[{"text_idx": "#000000", "text": "Esperanto ne estas por c\u0302iuj"}, {"text_idx": "#000001", "text": "En sia vidpunkta artikolo akademiano Tatjana Auderskaja argumentas, ke Esperanto esence malsamas de aliaj lingvoj, havante trajtojn de intelekta ludo. \u201dKreante vorton, ni kreas ankau\u0306 la mondon post g\u0302i\u201d, s\u0302i skribas. Sed tial Esperanto estas facila nur por homoj kreaj kaj inventemaj. Tial g\u0302i lau\u0306 s\u0302i neniam povos ig\u0302i lingvo por c\u0302iuj."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Regule reaperas la diskuto: \u201cC\u0302u estas facila nia lingvo Esperanto?\u201d"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Sed c\u0302iam g\u0302i sin bazas sur unusola kruro: oni pristudas la trajtojn de la lingvo mem. Tamen lernas ja lingvon homoj. Kaj oni ja fakte devas esplori tute alian, s\u0302ajne neniam pristuditan flankon de la problemo: c\u0302u facila por la homoj estas la lingvo?"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Kaj tio estas tre interesa demando, se temi pri Esperanto. Oni konstante rezonadas pri klara strukturo de la lingvo, pri sistemeco de vortklasoj, kio ege plifaciligas la lernadon de Esperanto.\nJes, sed por kiuj plifaciligas?"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Ja plimulto de la homoj absolute ne konscias pri ajna lingva strukturo kaj ne komprenas pri vortklasoj. Ili uzas lingvon senkonscie, kiel aj\u0302on. Por ili, ekzemple, tablo povas esti ligna, ronda, kuireja ktp, sed ili ne povas percepti la vorton \u201ctablo\u201d, kiu havas kiel ecojn singularon, nominativon, substantivon (kaj en certaj lingvoj ankau\u0306 deklinacion, genron kaj tiel plu)."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Tiu abstrakta, lingva dimensio ne ekzistas en multaj mensoj, por g\u0302i simple ne estas loko en ili. Tion bone komprenis Bertilo Wennergren en sia PMEG, kiam li inventis tiujn vortformojn kiel \u201ca-vorto\u201d, \u201co-vorto\u201d kaj tiel plu, transigante la lingvajn nociojn al aj\u0302a mondo, kie oni povas vidi kaj tus\u0302i ilin.\nSed por legi kaj kompreni PMEG, oni devas jam bone koni la lingvon, kies reguloj estas klarigataj en la libro; do, la magia cirklo, c\u0302u ne?"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Alia problemo, same tus\u0302anta la mensojn de lernantoj, estas la kreivo de Esperanto (kion oni formale nomas \u201cskemeco\u201d). Jes, Zamenhof mem pritaksis kiel la plej grandan avantag\u0302on de Esperanto g\u0302ian krean karakteron, au\u0306 \u201celpensadon de regula vortfarado\u201d."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Ajna uzanto povas mem krei vortojn el la pretaj konstruelementoj, kvazau\u0306 el infanaj kubetoj kunmeti novajn vortojn. Kaj ajna uzanto povas kompreni la signifon de nova vorto, dismetante g\u0302in je apartaj vorteroj."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Mi ne vane menciis infanajn kubetojn: Esperanto estas ludo*, granda krea ludo de plenpova intelekto, kiu g\u0302uas sian potencon, kreante novajn vortojn, novajn sencojn, novajn mondojn. Se kognado kaj pensado okazas ene de lingvo, do ankau\u0306 lingvo mem povas krei novajn terenojn por kogno kaj penso. Kreante vorton, ni kreas ankau\u0306 la mondon post g\u0302i."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Kaj se ne s\u0302vebi en empirio \u2013 kia belega mens-disvolviga ludo por komencantoj: mem krei kaj kompreni novajn kunmetitajn vortojn! Kia intelekta g\u0302uo!"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Sed por kiuj? C\u0302u multaj kapablas akcepti g\u0302in? Post multjara instruado de Esperanto kaj aliaj fremdlingvoj, kristalig\u0302is firma konvinko, ke por tre multaj homoj estas pli facile enparkerigi senpense kaj obeeme dekojn da fremdaj vortoj, ol memorfiksi nur unu radikon kaj algoritmon, lau\u0306 kiu oni povas mem krei multnombrajn vortojn. Homoj ne volas au\u0306 ne povas strec\u0302i la cerbon, serc\u0302i novan agmanieron, se eblas iri lau\u0306 la kutima vojo."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Tial ajna nacia lingvo povus esti por multaj lernantoj pli facila ol Esperanto: g\u0302i ja ne postulas komprenemon, inventemon, kreemon, liberan pensadon, sed nur la konatan manieron, lau\u0306 kiu oni agis dum miljaroj: lau\u0306s\u0302tupan memorfiksadon."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Do, tiu nekutima trajto de Esperanto povas ec\u0302 forpeli \u201csimplajn homojn\u201d, kiuj ne alkutimig\u0302is al cerbostrec\u0302oj. Jen, vidu: oni promesis al ili \u201csimplan lingvon\u201d \u2013 sed mensogis ja, g\u0302i ne estas \u201csimpla\u201d, estas nekutima, en g\u0302ia kadro oni sentas sin maloportune kaj incitite, g\u0302i postulas c\u0302iupas\u0302e kompreni kaj krei. Kompreneble ja, ke tre multaj forkuras de g\u0302i, seniluziigitaj."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Do, c\u0302u estas facila nia lingvo Esperanto? Por kreantoj \u2013 jes; sed c\u0302u multas sur la Tero kreantoj? Tial, neniam venos la Fina Venko, kiam la tuta homaro alproprigos Esperanton; tiu procentaj\u0302o, kiu ekzistas nun, estas, vers\u0302ajne, la justa procentaj\u0302o de tiuj, kiuj volas kaj povas uzi \u201cnian karan lingvon\u201d. Esperanto \u2013 ne por c\u0302iuj."}, {"text_idx": "#000016", "text": "* Lau\u0306 opinio de Johan Huizinga, la ludo povas koncerni sciencon, morojn kaj vivarang\u0302on, justicon, religion, militon... La ludo estas libera homa agado, kiu eliras el la kadro de la c\u0302iutaga vivo kaj ne eblas sen reguloj. Lingvon li ne menciis, sed tre trafe rimarkis pri reguloj. \u201cNova filozofia enciklopedio\u201d difinas ludon kiel unu el c\u0302efaj formoj de memsufic\u0302a agado, kiu donas al partoprenantoj plezuron kaj g\u0302ojon. G\u0302i ankau\u0306 estas uzata kiel trejnilo por sportistoj, militistoj. Fakte, g\u0302i c\u0302eestas en c\u0302iuj sferoj de la materia kaj spirita kulturo. (Noto de la au\u0306toro)"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Tiu lingvopolitika iniciato sendube fiaskos..."}, {"text_idx": "#000020", "text": "C\u0302u c\u0302inaj infanoj, kiuj devas alproprigi la c\u0302inan, kiu estas lingvo en kiu oni ankaux konstruas vortojn iom kiel en Esperanto, bezonas esti \u00ab kreaj kaj inventemaj \u00bb por povi regi sian unuan lingvon? C\u0302u multe da denaskaj c\u0302inlingvanoj do estas kreaj kaj inventemaj?"}, {"text_idx": "#000021", "text": "En sia denaska lingvo oni lernas la aferojn parkere. Ankau\u0306 Esperantaj denaskuloj miras, kiam ili kreskinte rimarkas, ke \u201cnecesejo\u201d au\u0306 \u201cmang\u0302ilaro\u201d konsistas el partoj. Kiam miaj infanoj lernis en lernejo, kio estas substantivo, mi rakontis al ili, ke c\u0302iuj substantivoj en Esperanto finig\u0302as per -o \u2013 ili antau\u0306e ne konsciis pri la afero, kvankam ili tute g\u0302uste uzis la lingvon. Same pri la c\u0302inaj infanoj..."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Ne, mi malkonsentas, la c\u0302ina lingvo estas kristalig\u0302inta lingvo: en la c\u0302ina lingvo ne eblas uzi vorton kiu jam ne estas en vortaroj.\nLa kialo estas simpla, en la c\u0302ina lingvo multas samsonaj radikoj. Do ne eblas konstrui vorton kaj esti komprenata, kiel en Esperanto, c\u0302ar la konstruitaj vortoj, pro samsoneco de radikoj, ne estas sonsence sendubigeblaj. Nur konataj, kaj fiksaj duradikaj\u0302oj estas sendubaj de la au\u0306skultantoj.\nKompreneble, en la skribita lingvo la situacio povus esti malsama sed la skriba uzo en la c\u0302ina tiuteme lau\u0306ig\u0302as lau\u0306 la parola uzo."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Mi konstatis dum la pasintaj 44 jaroj, ke la plej malfacila afero por lernantoj de E trovig\u0302as ne en la lingvo mem, sed en la neceso \u201cforgesi\u201d la malfacilaj\u0302ojn de la c\u0302iutaga denaska lingvo, c\u0302u temas pri gramatiko au\u0306 pri elparolo,"}, {"text_idx": "#000025", "text": "\u201cforgesu\u201d la ne regulan elparolon kaj ne regulan gramatikon de chiutaga denaska lingvo . Ekz. poloj prononcas polajn nomojn pole (Radio Varsovio)"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Ekzemple, en la rusa lingvo la litero \u201ce\u201d estas prononcata mole, kaj en neakcentata pozicio g\u0302i estas prononcata simile al \u201ci\u201d. Mi memoras okazaj\u0302on en Esperanto-societo, kiam parolanto ridigis la c\u0302eestantojn, misprononcinte la vorton \u201cspertulo\u201d kiel \u201cspirtulo\u201d."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Lau\u0306 mi temas ne pri tio, kio Esperanto estas, sed pri tio, kiel oni g\u0302in instruas. Jes, oni povas tro emfazi kreeman ludadon per lingvaj elementoj. Sed principe oni ja povas instrui Esperanton ankau\u0306 per parkerigo \u2013 kaj tiam en g\u0302i estas tamen malpli da aferoj por parkeri (ekzemple en deklinacio kaj konjugacio) ol en multaj aliaj lingvoj."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Sed estas vere, ke en la nuna mondo multaj homoj lernas la anglan pro multa kontakto kun g\u0302i, ne pensante pri reguloj. Ili ne aparte pensas, ke \u201cchildren\u201d estas neregula pluralo, c\u0302ar ili vidis g\u0302in tiel ofte ke g\u0302i aperas au\u0306tomate. En tia situacio la principa reguleco de Esperano ne plu estas tiel granda avantag\u0302o kiel iam en la pasinteco."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Jes mi pensas ke vi trafas g\u0302uste la veron, kiun ankau\u0306 Tatjana ankau\u0306 celas trafi. La principa reguleco de Esperanto estas mirinda kaj dezirinda por lingvemuloj, lingvistikistoj, poliglotoj, programistoj kaj idealistoj, sed c\u0302u g\u0302i vere estas tiel grava? Se tiaj ecoj estus tiel gravaj por homaro c\u0302u ili ne per si mem aperus en naturaj lingvoj?"}, {"text_idx": "#000030", "text": "La respondo vers\u0302ajne estas \u2018ne estas tiel grava\u2019, kio kondutas al la sama konkludo, kiun Tatjana atingas iom devojig\u0302inte, ke Esperanto ne estas grava por c\u0302iu homo."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Analizi lingvon simple malsamas de lerni kaj uzi lingvon, kiel vi diris, oni fakte lernas multajn aferojn plimalpli au\u0306tomate. La cerbo estas tiel mirinda. Tamen, Esperanto estas lingvo por la lingvoanalizantoj."}, {"text_idx": "#000032", "text": "\u201cSe tiaj ecoj estus tiel gravaj por homaro c\u0302u ili ne per si mem aperus en naturaj lingvoj?\u201d \u2013 Ne, c\u0302ar la lingvolerna kapablo de infano estas tiel granda, ke c\u0302iuj komplikaj\u0302oj senprobleme transdonig\u0302as de unu generacio al la sekva. Nur en esceptaj kazoj, se iun naturan lingvon uzas longatempe granda nombro de plenkreskaj ne-denaskaj parolantoj, g\u0302i povas iom simplig\u0302i."}, {"text_idx": "#000033", "text": "> Se tiaj ecoj estus tiel gravaj por homaro c\u0302u ili ne per si mem aperus en naturaj lingvoj?"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Dum mia vivo, mia lando iris de la brita mezur-sistemo al la metra sistemo. Mi vidis la s\u0302ang\u0302ojn okazi: mi ankorau\u0306 povas diri al vi kiom da jardoj estas en mejlo; miaj fratinoj, kiuj estas pli junaj ol mi je nur du jaroj, neniam lernis tion."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Lerni novan mezur-sistemon estas pli facile ol lerni novan lingvon. La metra sistemo estas nekompareble pli utila, sed la brita sistemo ne nature evoluis al g\u0302i: iu devis elpensi g\u0302in kaj ekuzi g\u0302in."}, {"text_idx": "#000036", "text": "> tiu nekutima trajto de Esperanto povas ec\u0302 forpeli \u201csimplajn homojn\u201d, kiuj ne alkutimig\u0302is al cerbostrec\u0302oj"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Oni diras, ke se vi ne lau\u0306das vin, do neniu laudos. Estas multaj lingvoj en tutmondo kun samaj lingvaj principoj, sed neniu el posedantoj de la lingvoj pensas fanfaroni pri tio kiel esperantistoj."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Antau\u0306 kvardeko da jaroj mi havis lernantinon, kiu estis \u201csimpla homo\u201d, c\u0302. 60-jara fabriklaboristino, kies eduko limig\u0302is al kelkaj jaroj da elementa lernejo. Mi kredis s\u0302in senespera kazo, c\u0302ar s\u0302ajne neniuj klarigoj igis s\u0302in kompreni la plej bazajn gramatikajn aferojn. S\u0302i enkapigis iom da vortoj, sed s\u0302i ne sciis konstrui el ili frazojn. S\u0302i tamen fidele vizitis la lecionojn, c\u0302iujare komencante de la komenco, g\u0302is en la tria au\u0306 kvara jaro s\u0302i spertis revelacion. C\u0302io klarig\u0302is al s\u0302i kvazau\u0306 en unu momento kaj s\u0302i komencis rapide progresi. Mi bone memoras tiun momenton \u2014 en s\u0302torma vintra vespero. Sole pro g\u0302i indis, ke mi iam instruis la lingvon."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Estas facile pravigi Tatjana-n. Lau\u0306 mia sperto de instruanto de Esperanto, c\u0302efe homoj, kiuj interesig\u0302as pri lingvoj kaj fremdaj kulturoj lernas Esperanton. Se en Romo estas iu, kiu lernas la mongolan, estas granda ebleco, ke li lernos ankau\u0306 Esperanton. Tion mi konstatas ankau\u0306 en Londono. En la lasta c\u0302eesta kurso antau\u0306 la pandemio, estis unu anglalingvano, kiu estis lerninta la afrikansan, same senutilan en Londono kiel Esperanto kaj finfine en la grupo ni ec\u0302 trovis unu, kiu ne parolis alian lingvon krom la angla, sed li estis programisto kun aparta personeco. Se oni ne interesig\u0302as pri lingvoj, oni ne lernas Esperanton. Mi ne interesig\u0302as pri religio, kaj ec\u0302 la plej belaj prezentoj pri religioj ne sukcesas igi min konvertig\u0302i al iu religio. Cetere, se Zamenhof povus partopreni la kurson de Duolingo, li konstatus, ke tio, kio estis memkomprenebla por parolantoj de la rusa, de la pola, de la germana, ktp. prezentas problemojn al parolantoj de la angla. Ne nur unu fojon en la diskutgrupoj de la lernantoj de Duolingo levig\u0302is la demando: \u201cBone, ke c\u0302iuj substantivoj finig\u0302as per -o, sed kio estas substantivo?\u201d Kial post estas pos\u0302to en unu okazo kaj pos\u0302ta en alia kaj ec\u0302 enpos\u0302tigi ankorau\u0306 en alia okazo, dum en la angla g\u0302i estas c\u0302iam post. Estas frenezaj c\u0302i tiuj esperantistoj."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Renato: \u201cMi ne interesig\u0302as pri religio, kaj ec\u0302 la plej belaj prezentoj pri religioj ne sukcesas igi min konvertig\u0302i al iu religio.\u201d Kvankam mult-multaj esperantistoj taksas Homaranismon filozofio kelkaj opinias ke ghi estas religio au teisma filozofio. Kiel ajn, eble vi kunsentas kun Bahola (1817 \u2013 1892), la fondinto de bahaismo: \u201cReligio similas al kuracilo, tamen se g\u0302i plimalbonigas la malsanon, estus preferinde forlasi g\u0302in entute.\u201d La agoj de Bahola igis min konvertighi de ateismo! \ud83d\ude42"}, {"text_idx": "#000044", "text": "la bahaa religio \u2013 ne estas ateismo . Vi bv. aboni la bultenon de ATEO"}, {"text_idx": "#000045", "text": "En via unua frazo Dieter, kion vi celas diri per c\u0302i tiuj vortoj?\nMemevidente (neniu dubas!) ke la bahaa kredo ne estas ateisma!\nAnglalingve: \u2018Elementary my dear witless\u2019, I tell myself. \ud83d\ude42"}, {"text_idx": "#000047", "text": "S\u0302ajnas al mi ke male, homoj povas havi naturan instinkton pri la klasoj de vortoj ec\u0302 se ili ne scias la gramatikajn fakvortojn por priskribi ilin. Ekzemple, en la angla estas la sufikso \u201c-y\u201d por krei adjektivon el substantivo. Mi pensas ke c\u0302iu denaska anglaparolanto instinkte scias kiel uzi g\u0302in ec\u0302 se ili ne scias kio estas adjektivo. La problemo estas ke se oni tro uzas tiun sufikson por inventi vortojn, oni s\u0302ajnas havi \u201cinfanecan\u201d parolmanieron, kaj por paroli kiel vera plenkreskulo oni devas lerni la fiksitan liston de vortoj kiuj estas akcepteblaj kun tiu sufikso. La malfacilaj\u0302o de esperanto estas mallerni tiujn limigojn de sia denaska lingvo kaj reveni al sia simpla, instinkta kaj \u201cinfaneca\u201d parolmaniero."}, {"text_idx": "#000048", "text": "En la franca la problemo ne jenig\u0302as: se oni ne uzas la g\u0302ustan vorton, oni tute simple riskas miskomprenon, kaj la frazo s\u0302ajnas nefranca..."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Se temas pri komencantoj: pri la facileco senpense enparkerigi mi konsentas kun la au\u0306torino. Ekzemple la tabelvortoj, kiuj lau\u0306 la iniciatinto devis tre faciligi la lernadon, lau\u0306 mia instruista sperto ne estas uzataj logike (tio estas: oni memorfiksas kelkajn el ili, kiujn bezonas plej ofte, sed ne serc\u0302as en la imagita tabelo la aliajn). Tamen tiuj, kiuj transsaltis la sojlon de komencanteco, kutime sukcesas agordi la lingvon por siaj bezonoj multe pli seng\u0302ene ol en la lingvoj naciaj."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Eksterdube, inter eu\u0306ropaj laboristoj de la 1920-aj kaj la 1930-aj jaroj estis tre multe da kreemaj homoj, lau\u0306 tio, kiel ili uzis la lingvon..."}, {"text_idx": "#000051", "text": "G\u0302enerale, apero de c\u0302i tiu artikolo nur atestas mankon de ajnaj gravaj eventoj en Esperantujo."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Kiel c\u0302io c\u0302i tio rilatas al la pridiskutata temo? Tio, kion mi volis diri en mia komento, estis, ke dum la historio de Esperanto g\u0302in sukcese uzis multe da homoj ne tre edukitaj kaj, vers\u0302ajne, ne tre \u201ckreaj kaj inventemaj\u201d. Gravis, ke estis motivitaj por tio. Miavide, priskribita en la artikolo rilato al Esperanto eblas tiam, kiam oni traktas g\u0302in nur kiel ludilon, ne vidante realigebaljn aplikojn por g\u0302i. Tiuj, kiuj bezonis Esperanton kiel ilon por praktikaj agoj, ne atentis problemon de \u201ckreado de mondo post vorto\u201d."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Kara Kirill, la kreemo, nia historio, kaj scienco kun praktiko , sendube havas firman ligon kun nia lingvo \u2013 kaj ghenerale kun chiaj lingvoj . La estonon kreos la homaro per vorto \u2013 tial malpravas Akademiano s-ino Auderskaja ."}, {"text_idx": "#000058", "text": "\u201cEsperanto \u2013 ne por chiuj\u201d estas tre stranga deklaro. Male Esperanto \u2013 por chiuj, sed bedaurinde ne chiuj uzas ghin pro diversaj kialoj.\n\u201cLa justa procentajho de tiuj, kiuj volas k povas uzi E-on\u201d?\nVershajne Tatjana tute forgesis, ke pli ol duono de homaro simple ne audis pri Esperanto. Multaj komencantoj forkuras k kabeis tute ne pro la neordinarajhoj de lingvo, sed pro oftaj neordinarajhoj (aliafoje ech stulto) de esperantistoj mem."}, {"text_idx": "#000059", "text": ">\u201dEsperanto \u2013 ne por chiuj\u201d estas tre stranga deklaro. Male Esperanto \u2013 por chiuj, sed bedaurinde ne chiuj uzas ghin pro diversaj kialoj."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Mi dirus: \u201cEsperanto estas por tiuj, kiuj havas eblon kaj bezonon uzi g\u0302in\u201d. En nunaj kondic\u0302oj tio estas, kiel notas Tatjana, precipe lingvemuloj kaj kreivuloj. Sed en aliaj kondic\u0302oj, tio povas esti homoj kun tute aliaj karakterizaj\u0302oj. Kiel mi jam menciis c\u0302i tie, partoprenantojn de laborista E-korespondado en la unua duono de la 20-a jarcento Esperanto interesis ne pro siaj trajtoj de intelekta ludo (kiajn g\u0302i efektive havas), sed kiel ilo por antau\u0306enigi sociajn sang\u0302ojn. Do ne ekzistas, miavide, ajna firma konekto inter ecoj de la lingvo kaj la sociologia bildo de tiuj, kiuj g\u0302in uzas."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Chu vi serioze opinias, ke komuna internacia lingvo kreinta por unuigi homaron, elpensita speciale facile lernebla destinas nur por lingvemuloj k kreimuloj?"}, {"text_idx": "#000062", "text": "Mi nenion diris pri tio, por kiuj Esperanto \u201cdestinas\u201d. En la supra komento mi diris nur, ke g\u0302in uzas tiuj, kiuj: 1) havas objektivan eblon apliki g\u0302in por ajna agado; 2) sentas emon uzi g\u0302in. En la nuntempa situacio tio estas precipe \u201clingvemuloj k kreimuloj\u201d, tamen se kondic\u0302oj s\u0302ang\u0302ig\u0302os, tio povos esti jam homoj tute aliaj."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Unue, elkoran dankon al Tatjana por tiel originala, interesa kaj diskutiga artikolo.\nA- La (mal)facilecon de Esperanta ellernado c\u0302efe difinas la instru-metodo \u2013 c\u0302u al infanoj, c\u0302u al adoleskantoj, plenkreskuloj, kaj maljunuloj. Jes, certe oni povas instrui Espernton tute kiel neregulaj kaj esceptoplenaj etnlingvoj, farante g\u0302ian lernadon ne pli facile lernebla ol tiuj \u2013 se ne pli malfacile ol ili. Bedau\u0306rinde ne malmultaj faras tion!\nTamen, ankau\u0306 eblas instrui g\u0302in tute Esperantece, t.e. utiligante kaj elmontrante specifajn karakterizaj\u0302ojn de Esperanto, pli faciligante g\u0302ian lernadon nekompareble kun tiu de la etnlingvoj.\nEkzemple, mi c\u0302iam (\u201cmalrekt-metode\u201d) komencas per la Esperanta alfabeto, kaj en miaj (mem)lernolibro kaj aliaj lernigiloj, kaj dum la elementaj kaj dum la meznivelaj lecionoj, mi elstare montris/as c\u0302iujn vorterojn disigante ilin per punktoj: en la unuaj elementaj lecionoj ec\u0302 la fin.aj\u0302.o.j.n!\nAu\u0306, la tebelvortojn mi instruas unue per la tuta tabelo kune, kaj ec\u0302 montrante ties disvastigeblon (ali.es, ali.am, sam.el, ...). Nur poste, mi montros diagramojn kaj tabelojn pri iliaj uz-frekvencoj.\nSimile, kiam temas pri solstarivaj morfemoj, ekz-e prepozicioj, mi instruas ankau\u0306 pri ilia uzig\u0302ado kiel vorteroj (al.veni, pri.paroli, el.cent.o, c\u0302i.pri.e, ...)"}, {"text_idx": "#000064", "text": "B- Fakte tiela instruado de Esperanto, helpas al kreemo kaj kreivo de la lernantoj (i.a. lau\u0306 la Hipotezo de Sapir-Whorf ne nur en Esperanto, sed ankau\u0306 en aliaj lingvoj kaj pli g\u0302enerale en c\u0302iuj terenoj por pli logikaj kaj pli efikaj rezonadoj, analizadoj, dacidadoj..."}, {"text_idx": "#000065", "text": ">mi elstare montris/as c\u0302iujn vorterojn disigante ilin per punktoj: en la unuaj elementaj lecionoj ec\u0302 la fin.aj\u0302.o.j.n!"}, {"text_idx": "#000066", "text": "G\u0302enerale, estas ege strange, ke tute mankas lernaj tekstoj, kie limoj inter vortoelementoj estus markitaj. Tiaj ja c\u0302eestis ankorau\u0306 en la Unua libro, kaj certa kvanto da ili aperis en la fruaj jaroj de Esperanto (vd. ekzemple, la eldonon de \u201cKato kun botoj\u201d de 1907). Tiaspecaj lerniloj kapablus bone helpi pri akiro de lingvosperto."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Prave, por komencantoj, malfacilaj\u0302o de Esperanto estas scipovi diserigi vortojn por scikompreni ilin.\nLa penigaj\u0302o forsvenas post iom da tempo, sed g\u0302i povas esti bremso komence."}, {"text_idx": "#000068", "text": "C- Mallernado de tio, kion induktis al ni (la tradicia metodo de lernado/instruado de) la etnlingvoj kaj ties karakterizaj\u0302oj, precipe sennombraj esceptoj, kiuj ne lasas al la lernantoj alian alternativon ol papagumado, estas eble same grava kiel la lernado mem de Esperanto. Tial mi c\u0302iam kompar(ig)as c\u0302ion instruatan de Esperanto kun tio en la persa kaj la angla (kiujn miaj lernantoj konas), kaj por tia mallernigado, kaj por konsciigi ilin pri ne/mallogikecoj en etnlingvoj, kaj por pli bone starigi la lernataj\u0302ojn en la mensojn de la lernantoj."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Uzi la ludon por faciligi la lernadon de lingvo estas bone.\nSed uzi la lingvon por ludi estas strange. Chu ne?"}, {"text_idx": "#000070", "text": "Mi opinias, ke g\u0302uste ludo kapablus farig\u0302i efika instrumento por vaste konigi Esperanton al la mondo. Avantag\u0302o de ludo c\u0302i tie estas en tio, ke g\u0302i lau\u0306difine estas konvencia; ja neniu demandas, kial reguloj de certa ludo estas g\u0302uste tiaj, sed ne aliaj. Ili estas tiaj simple pro tio, ke oni interkonsentis tiele. Kaj se aperos ludo, kiu estos interesa al multaj homoj kaj uzos Esperanton en sia mekanismo, oni g\u0302in ludos, ne s\u0302arg\u0302ante sin per teoriaj debatoj. Tio ebligos al ludantoj \u201cgustumi\u201d la lingvon kaj ekscii, kiel g\u0302i funkcias. Kaj certaj el ili konscios, ke c\u0302i tiu ilo tau\u0306gas ne nur por ludo..."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Esperanto mem estas iomgrade simila al konstruludilo (ekzemple, tia kiel Lego; mi ne scias, c\u0302u g\u0302ia nomo devenas el Esperanto). Foje mi ilustris similecon de Esperanto al konstruludilo (anglalingve), kaj foje respondis al esperantlingva vortludo."}, {"text_idx": "#000072", "text": "La vorto \u201dLego\u201d devas esti kursiva.\nLa vortoj \u201dilustris similecon de Esperanto al konstruludilo\u201d devas ligi al .\nLa vortoj \u201drespondis al esperantlingva vortludo\u201d devas ligi al ."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Fama Waringhien k nuna Wennergren eldonis multepaghaj dikaj lernolibroj vershajne speciale por montri, ke la lingvo estas ne por chioj.\nNia komuna kara lingvo estas facile lernebla k destinas por chiuj!"}, {"text_idx": "#000074", "text": "La lingvo evidente ne estas tiom facile lernebla."}, {"text_idx": "#000075", "text": "Por esprimi proprajn pensojn ghi estas facila, kiam ili estas kompreneble.\nChu vi do bone komprenis min malgrau mia eraro \u2013 mi skribis \u201dmultepagaj dikaj libroj\u201d sen gramatike ghustaj \u201dN\u201d. Chu ne?"}, {"text_idx": "#000079", "text": "Ekspedicio al Oceanio, rezultoj: La rusa vojag\u0302anto parolis en la scienca biblioteko de la Krimea Federacia UniversitatoUsona prezidanto Biden proponis eks-c\u0302efon de Mastercard Ajay Banga kiel prezidanton de Monda BankoMoldavujo neis rusiajn asertojn, ke Ukrainujo planas ataki C\u0302ednestrionKanada Suprema Kortumo malakceptis apelacion de soldato kiu filmis sin mem sekse mistraki kolegonRusa fotisto Viktor Pinc\u0302uk prezentis sian novan ekspozicion \"Afganio, 2008\" en Simferopolo (Krimeo)"}, {"text_idx": "#000080", "text": "Cifereca sekurigo + LingvoColmena: malfermitkoda amaskomunikila platformo ligas kamparajn kaj indig\u0302enajn komunumojnLa unua gramatiko de la mrua lingvo donas esperon al indig\u0302ena komunumo"}]