[{"text_idx": "#000002", "text": "Komputado estas unu el la plej rapide evoluantaj partoj de la tekniko. Kun la komputado mem evoluas fulmrapide g\u0302ia terminologio, plej ofte unue en la usonangla, tuj poste en la aliaj lingvoj. Iuj el tiuj lingvoj fojfoje emas asimili la originajn terminojn, kiel la pola laptopy i notbuki au\u0306 la rumanaj site-ul kaj mouse-ul, sed Esperanto plej ofte havas siajn proprajn terminojn kiel \u201etekokomputilo\u201d kaj \u201eretejo\u201d. Trovi tiajn esperantlingvajn vortojn nun ig\u0302is tre facile danke al la prikomputila terminokolekto Komputeko. La verko volas stimuli la g\u0302ustan lingvouzon kaj kontrau\u0306i la uzadon de (ofte fus\u0302a formo de) la usonangla vorto."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Komputeko registris 7800 komputilrilatajn vortojn. G\u0302i, tamen, ne preskribas au\u0306 altrudas. Se pli ol unu termino estas uzata, la kompilintoj lasas la elekton: c\u0302u vi uzas \u201eoperaciumo\u201d, kiel ReVo au\u0306 Pokrovskij sugestas, au\u0306 \u201emastruma sistemo\u201d kiel PIV, jen via decido. Komputeko donas ambau\u0306."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La valoron de la verko substrekas i.a. la fakto, ke pluraj tradukteamoj konfirmis uzi Komputekon kiel unu el siaj c\u0302efaj fontoj por la tradukado: ekzemple la sociaj retejoj Facebook kaj Ipernity kaj la programoj kaj Firefox."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Se vi regule verkas au\u0306 parolas pri temoj komputilrilataj, vi akiru tiun c\u0302i fidindan g\u0302isdatan helpilon."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Por mi estas iom tikla afero recenzi komputadan terminaron, c\u0302ar mi mem\nestas au\u0306toro de verko samtema. Mi tamen konsentis recenzi, c\u0302ar mia g\u0302enerala\nimpreso pri la koncerna verko, Komputeko, estas sufic\u0302e favora."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La vorto Komputeko estas konstruita (en maniero eksteresperanta)\nrememore pri la PeKoTeKo de R. Eichholz;\nverdire, tiu lasta ambiciis kolekti c\u0302iajn ajn terminojn, ne nur komputadajn;\nkaj g\u0302iaj principoj kelkarilate estis rekte kontrau\u0306aj ol tiuj de Komputeko.\nTamen, iom simile al PeKoTeKo, ankau\u0306 Komputeko ekzistas\nen formo de komputila datumbazo \u2014 c\u0302i-okaze, datumbazo rete disponebla\nc\u0302e komputeko.net \u2014 kaj la bros\u0302uro prezentas g\u0302ian momentan staton."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Komputeko estig\u0302is kiel kompilaj\u0302o el reala uzado en Monato,\nkelkaj traduk listoj de programlingvaj terminoj, Komputada leksikono\n(KompLeks) kaj poresperantaj adaptaj\u0302oj de programaro:"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Supozeble por ne perpleksigi la leganton, la au\u0306toro donas po ne pli\nol du variantojn de traduko. Plejparte la tradukoj estas atribuitaj, tamen\nankau\u0306 da atribuoj kutime estas ne pli ol du."}, {"text_idx": "#000011", "text": "La fontindikoj havas gravan rolon en leksikografia laboro: ili helpas kompreni,\nkiom tradicia kaj rekomendinda estas koncerna vortuzo, kiom g\u0302enerale g\u0302i\nestas akceptita kaj de kiuj au\u0306toroj. Manke de difinoj (kiel en Komputeko)\nfontindiko povas provizi ian kuntekston, surbaze de kiu oni povas diveni,\npri kiu el pluraj eventualaj signifoj temas."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Unu komprenebla principo estas indiki kiel eble plej kompletan referencaron;\ntiel oni plej klare vidas, kiom g\u0302enerala estas la konateco kaj akcepto\nde la termino. Sed tro longaj fontindikaj listoj estas ankau\u0306 iom embarasaj"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Por malgrandigi tiun embarason oni povas elekti mallongajn referencilojn\neksterliniajn; tiel en KompLeks mi uzis la suprajn indicojn en \u201cs\u0302arg\u00b0ikJp\u201d\npor indiki ke la radiko estas Fundamenta (\u00b0), ke tiasence g\u0302in uzis la\nterminaroj de Kalkhoff k.a. (k), de P. Jelenc (J), de D.\n(p). Por komparo, Komputeko la koncernan terminon atribuas jene:"}, {"text_idx": "#000016", "text": "En la reta versio oni povus vidigi la atribuojn lau\u0306mende (ekz-e kiam\nla muskursoro s\u0302vebas super la termino); sed fakte la reta versio ne profitas\ntian eblon. En la reta versio la sigloj estas kolektitaj sur aparta retpag\u0302o,\ndonanta TTT-adresojn de la koncernaj dokumentoj (iuj adresoj jam estas\nmalvivaj). Plenvaloraj bibliografiaj referencoj mankas. Tio estas ankorau\u0306\npli sentebla en la papera versio, kiu ec\u0302 tiajn URL-ojn ne disponigas."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Komputeko havas la formon de tradukvortaro angla-esperanta. La avantag\u0302o\nde tia formo s\u0302ajnas evidenta: oni ne bezonas kompreni. Ne hazarde\nmultaj terminoj, unue enkondukitaj en la sencodifina\nposte transprenitaj de la traduktipa Teknika vortaro angla-pola-Esperanto\naperas en Komputeko kun la atribuo"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Tamen konstrui terminaron surbaze de traduktipa vortaro estas iom dang\u0302era:\ntradukante vortojn oni ofte perdas sencojn. Facilas traduki\nper sekretario; sed oni riskas ne rimarki, ke mia sekretario\nhavas nenion komunan kun la G\u0302enerala Sekretario. La tradukvortaro\nmalvarmsanga por la senco trankvila,\nkiajn logike konstruita lingvo devus eviti."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Komence Esperanto havis nur tradukvortarojn, kaj tiaj pau\u0306saj\u0302oj ne\nmaloftas en la lingvo. Ili ec\u0302 oportunas kiam oni tradukas en lingvon sammaniere\nmallogikan sen kompreni la tradukatan materialon (en mia junag\u0302o mi iom\npraktikis samtempan bus\u0302tradukadon, kaj povis aprezi tiajn komunaj\u0302ojn).\nAliflanke, kiom tiaj\u0302oj helpas la tradukiston, samtiom ili malfaciligas\nla komprenon por la adresatoj, kiuj ja bezonas kompreni."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Tamen ankau\u0306 dekomence Esperanto posedis sanan skemisman tendencon.\nOni ja klare distingis inter malnova kaj maljuna, malgrau\u0306\nla difekto de pliopo de la lingvoj eu\u0306ropaj. Verdire, la inerciuloj provas\ntrudi al Esperanto la difekton de sia lingvo per olda ktp; tio simpligus\ntradukon en lingvojn konfuzajn \u2014 sed samgrade malfaciligus tradukon en\nlingvojn kiuj tiun difekton ne havas (ekz-e en la uzbekan)."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Precipe dang\u0302era c\u0302i-rilate estas la angla lingvo. Oni ofte admiras\ng\u0302ian koncizon; kaj eksterdube g\u0302i posedas la plej kompletan terminaron\npor komputado. Tamen tio ne malhelpas, ke la anglaj terminaroj estas pli\nol averag\u0302e konfuzaj kaj malsistemaj; sian faman koncizon la angla s\u0302uldas,\ninteralie, al abunda uzado de metonimioj, kio faras multajn terminojn nekompreneblaj"}, {"text_idx": "#000022", "text": "La angla terminaro estas iom simila al la Interreto: same h\u0302aosa kaj\nsame kompleta. Ekzistas bibliotekoj el verkoj bonkvalitaj, fidindaj kaj\nzorge elektitaj; sed bedau\u0306rinde, ili ne estas tiom kompletaj kiel la Interreta"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Jen ekzempla artikolo el Komputeko:"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Krom c\u0302i tiu signifo metonimia, core c\u0302iam havis sencon metaforan\n(kerno de programsistemo); kaj lastatempe g\u0302i akiris novan sencon aparataran:\nnun g\u0302i metonimie aludas ne memoron, sed ties kontrau\u0306on, procesoron (dual\ncore computation \u2014 komputado per dukerna procesoro)."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Unu el la bazaj konceptoj de programado estas uzado de variabloj kaj\nhavigo de valoro al variablo; en KompLeks mi nomis tion valorizo;\nla koncernaj anglaj terminoj estas to assign, assignment. Nu,"}, {"text_idx": "#000026", "text": "La signifo de plurvorta angla termino ofte ne estas reduktebla al sumo\nde g\u0302iaj partoj. La simpleco de tradukvortaro estas trompa kaj erariga.\nPor g\u0302uste traduki assigned au\u0306 core necesas konsideri iom"}, {"text_idx": "#000027", "text": "Alia problemo kiun kas\u0302as la tradukforma arang\u0302o estas la kohero de la\nesperanta terminaro. En la arang\u0302o lau\u0306 la anglaj kapvortoj oni ne vidas,\nke kerno respondas ne nur al core, sed ankau\u0306 al"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Inverse, malsamaj anglaj vortoj povas priskribi unu saman nocion.\nkaj folder egale estas dosierujo. Prave. Tamen Komputeko\nne rimarkas, ke structure en C estas esence la sama datumtipo, kiel"}, {"text_idx": "#000030", "text": "Ni jam vidis malkoheron en la terminoj por valorizo. La c\u0302efa\nobj\u0302eto kontrau\u0306 la nemiskomprenebla formo valorizo estas la uzo\nde la neoficiala sufikso -iz. En pluraj okazoj Komputeko\nsenprobleme akceptas tiajn sufiksojn: distingivo (resolution),\n(throughput); ec\u0302 nulizi (to zero), speciale interesa, c\u0302ar temas\npri havigo de la valoro nul \u2014 do, pri speciala okazo de valorizo.\nEc\u0302 pli amuze, la havigon de la komenca valoro Komputeko tradukas"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Sur la malantau\u0306a kovrilo mi legis, ke Komputeko \u201cestas konsilata\nreferencverko de interalie la Terminologia EsperantoCentro, la administra\nredakcio de Monato, la Akademio de Esperanto kaj la estraro de E@L\u201d.\nMi ne povas kontroli c\u0302iujn c\u0302i tiujn asertojn, tamen almenau\u0306 la Akademio\nfaris nenian rekomendon pri Komputeko; g\u0302i neniam ekzamenis la verkon,\nkaj mi dubas ke pri c\u0302i tiu entute iam temis en la akademia laboro."}, {"text_idx": "#000032", "text": "PIV2002 krokodile faris la radikon integr- transitive verba,\nkaj sekve ebligis la formon integrita. C\u0302e tio, tute malkohere,\nPIV2002 lasis al la adjektivo integra g\u0302ian antau\u0306an sencon lau\u0306\nPIV1. Nu, c\u0302i tie ne temas pri la fus\u0302oj de PIV2002; kvankam menciindas,\nke ec\u0302 en PIV2002 la termino estas integra cirkvito (sub cirkvito)."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Tradukvortara maniero priskribi terminaron (au\u0306 g\u0302enerale la leksikon)"}, {"text_idx": "#000034", "text": "1. La priskribata lingvo estas tiom subevoluinta au\u0306 tiom malmulte sciata,\nke g\u0302iaj propraj rimedoj ne sufic\u0302as por mempriskribo; au\u0306"}, {"text_idx": "#000035", "text": "2. La priskribata leksiko estas sufic\u0302e firme establita, kaj povas elteni\nla neeviteble malprecizan difinon per fremdlingvaj tradukoj."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Ekzemplon pri la unua situacio prezentas la Universala Vortaro (parto\nde la Fundamento de Esperanto); Komputeko estas ekzemplo pri la"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Uzi Komputekon oni povas nur se oni jam bone scias la koncernajn\nnociojn: g\u0302i nek instruas nek helpas kompreni, g\u0302i helpas rekoni konataj\u0302on."}, {"text_idx": "#000038", "text": "La taskon \u201cfidinde rekoni\u201d povus helpi elekto de precizaj kaj nemiskompreneblaj\nterminoj anglalingvaj \u2014 ja ankau\u0306 tiaj ekzistas, ec\u0302 se ili ne estas\nla plej ofte uzataj; kaj la artikoloj por la pli oftaj misterminoj konsistus\nel plusendoj al la pli klaraj terminoj anglaj. Ekz-e:"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Unu difekto de la tradukbaza prezento de la terminaro estas principa:\ng\u0302i c\u0302iam restos pau\u0306saj\u0302o de la angla pensmaniero, liberan pensmanieron\nesperantecan g\u0302i paralizas. Tradukvortaro angla-esperanta ne havos artikolon\npri la nocio skribilo \u2014 c\u0302ar tian g\u0302eneralan vorton la nacilingvo"}]