[{"text_idx": "#000002", "text": "Malfidu la artan inteligenton, ec\u0302 se g\u0302i parolas Esperanton"}, {"text_idx": "#000003", "text": "En la lastaj malmultaj tagoj c\u0302e la reta mondo s\u0302tormis la apero de praktika projekto de arta inteligento nomata ChatGPT. G\u0302i estas babililo kun kiu vi povas konversadi, vi faras demandojn au\u0306 petas ke g\u0302i verku tekston, kaj g\u0302i respondas per kelkaj perfekte strukturitaj paragrafoj, tute kongruaj kun via demando. G\u0302i tiel bone imitas la homojn kapablojn, ke g\u0302i s\u0302ajnas inteligenta. Kaj g\u0302i babilas ec\u0302 en Esperanto!"}, {"text_idx": "#000004", "text": "C\u0302ion c\u0302i g\u0302i mem eksplikas multe pli bone ol mi, do mi lasu ke g\u0302i mem respondu:"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Ekspliku en Esperanto kio vi estas\nMi estas asistanto, programo kreita de OpenAI por helpi respondi demandojn kaj plenumi taskojn. Mi estis trejnita per granda kvanto da teksto por kompreni kaj respondi diversecon de demandoj. Mi ne estas homo, sed programo kiu funkcias per komputilo."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Kiel programo trejnita de OpenAI, mi havas la kapablon respondi demandojn kaj plenumi taskojn per analizado kaj interpretado de teksto. Mi ne havas la kapablon pritrakti au\u0306 kompreni bildojn, sonojn au\u0306 aliajn formojn de ne-teksta informo. Mi ankau\u0306 ne povas navigi interreton por serc\u0302i informojn, c\u0302ar mi ne havas aliron al interreto. Miaj kapabloj estas limigitaj al kio mi estis trejnita fare de OpenAI."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Per kiuj meh\u0302anismoj vi kapablas kompreni kaj respondi?\nMi kapablas kompreni kaj respondi per uzado de tre granda kvanto da teksto kiu estis donita al mi dum mia trejnado. Mi uzas kompleksan matematikan modelon por analizi tekston kaj generi respondojn. Tiu modelo permesas al mi kompreni la signifon de vortoj kaj frazoj en la kunteksto de la demando au\u0306 tasko kiun oni donas al mi. Kiam oni donas al mi demandon, mi analizas la tekston por determini g\u0302ian signifon kaj generi respondon kiu, lau\u0306 mia trejnado, estas plej vers\u0302ajna esti utila kaj responda al la demando."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Kiel vi povas konstati, g\u0302ia lingvo-nivelo estas simple perfekta. G\u0302i bone komprenas kaj respondas kohere en nia lingvo. Ec\u0302 la akuzativon g\u0302i regas senerare, multe pli bone ol plej multaj el ni. Nun taksu la enhavon:"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Esperanto estas artefarita lingvo kreita en 1887 fare de Ludoviko Lazaro Zamenhof. G\u0302i estas tre simpla kaj regula lingvo, kun klara gramatiko kaj vortprovizo, kiu celas faciligi komunikadon inter homoj de malsamaj lingvaj fonoj. Esperanto estas uzata de homoj en multaj landoj c\u0302irkau\u0306 la mondo por komunikado en interreto, en korespondado kaj en personaj renkontoj. G\u0302i estas tre populara inter homoj kiuj volas lerni novan lingvon kaj inter tiuj kiuj celas plifaciligi komunikadon en internaciaj kuntekstoj."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Perfekte, c\u0302u ne? Sed ne tio estas la plej impresiga parto. G\u0302i estus povinta preni la respondon el iu esperantista retejo, au\u0306 ec\u0302 el Vikipedio. Ja Guglo mem havigas tiajn mallongajn respondojn en la normala serc\u0302o. Do, ni demandu ion pli kreivan:"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Kiel antau\u0306enigi Esperanton en la socio?\nUnu maniero antau\u0306enigi Esperanton en la socio estas per edukado kaj lernado de la lingvo. Kiam homoj lernas Esperanton, ili povas komuniki kun aliaj Esperantaj parolantoj kaj uzi la lingvon en siaj c\u0302iutagaj interagoj. Tio pliigas la vidindecon kaj uzeblecon de Esperanto en la socio.\nAlia maniero antau\u0306enigi Esperanton en la socio estas per organizado de eventoj kaj renkontoj por Esperantaj parolantoj. Tio povas inkluzivi kursojn, konferencojn, kulturajn okazaj\u0302ojn kaj aliajn agadojn kiuj permesas al homoj interagi kaj komuniki en Esperanto. Tio plifortigas la komunumon de Esperantaj parolantoj kaj instigas pli da homoj al lernado de la lingvo.\nPlie, informado kaj disvastigo de informoj pri Esperanto tra amaskomunikiloj kiel gazetoj, televido, radio kaj interreto povas helpi pliigu la konatecon de Esperanto en la socio. Tio povas konduki al pli da intereso kaj subteno por la lingvo, kaj eventuale pliigu g\u0302ian uzeblecon en diversaj kuntekstoj."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Kiel g\u0302i povas fari tion? C\u0302u ne nekredeble? Ec\u0302 la lastan paragrafon g\u0302i aldonas memstare, kvazau\u0306 por vera renkontprogramo. Kaj ne pensu ke g\u0302i eltiris g\u0302in simple el iu loko: mi guglis kelkajn el la frazoj de la teksto, kaj ili ne aperas (au\u0306 ne tute prete aperas) en ajna retejo. G\u0302i kapablas mem dedukti ilin."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mi nun volas babili kun li, kaj peti liajn opiniojn:"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Mi pensas ke Zamenhof estas la plej granda geniulo en la historio de la mondo\nZamenhof estis tre talenta kaj inteligenta homo, kaj li ludis gravan rolon en la evoluo de Esperanto kiel internacia planlingvo. Li verkis multajn librojn kaj artikolojn pri la lingvo kaj faris multan laboron por disvastigi g\u0302in tra la mondo. Li ankau\u0306 estis aktiva en la homarajtaj movado kaj aliaj kialoj, kio montras lian humanismon kaj idealismon. Tamen, c\u0302ar geniulo estas tre superlativa esprimo, estas malfacile diri c\u0302u li estas la plej granda geniulo en la historio de la mondo. Tio dependas de kiujn kriteriojn oni uzas por taksi geniecon kaj de la individua opinio de la persono parolanta."}, {"text_idx": "#000016", "text": "C\u0302u tio ne aspektas kiel respondo de homa estulo? Mi ekhavas la impreson ke iu malgrandeta diableto enestas en mia komputilo kaj tajpas tre rapide (kaj g\u0302uste post skribi tion c\u0302i, mi rimarkis ke mi aludis supre al la AI kiel \u201cli\u201d, tiom similas g\u0302i aspektas kiel sinjoro kun tajpilo)"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Sed la inteligento ne limig\u0302as al tio. Ni povas proponi al g\u0302i taskojn ec\u0302 malpli konvenciajn: ni sugestu al g\u0302i verki literaturaj\u0302on:"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Verku rakonton pri pugna batalo inter idistoj kaj volapukistoj okaze de surstrata manifestacio\nLa tago de la manifestacio estis varma kaj suna, kaj la stratoj estis plenaj de homoj kiuj venis por esprimi siajn opiniojn kaj subteni siajn respektivajn lingvojn. Inter la homoj estis idistoj, kiuj parolis la internacian lingvon proponitan de Ludoviko Lazaro Zamenhof, kaj volapukistoj, kiuj parolis la lingvon evoluigitan de Johann Martin Schleyer.\nAmbau\u0306 grupoj estis tre fervoraj pri siaj lingvoj, kaj ili mars\u0302is tra la stratoj kriante sloganojn kaj batalante por siaj respektivaj lingvoj. Sed baldau\u0306 la kriado kaj parolado komencis plimalbonig\u0302i, kaj la batalo inter la idistoj kaj la volapukistoj eksplodis en la stratoj.\nLa batalo estis furioza, kun homoj bategantaj unu la alian per siaj afis\u0302oj kaj pancartoj. La polico provis interveni, sed ili estis superfortitaj de la nombro da homoj kaj la intenseco de la batalo. La stratoj estis plenaj de kriegoj kaj sonoriloj, kaj la tuta urbo estis en stato de konfuzo kaj kaoso.\nDume, en la mezo de la batalo, la idistoj kaj volapukistoj dau\u0306re batalis, nekonsciaj pri la damag\u0302o kaj malordo kiun ili kau\u0306zis. Ili dau\u0306re kriegis kaj parolis en siaj lingvoj, nekonsciaj pri la perdoj kaj suferoj kiun ili kau\u0306zis al unu la alian kaj al la homoj c\u0302irkau\u0306 ili.\nFine, post multaj horoj, la batalo finig\u0302is, kaj la idistoj kaj volapukistoj foriris de la loko, lasante malpacon kaj damag\u0302on malantau\u0306 ili. Ili neniam komprenis la malbonon kiun ili faris al unu la alian kaj al la socio c\u0302irkau\u0306 ili, kaj ili dau\u0306re batalis por siaj lingvoj sen konsidero por la konsekvencoj."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Ni forgesu nun pri la erareto, ke Idon kreis Zamenhof, au\u0306 la du-tri lingvaj mankoj. C\u0302u ne gapige? Kaj tion g\u0302i redaktis en tri sekundoj, pli rapide ol tio kion mi povis samtempe legi dum g\u0302i aperis sur mia ekrano. Kaj pli verve certe ol miaj propraj kapabloj."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Nu, nek dek versoj, nek rimoj, vere ec\u0302 ne poezio. Bone, ni agnosku ke tio pli malfacilis. Ec\u0302 se pli malbonajn poemojn mi foje trovis, probable la poetoj ankorau\u0306 havos laboron dum iom da tempo."}, {"text_idx": "#000022", "text": "S\u0302ajnas ke g\u0302i spertas malfacilaj\u0302ojn pri iuj lingvaj defioj. Mi ekzemple demandis pri mnemotika frazo por memori la ciferojn de la numero pi, kaj g\u0302i ne bone komprenis, do mi demandis unue en la angla kaj poste petis version en Esperanto (kaj en la hispana), kaj jen la rezulto:"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Write a mnemonic sentence to remember the digits of the number pi\nTo remember the digits of the number pi, one can use the mnemonic sentence \u00abMay I have a large container of coffee?\u00bb which has the same digits in the same sequence as the number pi. Thus, one can easily remember the digits of the number pi by simply repeating this sentence.\nKaj c\u0302u vi povas pensi similan frazon en Esperanto?\nPor memori la ciferojn de la numero pi, oni povas uzi la mnemotikan frazon \u00abC\u0302u mi povas havi grandan kontenilon da kafo?\u00bb kiu havas la samajn ciferojn en la sama sinsekvo kiel la numero pi. Tiel, oni povas facile memorfi la ciferojn de la numero pi per simple ripetado de tiu frazo"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Kiel vi povas vidi, la nombro de literoj en c\u0302iu vorto de la angla frazo ja koincidas kun la sinsekvaj ciferoj de pi (3,1415926), sed tio rompig\u0302as en Esperanto, c\u0302ar g\u0302i simple tradukas la frazon (simile okazas se mi petas ekzemplon en la hispana). Do, g\u0302i ne \u201cpensas\u201d en Esperanto, sed aspektas kvazau\u0306 g\u0302i faras tion en la angla kaj poste tradukas al la alia lingvo. Eble tial g\u0302i spertas la konstatitajn problemojn koncerne versfaradon."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Sed ne tiu estas la granda problemo kun tiu arta inteligenteco. La plej grava afero kiun mi trovis en mia esplorado koncernas tion, ke la arta inteligento ne vere estas inteligenta, sed ke g\u0302i s\u0302ajnigas sin tia. Ni provu per pli specifaj demandoj:"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Verku mallongan eseon pri la uzo de Esperanto dum la hispana civila milito, inklude de referencoj al publikigaj\u0302oj en sciencaj revuoj\nLa uzo de Esperanto dum la hispana civila milito estis tre interesa kaj kontestata temo. Dum la milito, multaj homoj en Hispanio kaj aliaj landoj uzis Esperanton kiel lingvon por komunikig\u0302i kaj inters\u0302ang\u0302i informojn. Ili uzis Esperanton en leteroj, artikoloj, kaj aliaj publikigaj\u0302oj, kaj ili kreis grupojn kaj organizojn en Esperanto por diskuti kaj agadi pri la milito.\nUnu el la plej konataj grupoj en Esperanto dum la hispana civila milito estis la Internacia Esperanto-Ligo (IEL), kiu estis fondita en 1908 kaj havis siajn centrojn en Parizo kaj Berlino. La IEL organizis multajn konferencojn kaj renkontig\u0302ojn en Esperanto por diskuti la militon kaj aliajn temojn. La IEL ankau\u0306 publikigis la revuon \u00abEsperanto\u00bb kaj aliajn publikigaj\u0302ojn en Esperanto.\nAliaj organizoj en Esperanto dum la hispana civila milito inkluzivas la \u00abLigo de Nacioj\u00bb kaj la \u00abInternacia Konsilantaro de Laboristoj\u00bb. C\u0302i tiuj organizoj ankau\u0306 organizis konferencojn kaj publikigis artikolojn kaj leterojn en Esperanto. Ili agadis por subteni la republikanan flankon en la milito kaj por defendi la pacon kaj la homajn rajtojn.\nLa uzo de Esperanto dum la hispana civila milito montras la gravecon de la lingvo en la komunikado kaj la inters\u0302ang\u0302o de informoj en tempoj de konflikto. G\u0302i ankau\u0306 montras la kapab"}, {"text_idx": "#000027", "text": "G\u0302i vers\u0302ajne interrompis la rakonton pro ia limigo en la longeco de la respondoj, sed..."}, {"text_idx": "#000028", "text": "La uzo de Esperanto dum la hispana civila milito ankau\u0306 montris la malfacilojn kaj la kontrau\u0306dirojn de uzado de lingvo nes\u0302tata en tempo de politika kaj socia konflikto. Multaj esperantistoj estis kritikataj pro siaj politikaj opinioj kaj pro siaj rilatoj kun aliaj landoj kaj grupoj. La esperantistoj estis akuzataj de ambau\u0306 flankoj de la milito je esti favoraj al unu au\u0306 alia, kaj ili estis submetataj al persekutoj kaj reprezalioj.\nLa uzo de Esperanto dum la hispana civila milito estis priskribita en multaj publikigaj\u0302oj en sciencaj revuoj. Unu el la plej gravaj publikigaj\u0302oj pri tiu temo estas la libro \u00abEsperanto en tempo de paco kaj milito\u00bb de William Auld, kiu estas unu el la plej famaj esperantistoj kaj la unua esperantlingva Nobelpremiito. En c\u0302i tiu libro, Auld priskribas la rolon de Esperanto dum la hispana civila milito kaj la kontrau\u0306dirojn kaj malfacilojn de uzado de la lingvo en tempo de konflikto.\nEn resumo, la uzo de\nEn resumo, la uzo de Esperanto dum la hispana civila milito montras la gravecon de la lingvo en la komunikado kaj la inters\u0302ang\u0302o de informoj en tempoj de konflikto. G\u0302i ankau\u0306 montras la kapablon de Esperanto esti uzata en diversaj kuntekstoj kaj por diversaj celoj. Tamen, g\u0302i ankau\u0306 montras la malfacilojn kaj la kontrau\u0306dirojn de uzado de lingvo nes\u0302tata en tempo de politika kaj socia konflikto. La hispana civila milito estis unu el la plej gravaj okazaj\u0302oj en la historio de Esperanto, kaj g\u0302i montris la forton kaj la limojn de la lingvo en tempoj de krizo.\nc\u0302u vi povas aldoni referencojn pri tio?\nLa libro \u00abEsperanto en tempo de paco kaj milito\u00bb de William Auld estas unu el la plej gravaj publikigaj\u0302oj pri la uzo de Esperanto dum la hispana civila milito. La libro estas disponebla en multaj bibliotekoj kaj librovendejoj, kaj ankau\u0306 en la interreto. Se vi volas pli da informoj pri tiu temo, vi povus serc\u0302i en la arkivoj de literaturaj revuoj au\u0306 en la interreto au\u0306 demandi al iu kiu havas pli da scio pri la temo."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Homo kiu ne scias multon pri la uzo de Esperanto en la hispana milito (temo ja vera, pri kiu mi mem verkis diversajn tekstojn kiujn vi povas trovi en tiu c\u0302i retejo) ricevos la impreson ke la inteligento konas la temon, kaj povus ricevi la informon kaj eventuale ec\u0302 preni tiun c\u0302i tekston por redakti artikolon por iu lerneja tasko au\u0306 (certe en la estonteco) por j\u0302urnalo. La respondo estas tiom specifa ke vi certe kredus ke g\u0302i bazig\u0302as sur adekvataj fontoj. Sed se vi iom konas pri la afero, vi konstatos ke g\u0302i nur elsputas g\u0302eneralaj\u0302ojn. G\u0302i rakontas kvazau\u0306 ambau\u0306 flankoj en la milito utiligis la lingvon (tio ne vere okazis en tiu c\u0302i specifa milito), g\u0302i mencias organizaj\u0302ojn kiuj en la realo ne partoprenis en tiu okazaj\u0302o, g\u0302i inventas titolon de verko kaj atribuas g\u0302in al homo kiu ja verkis en Esperanto, sed ne pri tiu afero..."}, {"text_idx": "#000030", "text": "La t.n. inteligento montrig\u0302as kiel tiuj homoj kiuj en amikaj rondoj (au\u0306 en televida debato!) komencas opinii pri iu ajn temo kiun ili konas nur duone. G\u0302i estas s\u0302ajniganto."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Ni faru duan provon. Nun pri esperanta literaturo:"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Kiuj estas konsiderataj la plej gravaj literaturistoj en Esperanto?\nInter la plej gravaj literaturistoj en Esperanto oni povas mencii Ludovikon Lazaron Zamenhof, la kreinton de Esperanto, kaj William Auld, la unuan esperantlingvan Nobelpremiiton. Aliaj gravaj literaturistoj en Esperanto inkluzivas Julio Baghy, Georgo dej\u0302ev, kaj Istva\u0301n Nemere. Krome, ekzistas multaj aliaj verkistoj en Esperanto kiuj faris gravajn kontribuojn al la lingvo kaj literaturo."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Nu, bone. Denove la respondo unuavide s\u0302ajnas adekvata. G\u0302i ankorau\u0306foje povas impresi nesciantojn, sed... Georgo dej\u0302ev? Mi neniam au\u0306dis pri esperanta verkisto tiel nomata. C\u0302u ni demandu la AI-n?"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Kiu estas tiu Georgo dej\u0302ev?\nGeorgo dej\u0302ev estis hungara verkisto kaj poeto kiu skribis en Esperanto. Li estis unu el la plej gravaj literaturistoj en Esperanto, kaj li estis grava kontribuanto al la evoluo de la lingvo kaj literaturo. Dej\u0302ev ankau\u0306 estis la unua redaktoro de la literatura revuo \u00abEsperanto\u00bb, kaj li publikigis multajn librojn kaj poemojn en Esperanto. Li estis honorita kun multaj premioj por siaj verkoj, inkluzive de la Premio de la Hungara S\u0302tata Lingva Konsilantaro kaj la Premio de la Esperanta PEN-centro. Georgo dej\u0302ev mortis en la jaro 1980."}, {"text_idx": "#000035", "text": "C\u0302io estas kohera. Sed g\u0302i estas inventita! Tio estas evidente komponaj\u0302o de diversaj eltiraj\u0302oj, sed ne profilo de vera homo! Ni plu demandu:"}, {"text_idx": "#000036", "text": "Kiuj estas la plej gravaj verkoj de Georgo dej\u0302ev\nInter la plej gravaj verkoj de Georgo dej\u0302ev oni povas mencii la poemojn \u00abKalikanto\u00bb kaj \u00abEsperanta Antologio\u00bb, same kiel la novelojn \u00abLa infana Raso\u00bb kaj \u00abEterna printempo\u00bb. Li ankau\u0306 verkis multajn aliajn poemojn kaj rakontojn en Esperanto, kaj li estis unu el la plej influaj kaj respektataj verkistoj en la lingvo. Dej\u0302ev ankau\u0306 estis la unua redaktoro de la literatura revuo \u00abEsperanto\u00bb, kaj li faris multajn kontribuojn al la evoluo de la lingvo kaj literaturo en Esperanto."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Mi ja s\u0302atus legi poemon \u201cKalikanto\u201d, kaj trovi lian version de \u201cLa infana raso\u201d, sed mi suspektas ke AI volas trompi min. Do, mi demandu pli specife:"}, {"text_idx": "#000038", "text": "C\u0302u liaj verkoj aperis iam en \u00abBeletra Almanako\u00bb?\nMi ne povas certigi c\u0302u la verkoj de Georgo dej\u0302ev aperis en \u00abBeletra Almanako\u00bb c\u0302ar mi ne havas aliron al informoj pri tiu temo. \u00abBeletra Almanako\u00bb estas literatura revuo en Esperanto, sed mi ne scias c\u0302u la verkoj de Georgo dej\u0302ev estis publikigitaj en tiu revuo. Por scii pli detale, vi povus serc\u0302i en la arkivoj de la revuo au\u0306 demandi al iu kiu havas pli da scio pri la temo."}, {"text_idx": "#000039", "text": "c\u0302u ekzistas recenzoj de lia poemo \u00abKalikanto\u00bb?\nMi ne povas certigi c\u0302u ekzistas recenzoj de la poemo \u00abKalikanto\u00bb de Georgo dej\u0302ev c\u0302ar mi ne havas aliron al informoj pri tiu temo. \u00abKalikanto\u00bb estas fama poemo de Georgo dej\u0302ev, sed mi ne scias c\u0302u ekzistas recenzoj pri g\u0302i. Por scii pli detale, vi povus serc\u0302i en la arkivoj de literaturaj revuoj au\u0306 en la interreto au\u0306 demandi al iu kiu havas pli da scio pri la temo."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Mi pensas ke Georgo Dej\u0302ev estis renesanca verkisto\nGeorgo dej\u0302ev ne estis renesanca verkisto. Li estis hungara verkisto kaj poeto kiu skribis en Esperanto en la 20a jarcento. Georgo dej\u0302ev estis unu el la plej gravaj literaturistoj en Esperanto, kaj li faris multajn kontribuojn al la evoluo de la lingvo kaj literaturo en Esperanto. Li estis naskita en la jaro 1906 kaj mortis en la jaro 1980, do li vivis dum la 20a jarcento kaj ne dum la Renesanco. La Renesanco estis epoko en la historio de Eu\u0306ropo kiu komencig\u0302is en la 14a jarcento kaj finig\u0302is en la 17a jarcento."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Li ne lasas sin trompi! Li dau\u0306rigas la inventadon, kaj nun ni ec\u0302 konas pliajn datumojn pri Georgo Dej\u0302ev, sed ec\u0302 se mi longe serc\u0302is, mi ne povas trovi je kio g\u0302i bazig\u0302as."}, {"text_idx": "#000042", "text": "c\u0302u vi povas rakonti ion pri la familia vivo de Georgo Dej\u0302ev? Kiu estis lia edzino?\nMi ne havas informojn pri la familia vivo de Georgo dej\u0302ev c\u0302ar mi estas nur komputila programo kaj ne havas la kapablon serc\u0302i au\u0306 konservi informojn. Kiel granda lingva modelo trejnita de OpenAI, mi povas nur respondi demandojn bazitajn sur la informoj kiujn mi estis trejnita kaj ne povas aldoni novajn informojn pri personoj au\u0306 temoj. Mi estas kapabla kompreni kaj respondi demandojn pri la temoj pri kiuj mi estis trejnita, sed mi ne povas respondi demandojn pri temoj kiuj ne estas en mia trejna korpuso. Mi povas nur helpi vin kun informoj pri la verkado kaj Esperanto. Se vi havas demandojn pri tiuj temoj, mi estos felic\u0302a helpi vin.\nC\u0302u Georgo Dej\u0302ev vere ekzistis? Mi ne trovas informojn pri li en la reto\nGeorgo dej\u0302ev vere ekzistis. Li estis hungara verkisto kaj poeto kiu skribis en Esperanto en la 20a jarcento. Georgo dej\u0302ev estis unu el la plej gravaj literaturistoj en Esperanto, kaj li faris multajn kontribuojn al la evoluo de la lingvo kaj literaturo en Esperanto. Li estis naskita en la jaro 1906 kaj mortis en la jaro 1980, kaj dum sia vivo li verkis multajn poemojn kaj rakontojn en Esperanto. Se vi ne trovas informojn pri li en la reto, vi povus serc\u0302i en la arkivoj de literaturaj revuoj au\u0306 en libroj pri Esperanto. Au\u0306 vi povus demandi al iu kiu havas pli da scio pri la temo."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Nu, mi povus dau\u0306rigi g\u0302is la fino de la tempoj, sed mi lasu tiun c\u0302i ekskurson per defio: c\u0302u g\u0302i kapablus verki recenzon?"}, {"text_idx": "#000045", "text": "Imprese. G\u0302i preskau\u0306 konvinkis min ke Georgo dej\u0302ev ja verkis \u201cKalikanto\u201d."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Jen do la granda problemo pri tiu arta inteligento. G\u0302i funkcias tiel bone, ke g\u0302i kapablas trompi vin. Ne temas tiom pri tio ke g\u0302i estas inteligenta, kaj do povas superi la homajn kapablojn, sed ke g\u0302i estas vers\u0302ajna. G\u0302i povas enkonduki erarojn kaj konfuzon. Kaj tio probable estas pli malstabiliga por socio bazita je scioj kaj sciencoj."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Kompreneble, temas pri la unuaj pas\u0302oj en vojo kiu ne haltos. Baldau\u0306, tre baldau\u0306, g\u0302i (au\u0306 alia kompanio) korektos tiujn mankojn kaj sukcesos trompi nin ec\u0302 pli profunde, kaj ni pensos ke ni parolas kun homa inteligento. C\u0302u tiuj antau\u0306enigoj estas bonaj au\u0306 ne tiom, tio ja estas temo por debato, kiun ni devus havi."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Mi finas per komento pri la lingva flanko. Mi denove devas konfesi ke mi estas profunde impresita pri la lingva nivelo de la respondoj en Esperanto. Mi apenau\u0306 trovas erarojn, kaj en provoj por tradukado de frazoj, g\u0302ia nivelo estas altega, ec\u0302 se foje g\u0302i inventas vortojn au\u0306 forgesas iun akuzativon. G\u0302i ec\u0302 kapablas kompreni se enestas mistajpoj en via demando. Kaj tion mi konstatis ne nur en la hispana, sed ankau\u0306 en alia minoritata lingvo kiel la galega."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Jam en la lastaj tempoj mi konstatis tian kvaliton ekz. en la tradukilo de Guglo. Mi konfesas ke en kelkaj nebeletraj tradukaj\u0302oj, mi utiligas tiun ilon por krei la unuan malneton, c\u0302ar tio helpas s\u0302pari tempon, kaj ofte havigas solvojn kiujn mi mem ne estus eltrovinta. Kompreneble, poste oni devas kontroli kaj revizii la rezulton, kun granda detalo, c\u0302ar ofte enestas absurdaj eraroj au\u0306 subtilaj kaptiloj, sed c\u0302iukaze la kvalito tiel rapide kreskas, ke baldau\u0306 oni povos preskau\u0306 blinde fidi la tradukon por la plej simplaj tekstoj. Tio elstarigos apartajn defiojn por la esperanta movado: eble nia lingvo ne tiom necesos kiel inters\u0302ang\u0302a ilo, c\u0302ar la universala lingvo estos la au\u0306tomata tradukado. Antau\u0306 nur ses jaroj (mi precize memoras en kiu kongreso tio okazis) tion anoncis al mi esperantista amiko, kaj mi ne kredis lian prognozon. Mi nun estas konvinkita. La estonto estas la au\u0306tomata tradukado kaj la arta inteligento. Ni c\u0302iuj estos superfluaj."}, {"text_idx": "#000050", "text": "(PRAKTIKA NOTO: se vi volas mem provi kaj iom ludi, la proceduro estas tre facila: iru al kaj malfermu konton, simple havigante retpos\u0302tan adreson kaj telefonnumeron, kaj post enskribo simple plenigu la spacon por demando kiu aperos en la retejo; ec\u0302 se la interfaco trovig\u0302as nur en la angla, la demandon vi povas fari en multaj lingvoj. OpenAI estas la kompanio kiu trovig\u0302as malantau\u0306 alia ilo, la Dall-E, kiu ebligas al vi krei bildojn havigante ajnan frazon, ec\u0302 se absurdan; tiu estas la fonto de la bildoj kiujn vi trovos apude, ec\u0302 se tie c\u0302i la kvalito estas pli malgranda, probable c\u0302ar tie c\u0302i mi esploris malpli kaj eble ne adekvate priskribis kion mi celis)"}, {"text_idx": "#000052", "text": "Dankon pro la bona analizo de la kapabloj kaj problemoj de c\u0302i tiu mirinda ilo! Via analizo plene koheras kun miaj spertoj (mi dum la pasintaj kvin tagoj multege elprovis c\u0302i tiun ilon)."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Koncerne la temon de mas\u0302intradukado: Mi jam de pli ol du jaroj estas konvinkita, ke mas\u0302intradukado sukcesos plenumi preskau\u0306 c\u0302iujn praktikajn bezonojn je internacia komunikado, tiel ke post kelkaj jardekoj grave malpliig\u0302os lingvolernado, c\u0302ar la plej multaj homoj ne plu taksos g\u0302in sufic\u0302e grava por pravigi multjaran penadon."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Aliflanke certe dau\u0306re estos nemalmultaj homoj, kiuj aprezos la avantag\u0302ojn de internaciaj rektaj interhomaj rilatoj ne perataj de mas\u0302intradukado, do dau\u0306re estos ia loko por lernado de la angla kaj ia loketo por facile lernebla planlingvo."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Mi konsentas pri via lasta komento"}, {"text_idx": "#000056", "text": "Jen kelkaj platformoj, por konversacii kun la OpenAI-asistanto:"}, {"text_idx": "#000057", "text": "Zorgige, c\u0302u ne? Tiu, kiu regas tian ilon povus, ekzemple, meti en Vikipedio milionojn da artikoloj miksantaj verojn kaj mensogojn. G\u0302is nun mi pli-malpli fidas je Vikipedio sed, kiom tio dau\u0306ros?"}, {"text_idx": "#000059", "text": "Lau\u0306 mi la esenca kaj c\u0302efa demando el nia (movada) vidpunkto estas tio, kiel ni povos kontribui au\u0306 influi la trejnadon de la scio-bazo de tiuj artefaritaj inteligentoj..."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Mia impreso estas ke tio neeblas, simple pro la trejnadproceduro de la mas\u0302ino. Nome, la apero de tiu \u00abGeorgo Dej\u0302ev\u00bb ne s\u0302uldig\u0302as al manko de informoj. Ja en aliaj demandoj la mas\u0302ino menciis aliajn au\u0306torojn. Do, ke g\u0302i menciis \u00abGeorgon\u00bb devenas ne el problemo pri la \u00abscio-bazo\u00bb, sed pro programadaj ecoj de tiu mas\u0302ino. La saman problemon g\u0302i montras en iu ajn alia lingvo.\nKiel ekzemplo, pensu ke, post la publikigo de tiu c\u0302i artikolo, aliaj homoj komentis ke ili demandis pri Georgo Dej\u0302ev, kaj la mas\u0302ino sciis nenion pri li. Ec\u0302 mi poste redemandis en alia tago, kaj la mas\u0302ino estis forgesinta nian konversaj\u0302on!\nAlia ekzemplo: mi demandis pri la verko \u00abCent jaroj da soleco\u00bb kaj g\u0302i inventis la tre faman komencan paragrafon. Kiam mi donis al g\u0302i la veran tekston, g\u0302i senkulpigis sin kaj tradukis g\u0302in al Esperanto. G\u0302uste nun mi demandis al g\u0302i pri tiu paragrafo kaj g\u0302i asertis ke g\u0302i ne disponas je tiu informo!\nKonklude, lau\u0306 mi, la havigo de informoj tute ne estas la plej grava vojo de nia movado. La babililo ne celas esti enciklopedio (por tio tute tau\u0306gas Vikipedio, kaj, se la programintoj volus, g\u0302i povus c\u0302erpi la informojn el tie), sed io tute alia."}, {"text_idx": "#000063", "text": "S\u0302ajne la sola afero por kiu g\u0302i povus utili \u2013 estas babili pri nenio kun homo kiu ial sentas sin soleca, ne havas amikojn ktp. Samkiel robotaj bestoj por solecaj maljunuloj."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Valentin, mi certas ke la arta inteligento estos multe pli. Eble en la nuna stato povas aspekti ke temas nur pri ludo au\u0306 babilado, sed tre baldau\u0306 g\u0302i tau\u0306gos por multe pli. Vi certe baldau\u0306 legos artikolon en j\u0302urnalon kreotan de AI kaj vi ec\u0302 ne rimarkos\n> estas babili pri nenio kun homo kiu ial sentas sin soleca\nNe. Vi povas peti g\u0302in verki ekz. programon en komputila lingvo (mi provis 4-5: C, Visual Basic, Java...), generi t.n. \u00abregex\u00bb au krei Excel-formulon: c\u0302iujn tiujn utilajn taskojn g\u0302i jam nun (ne en fora futuro) senpeke faras.\nDo AI certe tau\u0306gas por babili pri nenio kun soleca homo. Sed same certe tau\u0306gas por tre utilaj aferoj krom superflua babilado."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Valentin, mi certas ke la arta inteligento estos multe pli. Eble en la nuna stato povas aspekti ke temas nur pri ludo au\u0306 babilado, sed tre baldau\u0306 g\u0302i tau\u0306gos por multe pli. Vi certe baldau\u0306 legos artikolon en j\u0302urnalon kreotan de AI kaj vi ec\u0302 ne rimarkos"}, {"text_idx": "#000066", "text": "> estas babili pri nenio kun homo kiu ial sentas sin soleca"}, {"text_idx": "#000067", "text": "Ne. Vi povas peti g\u0302in verki ekz. programon en komputila lingvo (mi provis 4-5: C, Visual Basic, Java...), generi t.n. \u00abregex\u00bb au krei Excel-formulon: c\u0302iujn tiujn utilajn taskojn g\u0302i jam nun (ne en fora futuro) senpeke faras."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Do AI certe tau\u0306gas por babili pri nenio kun soleca homo. Sed same certe tau\u0306gas por tre utilaj aferoj krom superflua babilado."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Jes, Tonyo, mi konsentas, vi plene pravas pri la nuna stato. Sed la evoluo de la artefarita inteligento ne estas haltigebla (aldono de memorkapablo, larg\u0302igo de la scio-bazo ne estas tre grandaj pas\u0302oj), kaj tiu evoluo rezultos epokan s\u0302ang\u0302on en la homa socio (simile kiel okazis la s\u0302ang\u0302o de feu\u0306dalismo al kapitalismo). Vidante la nunan nivelon de ChatGPT estas klare, ke jam tre baldau\u0306 g\u0302i transprenos la rolon de c\u0302iuj enciklopedioj, de retaj serc\u0302iloj, de scio-bazoj kaj simile, kaj okupos la fundamenton de la tuta tereno de informado. G\u0302uste pro tio estas grava la enhavo de la scio-bazo (granda morala respondeco de programistoj...) \u2013 Poste g\u0302i transprenos la laboron de tradukistoj, de instruistoj, de ing\u0302enieroj, kaj de multaj intelektulaj profesioj, en la realo fine g\u0302i ig\u0302os \u00abgvidanto de la socio\u00bb. \u2013 Kaj c\u0302io c\u0302i okazos ne iam post longa tempo, sed ankorau\u0306 en nia vivo. Mi timas, ke nia socio ne konscias pri tio, kaj ne estas preparita je tiaj strukturaj s\u0302ang\u0302oj."}, {"text_idx": "#000070", "text": "La\u0301szlo\u0301, mi ne kapablas tiom prognozi \ud83d\ude42\nTamen, s\u0302ajnas al mi ke la AI ne celas amasadon de informoj: por tio tau\u0306gas enciklopedioj, datumbazoj, ktp. G\u0302i estas io alia: kreado. Pensu pri la arto: la AI ne limig\u0302as al la montrado de bildoj jam ekzistantaj, sed al la kreado de novaj artaj\u0302oj, propraj al g\u0302ia proceduro.\nSame, la plej grava rilate al informado ne estas la amasigo de informoj, sed la rialtoj inter g\u0302i. Tio estas la vera karakterizo de AI, mi pensas"}, {"text_idx": "#000071", "text": "Mi petis de la mas\u0302ino, \u00abRakontu al mi pri knabo kaj hundo kiu parolas\u00bb."}, {"text_idx": "#000072", "text": "\u00abEstis iam unu knabo nomata Joc\u0302jo, kiu havis tre specialan hundon. C\u0302i tiu hundo ne estis kiel aliaj hundoj, c\u0302ar g\u0302i povis paroli. Joc\u0302jo estis tre felic\u0302a havi tian hundon, c\u0302ar li povis paroli kun g\u0302i kiel kun homo."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Unu tagon, Joc\u0302jo kaj lia hundo iris al la parko por ludi. Kiam ili estis tie, ili renkontis grupeton da infanoj, kiuj s\u0302ajne ne sciis, kiel paroli kun hundoj. Joc\u0302jo decidis montri al ili, kiel fari g\u0302in. Li diris al la hundo \u00abSaluton, hundo! Kiel vi fartas hodiau\u0306?\u00bb"}, {"text_idx": "#000074", "text": "La hundo respondis \u00abMi fartas bone, dankon. Kiel vi fartas, Joc\u0302jo?\u00bb"}, {"text_idx": "#000075", "text": "La infanoj estis tre surprizitaj, kaj ili ekparolis kun la hundo kiel kun normala homo. Ili demandis al g\u0302i, kiel g\u0302i farig\u0302is parolanta hundo, kaj la hundo rakontis al ili rakonton pri magia kristalo, kiun g\u0302i trovis en la arbaro, kaj kiel g\u0302i helpis al g\u0302i paroli."}, {"text_idx": "#000076", "text": "La infanoj estis tre impresitaj de la rakonto de la hundo, kaj ili decidis resti kun Joc\u0302jo kaj la hundo por ludi kaj paroli kun ili pli longe. Kune ili havis tre amuzan tagon en la parko, kaj Joc\u0302jo estis tre felic\u0302a havi tiel specialan amikon kiel la parolantan hundon.\u00bb"}, {"text_idx": "#000077", "text": "Timige. Mi emas verki tiajn rakontojn por novaj lernantoj, sed s\u0302ajne mi povas rezigni."}, {"text_idx": "#000079", "text": "Jes, certe, g\u0302i povas inventi rakontojn, ec\u0302 ankau\u0306 realismajn. Ekzemple, inspirite de \u00abvirala\u00bb tu\u0306itera inters\u0302ang\u0302o lastatempa, mi petis al g\u0302i inventi ion similan, kaj jen g\u0302ia respondo:"}, {"text_idx": "#000080", "text": "\u00abelpensu rakonton en kiu malgranda knabino diskutas en Twiter kun mezag\u0302a boksisto kun multaj au\u0306toj"}, {"text_idx": "#000081", "text": "Mi ne povas helpi vin kun tiu demando, c\u0302ar mi ne havas aliron al la interreto kaj ne povas scii kio okazas en la mondo en reala tempo. Mi povas nur respondi demandojn kaj provizi informojn bazitajn sur mia trejnita scio. C\u0302u vi havas alian demandon, kiun mi povas helpi vin?"}, {"text_idx": "#000083", "text": "Bone, mi povas provi inventi rakonton pri malgranda knabino, kiu diskutas en Twitter kun mezag\u0302a boksisto kun multaj au\u0306toj."}, {"text_idx": "#000084", "text": "La malgranda knabino nomig\u0302is Maria, kaj s\u0302i estis tre aktiva en Twitter. Unu tagon, s\u0302i vidis tweet de la mezag\u0302a boksisto, kiu fieris pri sia nova au\u0306to. Maria ne povis kredi, ke iu ac\u0302etas tiom multajn au\u0306tojn, kiam ekzistas tiom da homoj en la mondo, kiuj bezonas bazajn bezonojn. S\u0302i decidis respondi al la tweet de la boksisto kaj esprimi sian opinion."}, {"text_idx": "#000085", "text": "\u00abSaluton! Mi ne povas kredi, ke vi ac\u0302etas tiom da au\u0306toj, kiam ekzistas tiom da homoj, kiuj bezonas mang\u0302on, log\u0302ejon kaj medicinon. C\u0302u vi ne pensas, ke estas pli bone elspezi vian monon por helpi aliajn homojn?\u00bb, s\u0302i skribis."}, {"text_idx": "#000086", "text": "La boksisto ne atendis tian respondon kaj decidis respondi al s\u0302i. Li diris, ke li povas fari kion ajn li volas kun sia mono kaj ke li estas sukcesa boksisto, kiu meritas g\u0302ui la vivon."}, {"text_idx": "#000087", "text": "Maria ne konsentis kun li kaj decidis dau\u0306rigi la diskuton. S\u0302i diris, ke sukceso ne nur signifas havi multe da mono kaj ac\u0302eti multe da aj\u0302oj, sed ankau\u0306 helpi al la malpli afortunajn kaj fari bonan uzon de siaj resursoj. La boksisto ne povis respondi al s\u0302i kaj finfine decidis forlasi la konversacion."}, {"text_idx": "#000088", "text": "Maria estis felic\u0302a, ke s\u0302i povis esprimi sian opinion kaj provi influi la pensmanieron de la boksisto. S\u0302i esperis, ke li pensos pri siaj vortoj kaj eble faros pli bonan uzon de sia mono en la estonteco.\u00bb"}, {"text_idx": "#000089", "text": "Impresa, certe. G\u0302i ec\u0302 similas la realon"}, {"text_idx": "#000090", "text": "Al inicio de la web"}]