[{"text_idx": "#000000", "text": "Arta rondo Jan De Cooman"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Je la ekleziaj festotagoj ni iris al la meso, same kiel je ordinaraj dimanc\u0302oj. Cetere ne estis granda diferenco, escepte de Pasko kaj Kristnasko. Kompreneble je Pasko venis la sonorilo. Por ne kompliki la aferojn, la sonorilo pasis nur super la antau\u0306a herbejo, tre frumatene antau\u0306 nia levig\u0302o."}, {"text_idx": "#000003", "text": "C\u0302e la piedo de la dika tilio kaj c\u0302irkau\u0306 la ponteto estis g\u0302iaj plej s\u0302atataj lokoj por demeti siajn ovojn. Ili kus\u0302is tie, tre videblaj, do c\u0302iu el ni baldau\u0306 trovis c\u0302iujn. Ili estis kolektataj en ovokorbeton kaj poste ene de la domo ili estis honeste dividataj."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Iam okazis, ke mankis oveto. Nova serc\u0302orondo estis tuj organizata. La rezulto estis negativa: neniu ovo ankorau\u0306 troveblis. G\u0302is ni rimarkis, ke Fani jam de kelka tempo malaperintis. Kiam ni trovis g\u0302in en la vitrodomo, g\u0302i lekadis siajn lipojn. Ni konkludis, ke ankau\u0306 g\u0302i rajtis mang\u0302i oveton, kaj ke ni fakte havis sufic\u0302e da ovetoj. Dum la sekvantaj tagoj ni kundividis nian porcion kun g\u0302i, tiel, ke g\u0302i fakte ricevis pli ol ni dum sia peta rondo, c\u0302ar pri almozpetado g\u0302i ja estis tre lerta. G\u0302i povis rigardi al ni tiel kompatige kaj kun tia mieno leki siajn lipojn, ke nur monstra malbonulo rifuzus donaceton. Kiam oni donis ion al g\u0302i, tio post mordo kaj gluto tuj malaperis. Sed kiam oni prezentis ion inter siaj fingroj, g\u0302i povis dum minutoj leki g\u0302in; tion g\u0302i g\u0302uis. Kelkfoje g\u0302i provis per siaj malgrandaj dentoj pli rapide atingi la frandaj\u0302on, sed tio okazigis frapeton sur g\u0302ia nazo, post kiu g\u0302i sag\u0302e dau\u0306rigis per lekado, ec\u0302 kiam nenio plu restis."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Multe pli ol kelkaj duongrandaj c\u0302okoladaj ovoj neniam estis. Paska leporo kaj aliaj fiuloj ankorau\u0306 ne ekzistis tiutempe. C\u0302e la najbaraj infanoj estis kelkaj kokinaj ovoj koloritaj per cikorio. Tamen c\u0302iuj estis kontentaj kaj felic\u0302aj."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Je Kristnasko pac\u0302jo kaj panjo iris al la nokta meso. Onjo Zoe akompanis ilin kaj onjo Linjo venis varti nin. Ni jam dormis du horojn. S\u0302i eksidis en la fotelon apud la hejtilo, iom legis en gazeto kaj vekig\u0302is, kiam pac\u0302jo kaj panjo revenis de la diservo. Komentario estis \u201csordine\u201d farata. La onklinoj reiris hejmen trans la monteton."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Je malnovjara vespero c\u0302iam okazis vaflomang\u0302ado c\u0302e la onklinoj. La tuta bando survojig\u0302is. Bone vestitaj kontrau\u0306 la malvarmo, kun ankorau\u0306 dika trikita skarpo c\u0302irkau\u0306 niaj oreloj ni supreniris la s\u0302tupegaron. Iam, kiam onc\u0302jo Arturo [la plej juna frato de panjo] akompanis nin, dum la antau\u0306vespere komencis pluveti c\u0302e malvarma norda vento kaj jam kelkaloke glatig\u0302is. Ne eblis resti hejme. Dike vestite ni ekiris. Ni estis tirintaj niajn s\u0302trumpojn super niajn s\u0302uojn por ne forgliti. Onc\u0302jo Arturo, kiu tiutempe ag\u0302is proksimume 18 jarojn, estis montrinta tion al ni. Li iris antau\u0306 ni: \u201ctiel vi faru\u201d, li kriis. Kaj vere, li facile supreniris la s\u0302tupegojn. Sed c\u0302e la antau\u0306lasta s\u0302tupo li forglitis kaj sekvis lau\u0306ta bum! Kiam pac\u0302jo, mem s\u0302ancelig\u0302anta, helpis lin restari, ni vidis en la duonlumo du dikajn s\u0302velaj\u0302ojn sur lia frunto. Ni singarde pluiris kaj evitis mars\u0302i sur la tre glata s\u0302oseo. Longe dau\u0306ris, sed fine ni alvenis c\u0302e la onklinoj. Plej grave estis, ke ili ja antau\u0306vidis c\u0302iujn ingrediencojn, sed ne riskis ekprepari la paston, c\u0302ar pro tia vetero ili ne sciis, c\u0302u ni jes au\u0306 ne venos. Felic\u0302e la hejtilo bone varmigis nin kaj c\u0302iu mizero estis baldau\u0306 forgesita, escepte de tiuj dikaj s\u0302velaj\u0302oj. La ingrediencoj estis miksataj en la granda suppoto kaj tiu estis s\u0302ovata apud la hejtilon. Post duona horo, au\u0306 eble iom pli, la unuaj vafloj estis bakataj. Sed ni intertempe jam dormis."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Supre en sia gastoc\u0302ambro onjo Linjo metintis por ni c\u0302iujn matracojn sur la plankon. Kiam malsupre iu ekglitis de sia seg\u0302o au\u0306 ekapogis sian kapon per sia brako, li estis singarde sendata supren, kie li estis kus\u0302igata sur la larg\u0302an dormoplankon apud la aliaj. Vaflojn ni ne mang\u0302is. Kie la ceteraj dormis, mi ankau\u0306 ne scias. Ni, ni dormis, bone enpakitaj en lanuga litkovrilo."}, {"text_idx": "#000009", "text": "La posta tago estis do novjaro."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Novjaro havis c\u0302iam saman rutinon. Ni levig\u0302is, surmetis la fres\u0302an c\u0302emizon, kiun panjo estis pretiginta. Duone eldorminte kaj oscedante ni deziris \u201cFelic\u0302an novan jaron\u201d. Ankau\u0306 panjo estis ankorau\u0306 iom konfuzita. Tagmeze estis simpla mang\u0302eto, c\u0302ar posttagmeze ni devis iri al la geavoj por deziri bonan novjaron. Estis malhejmeca okazaj\u0302o kun c\u0302iuj tiuj plenkreskuloj, de kiuj estis malpermesite movig\u0302i au\u0306 ludi per io. Ili ne interesig\u0302is pri ni. Nur c\u0302e nia panjo kaj pac\u0302jo ni rajtis demandi ion, kaj ec\u0302 tiam ni devis au\u0306di \u201cestu trankvila\u201d kaj \u201cestu sag\u0302a!\u201d. Kiam finig\u0302is la kafo kaj tortoj de la plenkresuloj, ni devis legi nian novjaran leteron kaj ve, se oni hezitis dum la legado. De mia baptopatro mi tiam ricevis monbileton kaj jen jam \u201cla sekvanto\u201d."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Por ni ne estis agrable. Ne eblis fari ion alian ol resti starante, c\u0302ar ne estis sufic\u0302e da seg\u0302oj, kaj c\u0302iam estis jam aliaj, kiuj okupis ilin. Mals\u0302arg\u0302ite ni povis baldau\u0306 reiri hejmen en nian preferatan kuirejon por ludi."}, {"text_idx": "#000012", "text": "VaporlokomotivoLa duan tagon de la nova jaro ni trajnis al Zandbergen. De sur la monteto estis longa promeno al la stacidomo. Kaj ankau\u0306 en la stacio la atendado estis laciga. Ne eblis sidig\u0302i kaj ankau\u0306 ne eblis ludi, c\u0302ar tuj au\u0306dig\u0302is \u201cEstu bonmanieraj kaj restu c\u0302i tie c\u0302e mi! Kion dirus la homoj?\u201d"}, {"text_idx": "#000014", "text": "De inter la vagonoj supreniris vapornuboj. Estis agrable varme en la vagono. Oni elektis vagonon c\u0302e la antau\u0306o, c\u0302ar tiel la eliro en Zandbergen iros plej glate. Ni havis tutan vagonon por ni solaj. Sur la lignaj benkoj jen kaj jen estis gravuritaj koroj kun trairanta sago. Panjo metis sian korbon sur la portilon super sia kapo. Ne valoris la penon demeti la surtuton. Pac\u0302jo prenis sian gazeton, rigardis sian pos\u0302horlog\u0302on kaj jesis, kiam g\u0302ustatempe fajfo lau\u0306tis kaj la vagonaro ekiris. Ni devis rapide eksidi, c\u0302ar pro la rels\u0302ang\u0302iloj la vagono estis forte skuata, g\u0302is ni alvenis en la kamparo, kie la vagono kviete lulig\u0302is. La telefondratoj ondis supren kaj malsupren."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Je certa momento ni vidis la lastan vagonon en vojkurbig\u0302o. Subite au\u0306dig\u0302is siblado de la bremsiloj kaj post forta skuo la vagonaro haltis. Ekstere okazis kurado kaj irado de movig\u0302emaj homoj, kiuj dikvestite rapidis rekte al la elirejo. Post kelkaj pliaj haltoj panjo diris \u201cLa sekvanta estos Zandbergen!\u201d. Iuj ekstarintis tro frue kaj devis subite sin teni por ne fali pro la abrupta bremso. Pac\u0302jo malfermis la fenestron per la leda rimeno, kaj, kiam la vagonaro tute haltis, li mals\u0302losis la pordon de ekstere. Li eliris unue, ellevis nin kaj demetis nin sur la grundon. Panjo elvenis laste. Ni estis tenataj je distanco de la vagono, c\u0302ar tiu ekiris post ekfajfo. G\u0302i povis foriri, ni ja estis alvenintaj. La kuponoj estis c\u0302iom transdonataj al oficistoj kun kepo."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Ni kune eliris tra la stacidomo. Are ni iris al niaj geavoj. Ili log\u0302is en la sama strato, kelkcent metrojn for de la stacidomo en bela vilao trans rivereto."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Avino jam staris tie, varmvestita, atendanta nin meze de la strato. Kiam s\u0302i vidis nin, s\u0302i ekzamenis nin unu post la alia kaj signis al panjo, ke ni aspektis bravaj."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Avo sidis apud la hejtilo kaj ne multe parolis, sed lia bonkora rigardo estis senpeziga."}, {"text_idx": "#000020", "text": "La familio De Cooman en Zandbergen"}, {"text_idx": "#000021", "text": "La mang\u0302aj\u0302o estis de la plej bongusta kuirarto, kaj la tablo en la mang\u0302oc\u0302ambro estis kiel eble plej longe diss\u0302ovita. C\u0302iu devis eksidi sur indikita loko antau\u0306 du blankaj teleroj kun ora randeto. La kuleroj kaj forkoj pezis kvazau\u0306 plombo en niaj manetoj. Tri malsamaj glasoj staris malantau\u0306 ili kaj meze de la tablo staris vazo kun kelkaj sekigitaj floroj. Por tiuj, kiuj ne sidis sufic\u0302e alte, oni prenis unu au\u0306 du dikajn librojn el la libros\u0302ranko, kaj ni rajtis sidi sur ilin. Felic\u0302e al neniu iam okazis akcidenteto."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Panjo kaj la onklinoj tuj iris kunhelpi en la kuirejo. Tie estis parolbruado. La plej delikataj odoroj venis de tie, nur cepon oni ne flaris, c\u0302ar avino c\u0302iufoje malsanetig\u0302is pro cepoj. Nuntempe oni vers\u0302ajne dirus, ke s\u0302i estis alergia pri cepoj, sed tiutempe oni ankorau\u0306 ne estis tiel scia. Post la krucosigno la plej bonaj el c\u0302iuj bonaj\u0302oj estis mang\u0302ataj. Ni spertis, ke avino havis licencon pri la kuirarto, tre malofta fakto tiutempe."}, {"text_idx": "#000023", "text": "C\u0302etable dum la mang\u0302ado regis la sama disciplino, kiel c\u0302e ni hejme: \u201cSilento!\u201d. La teleroj da supo kun rostitaj panpecoj estis kulere malplenigataj."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Granda rostbefo, el kiu la suko elfluis, distranc\u0302atis de avo en maldikajn tranc\u0302etojn per granda forko kun nur du dentoj kaj granda tranc\u0302ilo. Panjo helpis priservi kaj c\u0302iu ricevis porcion. Sekvis la fazeoloj kaj la farunecaj terpomoj. C\u0302io estis supervers\u0302ata per kulereto da sau\u0306co. Tiam la plenkreskuloj rondiris por pludistranc\u0302i la viandon por la etuloj. Jen estis vera familia festo. Feliks kaj Gastono de onklo J\u0302ako estis priservataj de onklino Roza kaj onklino Jozefino."}, {"text_idx": "#000025", "text": "La deserto konsistis el membakitaj j\u0302eletortoj kun taseto da kafo vers\u0302ita el porcelana kafujo el la bela servico kun ora ornamaj\u0302o. De tiam oni multe babilis por kompensi la antau\u0306an silenton. C\u0302iujare c\u0302irkau\u0306 la kvara alvenis la momento, legi la novjarajn leterojn."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Ni estis envicigataj, c\u0302iu kun sia letero. Komencis la plej juna nepo. Poste, kiam ni mem skribis g\u0302in, g\u0302i devis esti legata senerare, kaj post transdono g\u0302i estis ekzamenata de la tre kritikemaj okuloj de avino. S\u0302i neniam diris, ke io estis malbona, sed ja, ke ni pli bone devis lerni skribi iun au\u0306 alian vorteton. Precipe pri angulfaldoj s\u0302i estis malindulgema. S\u0302i estis severa, sed havis oran koron."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Kiam ekmallumig\u0302is, ni devis trajne reiri hejmen."}, {"text_idx": "#000028", "text": "C\u0302ar estis tiom da datrevenoj en nia familio, ili g\u0302enerale estis memorataj lau\u0306 simpla maniero. Oni ja foje kantis ion, kia \u201cLonge vivu li!\u201d kaj sekvis peco da torto post la tagmang\u0302o, tiam tiuj okazoj ankorau\u0306 ne estis tiel komerce ekspluatataj. C\u0302ampano kaj similaj multekostaj\u0302oj estis nur por veraj festadoj, kia solena komunio."}, {"text_idx": "#000029", "text": "C\u0302e mia solena komunio la festo grandparte estis fus\u0302ita pro tio, ke ni ankorau\u0306 devis iri al vesproj kaj lau\u0306do je la 3a horo en la kolegio, kaj la c\u0302efpastro tie havis nur unu econ: li kapablis c\u0302ion plidau\u0306rigi, g\u0302is oni ekdormis."}, {"text_idx": "#000030", "text": "La tutan antau\u0306tagmezon ni pasigis en la preg\u0302ejo. Je la sesa kaj duono estis la kutima meso, post kiu ni povis kuri hejmen kaj rapide mang\u0302i iom, c\u0302ar jam je la oka kaj duono estis la solena diservo kun multa pompo kaj kantado kaj ege longdau\u0306rada predikado. Mi kredas, ke la predikanto ne kapablis prononci \u201camen\u201d. Sed ne kredu, ke ni tiam estis liberigataj! Ec\u0302 je nia komunia festo ni devis studi g\u0302is la 12a horo. Nur tiam ni estis liberaj. Nu, liberaj... g\u0302is la tria horo; je aliaj dimanc\u0302oj ni estis liberaj nur g\u0302is la dua horo, kiam unue estis studado antau\u0306 la vesproj, kaj je la kvina denove studo (tio estos rakonto por posta verko)"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Nu, ni do alvenis hejme je la kvara horo kaj povis eksidi en nia honora loko c\u0302e la tablo. La horaro por tiu tago estis do tia, ke ni povis mang\u0302i antau\u0306mang\u0302aj\u0302on kaj supon, tiam iri al la vesproj kaj lau\u0306do kaj, se c\u0302io iris glate, je la kvara ni vere estis liberaj. De tiam oni fine pensis pri vera mang\u0302o."}, {"text_idx": "#000032", "text": "C\u0302io iris lau\u0306dezire kaj la s\u0302au\u0306mvino kaj c\u0302ampano estis glate trinkataj. Nia frato Pol, festanta sian solenan komunion kune kun mi, trovis g\u0302in bongusta. G\u0302i ja dezirigis plian glason, kaj post horeto li vome malsanig\u0302is. Oni do enlitigis lin obtuzig\u0302intan, li ne plu aperis je tiu tago. Mi, jam observinte, kion drinkado povas okazigi, ankau\u0306 iom drinkis, sed estis ne pli ol gustumeto de c\u0302iuj drinkaj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000033", "text": "La tabloj estis starigitaj en la laborejo de pac\u0302jo. C\u0302iuj seg\u0302oj estis kolektitaj kaj devis servi. La bela servico estis je la unua fojo elprenita el la s\u0302ranko de la malgranda kuirejo kaj kompletigita per teleroj kaj glasoj de c\u0302e la onklinoj; estis du plenaj lavaj\u0302korboj da ili. C\u0302io estis bele etalata sur la vere damaskajn tablotukojn."}, {"text_idx": "#000034", "text": "La kuiristino, iom dika virino de sur Buzemonto, priservis. S\u0302i estis helpata de panjo. La antau\u0306mang\u0302aj\u0302o ricevis aplau\u0306don, estis io kun fis\u0302aj\u0302o, salmaj\u0302o, mi kredas. Io, kio tiutempe estis maloftaj\u0302o, sed tre delikate ornamita per salikokoj (domag\u0302e, mi ne s\u0302atis ilin). La supo estis priservata el vere ceramikaj supujoj kaj g\u0302i estis entelerigata per ceramika supkulerego. Bedau\u0306rindas, ke tiaj iloj facile gutas, kaj kompreneble estis mi la viktimo. Rekte sur la manikon de mia tute nova kostumo falis dika guto. Sekvis g\u0302enerala alarmo kaj oni sukcesis forlavi g\u0302in en la kuirejo per fres\u0302a akvo. Felic\u0302e oni poste ne plu vidis spurojn de g\u0302i. Kiam mi denove aperis en la festejo, s\u0302ajnis, kvazau\u0306 io grava estis okazinta. C\u0302iuj sidis kun stranga mieno kaj neniu estis mang\u0302inta sian supon. La kuiristino estis vokata, kaj s\u0302i devis gustumi. \u201cPri tio mi volas scii c\u0302iun detalon\u201d s\u0302i diris, \u201cmi metis la poton ekster mian agadkampon, jen sub la murbreto\u201d, s\u0302i deklaris kaj antau\u0306iris por montri g\u0302in. Jes, jen estis ebla klarigo: pro sia rapidemo s\u0302i ne estis rimarkinta, ke tie supre, je hoko, pendis la j\u0302us kuiritaj asparagoj por elgutigi. Kelkaj gutoj estis gustumataj, kaj jes, estis precize la sama gusto, kiu fus\u0302is la supon. Eble tio estis la unua asparaga supo en la historio. G\u0302i tamen ne estis mang\u0302ata kaj c\u0302iuj devis atendi por plumang\u0302i, g\u0302is mi denove alvenis hejme. La c\u0302efplado konsistis el c\u0302iaj legomoj, inter kiuj la jam menciitaj asparagoj priservataj en granda elipsa plado kun krokedoj kaj viando de membredita s\u0302afido. Tiu viando estis mola kvazau\u0306 g\u0302i estus butero. G\u0302i estis bongustega. C\u0302iu plurfoje prenis de g\u0302i. Panjo jam timis, ke ne estus sufic\u0302e da g\u0302i. Kompreneble pro tiu mankanta supo c\u0302iuj ankorau\u0306 estis pli malsataj, kaj c\u0302ar pro tiuj vesproj jam estis post la kvara horo. Por la katoj kaj hundo restis nur kelkaj hau\u0306tetoj. La deserto konsistis el la famaj kazetortoj kaj multaj j\u0302eletortoj el c\u0302erizoj kaj abrikotoj priservataj sur la belaj teleretoj de la onklinoj. La kafon oni povis flari jam je granda distanco. Vere, tiuj kuiristinoj scias specialan manieron fari bonan kafon. Intertempe la vino fluadis. La glasoj plej ofte estis malplenaj. Ankau\u0306 onjo Maria g\u0302uis, kaj s\u0302i jam ekbabilis per duobla lango."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Somere la legomoj estis prenataj el la g\u0302ardeno je la antau\u0306a vespero. Escepte de asparagoj kaj florbrasikoj, ni havis c\u0302iujn legomojn, kiujn oni nuntempe povas ac\u0302eti je ajna dato, sed eble kelkajn tagojn pli poste. La legomoj estis unue tralavataj per pluvakvo kun iom da vinagro, postlavataj per putakvo kaj molboligataj en putakvo au\u0306 stufataj en butero. Kiam ili dolc\u0302ig\u0302is, oni survers\u0302is tau\u0306gan sau\u0306con kaj igis ilin bongustaj\u0302o."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Panjo estis lerta pri sens\u0302elado de terpomoj per tranc\u0302ileto. Post la ekentranc\u0302o la s\u0302elo derulig\u0302is kiel risorto, g\u0302is restis la sens\u0302ela terpomo. Por la plena bando necesis plena emajlita sitelo da ili. Sed tiam ni jam disponis sens\u0302eligan aparaton, kaj per g\u0302i la sens\u0302eligado iris multe pli rapide, necesis nur eligi la g\u0302ermputetojn per speciala tranc\u0302ileto. Ni s\u0302atis stari apud la sitelo, c\u0302ar c\u0302iam, kiam panjo j\u0302etis tempomon en g\u0302in, la akvo guts\u0302prucis. Tion ni trovis amuza. Foje ni interpus\u0302ig\u0302is por esti en la unua vico."}, {"text_idx": "#000038", "text": "La sens\u0302eligitaj terpomoj subakvigitaj en granda aluminia poto atendis la g\u0302ustan momenton por esti surfajrigotaj kaj molboligotaj. Pri iuj specoj oni diris, ke ili similis ruls\u0302tonojn, dum aliaj baldau\u0306 molig\u0302is, lau\u0306 la necesa tempo sur la fajro."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Revenante de la lernejo, pasinte c\u0302e la viandisto, ni j\u0302etetis la viandon sur la tablon kaj rapide demetis nian ves\u0302ton. Panjo metis la viandon sur la jam prete varmigitan paton kaj elc\u0302erpis la supon, kiun s\u0302i intertempe estis metinta sur la feraj\u0302on en la malgranda kuirejo."}, {"text_idx": "#000040", "text": "C\u0302iu bandano havis propran sidlokon. La plej junaj knaboj sidis en sia alta infanseg\u0302o c\u0302etable kaj ili ricevis salivotukon. Post krucosigno ni silente ekmang\u0302is."}, {"text_idx": "#000041", "text": "La lasta knabo apenau\u0306 estis finmang\u0302inta sian supon, kiam pac\u0302jo jam aperis kun la farunecaj terpomoj. Devers\u0302i la akvon kaj seks\u0302uti la terpomojn estis lia tasko. La terpomoj estis metataj sur la kutiman lokon kaj sekvataj de la legomoj. Poste venis la viando. C\u0302iu ricevis sian porcion kaj tuj dispecigis kaj platigis siajn terpomojn. Pri la legomoj estis malfacilaj\u0302o: iuj preferis legomon, kiun aliaj ne s\u0302atis, sed c\u0302e ni validis severa leg\u0302o: oni formang\u0302u c\u0302ion, kio trovig\u0302as sur onia telero!"}, {"text_idx": "#000042", "text": "Kiam la teleroj estis malplenaj, la tablobiero aperis. C\u0302ies glaso estis plenigata. Somere kelkfoje estis s\u0302prucakvo. Ni plej s\u0302atis la rug\u0302etan riban s\u0302prucakvon."}, {"text_idx": "#000043", "text": "La deserto, kiu tiam venis, estis bongusta: bovleton da kremaj\u0302o au\u0306 rizaj\u0302o kun kansukero, tre simpla, kaj g\u0302i plenigis la lastajn spacetojn en nia stomako."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Kelkfoje okazis, ke ni ricevis pecon da torto, kiam estis ies naskig\u0302dato, au\u0306 kiam estis vizitinto je la antau\u0306a tago. Panjo tre lertis pri tortobakado kaj s\u0302i fulmrapide sukcesis pretigi iun. Tre aprecataj estis s\u0302iaj \u201ckvar-kvaronaj tortoj\u201d. Tiuj konsistas el kvar egalkvantaj ingrediencoj. Ili ne bezonis longan bakig\u0302on en la forno kaj ankorau\u0306 duonvarme tre bongustis, ec\u0302 kiam ili ankorau\u0306 estis iom gluecaj lau\u0306tus\u0302e."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Sed s\u0302ia foliigita pasto ja bezonis tutan nokton. Per g\u0302i estis preparataj la plej bonaj c\u0302erizaj tortoj."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Ingrediencoj por 8 personoj: 200 g da butero \u2013 200 g da memfermenta faruno \u2013 4 ovoj \u2013 2 paketoj da vanila sukero."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Preparo: fandu la buteron \u2013 Miksu la sukeron kun la ovoflavaj\u0302oj kaj faruno en flavetan paston \u2013 kirle aldonu la fanditan buteron \u2013 Bats\u0302au\u0306migu la ovblankaj\u0302on kun la vanila sukero \u2013 Miksu la s\u0302au\u0306mon en la paston \u2013 Baku en antau\u0306hejtita forno dum 60 minutoj je 180 gradoj."}, {"text_idx": "#000048", "text": "\u201cMattentaarten\u201c, regiona specialaj\u0302o de Geraardsbergen, fakte estis por la kermeso. Jam de kelkaj tagoj antau\u0306e oni s\u0302paris la s\u0302afinan lakton. La antau\u0306an tagon oni metis tiun lakton en la plej grandan disponeblan poton kaj miksis g\u0302in kun kruda buterlakto de c\u0302e Lonko. Oni varmigis kaj kirlis la tuton g\u0302is kazeig\u0302o. Post malvarmig\u0302o oni pasigis g\u0302in tra mantuko metita sur kribrilo super sitelo. Poste oni pendigis la mantukon je hoketo por elfuigi c\u0302iun likvaj\u0302on."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Necesas por la kazea pasto: rondaj bakujetoj \u2013 2,3 litroj da fres\u0302a bovina lakto \u2013 1,2 litroj da fres\u0302a buterlakto \u2013 4 ovoj \u2013 235 gramoj da sukero \u2013 kelkaj gutoj da migdalekstrakto"}, {"text_idx": "#000050", "text": "Varmigu la lakton kaj buterlakton kune, kirlu g\u0302is koagulig\u0302o \u2013 estingu la fajron kaj elgutigu en urtiktuko (au\u0306 simila) g\u0302is la posta tago."}, {"text_idx": "#000051", "text": "La postan tagon aldonu al tiu kazeo la ovoflavaj\u0302ojn, la bats\u0302au\u0306migitan ovoblankaj\u0302on, la sukeron kaj migdalekstrakton."}, {"text_idx": "#000052", "text": "\u2013 metu en la bakujetojn maldikan folion da foliigita pasto kaj alpremu g\u0302in \u2013 Plenigu la ujetojn per la kazea pasto \u2013 Metu maldikan folion da foliigita pasto super la ujetojn. Fortranc\u0302u la paston c\u0302irkau\u0306 la ujetoj \u2013 S\u0302miru la foliigitan paston per ovoblankaj\u0302o por havi bele brunan koloron post la bakig\u0302o \u2013 Per tondilo tondu V-formon en la mezo \u2013 Enfornigu je 225\u00b0C dum duona horo."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Ingrediencoj por la foliigita pasto:"}, {"text_idx": "#000054", "text": "500 gramoj da faruno \u2013 400 gramoj da butero \u2013 1 taso da akvo \u2013 iom da salo"}, {"text_idx": "#000055", "text": "Kribru la farunon kaj aldonu la salon \u2013 Miksu trionon de la butero kaj la tason da akvo en g\u0302in. Miksu bone, g\u0302is vi obtenas malmolan paston \u2013 Kruce elrulu la paston \u2013 Kunknedu la ceteron de la butero kaj s\u0302miru g\u0302in sur la paston \u2013 Kunfaldu la paston kaj elrulu g\u0302in g\u0302is centimetra diko \u2013 Kunfaldu la paston trioble kaj lasu g\u0302in denove dum horkvarono \u2013 Elrulu la paston 3 fojojn kaj c\u0302iufoje kunfaldu g\u0302in \u2013 Lasu g\u0302in dum horkvarono \u2013 Kunfaldu la paston trioble kaj lasu g\u0302in denove dum horkvarono \u2013 metu la foliigitan paston en la ujetojn kaj plenigu ilin per la kazea pasto \u2013 Kovru nun la ujojn per folio da foliigita pasto kaj detranc\u0302u g\u0302in c\u0302irkau\u0306 la ujetoj \u2013 Pris\u0302miru per ovoblankaj\u0302o por obteni belan koloron post bakig\u0302o."}, {"text_idx": "#000056", "text": "La postan tagon la kazeo estis premata tra kribrilo, miksata kun ovoflavaj\u0302o kaj sukero en molan paston. Kelkaj gutetoj da migdaloleo aldonis delikatan guston. La bats\u0302au\u0306migita ovoblankaj\u0302o estis aldonata en la plej granda poto, kiun ni posedis. Plej ofte oni uzis anserajn ovojn, sed tio ne s\u0302ang\u0302is la guston."}, {"text_idx": "#000057", "text": "La foliigota pasto, restinta dum tuta nokto en la kelo, estis prenata kaj per la ligna rulo elrulata sur la puran lignan tabloplaton. Iom da faruno sur kaj sub la folion, kunfaldi g\u0302in ... kaj ripeti la operacion, ju pli ofte, des pli delikata ig\u0302os la krusto. La altrandaj bakmuldiletoj estis s\u0302mirataj per butero kaj kunmetataj en kvadrato sur la tablon. La mola maldika pastohau\u0306to estis metata super ilin kaj alpremata en la muldiletojn. En c\u0302iun muldilon oni metis kvanton el la kazea pasto. Se ni estis sag\u0302aj, ni ricevis iom da pastohau\u0306to, per kiu ni kreis uletojn, kiujn ni finfine mang\u0302is. Ili havis apartan acidecan guston. La restinta pasto estis kunpremata por esti elrulata en novan folion."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Post kovro per alia pastohau\u0306to la randoj estis kunpremataj kaj en la kovra hau\u0306to oni per tondilo faris V-forman entranc\u0302on. Intertempe la kuireja hejtilo estis varmigita kun la du fornopordetoj fermitaj. Post atingo de la bona temperaturo la aroj da bakmuldiletoj estis metataj sur kradojn kaj s\u0302ovataj en la fornojn. Komencig\u0302is la atendado. Iom post iom ekestis apetitiga bonodoro. S\u0302ajne dau\u0306ris eternon, antau\u0306 ol la forno estis malfermata, unue nur mallarg\u0302e por kontroli per trikilo (kion ili tiele precize kontrolis, mi ne scias) kaj kiam c\u0302io s\u0302ajnis en ordo, la forno estis tute malfermata. Jen ili trovig\u0302is deksesope en c\u0302iu forno bele vicigitaj. La odoro estis ebriiga. C\u0302iufoje panjo havis surprizon por ni. S\u0302i estis aldoninta kelkajn \u201cbovopiedojn\u201d."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Bovopiedoj estis farataj jene: Dum la kovrado de la tortoj c\u0302iam ja restis iom da hau\u0306to kaj tiun restaj\u0302on panjo elrulis en triangulojn, unu por c\u0302iu filo. El la resto de la kazeaj\u0302o s\u0302i metis iom sur c\u0302iun triangulon. La randoj estis s\u0302mirataj per iom da ovblankaj\u0302o kaj bone kunpremataj. Tiaj paketoj trovis sufic\u0302an lokon apud la tortoj en la forno."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Tiuj varmegaj bovopiedoj estis metataj en la s\u0302rankon en la kelo por malvarmig\u0302i dum unu horo. Kaj tiu horo dau\u0306ris... dau\u0306radis. Dume ni atendadis. Kiam c\u0302io estos enordigita, ni finfine rajtos gustumi la bakaj\u0302ojn. Horo ja povas dau\u0306ri longege! La lau\u0306normaj kazetortoj estis metataj en la s\u0302rankon por malvarmig\u0302i."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Finfine! Ankorau\u0306 varmetaj, la bovopiedoj estis jam tiel bongustaj kaj antau\u0306gustumo de la vera kermesa deserto."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Ankau\u0306 tiu deserto plurfoje aperis sur la menuo. Kiam restis duona pano, kiu riskis elsekig\u0302i, panjo faris el g\u0302i \u201cmalperditan panon\u201d."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Sed s\u0302i ne sekvis la kutiman recepton."}, {"text_idx": "#000064", "text": "La pano estis rompata kaj metata en poton. Oni aldonis lakton kaj sukeron kaj miksis kun iom da butero en kac\u0302ecan paston. En la plej granda ceramika bakmuldo g\u0302i estis metata en la bakfornon. Por fari tion, panjo plej ofte uzis la gasfornon. Kiam tio surtablig\u0302is, malvarma kaj malavare pris\u0302utita per bruna sukero, g\u0302i baldau\u0306 malaperis en la stomakojn de la knaboj. Honeste dirate, mi tre s\u0302atis g\u0302in, pli ol rizaj\u0302on."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Meze de novembro oni tradicie bakis vaflojn."}, {"text_idx": "#000066", "text": "La vaflilo kun ties fajrkovrilo prenita de sub la kamenbreto kaj jam s\u0302mirita per peceto da fres\u0302a lardo estis metata sur la rando de la kuireja hejtilo por jam ekvarmig\u0302i. Pac\u0302jo devis kunporti por du cendoj da gisto de c\u0302e la bakisto. Jam estis kontrolite, c\u0302u restis sufic\u0302e da faruno en la hejmo, kaj da ovoj kaj da sukero. Kaj ek! La gisto estis metata en iom da varmeta akvo. En la plej granda poto, se mi bone memoras, estis la aluminia supujo, oni metis la farunon, la lakton kaj la sukeron. La cetero estis miksata kun paketo da vanila sukero. La ovblankaj\u0302o estis bats\u0302au\u0306migata, tio estis tasko por nia pac\u0302jo. C\u0302io estis bone kirlata kaj, kovrita de mantuko, metata sur la malfermita pordeto de la kuireja hejtilo. De tempo al tempo oni kontrolis, c\u0302u la pasto jam sufic\u0302e fermentis, kaj finfine jes! Sur la truo de la nun varmega hejtilo oni s\u0302ovis la vaflilon kun g\u0302ia nigra ringo. Post iom da atendo oni malfermis la vaflilon kaj frotis la surforkan lardopeceton sur g\u0302in. Jes! G\u0302i siblis. Kulerego da pasto estis vers\u0302ata sur la varmegan vaflilon, kiun oni tuj devis fermi kaj turni. Onjo Linjo kutimis diri, ke oni tiam citu tri \u201cpatroniajn\u201d, antau\u0306 ol malfermi g\u0302in. Tiu regulo estis plenumata kaj jes, iom pala vaflo kun mankantaj anguloj estis la rezulto. La unuan vaflon ricevis la hundo. Jam la dua kulero da pasto estis survers\u0302ata, kaj ni denove atendis, g\u0302is c\u0302i-foje perfekta orebruna vaflo aperis. La dolc\u0302a odoro disvastig\u0302is tra la kuirejo. Sur la malgranda tablo, kiu estis als\u0302ovita por surmeti la vaflojn, ankau\u0306 alvenis la buterujo apud la kradeto, sur kiun oni demetis la vaflojn."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Kaj intertempe la bakado dau\u0306radis."}, {"text_idx": "#000068", "text": "La unue bakitaj vafloj, nun jam sufic\u0302e malvarmig\u0302intaj, estis pris\u0302mirataj per butero kaj pris\u0302utataj per blanka sukerpulvoro. Komence c\u0302iu ricevis duonon. La unua mordo kredigis nin esti en paradizo, agrablega gusto kun vanila aromo. G\u0302i igis nin deziregi plian vaflon. La vafloj unu post la alia malaperis en la s\u0302macajn bus\u0302ojn. Post iom da tempo ja restis kelkaj vafloj sur la kradeto. Fine pac\u0302jo kaj panjo ankau\u0306 povis ekmang\u0302i vaflon kun gluto da fres\u0302farita kafo. Tiun vesperon ni c\u0302iuj malfacile endormig\u0302is pro tro plena stomako. La odoro de fres\u0302bakitaj vafloj ec\u0302 estis atinginta nian dormoc\u0302ambron. La postan tagon ni plu mang\u0302is vaflojn, jam je la mateno, anstatau\u0306 buterpanoj. Je la kvara horo la resto estis dividata, se restis unu por c\u0302iu. Tiel finig\u0302is la vaflomang\u0302ado g\u0302is venonta okazo."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Dum ni ja parolantas pri bongustaj\u0302oj, ni ankau\u0306 priparolu la olenokojn. Kiam panjo je vendredo au\u0306 sabato disponis malmultegan tempon, ni kelkfoje ricevis nokojn."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Estis kvazau\u0306 kutima panpasto bolita en akvo kaj mang\u0302ata kun iom da butero kaj bruna sukero. Sed iufoje estis varianto kiel deserto. Dum la nokoj bolis, panjo metis sian fritpoton sur la gasfajron. Kiam la antau\u0306vidita porcio da nokoj estis finfarita, s\u0302i simple metis la saman paston per sia kulero en la varmegan fritgrasaj\u0302on. Post kelka tempo ili ig\u0302is orbrunaj. Ili estis pris\u0302utataj per sukero kaj surtabligataj sur telereto. Ni rajtis mang\u0302i ilin per la manoj, c\u0302ar panjo kaj pac\u0302jo ankau\u0306 faris tion."}, {"text_idx": "#000071", "text": "C\u0302ar ni dum printempo oftete disponis tro da lakto, ni tiam ofte mang\u0302is c\u0302iajn kac\u0302ojn."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Por prepari bonan rizokac\u0302on, la rizo devis resti dum tuta nokto en la lakto. La postan tagon g\u0302i estis molboligata kun cinamo. Poste g\u0302i povis pluboleti dum horoj, g\u0302is tute ne plu videblis fluidaj\u0302o. La rezulto estis io tute alia ol la nuntempa rizaj\u0302o. La ora hau\u0306to sur g\u0302i estis io por mang\u0302i en la c\u0302ielo per ora kulereto. Oni povis surs\u0302uti iom da bruna sukero, sed ankau\u0306 sen tiu, g\u0302i jam estis bonega."}, {"text_idx": "#000073", "text": "\u201cS\u0302pareme en la mastrumado\u201d. Tiom mallonge post la unua mondmilito estis normale, ke homoj maltoleris fus\u0302adon au\u0306 mals\u0302paron pri mang\u0302aj\u0302o."}, {"text_idx": "#000074", "text": "C\u0302io, kion oni rikoltis, devis esti racie konservata. Ankorau\u0306 ne ekzistis sterilizado, nek frostegado. Tamen ekzistis diversaj manieroj por konservi legomojn:"}, {"text_idx": "#000075", "text": "Kiam la fazeoloj maturis, oni des\u0302iris ilin de la altaj palisoj, kiujn ili c\u0302irkau\u0306volvis. En terpomkorbo ili estis alportataj en la kuirejon kaj funde lavataj en kuvo. Ili tiam estis dismetataj kaj estis, duonsekig\u0302intaj, metataj sur la nudan tablon. Unu post la alia ili estis rompataj, kaj senigataj de eventualaj fibroj. Estis iom fus\u0302a tasko, kiu malrapide progresis. Kiam estis sufic\u0302e da ili por granda poto, ili estis molboligataj en akvo sen salo. Iuj specoj devis resti longege sur la fajro kaj tiam la kutime malvarmeta kuirejo kelkfoje ig\u0302is tre varma."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Sekve tavolo post tavolo estis arang\u0302ata kun salo en ceramikan ujon preskau\u0306 g\u0302isrande. Oni metis lignan breteton sur ilin kun s\u0302tono. La bolakvo estis vers\u0302ata sur la tuton g\u0302is subakvig\u0302o. Por uzi ilin, oni elc\u0302erpis porcion kaj plurfoje gargaris g\u0302in per c\u0302iam renovigita akvo por kiel eble plej multe forigi la salon. Sed post traktado de panjo per la tau\u0306ga sau\u0306co ili ig\u0302is bongustaj."}, {"text_idx": "#000077", "text": "Ankau\u0306 la trenc\u0302fazeoloj estis same traktataj. Post bona lavado la grandaj gus\u0302oj estis tranc\u0302ataj en maldikajn striojn. Per la mano tio estis tedega laboro, g\u0302is pac\u0302jo iam en komerca foiro vidis aparateton, kiu tre simpligis tiun taskon. Li tuj ac\u0302etis g\u0302in kaj c\u0302e la unua okazo g\u0302i estis uzata. Estis sukcesego, kiu okazigis plantadon de pli multaj tranc\u0302fazeoloj dum la sekvantaj jaroj."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Rug\u0302aj brasikoj estis detranc\u0302ataj de sia tigo per la pantranc\u0302ilo, portataj en la lavejon kaj senigataj de la eksteraj folioj, kiujn oni destinis al la s\u0302afoj. En sitelo ili estis g\u0302isfunde gargarataj kaj alvenis sur la malgranda tablo en la granda kuirejo. Per tiu granda pantranc\u0302ilo ili estis duonigataj, kaj c\u0302iu duono plutranc\u0302ata en ja cent maldikajn strietojn, kiuj estis metataj en sitelon da akvo kun iom da vinagro. Kiam la brasiko estis tiel distranc\u0302ita, oni prenis malplenan ceramikan ujon el la kelo kaj funde lavis g\u0302in. La brasikeroj estis c\u0302erpataj el la sitelo per kribrilo kaj potavole metataj en la ceramikan poton. Sekvis g\u0302in tavolo da salo, denove rug\u0302a brasiko, kaj tiel plu, g\u0302is nenio postrestis. Se la ceramika ujo ankorau\u0306 estis ne tute plena, oni elektis plian rug\u0302an brasikon en la g\u0302ardeno; eble iu pli maldika estis g\u0302uste plenigonta la ujon. Eventuala restaj\u0302o tau\u0306gos por morgau\u0306 je la tagmang\u0302o. La dispecigo povis rekomencig\u0302i. Kiam la ujo estis plenigita g\u0302is kelkaj centimetroj de la rando, oni haltis. La enhavo estis zorge kunpremata, la ujo estis plu plenigata per la rug\u0302a gargarakvo. Oni metis breteton sur la tuton kun dika, bone lavita s\u0302tono, por ke c\u0302io restu subakvigata."}, {"text_idx": "#000079", "text": "Tiel la stoko iom post iom pligrandig\u0302is. Savojbrasikoj kaj aliaj varioj estis preparataj lau\u0306 la sama metodo, sed tute ne tiom, c\u0302ar ili ne estis tiel s\u0302atataj de la infanoj, kaj ankau\u0306 panjo ne tre s\u0302atis ilin, sed ili signifis s\u0302ang\u0302ig\u0302on dum la vintro."}]