[{"text_idx": "#000007", "text": "La 10-an de septembro (2019), Albert Razin starig\u0302is ekster la sidejo de la S\u0302tata Konsilio en Ij\u0302evsko, urbo en okcident-centra Rusio, kaj sin bruligis. La 72-jarag\u0302a profesoro estis portita al malsanulejo, sed poste mortis pro la brulvundoj."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Afis\u0302o trovita proksime al Razin diris \u201cSe mia lingvo malaperos morgau\u0306, mi pretas morti hodiau\u0306\u201d \u2013 citaj\u0302o de avara-lingva poeto Rasul Gamzatov [en]. La lasta protesto de Razin ne estis la unua. La profesoro estis brava defendanto de sia denaska udmurta lingvo, kaj pro pluraj kialoj li farig\u0302is tre malespera pri g\u0302ia estonteco."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Idel-Ile, blogo en la tatara kaj rusa lingvoj, kiu parolas pri la interetnaj rilatoj en la regiono, priskribis la situacion tiel [ru]:"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Estas ankau\u0306 signoj, tamen, ke la fortaj vidpunktoj de Razin ne reprezentas c\u0302iujn udmurtajn aktivistojn. Vladimir Bajmetov, membro de organizaj\u0302o Udmurt Kenes\u0302, rakontis en loka retejo \u201cUdm-Info\u201d [ru] ke \u201c[Razin] estis respektata ag\u0302ulo; li estis aktiva en la udmurta movado la tutan vivon, sed li kelkfoje havis tre radikalajn vidpunktojn\u201d."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Au\u0306toritatoj de Udmurtio esprimis kondolencojn, sed kun singardemo. La 11-an de septembro, la c\u0302efo de la respubliko Aleksander Brec\u0302alov, lau\u0306dis [ru] la kontribuojn de Razin al la udmurta kulturo, sed petis gazetaron \u201cne spekuli pri ligoj inter respublikaj etnaj leg\u0302oj kaj sinbruligo de la aktivisto... la leg\u0302oj de la regiono celas nur subteni la [udmurtajn] lingvon, kulturon kaj historion\u201d."}, {"text_idx": "#000022", "text": "La vortoj de Brec\u0302alov estas tre signifaj en Udmurtio, kiu malofte aperas en rusa gazetaro kaj ne estas konsiderata kiel centro de etnaj strec\u0302itecoj."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Tiel, se la ligo inter leg\u0302oj kaj la protesto de Razin estas klara por liaj karaj minoritataj aktivistoj, aliaj havas tre malsaman vidpunkton. En retaj diskutoj pri Razin, multaj uzantoj de RuNet senvalorigas indig\u0302enajn lingvojn kaj miregas pri tio, ke iu povas uzi ilin en c\u0302iutaga vivo, des pli morti por ili. C\u0302i tio tute ne estas malofta en Rusio."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Por la udmurta lingvo, c\u0302u vere? C\u0302u tio estas la c\u0302efa problemo en Rusio? Akcizoj, medicino, edukado, au\u0306 almenau\u0306 la emeritula ag\u0302o, sed ne, damne, por la udmurta lingvo..."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Aliaj komentintoj en la sama fadeno spekulils pri la mensa sano de Razin au\u0306 riproc\u0302is lin, ke li ne uzis malpli ekstremajn rimedojn por konservi la lingvon, bazig\u0302ante sur \u201cpopola lingvistiko\u201d por demandi c\u0302u la udmurta kaj aliaj regionaj lingvoj estas \u201cbezonataj\u201d en la modernaj tago kaj epoko. Ekzemple, tiu c\u0302i Tviter-uzanto [ru] citas la fakton, ke la udmurta literatura normo estis kodita dum la frua soveta periodo, kiel \u201cpruvon\u201d por g\u0302ia kultura regreso kompare al la rusa."}, {"text_idx": "#000037", "text": "\u0410 \u0442\u0435\u043f\u0435\u0440\u044c, \u0432\u0430\u0442\u043d\u044b\u0435 \u0433\u0430\u043c\u0430\u0434\u0440\u0438\u043b\u044b, \u0440\u0430\u0441\u0441\u043a\u0430\u0436\u0438\u0442\u0435 \u043c\u043d\u0435 \u043a\u0430\u043a \u043f\u0440\u0438\u0442\u0435\u0441\u043d\u044f\u044e\u0442 \u0440\u0443\u0441\u0441\u043a\u0438\u0438\u0306 \u044f\u0437\u044b\u043a \u0432 \u0423\u043a\u0440\u0430\u0438\u043d\u0435 \u0438\u043b\u0438 \u041b\u0430\u0442\u0432\u0438\u0438!"}, {"text_idx": "#000038", "text": "\u2014 \u041b\u0435\u0434\u043e\u0432\u044b\u0438\u0306 \u043b\u043e\u0446\u043c\u0430\u043d (@MarchDok) September 10, 2019"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Razin, estimata akademiano de Udmurtio, faris solecan proteston, kun afis\u0302oj en siaj manoj postulante ke la udmurta lingvo estu konservata, kaj mortis bruligante sin. Li forpasis en malsanulejo."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Do nun, vi vatnik-kretenoj [en], diru al mi kiel ili subpremas la rusan lingvon en Ukrainio au\u0306 Latvio!"}, {"text_idx": "#000041", "text": "\u2014 \u041b\u0435\u0434\u043e\u0432\u044b\u0438\u0306 \u043b\u043e\u0446\u043c\u0430\u043d (@MarchDok), Tvitero, la 10-an de septembro 2019"}, {"text_idx": "#000044", "text": "\u0410\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442 \u0420\u0430\u0437\u0438\u043d \u0437\u0430\u0449\u0438\u0449\u0430\u043b \u0443\u0434\u043c\u0443\u0440\u0442\u0441\u043a\u0438\u0438\u0306 \u044f\u0437\u044b\u043a. \u044d\u0442\u043e \u0433\u043e\u0441\u0443\u0434\u0430\u0440\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u044b\u0438\u0306 \u044f\u0437\u044b\u043a \u0423\u0434\u043c\u0443\u0440\u0442\u0438\u0438. \u0432\u043c\u0435\u0441\u0442\u0435 \u0441 \u0440\u0443\u0441\u0441\u043a\u0438\u043c."}, {"text_idx": "#000052", "text": "\u042d\u0442\u043e \u0431\u044b\u043b \u0442\u044f\u0436\u0435\u0308\u043b\u044b\u0438\u0306 \u0434\u0435\u043d\u044c. \u041e\u043d, \u0431\u0435\u0437\u0443\u0441\u043b\u043e\u0432\u043d\u043e, \u0432\u043e\u0438\u0306\u0434\u0435\u0308\u0442 \u0432 \u0438\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u044e \u0423\u0434\u043c\u0443\u0440\u0442\u0438\u0438. \u041e \u043f\u043e\u0441\u0442\u0443\u043f\u043a\u0435 \u0410\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442\u0430 \u0420\u0430\u0437\u0438\u043d\u0430 \u0431\u0443\u0434\u0443\u0442 \u0440\u0430\u0441\u0441\u043a\u0430\u0437\u044b\u0432\u0430\u0442\u044c \u0441\u043b\u0435\u0434\u0443\u044e\u0449\u0438\u043c \u043f\u043e\u043a\u043e\u043b\u0435\u043d\u0438\u044f\u043c \u0443\u0434\u043c\u0443\u0440\u0442\u043e\u0432, \u043a\u0430\u043a \u0441\u0435\u0438\u0306\u0447\u0430\u0441 \u0440\u0430\u0441\u0441\u043a\u0430\u0437\u044b\u0432\u0430\u044e\u0442 \u043e \u041a\u0443\u0437\u0435\u0431\u0430\u0435 \u0413\u0435\u0440\u0434\u0435, \u0441\u0442\u0430\u0432\u0448\u0438\u043c \u0436\u0435\u0440\u0442\u0432\u043e\u0438\u0306 \u0441\u0442\u0430\u043b\u0438\u043d\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e \u0413\u0423\u041b\u0410\u0413\u0430. \u0415\u0449\u0435\u0308 \u043c\u043d\u043e\u0433\u043e \u0431\u0443\u0434\u0435\u0442 \u0447\u0435\u0433\u043e \u0441\u043a\u0430\u0437\u0430\u043d\u043e \u0438 \u043d\u0430\u043f\u0438\u0441\u0430\u043d\u043e. \u041d\u0430\u0441\u0442\u043e\u044f\u0449\u0435\u0435 \u043e\u0441\u043c\u044b\u0441\u043b\u0435\u043d\u0438\u0435 \u0442\u0440\u0430\u0433\u0435\u0434\u0438\u0438 \u0432\u043f\u0435\u0440\u0435\u0434\u0438. \u0423\u0440\u043e\u043a\u0438 \u0432 \u043a\u0440\u0430\u0442\u043a\u043e\u0441\u0440\u043e\u0447\u043d\u043e\u0438\u0306 \u043f\u0435\u0440\u0441\u043f\u0435\u043a\u0442\u0438\u0432\u0435 \u0438\u0437\u0432\u043b\u0435\u0447\u0435\u043d\u044b, \u043a \u0441\u043e\u0436\u0430\u043b\u0435\u043d\u0438\u044e, \u043d\u0435 \u0431\u0443\u0434\u0443\u0442. \u041d\u0438 \u0432\u043b\u0430\u0441\u0442\u044c\u044e, \u043d\u0438 \u043d\u0430\u0446\u0438\u043e\u043d\u0430\u043b\u044c\u043d\u044b\u043c \u0443\u0434\u043c\u0443\u0440\u0442\u0441\u043a\u0438\u043c \u0441\u043e\u043e\u0431\u0449\u0435\u0441\u0442\u0432\u043e\u043c. \u042d\u0442\u043e \u043f\u043e \u0440\u0435\u0430\u043a\u0446\u0438\u0438 \u0447\u0435\u0442\u043a\u043e \u043f\u043e\u043a\u0430\u0437\u0430\u043b \u0441\u0435\u0433\u043e\u0434\u043d\u044f\u0448\u043d\u0438\u0438\u0306 \u0434\u0435\u043d\u044c."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Estis malfacila tago. Tago kiu, sendube, eniros la historion de Udmurtio. La venontaj generacioj de udmurtoj parolos pri la ago de Albert Razin kiel ili nun parolas pri tiuj de Kuzebaj Gerd [en] [udmurta poeto], kiu ig\u0302is viktimo de la stalinisma gulago. Multe pli estos dirata kaj skribata. Sed kompleta taksado de tiu c\u0302i tragedio sekvos. Mallongatempe, bedau\u0306rinde, lecionoj ne estos lernataj, nek de au\u0306toritatoj, nek de la udmurta komunumo. La hodiau\u0306aj reagoj montras tion tre klare."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Sed c\u0302u la lecionoj estos lernataj tro malfrue? En tiu c\u0302i kazo, kio ajn estos dirata au\u0306 skribata pri la morto de Razin post 20 au\u0306 30 jaroj, estas malprobable ke multo el tio estos en la udmurta."}, {"text_idx": "#000061", "text": "C\u0302u eblas revivigi \u201ctatarismon\u201d malgrau\u0306 la identeca politiko de Rusio?"}, {"text_idx": "#000062", "text": "\u201cLa Balkanoj estas la eu\u0306ropa Latinameriko en multaj belaj aspektoj\u201d, diras albana verkisto Elvi Sidheri"}, {"text_idx": "#000069", "text": "Rafael LIMA Profilo de kontribuanto \u00bb\nKara Gilles, ni tradukis el la angla, pro tio kaj la originalo en la rusa kaj la traduko en la angla aperas. Dankon.\nHerman Dekeu\u0306nink Profilo de kontribuanto \u00bb\nTrafa rimarko. La dulingvaj citaj\u0302oj helpas por provlegi kiam oni ne komprenas ekzemple la rusan. Ni zorgu ke poste nur restu la originala citaj\u0302o. Dankon."}]