[{"text_idx": "#000004", "text": "Komplika situacio je translima transplantado en Ukrainio"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Ekde g\u0302ia sendependig\u0302o Ukrainio malsukcesis krei propran sistemon de organa transplantado. Dum jardekoj homoj kiuj bezonis tion devis vojag\u0302i eksterlanden por trovi vivosavajn organojn. Ekde la mezo de la 2010-aj Belorusio ig\u0302is siaspeca centro de organa transplantado. Tamen rezulte de la nuna politika situacio en Belorusio duflankaj rilatoj kun Ukrainio serioze malbonig\u0302is kaj diplomatiaj rilatoj estas strec\u0302aj [uk]. Kion do homoj faras nun, kiam ili bezonas transplantadon?"}, {"text_idx": "#000009", "text": "En marto 2017 la vivoj de Olha Kredenec kaj Vasilij Vispijanskij drame s\u0302ang\u0302ig\u0302is. La 42-jara Vasilij ne havis malsanojn, estis atleto kaj havis konstantan laboron en la transporta industrio \u2013 sed subite sin trovis en dializo, regule trapasante procedon kiu purigas lian sangon post kiam li estis diagnozita pri glomerulonefrito, malsano kiu igas la renojn s\u0302rumpi kaj c\u0302esi funkcii."}, {"text_idx": "#000010", "text": "\u201cTio probable estas sekvo de gorg\u0302a malsano, kiun li spertis dume plu laborante en 2007\u2032\u2032 diras Olha. \u201cLa malsano estas vere kovarda kaj evoluas malrapide kaj ni, kiuj malofte vizitas kuraciston, ec\u0302 ne supozas ke io tia povus okazi\u201d."}, {"text_idx": "#000012", "text": "For a long time, the hospital couldn\u2019t figure out what the problem was. And when they diagnosed him, they said that we needed to find a donor. Without explanation [about how]. And we had no idea how to do that. Are you supposed to go out with a banner in Lviv, or what?"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Dum longa tempo la hospitalo ne povis difini kio estas la problemo. Kaj kiam oni diagnozis lin, ili diris ke ni bezonas serc\u0302i organdonanton. Sen klarigi [kiel fari tion]. Kaj ni ne imagis kiel tion fari. C\u0302u ni mars\u0302u kun afis\u0302o tra Lvovo ?"}, {"text_idx": "#000014", "text": "La paro pasigis en agonio la kelkajn sekvajn monatojn. Ili vojag\u0302is al Krakovo en Pollando por ricevi la duan opinion, esperante ke la diagnozo ne estos konfirmita. Sed ve okazis g\u0302uste tio. C\u0302e la Lvova Medicina Universitato, rememoras Olha, estis malfacile ricevi de kuracistoj klarigojn au\u0306 praktikajn konsilojn. Ili eksciis nur de alia paciento pri nacia medicina programo pri kuracado de ukrainoj eksterlande. La s\u0302tata bug\u0302eto pagos operaciojn en alia lando, post kiam la paciento kolektos dikan dosierujon da dokumentoj. Sed kien iri?"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Konsiderante la kostojn de kuracado eksterlande, la sola restinta varianto estis Belorusio. Olha elektis hospitalon en Bresto, urbo proksima al Lvovo. S\u0302i persone interparolis kun tieaj kuracistoj. La kliniko transdonis kompletan pakaj\u0302on da dokumentoj al la Ministerio pri sano de Ukrainio. Ili konfirmis ke s\u0302ia edzo povos trapasi la procedon kaj starigis kutimajn postulojn: kompleta pago de proksimume 55 000 eu\u0306roj ($64,500). La mono estis g\u0302irita en nuraj du tagoj."}, {"text_idx": "#000017", "text": "\u201cNi havis neniujn problemojn pri transiro de la limo. Post la baloto [en 2020] Belorusio komencis striktan kontroladon, sed neniam malpermesis transiron. Ni havis bonegajn rilatojn kun la hospitalo. Ne necesis serc\u0302i kuracistojn kiel c\u0302i tie, c\u0302io estis pura kaj sterila \u2013 oni sentis kvazau\u0306 oni estis ie en Au\u0306strio\u201d diras Olha."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Vasilij estis aldonita al la atendolisto por rena transplantado en 2018. C\u0302iun trian monaton li devis transiri la limon por kolekti sian seron. Tiuj c\u0302i procedoj kostis po c\u0302irkau\u0306 250 eu\u0306rojn kaj estis pagitaj el lia pos\u0302o. Sed ne ekzistis alia vojo. La seraj datumoj provizis bazon por konkludi c\u0302u la organdonanto konvenas au\u0306 ne. La sero mem estis frostigita kaj konservita. Se la paciento preterlasas unu serokolektadon, li estas forigata el la transplanta listo."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Veturi eksterlanden por transplantado estas kutima afero en Ukrainio. Se vi bezonas mjelon, do listo por transplantado estas malfermita en Turkio, Israelo, Hispanio kaj Germanio. C\u0302u vi bezonas koron, hepaton, renojn au\u0306 pulmojn? Do vi devas vojag\u0302i al Belorusio au\u0306 Barato. La kosto de organa transplantado ne estas malalta. Ekzemple kontrau\u0306 reno en Belorusio hodiau\u0306 vi devos pagi pli ol 62 000 eu\u0306rojn kaj kontrau\u0306 koro proksimume 94 000 eu\u0306rojn. En 1992 la ukraina registaro kreis programon por liveri al ordinaraj civitanoj eblecon vojag\u0302i eksterlanden por transplanta kirurgio."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Mankas oficialaj datumoj pri kiom da ukrainoj bezonas transplantadon, klarigas Jurij Andrejev, la prezidanto de la neregistara organizaj\u0302o Nacia Movado por Transplantado. Surbaze de pritaksoj faritaj de kuracistoj tra la lando, la cifero povas esti c\u0302irkau\u0306 5 000 operacioj jare."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Barato c\u0302esigis transplantadojn por ukrainoj en 2018 post s\u0302ang\u0302o de la registaro. Lau\u0306 Andrejev, kiam naciistoj akiris potencon tie, baratanoj ricevis prioritaton por transplantadoj."}, {"text_idx": "#000024", "text": "\u201cKiam Barato c\u0302esis proponi tiujn operaciojn, estis 19 ukrainoj en ilia atendolisto. Ok el ili atendis jam en Barato. Dum tri jaroj ses zinkaj c\u0302erkoj revenis al Ukrainio anstatau\u0306 vivaj homoj. Ili simple ne ricevis siajn organojn g\u0302ustatempe. Ukrainio ankau\u0306 ne ricevis reen sian monon\u201d diras Andrejev."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Kiel rezulto, por ukrainoj kiuj esperas je helpo de la s\u0302tato por pagi transplantadon, la najbara Belorusio estas fakte la sola opcio. Organoj ne povas atendi pacienton eterne. Ekzemple koro devas esti transplantita ene de kvar horoj \u2013 alikaze g\u0302i simple ig\u0302os nevivkapabla. Pro tio kiam datumoj de ricevanto kaj donanto kongruas, au\u0306tomata sistemo donas la organon al plej proksima ricevonto. Por ukrainoj estas reale atingi Belorusion per au\u0306to au\u0306 aviadilo ene de tiu c\u0302i tempo."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Pacientoj ofte estas en kriza stato post transplantado kaj iliaj vivoj povas esti minacataj ec\u0302 de plej eta infekto. Pro tio vojag\u0302o per surtera transporto estas riska. Por reveni hejmen post transplantado de hepato Anna Kurilova, log\u0302anta en H\u0302arkovo, devis sin turni al fakuloj pri transportado de grave malsanaj homoj, c\u0302ar s\u0302i ne povus elteni la 20-horan veturadon per buso. S\u0302i devis peti helpon de la H\u0302arkova regiona registaro kaj membroj de loka konsilio."}, {"text_idx": "#000030", "text": "La ukraina registaro devas interparoli kun la belorusaj au\u0306toritatoj kaj ricevi garantiojn ke homoj el la atendolisto povos definitive ricevi siajn operaciojn, por eviti tion kio okazis en Barato. Se tiaj garantioj mankos, tiam necesos levi la demandon pri revenigo de la homoj kaj la mono al Ukrainio."}, {"text_idx": "#000031", "text": "La Ministerio pri sano de Ukrainio insistas ke la mono estos redonita [uk] se la operacioj ne estos plenumitaj au\u0306 se la persono ricevos organon en alia lando. Sed Andrejev opinias ke Ukrainio devas koncentrig\u0302i je konstruado de propra sistemo de organa transplantado."}, {"text_idx": "#000033", "text": "La 25-an de decembro 2019 malfacila konversacio okazis en eta regiona hospitalo en la urbo Kovelo de Volina provinco. Antau\u0306longe tien estis alportita viro kun grava cerba vundo. Ne eblis savi lin; medicinistoj deklaris lian cerbon morta. Nun la bonkoro de parencoj kaj la zorgeme elektitaj vortoj de kuracistoj decidos, c\u0302u organoj de la mortinta viro povos savi la vivojn de aliaj."}, {"text_idx": "#000034", "text": "En Ukrainio, kiam temas pri organdonantoj, persono estas apriore supozata ne konsenti esti organdonanto. Nur parencoj rajtas s\u0302ang\u0302i la situacion. Kaj je Kristnasko en Kovelo ili faris tion. Nur kvar horojn post kiam la dokumentoj estis subskribitaj, la korpo de organdonanto kus\u0302is sur operacia tablo kaj tri pacientoj ricevis liajn organojn: du ricevis renojn kaj unu koron. Tio estis la unua kora transplantado farita en Ukrainio dum 15 jaroj."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Tiu c\u0302i sensacia, plurala organa transplantado ig\u0302is ebla nur danke al la sindedic\u0302o de lokaj kuracistoj. Dum la historio de Ukrainio kiel sendependa nacio, organaj transplantadoj estis io fantasta, kvankam ne ekzistas leg\u0302o malpermesanta tion."}, {"text_idx": "#000036", "text": "\u201cLa problemo konsistas fakte en la leg\u0302o [aprobita en 1999], kiu ne enhavas proceduron por transplantadoj\u201d klarigas Maksim Ovec\u0302ko, estro de la Transplanta Centro c\u0302e la Lvova Klinika Kriza Hospitalo. \u201cRezulte de tio iu ajn eraro en la medicina historio de la paciento povus esti interpretata kiel rompo de tiu c\u0302i leg\u0302o. Tio signifas ke kuracistoj alfrontos kriman respondecon, pro kio ili timas fari tion.\u201d"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Tamen tiu c\u0302i teamo de medicinaj profesiuloj el Kovelo \u201cestis obsedita je la ideo fari ion similan en regiona hospitalo\u201d. Ili deziris fari tion \u2013 kaj ili faris, diras Ovec\u0302ko."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Dum la sekvaj monatoj de 2019 la teamo faris nau\u0306 renajn transplantadojn kaj du korajn. Kaj c\u0302io ig\u0302is ec\u0302 pli facila post kiam en decembro 2019 prezidanto Volodimir Zelenskij subskribis amendojn al la leg\u0302o, kiuj klarigis la regulojn de organa transplantado."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Plejparto de la medicinaj profesiuloj el la Kovela teamo nun laboras en Lvovo. La urbestro Andrij Sadovij invitis ilin por malfermi transplantan centron en la kriza hospitalo. Vasilij estis la unua en la atendolisto en la momento, kiam Ukrainio komencis fari organajn transplantadojn. Post unu jaro kaj duono li ricevis sian novan renon."}, {"text_idx": "#000040", "text": "\u201cMi estis mirigita de la nivelo de la kuracistoj, iliaj komunikaj spertoj, iliaj manieroj\u201d diras Olha, rememorante la telefonvokon, kiun ili ricevis la 31-an de majo 2021. \u201cEne de unu horo ni estis en ambulanco kaj mia edzo ricevis sian operacion matene. La teamo respondis c\u0302iujn niajn demandojn, ili c\u0302iam ridetis \u2013 ni ne povis kredi ke ni estas en ukraina kliniko.\u201d"}, {"text_idx": "#000041", "text": "Hodiau\u0306 Vasilij trapasas rehabilitadon kaj prenas kuracilojn por ke lia korpo ne rifuzu la donitan organon. Sed danke al ukrainaj kuracistoj li estas viva."}, {"text_idx": "#000042", "text": "La leg\u0302o aprobita en 2019 priskribas la proceduron de organa transplantado. Unue kuracistoj devas konstati ke cerba morto okazis, helpe de specialaj ekipaj\u0302oj. Poste ili konsultas la Unuecan S\u0302tatan Informan Sistemon pri Organa kaj Hista Transplantado por vidi c\u0302u la persono akceptis esti organdonanto. Se li faris tion, la transplanta procedo povas esti farita. Se ne, la kuracisto povas demandi pri konsento liajn parencojn, kvankam la kuracisto ne nepre devas fari tion. Tiuj c\u0302i du faktoroj estas konsiderataj kiel potencialaj obstakloj en la evoluigo de ukraina sistemo de organa transplantado."}, {"text_idx": "#000043", "text": "\u201c80% de la hospitaloj simple ne havas aliron al la ekipaj\u0302oj kiuj povus konfirmi cerban morton. Ili devos ac\u0302eti ilin uzante lokajn bug\u0302etojn\u201d klarigas Andrejev, rimarkigante ke ofte tio ne eblas. La necesaj ekipaj\u0302oj kostas de 7 500 g\u0302is 11 000 dolaroj."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Rilate ricevadon de konsento de parencoj, la leg\u0302o diras ke konsento devas esti ricevita kun perado de transplanta kunordiganto \u2013 medicina fakulo, kiu devas ne nur interparoli kun la parencoj de la potenciala organdonanto, sed kontroli la tutan procezon."}, {"text_idx": "#000045", "text": "\u201cTiuj fakuloj ne haveblas en 90% de la hospitaloj. Kaj ec\u0302 en tiuj kiuj havas ilin, la transplanta kunordiganto ofte ne kapablas klarigi c\u0302iujn nuancojn de la kazo\u201d diras Ovec\u0302ko. \u201cSed homoj estas suferantaj gravajn perdojn en tiuj minutoj. Multaj simple rifuzas [dum] aliaj reagas agreseme kaj preskau\u0306 akuzas nin pri vendo de organoj. Nia socio ne estas sufic\u0302e preta por organa transplantado.\u201d"}, {"text_idx": "#000046", "text": "C\u0302io c\u0302i kau\u0306zas enorman deficiton de organoj de postmortaj donantoj, dau\u0306rigas Ovec\u0302ko. La nuna postulado de renoj estas 1 500 jare, sed en la unuaj ses monatoj de 2021 Ukrainio faris nur 120 renajn transplantadojn. Necesas 500 hepatoj, sed nur 20 estis transplantitaj. Almenau\u0306 400 koroj necesas, sed nur kelkdek transplantadoj estis faritaj."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Ukrainio povus sendependig\u0302i rilate transplantadon post kvin jaroj, opinias Ovec\u0302ko, surbaze de la kreskanta nombro de transplantadoj faritaj en hospitaloj, la kresko de nombro de specialistoj je tiu c\u0302i kampo, kaj teknologia progreso."}, {"text_idx": "#000048", "text": "30 hospitaloj en Ukrainio havas licencojn pri organa transplantado, sed efektive nur dekduo aktuale faras la procedojn. Komparu tion kun 30 klinikoj en Germanio, kiuj specialig\u0302as sole pri rena transplantado."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Eu\u0306ropa Unio estas prilaboranta sistemon de unueca transplanta listo kaj iuj eu\u0306ropaj landoj jam kunlaboras pri inters\u0302ang\u0302o de informoj pri organdonantoj. Andrejev opinias ke Ukrainio devas subskribi similan interkonsenton kun siaj najbaroj. Tamen plu ekzistas barieroj, kiujn necesas superi. En tiaj kondic\u0302oj Ukrainio havas malgrandan elekteblon, do g\u0302i devas evoluigi propran sistemon de organa transplantado. Kaj tio estas farebla, se haveblas trejnitaj kuracistoj, sistemo de organdonado, bona financado kaj politika volo."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Civitanaj komunikilojDisvolvadoHomaj rajtojInternaciaj rilatojJuroLaboroPolitikoSanoThe Bridge"}, {"text_idx": "#000056", "text": "Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracion"}, {"text_idx": "#000062", "text": "Global Voices estas subtenata de la klopodoj de niaj volontulaj kontribuantoj, fondumoj, donacantoj kaj misio-servoj. Por pliaj informoj bonvolu legi nian Monkolektan Etikan Politikon."}]