[{"text_idx": "#000000", "text": "Wikipedia's Compost as translated by GramTrans"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Sur la plej simpla nivelo, la procezo de kompos\u0302tado postulas fari stakon de malseka organika materio konata kiel verda rubo (folioj, mang\u0302aj\u0302rubo) kaj atendado ke la materialoj por rompig\u0302us en humon post periodo de semajnoj au\u0306 monatoj.\nModerna, metoda kompos\u0302tado estas al plurpas\u0302a, proksime monitorita procezo kun lau\u0306mezuraj enigaj\u0302oj de akvo, aero, kaj karbono- kaj nitrogen-ric\u0302aj materialoj.\nLa putrig\u0302oprocezo estas helpita pecetigante la plantaferon, aldonante akvon kaj certigante bonordan aerumadon regule turnante la miksaj\u0302on.\nVermoj kaj fungoj plue detruas la materialon.\nBakterioj postulantaj oksigenon funkcii ( aerobaj bakterioj) kaj fungoj administras la kemian proceson konvertante la enigaj\u0302ojn en varmecon, karbondioksidon, kaj amonion.\nLa amonio (Nh + 4)estas la formo de nitrogeno uzita per plantoj.\nKiam havebla amonio ne estas uzita per plantoj g\u0302i estas plue konvertita per bakterioj en nitratojn (NE \u2212 3)tra la procezo de nitrigado."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Kompos\u0302to estas ric\u0302a je nutraj\u0302oj.\nG\u0302i estas uzita en g\u0302ardenoj, pejzag\u0302igado, hortikulturo, kaj agrikulturo.\nLa kompos\u0302to mem estas utila por la tero lau\u0306 multaj manieroj, inkludante kiel grundmoligaj\u0302o, sterko, aldono el decida humo au\u0306 humacidoj, kaj kiel natura insekticido por grundo.\nEn ekosistemoj, kompos\u0302to estas utila por eroziokontrolo, tero kaj fluorepreno, malsekregiono-konstruo, kaj kiel rubodeponejkovro (vidu kompos\u0302tuzojn).\nOrganikaj ingrediencoj celis c\u0302ar kompos\u0302tado povas alternative esti uzita por generi biogason tra malaeroba digestado."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Homa rubo kaj kloakaj\u0302os\u0302limo 3.3-a"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Aliaj sistemoj sur domanarnivelo 5.5-a\n1 Hu\u0308gelkultur (s\u0302velintaj g\u0302ardenobedoj au\u0306 tumuloj)"}, {"text_idx": "#000007", "text": "1 Hu\u0308gelkultur (s\u0302velintaj g\u0302ardenobedoj au\u0306 tumuloj)"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Kompos\u0302tado de rubo estas aeroba (en la c\u0302eesto de aero) metodo de malkonstruado de solidruboj.\nLa procezo implikas putrig\u0302on de organika rubo en humon konata kiel kompos\u0302to kiu estas bona sterko por plantoj.\nTamen, la esprimo \"kompos\u0302tado\" estas uzita tutmonde kun malsamaj signifoj.\nKelkaj kompos\u0302tantaj lernolibroj mallarg\u0302e difinas kompos\u0302ti kiel esti aeroba formo de putrig\u0302o, c\u0302efe de aerobaj au\u0306 nedevigaj mikroboj.\n[ citaj\u0302o bezonis ] alternativa formo de organika putrig\u0302o al kompos\u0302tado estas \"malaeroba digestado\"."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Por multaj homoj, kompos\u0302tado kutimas rilati al pluraj malsamaj specoj de biologiaj procezoj.\nEn Nordameriko, \"malaeroba kompos\u0302tado\" dau\u0306re estas ofta esprimo kio multe de la resto de la mondo kaj en teknikaj publikaj\u0302homoj postulas \" malaeroban digestadon \".\nLa mikroboj uzis kaj la procezoj engag\u0302itaj estas tre malsamaj inter kompos\u0302tado kaj malaeroba digestado."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Kompos\u0302taj organismoj postulas kvar same gravajn ingrediencojn funkcii efike:"}, {"text_idx": "#000011", "text": "la mikroba oksigenado de karbono produktas la varmecon, se inkludite sur proponitaj niveloj.Altaj karbonmaterialoj tendencas esti brunaj kaj sekaj.\nNitrogeno - kreski kaj reprodukti pli da organismoj por oksigeni la karbonon.Altaj nitrogenmaterialoj tendencas esti verdaj (au\u0306 bunta, kiel ekzemple fruktoj kaj legomoj) kaj malsekaj.\nOksigeno - por oksigenado de la karbono, la putrig\u0302oprocezo.\nAkvo - en la g\u0302ustaj kvantoj konservi agadon sen kau\u0306zado de malaerobaj kondic\u0302oj."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Altaj karbonmaterialoj tendencas esti brunaj kaj sekaj."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Altaj nitrogenmaterialoj tendencas esti verdaj (au\u0306 bunta, kiel ekzemple fruktoj kaj legomoj) kaj malsekaj."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Certaj rilatumoj de tiuj materialoj provizos utilajn bakteriojn per la nutraj\u0302oj por labori kun rapideco kiu varmigos supren lau\u0306 la stako.\nEn tiu proceso multe da akvo estos liberigita kiel vaporo (\"vaporo\"), kaj la oksigeno estos rapide malplenigita, klarigante la bezonon aktive administri la stakon.\nJu pli varma la stako ig\u0302as, la pli ofte ekstran aeron kaj akvo estas necesaj;\nla aero-/akvekvilibro estas kritika al konservado de altaj temperaturoj (135\u00b0-160\u00b0 Fahrenhejt da=/50\u00b0 - 70\u00b0 Celsius) g\u0302is la materialoj estas rompitaj malsupre.\nEn la sama tempo, tro multe da aero au\u0306 akvo ankau\u0306 bremsas la proceson, kiel faras tro multe da karbono (au\u0306 tro malmulte da nitrogeno).\nVarma kontenerkompos\u0302tado temigas retenado de la varmeco por pliigi putrig\u0302oftecon kaj produkti kompos\u0302ton pli rapide."}, {"text_idx": "#000015", "text": "La plej efika kompos\u0302tado okazas kun optimuma carbon:nitrogen proporcio de proksimume 10:1 g\u0302is 20:1.\nRapida kompos\u0302tado estas preferita havante C/N-proporcion de 30 au\u0306 malpli.\nTeoria analizo estas konfirmita per kampotestoj kiuj super 30 kiun la substrato estas nitrogeno malsatis, sub 15 kiujn estas vers\u0302ajne outgas parton de nitrogeno kiel amoniako."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Preskau\u0306 c\u0302iu planto kaj bestmaterialoj havas kaj karbonon kaj nitrogenon, sed kvantoj varias vaste, kun karakterizaj\u0302oj supre (seka /malseka, brunaj/ verdaj).\nFres\u0302aj herbeltondaj\u0302oj havas mezan rilatumon de proksimume 15:1 kaj seka au\u0306tuno foriras proksimume 50:1 depende de specioj.\nMiksi egalajn partojn lau\u0306 volumeno alproksimig\u0302as al la ideala C:N-montaro.\nMalmultaj individuaj situacioj disponigos la idealan miksaj\u0302on de materialoj c\u0302e iu punkto.\nObservado de kvantoj, kaj konsidero de malsamaj materialoj [7] c\u0302ar stako estas konstruita dum tempo, povas rapide atingi tau\u0306gan teknikon por la individua situacio."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Kun la bonorda miksaj\u0302o de akvo, oksigeno, karbono, kaj nitrogeno, mikroorganismoj povas malkonstrui organikan materion al produktokompos\u0302to.\nLa kompos\u0302tadproceso estas dependa de mikroorganismoj por malkonstrui organikan materion en kompos\u0302ton.\nEkzistas multaj specoj de mikroorganismoj trovitaj en aktiva kompos\u0302to de kiu la plej oftaj estas: [10]"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Bacteria- La plej multnombra el c\u0302iuj mikroorganismoj trovis en kompos\u0302to.\nDependi de la fazo de kompos\u0302taj, mesofilaj au\u0306 termofilaj bakterioj povas domini.\nActinobacteria- Necesa por detruado malsupren de paperproduktoj kiel ekzemple gazeto, s\u0302elo, ktp.\ns\u0302imoj kaj gisto helpas malkonstrui materialojn kiuj bakterioj ne povas, aparte lignin en ligneca materialo.\nProtozoa- Helpu konsumi bakteriojn, fungojn kaj mikrofonajn organikajn partiklojn.\nRotifers Rotiferoj helpas kontroli populaciojn de bakterioj kaj malgrandajn protozoojn."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Krome, lumbrikoj ne nur konsumas parte kompos\u0302titan materialon, sed ankau\u0306 kontinue rekreas aerumadon kaj drenadotunelojn kiam ili movig\u0302as tra la kompos\u0302to."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Manko de sana mikroorganismokomunumo estas la c\u0302efkialo kial kompos\u0302tadprocesoj estas malrapidaj en rubodeponejoj kun medifaktoroj kiel ekzemple oksigenmanko, nutraj\u0302oj au\u0306 akvo estanta la kialo de la malplenigita biologia komunumo."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Sub idealaj kondic\u0302oj, kompos\u0302tante enspezon tra tri gravaj fazoj: [10]"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Komenca, mesofila fazo, en kiu la putrig\u0302o estas arang\u0302ita sub moderajn temperaturojn per mesofilaj mikroorganismoj.\nKiel la temperaturplialtigoj, dua, termofila fazo komencig\u0302as, en kiu la putrig\u0302o estas arang\u0302ita per diversaj termofilaj bakterioj sub altajn temperaturojn.\nC\u0302ar la liverado de alt-energiaj kunmetaj\u0302oj malkreskas, la temperaturo komencas malpliigi, kaj la mesofiles denove predominate en la maturig\u0302fazo."}, {"text_idx": "#000024", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] Ambau\u0306 flankoj povas esti g\u0302ustaj iagrade.\nLa bakteria agado en rapidaj altaj varmecmetodoj malkonstruas la materialon lau\u0306 la mezuro ke patogenoj kaj semoj estas detruitaj, kaj la origina krudmaterialo estas nerekonebla.\nEn tiu stadio, la kompos\u0302to povas esti uzita por prepari kampojn au\u0306 aliajn plantadareojn.\nTamen, la plej multaj profesiuloj rekomendas ke la kompos\u0302to estu donita tempon kuraci antau\u0306 uzado en arbokulturejo por komencado de semoj au\u0306 kreskantaj junaj plantoj.\nLa sandona tempo permesas al fungoj dau\u0306rigi la putrig\u0302oprocezon kaj eliminanta fitotoksic substancojn."}, {"text_idx": "#000025", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] Patogenforigo"}, {"text_idx": "#000027", "text": "Materialoj kiuj povas esti kompos\u0302titaj"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Kiel zorgo vedr. rubodeponejaj spacpliig\u0302oj, tutmonda intereso en reciklado per kompos\u0302tado estas kreskanta, c\u0302ar kompos\u0302tado estas procezo por konvertado de malkonstrueblaj organikaj materialoj en utilajn stabilajn produktojn.\nKompos\u0302tado estas unu el la nuraj manieroj revigligi grundviglecon pro fosfor malplenigo en grundo."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Ca-kompos\u0302tado estas tekniko kiu kombinas solidrubon kun de-ondobrilaj biosolidoj, kvankam malfacilaj\u0302oj kontrolante inertaj kaj plastpoluado de municipa solidrubo igas tiun aliron malpli alloga."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Industriajn kompos\u0302ti sistemojn c\u0302iam pli estas instalita kiel rubmastrumadalternativo al rubodeponejoj, kune kun aliaj progresintaj rubaj pretigsistemoj.\nMekanika ordigo de miksitaj rubriveretoj kombinitaj kun malaeroba digestado au\u0306 en-s\u0302ipa kompos\u0302tado estas nomita mekanika biologia traktado, kaj c\u0302iam pli estas uzita en industrilandoj pro regularoj kontrolantaj la kvanton de organika materio permesita en rubodeponejoj.\nTrakti biodiserigeblan rubon antau\u0306 ol g\u0302i eniras rubodeponejon reduktas mondvarmig\u0302on de fug\u0302anta metano;\nnetraktita rubo rompig\u0302as malaerobe en rubodeponejo, produktante rubodeponejgason kiu enhavas metanon, potencan forcej-efikan gason."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Homa rubo (ekstrementoj) ankau\u0306 povas esti aldonita kiel enigaj\u0302o al la kompos\u0302tadprocezo c\u0302ar homa rubo estas nitrogen-ric\u0302a organika materialo.\nG\u0302i povas esti au\u0306 kompos\u0302tita rekte, en kompos\u0302tigaj necesejoj, au\u0306 post rilatado akvo kaj terapio en akvopurigejo, en la formo de kloakaj\u0302os\u0302limtraktado."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Homoj sekrecias multe pli hidrosoveblajn plantnutraj\u0302ojn ( nitrogeno, fosforo, kalio) en urino ol en feko.\nHoma urino povas esti utiligita rekte kiel sterko au\u0306 g\u0302i povas esti metita sur kompos\u0302ton.\nAldonante la urino de sana persono por kompos\u0302ti kutime pliigos temperaturojn kaj tial pliigos sian kapablon detrui patogenojn kaj nedeziratajn semojn.\nMale al feko, urino ne altiras disinfektig\u0302o-mus\u0302ojn (kiel ekzemple dommus\u0302oj au\u0306 batmus\u0302oj), kaj g\u0302i ne enhavas la plej harditan patogeno, kiel ekzemple parazita verm ovoj.\nUrino kutime ne odoras por longa, precipe kiam g\u0302i estas fres\u0302a, diluis, au\u0306 surs\u0302miris sorbent'ojn."}, {"text_idx": "#000035", "text": "\"Humanure\" estas miksvorto da homa kaj stalsterko, nomumante homan fekon ( merdo kaj urino) kiu estas reciklita per kompos\u0302tado por agrikulturaj au\u0306 aliaj celoj.\nLa esprimo unue estis uzita en libro (1994) fare de Joseph Jenkins kiu rekomendas la uzon de tiu organika grundamendo.\nLa esprimo humanure estas uzita fare de kompos\u0302tentuziasmuloj en Usono sed ne g\u0302enerale aliloke.\nC\u0302ar la esprimo \"humanure\" havas neniun au\u0306toritatan difinon g\u0302i estas kondic\u0302igita de diversaj uzoj;\nnovaj\u0302gazetistoj foje ne g\u0302uste distingas inter humanure kaj kloakaj\u0302os\u0302limo au\u0306 \"biosolidoj\"."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Kompos\u0302to povas esti utiligita kiel aldonaj\u0302o por malpurigi, au\u0306 aliajn matricojn kiel ekzemple h\u0302oro kaj torfo, kiel mang\u0302aj\u0302ter reformanto, liverante humon kaj nutraj\u0302ojn.\nG\u0302i disponigas ric\u0302an kreskantan medion, au\u0306 poran, absorban materialon kiu tenas humidon kaj solveblajn mineralojn, disponigante la subtenon kaj nutraj\u0302ojn en kiuj plantoj povas prosperi, kvankam g\u0302i malofte estas uzitaj sole, estante c\u0302efe miksitaj kun grundo, sablo, gruzo, bojas fritojn, vermikuliton, Perliton, au\u0306 argil grajnetojn por produkti lomon.\nKompos\u0302to povas esti plugita rekte en la grundon au\u0306 kreskantan medion por akceli la nivelon de organika materio kaj la totalan fekundecon de la grundo.\nKompos\u0302ti tion estas preta esti utiligita kiel aldonaj\u0302o estas malhelbruna au\u0306 ec\u0302 nigra kun tera odoro."}, {"text_idx": "#000037", "text": "G\u0302enerale, rekta rangigo en kompos\u0302ton ne estas rekomendita pro la rapideco kun kiu g\u0302i povas sekig\u0302i kaj la ebla c\u0302eesto de fitotoksins kiu povas malhelpi g\u0302ermadon, [19] [20] [21] kaj la ebla ligas supren de nitrogeno de nekomplete malkonstruita lignin.\nOni tre ofte vidas miksaj\u0302ojn da 20-30% kompos\u0302to uzita por transplantado de plantidoj en kotiledon stadio au\u0306 poste."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Diversaj aliroj estis evoluigitaj por pritrakti malsamajn ingrediencojn, lokojn, trairon kaj petskribojn por la kompos\u0302tita produkto."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Industrian skalas kompos\u0302tadon povas esti arang\u0302ita en la formo de en-s\u0302ipa kompos\u0302tado, ventumitan senmovan stakkompos\u0302tadon, vermikomposting, ventvickompos\u0302tadon kaj okazas en la plej multaj okcidentaj landoj nun."}, {"text_idx": "#000040", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] Vermicomposting"}, {"text_idx": "#000041", "text": "Vermicompost estas la produkto au\u0306 procezo da kompos\u0302tado uzanta diversajn speciojn de vermoj, kutime rug\u0302aj s\u0302anceligantoj, blankaj vermoj, kaj lumbrikojn, por krei heterogenan miksaj\u0302on de malkonstruado de legomo au\u0306 mang\u0302aj\u0302rubo (ekskludante viandon, laktaj\u0302fabrikon, grasigas, au\u0306 petrolojn), litpretigmaterialoj, kaj vermicast.\nVermicast, ankau\u0306 konata kiel vermfandaj\u0302o, vermhumo au\u0306 vermstalsterko, estas la finprodukto de la kolapso de organika materio de specioj de lumbriko."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Vermicomposting estas vaste uzita en Nordameriko por sur-eja institucia pretigo de mang\u0302aj\u0302rubo, kiel ekzemple enen hospitaloj, universitatoj, butikcentroj, kaj prizoninstalaj\u0302oj.\nVermicomposting, ankau\u0306 konata kiel vermikulture, estas uzita por mezskala sur-eja institucia kompos\u0302tado, kiel ekzemple c\u0302ar mang\u0302aj\u0302rubo de universitatoj kaj butikcentroj.\nG\u0302i estas elektita au\u0306 kiel pli ekologiema elekto ol konvenciaj metodoj de dispono, au\u0306 redukti la koston de komerca rubforigo."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Vermicomposting akiris popularecon en kaj industriaj kaj hejmaj kontekstoj c\u0302ar, kiel komparite kun konvencia kompos\u0302tado, disponigas manieron kompos\u0302ti organikajn materialojn pli rapide (kiel difinite per pli alta rapideco de karbon-al-nitrogena rilatum pliig\u0302o).\nG\u0302i ankau\u0306 generas produktojn kiuj havas pli malaltajn salec nivelojn kiuj estas tial pli utilaj priplanti bildaj\u0302ojn."}, {"text_idx": "#000044", "text": "La lumbrikspecioj (au\u0306 kompos\u0302tantaj vermojn) plejofte uzitaj estas rug\u0302aj s\u0302anceligantoj ( Eisenia fetida au\u0306 Eisenia andrei ), kvankam eu\u0306ropaj noktrettrafosiloj ( Eisenia hortensis au\u0306 Dendrobaena venetaj ) ankau\u0306 povis esti uzitaj.\nRug\u0302aj s\u0302anceligantoj estas rekomenditaj fare de la plej multaj vermikulture-ekspertoj, c\u0302ar ili havas kelkajn el la plej bonaj apetitoj kaj rason tre rapide.\nUzantoj rilatas al eu\u0306ropaj noktrettrafosiloj sub gamo da aliaj nomoj, inkluzive de dendrobaenaj, dendraj, nederlandaj noktrettrafosiloj, kaj belgaj noktrettrafosiloj."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Enhavante hidrosoveblajn nutraj\u0302ojn, vermikompost estas nutraj\u0302-ric\u0302a organika sterko kaj grundmoligaj\u0302o en formo kiu estas relative facila por plantoj por absorbi.\nVermfandaj\u0302o foje estas utiligitaj kiel organika sterko.\nC\u0302ar la lumbrikoj muelas kaj unuforme miksas mineralojn en simplaj formoj, plantoj bezonas nur minimuman laboron por akiri ilin.\nLa digestaj sistemoj de la vermoj kreas mediojn kiuj permesas al certaj specioj de mikroboj prosperi por helpi krei \"vivantan\" grundmedion por plantoj.\nLa frakcio de grundo kiu ekzamenis la digestkanalon de lumbrikoj estas nomita la Drilosphere."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Esploristoj de la Pondicherry University malkovris ke vermkompos\u0302toj ankau\u0306 povas esti uzitaj por purigi pezmetalojn.\nLa esploristoj trovis grandajn reduktojn en pezmetaloj kiam la vermoj estis liberigitaj en la rubon kaj ili estas efikaj c\u0302e forigado de plumbo, zinko, kadmio, kupro kaj mangano."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Kompos\u0302tiga necesejo ne postulas akvon au\u0306 elektron, kaj kiam konvene administrite ne odoras.\nKompos\u0302tiga necesejo kolektas homajn ekstrementojn kiu tiam estas aldonita al kompos\u0302tostako kune kun segpolvo kaj pajlero au\u0306 aliaj karbon-ric\u0302aj materialoj, kie patogenoj estas detruitaj iagrade.\nLa kvanto da patogendetruo dependas la temperaturo (mesofilaj au\u0306 termofilaj kondic\u0302oj) kaj kompos\u0302tanta akurate.\nKompos\u0302tiga necesejo provas prilabori la ekstrementojn surloke kvankam tio ofte estas kunligita kun sekundara ekstera kompos\u0302ta pas\u0302o.\nAl la rezulta kompos\u0302toprodukto donig\u0302is diversaj nomoj, kiel ekzemple humanure kaj EcoHumus."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Kompos\u0302tiga necesejo povas helpi pri la konservado el dolc\u0302akvo evitante la uzokutimon de trinkakvo postulita per la tipa akvopelilo.\nG\u0302i plue malhelpas la poluon de subtera akvo kontrolante la fekan materioputrig\u0302on antau\u0306 enirado de la sistemo.\nKiam konvene administrite, devus ekzisti neniu grundpoluado de leakato."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Hu\u0308gelkultur (s\u0302velintaj g\u0302ardenbedoj au\u0306 tumuloj)"}, {"text_idx": "#000051", "text": "La praktiko de ordigado de s\u0302velintaj g\u0302ardenbedoj au\u0306 tumuloj plenigitaj kun putrado de ligno ankau\u0306 estas nomita \"Hu\u0308gelkultur\" en germana.\nG\u0302i en efiko kreas Nurse registron kiu estas kovrita per grundo."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Avantag\u0302oj de hu\u0308gelkultur-g\u0302ardenbedoj inkludas akvoretenon kaj varmig\u0302on de grundo.\nEntombigita ligno ig\u0302as kiel spongo kiam g\u0302i putrig\u0302as, kapabla kapti akvon kaj stoki g\u0302in por poste uzo de kultivaj\u0302oj plantitaj pinte de la hu\u0308gelkultur lito."}, {"text_idx": "#000053", "text": "La entombigita malkonstrua ligno ankau\u0306 dissendos varmecon, kiel c\u0302iu kompos\u0302to faras, dum pluraj jaroj.\nTiuj efikoj estis uzitaj fare de Sepp Holzer por ebligi al fruktarboj pluvivi en alie malfavoraj temperaturoj kaj altecoj."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Bokashi-kompos\u0302tado estas metodo kiu uzas miksaj\u0302on de mikroorganismoj por kovri mang\u0302aj\u0302rubon au\u0306 velkigitajn plantojn por malpliigi odoron, redukti la riskon de altirado de damag\u0302bestoj kaj pliig\u0302as la rapidecon de putrig\u0302o.\nBokashi (\u307b\u3099\u304b\u3057) estas japana por \"ombrado for\" au\u0306 \"gradeco.\"\nG\u0302i venas de la praktiko de japanaj farmistoj antau\u0306 jarcentoj de kovrado de mang\u0302aj\u0302rubo per ric\u0302ulo, loka grundo kiuj enhavis la mikroorganismojn kiuj fermentus la rubon."}, {"text_idx": "#000055", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] La tekniko dependas de efikaj mikroorganismoj.\nTiuj esencaj mikroboj estas tipe aldonitaj al la mang\u0302aj\u0302rubo uzante inokulitan bokashibranon."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Gazeto fermentita en lactobacillus-kulturo povas esti anstatau\u0306ita bokashibrano sukcesa bokashisitelo."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Kompos\u0302totespecoj estas difinitaj kiel akvekstraktoj faritaj de kompos\u0302titaj materialoj kaj povas esti venitaj de aerobaj au\u0306 malaerobaj procezoj.\nKompos\u0302totespecoj estas g\u0302enerale produktitaj de aldonado de unu volumo da kompos\u0302to al 4-10 akvokvantoj, sed ankau\u0306 ekzistas debato c\u0302irkau\u0306 la avantag\u0302oj de ventumado de la miksaj\u0302o.\nKiun surkampaj studoj montris la avantag\u0302ojn de aldonadaj kompos\u0302totespecoj al kultivaj\u0302oj pro la aldonado de organika materio, pliigis nutran haveblecon kaj pliigitan mikroban agadon.\nIli ankau\u0306 estis montritaj havi efikon al plantpatogenoj."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Malaeroba digestado estas procezo por s\u0302ang\u0302ado de organika rubo en biogason.\nLa resta materialo, foje en kombinaj\u0302o kun kloakaj\u0302os\u0302limo povas esti sekvita per aeroba kompos\u0302tadprocezo antau\u0306 vendi au\u0306 fordoni la kompos\u0302ton."}, {"text_idx": "#000061", "text": "La Usono estas la nura okcidenta lando kiu ne distingas s\u0302lim-fontan kompos\u0302ton de verda-kompos\u0302toj, kaj defau\u0306lte en la Usono 50% de s\u0302tatoj atendas kompos\u0302tojn observi en iu maniero la federacian EPA 503 regulon promulgitan en 1984 por s\u0302limproduktoj."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Kompos\u0302to estas reguligita en Kanado [48] kaj Au\u0306stralio [49] ankau\u0306."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Grandskalaj kompos\u0302taj sistemoj estas uzitaj per multaj urbaj areoj c\u0302irkau\u0306 la mondo."}, {"text_idx": "#000066", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] Historio"}, {"text_idx": "#000067", "text": "Kompos\u0302tado c\u0302ar agnoskita praktiko datig\u0302as al minimume la frua Romia Imperio, kaj estis menciita jam la 160 de Katono la pli maljuna a.K. peco De Agri Cultura .\nTradicie, kompos\u0302tado implikis amasigi organikajn materialojn g\u0302is la venonta plantadsezono, en kiu tempo la materialoj kadukig\u0302intuntaj sufic\u0302en por esti pretaj por uzo en la grundo.\nLa avantag\u0302o da tiu metodo estas ke malmulte da labortempo au\u0306 fortostrec\u0302o estas postulataj de la kompos\u0302tilo kaj g\u0302i akomodig\u0302as bone nature kun agrikulturaj praktikoj en temperitaj klimaoj.\nMalavantag\u0302oj (de la moderna perspektivo) estas tiu spaco estas uzita por tuta jaro, kelkaj nutraj\u0302oj eble estos lesivitaj pro eksponig\u0302o al pluvokvanto, kaj malsan-produktantaj organismoj kaj insektoj eble ne estas adekvate kontrolitaj."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Kompos\u0302tado estis iom modernigita komenco en la 1920-aj jaroj en Eu\u0306ropo kiel ilo por ekologia agrikulturo.\nLa unua industria stacio por la transformo de urbaj organikaj materialoj en kompos\u0302ton estis starigita en Wels, Au\u0306strio en la jaro 1921.\nFruaj oftaj citaj\u0302oj por prezentado de kompos\u0302tado ene de terkultivado estas por la germanlingva mondo Rudolf Steiner, fondinto de terkultivometodo nomitaj biomovaj fortoj, kaj Annie France\u0301-Harrar, kiu estis nomumita nome de la registaro en Meksiko kaj apogis la landon 1950-1958 por starigi grandan humorganizon en la batalo kontrau\u0306 erozio kaj grunddegenero."}, {"text_idx": "#000069", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] En la anglalingva mondo g\u0302i estis Sir Albert Howard kiu laboris grandskale en Hindio pri dau\u0306rigeblaj praktikoj kaj Lady Eve Balfour kiu estis enorma propagandanto de kompos\u0302tado.\nKompos\u0302tado estis importita al Ameriko fare de diversaj anoj de tiuj fruaj eu\u0306ropaj movadoj de similaj\u0302oj de J.I. Rodale (fondinto de Rodale Organic Gardening), E.E. Pfeiffer (kiuj evoluigis sciencajn praktikojn en bidinamika terkultivado), Paul Keene (fondinto de Walnut Acres en Pensilvanio), kaj Scott kaj Helen Nearing (kiuj inspiris la re-al-la-kamparo movadon de la 1960-aj jaroj).\nSimile, kelkaj el la supre renkontis nelonge en Hindio - c\u0302iuj estis tre influaj en Usono de la 1960-aj jaroj en la 1980-aj jarojn."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Liston de kompos\u0302tado de sistemoj\nListo de organika g\u0302ardenlaboro kaj terkultivadotemoj"}, {"text_idx": "#000073", "text": "Listo de organika g\u0302ardenlaboro kaj terkultivadotemoj"}, {"text_idx": "#000074", "text": "La Kompos\u0302tado estas tiu metodo, per kiu oni pretigas el verdaj g\u0302ardenaj, agrikulturaj au\u0306 kuirejaj defalaj\u0302oj kompos\u0302ton per helpo de mikroorganismoj, vermoj kaj insektoj. La kompos\u0302to estas jam elstara biologia sterko kies plej granda parto estas humo, sed g\u0302i estas ric\u0302a ankau\u0306 je nutraj elementoj."}, {"text_idx": "#000075", "text": "La kompos\u0302tado estas aerobia (peroksigena) procezo en la naturo. Okaze de oksigena manko sekvas putrado."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Alia uzebleco de la plantaj materialoj (ne c\u0302iuj) estas la laktoacida fermentado, kiu donas la t.n. insilaj\u0302on (furag\u0302on por brutoj)."}, {"text_idx": "#000077", "text": "Por bona kompos\u0302tado necesas dau\u0306ra aerumado de la kompos\u0302tataj materialoj por eviti la putradon. Same gravas la regula akvumado - se necese - por teni la optimuman humidecon (la kompos\u0302to neniam povas elsekig\u0302i). Se la jara precipitaj\u0302o superas 850 mm, oni devas kovri la kompos\u0302tadejon por eviti troan alfluon de akvo, kio kau\u0306zus putrig\u0302on. En regionoj kun varmega temperaturo, oni devas starigi la kompos\u0302tadejon en ombro."}, {"text_idx": "#000078", "text": "La izolado de la materialoj servas por altigi la internan temperaturon kaj tiel rapidigi la kompos\u0302tan procezon."}, {"text_idx": "#000079", "text": "Ankau\u0306 tre gravas la miksado de kompos\u0302taj materialoj: La proporcio de nitrogeno kaj karbono en la fina materialo devas esti ekvilibra. G\u0302enerale konvenas la miksado de verdaj (ofte dispecigitaj per tranc\u0302a mas\u0302ino) kaj sekaj plantaj materialoj (ekz. fojno, pajlo), kaj ankau\u0306 forte disigitaj bestaj sterkaj\u0302oj. Kafosedimentaj\u0302o allogas vermojn kaj havas tre pozitivan efikon sur la kompos\u0302tado. La kuiritaj restaj\u0302oj de mang\u0302aj\u0302oj povas allogi ratojn, hundojn au\u0306 lavursojn. La kompos\u0302to servas por la mikroorganismoj, fungoj kaj vermoj kiel energiofonto."}, {"text_idx": "#000080", "text": "La kompos\u0302tadejo devas havi rektan kontakton kun la grundo, por ke vermoj kaj mikroorganismoj povu movig\u0302i."}, {"text_idx": "#000081", "text": "La folioj de fagoj, kverkoj, kas\u0302tanoj au\u0306 juglandujoj malrapide diserig\u0302as. La folioj de kverkoj, fraksenoj kaj poploj entenas tanan acidon; pro tio oni devas aldoni kalkon al la kompos\u0302to. (Oni ofte aldonas ankau\u0306 grundon au\u0306 mineralojn por plibonigi la kvaliton kaj plirapidigi la procezon)."}]