[{"text_idx": "#000000", "text": "Subteni kaj nutri la kreajn fortojn de la movado"}, {"text_idx": "#000001", "text": "La 52-jara doktoro pri filozofio Mark Fettes, profesoro en la fakultato pri edukado en la universitato Simon Fraser (Vankuvero, Kanado), prezidanto de UEA kaj estrarano de ESF estas proklamita la Esperantisto de la Jaro 2013. Li afable konsentis respondi al niaj demandoj."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Kiel impresis vin la informo pri via lau\u0306reatig\u0302o?"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Verdire, mi sentis min iom kiel Obama ricevanta la Nobel-Pacpremion! Vi vers\u0302ajne memoras, ke tio okazis jam malpli ol jaron post lia elektig\u0302o. Li ankorau\u0306 ne havis tempon por fari multon konkretan... Tion oni ne povus diri pri mia ESF-laboro, sed se temas pri UEA, mia mandato estas ankorau\u0306 juna!"}, {"text_idx": "#000004", "text": "C\u0302i tiu estas la dek-sesa proklamo de la Esperantisto de la Jaro, sed nur la trian fojon la lau\u0306reato havas tiel grandan, ok-voc\u0302an distancon de la kandidato kiu okupis la duan lokon. Kial, lau\u0306 vi, oni c\u0302i-foje havis tre klaran preferon?"}, {"text_idx": "#000006", "text": "La internacia elektantaro menciis tri motivojn, au\u0306 meritojn, pro kiuj vi estis elektita. La unua estas la sukcesa kungvidado de la fondaj\u0302o ESF. C\u0302u vi povas prezenti c\u0302i tiun fondaj\u0302on kaj diri, kial vi mem decidis engag\u0302i vin por sufic\u0302e longa tempo al laboro en g\u0302i?"}, {"text_idx": "#000007", "text": "ESF estis fondita en 1968, nur kelkajn jarojn post mia naskig\u0302o, sed mi ekkunlaboris kun g\u0302i en 1995, kiam g\u0302i estis ankorau\u0306 relative malgranda kaj malmulte konata fondaj\u0302o. Tiam g\u0302ia c\u0302efa celo estis stimuli intereson kaj esplorojn pri Esperanto c\u0302e usonaj profesoroj kaj intelektuloj. Sed en 1999 ni ricevis grandan heredaj\u0302on de la usona esperantisto Cathy Schulze, kiu sepobligis niajn rimedojn. Mi estis tiam en la lasta fazo de miaj doktorig\u0302aj studoj; post la defendo de mia tezo, mi dum du jaroj okupis duontempan postenon c\u0302e ESF kun la celo plivastigi g\u0302ian agadon. Poste mi profesorig\u0302is kaj devis forlasi tiun ESF-postenon, ne sen bedau\u0306ro! De tiam mi kunlaboras kiel estrarano."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Tra la jaroj ni efektive sukcesis fari iom da interesaj aferoj, interalie kelkajn Nitobe-simpoziojn, la Tekstaron de Esperanto, multajn subvenciojn al interlingvistikaj projektoj kaj studentoj, kaj kompreneble la grandajn retprojektojn lernu.net kaj edukado.net. Mi rolis stimule, kunplane kaj subtene en la plimulto el tiuj projektoj."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Kelkaj atentigis, ke investi monon en la nepalpeblan reton estas vana elspezo de mono, multe pli bone uzebla, ekzemple, por presado de lernolibroj por malric\u0302aj landoj, por granda reklamkampanjo kaj simile."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Nu, mi ne scias, al kiu generacio apartenas la atentigantoj, sed s\u0302ajnas al mi ke por la junaj generacioj la reto estas c\u0302iusekunde palpebla \u2013 g\u0302i farig\u0302is konstanta akompananto al niaj pensoj, niaj amikecoj, niaj esperoj. La reto gravas, c\u0302ar g\u0302i rekte peras rilatojn inter la homoj, sendepende de geografio, kulturo, klaso, ktp. En tiu senco g\u0302i helpas krei mondon, kie Esperanto povas pli plene kaj facile disvolvig\u0302i."}, {"text_idx": "#000012", "text": "La ellaboro de la Laborplano, en la Komisiono pri Strategiaj Demandoj, dau\u0306ris pli ol du jarojn, kvankam estis oftaj pau\u0306zoj en la laboro pro la okupiteco de la komisionanoj. G\u0302i dekomence estis c\u0302efe mia projekto, tamen, c\u0302ar mi jam pensis pri la venonta Estraro. Tial plej ofte mi verkis iun pecon de la Plano kaj dissendis g\u0302in al miaj kunlaborantoj, kiuj reagis kun komentoj, kritikoj, alternativoj ktp. Efektive la Plano multe profitis de tiu kolektiva laboro. Mi ankau\u0306 lernis el la Strategiaj Forumoj en Kopenhago kaj Hanojo."}, {"text_idx": "#000013", "text": "La tria elektokialo estas \u201calporto de nova etoso kaj energio al la gvidado de UEA, en la Rejkjavika UK kaj poste\u201d. Mi mem en Rejkjaviko konstatis la novan etoson, ekzemple, en la fermo, kaj pluraj el miaj kunparolantoj estis tre kontentaj pri la surs\u0302tupara adiau\u0306o. Estas interese, c\u0302u eks\u0302ang\u0302ig\u0302as ankau\u0306 la laborstilo de la Estraro?"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mi dekomence emfazis la gravecon de teama laboro en la Estraro, kaj rilatoj de reciproka respekto kaj subteno. Al tio kontribuas niaj oftaj kunsidoj \u2013 c\u0302iun duan semajnon ni kunsidas dum horo au\u0306 horo kaj duono, kutime per Skajpo. Vi krome eble legis pri la sistemo de subteamoj, kiun mi enkondukis por certigi ke neniu estrarano restos izolita en sia laboro. G\u0302enerale mi dirus, ke tiuj pas\u0302oj sukcesis krei vere bonan kaj harmonian laborstilon. Aliflanke, necesas agnoski ke ni c\u0302iuj estas volontuloj, kaj simple ne eblas atingi plene profesian labornivelon en tiuj kondic\u0302oj \u2013 tro ofte intervenas profesiaj, familiaj kaj aliaj premoj. Do, pacienco, komprenemo kaj komunikemo estas nepraj aldonaj kvalitoj por bona estrara laboro. Felic\u0302e, tiujn ni havas, au\u0306 sukcesas disvolvi."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Antau\u0306 nelonge oni povis vidi plian novaj\u0302on \u2013 la novajn aspekton kaj koncepton de la revuo Esperanto. Kiel oni reagas al la novaj\u0302oj?"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Mi vidis g\u0302enerale pozitivajn, ofte ec\u0302 entuziasmajn reagojn. Kompreneble la unua numero de nia nova redaktoro Fabricio Valle ne povis esti perfekta, c\u0302ar li ankorau\u0306 devas akiri senton kaj sperton pri la multegaj detaloj de la redaktado. Tamen oni jam tuj perceptas lian j\u0302urnalisman ambicion, lian volon fari revuon indan je tutmonda, mondos\u0302ang\u0302a movado."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Ec\u0302 por skeptikuloj, mi supozas ke liaj klopodoj vekos simpation. Espereble ankau\u0306 kunlaboron! Ja revuon elfaras ne nur redaktoro, sed c\u0302iuj, kiuj kontribuas al g\u0302i enhave kaj forme. Fabricio realigos siajn revojn nur kun la helpo de centoj da kunverkantoj."}, {"text_idx": "#000018", "text": "En via respondo c\u0302e nia jars\u0302ang\u0302a \u201cRonda Tablo\u201d vi notis, ke la dau\u0306ra falado en la membronombro de UEA estas la plej negativa tendenco, kaj aldonis, ke la sukceson de via prezidanteco oni mezuru per rekresko \u2013 \u201cne nur al ses au\u0306 sep mil membroj, sed al dek mil kaj pli\u201d. C\u0302u s\u0302erca novjarfesta bondeziro au\u0306?.."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Ne, tio ne estis s\u0302erco! Mi pensas pri fenomenoj kiel la kreskado de registrig\u0302oj c\u0302e lernu.net, kiuj jam atingis pli ol 150 000. Kompreneble tio ne egalas al membrig\u0302o en organizo, sed g\u0302i montras, ke ekzistas bazo por tute alispecaj varbstrategioj."}, {"text_idx": "#000020", "text": "UEA de multaj jaroj estas tro enfermita en la verda geto: ni varbas nur inter la homoj plej konvinkitaj, plej facile atingeblaj, kaj ofte nur inter tiuj, kiuj jam foje membrig\u0302is pro kongreso. Ni devas komenci aliri multe pli vastan publikon kun niaj argumentoj kaj niaj agadoj. Evidente la reto liveras unu el la plej praktikaj rimedoj tiucele, kaj la kreo de vere bona multlingva retejo estos grava pas\u0302o en tiu direkto."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Krom la falado de la membro- kaj abon-statistikoj, kiuj negativaj fenomenoj estas en la Esperanto-komunumo g\u0302enerale?"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Mi g\u0302enerale preferas ne emfazi la negativajn flankojn, g\u0302uste c\u0302ar iuspeca negativismo kreskadis en la movado dum la lastaj jaroj. Mi dirus simple, ke ni estas ankorau\u0306 en procezo de maturig\u0302o. Ne mankas brilaj, agemaj homoj en niaj vicoj, sed niaj strukturoj kaj tradicioj ofte postrestas la bezonojn. Kiel prezidanto de UEA, mi esperas trovi vojojn por subteni kaj nutri la kreajn fortojn de la movado, kiam necese per novaj organizaj formoj kaj metodoj."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Kaj kiujn tendencojn vi opinias plej subtenindaj?"}, {"text_idx": "#000024", "text": "De jaroj, kadre de ESF, mi kunlaboras kun la junaj homoj de E@I, kaj tiu sperto estis tre kontentiga kaj esperiga. Mi ankorau\u0306 atendas multon el tiu direkto. Mi sekvas kun admiro la laboron de Heidi Goes en Indonezio; similaj klopodoj necesas en diversaj mondopartoj, por ke nia movado estu vere kaj plene tutmonda. Tre plac\u0302as al mi la retradio Muzaiko, la muzikeldona agado de Vinilkosmo, la mirinda libroproduktado de Mondial, la intelekta kaj kultura nivelo de Beletra Almanako. Se c\u0302io c\u0302i havas ion komunan, temas g\u0302uste pri la krea potenco de Esperanto, g\u0302ia kapablo kunmeti personecojn, talentojn, perspektivojn, celojn, por fari ion novan kaj kvalitan."}, {"text_idx": "#000025", "text": "C\u0302u vi mem alportas novan tendencon? Se jes, kiel vi priskribus g\u0302in?"}, {"text_idx": "#000026", "text": "En la 1990aj jaroj, kiam mi estis G\u0302enerala Sekretario de UEA, mi iniciatis tri aferojn, el kiuj du montrig\u0302is iusence vivipovaj: la Manifesto de Prago, kiu provizis idean kadron por multaj postaj iniciatoj, kaj la Nitobe-simpozioj, kiuj provizis organizan kadron por niaj dialogoj kun la politika kaj akademia mondo. La tria estis Monda Kunagado, iuspeca Unesko-asocio por esperantistoj. Simple mankis al mi tempo (kaj sperto) por adekvate gvidi la evoluon de tiu lasta, kaj post elana komenco g\u0302i iom post iom glitis en stagnon kaj forgeson. Tamen la bazaj ideoj malantau\u0306 tiu iniciato restas tute aktualaj kaj utilaj, kaj mi esperas doni al ili novan formon en la planata Centro por Kultura Evoluigo."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Nu, kiel priskribi c\u0302ion c\u0302i? Esence, mi vidas Esperanton ne kiel ion strangan au\u0306 esoteran, sed kiel fenomenon profunde ligitan al la nuntempo, al la idea kaj kultura evoluo de la homaro. Do, interesas min la demando, kion oni povas konkrete fari per g\u0302i, ne estonte sed nun, idee kaj kulture. En tio mi sentas proksiman parencecon al Hector Hodler kaj al la historiaj radikoj de UEA, kiu estig\u0302is g\u0302uste kiel organiza kadro por tia konkreta agado, la \u201cplifaciligo de c\u0302iuspecaj spiritaj kaj materiaj rilatoj\u201d inter la homoj. Vi povus nomi tion \u201chodlerismo\u201d, se vi volas. Tendenco ne nova, sed c\u0302iam renovig\u0302anta."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Lastatempe vi komencis paroli pri \u201cdau\u0306ripovo\u201d en rilato al Esperanto. La vorto tamen preskau\u0306 mankas en la Strategia Laborplano. C\u0302u temas pri s\u0302ang\u0302o de direkto?"}, {"text_idx": "#000029", "text": "La Plano estas labordokumento, kaj do jes, diversaj s\u0302ang\u0302oj dau\u0306re okazas, responde al diskutoj kaj evoluoj en UEA kaj ekster g\u0302i. C\u0302i-kaze mi ne estis tute kontenta pri la emfazo pri lingva justeco en la Strategia Bazo de UEA \u2013 la dokumento, kiu fundamentis la ellaboron de la Laborplano. Lingva justeco estas utila koncepto, sed tro limigita; g\u0302i ne sukcesas enteni la plej gravajn valorojn de la movado. Diskutante kun Jose\u0301 Antonio Vergara, mi konstatis ke la kleriga, konsciiga forto de Esperanto respondas al la ideoj de Unesko pri \u201cedukado por dau\u0306ripova evoluo\u201d, kaj konkludis ke tio estus bona kadro por klarigi niajn celojn kaj agadojn al aliaj kaj trovi novajn aliancanojn. Mi nun komencis verki serion de mallongaj artikoloj en la revuo por evoluigi tiun ideon kaj stimuli diskuton pri g\u0302i en movadaj rondoj."}, {"text_idx": "#000030", "text": "C\u0302i tiu intervjuo aperos en La Ondo de Esperanto. Kiun opinion vi havas pri c\u0302i tiu revuo?"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Kaj nun du-tri pli personaj demandoj. C\u0302u via ampleksa esperantista agado malhelpas vian laboron en la universitato, au\u0306 vi sukcesas iel utiligi profesie Esperanton?"}, {"text_idx": "#000033", "text": "Mi certe pagas ian profesian koston pro mia okupig\u0302o pri Esperanto, simple c\u0302ar mia tempo estas limigita, kaj kiam mi verkas (ekzemple) Strategian Laborplanon, tiuj horoj estas neuzeblaj por verki fakajn artikolojn. Aliflanke, Esperanto tiel profunde kaj esence rolis en mia persona klerig\u0302o, ke mi ne domag\u0302as tiun partan repagon. Temas pri speco de interezo! Krome, per Esperanto mi faris profesiajn kontaktojn, ekzemple kun Franc\u0327ois Grin, g\u0302eneva ekonomikisto, kiuj foje fruktas en komunaj esplorprojektoj. G\u0302uste kun Grin mi partoprenas en granda eu\u0306ropa projekto pri lingvopolitiko, lanc\u0302ota komence de aprilo."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Vi havas multajn taskojn profesiajn kaj Esperantajn. Sed kion vi faras dum viaj liberaj horoj, supozeble tre malmultaj?"}, {"text_idx": "#000035", "text": "Ekde de la adoleska ag\u0302o mi tre s\u0302atas kuri, prefere relative longajn distancojn, 10 g\u0302is 20 km, kaj sur padoj en arbaro kaj montaro, ne sur stratoj. Mi tre s\u0302atas la naturon kaj volonte vagas kaj tendumas montare \u2013 plej ofte kun mia edzino kaj infanoj, kiuj nun ag\u0302as 13, 16, 19. Mi g\u0302uas romanojn, poezion, historion; filmojn, teatron, koncertojn (ne sufic\u0302e ofte!). Hejme mi ofte kuiras."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Neniu lau\u0306reato evitis respondi al nia tradicia demando: kiujn tri librojn en Esperanto vi kunprenus al nelog\u0302ata insulo?"}, {"text_idx": "#000037", "text": "La plenan verkaron de William Auld, kies Infana raso mirigis kaj inspiris min en la komenco de mia esperantistig\u0302o. La miraklan kaloc\u0302ajan tradukon de Infero de Dante. Kaj... nu, eble la festlibron por Humphrey Tonkin, La arto labori kune, kiu sidas jam tri jarojn sur mia breto. Sur la insulo mi finfine trovus tempon tralegi g\u0302in!"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Dankon pro la respondoj. Ke viaj samteamanoj kunlaboru tiel, ke vi pli ofte havu la tempon legi, au\u0306skulti kaj spekti ekster viaj taskoj universitataj kaj movadaj!"}, {"text_idx": "#000041", "text": "Jaro 2013: Niaj atingoj kaj malsukcesoj"}, {"text_idx": "#000045", "text": "5 Responses to Subteni kaj nutri la kreajn fortojn de la movado"}, {"text_idx": "#000047", "text": "Responde al s-ro Hans Sachs:\nBonvolu komuniki vian poshtan adreson, al kiu sendi donace la numeron de \u201cHeroldo de Esperanto\u201d kie la temo estis vaste traktita."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Responde al s-ro Richard Schneller:\nSe la koncerna establo (asocio, eklezio, partio) ne faras publikan memkritikon, aligho al tiu establo signifas toleri au ech konsenti pri ghiaj eraroj."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Lastatempe UEA ech rifuzis oficiale memkritikon pri la alta protektado de Francisco Franco en UK 1968."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Vian deliron pri la Esperanta Civito ech ne meritas respondon."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Giorgio Silfer: \u201cBedaurinde, la aligho al (IEL)UEA signifas ankau akcepton pri ghiaj historiaj eraroj...\u201d"}, {"text_idx": "#000052", "text": "Kial hodiau\u0306a alig\u0302anto al UEA estu respondeca pri eraroj, kiujn faris la antau\u0306uloj? Tiajn absurdajn argumentojn oni au\u0306dis pri la nuntempa germana junularo, kiu estus kulpa pri la krimoj de la nazioj. Mi kredas ke la Esperanta Civito ne ankorau\u0306 alvenis en la estanteco kaj ideologie enfermig\u0302as en iluzia mondo de ideala esperanto-asocio neniam ekzistonta."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Giorgio, dankon pro via atentigo pri la forgesita flanko de UEA, kiu por mi plejparte estis novaj\u0302o.\nMin interesas aparte la fakto pri la elimino de E.Privat. C\u0302u vi povus doni ligilon al la koncernaj artikoloj pri Gandhi?"}, {"text_idx": "#000054", "text": "La aludo al Hector Hodler kaj la nocio pri \u201chodlerismo\u201d estas aparte interesaj por historiisto. Estas tamen tre malfacile por mi trovi ligon inter la UEA de Hodler (1908-1933) kaj la nuna asocio, kiu fakte estas Internacia Esperanto-Ligo (1936) sub la marko UEA ekde 1948."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Bedaurinde, la aligho al (IEL)UEA signifas ankau akcepton pri ghiaj historiaj eraroj, kaj tion mi (kaj aliaj) ne pretas fari. Mi menciu la chefajn:\n1934 \u2013 elimino de Edmond Privat el la estraro (pro artikoloj favoraj al Gandhi en revuo \u201cEsperanto\u201d) kaj vicprezidantigo de membro de la nazia partio.\nekde 1934 \u2013 (mis)evoluigo de la politika neutraleco al politika indiferento (laudinda escepto estis la protesto de la jugoslavoj, sub la inspiro de Lapenna).\n1947 \u2013 konfirmo de tiu misevoluo per la malaprobo de la rezolucio proponita dum UK en Berno, pri la dua mondmilito.\n1968 \u2013 UK en Madrido: per tiu evento UEA vole-nevole elektis inter du subjektoj de internacia juro (la Hispanio de Francisco Franco kaj la respubliko en ekzilo, malfondota nur en 1976).\nekde 1975 \u2013 la tendenco en la nova UEA-kurso kredi ke la mondodivido en du blokoj estos eterna, kun strategia adaptigho al tiu supozo, el kio interalie:\n1986 \u2013 la sinteno de Roterdamo rilate la \u201cpolajn eventojn\u201d (vidu la raporton Nilsson en \u201cHeroldo de Esperanto\u201d)."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Estas rimarkinde, ke inter 1969 kaj 1980 mi estis individua membro de UEA, sed nur char devige por la membreco en TEJO."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Same rimarkinde, ke mi neniam alighis al SAT, ne akceptante ghian statutan referencon al la klasbatalo, kio (el la tri fondintoj de la unua Internacio, 1864) inkludas la skolojn de Bakunin kaj de Marx, sed ekskludas tiun de Mazzini."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Post la morto de Universala Ligo (1942-1996), la penson de Hodler (kaj precipe de Privat) mi vidas aplikita en la Esperanta Civito multe pli ol aliloke."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Bondezire por la nova prezidanto."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Vian strangan metaforecon (\u201cgvida velshipo\u201d) mi jam aludis en mia letero al via redaktoro. Kion vi nomas \u201crenovigo\u201d, mi preferas nomi \u201crevomigo\u201d."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Estas du esencaj punktoj kiujn mi refutas:"}, {"text_idx": "#000066", "text": "Malofte oni legas tiajn stultajhojn. Al kiu(j) vi volas vendi Esperanton? Kaj kiu-preze? Se oni (chi-kaze la esperantistoj) vendas ion (chi-kaze Esperanton) oni poste ne plu havas ghin. Kion la esperantistoj faru sen Esperanto?"}, {"text_idx": "#000067", "text": "Kaj kio estas \u201chomaraneco\u201d? Chu vi povas doni al mi ekvivalenton en la germana, franca au/kaj angla? (Chi lingvojn mi pli-malpli komprenas.)"}, {"text_idx": "#000068", "text": "Chu efektive vi bezonis \u201cfakulon pri enmerkatigo\u201d por trovi la shtonon de la filozofoj, ke \u201cachetantoj ne achetas produkton, (sed) achetas dezirplenumighon\u201d? Au kiu-cele iu achetas, por ekzemplo, kondomojn? Konsentite, ke ech aer-balonojn oni povas fari el ili."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Koncerne la \u201camas-movadon\u201d (jam Schwartz parolis pri a\u0301mas-movado kun akcento sur la unua silabo) vi spertos, ke via asocio ne nur ne trovos atentindan nombron da novaj abonantoj por la (ankorau pli) kichigita revuo, sed ke la membro-shrumpo dauros. Certajho kaj legho kiel amen en pregho..."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Se almenau vi alvokintus, ke via libro-servo vendu pli da libroj, mi komprenus. Sed ech tion vi ne faris. Chu pro manko de \u201cdezirplenumigho\u201d?"}, {"text_idx": "#000071", "text": "Oni sci-volas pri viaj sekvaj pashoj, ekz. la mon-disipo por \u201crenovigi\u201d la retejon de via asocio..."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Eta konsolo por vi: min vi ne havos en via membraro."}, {"text_idx": "#000074", "text": "Demonstraj versioj de \u201cLa Ondo\u201d\nMusklaku la kovrilon por legi pliajn informojn."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Musklaku la kovrilon por legi pliajn informojn."}]