[{"text_idx": "#000013", "text": "Bildoj nordaj kaj rakontoj sudaj"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Sen Rodin (vera nomo Filippo Franceschi) estas italo, naskita en 1932, kiu junag\u0302e \u2013 do frue en la 1950-aj jaroj \u2013 pasigis iom da tempo en norda Svedio kiel fabrika kaj g\u0302ardena laboristo. Li poste komencis verki en Esperanto pri siaj spertoj dum tiu kaj aliaj partoj de sia vivo. Supozeble li debutis en junio 1959 en Norda Prismo per kvin mallongaj \"Bildoj el Norda Svedujo\". En 1960 aperis du aliaj, pli ampleksaj tekstoj en La nica literatura revuo, kaj samjare aperis en Norda Prismo novelo el itala medio, \"Nobla sporto\". Ankau\u0306 en aliaj revuoj iam aperis liaj tekstoj. En 1963 li ricevis unuan premion en la Belartaj Konkursoj pro la novelo \"Unua morto\" kaj honoran mencion pro \"Striko\", ambau\u0306 el itala vilag\u0302o au\u0306 urbeto."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Longe poste Sen Rodin redaktis la menciitajn kaj multajn aliajn rakontetojn kaj novelojn por eldoni c\u0302e Stafeto, sed la morto de Juan Re\u0301gulo Perez en 1993 nuligis tiun planon. Nur en 2006 ili finfine aperis c\u0302e Flandra Esperanto-Ligo. Temas pri entute 32 \"bildoj pri norda lando\" kaj 19 noveloj plejparte el italaj medioj. Entute la tekstoj ampleksas preskau\u0306 350 pag\u0302ojn, do nekutime granda novelaro."}, {"text_idx": "#000017", "text": "La prozaj\u0302oj el norda Svedio ne senkau\u0306ze estas nomataj \"bildoj\". Ili plejparte peras g\u0302uste impreson, senton, etoson, kiujn la au\u0306toro prezentas per rakonta maniero skiza, leg\u0302era, ofte delikata. Preskau\u0306 c\u0302iuj okazas en vintro, kaj oni tre intense sensas la mallumon, froston kaj silenton, kiuj kvazau\u0306 haltigas c\u0302iujn movig\u0302ojn kaj tenas la homojn en firma kaj fiksa preno. En multaj el la eroj ne tre gravas la agado, nek la homoj au\u0306 iliaj interrilatoj. Gravas c\u0302efe la etoso, kaj g\u0302i estas bonege kaptita de la au\u0306toro."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Inter la nordaj bildoj kelkaj aparte plac\u0302as al mi. Unu estas \"Nokta glitveturado\". Sur g\u0302iaj kvin pag\u0302oj okazas nur tio, ke Vito skut-sledas lau\u0306 dezerta s\u0302oseo en malluma vespero, dek du kilometrojn al iu vilag\u0302o kaj poste reen. Sed la au\u0306toro tiel sukcese peras al ni tiun situacion, ke ni legante trovas nin surloke kun li sur la sledeto, inter plugitaj neg\u0302amasoj kaj nigre siluetaj piceoj."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Vito glitkuras pus\u0302ante la sledeton preskau\u0306 rabie jen per la dekstra jen per la maldekstra piedo sur la iom pli mola glacio kiu bremsas g\u0302in. De temp\u0092 al tempo li turnig\u0302as pro la sensaj\u0302o pri anhela c\u0302eesto lin sekvanta. Sed la plumba malhelo estas same nepenetrebla c\u0302iudirekte. Du-tri fojojn li senaverte elvojig\u0302as de la centra rau\u0306to kaj kolizias kontrau\u0306 flanka neg\u0302omuro; tiam li forprenas la torc\u0302eton por kontroli la direkton de la s\u0302oseo. Sed baldau\u0306 li rezignas pri tiu rimedo, c\u0302ar la pilo estas preskau\u0306 elc\u0302erpita, kaj cetere, post la momenta ekbrilo, li ig\u0302as ec\u0302 pli blinda ol antau\u0306e. La koro forte ekbatas, sed li firme decidas ne plu halti. Ekdoloras la lieno, la spirado farig\u0302as spasma. Mi ne devas cedi al la paniko, li pensas, sed la angoro minacas lin."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Kiel svedo, legante la impresojn de italo pri norda Svedio, mi kompreneble notas detalojn miskomprenitajn au\u0306 mismemoritajn. Estas iom amuze retrovi niajn Kristnaskajn koboldojn kiel \"nanoj kun longa kapuc\u0302o\" (p. 53). Oni trovas adventajn stelojn en februaro, pagas per centimoj, au\u0306das blekon de fuliko en nordsveda arbara lago kaj retrovas poemon de Nils Ferlin kiel \"malnovan nordan amkanton\" de laponoj (p. 132). Pluraj nomoj estas neeblaj, ec\u0302 unu viro portas la virinan nomon Gun. Kompreneble tiaj aferoj tute ne gravas, c\u0302ar la g\u0302enerala impreso, la sentoj de Vito fronte al la fremda medio, tute konvinkas. Cetere, por sveda leganto estas tre interese sperti, kion Vito unue rimarkas kaj kio precipe mirigas lin."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Mi iom bedau\u0306ras ke neniu el la 32 bildoj prezentas impreson de la norda somero, kies lumo ofte estas tre frapa trajto por okazaj vizitantoj."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Do, la volumo estas miksaj\u0302o el tre diversspecaj tekstoj, kaj kvankam mi kutime s\u0302atas kontrastojn, mi eble c\u0302i-kaze preferus iom da redaktado kaj sarkado fare de la au\u0306toro au\u0306 eldonejo. Tamen, oni facile trovas plurajn erojn vere valorajn, kiuj per unu movo levas Sen Rodin inter la gravajn novelistojn en Esperanto."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Estas evidente, ke Sen Rodin havas verkan talenton en pluraj prozaj g\u0302enroj. Lia stilo estas g\u0302enerale tre plac\u0302a, flua, ec\u0302 eleganta. La lingvaj\u0302o estas plejparte normala Esperanto, sen ekstravagancoj au\u0306 eksperimentoj. Tamen s\u0302ajnas, ke li \u2013 eble kun la paso de jaroj \u2013 ekuzis nenormajn vortoformojn en kelkaj okazoj. Mi tute ne komprenas, kial la eldonejo ne korektis kaj normigis tiujn. Tra la tuta volumo li uzas \"boli\" en la senco de boligi, \"j\u0302us\" en la senco de tuj au\u0306 g\u0302uste, \"ricevi\" en la senco de akcepti, \"gardi\" en la senco de konservi, \"akurate\" en la senco de zorge kaj\"vesti\" en la senco de porti, surhavi. En Norda Prismo de 1959 li skribis tute bone \"Ili estas peze vestitaj per pelto\". Tion li nun malkorektis al \"Ili vestas pezajn jakojn kaj felbiretegojn\" (p. 90)."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Se konsideri la amplekson de la verko, tiu listo ne estas timiga. Tamen mi emus serioze plendi pri g\u0302i \u2013 ne kontrau\u0306 la au\u0306toro, sed kontrau\u0306 la eldonejo. La stilo kaj rakonta arto de Sen Rodin estas tiel plac\u0302a, ke vere valorus la penon elsarki tiajn tute superfluajn makuletojn."}]