[{"text_idx": "#000002", "text": "Monumento pri la rusia-ukrainia amikeco en Kijivo. La skulptaj\u0302o estis forigita post la komenco de la milito en 2022."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mi ricevis inviton de Pascal Dubourg Glatigny por enkonduki kaj gvidi debaton dum la septembra Arkones en Poznano. Ni deziras starigi la demandon \u201dkion ni faros post la milito?\u201d. La celo ne estu pridiskuti la veron kaj malveron de nunaj okazaj\u0302oj, sed imagi kiel ni rekonstruos la dialogon inter Rusianoj kaj Ukrainianoj, c\u0302u ni esperantistoj havas ion specifan por transdoni, kiel ni rekreos esperon?"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Matene de la 24-a de februaro 2022 mi kus\u0302is en hospitalo. Mi trapasis kor\u00adintervenon, g\u0302i nomig\u0302as kardiovertado, kiu restarigas la normalan korritmon. Mi estis vekita el anestezo, kiam la rusoj eniris Ukrainion. Eble es\u00adtus pli bone ne vekig\u0302i... Seniluziig\u0302o, malespero kaj honto movig\u0302is en mia koro. Mi diplomig\u0302is en Moskvo en 1982 kaj havas multajn ligojn kun la rusa kulturo \u2013 mi ne povus konduti malamike kontrau\u0306 la rusa popolo."}, {"text_idx": "#000011", "text": "\u201dLa memoro en kaj ekster Eu\u0306ropo pri du teruraj mondmilitoj kun milionoj da mortintoj bilde kaj vorte transdonig\u0302is kaj gravurig\u0302is en la konscio de c\u0302iuj nunaj ge\u00adneracioj\u201d (citaj\u0302o el gazetara komuniko de UEA n-ro 1023)."}, {"text_idx": "#000016", "text": "C\u0302i tiu milito estas tragedio por Ukrainio kaj katastrofo por Rusio. Mi solidare agas kun la popolo de Ukrainio kaj kondamnas la agreson de Rusio. Mi simpatias kun la gepatroj kaj parencoj de la rusaj soldatoj senditaj en sensencan morton."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Antau\u0306 dek jaroj mi vizitis la c\u0302arman urbeton Samobor, sudokcidente de Zagrebo. Sur la c\u0302efplaco trovig\u0302as milita monumento, sur unu el la marmoraj blokoj estas gravurita hungarsona nomo: 18-jara juna soldato falis la lastan tagon de la milito."}, {"text_idx": "#000019", "text": "La jugoslava ekzemplo estas trafa en multaj rilatoj. Tamen tiuj, kiuj rekomendis re\u00adpacig\u0302on en la posteulaj s\u0302tatoj de Jugoslavio, estis ofte konsiderataj perfiduloj al sia lando, kaj la stigmon de tio ili vers\u0302ajne portas g\u0302is hodiau\u0306."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Dudek sep jaroj pasis post la fino de la Jugoslavia milito, kiu ankorau\u0306 faras siajn damag\u0302ojn. Subgrundaj minoj au\u0306 neeksplodinta municio kripligas infanojn. La samo okazos en Donbaso kaj c\u0302ie. Estas pli facile kompreni falon en batalo ol timadi en paco, zorgante c\u0302u io simila okazos al nia infano au\u0306 nepo."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Mi rekomendas al la partoprenantoj legi la lastan c\u0302apitron de Kroata Milita Noktlibro de Spo\u00admenka S\u030ctimec, aperinta en 1992: \u201dLa enterigo\u201d."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Dum la bombado de Zagrebo fare de serboj, Spomenka S\u030ctimec havis la forton kaj kurag\u0302on proklami interpacig\u0302on, enterigi militon kaj malamon."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Mi opinias kaj avertas, ke ni ne povas koni la staton de la movado en Rusio. Ni havas kialon timi pri niaj samideanoj. Ni eliru el c\u0302i tio!"}, {"text_idx": "#000037", "text": "\u201dPasintsemajne la mondo en s\u0302oko atestis la ekeston de milito pro invado en Ukrainion iniciatita de la registaro de Rusio. En malmulte da tagoj la homaro suferis jam mult\u00adajn mortojn de senkulpaj homoj \u2012 interalie infanoj kaj virinoj \u2013 kaj pli ol miliono estis forpelitaj el siaj log\u0302lokoj...\u201d (citaj\u0302o el gazetara komuniko de UEA n-ro 1026)."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Mi povas memorigi pri la \"Mesag\u0302o al UN pri la Rusa-Ukraina Disputo\" (milito, lau\u0306 UN-terminoj), farita de la Estraro de UEA pere de sia reprezentanto c\u0302e UN."}, {"text_idx": "#000039", "text": "\u201dKun konsterno Universala Esperanto-Asocio, notante la eksplodon de milito inter Ru\u00adsio unuflanke kaj Ukrainio aliflanke, sin demandas, kial la monda ordo starigita de la C\u0302arto de Unuig\u0302intaj Nacioj en 1945 kaj la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj en 1948 por interalie la paca solvado de inters\u0302tataj disputoj ne sufic\u0302is en tiu c\u0302i okazo...\u201d"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Ni estas post la sesa monato de la milito, kaj Esperantistoj, ilia universala organizo, sukcesis konservi la c\u0302efajn valorojn de sia movado. Ili estis inter la unuaj, se temas pri preno de klara pozicio kontrau\u0306 la milito. Kiam ili devis, ili riskis perdi sian rusan membroorganizon por fari deklarojn, ec\u0302 en la okazo de la c\u0302efdelegito, ili ankau\u0306 riskis la unuecon de la movado, sed savis g\u0302in rapida agado per la rezolucio."}, {"text_idx": "#000046", "text": "La principo de neu\u0306traleco povas esti diskutata plu. Surbaze de la g\u0302isnunaj diskutoj kaj anticipante tiujn en Poznano aperas la demando: c\u0302u ni en Poznano eksaltos kaj kondamnos la konfliktojn okazantajn en cent aliaj landoj?"}, {"text_idx": "#000049", "text": "S\u0302ajnas al mi, ke indas konsideri rilate la invadon de Rusio en Ukrainion, la militon kaj rilate la sintenon kaj agadon de la Esperanto-parolantoj (mi ne formulas \"Esperantistoj\") aldone almenau\u0306 du aferojn:"}, {"text_idx": "#000050", "text": "1) Rusio s\u0302ajnas esti sekretserva diktaturo.\n2) La internacilingva situacio en la mondo evoluis dum la pasintaj jardekoj direkte al monopoleco de la angla \u2013 sekve malavantag\u0302e por scio de interalie la rusa."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Pri 1) Mi ne scias, c\u0302u ekzistas alia lando en la mondo, kie la regado de la sekreta servo estas tiel forta kiel en Rusio. Eble temas pri nova fenomeno; pri militistaj diktaturoj ni scias, pri sekretservaj ne vere. Lau\u0306 tio, kion mi legis, la regado de la diktaturo estas tre kompleta. Pri pli-malpli c\u0302iu mez- au\u0306 altnivela oficisto, politikisto kaj entreprenisto s\u0302ajne ekzistas t.n. \"Kompromat\", iu kompromitiga afero, per kies iama apliko la s\u0302tato povas rapidege eloficigi kaj ofte enkarcerigi la koncernan homon (vd. ekz. informojn de Catherine Belton). Aldone la s\u0302tato evidente ne havas skrupulojn enkarcerigi au\u0306 mortigi homojn, kiuj g\u0302enas. Nur tre malmultaj homoj en tiaj cirkonstancoj libere parolas kaj agas. La sekvo estas interalie, ke la komunikoj, kiu atingas la homojn, tre grandparte estas tiel konstruitaj, ke la homoj sekve pensas, kion la s\u0302tato volas. S\u0302ajne tio validas ankau\u0306 por almenau\u0306 kelkaj Esperanto-parolantoj; ni ja konsciu, ke la informoj el la Esperanto-komunumo, inkluzive de nia ideologio kontrau\u0306milita (c\u0302u ankau\u0306 kontrau\u0306-specialoperacia?), estas nur parto, eble nur malgranda parto de la tuta informaro. Konsciante pri la amaso da mensogoj kaj misinformoj, pri kiuj mi au\u0306dis en mia vivo, mi sekve estas s\u0302ajne pli milda pri la sinteno de rusaj Esperanto-parolantoj ol multaj aliaj. (Misinformoj skize: Amas-mortigaj armiloj de Irako; tabakfumado ne estas malsana; ne ekzistas sufic\u0302aj pruvoj pri dang\u0302ero por la klimato pro bruligo de karbo, nafto kaj tergaso; Esperanto ne havas denaskulojn kaj ne literaturon, do ne estas lingvo. Ktp.)"}, {"text_idx": "#000060", "text": "La argentina selektitaro estas c\u0302ampiono de la mondpokalo de KataroIrano: unua ekzekuto ligita al la tumultojDu misiloj trafis PollandonUN: amasa plimulto por kondamni la rusiajn aneksadojn en UkrainioParlamentaj balotoj en Latvio: tutnova vizag\u0302o por la deputitaro"}]