[{"text_idx": "#000002", "text": "Go\u0308kc\u0327in C\u0327\u0131nar, 30-jarag\u0302a aerspaca ing\u0302eniero el I\u0307zmir, Turkio [eo], estas inter tiu malplimulto de virinoj kiuj sekvas karieron en STEM."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Nun s\u0302i estas esploristo c\u0302e la Aerospace Systems Design Laboratory (ASDL) c\u0302e la Georgia Institute of Technology (Georgia Tech), en Atlanta, Usono [eo]. S\u0302ia laboro temas pri novaj dezajnoj kaj teknologioj de aviadiloj, kiuj helpos igi aviadon pli dau\u0306ripova kaj ekoamika."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Aerospace engineering was the only profession I ever wanted in high school. My parents and I were overjoyed when I got my university entrance exam scores, that placed me into the top schools, and most importantly, my dream field."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Little did I know about all the criticism I\u2019d get from my extended family, teachers, or even total strangers. Many people didn\u2019t think I\u2019d have a future in aerospace engineering. Some thought I \u201cwasted\u201d my exam score by not choosing to study medicine, which apparently was more suitable for my gender, others thought if I wanted to study engineering, I should have chosen something that was more \u201cgirly\u201d, whatever that meant. But I didn\u2019t listen to any of it. I was sure of myself and I knew what I wanted so at the end of the day it didn\u2019t have even the tiniest impact on my life. My parents supported me all the way, so I feel I\u2019m privileged in that sense."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Aerspaca ing\u0302enierado estis la sola profesio, kiun mi volis en mezlernejo. Miaj gepatroj kaj mi tre g\u0302ojis, kiam mi ricevis rezulton de universitata enirekzameno, kiu metis min en la plej bonajn lernejojn, kaj plej grave, en mian revan kampon."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Malmulton mi sciis pri c\u0302iuj kritikoj, kiujn mi ricevus de mia etendita familio, instruistoj au\u0306 ec\u0302 de nekonatoj. Multaj homoj ne pensis, ke mi havos estontecon en aernau\u0306tika [eo] ing\u0302enierado. Kelkaj pensis ke mi \u201cmals\u0302paras\u201d miajn ekzamenajn notojn ne elektante studi medicinon, kiu s\u0302ajnas pli tau\u0306ga por mia genro, aliaj pensis, ke se mi volis studi ing\u0302enieradon, mi devus elekti ion pli \u201cknabinan\u201d, kion ajn tio signifas. Sed mi ne konsentis pri tio. Mi estis certa pri mi mem kaj mi sciis, kion mi volas, do je la fino de la tago, tio ne havis ec\u0302 la plej etan efikon je mia vivo. Miaj gepatroj subtenis min c\u0302iumaniere, do mi sentas min privilegiita persono en tiu c\u0302i senco."}, {"text_idx": "#000015", "text": "My research focuses on novel aircraft designs and technologies that can make aviation more sustainable and environmentally responsible. Although the global aviation industry by itself is not a major contributor to climate change right now, we expect its share to grow rapidly as the demand in aviation increases. There are many design solutions, technologies, and operational improvements that can help reduce the amount of fossil fuel necessary to fly an aircraft. I did my Ph.D. in one of the most promising and most radical solutions: electrified aircraft. With the recent technological advances in electric machines and batteries, we can now talk about electrifying the aircraft propulsion system. Electrified aircraft propulsion is a novel technology that has the potential to significantly reduce, and even fully eliminate fuel consumption and aircraft emissions while allowing for more affordable and quieter flights. Of course, it also comes with many challenges that we engineers have to overcome. My current research projects funded by the US government, including NASA, are focused on finding the right solutions to these challenges."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Mia esploro fokusig\u0302as pri novaj dezajnoj kaj teknologioj de aviadiloj, kiuj helpos igi aviadon pli dau\u0306ripova kaj ekologie respondeca. Kvankam la tutmonda aviadila industrio en si mem nun ne multe kontribuas al la klimata s\u0302ang\u0302o, ni atendas ke g\u0302ia kontribuo rapide kreskos pro la pliig\u0302anta demando por aviada transporto. Estas multaj dezajnaj solvoj, teknologioj kaj operaciaj plibonigoj, kiuj povas helpi redukti la kvanton de fosilia brulaj\u0302o necesa por flugigi aviadilon. Mi doktorig\u0302is pri unu el la plej promesindaj kaj plej radikalaj solvoj: la elektrigitaj aviadiloj. Kun la lastatempaj teknologiaj progresoj en elektraj mas\u0302inoj kaj baterioj, ni nun povas paroli pri elektrigado de la aviadila propulsa sistemo. Elektrigita aviadila propulso estas nova teknologio, kiu havas la eblon signife redukti, kaj ec\u0302 plene forigi konsumon de brulaj\u0302o kaj aviadilajn emisiojn, kiu permesos pli malmultekostajn kaj pli kvietajn flugojn. Kompreneble, g\u0302i ankau\u0306 venas kun multaj defioj, kiujn ni ing\u0302enieroj devas superi. Miaj nunaj esplorprojektoj financitaj de la usona registaro, inkluzive de NASA, fokusig\u0302as pri la trovo de la tau\u0306gaj solvoj por c\u0302i tiuj defioj."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Recently, I was told by a source of authority that I should change my name to be more successful because it was hard to pronounce. We are expected to deal with such daily micro-aggressions, with a smile, looking our best without trying hard. And although there is a rising awareness to be more inclusive, there are still not many female engineers in high-level positions. There are not many female academics in the aerospace engineering departments of top universities. Most panels are still male-dominated. And as many of my other female colleagues do, I try to overcome such challenges by excelling in my field, working harder and putting more effort into everything I do."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Antau\u0306 nelonge, iu au\u0306toritatulo diris al mi, ke mi devas s\u0302ang\u0302i mian nomon por esti pli sukcesa, c\u0302ar g\u0302i estas malfacile prononcebla. Oni supozas ke ni devas trakti tiajn c\u0302iutagajn mikro-agresojn, ridetante, aspektante plej bine kaj seng\u0302ene. Kaj kvankam kreskas la konscio por esti pli inkluziva, ankorau\u0306 ne estas multaj inaj ing\u0302enieroj en altnivelaj postenoj. Estas ne multaj inaj akademianoj en la departamentoj de aerospaca ing\u0302enierado c\u0302e pintaj universitatoj. Plej multe da podioj estas ankorau\u0306 regataj de viroj. Kaj kiel multaj el miaj aliaj inaj kolegoj faras, mi provas superi tiajn defiojn elstarante en mia fako, laborante pli kaj penante pli pri c\u0302io kion mi faras."}, {"text_idx": "#000022", "text": "SY: Vi menciis, ke vi laboras kun NASA kaj aliaj aviadaj gigantoj kiel Boeing kaj Airbus. Kiel via laboro eniras la industrion?"}, {"text_idx": "#000023", "text": "I joined the Aerospace Systems Design Lab (ASDL) at Georgia Tech as a Ph.D. student and graduate research assistant eight years ago. ASDL is a very unique lab. It consists of a very large and multidisciplinary group of students and faculty. The close relationship we at ASDL enjoy with the industry allows us to work on real-world problems and make a significant research impact in our field. The findings of our research in academia are being utilized in real-world applications and informing the decision-makers in the government and the industry, which is the most exciting part of my job."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Mi alig\u0302is al la Aerospace Systems Design Lab (ASDL) c\u0302e Georgia Tech kiel doktorig\u0302a studento kaj diplomig\u0302anta esplor-helpanto antau\u0306 ok jaroj. ASDL estas tre unika laboratorio. G\u0302i konsistas el tre granda kaj multfaka grupo de studentoj kaj fakuloj. La proksima rilato, kiun ni c\u0302e ASDL g\u0302uas kun la industrio, permesas al ni prilabori realmondajn problemojn kaj fari esploron kun grava efiko en nia kampo. La rezultoj de nia esplorado en akademio estas uzataj en realmondaj aplikoj kaj informas la decidfarantojn en la registaro kaj la industrio, kio estas la plej ekscita parto de mia laboro."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Back in 2016 when I was a grad student at Georgia Tech, I came up with an idea to combine my passion for acting and engineering. My then-boyfriend and now-husband liked the idea and together we created Biz Siz Onlar [Us, You, Them], our YouTube channel."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Reen en 2016, kiam mi estis diplomig\u0302anta c\u0302e Georgia Tech, mi ekhavis ideon kombini mian pasion pri aktorado kaj ing\u0302enierado. Mia tiama koramiko kaj nun edzo s\u0302atis la ideon kaj kune ni kreis Biz Siz Onlar [Ni, Vi, Ilin], nia Jutub-kanalo."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Many things! The more steps I climb, the higher I'd like to go. I wouldn't be able to list all the things I'd like to do here even if I wanted to. But my top two goals in the near future are to become a successful academic faculty member and get my private pilot\u2019s license."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Multaj aferoj! Ju pli da s\u0302tupoj mi grimpas, des pli alten mi s\u0302atus iri. Mi ne povus listigi c\u0302iujn aferojn, kiujn mi s\u0302atus fari c\u0302i tie ec\u0302 se mi volus. Sed miaj c\u0302efaj du celoj en proksima estonteco estas ig\u0302i sukcesa akademia specialisto kaj akiri mian privatan pilotpermesilon."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Tiu c\u0302i artikolo estis verkita de gast-kontribuanto Sheila Halder, farm-sistema kunordiganto c\u0302e Send a Cow (vidu sube)."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Ne ekzistas dubo \u2013 arboj estas bonaj por la planedo. La potenco de arboj regis la ceftitolojn dum la tuta somero de 2019."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Ankau\u0306 en julio, la Crowther-laboratorio de la Svisa Federacia Instituto pri Teknologio en Zuriko publikigis studon [en] trovantan ke planti milliardojn da arboj tra la mondo estas la plej farebla kaj ekifa maniero trakti klimatan s\u0302angon."}, {"text_idx": "#000039", "text": "La arboj ne nur purigas nian aeron kaj helpas batali kontrau\u0306 klimata sang\u0302o, sed ankau\u0306 promocias biodiversecon. Studo [en] farita en Kostariko montris ke planti nur unu arbo povas plimultigi la nombron de birdaj specioj de preskau\u0306 nulo g\u0302is 80."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Arboj ofertas senfinajn, palpeblajn avantag\u0302ojn al farmistoj. Ili plibonigas la kvaliton de la grundo, malmultigas la erozion, kaj protektas brutojn kaj rikoltojn. Gravas konsideri kiom da fekunda tero farmistoj tutmonde posedas \u2013 tio estas grandega kvanto da arboplantada potencialo."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Planti 350 millionojn da arboj en unu tago estas nekredebla atingo, sed necesas tempo por ke arboj maturig\u0302u kaj atingu sian tutan karbon-kaptan potencialon."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Etiopio sekvas en la spuroj de aliaj amasaj arboplantaj iniciatoj en C\u0302inio kaj Barato. Amasaj arboplantaj projektoj estas ekscitaj, sed la solvo neniam estas tiom simpla kiel g\u0302i aspektas. Dum la valora tempo de kreskado, necesas samtempe protekti novajn arbojn de forigo au\u0306 detruo, kaj samtempe gardi jam ekzistantajn maturajn arbarojn."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Aliaj ekosistemoj, aldone al arboj, estas gravegaj rilate karbonkaptadon. Bruligado de fosiliaj brulaj\u0302oj kaj senarbigado estas kau\u0306zinta rapidan, nerenverseblan s\u0302ang\u0302on de la klimato."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Arboj forigas karbonan dioksidon el la aero, stokante g\u0302in en arboj kaj grundo, kaj eligas oksigenon en la atmosferon. Sed c\u0302iamfrosta grundo (densa subsurfaca tavolo de tero kun c\u0302iama subglacia temperaturo), torfo kaj herbejoj (kiuj trovig\u0302as en kaj montaj kaj sekaj regionoj de Etiopio), ankau\u0306 efike kaptas karbonon, kaj do necesas konservi kaj rekapabligi ankau\u0306 ilin."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Kiuj arboj estas plej bonaj?"}, {"text_idx": "#000046", "text": "Kelkaj kritikantoj [en] de la etiopia iniciativo de amasa arboplantado (nomita Green Legacy, \u201cVerda Heredaj\u0302o\u201d) avertas pri la dang\u0302ero de planti neindeg\u0302enajn arbospeciojn, kiuj fakte detruas anstatau\u0306 plibonigas la ekosistemon."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Historie, Etiopio uzis eu\u0306kalipton, indig\u0302enan al Au\u0306stralio, por rapide rearbigi lokojn senarbarigitajn por agrikulturo. La arbo estis enkondukita fine de la 19-a jarcento, kaj pli ol dekduo da eu\u0306kaliptaj specioj estas plantitaj en Etiopio dum la pasinta jarcento \u2013 c\u0302efe por uzado kiel fonto de brulaj\u0302oj kaj por konstruado. Kvankam rapide kreskanta, la normale uzataj specioj elc\u0302erpas akvoresursojn, pliigas erozion, kaj fakte senigas la grundon je nutraj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000048", "text": "C\u0302i-foje, tamen, civitanoj lau\u0306raporte plantis arbetojn [en] de indig\u0302enaj specioj aldone al tiuj de ne-indig\u0302enaj eu\u0306kalipto kaj avokado. Indig\u0302enaj specioj evoluis en siaj landoj dum jarmiloj kaj estas imunaj kontrau\u0306 nuntempaj malsanoj. La aliro de la etiopia registaro s\u0302ajnas montri rapidan redukton de la plantado de eu\u0306kaliptoj."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Tamen, kelkfoje nelokaj specioj havas sencon. Ekzemple, arbospecio nomita kaliandro [en], origine el Centra Ameriko, estas tre efika por la produktado de altproteina furag\u0302o en Orientafriko. Kaliandraj grajnoj estas vaste disponeblaj kaj ac\u0302eteblaj por etaj farmistoj. Simile, kiam homoj bezonas arbojn por ligno, la plej tau\u0306gaj kaj rapide kreskantaj arboj estas ne tiuj lokaj. En tiuj kazoj, farmistoj devas konsideri la celon de arboplantado kaj siajn lokajn mediojn, dum ili ankau apogas sin per bona ekologia planado."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Inundig\u0302emaj valoj kie la arboj absorbas akvon preventas malfavorajn kondic\u0302ojn por aliaj plantoj. La rezistema eu\u0306kalipto povas esti plantita tie \u2013 necesas nur haki arbojn c\u0302e la bazo kaj permesi al ili rekreski. Tial, tiu c\u0302i tekniko estas populara elekto por brulligno pro sia dau\u0306ra, repleniganta ofertado."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Ne ekzistas \u201carg\u0302enta kuglo\u201d por la klimata krizo, sed arboplantado estas parto de la solvo."}, {"text_idx": "#000052", "text": "La protektado de ekzistantaj arbaroj kaj aliajn ekosistemoj estas same grava kiel la plantado de novaj arboj. Urboplanistoj povas ankau\u0306 ludi rolon limigante urban disetendig\u0302adon kaj preventante ke terenoj estu konvertitaj al homfaritaj strukturoj. Junuloj en kampara Orientafriko devas vidi realigeblan estontecon en farmado kaj resti dedic\u0302itaj al protektado de la tero."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Malmultigi la uzadon de karbonbazitaj brulaj\u0302oj kiel karbo, petrolo kaj tergaso ankau\u0306 estas nepraj\u0302o."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Rearbarigado povas profunde surefiki la mondon. Unu enterprenema loka grupo [en] en Etiopio antau\u0306nelonge oferis sian tempon kaj donacis monon por regeneri ok hektarojn da tero. La grupanoj laboris surloke kaj kune plantis 5000 arbojn kaj 1200 herbotranc\u0302ojn, kun planoj baldau\u0306 enkonduki fruktarbojn.."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Dhammananda Bhikkhuni, la unua tajlanda virino konsekrita kiel teravada monah\u0302ino kaj la nuntempa abatino de la monah\u0302ejo Songdhammakalyani, estis listigita inter la 100 virinoj de BBC [en] en 2019."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Dum Tajlando havas c\u0302irkau\u0306 300 000 budhistajn monah\u0302ojn, la virinoj estas g\u0302enerale ankorau\u0306 ekskluzivigitaj de konsekro. En 1928, post provo konsekri du virinojn, Bhujong Jombunud Sirivad\u0323d\u0323hano, la tiama c\u0302efa patriarko [de la tajlanda ordo de monah\u0302oj], eldonis edikton kiu malpermesis al monah\u0302oj konsekri virinojn kiel monah\u0302ojn au\u0306 novulojn. La Samga C\u0302efkonsilio de Tajlando ankau\u0306 eldonis du leg\u0302ojn en 1984 kaj 1987 malpermesantajn la konsekron de virinoj. Tamen, la samga akto de 1962, la laika leg\u0302o reganta tajlandajn monah\u0302ojn, kaj la amendo de 1992 ne malpermesas la konsekron de virinoj."}, {"text_idx": "#000061", "text": "La streboj de Dhammananda por restarigi la linion Theravada bhikkhuni [en] en Tajlando alfrontis reziston fare de ambau\u0306 \u2013 laikoj kaj monah\u0302oj kiuj kontrau\u0306as la konsekron de virinoj. La plejmulto de ili konfirmis ke la konsekro de virinoj maleblas c\u0302ar la linio Theravada bhikkhuni estas jam morta. \u2018Bhikkhuni\u2019 rilatas al komplete konsekrita monah\u0302ino. Malgrau\u0306 la manko de laika leg\u0302o malpermesanta inan konsekron, bhikkuni estas rigardata kiel eksterlanda tradicio kaj la du c\u0302efaj budhismaj ordenoj de Tajlando ankorau\u0306 devas oficiale akcepti konsekritajn virinojn kiel parton de Samgo, la budhisma komunumo de monah\u0302oj."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Dhammananda estas la nuna abatino de la monah\u0302ejo Songdhammakalyani en la provinco Nakhon Pathom, fondita de s\u0302ia patrino Voramai Kabilsingh, kiu estis konsekrita kiel monah\u0302ino en la tajvana kasto Dharmaguptaka je 1971, kaj kiu ricevis la religian nomon Ta Tao Fa Tzu. La monah\u0302ejo nun estas la sola tute ina templo en Tajlando. Varanggana Vanavichayen, la unua virino konsekrita kiel monah\u0302ino en Tajlando, estis konsekrita en la monah\u0302ejo Songdhammakalyani en 2002."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Tamen, tajlandaj au\u0306toritatoj ne rekonas la monah\u0302ejon kiel budhisman templon kaj kiam Dhammananda kaj aliaj monah\u0302inoj de la monah\u0302ejo iris omag\u0302i la forpasitan reg\u0302on Bhumibol c\u0302e la Grandan Palacon de Bankoko Dusit Maha Prasat, kie lia korpo kus\u0302is en katafalko, ili estis malpermesitaj eniri. La oficialuloj asertis ke ili estis malpermesitaj c\u0302ar en la taja budhismo [en] estas kontrau\u0306leg\u0302e al virinoj surmeti safrankoloran robon. Dudek du aliaj monah\u0302inoj kaj novulinoj ankau\u0306 ne havis pemeson eniri, dirante ke oni permesus al ili omag\u0302i la forpasintan reg\u0302on nur se ili forigus siajn robojn kaj surmetus nigrajn vestaj\u0302ojn kiel faras laikoj."}]