[{"text_idx": "#000000", "text": "C\u0302u vi vidas c\u0302iujn lingvojn supre de la pag\u0302o ? Ni tradukas rakontojn el Global Voices por ke civitanaj komunikiloj tra la mondo estu alireblaj por c\u0302iuj."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Arto kaj kulturoBona novaj\u0302oCenzuroCivitanaj komunikilojDisvolvadoEdukadoEkonomio kaj komercoElektadoEn- kaj elmigradoEtno kaj rasoFilmoFotografioFres\u0302a Novaj\u0302oHistorioHomaj rajtojHomama agadoHumuroIdeojIndig\u0302enojInternaciaj rilatojInterreta aktivismoJunulojJuroKatastrofoKomunikiloj kaj j\u0302urnalismoLaboroLingvoLiteraturoMedioMilito kaj konfliktoMuzikoNutraj\u0302oParolliberecoPolitikoProtestoRajtoj je seksa diverseco (GLAT)RegadoReligioRifug\u0302intojSanoSciencoSportoTeknikaroUnesko (UNESCO)Unuig\u0302itaj Nacioj (UN)Virinoj kaj socia seksoVojag\u0302o"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Brulaj\u0302protestoj ig\u0302as politikaj postuloj tra Kazah\u0302io"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Protestantoj en la provinco Mangistau [eo] renkontig\u0302is la 4-an de januaro matene. Ekrankopio de la Jutuba [eo] kanalo \u201cSputnik Kazah\u0302io [eo]\u201d. Justa uzo de la foto."}, {"text_idx": "#000006", "text": "La s\u0302ang\u0302o de registaraj postenoj komencig\u0302inta la 5-an de januaro inkludas la anstatau\u0306igon de c\u0302efministro Askar Mamin per lia iama viculo, Alih\u0302an Smailov, kaj la maldungon de s\u0302tatsekretario kaj iama guberniestro de Mangistau, Krimbek Kus\u0302erbajev. Tokajev nomumis nova s\u0302tatsekretario fakulon pri politika komunikado, Jerlan Karin."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La grandega kresko de la prezo de likva naftogaso (LPG [eo]), la preferata fuelo por au\u0306toj en la okcidentaj regionoj de Kazah\u0302io, estis la kau\u0306zo de la enlandaj amasprotestoj. En Aktau [eo], la c\u0302efurbo de la regiono Mangistau, la plej multaj au\u0306toj estas ekipitaj per aldona LPG-deponejo, kiu estas stokita en la kofro. LPG estas multe malpli kosta ol benzino kaj helpas teni la prezojn de transporto malaltaj. Taksia veturo en Mangistau kostis c\u0302irkau\u0306 duone kompare al aliaj partoj de la lando."}, {"text_idx": "#000008", "text": "La registaro komunikis malbone la prezaltig\u0302on, kio kau\u0306zis la mobilizadon de homoj en la placoj de J\u0302anaozen (petrolurbo apud Aktau) la 2-an kaj la 3-an de januaro 2022. Nurlan Nogajev, loka guberniestro kaj eks-ministro pri energio, alpaloris la manifestaciantojn por promesi revizion de la prezreformo. Tamen, la kolero de la log\u0302antaro jam estis videbla en la placoj de Aktau, Atirau, Aktobe kaj Oralo [eo], norde, kaj S\u0302imkento [eo], sude. La 4-an de januaro, log\u0302antoj de Almato, la plej granda urbo de la lando, kaj de Nursultano [eo], la c\u0302efurbo, same kiel log\u0302antoj de Karagando [eo], Taraz kaj aliaj urbocentroj, surstratis en amasprotesto. Raportoj de la petrolkampo de Tengiz montris laboristojn strikantajn solidare kun la protestoj."}, {"text_idx": "#000009", "text": "La registara respondo estis severa, c\u0302ar miloj da policanoj kaj specialaj trupoj estis deplojitaj kiam la homamaso kolektig\u0302is. Neoficialaj nombroj taksas ke inter 10 000 kaj 50 000 homoj amase protestis la 4-an de januaro tra Kazah\u0302io."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Policano arestanta manisfestaciantojn en Nursultano, en la nokto de la 4-a de januaro. Ekrankopio de la video de Azattyq. Justa uzo de la foto."}, {"text_idx": "#000011", "text": "La plej gravaj aktivuloj estis rapide detenitaj kaj iuj raportis ke ili estis batitaj. La filo de sendependa j\u0302urnalisto estis pafita. Policanoj en civilaj vestoj vizitis la hejmon de civitana j\u0302urnalisto. Redaktisto de la stacio financita de Usono Radio Free Europe/Radio Liberty estis arestita dum kvin horoj. Korespondanto de Mediazona estis batita fare de manifestaciantoj kiam ili detruis policau\u0306ton."}, {"text_idx": "#000012", "text": "La au\u0306toritatoj uzis larmigan gason kaj paralizajn pafaj\u0302ojn kiam la strec\u0302iteco altig\u0302is, precipe en la stratoj de Almato. La eksplodoj (inkluzive) au\u0306dig\u0302is dum la tuta nokto g\u0302is la fruaj horoj de la 5-a de januaro tra la urbocentro, lau\u0306 tio kio estis rakontita al Global Voices."}, {"text_idx": "#000013", "text": "En Almato, la protesto translokig\u0302is de la urba areno, sportejo en la nordoriento de la urbo, al la Placo de la Respubliko, kiu antau\u0306 semajnoj estis la scenejo de multe pli modesta amaskunveno."}, {"text_idx": "#000014", "text": "La 16-an de decembro, Kazah\u0302io celebris la 30-jarig\u0302on de sia sendependenco de Sovetunio. Tiutage c\u0302irkau\u0306 cent homoj kunvenis c\u0302e la Placo de la Respubliko en Almato. Iuj venis kun floroj kaj preg\u0302is proksime de la monumento pri sendependeco, omag\u0302ante studentojn kaj civitanojn kiuj levig\u0302is en protesto kontrau\u0306 sovetiaj gvidantoj en 1986. La brutala subpremado de la protesto kau\u0306zis plurajn mortojn, kiuj neniam estis sendepende esploritaj. La okazaj\u0302oj de 1986 ig\u0302is konataj kiel J\u0302eltoksan (kazah\u0302e; esperante: \u201cdecembro\u201d). Strato J\u0302eltoksan nun enhavas la monumenton al sendependeco."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Homoj kunvenis c\u0302e la monumento pri sendependeco en Almato la 16-an de decemrbo 2021. Foto de Paolo Sorbello, uzata kun permeso."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Alia grupo renkontig\u0302is tagmeze sub la slogano \u201cJ\u0302eltoksan \u2013 J\u0302anaozen!\u201d, aludante al alia malhela epizodo en la historio de Kazah\u0302io. En 2011, post okmonata striko, policanoj kaj elitaj trupunuoj pafis petrollaboristojn dum ili protestis en J\u0302anaozen, g\u0302uste kiam la urba administracio estis preparanta la festojn por la 20-jarig\u0302o de sendependeco. Dekoj estis mortigitaj, kaj homrajtaj organizoj dau\u0306re postulas sendependan enketadon de la okazaj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000017", "text": "C\u0302e la monumento pri sendependeco, alia grupo de aktivuloj faris mallogan prezentadon por memori la s\u0302tatan perforton suferitan de studentoj en 1986 kaj petrollaboristoj en 2011. Sep membroj de la junulara grupo \u201cOyan, Qazaqstan!\u201d vestis sin kiel blankaj manekenoj kun celtabuloj sur la dorso kaj rug\u0302a farbo sur la manoj kaj kostumoj. Tri membroj de la grupo estis arestitaj antau\u0306 la prezentado kaj estis liberigitaj baldau\u0306 poste."}, {"text_idx": "#000018", "text": "La au\u0306toritatoj blokis la straton kiu trairas la Placon de la Respubliko kaj kontrolis c\u0302iujn angulojn je radiuso de almenau\u0306 12 kvartaloj. Kiam homoj eniris la garditan areon, la polico petis ilin prezenti siajn dokumentojn kaj agentoj de sekretservo, en civilaj vestaj\u0302oj, pridemandis j\u0302urnalistojn pri ilia akredito. La atmosfero ne estis tiel strec\u0302a kiel en la lastaj du Sendependecaj Tagoj. Ekzemple, en 2019 kaj 2020 okazis arestoj kaj severaj formoj de homamaskontrolo, kiel enkapsuligo kaj preventaj malliberigoj."}, {"text_idx": "#000022", "text": "La 4-an de januaro, tutlandaj vokoj postulis la c\u0302esigon de la reg\u0302imo establita de la eksa prezidento Nursultan Nazarbajev, la starigon de parlamenta respubliko, kaj la finon de g\u0302eneraligita korupto. Kazah\u0302io rangas inter la plej malbonaj en la Indico de Korupto-Percepto lau\u0306 Travidebleco Internacia."}, {"text_idx": "#000024", "text": "\u041f\u043e\u043b\u0438\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0430\u044f \u0441\u0438\u0441\u0442\u0435\u043c\u0430, \u043a\u043e\u0442\u043e\u0440\u0430\u044f \u0434\u0435\u0441\u044f\u0442\u0438\u043b\u0435\u0442\u0438\u044f\u043c\u0438 \u0444\u043e\u0440\u043c\u0438\u0440\u043e\u0432\u0430\u043b\u0430\u0441\u044c \u0432\u043e\u043a\u0440\u0443\u0433 \u0436\u0435\u043b\u0430\u043d\u0438\u044f \u0443\u0433\u043e\u0434\u0438\u0442\u044c \u043e\u0434\u043d\u043e\u043c\u0443 \u0447\u0435\u043b\u043e\u0432\u0435\u043a\u0443, \u0442\u0440\u0435\u0449\u0438\u0442 \u043f\u043e \u0448\u0432\u0430\u043c. [...] \u0418 \u0432\u043b\u0430\u0441\u0442\u044c \u0431\u043e\u043b\u044c\u0448\u0435 \u0432\u0441\u0435\u0433\u043e \u0432 \u044d\u0442\u043e\u0438\u0306 \u0441\u0438\u0442\u0443\u0430\u0446\u0438\u0438 \u043f\u0443\u0433\u0430\u0435\u0442 \u0442\u0430 \u0441\u043e\u043b\u0438\u0434\u0430\u0440\u043d\u043e\u0441\u0442\u044c \u0441 \u0436\u0430\u043d\u0430\u043e\u0437\u0435\u043d\u0446\u0430\u043c\u0438, \u043a\u043e\u0442\u043e\u0440\u0443\u044e \u043f\u0440\u043e\u044f\u0432\u0438\u043b\u0438 \u0436\u0438\u0442\u0435\u043b\u0438 \u0434\u0440\u0443\u0433\u0438\u0445 \u0440\u0435\u0433\u0438\u043e\u043d\u043e\u0432 \u0441\u0442\u0440\u0430\u043d\u044b, \u0442\u0430\u043a \u043a\u0430\u043a \u044d\u0442\u043e \u043f\u0440\u043e\u0442\u0438\u0432\u043e\u0440\u0435\u0447\u0438\u0442 \u0435\u0435 \u043f\u0440\u0430\u0432\u0438\u043b\u0443 \u201c\u0440\u0430\u0437\u0434\u0435\u043b\u044f\u0438\u0306 \u0438 \u0432\u043b\u0430\u0441\u0442\u0432\u0443\u0438\u0306\u201d."}, {"text_idx": "#000025", "text": "La politika sistemo kiu dum jardekoj estis ellaborita pro la deziro plac\u0302i al ununura persono estas eksplodonta. [...] Kaj en c\u0302i tiu situacio la au\u0306toritatoj timas c\u0302efe la solidarecon kun la popolo de J\u0302anaozen montritan de la civitanoj de aliaj regionoj de la lando, c\u0302ar tio kontrau\u0306diras ilian \u201cdividu kaj regu\u201d politikon."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Unu el la plej au\u0306dataj devizoj c\u0302e la protestoj estis \u201cS\u0302al ket!\u201d (\u201cForiru maljunulo!\u201d), ne tre subtila referenco al Nazarbajev."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Kun malegaleco kaj malric\u0302eco c\u0302e la kerno, la protestoj facile s\u0302velis kaj disvastig\u0302is tra pluraj urboj, malgrau\u0306 interretaj haltoj kaj vojag\u0302limigoj. La plej multaj mesag\u0302iloj kaj sociaj retoj estis neatingeblaj proksime de la protestejoj. Novaj\u0302retejoj raportantaj de la placoj ankau\u0306 estis blokitaj (kiel Orda News kaj KazTAG)."}, {"text_idx": "#000028", "text": "La 4-an de januaro posttagmeze, prezidento Tokajev ordonis la redukton de la prezo de LPG en Mangistau al 50 tengoj po litro, sub la antau\u0306a sojlo de 60 tengoj. En sombra televidigita deklaro, Tokajev poste instigis siajn samlandanojn [al] \u201cne cedi al interna kaj ekstera provokoj, kiuj liberigas eu\u0306forion c\u0302e mitingoj\u201d, kaj aldonis ke \u201cla registaro ne falos\u201d."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Mediazona raportis tiun nokton ke la urg\u0302ejoj de Almato estis plenaj de dekoj da vunditoj."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Dum la situacio evoluas kaj la politika kunteksto de la lando estas influita de la ekspansiaj ondoj de la protestoj, la kazah\u0302aj gvidantoj devos trovi manieron por solvi la gravajn sociekonomiajn problemojn de la log\u0302antaro."}, {"text_idx": "#000031", "text": "CenzuroCivitanaj komunikilojFres\u0302a Novaj\u0302oInterreta aktivismoKomunikiloj kaj j\u0302urnalismoParolliberecoPolitikoProtestoRegado"}, {"text_idx": "#000035", "text": "Milito en Ukrainio montras la rasismon de amaskomunikiloj kaj politikistoj kontrau\u0306 arabaj militviktimoj"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Meksika kolektivo kiu piratas librojn por kundividi kulturon alfrontas blokadojn"}, {"text_idx": "#000041", "text": "C\u0302iuj komentoj estas kontrolitaj de administranto. Ne sendu vian komenton pli ol unufoje c\u0302ar tiu povus esti markita kiel spamo.\nBonvolu konduti respekteme al aliaj. Komentoj kiuj enhavas malamajn esprimojn, obscenaj\u0302ojn kaj personajn atakojn ne estos aprobitaj."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Speciala danko al niaj multaj subtenantoj"}]