[{"text_idx": "#000004", "text": "5 modernaj afrikaj pensistoj pri identeco, lingvo kaj regionismo"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Afrika filozofio estas g\u0302enerale pretervidata en la kampo de filozofio. La kialo de tio estas malklara. Kelkaj argumentas, ke eble la kau\u0306zo estas, ke afrika filozofio estas dense ligita al sia bus\u0302a tradicio, pro kio g\u0302ia etendita historio farig\u0302as malfacile kundividebla kun pli multaj au\u0306skultantoj. La aliaj argumentas, ke afrikcentrisma karaktero faras g\u0302in malpli plac\u0302a al la aliaj homoj en la mondo."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La nig\u0302eridevena filozofo K.C. Anyanwu difinis afrikan filozofion kiel tiun, kiu koncernas la manieron, en kiu afrikanoj pasintece kaj nuntempe komprenas sian destinon kaj la mondon, en kiu ili vivas. Afrika filozofio estis bone establita disciplino, ric\u0302igita de jarcentoj da esplorado, kiu etendig\u0302as de antikva egipta filozofio al la moderna pensado, kvankam g\u0302i restas preskau\u0306 mistera al aliaj landoj. Tra sia historio afrika filozofio faris gravan kontribuon al greka filozofio. Plejparte la kontribuon faris egipta filozofo Plotino, kiu ludis gravan rolon en la dau\u0306rigo de la greka tradicio de la filozofia akademio de Platono. Afrika filozofio multe kontribuis ankau\u0306 al kristana filozofio pere de la alg\u0302eria pensanto Au\u0306gusteno de Hipono, kiu establis la nocion de la prapeko."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Por plia kompreno de la nunmomenta evoluo de la samepoka afrika filozofio, jen estas 5 atentindaj pensantoj el la kontinento."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Se\u0301verine Kodjo-Grandvaux estas eburborda verkisto por la gazeto Jeune Afrique [Juna Afriko] kaj la au\u0306toro de la verko Philosophies africaines [Afrikaj filozofioj], en kiu s\u0302i prezentas nunan eliton de afrikaj filozofoj. S\u0302i skribas, ke la moderna afrika filozofio estas klasifikita en 4 c\u0302efajn grupojn: etnofilozofio, filozofia sag\u0302o, naciisma ideologia filozofio kaj profesia filozofio. Tamen, Kodjo-Grandvaux kredas, ke c\u0302efa tendenco en moderna afrika filozofio estas resumebla kiel la maniero, en kiu g\u0302i evoluis de sia kolonitempa influo."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Okaze de diskuto pri la libro, s\u0302ia kolego c\u0302e Jeune Afrique, Nicolas Michel, prezentas resumon de la origino kaj evoluo de samepoka afrika filozofio kaj teoriojn de Kodjo Grandvaux:"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Rolante kiel arkeologo de pensoj, Se\u0301verine Kodjo-Grandvaux esploras la tavolojn de studfako, kiu estis konstruita c\u0302efe responde al la Okcidento dum la lasta jarcento. Dum la kolonia periodo g\u0302i vivis sub la jugo de imperiismaj koloniistoj, sed poste g\u0302i evoluis, kontrau\u0306reage al la kolonia influo [...] La movado por sendependeco disvastig\u0302is en la kontinento (en la 1950-aj jaroj), tiel ke la filozofio kun provo reveni al la afrika identeco kaj foriri de eu\u0306ropa muldilo farig\u0302is pli forta. Kodjo-Grandvaux argumentas, ke tia ideologio \u201creveno al la origino\u201d estas dang\u0302era propozicio. S\u0302i skribas: \u201cFilozofio provas kongrui kun \u2018regiona\u2019 s\u0302ablono. [t.e, kontinenta, nacia au\u0306 etna]. Tial g\u0302i devas eviti kelkajn kaptilojn inkluzive de kolektiva pensado kaj troa specialigo.\u201d La kontribuo de okcidenta filozofio, same kiel tiu de aliaj pensofluoj, ne devas esti forj\u0302etita."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Kodjo-Grandvaux reliefigas debaton pri etnofilozofio, kontrau\u0306 kiu afrikaj filozofoj luktas dum longa tempo: La ideo, ke aparta kulturo au\u0306 regiono havas specifan filozofion fundamente malsaman ol la aliaj filozofiaj tendencoj, estas provoka en si mem. Tamen, multaj modernaj afrikaj filozofoj argumentas, ke ilia laboro estas kritika pensado pri afrikaj gvidantoj kaj ties influo al la c\u0302iutagaj vivoj de samlandanoj. Rezulte, estas plej grave, ke afrika filozofio evoluas en la kunteksto de la afrika kontinento kaj komunikas al la afrikaj au\u0306skultantoj."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Souleymane Bachir Diagne, senagala filozofo kaj pioniro de la nova afrika filozofia scienco. Publika havaj\u0302o."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Souleymane Bachir Diagne, senegala filozofo kaj profesoro de la Universitato de Columbia en Usono, kredas, ke afrikaj filozofoj devas fari sian laboron pli alirebla por la samlandanoj. Li opinias jene:"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Nous devons produire nous-me\u0302mes des textes en langues africaines et un de mes anciens e\u0301le\u0300ves ame\u0301ricain travaille en ce sens a\u0300 une anthologie de textes de philosophes africains auxquels il a demande\u0301 d\u2019e\u0301crire des articles dans leur propre langue. Des locuteurs de cette langue sont ensuite charge\u0301s de les traduire en anglais."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Ni bezonas produkti niajn proprajn tekstojn en afrikaj lingvoj, kaj unu el miaj usonaj eksaj studentoj laboras por fari antologion de tekstoj verkitaj de afrikaj filozofoj, kiuj estis petitaj verki artikolojn en sia propra lingvo. Kaj tiujn artikolojn tradukos en la anglan lingvon la parolantoj de la koncerna lingvo."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Aldone al la neceso pli bone prizorgi afrikajn civitanojn, estas alia tendenco de ideoj, kiuj venas de afrikaj filozofoj hodiau\u0306. Le\u0301once Ndikumana kreskis en Burundo kaj nun estas profesoro de ekonomiko de la Universitato de Masac\u0302useco en Amherst en Usono. En sia libro titolita Abomeninda S\u0302uldo de Afriko: Kiel eleksterlandaj depruntoj kaj kapitalaj forfluoj elsangigis kontinenton, Ndikumana strebas batali kontrau\u0306 multaj komunaj rakontoj pri Afriko, kiuj estas konsiderataj kiel faktoj tutmonde, ekzemple, la opinio, ke eksterlanda helpo subvencias la afrikan kontinenton. Fakte, kapitala forfluado de la afrika kontinento, (1,44 duilionoj da usonaj dolaroj senspure malaperas de afrikaj landoj kaj fine sin trovas en impostorifug\u0302ejoj au\u0306 ric\u0302aj landoj) multe superas la sumon de eksterlanda helpo (50 miliardoj al Afriko)."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Ndikumana ankau\u0306 estas unu el la c\u0302efaj opinigvidantoj en Afriko, kiuj repus\u0302as la gvidliniojn de internaciaj instancoj, ofte kontrau\u0306ajn al la volo de afrikaj civitanoj."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Kontrau\u0306i malg\u0302ustajn rakontojn estas kreskanta tendenco inter afrikaj intelektuloj. Kwasi Wiredu, ganaa filozofo, estas unu el tiuj, kiuj provas fari g\u0302uste tion. Li argumentas, ke plurpartia politika sistemo, ofte rigardata kiel la bazo de demokratio, ne c\u0302iam kondukas al unueco kaj stabileco. Anstatau\u0306e, demokratio de konsento estas pli tau\u0306ga por la afrika kunteksto:"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Given that democracy is government by consent, the question is whether a less adversarial system than the party system, which is bound up with majoritarian decision-making, cannot be devised. It is an important fact that reasonable human beings can come to an agreement about what is to be done by virtue of compromise without agreeing on issues of truth or morality."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Se demokratio estas regado per konsento, tiam la demando estas, c\u0302u malpli kontrau\u0306stara sistemo, ol la partia sistemo profunde ligita al decido de plimulto, ne povas esti elpensita. Ekzistas grava fakto, ke prudentaj homoj povas interkonsenti, kio estas farenda, per kompromiso sen interkonsenti pri la vereco kaj moraleco de la farendaj\u0302o."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Tamen, alia ganaa filozofo, Kwame Anthony Appiah, kiu nuntempe instruas en la Universitato de Novjorko en Usono, rezistas kontrau\u0306 la tendenco de afrikcentrismo de afrikaj filozofoj. Li argumentas, ke afrikcentrismo estas koncepto postlasita de la tempo. Li kredas, ke oni devas kurag\u0302igi pli da transkultura konversacio kaj malpli da regionismo:"}, {"text_idx": "#000027", "text": "[Ancient Greek philosopher Diogenes] rejected the conventional view that every civilized person belonged to a community among communities [...] A global community of cosmopolitans will want to learn about other ways of life on radio, on television shows, through anthropology and history, through novels movies, news stories and newspapers, and on the Web."}, {"text_idx": "#000028", "text": "[Antikva greka filozofo Diogeno] rifuzis la kutiman vidpunkton, ke c\u0302iu civilizita persono apartenas al unu el komunumoj [...] Tutmonda komunumo de kosmopolitoj deziros lerni aliajn vivmanierojn per radio kaj televido, per antropologio kaj historio, per noveloj kaj filmoj, per novaj\u0302elsendoj kaj j\u0302urnaloj, kaj per la reto."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Plej novaj artikoloj pri Subsahara Afriko"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Kial la svahila ne ig\u0302is unuiga lingvo de Afriko?"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracion"}, {"text_idx": "#000041", "text": "Global Voices estas subtenata de la klopodoj de niaj volontulaj kontribuantoj, fondumoj, donacantoj kaj misio-servoj. Por pliaj informoj bonvolu legi nian Monkolektan Etikan Politikon."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Speciala danko al niaj multaj subtenantoj"}, {"text_idx": "#000043", "text": "Bonvolu subteni nian gravan laboron"}]