[{"text_idx": "#000001", "text": "En lingvistiko, vortordo tipologio estas la studo de la ordo de la sintaksaj eroj de lingvo, kaj kiom malsamaj lingvoj povas dungi malsamajn ordojn.\nKorelacioj inter ordoj trovitaj en malsamaj sintaksaj sub-domajnoj estas ankau\u0306 de intereso.\nLa primara vorto ordonas ke tio estu de intereso estas la ermendo de paragrafo - la relativa ordo de subjekto, objekto, kaj verbo;\nla ordo de modifier'oj (adjektivoj, numeraloj, demonstrativoj, posesivoj, kaj komplementaj instruistoj) en substantivsintagmo;\nkaj la ordo de adverbialoj."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Kelkaj lingvoj utiligas relative restriktan vortordon, ofte fidante je la ordo de eroj por peri gravajn gramatikajn informojn.\nAliaj - ofte tiuj kiuj peras gramatikajn informojn tra klinado - permesas pli da fleksebleco, kiu povas esti uzita por c\u0302ifri pragmatajn informojn kiel ekzemple topikigo au\u0306 fokusi.\nLa plej multaj lingvoj, aliflanke, havas preferatan vortordon, [1] kaj aliaj vortordoj, se uzite, estas konsideritaj \" markitaj \"."}, {"text_idx": "#000003", "text": "La plej multaj akuzativaj lingvoj - kiuj havas gravan vortklason de substantivoj kaj paragrafoj kiuj inkludas subjekton kaj objekton - difinas konsistigan vortordon lau\u0306 la finhava verbo (V) kaj g\u0302iaj argumentoj, la subjekto (S), kaj objekto (O)."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Ekzistas ses teorie eblaj bazaj vortordoj por la transitiva frazo.\nLa superforta plimulto de la lingvoj de la mondo estas au\u0306 subjekt-verb-objekta (SVO) au\u0306 subjekt-objekt-verba (SOV), kun multe pli malgranda sed dau\u0306re signifa parto utiliganta verb-subjekt-objektan (VSO) vortordon.\nLa ceteraj tri arang\u0302oj estas escepte maloftaj, kun verbo-objekto-subjekto (VOS) estanta iomete pli oftaj ol objekto-subjekto-verbo (OSV), kaj objekto-verbo-subjekto (OVS) estanta signife pli raraj ol la du antau\u0306aj ordoj."}, {"text_idx": "#000005", "text": "0 Tradukita artikolo1 Trovante la bazan eron de vortordo kaj reg\u0302imo de dissendo\n3 Funkcioj de konsistiga vortordo\n4 Frazo vortordoj kaj disbranc\u0302igo"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Trovante la bazan eron de vortordo kaj reg\u0302imo de dissendo"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Artikolo de Murray Gell-Mann kaj Merritt Ruhlen, konstruante en laboro en kompara lingvoscienco, asertas ke la distribuo [ klarigo bezonis ] de vortordo tajpas en la lingvoj de la mondo estis origine SOV.\nLa papero komparas enketon de 2135 lingvoj kun \"supozita filogenetika arbo\" de lingvoj, finante ke s\u0302ang\u0302oj en vortordo tendencas sekvi specialajn nervvojojn, kaj la dissendo de vortordo estas al granda ampleksoovertikalo (t.e. sekvante la filogenetikan arbon de deveno) kontraste al horizontala (area, t.e. per difuzo).\nLau\u0306 tiu analizo, la plej lastatempa prapatro de [ c\u0302io?\nnuntempe konataj lingvoj j\u0302us estis parolitaj sufic\u0302e por spuri la tutan evoluan padon de vortordo en la plej multaj kazoj."}, {"text_idx": "#000009", "text": "S kaj O ambau\u0306 devas esti nominalaj argumentoj\npragmate idlo, t.e. neniu elemento havas specialan emfazon"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Dum la unuaj du el tiuj postuloj relative facile respekteblas, c\u0302i-lastaj du estas pli malfacilaj.\nEn parola lingvo, ekzistas apenau\u0306 iam du plenaj substantivoj [ kiujn klarigo bezonis ] en paragrafo;\nla normo estas ke la paragrafo havus maksimume unun substantivon, la aliaj argumentoj estantaj pronomoj.\n[ citaj\u0302o bezonis ] En skriba lingvo, tio estas iom malsama, sed tio estas de neniu helpo dum esplorado de bus\u0302aj lingvoj.\nFinfine, la nocion de \"pragmate idlo\" malfacilas testi.\nDum la angla frazo \" The king, they killed. \" havas pezan emfazon de reg\u0302o, en aliaj lingvoj, ke ordo (OSV) eble ne portas signife pli altan emfazon ol alia ordo."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Se c\u0302iuj postuloj supre estas renkontitaj, g\u0302i dau\u0306re foje turnas ke lingvoj ne s\u0302ajnas preferi ajnan specialan vortordon.\nLa lasta eliro estas tekstokalkuloj, sed ec\u0302 tiam, kelkaj lingvoj devas esti analizitaj kiel havante du (au\u0306 ec\u0302 pli) vortordojn."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Tiuj estas c\u0302iaj ajn vortordoj por la subjekto, verbo, kaj objekto en la sinsekvo de plej multe de la komunpas\u0302tejo al plej rara (la ekzemploj utiligas \"s\u0302i\" kiel la subjekton, \"mang\u0302is\" kiel la verbo, kaj \"panon\" kiel la objekto):"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Foje padronoj estas pli da komplekso:\nLa germana, la nederlanda, la afrikansa kaj friso havas SOV en subuloj, sed vortordo V2 en c\u0302efpropozicioj, SVO-vortordo estanta la plej oftaj.\nUtiligante la gvidliniojn supra, la nemarkita vortordo tiam estas SVO.\nFranca uzas SOV defau\u0306lte, sed en la komuna kazo kie la subjekto estas clitan\npronomo, la ordo estas SVO anstatau\u0306e."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Aliaj, kiel ekzemple la latina, la greka, la persa, la rumana, asiro, turko, nag\u0302ilo, la vaska havas neniun striktan vortordon;\nprefere, la frazarang\u0302o estas tre fleksebla kaj reflektas la pragmatikon de la eldiraj\u0302o.\nSimile, la japana postulas ke c\u0302iuj frazoj finig\u0302as kun V, sed g\u0302i povis esti SOV au\u0306 OSV."}, {"text_idx": "#000019", "text": "alternativo estas tiel kelkaj el la vortoj en la kelta kiuj estas neidentigitaj au\u0306 de ne-ind-eu\u0306ropa origino s\u0302ajnas dividi almenau\u0306 iun similecon al eu\u0306skaj vortoj.\nTiel povus esti indikite anstatau\u0306e ke eble s\u0302ang\u0302o al VSO-vorto formato en kelta hindeu\u0306ropa eble venis de formortinta antikva lingvo kiu estis relative al la vaska;\nkiam keltaj parolantoj unue alvenis en Okcidenteu\u0306ropo."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Fiksa au\u0306 prototipa vortordo estas unu ekster multaj g\u0302enodistancoj moderigi la pretigon de frazosemantiko kaj redukti ambiguecon.\nUnu metodo de igi la paroladrivereton malpli malferma al ambigueco (kompleta forigo de ambigueco estas vers\u0302ajne malebla) estas fiksa ordo de argumentoj kaj aliaj frazeroj.\nTio funkcias c\u0302ar parolado estas esence linia.\nAlia metodo devas etikedi la erojn lau\u0306 iu maniero, ekzemple kun kazmarkado, interkonsento, au\u0306 alian signon.\nFiksa vortordo reduktas esprimivon sed ekstra markado pliigas informs\u0302arg\u0302on en la paroladrivereto, kaj pro tiuj kialoj strikta vortordo malofte troveblas kune kun strikta morfologia markado, unu kontrau\u0306ekzemplo estanta persa."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Atentaj diskurspadronoj, estas trovite ke antau\u0306e antau\u0306fiksitaj informoj ( temo) tendencas antau\u0306i novajn informojn ( komento).\nKrome, agi partoprenantojn (aparte homoj) estas pli supozeble parolita ronde (esti temo) ol aj\u0302oj simple spertante agojn (kiel orang\u0302oj estantaj mang\u0302ita).\nSe agante partoprenantojn estas ofte topikaj, kaj temo tendencas esti esprimita frue en la frazo, tio implicas ke agi partoprenantojn havas emon esti esprimita frue en la frazo.\nTiu tendenco tiam povas gramaticalize al privilegia pozicio en la frazo, la subjekto."}, {"text_idx": "#000022", "text": "La meciitaj funkcioj de vortordo povas esti observitaj influanta la frekvencojn de la diversa vortordpadronoj: La vasta plimulto de lingvoj havas ordon en kiu S antau\u0306as O kaj V. Whether V antau\u0306as O au\u0306 O iras antau\u0306 V tamen, estis montrita esti tre multedira diferenco kun larg\u0302aj sekvoj en frasal-vortordoj."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Scio pri vortordo aliflanke povas esti uzita por identigi la temajn rilatojn de la NPs en paragrafo de nekonata lingvo.\nSe ni povas identigi la verbon en paragrafo, kaj ni scias ke la lingvo estas strikta akuzativa SVO, tiam ni scias ke Grob smock Blug vers\u0302ajne signifas ke Grob estas la faldobrodanto kaj Blug la unuo smockeis.\nTamen, c\u0302ar tre strikta vortordo estas rara en praktiko, tiaj aplikoj de vortordostudoj malofte estas efikaj."}, {"text_idx": "#000024", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] Frazo vortordoj kaj disbranc\u0302igo"}, {"text_idx": "#000025", "text": "La ordo de eroj en frazo povas varii tiel multon kiel la ordo de eroj en paragrafo.\nNormale, la substantivsintagmo kaj la adpozicia frazo estas esploritaj.\nEne de la substantivsintagmo, oni esploras c\u0302u la sekvaj modifier'oj okazas antau\u0306 au\u0306 post la c\u0302efsubstantivo."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Ene de la adpozicia paragrafo, oni esploras c\u0302u la lingvofabrikaj\u0302uzo de prepozicioj ( en Londono), postopozicioj ( Londono en), au\u0306 ambau\u0306 (normale kun malsamaj prepozicioj c\u0302e ambau\u0306 flankoj)."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Ekzistas pluraj komunaj korelacioj inter fraz-nivela vortordo kaj fraz-nivela konsistiga ordo.\nEkzemple, SOV-lingvoj g\u0302enerale metis modifier'ojn antau\u0306 kapoj kaj uzpostopozicioj.\nVSO-lingvoj tendencas loki modifier'ojn post siaj kapoj, kaj uzprepozicioj.\nPor SVO-lingvoj, ambau\u0306 ordoj estas oftaj."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Ekzemple, franca (SVO) uzas prepoziciojn (dans Lajn voiture, a\u0300 mallertajn), kaj lokadjektivojn post (une voiturespacieuse).\nTamen, malgranda klaso de adjektivoj g\u0302enerale iras antau\u0306 siaj kapoj (une nobelulo voiture).\nAliflanke, en anglaj (ankau\u0306 SVO) adjektivoj preskau\u0306 c\u0302iam iras antau\u0306 substantivoj (granda au\u0306to), kaj adverboj povas iri ambau\u0306 vojojn, sed komence estas pli oftaj (tre plibonigitan).\n(la angla havas tre malmulton de adjektivoj kiuj iras post siaj kapoj, kiel ekzemple elstaraj , kiuj konservis sian pozicion kiam pruntite de la franca."}, {"text_idx": "#000032", "text": "En hungara, la enklita - t markas la rektan objekton.\nPor \"Kate mang\u0302is kukpecon \", la eblecoj estas:"}, {"text_idx": "#000033", "text": "(sama vortordo kiel la angla) [\"Kate mang\u0302is pecon de cake. \"] \" Egy szelet torta\u0301t Kati evetmeg.\"\n(emfazo de agento [Kate]) [\" kukpeco Kate ate. \"] \"Kati evetmeg egyoszelettorta\u0301t.\"\n(ankau\u0306 emfazo de agento [Kate]) [\"Kate mang\u0302is pecon de cake. \"] \"Kati egyoszelettorta\u0301t evetmeg.\"\n(emfazo de objekto [kuko]) [\"Kate kukpeco mang\u0302is.\n\" Egy szelet torta\u0301t evetmeg Kati.\"\n(emfazo de nombro [peco, t.e. nur unu peco]) [\" kukpeco mang\u0302is Kate.\n(emfazo de tuteco de ago) [\" Mang\u0302is kukpecon Kate."}, {"text_idx": "#000034", "text": "(emfazo de tuteco de ago) [\" Mang\u0302is Kate peco de cake. \"] la portugala"}, {"text_idx": "#000035", "text": "En la portugala, clitaj pronomoj kaj komoj permesas multajn malsamajn ordojn:"}, {"text_idx": "#000037", "text": "estis uzitaj supre por indiki ellasitajn submetatajn pronomojn, kiuj povas esti lasitaj implicaj en la portugala.\nDank'al konjugacio, la gramatika persono estas reakirita."}, {"text_idx": "#000038", "text": "En la latina, la finoj de substantivoj, verboj, adjektivoj, kaj pronomoj enkalkulas ekstreme flekseblan ordon en la plej multaj situacioj.\nAl la latina mankas artikoloj."}, {"text_idx": "#000039", "text": "\"] (Sama ordo kiel la angla)\n[\"Romulo kiun la grandurbo fondis."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Romulo estas en la nominativo, tiel ke g\u0302i estas la subjekto de la frazo.\nurbem estas la akuzativo de la tria deklinaciosubstantivo, urb'oj, tiel ke g\u0302i estas la celo de la frazo.\nkondiderat estas la triapersonaj eksterordinara pluskvamperfekto indika aktiva formo de la verb posedapartamento, kondere .\nG\u0302i rakontas la rilaton inter Romulo kaj urbem."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Latina prozo ofte sekvas la vortordon Subject, Dativobjekto, Rekta objekto, Adverb, Verb\" (ofte konata per la akronimo \"SIDAV\"), sed tio estas pli de gvidlinio ol regulo.\nAdjektivoj normale iras post substantivo kiun ili modifas (au\u0306 la subjekto au\u0306 la Objekto), sed tio ne estas absolute postulata.\nEn praktiko, ekzistas granda fleksebleco en vortordo, kvankam tiu regulo kutime sekvis estas ke la verbo laste iras en la frazo.\nTamen, estas ne malg\u0302usta gramatiko utiligi tute malsaman vortordon.\nMeti vorton pli frue en la frazo pliigas la emfazon de g\u0302i, sed tiu subtileco nur estus precipe evidenta al indig\u0302ena latina parolanto.\n[ citaj\u0302o bezonis ] Tamen, ec\u0302 en Klasiklatino-poezio, lirikistoj sekvis vortordon tre loze por realigi deziratan skandadon.\nRomulo urbem condiderat (subjekto Object Verb) estas preferinda, sed ekzistas nenio eksplicite malg\u0302usta kun kondiderat-urbem Romulo (Verbo Object Subject)."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Pro la c\u0302eesto da kazoj (nominativo, genitivo, dativo, akuzativo, ablativo, kaj en kelkaj kazoj au\u0306 dialektovokativo kaj lokativo) aplikitaj al substantivoj, pronomoj kaj adjektivoj, la albana lingvo permesas grandan nombron da pozicia kombinaj\u0302o de vortoj.\nEn parola lingvo vortordo devianta de la plej ofta S-V-O helpas al la parolantlokademfazo sur vorto, tiel s\u0302ang\u0302i parte la mesag\u0302on liveris.\nC\u0302i tie g\u0302i estas ekzemplo:"}, {"text_idx": "#000044", "text": "La vortordo de multaj hindarja lingvaro povas s\u0302ang\u0302i depende de kiuj specifaj implicoj parolanto deziras fari.\nTiuj estas g\u0302enerale helpitaj per la uzo de konvenaj inflektional sufiksoj.\nPripensu tiujn ekzemplojn de la bengala:"}, {"text_idx": "#000045", "text": "\u0986\u09ae\u09bf \u0993\u099f\u09be \u099c\u09be\u09a8\u09bf \u09a8\u09be\u0964 [\"I that don't know.\", typical, neutral sentence]\n\u0986\u09ae\u09bf \u099c\u09be\u09a8\u09bf \u09a8\u09be \u0993\u099f\u09be\u0964 [\"I don't know that.\", general emphasis on what isn't known]\n\u0993\u099f\u09be \u0986\u09ae\u09bf \u099c\u09be\u09a8\u09bf \u09a8\u09be\u0964 [\"That I don't know.\", agitation about what isn't known]\n\u0993\u099f\u09be \u099c\u09be\u09a8\u09bf \u09a8\u09be \u0986\u09ae\u09bf\u0964 [\"That don't know I.\", general emphasis on the person who doesn't know]\n\u099c\u09be\u09a8\u09bf \u09a8\u09be \u0986\u09ae\u09bf \u0993\u099f\u09be\u0964 [\"Don't know I that.\", agitation about the person who doesn't know]"}, {"text_idx": "#000046", "text": "En multaj lingvoj, s\u0302ang\u0302oj en vortordo okazas pro topikigo au\u0306 en demandoj.\nTamen, la plej multaj lingvoj estas g\u0302enerale supozitaj havi bazan vortordon, nomitan la nemarkita vortordo;\nalia, markis vortordoj povas tiam esti utiligitaj por emfazi frazelementon, por indiki modalecon (kiel ekzemple demanda modaleco), au\u0306 por aliaj celoj."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Ekzemple, la angla estas SVO ( subjekto - verbo\n- objekto), kiel en \"I malpermeso-sciigo-tio\", sed OSV ankau\u0306 estas ebla: \"That I don't know.\"\nTiu procezo estas nomita tem-turnanta (au\u0306 topikigo) kaj estas ofta.\nEn la angla, OSV estas konsiderinda vortordo c\u0302ar g\u0302i substrekas la objekton, kaj ofte estas akompanita per s\u0302ang\u0302o en intonacio."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Ekzemplo de OSV estanta uzita por emfazo:"}, {"text_idx": "#000049", "text": "(OSV, prefere ol mi povas vidi Bill, SVO) Ne-normaj vortordoj ankau\u0306 estas trovitaj en poezio en la angla, precipe arkaikaj au\u0306 romantikaj esprimoj - kiel la liga frazo \"With this ring, I thee wed\" (SOV) au\u0306 \"Thee I love\" (OSV) - same kiel en multaj aliaj lingvoj."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Diferencoj en vortordo malfaciligas tradukon kaj lingvedukon - aldone al s\u0302ang\u0302ado de la individuaj vortoj, la ordo ankau\u0306 devas esti s\u0302ang\u0302ita.\nTio povas esti simpligita unue tradukante la individuajn vortojn, tiam restrukturante la frazon, kiel en interlinia brilo, au\u0306 restrukturante la vortojn antau\u0306 traduko."}, {"text_idx": "#000051", "text": "^ The constructed klingona lingvo uses OVS order for its deliberate alienness."}, {"text_idx": "#000055", "text": "En Esperanto, la vortordo estas libera."}]