[{"text_idx": "#000004", "text": "Turkio kaj C\u0302inio en la orienta Mediteraneo: c\u0302u partneroj au\u0306 konkurantoj?"}, {"text_idx": "#000006", "text": "C\u0302inio estas unu el la lastaj nacioj venintaj al la disvolvig\u0302o de la orienta Mediteraneo, sed g\u0302i uzis sian Zonan kaj Vojan Iniciaton (BRI en la angla) kiel enirejon al la areo. Turkio ankau\u0306 disvolvas sian propran transregionan strategion pri ekonomia kaj strategia kunlaboro, precipe la Mezokoridoran Iniciaton. En siaj klopodoj influi c\u0302i tiun regionon, c\u0302u Pekino kaj Ankaro [c\u0302iuj eo] estas aliancanoj au\u0306 kontrau\u0306uloj?"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Monda politika ekonomio kaj geopolitiko de la orienta Mediteraneo"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Centre situanta inter Azio, Afriko kaj Eu\u0306ropo [c\u0302iuj eo], la orienta Mediteraneo c\u0302iam estis grava strategia vojkrucig\u0302o por tutmonda komerco."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Krome, la orienta Mediteraneo ofertas la plej mallongan marvojon inter aziaj kaj eu\u0306ropaj merkatoj, danke al la Sueza Kanalo, kiu ligas la Hindan Oceanon kaj la Mediteranean Maron. C\u0302iujare preskau\u0306 12% de monda komerco kaj varoj kostaj je pli ol miliardo da dolaroj trapasas la kanalon. Krome, la regiono estas grava vojo por transportado de nafto kaj gaso de la golfo al eu\u0306ropaj merkatoj. C\u0302irkau\u0306 70% de la energia bezono de Eu\u0306ropo estas transportata c\u0302iujare tra Mediteraneo."}, {"text_idx": "#000010", "text": "La orienta Mediteraneo estas sidejo de regionaj potencoj kiel Grekio, Turkio, Israelo kaj Egiptio [c\u0302iuj eo], kaj g\u0302ia geoekonomia kaj geopolitika graveco historie altiris neregionajn gravajn potencojn al la regiono: Usono, kune kun g\u0302iaj NATO-aliancanoj, Rusio, kiu plifortigis sian influon post la enlanda milito en Sirio, kaj nun C\u0302inio, kiu ekradikig\u0302is nur fine de 2013, post kiam BRI startis en Turkio."}, {"text_idx": "#000014", "text": "En la lastaj jaroj, C\u0302inio ankau\u0306 provis pliigi sian militan c\u0302eeston en la regiono. En majo 2015, Pekino okazigis sian unuan militan ekzercadon en Mediteraneo apud Rusio. Du jarojn poste, g\u0302i faris testadon pri incendio. La pliig\u0302o de c\u0302inaj ekonomiaj rilatoj en c\u0302i tiu parto de Mediteraneo devenas de decida momento en 2011, kiam g\u0302i devis evakui siajn civitanojn el Libio pro malstabileco en la lando, kaj rimarkis ke g\u0302i bezonas pli da penoj por protekti siajn investojn en la regiono."}, {"text_idx": "#000018", "text": "En 2015, la Respublikana Popola Partio (CHP), la c\u0302efa opozicia partio de la lando, proponis la projekton Turkia Centro (Merkez Tu\u0308rkiye), kiu celas poziciigi Turkion kiel log\u0302istikan kaj produktadan centron konektantan Eu\u0306ropon, Azion kaj Afrikon. C\u0302i tiu projekto etendas la Mezan Koridoron al Afriko tra Mezoriento konservante sian kongruecon kun BRI. Krome, g\u0302i estas signo de la komuna intereso inter la registaro de Turkio kaj la opoziciaj partioj."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Se Turkio povas poziciigi sin kiel ekonomian zonon inter Eu\u0306ropo, Azio kaj la mezorienta kaj nordafrika regionoj, la Meza Koridoro povus farig\u0302i pli alloga por C\u0302inio kaj aliaj regionaj partneroj, pliigante la ekonomiajn kaj politikajn avantag\u0302ojn de la lando."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Laborraporto de majo 2021 pri Azia Disvolva Banko sugestas ke interregiona komerca zono kaj eksterregionaj integrig\u0302aj politikoj disvolvitaj kiel parto de la Meza Koridoro povus faciligi engag\u0302ig\u0302on inter Eu\u0306ropo kaj C\u0302inio. Tia zono, gvidata de Turkio kaj subtenata de transregiona komerco, ankau\u0306 povus plifortigi la rolon de Turkio por regionaj s\u0302tatoj, Eu\u0306ropo kaj C\u0302inio."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Tamen, male al la c\u0302ina BRI, la regiona integrig\u0302a vizio de Turkio ne inkluzivas maran koridoron. Anstatau\u0306e, ekde 2015, Turkio realigas firman politikon en la orienta Mediteraneo kiu sin apogas sur militajn kapablojn, anstatau\u0306 diplomatiaj intertraktoj, por regi siajn marajn jurisdikciojn kontrau\u0306 regionaj s\u0302tatoj kiel Grekio, suda Kipro kaj Egiptio. Tamen, la lastaj politikoj de Turkio en Mediteraneo povas esti rigardataj kiel defendaj."}, {"text_idx": "#000024", "text": "La ofendaj politikoj de Turkio provokis fortajn reagojn de aliaj regionaj potencoj kaj, en iuj kazoj, pligravigis strec\u0302ojn. En majo 2020, la ministroj pri eksterlandaj aferoj de Kipro, Egiptio, Francio, Grekio kaj Unuig\u0302intaj Arabaj Emirlandoj [c\u0302iuj eo] denuncis la agadojn de Turkio en la Ekskluziva Ekonomia Zono de suda Kipro, \u201cmara zono en kiu suverena s\u0302tato havas specialajn rajtojn pri esplorado kaj uzado de maraj rimedoj\u201d. En septembro 2020, la tiama s\u0302tata sekretario de Usono, Mike Pompeo, konfirmis subtenon al Grekio, same kiel la egipta prezidanto Abdel-Fattah al-Sisi en novembro. La sekvan monaton, la Eu\u0306ropa Konsilio trudis sankciojn al Turkio."}, {"text_idx": "#000025", "text": "C\u0302inio ofte silentas pri strec\u0302oj en Mediteraneo penante konservi pozitivajn rilatojn en la regiono kaj maksimumigi siajn avantag\u0302ojn. Tamen, c\u0302i tiu pozicio povus s\u0302ang\u0302ig\u0302i depende de estontaj eventoj."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Pro c\u0302i tiuj eventoj, oni atendas ke C\u0302inio kaj Turkio dau\u0306rigos kunlaboradon por akordigi siajn malsamajn sed intermiksitajn viziojn por transkontinenta integrig\u0302o, kiel substrekis c\u0302ina vicprezidanto Wang Qishan. Se la politikaj kaj militaj ambicioj de Ankaro kreskos en la regiono, Pekino povus rekonsideri la rolon de Turkio kiel fidinda partnero en BRI."}, {"text_idx": "#000028", "text": "C\u0302i tiu artikolo estas parto de enketo de la Civitana Amaskomunikila Observejo pri konkurencaj rakontoj pri la Iniciato C\u0302ina Zono kaj Vojo, kaj esploras kiel socioj kaj komunumoj havas malsamajn perceptojn pri la eblaj avantag\u0302oj kaj damag\u0302oj de disvolvig\u0302o gvidata de C\u0302inio. Por pliaj informoj pri c\u0302i tiu projekto kaj g\u0302iaj metodoj, klaku c\u0302i tie."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Kiel tiu c\u0302i tunizia insulo kunigis islamanojn kaj judojn"}, {"text_idx": "#000032", "text": "La hig\u0302abo c\u0302e televido en Alg\u0302erio: Fino de c\u0302io franca"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracion"}]