_idx": "#000012", "text": "La plej granda mensogo de la mondo"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Artikolo bazita sur la bonega eseo verkita de Alexis Schlachter originale en la hispana."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Geografio estas scienco kaj tial g\u0302i devas esti g\u0302usta, preciza. G\u0302i ne akceptas s\u0302ang\u0302ojn, se c\u0302i tiuj ne estas provitaj g\u0302is nau\u0306zo. Kiel pri fiziko. Ekzemple."}, {"text_idx": "#000015", "text": "\u201cC\u0302iu el la grandaj dividaj\u0302oj de la tero, kiujn la oceanoj disigas unu de alia, k kiun oni povas trapasi, ne transirante maron.\u201d Vortaro.net"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Vi povas trovi la samon en iu ajn vortaro au\u0306 enciklopedio. Ni c\u0302iuj konsentas pri la kriterioj, kiuj difinas kontinenton."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Do, sur la scienca kaj ekzakta bazo de tio, kio karakterizas kontinenton, Eu\u0306ropo ne estas, c\u0302ar al g\u0302i mankas oceano oriente. C\u0302u iu povos defendi, ke Eu\u0306ropo estas kontinento? Vi pravas. La multmedia enciklopedio Encarta, en sia versio de 2007, kurag\u0302as fari tian fus\u0302on lau\u0306 la jena maniero, klare kontrau\u0306dira: Eu\u0306ropo, unu el la ses kontinentoj, kiuj konsistigas la emerg\u0302itan surfacon de la Tero lau\u0306 kutimo, kvankam fakte G\u0302i estas nur kvinono de la plej okcidenta parto de la eu\u0306razia termaso, plejparte konsistanta el Azio."}, {"text_idx": "#000019", "text": "C\u0302i tiu kontrau\u0306diro ekvivalentas al aprobado de geografia mensogo transdonita de generacioj al kiu sendube estis uzata de la novaj\u0302medioj tra la mondo. Neniu vortaro au\u0306 enciklopedio konsultita malkovras au\u0306 demandas pri kial au\u0306 kiu kreis la mensogon, kaj enkondukis en popularan kutimon la supozatan fakton, ke Eu\u0306ropo estas kontinento. Kvankam la realo ec\u0302 Encarta MADE IN USA agnoskis, ke Eu\u0306ropo estas nenio alia ol segmento de vera kontinenta amaso nomata Eu\u0306razio au\u0306 por diri g\u0302in en pli precizaj geografiaj vortoj: Eu\u0306ropo estas duoninsulo de Azio. Simple tio. Kaj c\u0302e c\u0302i tiu punkto en la realo mi trovas logikan manieron ekkoni, kiu kaj kial de la dau\u0306ra mensogo."}, {"text_idx": "#000020", "text": "La potenculoj de Eu\u0306ropo, kiuj siavice koloniigis vastajn aziajn, afrikajn kaj amerikajn regionojn ... c\u0302u ili povus akcepti la malestimon esti malpli sia bazo de agoj en geografia kvalifiko ol, ekzemple, la grandega sed regata Afriko, simpla provizanto de sklavoj? Ne, nur ne. Pro la menciita kialo, la \u201ckutimo\u201d nomi \u201ckontinento\u201d kio c\u0302iam estis, estas kaj estos azia duoninsulo malrapide disvastig\u0302is en libroj kaj gazetoj."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Kaj kio pri la maljuneco de Eu\u0306ropo, kiun tiom proklamas la mondaj amaskomunikiloj? Nu, maljuneco reprezentas, psikologie: matureco, ampleksa scio, inspiras respekton, resume, g\u0302i plibonigas c\u0302iun, kiu estas premiita. Kiel estas la kazo de la malnova kontinenta kvalifiko por Eu\u0306ropo. G\u0302i estas subtila maniero sugesti la grandecon de tiu regiono de la planedo."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Iu povas logike demandi, c\u0302u tiu maljuneco ne estos fizika afero de la eu\u0306ropa teritorio. C\u0302i tio permesas al mi referenci al la teorio de la germana sciencisto Alfred Wegener kies tezo pri originala kontinento nomata Pangeo \u2013 el kiu la nunaj estis disigitaj- estas akceptita. La kontinentoj de la Tero montrig\u0302is samaj. Mi citas Encarta denove pri c\u0302i tiu punkto: Alfred Wagener postulis, komence de la 20a jarcento, la ekziston de c\u0302i tiu granda kontinento por klarigi diversajn geologiajn kaj biologiajn fenomenojn. Inter ili estas: la korespondado inter la atlantikaj marbordoj de Afriko kaj Sudameriko, la simileco inter paleozoikaj montaraj sistemoj ambau\u0306flanke de Atlantiko, kaj la distribuado de iuj grupoj de vivantaj estaj\u0302oj, kiel marsupiuloj. Wegener konkludis, ke la nunaj kontinentoj, apartigitaj, estis delokigitaj flanke de pli granda, kiun li nomis Pangeo."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Do, lau\u0306 scienco, c\u0302iuj kontinentoj havas la saman ag\u0302on. Kaj Eu\u0306ropo estas nek kontinento nek la plej malnova regiono sur la planedo. Nur restas akcepti, ke la Malnova Kontinento dau\u0306re vivos en la internacia gazetaro dum longa tempo, c\u0302ar kutimoj estas ege malfacile s\u0302ang\u0302eblaj baldau\u0306. Sed venos la tago, kiam la vero regos en nova mondo sen kompromiso kun la pasinteco. Kaj Malnova Kontinento eksmodig\u0302os por aperi nur kiel historia specimeno de la geografiaj mensogoj disvolvitaj de la amaskomunikilaj potencoj en pasinta epoko."}, {"text_idx": "#000024", "text": "\u201cMia kuzo kaj mia amiko ac\u0302etas jupojn\u201d"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Eble ili estas el skotujo, mi ne volas jug\u0302as ilin. La reala problemo estis uzi Google tradukisto de la hispana al Esperanto, kaj sen scias tra la angla."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Por pli bone kompreni la uzatajn metodojn hodiau\u0306, ni faru pas\u0302on malantau\u0306en kaj iru lau\u0306 la vojo, kiu venigis nin c\u0302i tien. La programistoj de la malnovaj sistemoj provis instrui al la sistemo regulojn pri gramatiko kaj vortprovizo, kiel: \u201cC\u0302i tio estas substantivo, c\u0302i tio estas verbo, kaj tiel ili devas kune iri en c\u0302i tiuj du lingvoj.\u201d Tamen la lingvo estas tiel flua kaj ampleksa, ke la programistoj ne povis trakti la milionojn da vortoj kaj la trilionoj da kombinaj\u0302oj, kiuj povas okazi inter ili, kaj kiel ili s\u0302ang\u0302ig\u0302as lau\u0306 la tempo ..."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Por c\u0302io c\u0302i, la nova aliro estas datuma. La unua defio estis havi sufic\u0302e da ekzemploj por kovri tiom da reguloj kaj esceptoj por c\u0302iu lingvo, sed kie vi ricevas tiom da specimenoj? Tiam ni faris la sekvan pas\u0302on kaj programis niajn komputilojn por serc\u0302i en la retejo milionojn da ekzemploj de real-mondaj tradukoj, kaj analizi c\u0302iujn tiujn datumojn por trovi s\u0302ablonojn pri kiel tutaj frazoj estas tradukitaj en aliajn frazojn. Ni uzis mas\u0302inlernadon por serc\u0302i ripetajn s\u0302ablonojn, s\u0302ablonojn kiel: \u201cc\u0302i tiu frazo en la angla s\u0302ajnas traduki c\u0302i tiun alian frazon en la hispanan, sed nur se g\u0302i estas proksima al c\u0302i tiu alia vorto.\u201d Alivorte, la traduko ne limig\u0302as al c\u0302iu el la vortoj en frazo, sed al la tuto, konsiderante la kuntekston."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Populara diraj\u0302o en la angla estas tradukita kiel alia en la hispana kun malsamaj vortoj sed la sama senco."}, {"text_idx": "#000032", "text": "\u201cMa\u0301s vale pa\u0301jaro en mano que cien volando\u201d"}, {"text_idx": "#000033", "text": "Pli bona birdo en la mano ol cent flugado"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Sed ni revenu al la Skotujo..."}, {"text_idx": "#000035", "text": "\u201cMi prima y mi amiga compran faldas\u201d. Simpla frazo en la hispana lingvo"}, {"text_idx": "#000036", "text": "\u201cMia kuzino kaj mia amikino ac\u0302etas jupojn\u201d Simpla frazo en la internacia lingvo (Esperanto)."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Ne estis du lingvoj en la traduko sed tri, inter la hispana kaj Esperanto estis la angla, nevidebla."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Mi prima (virino) -> My cousin (neu\u0306trala sekso) -> Mia kuzo (eraro)"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Mi amiga (virino) -> My friend (neu\u0306trala sekso) -> Mia amiko (eraro)"}, {"text_idx": "#000040", "text": "E\u0301l comio\u0301 el sa\u0301ndwich de e\u0301l. -> Li mang\u0302is lian sandvic\u0302on. (g\u0302uste)"}, {"text_idx": "#000042", "text": "Mirinda refleksiva pronomo en Esperanto, en la hispana estis necesa pli vorto per klarigi la ideon."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Esta ma\u0301quina puede empacar hasta diez kilogramos. -> C\u0302i tiu mas\u0302ino povas paki g\u0302is dek kilogramojn. G\u0302USTE"}, {"text_idx": "#000044", "text": "Esta ma\u0301quina puede enlatar hasta diez kilogramos. -> C\u0302i tiu mas\u0302ino povas g\u0302is dek kilogramoj. MALG\u0302USTE"}, {"text_idx": "#000045", "text": "En la dua frazo mankas unu vorto, povus esti LADSKATOLI (mi ne certas). En la angla ni havas:"}, {"text_idx": "#000047", "text": "La ideo de tiu algoritmo estas absolute mirinda, sed la problemo estas la angla, kiu ne estas la plibona lingvo por esti kiel ponto inter pluraj lingvoj."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Mi pensas ke la dominio de la angla lingvo sur la komputila teh\u0302nologio prokrasti dek jaroj la disvolvig\u0302o de la naturlingva programado kaj voc\u0302aj sintetiziloj."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Unua parto \u2013 La s\u0302erco"}, {"text_idx": "#000051", "text": "G\u0302i estis nur linio de dialogo, eta s\u0302erco, kiun la Pentagono volis forigi. Nenio okazis, g\u0302i estis nur filmo, sed la manuskriptinto koleris: li volis, ke tiu frazo restu en la skripto."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Bruce Feirstein verkis la unuan skizon de la skripto por la nova filmo de James Bond, Morgau\u0306 neniam morti (Tomorrow Never Dies) en sia apartamento en Santa Monica, Kalifornio, kaj nun, printempe 1997, li laboris pri la fina versio de la skripto en la Londonaj oficejoj de la produktentrepreno. G\u0302i estis lia dua Bond-filmo \u2013 la unua estis Goldeneye, publikigita antau\u0306 du jaroj \u2013 kaj li ankorau\u0306 verkus trian, La mondo ne sufic\u0302as, du jarojn poste."}, {"text_idx": "#000053", "text": "La mararmeo volis permesi al la produktantoj de Tomorrow Never Dies uzi iujn el siaj s\u0302ipoj kaj helikopteron, sed Phil Strub, la direktoro de la ligo-oficejo pri filmindustrio de la Pentagono, volis ion kompense: Li volis forigi tiun frazon el la skripto. Do la produktantoj iris al Feirstein por konvinki lin pri la konveneco konsenti tiun Pentagonan postulon."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Ili argumentis, ke la koncerna frazo povus c\u0302agreni la novan usonan ambasadoron en Vjetnamujo. G\u0302i povus damag\u0302i rilatojn inter Usono kaj Vjetnamujo, j\u0302us reestablita. Krome, g\u0302i povus dec\u0302enigi internacian krizon."}, {"text_idx": "#000055", "text": "\u201cMi komprenas, sed g\u0302i estas bona frazo.\u201d Mi deziras, ke ni povu uzi g\u0302in. C\u0302u vi certas, ke vi devas forigi g\u0302in? Ferstein diris al la produktantoj."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Phil Strub de la Pentagono volis g\u0302in el la manuskripto."}, {"text_idx": "#000057", "text": "La polemika iama frazo estis s\u0302erca referenco al la sola milita malvenko suferita de Usono, sed nek Strub nek la Pentagono havis senton de humuro kiam g\u0302i venis al Vjetnamujo. En la originala projekto de la skripto, James Bond, kiu estis interpretita unuafoje de Pierce Brosnan, devas paras\u0302uti super la akvoj c\u0302e la vjetnama marbordo. Ironia agento de la CIA, kiu estus pozita de Joe Don Baker, avertas lin, ke li zorgu ne kaptig\u0302i."}, {"text_idx": "#000058", "text": "\u201cVi scias, kio okazos,\u201d la agento diras al Bond ... milito eksplodos ... kaj c\u0302i-foje ni eble venkos."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Tio estis la frazo, kiu devus malaperi, sed Feirstein bezonis iom da tempo por kompreni. Li defendis g\u0302in, asertante, ke g\u0302i estas nenio alia ol s\u0302erco, sed la produktantoj respondis, ke por la Pentagono g\u0302i estas dilemo. Ili klarigis, ke Strub zorgas pri tio, ke g\u0302i povus esti miskomprenita de la vjetnamanoj, kiuj eble vidis en g\u0302i vualitan minacon de la usona militistaro. kiu finfine kunlaboris kun la produktado de la filmo. C\u0302i tio povus meti en malkomfortan pozicion la novan usonan ambasadoron en Vjetnamujo, Pete Peterson, eksa militkaptito, kiu alvenis en Hanojo antau\u0306 nur du semajnoj por ig\u0302i la unuan usonan ambasadoron en Vjetnamio en jardekoj."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Dua parto \u2013 La nedeziderata nacioneco"}, {"text_idx": "#000061", "text": "Tamen tio ne estis la unua fojo, ke la produktantoj de Bond-filmo alproksimig\u0302is al Feirstein por peti politikajn s\u0302ang\u0302ojn al la skripto. En novembro 1994, dum Feirstein estis en la oficejoj de la produktentrepreno Leavesden Studios en Norda Londono, laborante pri la fina manuskripto por Goldeneye, la produktantoj petis lin s\u0302ang\u0302i la naciecon de unu el la fiuloj."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Feirstein alig\u0302is al la projekto malfrue por recenzi la manuskripton de alia verkisto. Strub havis problemon kun la unua versio, kiu prezentis usonan admiralon prezentitan kiel stultulo, kiu havis sian insignon forgluita de deloga membro de la rusa mafio, kiu poste uzis g\u0302in por s\u0302teli sekretan spacan armilon nomitan Oran okulo. La produktantoj volis, ke la Pentagono havigu al ili tri helikopterojn kaj kvindek marsoldatojn por pafi dum du au\u0306 tri tagoj en Porto-Riko, kio devus esti la kulmina sceno de la filmo, en kiu soldatoj savas Bond."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Strub diris al la produktantoj, ke la Pentagono pretas helpi. Por la Pentagono, c\u0302iu filmo, kiu montras la marsoldatojn en savoperacio, estas bona filmo. Tamen estis malgranda problemo: se la produktantoj volis la kunlaboron de la Pentagono, ili devis s\u0302ang\u0302i la naciecon de la admiralo trompita por la fiulino."}, {"text_idx": "#000064", "text": "La produktantoj povus rifuzi. Ili povus esti luitaj la helikopteroj kaj dungitaj ekstraj por ludi la marsoldatojn. Sed g\u0302i estintus pli multekosta. Ili devus pentri la helikopterojn, dungi pilotojn, lui uniformojn, kaj ekzerci kun la ekstraj. Uzi verajn militajn helikopterajn pilotojn kaj marsoldatojn estus pli facile kaj multe pli malmultekoste. Do ili konsentis akcepti la kondic\u0302ojn starigitajn de Strub kaj s\u0302ang\u0302is la naciecon de la admiralo kontrau\u0306 aliro al militistoj kaj ekipaj\u0302oj. S\u0302ang\u0302ante sian filmon, ili efektive estis subac\u0302etitaj."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Post kiam la interkonsento estis fermita, la 20an de januaro 1995, Strub skribis dankleteron al Tom Pevsner, plenuma produktanto de Goldeneye, kiu tekstis: \u201cNi dankas vin, ke vi s\u0302ang\u0302is la identecon de la usona admiralo al tiu de eksterlanda oficiro. \u00bb"}, {"text_idx": "#000066", "text": "\u201cNi ne povis permesi ke mararmea admiralo montrig\u0302u en filmo malkas\u0302anta sekretojn, do ni proponis, ke g\u0302i estu alia nacieco. Li farig\u0302is admiralo de la franca mararmeo kaj ni kunlaboris, \u201cdiris Strub en intervjuo en sia oficejo c\u0302e la Pentagono."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Tamen s\u0302ang\u0302i la identecon de la admiralo al tiu de franca oficiro kreis novan problemon, c\u0302ar montrig\u0302is, ke la produktantoj ankau\u0306 bezonas la kunlaboron de la franca mararmeo por fari la filmon, kaj la francoj ankau\u0306 ne volis vidi unu el siaj admiraloj portretitaj kiel stultulo. Mi ricevis noton de unu el la produktantoj dirante al mi, ke ni devas fari iujn s\u0302ang\u0302ojn por plac\u0302i al la franca registaro. La fiulino devis s\u0302teli la identigan karton de la admiralo por akiri aliron al la fregato kaj s\u0302teli la helikopteron. La fregato estis en Montekarlo. Kiam mi alig\u0302is al la projekto, la usona admiralo jam malaperis de la filmo. Mi alvenis por prilabori la finan projekton kaj ni ne certis, kiu pruntedonos al ni la koncernan boaton. La francoj konsentis fari tion, sed volis certigi, ke en neniu kazo la bildo de la franca mararmeo fus\u0302ig\u0302os. \u201cKiam ili pruntedonas al vi siajn ludilojn, ili volas diri kion ili uzos\u201d memoras Feirstein."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Tiel, la admiralo, kiu komencis kiel usonano unue kaj franco poste, estis listigita en la skripto kiel kanada."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Fakte, en la filmo mem, se vi atentos, vi vidos, ke acera folio, la kanada nacia simbolo, aperas sur la identiga karto de la admiralo, io, kion kontrau\u0306is nek la Pentagono nek la Franca Mararmeo nek produktantoj, ili bezonis nenion de la kanada mararmeo."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Vidi pli en la anglan: "}, {"text_idx": "#000071", "text": "LA NIGRA LIBRO estas verko de la itala verkisto Giovanni Papini, kie li rekreas, per serio de c\u0302apitroj au\u0306 konversacioj, rakontojn kaj situaciojn kun la plej diversaj roluloj, ambau\u0306 realaj (Picasso, Wright, Dali\u0301, Hitler, Valery, ktp.) Kaj Imagaj\u0302oj, kie oni diskutas pri politikaj, sociaj, moralaj kaj aliaj aferoj."}, {"text_idx": "#000072", "text": "C\u0302i tiu konversacio estas FIKCIO, sed g\u0302i sukcesis kiel vera kaj estis publikigita kiel tia en gravaj hispanaj j\u0302urnaloj kiel ABC kaj El Pai\u0301s, mi ankau\u0306 estis viktimo de c\u0302i tiu trompo kaj mi konservos tiun eldonaj\u0302on kiel tradukan ekzercon kaj c\u0302ar persone, mi volus, ke g\u0302i estu vera."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Plena teksto de la deklaroj faritaj de Pablo Picasso al la revuo de L \u0301 Association Populaite des Amis de Muse\u0301es, \u201cLe Muse\u0301e vivant\u201d no 17-18 de la jaro 1963."}, {"text_idx": "#000074", "text": "Kiam mi estis juna, kiel c\u0302iuj junuloj, mi havis la religion de arto, de granda arto; Sed tra la jaroj mi ekkomprenis, ke arto, kiel g\u0302i estis koncipita g\u0302is la fino de 1800, jam finig\u0302is, mortanta, kondamnita, kaj ke la supozata arta agado, kun sia tuta florado, ne plu estas ol la multforma manifestig\u0302o de lia agonio. Viroj retirig\u0302as, pli kaj pli neinteresig\u0302as pri pentraj\u0302o, skulptaj\u0302o kaj poezio; Krom la kontrau\u0306aj aspektoj, la nuntempaj homoj havas sian koron metitan sur ion tre malsaman: mas\u0302inoj, sciencaj malkovroj, ric\u0302eco, la kontrolo de naturaj fortoj kaj de c\u0302iuj teritorioj de la mondo. Ni ne plu sentas arton kiel esenca bezono, spirita bezono, kiel okazis en pasintaj jarcentoj."}, {"text_idx": "#000075", "text": "La novaj generacioj, amantoj de meicsaniko kaj sportoj, pli sinceraj, pli cinikaj kaj brutalaj, lasos arton, iom post iom, forigita al muzeoj kaj bibliotekoj, kiel nekomprenebla kaj senutila restaj\u0302o de la pasinteco. En tempo, kiam arto ne plu estas la mang\u0302aj\u0302o de la plej bonaj, la artisto povas montri sian talenton en c\u0302iaj provoj de novaj formuloj, en c\u0302iuj kapricoj kaj fantazioj, en c\u0302iuj registroj de intelekta c\u0302arlatanismo. La homoj ne plu serc\u0302as konsolon au\u0306 altigon en la artoj. Kaj la rafinitaj, ric\u0302aj, senokupaj, kvintesencaj distilistoj serc\u0302as la novan, la eksterordinaran, la originalan, la ekstravagancan, la skandalan. Miaflanke, de \u201ckubismo\u201d kaj pli, mi kontentigis c\u0302i tiujn sinjorojn kaj kritikantojn per la multaj mals\u0302paremaj pensoj, kaj ju malpli ili ilin komprenis, des pli ili admiris ilin. Amuzig\u0302ante kun c\u0302iuj tiuj ludoj, kun c\u0302iuj tiuj tiktakoj, tiuj enigmoj, enigmoj kaj arabeskoj, mi rapide famig\u0302is. Kaj famo signifas por pentristo: vendoj, profitoj, ric\u0302aj\u0302o, ric\u0302eco."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Hodiau\u0306, kiel vi scias, mi estas fama kaj tre ric\u0302a. Sed kiam mi estas sola kun mi mem, mi ne havas la kurag\u0302on konsideri min artisto lau\u0306 la granda malnova senco de la vorto."}, {"text_idx": "#000077", "text": "Estis grandaj pentristoj kiel Giotto, Ticiano, Rembrandt kaj Goya. Mi estas nur publika bufono, kiu komprenis sian tempon. La mia estas maldolc\u0302a konfeso, pli dolora ol g\u0302i s\u0302ajnas, sed g\u0302i havas la meriton esti sincera."}, {"text_idx": "#000078", "text": "13 Frazoj de la libro 13,99 EUR"}, {"text_idx": "#000079", "text": "1. Churchill jam trovis la respondon: li diris \u201cke g\u0302i estas la plej malbona sistemo krom c\u0302iuj aliaj.\u201d Kiu avertas, tiu ne estas perfidulo. Li ne diris la plej bonan sistemon; diris la plej malbona."}, {"text_idx": "#000080", "text": "2. Ni vivas en la unua sistemo de regado de homo de homo, kontrau\u0306 kiu ec\u0302 libereco estas senpova. Kontrau\u0306e, g\u0302ia plej granda atingo konsistas g\u0302uste en forte veti je libereco. Iu ajn kritiko donas al g\u0302i eminentecon, iu ajn bros\u0302uro plifortigas la iluzion pri g\u0302ia dolc\u0302a toleremo. Sed g\u0302i finas truddevigi nin c\u0302iuokaze. C\u0302io estas permesita, neniu riproc\u0302os vin, se vi g\u0302enos la kokinejon. La sistemo atingis sian celon: ec\u0302 malobeo farig\u0302is formo de obeo."}, {"text_idx": "#000081", "text": "3. C\u0302io estas provizora: amo, arto, planedo Tero, vi, mi. Morto estas io tiel neevitebla, ke g\u0302i surprizas c\u0302iujn. Kiel scii, c\u0302u c\u0302i tiu tago ne estos la lasta? Ni pensas, ke ni havas tempon. Kaj tiam subite, jen, ni dronas, fino de reguliga tempo. Morto estas la sola rendevuo, kiu ne estas en nia tagordo."}, {"text_idx": "#000082", "text": "4. Mi estas publicisto: tio estas mi poluas la universon. Mi estas la ulo, kiu vendas al vi fekon. Iu igas vin revi pri tiuj aferoj, kiujn vi neniam havos. Eterne blua c\u0302ielo, ulinoj neniam malbelaj, perfekta felic\u0302o, retus\u0302ita per la Photo-Shop. Ravaj bildoj, alloga muziko. Kiam, per s\u0302parado, vi sukcesas ac\u0302eti la au\u0306ton de viaj revoj, tiun, kiun mi lanc\u0302is en mia lasta kampanjo, mi jam faros g\u0302in el modo. Mi estas tri sezonoj antau\u0306 vi, kaj mi c\u0302iam sukcesas c\u0302agrenigi vin. Glamour estas la lando, kiun oni neniam atingas. Mi narkotas vin per noveco, kaj la avantag\u0302o de la nova estas, ke g\u0302i neniam estas por longa tempo. C\u0302iam estas nova novaj\u0302o por maljunigi la malnovan. Bavigu vin, jen mia pastraro. En mia profesio, neniu volas vian felic\u0302on, c\u0302ar felic\u0302aj homoj ne konsumas. Via sufero stimulas komercon. En nia j\u0302argono, ni nomis g\u0302in \u201cpost-ac\u0302eta deprimo\u201d. Vi urg\u0302e bezonas produkton, sed tuj ac\u0302etinte g\u0302in, vi bezonas alian."}, {"text_idx": "#000083", "text": "5. Por krei bezonojn, tamen, estas esence nutri envion, doloron, nesatigeblecon: jen niaj armiloj. Kaj vi estas nia celo."}, {"text_idx": "#000084", "text": "6. La eu\u0306ro estis elpensita por igi la salajrojn de ric\u0302uloj aspekti dek ses fojojn malpli maldecaj."}, {"text_idx": "#000085", "text": "7. Mi dekretas kio estas Au\u0306tentika, kio estas Bela, kio estas Bona. Mi elektas la modelojn, kiuj post ses monatoj malmoligos vian. Vidante ilin portretitajn, vi baptas ilin kiel top-models; miaj frau\u0306linoj trau\u0306migos iun ajn virinon pli ol dekkvarjaran. Vi admiregas tion, kion mi elektas. C\u0302i-vintre la mamoj estos pli altaj ol la s\u0302ultroj kaj la razita pic\u0302o. Ju pli mi ludas kun via subkonscio, des pli vi obeas min. Se mi kantas la plejbonecon de jahurto sur la muroj de via urbo, mi garantias, ke vi finos ac\u0302eti g\u0302in. Vi pensas, ke vi havas liberan volon, sed en la malplej atendata tago vi rekonos mian produkton en la superbazara sekcio; kaj vi ac\u0302etos g\u0302in, nu, nur por pruvi g\u0302in, kredu min, mi konas mian laboron."}, {"text_idx": "#000086", "text": "8. Kion mi faros, se la homaro decidos anstatau\u0306igi Dion per konsumvaroj?"}, {"text_idx": "#000088", "text": "10. Ne ekzistas maniero eskapi. C\u0302iuj pordoj estas fermitaj, inter la plej larg\u0302aj ridetoj. Ili havas vin kaptita per kreditoj repagindaj, monataj kotizoj, pagotindaj lupagoj. C\u0302u vi sentas impulson protesti? Milionoj da senlaboruloj atendas por anstatau\u0306i vin. Protestu tiom, kiom vi volas"}, {"text_idx": "#000089", "text": "11. Permesu al mi memorigi, ke reklamado estas cerba veneniga tekniko, kiun inventis la usonano Albert Davis Lasker en 1899, kaj ke, c\u0302efe, estis disvolvita kun granda efikeco de certa Joseph Goebbels en la 1930-aj jaroj, kun la celo de konvinku la germanan popolon por bruligi c\u0302iujn judojn. Goebbels estis lerta kreiva verkisto."}, {"text_idx": "#000090", "text": "12. Homoj pelataj de plej bonaj intencoj estas c\u0302iam tiuj, kiuj finas farig\u0302i monstroj. Hodiau\u0306 mi scias, ke nenio s\u0302ang\u0302ig\u0302os, neeblas, estas tro malfrue. Vi ne povas batali kontrau\u0306 c\u0302iea, virtuala kaj senodora kontrau\u0306ulo. Kontrau\u0306dirante Pierre de Coubertin, mi dirus, ke nuntempe la grava afero estas nepartopreni. Vi devas malaperi kiel Gauguin, Rimbaud au\u0306 Castaneda, jen c\u0302io. Iru al dezerta insulo kun Angelica, kiu s\u0302miras oleon sur la mamojn de Juliana, kiu suc\u0302as vian sageton. Kreskigu vian marijuuanan plantejon esperante nur morti antau\u0306 ol venos la fino de la mondo. Brulmarkoj gajnis la trian mondmiliton kontrau\u0306 homoj. La propraj\u0302o de la Tria Mondmilito estas, ke c\u0302iuj landoj perdis g\u0302in samtempe. Mi donos al vi ekskluzivaj\u0302on: David neniam venkas Goljaton. Mi estis naiva. Sincereco ne estas bezonata kvalito en c\u0302i tiu kompanio. Ili trompis min. C\u0302i tio fakte estas la sola punkto, kiun vi kaj mi havas komune."}, {"text_idx": "#000091", "text": "13. S\u0302taguloj estas la novaj sklavoj: sensalajraj, manipuleblaj kaj ekspluateblaj lau\u0306plac\u0302e, kandidatoj maldungotaj dum la nokto, kafportistoj, fotokopiiloj kun kruroj \u2013 same forj\u0302eteblaj kiel razilo Bic."}, {"text_idx": "#000092", "text": "\u201cDonu al mi apogpunkton kaj mi suprenlevos la teron\u201d Arkimedo."}, {"text_idx": "#000093", "text": "Ekde la komenco de civilizo, militoj, konkeroj kaj la stabileco de la teritorioj estis markitaj de teknologia progreso, kiuj malestimis c\u0302i tiujn progresojn estis kondamnitaj esti subigitaj."}, {"text_idx": "#000094", "text": "La grekoj en Konstantinopolo forpus\u0302is la atakojn de la islamanoj danke al la tecxnologio de la greka fajro, kiam la hungara Urbano ofertis al ili la technologio de potenca kanono kaj estis malakceptita de Konstantino la 11-a. Li kondamnis sian imperion c\u0302ar c\u0302i tiu tecxnologio alvenis al la manoj de la sultano Mehmed 2-a, kiu fine detruis la muregojn kaj konkeris la urbon."}, {"text_idx": "#000095", "text": "\u201cProble\u0300me ge\u0301ne\u0301rale de la stabilite\u0301 du mouvement\u201d (1892) estas la nomo de grava scienca eldonaj\u0302o verkita de Aleksandr Lyapunov, rusa sciencisto, kiu, kiel multaj el tiuj, kiuj volis konigi sian verkon, devis fari tion en la lingvafrankao de la momento, la franca."}, {"text_idx": "#000096", "text": "C\u0302i tio estas spegulbildo pri unu el la randoj de lingva imperiismo, la kontrolo pri scienca disvolvig\u0302o, la manipulado necesa por centri intelektan produktadon c\u0302irkau\u0306 la potenca centro de la momento, kaj g\u0302i funkcias tre bone, kiel malvirta cirklo, per lingva altrudo kreas alloganton, sciencistoj kaj intelektuloj g\u0302enerale volas publikigi ne nur en la lingvo sed en la reganta lando, eble log\u0302as tie, laboras en unu el g\u0302iaj universitatoj, kaj forlasas siajn proprajn landojn kaj kulturojn por povi ig\u0302i renomaj. Provu s\u0302ang\u0302i tion c\u0302ar la neu\u0306traleco estas multe pli granda minaco ol imagas la naivaj noblaj mensoj de esperantistoj."}, {"text_idx": "#000097", "text": "Kiam Persujo proponis al la Ligo de Nacioj post la unua mondmilito la uzon de Esperanto kiel internacian lingvon, la francoj reprezentitaj de Gabriel Hanotaux kaj Le\u0301on Be\u0301rard mokis kaj vetois la proponon: \u201cla mondo jam havas universalan lingvon, la francan \u201cLa viro, kiu parolis tiujn vortojn, diris ilin, kiel li poste konfesos, sekvante ordonojn, la ekskuzon per kiu estis faritaj la plej grandaj abomenaj\u0302oj en la historio. C\u0302i tiu viro pensis, ke li faras la malpuran laboron, kiun lia lando ordonis al li fari, sed se ni pensas pri kiom longe la francoj konservis c\u0302i tiun privilegian statuson, ni povus pensi, ke ili efektive faras la malpuran laboron de Usono, lando, kiun Francio helpis krei por g\u0302eni la anglojn, en sufic\u0302e naiva nobla sinteno."}, {"text_idx": "#000098", "text": "En 1906 fondig\u0302is Internacia Asocio de Esperantistaj Sciencistoj kun la subteno de J.J. Thomson, Nobel-premiita sciencisto pri fiziko pro la malkovro de la elektrono kaj instruisto de Bo\u0308hr, Rutherford, Oppenhaimer, mi au\u0306dacas, ke li estas la avo de la nuklea epoko. C\u0302i tiu organizo skribis leteron al Albert Einstein en Esperanto en 1927 por inviti lin, mi ne scias, c\u0302u gxi havis respondon au\u0306 ec\u0302 se li legis g\u0302in, sed li konservis g\u0302in, c\u0302ar g\u0302i estas en unu el liaj arkivoj c\u0302e la Jerusalema Universitato, estas du kuriozaj aferoj pri la letero. La unua estas, ke Einstein skribis 2 jarojn poste en 1929 leteron germane donante sian subtenon al Esperanto kaj la dua estas, ke la letero de 1927 estis skribita de Krakovo, kia minaco povus esti pli timinda por imperiismo ol malcentralizado? La fakto, ke tiu letero ne estis el Berlino, el Parizo, el Londono, signifis, ke ekzistas dang\u0302ero perdi kontrolon pri tio, kio eble estis la plej grava informo en la historio de la homaro kaj tio ne povus esti permesita."}, {"text_idx": "#000099", "text": "La nazioj kaj stalinisma Rusio provis detrui Esperanton per materiala detruado de siaj parolantoj, Usono kun sia kau\u0306ra imperiismo provis aliajn aferojn, ekzemple krei propagandon kiel \u201cla lingvo de la agresanto\u201d, kiu inkluzivis filmetojn de armeo minacanta kaj pridemandante en Esperanto kaj svingante Esperantan flagon, au\u0306 la subtenon, unue en Anglujo kaj poste en Usono de la interlingva lingvo, vera fiasko, sed kiu kreas la c\u0302iam utilan iluzion pri libereco."}, {"text_idx": "#000100", "text": "Conseil Europe\u0301en pour la Recherche Nucle\u0301aire, do la Eu\u0306ropa Konsilio por Nuklea Esploro, estas kurioze vidi, ke io kreita post la dua mondmilito ne havas nomon kaj akronimon en la angla, kvankam fakte g\u0302i estas nek konsilia, nek eu\u0306ropa, nek g\u0302i estas por nuklea esplorado, en strikta senso."}, {"text_idx": "#000101", "text": "Tie Usono ne kontribuas monon, sed se g\u0302i profitas la eu\u0306ropan malavarecon por trejni siajn proprajn profesiulojn, rabadon lau\u0306 la plej bona Hollywooda stilo de la 50-aj kaj 60-aj jaroj, vi scias kun Sofia Loren parolanta en la angla. En tiu loko estis konceptita ideo, ke sen esti nuklea havis tutmondan atingon, revoluciante nian manieron komuniki kaj kreante merkatan valoron g\u0302is superado de la petroleaj kaj au\u0306tomobilaj kompanioj, la tutmonda reto, proponita de la brito Tim Berners-Lee kun la klopodoj de la belgo Robert Cailliau, kiu rekomendis lin renomi la projekton, reorganizi la proponon kaj montris al li kiel movig\u0302i ene de la burokratio (sciencistoj ankorau\u0306 ne inventis ion por forigi g\u0302in) por ke lia projekto realig\u0302u, sed kial tia invento havas tiel teruran nomon? En la angla, lau\u0306 Douglas Adams, j\u0302urnalisto de The Independent WWW, g\u0302i estas la plej longa tri-litera akronimo elparolebla, kaj g\u0302i estas \u201cla sola afero, kiun mi scias, kies mallongigita formo dau\u0306ras trioble pli longe ol g\u0302ia plilongigita formo,\u201d nu, ili devis meti nomon en la angla, vi scias, ke g\u0302i estu akceptita kiel nuntempaj filmoj. Persone mi tre s\u0302atas TTT Tut Tera Teksaj\u0302o, estas pli facile diri T, T, T ol W, W, W kaj en c\u0302iuj lingvoj T estas T, sed hej, kion vi povas fari?"}, {"text_idx": "#000102", "text": "Nu, neniu scias, sed scio pri la pasinteco permesas al ni supozi iujn aferojn, same kiel Francio generis Usonon, dum la mandato de Richard Nixo\u0301n, Usono generis la modernan c\u0302inan s\u0302taton, tiu stranga miksaj\u0302o de komunismo kaj sovag\u0302a kapitalismo, kiu prosperas al Okcidenta konsumismo kaj la ambicio de entreprenistoj, kiuj donas sian scion, c\u0302ar ili pensas, ke la grava afero estas posedi markon."}, {"text_idx": "#000103", "text": "Mandarena c\u0302ina estos la lingvo de la estonteco, mi ne scias, sed mi ne kredas, g\u0302ia grandega lingva distanco de hindeu\u0306ropa kaj subesta rasismo en la okcidenta pensmaniero certe rifuzos tiun eblecon, sed C\u0302inio povus ludi la neu\u0306tralan karton kaj proponi Esperanton de reganta sed akordiga pozicio."}, {"text_idx": "#000104", "text": "Kaj eble tiam, multe pli for ol Zamenhof povus imagi, staros apogpunkto, de kiu estos utiligita estonta scienca produktaj\u0302o kaj la maniero kiel la mondo movig\u0302as."}, {"text_idx": "#000105", "text": "\u00abEn la mondon venis nova sento\u00bb...Parolante kun la esperantistaro"}, {"text_idx": "#000106", "text": "La internacia lingvo ne estas restaj\u0302o de la pasinteco: reaktivigita de interreto, g\u0302i dau\u0306re malfermas la pordojn de la mondo al miloj da homoj."}, {"text_idx": "#000107", "text": "El la originalo en la hispana, c\u0302i tiu traduko estas publikigita kun permeso de la au\u0306toro."}, {"text_idx": "#000108", "text": "Se ni legas gazeton de antau\u0306 jarcento, tre vers\u0302ajne ni baldau\u0306 renkontos Esperanton. En la Hispanujo de la 20-aj kaj 30-aj jaroj, la lingvo kreita fine de la 19-a jarcento de la pola okulisto La\u0301zaro Zamenhof estis en plena apogeo: venis la tempo formi novan mondon, nian mondon, kaj multaj volis, ke g\u0302i estu pli libera, homaranisma kaj unuig\u0302inta ol la antau\u0306a. Esperanto estis prezentita kiel ideala ilo por c\u0302esigi la malegalecojn kaj barojn, kiuj apartigis iujn homojn de aliaj, tiel ke en la gazetoj multig\u0302is la alvokoj rilataj al g\u0302ia ekspansio: Esperanto-ateneoj organizis kursojn, konferencojn, artajn vesperojn, ekskursojn, kaj la sindikatoj kurag\u0302igis la instruadon de tiu lingvo, kiu pelis la homaron al la estonteco. Emilia Gasto\u0301n, filino de aragonaj intelektuloj, farig\u0302is la unua \u2018denaska\u2019 parolanto de Esperanto en la mondo, kreskinta en familio, kiu uzis tiun lingvon en ilia c\u0302iutaga vivo."}, {"text_idx": "#000109", "text": "Estas klare, ke tiu idealisma vizio ne kristalig\u0302is: malegalecoj kaj baroj ankorau\u0306 estas c\u0302i tie, obstinaj, kaj Esperanto ne havas la c\u0302eeston, kiun Zamenhof revis. Kaj tamen estus eraro klasifiki c\u0302i tiun lingvon kiel restaj\u0302on de la pasinteco, c\u0302ar g\u0302i estas ankorau\u0306 uzata de miloj da homoj kaj konstante allogas novajn parolantojn. Al g\u0302iaj homaranismaj konotacioj ni devas aldoni du unikajn ecojn: unuflanke, g\u0302i estas tre facile lernebla, c\u0302ar g\u0302i estas specife desegnita por esti facila; aliflanke, g\u0302i malfermas la pordojn de amika kaj tutmonda komunumo, en kiu nacieco farig\u0302as akcesora datumo. \u00abParto (granda plimulto, mi kurag\u0302us diri) de la homoj, kiuj alproksimig\u0302as al Esperanto, faras g\u0302in altirita de g\u0302ia bildo de lingvo de amikeco trans landlimoj kaj de intereso scii la mondon lau\u0306 alia pli au\u0306tentika kaj malpli konvencia perspektivo. Estas ankau\u0306 homoj, kiuj scivolas, sed mi pensas, ke certa g\u0302enerala ideo pri intereso en la mondo unuigas nin c\u0302iujn parolantojn \u201c, klarigas Jose\u0301 Antonio del Barrio, prezidanto de la Hispana Esperanto-Federacio."}, {"text_idx": "#000110", "text": "Estas tre malfacile taksi kiom multaj el c\u0302i tiuj parolantoj estas en Hispanio, c\u0302ar ne ekzistas censoj kaj, nuntempe, farig\u0302is multe pli ofte lerni Esperanton memstare. \u201cNi povus esti en la ordo de kelkaj miloj: pli ol du mil kun ec\u0302 baza nivelo kaj ne pli ol dek mil, sed mi mem ne scias certe,\u201d agnoskas Del Barrio. La novaj teknologioj, for de subteni Esperanton, kondukis al frapa reaktivigado: \u00abMi kelkfoje diras, ke la interreto estis kreita por Esperanto. Dum antau\u0306aj generacioj devis eltrovi kiel krei kaj konservi kontaktojn kun homoj en aliaj lokoj au\u0306 aliri materialon kreitan en Esperanto, nun tiuj ebloj estas nur unu klako. C\u0302iu povas trovi esperantiston en iu ajn lando en la mondo per sociaj retoj, au\u0306 au\u0306skulti kantojn au\u0306 spekti filmetojn en Esperanto c\u0302e YouTube \u00bb. Antau\u0306e la kutima maniero lerni g\u0302in estis alaproksimig\u0302i al Esperanto-rondo, sed hodiau\u0306 miloj da junuloj lernas g\u0302in per la platformo Duolingo, ec\u0302 de anguloj de la planedo, kie kultura asocio neniam ekzistis."}, {"text_idx": "#000111", "text": "\u201cMi trovis amon per c\u0302i tiu lingvo. G\u0302i estas la lingvo de mia hejmo, en kiu mi petas salon\u00bb"}, {"text_idx": "#000112", "text": "Carlos Pesquera, 31-jarag\u0302a sociologo el Santandero, eklernis c\u0302e Duolingo, kiu havis Esperanton kiel pritraktatan konton ekde sia universitata tempo: \u201cMin allogis la ideo, ke g\u0302ia bazo estas racia, ke ne gravas, kia estas via kulturo au\u0306 lingvo patrino por lerni g\u0302in pli bone, ke ekzistas neniu grupo, kiu parolas pli bone nur per naskig\u0302o ... Sed la c\u0302efa afero estas, ke g\u0302i estas la plej granda simbolo de la homaro ebla: vi decidas dedic\u0302i tempon al io, kies celo estas rompi c\u0302iujn barojn, alproksimig\u0302i al homoj konsiderante nur, ke ili estas tiel homaj kiel vi\u201d, li klarigas. La simbolo ne dau\u0306ris longe por ig\u0302i io pli palpebla: en 2016, kiam li ne uzis la lingvon de unu jaro, Carlos vojag\u0302is bicikle tra Eu\u0306ropo per Pasporta Servo \u2013 reto de esperantistaj gastigantoj \u2013 kaj c\u0302eestis la Internacian Kongreson de Junaj Esperantistoj en Vroclavo (Pollando). Tie li renkontis Katharina, germanon, kaj tial li nun respondas el Hamburgo: \u00abMi trovis amon per c\u0302i tiu lingvo. Hejme ni parolas Esperanton ekskluzive, krom se ni estas kun familio. Mi jam parolis la germanan kaj s\u0302i lernis la hispanan, sed ni jam havis la kutimon paroli Esperanton kaj estas pli juste: se ni uzus la lingvon de la alia persono, estus denaska malegaleco. Esperanto estas mia hejma lingvo kaj, kiam ni havos infanojn, ili estos denaskaj parolantoj de Esperanto, sed ankau\u0306 de la hispana kaj germana."}, {"text_idx": "#000113", "text": "C\u0302i tiu ekvilibro inter parolantoj, sendepende de ilia deveno, aparte interesas Vicente Manzano-Arrondo, 57-jarag\u0302a el Sevilo kaj profesoro pri esplorado pri homa konduto en la Universitato de Sevilo, specialig\u0302anta pri la studo de subpremo. Lia laboro pri c\u0302i tiu fenomeno en la akademia kampo igis lin detekti \u201csocian malsanon, kiu konsistas en senti sin kulpa, c\u0302ar oni ne naskig\u0302is en Novjorko au\u0306 Londono kaj, sekve, ne havas la anglan kiel gepatran lingvon.\u201d En 2016 li komencis studi Esperanton kaj, dek monatojn poste, li partoprenis en interkultura konferenco en Pollando. \u00abTie mi trovis min parolanta kun anglo kaj germano. Ili ambau\u0306 estas pli altaj ol mi kaj venas de du potencaj, ric\u0302aj kaj influaj s\u0302tatoj. En universitato ni scias per sperto, ke kongresoj en la angla estas regataj de anglalingvanoj, same kiel en germanaj kongresoj regas germanlingvanoj. Sed mi konstatis, ke en tiu konversacio de preskau\u0306 unu horo la situacio estis 100% horizontala, ke neniu superas iun ajn. Kadre de sia esplorado, Vicente intervjuis esperantistojn, kiuj ankau\u0306 flue parolas la anglan, el diversaj landoj kiel Benino, Irano, Rumanio, C\u0302inio au\u0306 Hispanio: \u00abC\u0302iuj respondas al mi la samon: la angla helpis ilin trovi laboron, sed g\u0302i ne generas pasion. Esperanto ne alportis al ili ec\u0302 unu eu\u0306ron, sed signifon en la vivo, reton de amikoj de lukso kaj g\u0302ojo. Unu diris al mi: \u2018Mia cerbo parolas svahile; mia bus\u0302o, la angla; mia koro, Esperanto \u2018\u00bb."}, {"text_idx": "#000114", "text": "\u201cPost kelkaj tagoj mi trovis min paroli kun anglo kaj germano kaj mi konstatis, ke per Esperanto, neniu superas iun ajn\u201d"}, {"text_idx": "#000115", "text": "Babilante kun esperantistoj, neatenditaj loknomoj aperas tute nature, kvazau\u0306 la lingvo ankau\u0306 aboliciis geografiajn distancojn. Saioa Escobar, 35-jara, kaj Javier Alcalde, 42-jarag\u0302a, estas instruistoj kaj ili renkontig\u0302is en 2012 en kurso organizita de Kataluna Esperanto-Asocio en sia urbo Barcelono. Kvar jarojn poste, ili geedzig\u0302is, kaj ilia hejmo farig\u0302is ankorau\u0306 unu nodo en reto c\u0302irkau\u0306anta la tutan planedon. \u201cDanko al Esperanto, ni havas amikojn en lokoj kiel Demokratia Respubliko Kongo, Kanado, Pollando au\u0306 Japanio kaj ni vizitis Koreion, Tunizion au\u0306 Slovakion profunde, dum vojag\u0302oj, kiuj malmulte rilatas al konvencia turismo, c\u0302ar vi integras vin en la komunumo\u201d , ili detaligas. Saioa kunlaboras kun orfejo en Kongo administrata de esperantistoj kaj Javier povis fari akademian esploradon en la rifug\u0302eja kamparo de Calais danke al kontaktoj kun parolantoj de c\u0302i tiu lingvo."}, {"text_idx": "#000116", "text": "Kio estas la lasta konversacio, kiun vi havis en Esperanto? Niaj kunparolantoj ne bezonas peni memori. Vicente parolas dum kelka tempo pri riparado de biciklo. Javier havis debaton kun pluraj amikoj pri rilatoj inter Rusio kaj Ukrainio. Saioa respondis al mesag\u0302o de kanada profesoro, kiu helpas traduki verkon de Procopius of Caesarea, bizanca historiisto de la 6-a jarcento, el la malnovgreka al Esperanto. Kaj Karlo kaj Katharina ... nu, ili parolas Esperanton c\u0302iam: \u201cG\u0302i estas la lingvo, en kiu mi petas salon, mi demandas, kie estas la s\u0302losiloj au\u0306 mi deziras mian tutan amon.\u201d"}, {"text_idx": "#000117", "text": "Mia patro estis el Kroatio, en sia generacio c\u0302iuj parolis almenau\u0306 du lingvojn, g\u0302enerale, la kroatan kaj la italan, en la sekva generacio c\u0302iuj parolis du lingvojn, la kroatan kaj la anglan, se en nur unu generacio la italo postlasis, la sama povus okazas al la angla lingvo, ec\u0302 se duono de la mondo parolas g\u0302in, sen potenco, kiu trudas g\u0302in kaj administras g\u0302in, g\u0302i ne mortos, sed g\u0302i certe perdos sian influon."}]