[{"text_idx": "#000001", "text": "Nova literuma vortaro en Esperantilo"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Fine mi decidis krei novan propran vortaron por literumilo Hunspell.\nPri la literumado mi jam skribis du foje en mi blogo (Literumado \u2013 ISpell, ASpell, MySpell, Hunspell kaj Projekto Lingvohelpilo kaj Literumado)"}, {"text_idx": "#000003", "text": "En malnovaj eldonoj ekzistis du literumiloj en esperantilo. La interna literumilo de Esperantilo, laboris kun vortaro de tn. radikaro. La dua literumilo bazig\u0302is sur hunspell kaj estis uzata nur por sugestoj de korektoj. Tiu literumilo devenis de tiama OpenOffice kaj estis kompletita de Sergio Pokrovskij kaj Dmitri Gabinski. La kromprogramo Esperantilo por OpenOffice uzis nur la literumilon de Hunspell."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La kreinto de programo c\u0302apelilo Pejno Simono kontaktis min kaj plendis pri la literumado de esperantilo. La programo c\u0302apelilo ne plu funkcias sur nuna vindozo. Fakte, la esperanta literumilo ne konis kelkajn oftajn vortojn, kiuj estis jam en c\u0302apelilo. Li sendis al mi la liston de vortoj de c\u0302apelilo. Fakte, en tiu listo estas multaj vortoj, kiujn ne konas Esperantilo. Mi ne uzis la liston de c\u0302apelilo direkte, c\u0302ar g\u0302i enhavis multajn vortojn, kiujn mi ne trovis en esperantaj tekstoj. Mi decidis plivastigi la radikaron de Esperantilo kaj krei de tiu listo la vortaron por Hunspell. Tamen el la diskuto kun Pejno Simono ekestis kelkaj ideoj por kreo de nova literumilo."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Literumilo ne estas vortaro. Do g\u0302i unue devas trovi literumajn erarojn kaj ne enhavi c\u0302iujn vortojn de normala vortaro.\nEsperanto estas lingvo tre favora por vortfarado. La literumilo devas konsideri tiun.\nSe ekzistas iu vorta kunmetaj\u0302o, do nepre ekzistas ankau\u0306 la aliaj devenaj vortoj.\nLiteruma vortaro devas enhavi nur la plej oftajn vortojn, ne c\u0302iujn eblajn vortojn."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Se ekzistas transitiva verbo \u201elegi\u201c ekzistas ankau\u0306 adjektivo \u201elegebla\u201c. Se ekzistas adjektivo \u201epura\u201c ekzistas ankau\u0306 \u201epure, malpura, pureco, purulo, plipurigi\u201c. Oni povas konstrui multajn tiujn regulojn, kiuj oni povas enprogrami en priskribo de Hunspell literumilo."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Ekzemple on Hunspell oni povas difini adjektivan sufikson \u201eA\u201c kaj poste eblajn devenaj vortojn."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mi opinias, ke ne g\u0302enas, ke iu derivo ne estus senca esperanta vorto. La literumilo devas unue trovi mistajpitajn vortojn, sed ne decidi c\u0302u iu vorto estas valida esperanta vorto. Por tiu tasko ekzistas ja vortaroj kiel REVO."}, {"text_idx": "#000009", "text": "La kreito de programo c\u0302apelilo konstruis tiujn vortojn au\u0306tomate. La au\u0306tomata konstruo de vortoj havas la malavantaj\u0302on, ke oni post ne scias, kiu vorto estas la origina kaj kiu la au\u0306tomate kreita. Tiam ne ekzistis tamen la kababla literumilo kiel Hunspell, kiu subtenas vortfaradon."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Mi kolektis ankau\u0306 grandan tekstaron por testi kaj kompari literumilojn kaj trovi novajn vortojn."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mi decidis krei du vortarojn por la literumilo. La unua rekonas nur vortojn, kiuj estas en radikaro kaj direktaj derivoj. La dua (la morfologia vortaro) povas ankau\u0306 rekoni kunmetaj\u0302oj au\u0306 kombinoj de bazaj vortoj. Mi decidis uzi du vortarojn por oferi al uzantoj du strategiojn, kiuj ankorau\u0306 ekzistis en malnova Esperantilo."}, {"text_idx": "#000012", "text": "La unua vortaro ne rekonas vortojn, kiuj estas tre maloftaj kreaj\u0302oj. La dua vortaro povas ne rekoni literuman eraron, c\u0302ar la eraro povas esti valida kombino."}, {"text_idx": "#000013", "text": "La vorto \u201ekontrau\u201c estas evidente la misskribita vorto \u201ekontrau\u0306\u201c. Sed tiu eraro povas esti komprenata kiel allasebla vortfarado (kon+tra+u) (koni + trai \u2013 uzado de vorteto kiel radiko). C\u0302ar en Esperanto ekzistas multaj du- au\u0306 triliteraj radikoj, tiuj misinterpretoj povas ofte okazi."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mi ankau\u0306 publikas la listojn por komparo de literumiloj. La bazo pro testado de literumilo estas la listo de vortoj, kiuj estas orditaj lau\u0306 la ofteco de vortoj."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Plej oftaj vortoj en esperanta vikipedio"}, {"text_idx": "#000016", "text": "La esperanta vikipedio enhavas 21.265.680 vortojn. Mi ne sukcesis forigi specialajn formatajn vortojn de vikipedia tekstaro. Do la listo estas malpurigita per specialaj formataj vortoj de vikio."}, {"text_idx": "#000017", "text": "La listo enhavas: vorton la ofteco de vorto en vikipedio kaj oftecan grupon (La vortoj de grupo n estas duoble oftaj kiel la vortoj de grupo n+1). La plej ofta estas la vorto \u201ela\u201c, kiu aperas 1335212 foje en la esperanta vikipedio. Do oni povas de tiu listo malfacile kaj rapide testi la literumilon."}, {"text_idx": "#000018", "text": "C\u0302iuj ekzemploj por unikso (au\u0306 cygwin medio)."}, {"text_idx": "#000021", "text": "La bona flanke de tiu metodo estas, ke la listo estas ordigita lau\u0306 la oftece de vortoj."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Oni povas per tio simile kompari literumiloj. Ekzemple kiel trovi vortojn kiuj estas konata en unu literumilo sed ne en la dua"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Oni povas ankau\u0306 kalkuli la nombroj de vortoj per komando \u201ewc -l\u201c.\nPor trovi la nombron de vortoj por kiu la literumilo raportas la eraron en tuta esperanto vikipedio"}, {"text_idx": "#000025", "text": "En la suba tabelo oni vidas, kiel ofte iu literumilo raportas erarojn kun specifa tekstaro. Ekzemple la nova literumilo de esperantilo raportas sur tekstaro de libera folio (553106 vortoj) 34715 foje la eraran vorton. Tio estas relative 6.28% de vortoj. Tio signifas, ke averag\u0302e la literumilo reportas de 100 vortoj pli-malpli 6 erarojn."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Mi ankau\u0306 trovis la listojn de kapvortoj de PIV kaj Revo kaj ankau\u0306 uzis ilin por komparo. Oni tuj rimarkas, ke la malnova literumilo de OpenOffice estas la malplej abunda. Tre bona estas la listo de programo c\u0302apelilo. La malnova Esperantilo ne estis tiel malbona, kiel oni sugestis. Oni tuj vidas, ke la literumiloj de c\u0302apelilo kaj Marek Blahus enhavas preskau\u0306 c\u0302iujn vortojn de PIV. Mi ne decidis simple enigi kapvortojn de PIV, c\u0302ar tio ne plibonigus la rezulton. PIV enhavas multajn vortojn, kiujn oni nenie aliloke trovas. Mi timis, ke tiuj maloftegaj vortoj de PIV povas negative influi la kapablon de literumilo trovi erarojn. Mi delonge uzis la esperantan tekstaron kaj REVO por kompili la malnovan literumilon, do la rezultoj sur tiu tekstaro (listo) estas ankau\u0306 por malnova Esperantilo bonaj.\nTiu literumilo havas por gutemberg-tekstaro la plej bonan rezulton. La literumilo de Marek Blahus prezentas bonajn rezultojn, sed praktike g\u0302i estas apenau\u0306 uzebla por granda tekstaro, c\u0302ar la speciala kompilado de vortaro ig\u0302as la literumilon tre ege malrapida."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Ekzemple jen la listo de gutenbeg-tekstaro de vortoj, kiuj ne konas Esperantilo, sed kiuj konas literumilo de Marek. Do temas ofte pri nomoj. Sed en tiu listo mi trovis ankau\u0306 dubindajn vortojn: trad, Praha (oficiale estas Prago)."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Oni povas multe analizi, c\u0302u iu vorto estas en PIV au\u0306 REVO kaj kiel ofte en tekstaro. Lau\u0306 tiu metodo oni povus ankau\u0306 analizi, kiu vortaro estas plej tau\u0306ga PIV au\u0306 REVO. La demando estas tre interesa, c\u0302ar s\u0302ajne PIV estas multe pli granda ol REVO. Mi kompilis literumilon direkte de vortoj de PIV kaj REVO. Tiujn literumilojn mi ankau\u0306 testis. Unue estas okulfrape, ke la listoj de REVO kaj PIV ne estas bonaj por direkta konstruo de literumilo."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Oni vidas, ke la diferencoj ne estas tiom grandaj malgrau\u0306 tio, ke PIV enhavas duoble pli da vortoj ol REVO. La metodo de komparo de tiuj vortaroj ne estas perfekta, c\u0302ar en Esperanto la leganto povas mem redukti vortojn al baza formo. Do en REVO oni ne trovas oftajn verbojn \u201enecesas\u201c kaj \u201eagado\u201c, sed la uzanto de vortaro povus ja mem trovi la vortojn \u201enecesa\u201c kaj \u201eagi\u201c, se li ion scias pri la esperanta vortfarado. Do la vera komparo de tiuj vortaroj devus esti pli detala kaj konsideri la regulojn de vortfarado."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Jen la listo de plej oftaj vortoj de libera folio, kiujn oni ne trovas en REVO."}, {"text_idx": "#000031", "text": "La simila listo por PIV"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Estas iom strange, ke en PIV-listo ne aperas nomoj de monatoj. Mi supozas, ke la vera PIV enhavas tiujn vortojn, sed mia listo estas fus\u0302a. En PIV ne ekzistas ankau\u0306 novaj vortoj kiel: interreto, pag\u0302aro, diskutejo, vikipedio, retejo. Tiuj vortoj ekzistas en REVO."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Mi kolektis c\u0302iujn dosierojn por analizoj en unu els\u0302utebla arkivo, por ke ankau\u0306 la aliaj povas testi siajn listojn kaj vortarojn. La rezultoj ne estas tute konvinkaj, sed mi estas certa, ke la nova literumilo estas pli bona ol la malnova."}, {"text_idx": "#000034", "text": "La aktuala kromprogramo Esperantilo por OpenOffice enhavas la novan literumilon. La problemo estas, ke OpenOffice ne subtenas du alternativajn vortarojn por unu lingvo. Tamen mi volis, ke la uzanto povas selekti, kiun vortaron li uzas: la normalan vortaron au\u0306 la morfologian vortaron. Tial mi difinis la morfologian vortaron, ke la vortaro por lingvo \u201ezulu\u201c. Do se iu volas uzi la vortaron, li elektu la lingvon \u201ezulu\u201c kaj la morfologia esperanta vortaro estas uzata por literumado."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Lingva ludo \u201evortaj amikoj\u201c en Esperantilo"}, {"text_idx": "#000036", "text": "Esperantilo enhavas bazon de vortoj kun iliaj kuntekstoj (vidu menuo: Lingvistiko-Bazo de Frazpartoj).\nLa bazo estas kreita de granda esperanta tekstaro.\nLa kuntekstoj estas ordigitaj lau\u0306 gramatika dependeco. Do oni povas trovi ekzemple, kiuj adjektivoj priskribas iun substantivon."}, {"text_idx": "#000037", "text": "de infano (9), de arne (3), de knabo (3), de mau\u0306rico (3), de antono (2), de edzino (2), de fernando (2), de filo (2), de kristino (2), de amikino (1), de andreo (1), de anjo (1), de cindrulino (1), de familio (1), de georgo (1), de ido (1), de johano (1), de josefino (1), de junulo (1), de knabineto (1), de kristoforo (1), de lumo (1), de markizo (1), de matildo (1), de petro (1), de reg\u0302ido (1), de reg\u0302ino (1), de sfinkso (1), kun filo (1), kun voc\u0302o (1)"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Mi trovis, ke oni povas diveni la vorton \u201epatro\u201c, nur de la kono de kuntekstoj. Tio estas la ideo de la ludo. Dum la ludo oni vidas nur la kuntekstajn vortojn (amikoj de vortoj) kaj devas elekti el la listo de 4 vortoj la konvenan vorton. La amikaj vortoj estas ordigitaj lau\u0306 ofteco kaj estas montritaj nur plej facilaj gramatikaj dependecoj. La ludanto devas dum unu ludo diveni 10 vortojn (substativojn, adjektivojn au\u0306 verbojn). Vortoj estas elektitaj hazarde. Por ke la ludo ne estu tro malfacila, la ludanto devas diveni nur oftajn vortojn. La ludo estas nun la parto de programo esperantilo (de eldono 0.990) kaj estas atingebla per menuo (Lingvistiko/Ludo Vortaj Amikoj)."}, {"text_idx": "#000039", "text": "La ludo ne estas facila kaj oni devas bone koni la lingvon. Tamen mi jam sukcesis diveni 10 g\u0302ustajn respondojn. Iam okazas, ke la hazarde elektitaj vortoj por la elekto estas tre similaj, tiam la ludo enhavas hazardan elementon, c\u0302ar oni ne estas eble elekti la g\u0302ustan vorton nur de bona kono de lingvo."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Mi pensas, ke la ludo estas interesa, c\u0302ar oni ekkonas per tiu ludo la veran uzadon de vortoj, kiu devenas de granda esperanta tekstaro. Tiuj kuntekstoj estas ofte pensigaj kaj surprizaj."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Kolektado de ekzemploj de gramatikaj eraroj"}, {"text_idx": "#000042", "text": "En la lasta tempo mi legis la diplomlaboron \u201eErarkolektado kaj Analizado\u201c de Sonja Petrovic\u0301 Lundberg. La diplomlaboro aperis kadre de projekto lingvohelpilo. Tio estas jam la dua diplomlaboro. Pri la alia mi skribis en mia alia blogo (Projekto Lingvohelpilo kaj Literumado)."}, {"text_idx": "#000043", "text": "La bona kolekto de gramatikaj eraroj estas grava bazo por programado de gramatika kontrolilo. De tiu kolekto oni vidas, kiuj tipoj de eraroj ekzistas. Oni programas lau\u0306 tiuj tipoj kaj oni fine povas testi la programon kontrau\u0306 tiuj ekzemploj. En la projekto \u201elingvohelpilo\u201c oni volis uzi la esperantan komunumon por kolektado de tiuj eraroj. Oni programis ec\u0302 specialan kromprogramon por Firefox, kiu ebligas tre facilan raportadon de eraroj direkte de TTT-legilo. Oni uzis bonajn kontaktojn kaj konon de esperanta medio. Tamen la rezultoj de tia kolektado helpe de komunumo ne estis imponaj kaj raportoj bezonis ampleksan prilaboron. En la projekto Sonja kolektis la plej grandan parton de ekzemploj propramane. S\u0302i uzis tekstojn de siaj studentoj, kiujn s\u0302i antau\u0306e korektis."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Por mi interesa kaj valora estas la klasifiko de eraroj. Mi bedau\u0306rinde malatingis tion dum programado de Esperantilo. Tio ne estas nur interesa informo por statistiko, sed ankau\u0306 oni povus helpe de tiuj tipoj doni al uzantoj de korektilo pluajn informojn kaj ligiloj al eksteraj fontoj kiel lernu.net au\u0306 PMEG.\nInteresa fakto de tiu diplomlaboro estas kaj granda parto de eraroj estas la falsa uzado de vortoj."}, {"text_idx": "#000045", "text": "La diplomlaboro ankau\u0306 pritraktis la dependecon de gramatikaj eraroj de nacieco de uzanto. Bedau\u0306rinde la bazo de eraroj ne estis sufic\u0302a por tiu demando."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Mi pensas, ke nuntempe nur spertaj esperantaj korektistoj povas doni la uzeblan materialon. Temas pri teksto antau\u0306 korektado kaj post korektado. Pro multaj kialoj la atingo de tiuj tekstoj ne estas facila. Kiu au\u0306toro volas publikigi la unuan eraran version de sia teksto? Nun kelkaj korektistoj uzas la programon Esperantilo por ilia laboro. Ili raportas multajn erarojn (c\u0302efe nur falspozitivaj mesag\u0302oj). Tiu raportado nun estas tre facila de programo Esperantilo. Sufic\u0302as unu klako. Mi ne scias, kiel organizi la raportadon de erarojn, kiujn la programo nun ne povas trovi. Mi devos iam pensi pri tio."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Ekzistas ankau\u0306 alia ebla fonto de ekzemploj de gramatikaj eraroj. Tiu fonto estas vikipedio. En vikipedio oni povas trarigardi tre komforte la lastajn s\u0302ang\u0302ojn de c\u0302iu artikolo. La tezo estas: Kutime tiuj s\u0302ang\u0302oj koncernas forigon de skriberaroj. Se la s\u0302ang\u0302o okazis nur c\u0302e unu vorto en frazo kaj ne temas pri literuma eraro, tio tre vers\u0302ajne estas la gramatika eraro. Mi trarigardis la s\u0302ang\u0302olistojn de kelkaj artikoloj. Bedau\u0306rinde la s\u0302ang\u0302oj de tiu tipo ne estas tre oftaj. Pri tiuspeca kolektado mi legis sur la pago de projekto Morfologik, kiu pritraktis la kolektadon de eraroj por pola lingvo kaj projekto Language Tool. La au\u0306toro skribis la programon, kiu mem de plena datumaro de vikipedio trovas gramatikajn erarojn. Tiu provo eble estas ankau\u0306 farinda por esperanta vikipedio."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Por mi la novaj\u0302o en tiu diplomlaboro estas, ke c\u0302e multaj eraroj temas pri falsa uzo de vortoj. C\u0302e tiuj eraroj ne temas pri strikte gramatikaj eraroj. S\u0302ajne oni pensas, ke la komputilo ne povas trovi tiujn erarojn. La tasko povus esti pli facila ol oni tion unue pensas. Mi trovis liston de vortojn (la listo enhavas erarojn!), kiuj estas ofte miksitaj c\u0302e komencantoj. Se oni bone analizas la liston, estas okulfrape, ke c\u0302e kelkaj vortoj, oni povus bone trovi la eraron de kunteksto de vorto.\nEn Esperantilo ekzistas nun \u201evortaro de frazpartoj\u201c (Menuo Lingvistiko-Uzado de vortoj en frazparoj\u201c). Mi pli bone nomigus tiun vortaron \u201ekunteksta vortaro\u201c. C\u0302e kelkaj verboj oni povus trovi la eraron, c\u0302ar la verboj havas alian transitivecon."}, {"text_idx": "#000049", "text": "verbo \u201es\u0302erci\u201c estas ne transitiva."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Ebla solvo por trovo de misuzo de prepozicioj \u201epor\u201c kaj \u201epro\u201c nur de analizo de c\u0302efa verbo."}, {"text_idx": "#000051", "text": "De tiuj listoj oni vidas kaj verboj \u201esuferi, morti, honti\u201c aperas en la tekstaro nur kun \u201epro\u201c."}, {"text_idx": "#000052", "text": "De tiu statistiko oni povas konstrui regulojn, sed eble tiuj reguloj ne estas tute certaj. La problemo estas, ke ofte la kunteksto povas esti pli vasta kiel unu frazo kaj devas enhavi la g\u0302eneralan scion pri mondo. Tiu scio nuntempe estas ne atingebla de komputiloj."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Por tiaj eraroj oni povas tre facile konstrui frazojn por testado de programo. Oni prenas frazojn de granda tekstaro, en kiuj aperas tiuj vortoj kaj inters\u0302ang\u0302as tiuj vortoj je la falsaj vortoj. Poste oni testas, c\u0302u la programo trovas tiun inters\u0302ang\u0302on."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Nun mi ne povis trovi en la reto la plenan liston de ekzemploj de gramatikaj eraroj. La listo en vikio ne estas plena lau\u0306 la teksto en la diplomlaboro.\nLa ekzemploj de diplomlaboro inspiris min plivastigi mian liston de gramatikaj eraroj.\nFelic\u0302e unu ekzemplon de tiu laboro (frazo: \u201eLernis tie c\u0302irkau\u0306 120 studentojn.\u201c) la programo Esperantilo regas nun tute g\u0302uste."}, {"text_idx": "#000055", "text": "La plej granda manko de gramatikaj korektiloj estas la falspozitivaj mesag\u0302oj. Kiel programisto oni tre g\u0302ojas, ke la programo trovas iujn erarojn kaj unue ne zorgas pri falspozitivaj eraroj. Por la uzanto c\u0302iu falspozitiva eraro por \u201eevidente\u201c g\u0302usta frazo estas la grava pruvo, ke la programo estas tre malperfekta. Ekzistas do la bezono testi la programon kontrau\u0306 g\u0302ustaj tekstoj. Sed la kolekto de g\u0302ustaj teksoj ne estas facila afero. La problemo estas unue la kvalito de tekstoj kaj due la fakto, ke kelkaj konstruaj\u0302oj aperas tre malofte. Oni bezonas do tre grandan amason da tekstoj. Felic\u0302e iu jam faris tiun grandegan laboron. En la PMEG oni trovas ekzemplojn por c\u0302iuj eblaj artoj de frazoj. Kaj c\u0302iu ekzemplo estas zorge tralegita de au\u0306toro de libro. Mi ekstraktis tiuj ekzemplaj frazoj de PMEG kaj uzas ilin por testado. Mi devus diri, ke veraj tekstoj estas ec\u0302 pli komplikaj. Ili enhavas multaj fremlingvajn nomojn, fremdlingvajn citaj\u0302ojn kaj estas tre komplikaj."}, {"text_idx": "#000057", "text": "La projekto lingvohelpilo nun donas fruktojn. Mi s\u0302atus, ke tiuj fruktoj estas ankau\u0306 iom da lingvistika materialo kaj io, kion mi povus ruli sur mia komputilo. La dua konstato estas, ke reta komunumo vere ne tau\u0306gas por prilaboro de komplikaj lingvistikaj taskoj."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Mi nun bedau\u0306rinde ne havas tempon por la programo Esperantilo. Mi esperas, ke post iom da tempo mi denove okupos pri la programo kaj povus realigi kelkajn ideojn."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Mi ofte estas surprizita de kelkaj tiaj kunligoj de vortetoj. Por mi la kunligo \u201ene jam\u201c estas iam s\u0302tranga kaj mi\nec\u0302 devas bone pripensi, kion tio signifas."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Ekzempla frazo: \u201c La problemo estas kompleksa kaj ne jam solvita\u201c."}, {"text_idx": "#000062", "text": "S\u0302ajnas, ke en tiu frazo oni povus uzi \u201eankorau\u0306 ne\u201c.\nMi trovis en la esperanta korpuso, ke \u201ene jam\u201c aperas 161 foje kaj \u201eankorau\u0306 ne\u201c 659 foje kaj \u201ene ankorau\u0306\u201c 18 foje. Do ne eblas diri, c\u0302u iu formo estas malg\u0302usta au\u0306 ne.\nC\u0302u la programo \u201eEsperantilo\u201c plendu pri \u201ene jam\u201c au\u0306 \u201ene ankorau\u0306\u201c?"}, {"text_idx": "#000065", "text": "Interese estus pruvi, c\u0302u la ofteco de uzado de \u201ene jam\u201c s\u0302ang\u0302ig\u0302is en lastaj 100 jaroj en esperantaj tekstoj. Poste oni povus diri, c\u0302u la influo de angla lingvo sur Esperanto kreskis.\nMi mem tute ne s\u0302atas la anglan uzadon de interpunkcio en esperantaj tekstoj kaj la rigidan ordon, kiu estas tute\nKion fari? La angla lingvo s\u0302ajne vere regas la lingvan mondon."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Esperantilo denove laboras kun OpenOffice"}, {"text_idx": "#000067", "text": "Fine mi sukcesis pretigi la novan eldonon de kromprogramo Esperantilo por OpenOffice.\nTiu programo laboras kun aktuala OpenOffice 3.1.\nDo la uzantoj de OpenOffice povas nun uzi la gramatikan korektilon de Esperantilo rekte en OpenOffice.\nOni nur devas instali la kronprogramon de Esperantilo por OpenOffice."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Pluaj informoj pri uzado de kontrolilo oni trovas en dokumentaro de OpenOffice."}, {"text_idx": "#000069", "text": "La adaptigo de Esperantilo por nova eldono de OpenOffice estas pena laboro.\nMi frontis kelkajn teknikajn problemojn, sed helpe de aliaj programistoj mi sukcesis fari tion.\nNun ekzistas kelkaj liberaj gramatikaj korektiloj por OpenOffice.\nFelic\u0302e mi povis trarigardi la kodaron de aliaj programoj kaj gajni valorajn informojn."}, {"text_idx": "#000070", "text": "LanguageTool programita en Javo (la plej populara kontrolilo)\nVoikko programita en C++ por fina lingvo"}, {"text_idx": "#000071", "text": "Decidajn informojn mi trovis en la kodo de Voikko.\nTio denove estas por mi la pruvo, ke la venonto de komputiko estas en liberaj programoj."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Signifo de koloroj c\u0302e korektado en programo Esperantilo"}, {"text_idx": "#000073", "text": "La programo kontrolas tekston kaj markas vortojn depende de tipo de eraro. Ofte la programo avertas nur eblan eraron. La uzanto devas en tiu kazo mem decidi, c\u0302u la averto estas g\u0302usta. La avertoj pri eblaj falsaj amikoj povas ofte esti tre maltrafaj. Oni mals\u0302altu tiun korekton en preferaj\u0302ojn (Preferaj\u0302oj-Kontrolado-Avertu pri ebla falsa amiko), se oni ne estas kontenta pri ties avertoj."}, {"text_idx": "#000074", "text": "Rug\u0302a kaj roza koloroj signifas preskau\u0306 certan eraron.\nVerda kaj blua koloro signifas nur sugeston (pripensindan lokon en teksto)."}, {"text_idx": "#000075", "text": "Uzantoj de komputilaj programoj kutimigis al tio, ke rezultoj de rezultaj programoj estas certaj. Komputilaj programoj ofte helpas c\u0302e matematikoj problemoj, kiuj havas nur unu solvon. La rezulto de tiuj programoj povas esti nur g\u0302usta au\u0306 malg\u0302usta. Kutima kalkulilo neniam rezultus, ke 2 plus 2 estas vers\u0302ajne 4. En kazo de lingvistikaj programoj la situacio estas alia. Oni ne povas kalkuli sur natura lingvo, kiel oni kalkulas en la matematiko. Temas ofte pri vers\u0302ajneco kaj eblo. Ankau\u0306 homaj korektistoj ofte malsamopinias pri korekteco de iu teksto. Do la programo estas nur ilo, kiu indikas iun pripensindan lokon en teksto, en kiu povas esti eraro."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Mi iom timas, ke la uzantoj de programo Esperantilo tro fidas al la indikoj de programo kaj lau\u0306 la kutimo de uzado de kalkuliloj mals\u0302altas propran cerbon.\nEn la programo estas modelo de lingvo, kiu estas abstrakta kaj ne plene spegulas la lingvon. G\u0302is nun ne ekzistas komputilo, kiu povas funkcii kiel homa cerbo kaj regi la naturan lingvon. Do la rezultoj de komputiloj pri natura lingvo devige ne estas certaj. Due en programo ekzistas eraretojn, kiuj ankau\u0306 kondukas al malg\u0302ustaj rezultoj. Se la programo indikas ion strangan, tio ne signifas, ke mi ankau\u0306 tiun farus. Nur tial, ke mi estas la programisto de tiu programo. Mi ofte mem miras pri la rezultoj de programo. Tio estas afero, kiun mi ne sentas min ebla komprenigi."}, {"text_idx": "#000077", "text": "Kolektado de ekzemploj de eraroj"}, {"text_idx": "#000078", "text": "Uzanto de programo Esperantilo sciigis al mi pri interesa mesag\u0302o de projekto \u201eLingvohelpilo\u201c. Mi konas tiun projekton kaj renkontis g\u0302iajn membrojn, pri kio mi jam skribis en frua blogo. Mi esperas, ke nun kelkaj esperantaj instruistoj kolektos tiujn erarojn. Kutime tiaj vokoj ne rezultigis iujn rezultojn, sed nun ekzistas ilo por firefox, kiu plifaciligas la kolektadon de eraroj. Tio eble estas pro ia malfacileco de temo kaj manko de spertaj Esperantistoj, kiu interesig\u0302as pri komputila lingvistiko. Mi esperas, ke c\u0302i-foja agado estos fruktodona."}, {"text_idx": "#000079", "text": "Nun ekzistas komenca listo kun ekzemploj sur vikio de ikso. Kelkaj ekzemploj estas al mi tre konataj kiel \u201eMi vidas la hundo\u201c, sed mi rimarkis ankau\u0306 tre interesajn ekzemplojn, pri kiuj mi frue ne pensis. Mi ankau\u0306 testis Esperantilon kun tiuj frazoj. Entute Esperantilo ne povis trovi c\u0302irkau\u0306 15 erarojn. Interesaj estas ekzemploj pri falsa transitiveco:"}, {"text_idx": "#000081", "text": "En la lasta eldono 0.986 mi jam laboris pri tiu temo, sed tiujn erarojn la programo ne povas trovi.\nLa temo estas iam malfacila, c\u0302ar ne estas facile mas\u0302ine trovi, kio estas pripensita subjekto kaj kio objekto. (kiel en frazo: \u201eMi mankas monon\u201c.)"}, {"text_idx": "#000082", "text": "Felic\u0302e pro granda parto de tiuj ekzemploj mi povas facile plivastigi la gramatikan kontrolilon en Esperantilo. Do tiu listo helpos ankau\u0306 por aliaj projektoj."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Interesa scienca laboraj\u0302o pri literumado"}, {"text_idx": "#000084", "text": "Alia membro de projekto Marek Blahu\u009a planis la laboraj\u0302on pri literumado. La laboraj\u0302o estas delonge preta, sed mi nur jam trovis g\u0302in. Ekzistas ec\u0302 al eblo testi la novajn listojn per reta programo. Marek preparis novajn listojn por Hunspell, sed lau\u0306 li la listoj ne estas pretaj. Estus bone, se tiuj listoj estus uzataj en projekto Firefox au\u0306 OpenOffice. La laboraj\u0302o estas tre interesa. G\u0302i temis ne nur pri elekto de literumilo, sed ankau\u0306 havas tre interesan parton pri konstruado de eblaj derivaj\u0302ojn depende de senco (tipo) de radiko. La plej tau\u0306ge literumilo por Esperanto estas lau\u0306 tiu laboraj\u0302o Hunspell. Mi ankau\u0306 supozis tion en mia blogo. Mi konas kaj uzas tiun literumilon en Esperantilo. Nun dezirindas nur bona libera vortaro por tiu literumilo."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Mi mem nuntempe opinias, ke la vortaro por literumilo ne havu c\u0302iujn eblajn vortojn, sed nur la plej ofte uzatajn vortojn. Ankau\u0306 la literumilo ne devas nepre trovi eblajn kunmentaj\u0302ojn (analizi morfemojn). Ofte la teoria ebla vorto estas la skriberaro de iu alia kutima vorto. Do oni devus analizi, c\u0302u malofta teorie ebla vorto ne estas tre simila al alia kutima vorto. Lau\u0306 mia opinio praktika elveno al la problemo estus konsideri nur radikojn (morfemoj), kiuj estas tre produktemaj kiel: \u201e*listo, *grupo, *ebla, ...\u201c.\nLa plej granda laboro estus trovi tiujn radikojn (au\u0306 skribi programon, kiu tion faras)."}, {"text_idx": "#000086", "text": "De laboraj\u0302o de Marek mi eksciis pri ekzisto de programo ESPSOF de Toon Witkam. La programo estas la kontrolilo por esperantaj tekstoj, kiu funkcias por programo MS Word (G\u0302i estas skribita en la programa lingvo Visual Basic). Mi mem preferus OpenOffice. Tamen MS Word estas tre vaste uzata programo kaj eble tre konata al multaj Esperantistoj. ESPSOF enhavas multajn interesajn lingvistikajn analizojn kaj kromajn ilojn. Bedau\u0306rinde mi ne havas la programon MS Word sur mia komputilo, do mi ne povis testi la programon. Lau\u0306 la priskribo de au\u0306toro la programo povas iom simile kiel Esperantilo mem trovi eblajn kunmetitajn vortojn. Tio ne estas facila tasko. Teorie ekzistas preskau\u0306 senlima nombro de ebloj. En praktiko oni devas tre limigi la nombron de radikoj kaj eblaj ligoj en unu vorto."}, {"text_idx": "#000087", "text": "S\u0302ajnas, ke la fina perfekta ideo por literumilo por esperantaj tekstoj ankorau\u0306 ne ekzistas (kaj en teorio kaj en praktiko). G\u0302i povas esti la mikso de statistika alveno kaj analiza alveno. La saman konstatas Marek en sia laboraj\u0302o. Malfacila afero estas trovi la plej oportunan proporcion inter tiuj metodoj kaj pruvi tion praktike. Ankau\u0306 la pritakso de literumilo ne estas facila afero. La literumilo devas trovi c\u0302iujn erarojn, sed ne misaverti pri bone skribitaj vortoj. Por tio ekzistas matematikaj indikoj, sed fine oni devus pritaksi, kio estas pli grava: preterpasitaj eraroj au\u0306 g\u0302enado de uzanto pri g\u0302ustaj vortoj. La bona statistiko pri esperanta morfologio estus la bona starto por la tasko."}, {"text_idx": "#000088", "text": "Felic\u0302e la laboraj\u0302o estas skribita en la lingvo, kiun mi iugrade komprenas. Tio estas la angla. Mi havus problemojn kun c\u0302eh\u0302a laboraj\u0302o, kvankam la c\u0302eh\u0302a kaj pola lingvoj estas tre similaj. En la scienco la angla lingvo estas delonge memkomprenebla. Mi observis grandajn s\u0302ang\u0302ojn en lastaj 5 au\u0306 10 jaroj. Antau\u0306 10 jaroj, kiam mi studis informatikon la kono de angla lingvo estis jam tre oportuna sed ne necesa por studado. Nun ec\u0302 studentoj skribas iliajn laboraj\u0302ojn en tiu lingvo."}, {"text_idx": "#000089", "text": "La komputila lingvistiko por Esperanto progresas kaj la projektoj felic\u0302e influas unu la alian. Mi dezirus pli da tiaj projektoj."}, {"text_idx": "#000090", "text": "Fine mi sukcesis kuri Esperantilon kiel kromprogramo de OpenOffice. Mi jam skribis pri tio en mia frua blogo.\nNun oni povas els\u0302uti la programo direkto de retejo de OpenOffice por kromprogramoj (angle: extensions). Nun la programo kuras nur kun nova eldono de OpenOffice 3.0, unue nur sur linukso.\nPoste mi provos prepari la eldonon por vindozo. Nun oni povas uzi la gramatikan korektilon de Esperantilo direkte de OpenOffice. La nova interfaco (API) de OpenOffice en eldono 3.0 ebligis tion.\nLa programado de kunlaboro de OpenOffice kun Esperantilo ne estis simpla afero kaj mi bezonis kelkajn vesperojn pro realigi tion. Kvankam la gramatika kontrolilo por Esperanta lingvo ne s\u0302ajnas esti interesa por plej granda parto de homoj, jam en unuaj tagoj tiu programo estas els\u0302utita de 30 personoj."}, {"text_idx": "#000091", "text": "Lau\u0306 mia scio Esperantilo estas la dua programo, kiu laboras kun OpenOffice. Tio estas certe tre bona verbado por esperanta lingvo. Se OpenOffice havas gramatikan kontrolilon por tiu lingvo, tio por multaj homoj povas signifi, ke tiu lingvo estas vaste uzata. Nun mi atendas, ke aliaj programoj oferus la principan eblon de gramatika kontrolado. Mi esperas pri Firefox, KDE."}, {"text_idx": "#000092", "text": "Leo kaj Paul denove raportis multajn problemojn pri gramatika korektado.\nMi sukcesis korekti 62 raportitajn erarojn.\nAldone mi ankau\u0306 plibonigis la pruvadon de transitiveco de verboj.\nNun la programo povas indiki pri sekvaj eraroj."}, {"text_idx": "#000093", "text": "La festo komencis. \u2013 La festo komencig\u0302is.\nMi startis la komputilon. \u2013 Mi startigis la komputilon."}, {"text_idx": "#000094", "text": "En tiu eldono la kontrolilo indikas ankau\u0306 pri eblaj falsaj amikoj lau\u0306 la listo de vikipedio.\nLa programo ankau\u0306 sugestas pri la uzo de pli oportunaj samsignifaj vortoj de la listo de retejo\u201ebona lingvo\u201c."}, {"text_idx": "#000095", "text": "Tiu eldono enhavas precipe korektojn de raportitaj eraroj. C\u0302e tiu okazo mi dankas al Paul kaj Leo, kiuj raportis tre multaj raportoj pri falsa indiko de gramatikaj eraroj. Entute estis raportitaj 62 eraroj. Mi sukcesis korekti 45 erarojn en la nuna eldono. Bedau\u0306rinde la sintaksa analizo en la programo ne estas tute fidinda por komplikaj frazoj. Do la programo havas ankorau\u0306 problemojn kun korekta analizo. Tio kau\u0306zas falsaj avertojn pri gramatikaj eraroj.\nKvankam mi plibonigis la sintaksan analizon, mi ne scias, c\u0302u tiuj plibonigoj estos rimarkeblaj."}, {"text_idx": "#000096", "text": "Leo sciigis al mi la ekziston de tre interesa pag\u0302o pri konvencioj de Monato. En tiu pag\u0302o mi trovis tre interesaj regolojn de uzado de komoj. Mi samopinias kun tiuj reguloj kaj Esperantilo ankau\u0306 postulas tiujn regulojn. Kvankam eble kelkaj kazoj ne estas kovritaj de tiuj reguloj."}, {"text_idx": "#000097", "text": "Mi plivastigis la kapablojn de programo trovi gramatikajn erarojn. Nun la programo povas ankau\u0306 testi la tekston lau\u0306 kelkaj reguloj de gazeto \u201eMonato\u201c."}, {"text_idx": "#000098", "text": "Mi korektis ankau\u0306 kelkajn gravajn erarojn en kampo de mas\u0302ina tradukado. Do mi esperas, ke la nuna eldono estos pli fidinda kaj la uzantoj plu raportos erarojn. Nun mi preskau\u0306 ne havas tempon por mia hobio, do la raportado de uzantoj estas preskau\u0306 sola motivo modifi la programon."}, {"text_idx": "#000099", "text": "La eldono 0.983 donas 2 grandajn teknikajn s\u0302ang\u0302ojn en la ena vivo de programo kaj multajn korektojn de eraroj.\nUnue mi nun uzas la plej novan eldono de programa lingvo Tcl en versio 8.51. Due mi nun uzas por tradukaj projektoj la sqlite.\nPri la Tcl85 mi skribis ankorau\u0306 en blogo \u201eNova versio de programlingvo Tcl 8.5\u201c.\nMi ankau\u0306 aktualigis enajn moduloj sqlite kaj XOTcl.\nLa konservado de tradukaj projektoj kiel bazoj de sqlite plirapidigis la programon.\nLa enlego kaj enskribo de datoj estas tre rapida. Ankau\u0306 la uzato de sqlite estas pli sekura pro datoj, c\u0302ar c\u0302iuj modifoj estas tuj enskribitaj sur disko."}, {"text_idx": "#000100", "text": "Por uzanto la plej videbla novaj\u0302o estas literumado en tempo de skribado. Nun literumado funkcias simile al kutimaj programoj. Oni skribas kaj la programo tuj korektas skribitajn vortojn. Oni nur komence devas lanc\u0302i la literumadon per butono \u201eABC\u201c.\nOni povas ankau\u0306 en preferaj\u0302oj au\u0306 en menuo \u201eKorektado\u201c mals\u0302alti tiun dumskriban literumadon.\nJam en komenco de la projekto kelkaj uzantoj postulis tiun funkcion, sed mi longe pensis, ke tiu funkcio estas tro malfacila au\u0306 ec\u0302 malebla en Tcl.\nPoste mi ekhavis ideon, kiu ebligis al mi realigi tion."}, {"text_idx": "#000101", "text": "Mi ankau\u0306 korektis multajn erarojn, kiuj estis au\u0306tomate reportataj de multaj uzantoj. La funkcio la au\u0306tomata raportado estas tre valora. Mi ricevas multajn valorajn raportojn kaj por uzantoj la raportado signifas nur unu klakon de komputila muso."}, {"text_idx": "#000102", "text": "Mi ankau\u0306 preparis specialan version de programo kun nur tre bazaj funkcioj. Mi nomis tiun programon \u201eEsperantileto\u201c.\nEsperantileto enhavas nur kelkajn funkciojn por skribado kaj korektado de esperanta lingvo.\nTiu programo celas komencantojn, kiuj ne bezonas aliajn funkciojn au\u0306 ec\u0302 estas irititaj de multaj funkcioj.\nMi preparos poste specialan instalan programon \u201eSetup\u201c por Esperantileto, kiu estos nur 3,8MB granda kompare al 12MB granda instala programo de Esperantilo.\nPor homoj kun malrapida reta korekto tiu programo estos eble plej alloga.\nNun ekzistas aldona lanc\u0302a sistema menuo \u201eEsperantileto\u201c, kiu lanc\u0302as la redaktilon kun pli facila baza modo."}, {"text_idx": "#000103", "text": "Mi nuntempe testas kaj preparas la alian version de Esperantilo por tradukistoj kun nomo \u201eEsperantiloTM\u201c.\nTio eldono estas nur traduka programo por tradukitoj, kiuj laboras nur kun traduka memoro kaj ne estas dependa de iu lingvo.\nEkzistas grupo de tradukistoj, uzantoj de programoj kiel OmegaT kaj aliaj, kiuj ne interesig\u0302as pri Esperanto sed tradukas profesie kaj volas uzi eblojn de traduka memoro.\nEsperantiloTM estus eldono nur por tiuj homoj."}, {"text_idx": "#000104", "text": "La divido de programo en kelkaj versioj estas provo de adapto de programo al bezonoj de uzantoj. Due mi supozas, ke la intereso pri traduka memoro kaj tielspeca programaro estas pli granda ol intereso pri esperanta lingvo."}]