[{"text_idx": "#000001", "text": "~ Raciulo al vi pri c\u0302i tiu artikolo"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Fakto tamen estas, ke Marto de Tur, pasigis siajn infanajn jarojn kiel filo de romia tribuno en la provinco Panonio de la Romia Imperio - en la regiono de la hodiau\u0306a Hungario. Dum siaj adoleskaj jaroj li vivis en Pavia, la hejmurbo de sia patro, en Norda Italio. Tie li unuafoje havis kontaktojn kun la kristanismo. Lau\u0306dire malgrau\u0306 sia propra protesto, la patro devigis lin alceli militistan karieron en la servo de la imperio: en ag\u0302o de 15 jaroj li anig\u0302is en la persona gardistaro de la romia imperiestro Konstantino la 2-a, kiu tiutempe rezidis en Milano, la centro de la okcidenta duono de la imperio. Dum armeaj bataloj inter romianoj kaj alemanoj en Gau\u0306lio (la hodiau\u0306a Francio) kaj poste ankau\u0306 okcidente de la rivero Rejno en G\u0302ermanio (la hodiau\u0306a Germanio), sub la romia armeestro Iulianus, nevo de la imperiestro, Marto pli kaj pli konvinkig\u0302is pri la kristanismo kaj la morala malg\u0302usteco de armea batalado. Antau\u0306 batalo en la hodiau\u0306a germana urbo Worms li rifuzis la bataloservon kaj petis pri maldungo el la armea servo. La armea gvidantaro dum pluraj jaroj malakceptis tiun paton kaj nur lau\u0306plane adiau\u0306is lin fine de la 25-jara armea dej\u0302oro, kiam li do estis 40-jara. Tiam estis la jaro 356 post Kristo."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Plurfoje li argumentis kaj agis kontrau\u0306 kampanjoj en la tiutempa kristana eklezio, kiuj volis kontamni \"malg\u0302ustkredajn\" anojn al morto. Parte li sukcesis gardi vivojn, parte tamen la kampanjantoj c\u0302irkau\u0306manovris liajn protestojn."}, {"text_idx": "#000013", "text": "La 8-an de novembro 397, en alta ag\u0302o de 81 g\u0302is 82 jaroj, li mortas dum vizito al la urbeto Candes en lia episkopa teritorio. La 11-an de novembro li en c\u0302eesto de grandega homamaso entombig\u0302as en Tur. Marto ig\u0302as la unua kristana sanktulo, kiu ne mortas martire, sed tute nature. La sanktulan festotagon oni fiksas je la 11-a de novembro."}, {"text_idx": "#000017", "text": "C\u0302irkau\u0306 la jaro 338 Marto estis romia soldato, pli ekzakte rajdista imperiestra gvardiano, en la hodiau\u0306a franca urbo Amiens. La gvardianoj portis karapacon, kaskon, s\u0302ildon, glavon kaj super c\u0302io blankan mantelon el du partoj, kies supra parto estis vatita per s\u0302afa felo. Dum iu vintra tago li c\u0302e urbopordego de Amiens renkontis almozpetiston, kiuj apenau\u0306 estis vestita kaj sekve tre frostis. Krom siaj armiloj kaj la mantelo, kiu fakte ne estis pli ol rektangula s\u0302tofa kovrilo iom iom da felo unuflanke, li ne portis iun havaj\u0302on. Bedau\u0306rante la frostanton, li per sia glavo dividis la mantelon al du duonoj kaj donis unu el tiuj partoj al la almozpetisto. Dum la sekva nokto li song\u0302is, ke li renkontis Jesuon, kiu estis vestita per la duona mantelo donita al la almozpetisto, kaj kiu diris \"Kion vi faris por iu el miaj plej subaj [homaj kreaj\u0302oj], vi faris por mi\"."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Granda nombro da miraklaj sanigoj fare de Marto ig\u0302is legendoj. Krom la mantelo-divido, la plej konata historio pri li estas el la jaro 371, kiam la enlog\u0302antoj de la urbo Tur volis elekti lin episkopo. Marto, kiu lau\u0306 la historio ne konsideris sin inda pri la posteno de episkopo, kas\u0302is sin en kabano por anseroj. La ekscititaj bestoj tamen lau\u0306te kric\u0302is kaj tial perfidis sian kas\u0302lokon; la urbanoj trovis lin kaj vole-nevole li devis akcepti la postenon de religia gvidisto. Memore al tio, ankorau\u0306 nun dum la 11-a de novembro la kristantoj en norda Eu\u0306ropo bakas kuketojn en formoj de anasoj kaj disdonacas la \"Martenajn Anserojn\"."}, {"text_idx": "#000020", "text": "La franka reg\u0302o Klodvigo la 1-a (482 - 511) deklaris Marton kristana sanktulo kaj protektanto de la Franka Imperio kaj siaj reg\u0302oj el la dinastio de Merovidoj. La mantelo (latine cappa) de Martino estis parto de la reg\u0302a trezoro de la reg\u0302oj kaj kun ili vojag\u0302is de rezidejo al rezidejo de la imperio. Plej ofte g\u0302i deponig\u0302is en eta kromhalo de kristana preg\u0302ejo - tiuj etaj kromhaloj tial ricevis la nomon kapelo. La pastroj, kiuj akompanis la mantelon, nomig\u0302is kaplanoj - c\u0302ar ili scipovis legi kaj skribi, ili samtempe estis la reg\u0302aj sekretarioj kaj dokumentoskribistoj."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Krom esti la nacia katolika sanktulo de la hodiau\u0306a s\u0302tato Francio, li en la g\u0302ermana parto de la Franka Imperio inter alie estas la patrono de la au\u0306stria federacia lando Burgenlando kaj de la germana urbo Majenco. En Francio la nomo Martin cetere g\u0302is hodiau\u0306 estas la plej ofta vira antau\u0306nomo."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Decas mencii tuj, ke sanktula festotago je la 11-a de novembro en multaj regionoj de norda Eu\u0306ropo festig\u0302as per festoj aparte por etaj infanoj, dum kiuj du aktoroj scene reludas la dividon de la mantelo inter romia soldato kaj almozpetisto, kaj dum kiuj la \"martenaj anseroj\" disdonacig\u0302as."}, {"text_idx": "#000024", "text": "\u201eC\u0302u vi frenezas? Ja estas jam marto.\u201c"}, {"text_idx": "#000025", "text": "\u201eKia malfelic\u0302o, tiel malfrue el la finjara festo mi ankorau\u0306 ne revenis.\u201c"}, {"text_idx": "#000026", "text": "La sankta Marto en skulptaj\u0302oj, pentraj\u0302oj kaj aliaj artaj\u0302oj bildig\u0302as au\u0306 en la uniformo de romia soldato, j\u0302us duonigante sian soldatan mantelon, au\u0306 en vestaj\u0302oj de kristana episkopo kun la simboloj rado kaj anseroj - ikonografiaj atribuaj\u0302oj, kiuj al la homoj de la kristana mezepoko estis kiel \"noms\u0302ildo\" de la sanktulo kaj ebligis rapidan identigon."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Marto de la Revolucia Junularo[redakti]"}, {"text_idx": "#000030", "text": "Seriozaj matematikistoj, kiuj kompetentas pri senerara nombrado, kalkulis, ke \"Marto de la Revolucia Junularo'' (simpligita c\u0302ino: \u9769\u547d\u9752\u5e74\u6e38\u884c; Pinjino: Ge\u0301mi\u0300ng qi\u0304ngnia\u0301n yo\u0301uxi\u0301ng) estas armea kanto"}, {"text_idx": "#000032", "text": "\u6211\u4eec\u51b3\u5fc3\u4e3a\u5e74\u8f7b\u7684\u6218\u6597\u505a\u51fa\u8d21\u732e\u3002"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Marto antau\u0306en, mars\u0302o antau\u0306en, revolucia junularo"}, {"text_idx": "#000041", "text": "Marto antau\u0306en, mars\u0302o antau\u0306en, revoluciaj posteuloj!"}, {"text_idx": "#000047", "text": "Ni kunig\u0302u kun la laboristoj kaj kamparanoj,"}, {"text_idx": "#000049", "text": "Marto antau\u0306en, mars\u0302o antau\u0306en, revolucia juneco,"}]