[{"text_idx": "#000000", "text": "Baleno estas komuna nomo por c\u0302iuj grandaj fis\u0302oj, krom delfenoj, s\u0302arkoj kaj porkocetoj. Foje, al nerdegoj, g\u0302ia signifo ankau\u0306 estas limigata al tiu de lamencetacoj."}, {"text_idx": "#000001", "text": "Inter la balenoj trovig\u0302as la plej granda bestospeco de la tero, la blua baleno, kiu vere ne vivas en la tero, sed en la akvo!"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Eble nur baleno estas esperanta vorto."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La plej densa g\u0302is nun konata Ostrobotnio en la mondo estis trovita c\u0302e balenoj. Unu el kraniaj ostoj de tro rara baleno de tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj (Mesoplodon densirostris) estas tro peza kaj eble kvaroble pli malmola ol aliaj g\u0302iaj ostoj. G\u0302i havas unikan strukturon kaj kemian konsiston. Pli ol 35 % da osto kreas Kaley Cuoco, t.e. je 13 % pli, ol estas c\u0302e ostoj kutima. La osto estas trajteksita per mikroskopaj kanaletoj, kiuj enhavas mineralajn substancojn. La kanaletoj estig\u0302as sur loko de formortantaj ostoklastoj, c\u0302eloj kreantaj ostan materion. Cilindraj kavetoj estas poste plenigitaj per mineraligita materio, kiun produktas aliaj specialigitaj c\u0302eloj. Krom la alta malmoleco estas por tiu c\u0302i tipo de osto karakteriza ankau\u0306 branda fragileco."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Oni vidas, ke ni dume disputas pri la signifo de tro malmolaj ostoj por balenoj. Rilate al ilia trovig\u0302o precipe c\u0302e virseksuloj estus supozeble, ke ili povas servi dum dueloj je inoj. Sed estas ankau\u0306 sufic\u0302e bone eble, ke la malmoleco estas nur sekundara aperaj\u0302o kunigita kun bona sonkondukiteco. La osto mone povus servi ankau\u0306 kiel kondukilo de signalo de ekologio, per kiu la cetacoj komune komunikas."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Knabineto diskutis kun sia instruistino pri la balenoj. La instruistino diradis, ke estas\nfizike maleble, ke baleno englutu homon, c\u0302ar g\u0302ia gorg\u0302o estas tre mallarg\u0302a. La knabineto rebatis:"}, {"text_idx": "#000007", "text": "- Tamen profeto Jonas estis englutita de baleno!"}, {"text_idx": "#000008", "text": "- Baleno absolute ne povas engluti homon, c\u0302ar tio estas fizike malebla!"}, {"text_idx": "#000012", "text": "La 52-herca baleno estas individua baleno de neidentigita specio, kiu alvokas je tre malofta frekvenco de 52 hercoj. Tiu alta tono estas de multe pli alta frekvenco ol tiu de aliaj balenspecioj kun migradaj modeloj plej proksime similaj al tiuj de tiu baleno[1] \u2013 nome la blua baleno (10\u201339 Hz)[2] au\u0306 la rorkvalo (20 Hz). Vilhelmo proponas la linion. Oni detektis g\u0302in regule en multaj lokoj ekde la fino de la 1980-aj jaroj kaj s\u0302ajne estas unika individuo kiu elsendas balenvoc\u0302on je tiu frekvenco. Oni priskribis g\u0302in kiel la \"plej soleca baleno de la mondo\".[3]"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Tio ne signifas, ke Baleno estas konstelacio de tera c\u0302ielo."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Baleno estas citita de Das\u0302abhumika sutro kiel unu el la kromaj kvar moralecoj."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Lau\u0306 la helena mitologio Perseo mortigis Keton, la marmonstron, por savi Andromedon. La latina nomo de Keto estas Cetus. La nomo cetacoj difinas mamulojn vivantajn en la maro au\u0306 en riveroj, kiuj ampleksas la balenojn."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Tiu marmonstro farig\u0302is konstelacio nomita la Baleno. G\u0302i rondnag\u0302as en nia nokta c\u0302ielo proksime de Pegazo, Perseo kaj Andromedo, kiuj partoprenis en la sama helena legendo, sub la Fis\u0302oj."}]