[{"text_idx": "#000000", "text": "Por celebri la jaron de la kuniklo lau\u0306 la c\u0302ina kalendaro, ni povas nun prezenti la c\u0302armajn bestetojn en du pentraj\u0302oj de Ticiano (Tiziano Vecellio, 1485-1568), unu el la plej elstaraj majstroj de itala Renesanco, fama pro la maniero, en kiu liaj olekoloraj tus\u0302oj delikate vivigas la karnon de virinoj, infanoj kaj bestoj. La unua c\u0302efverko estas la fama Amo sankta kaj Amo profana (Amor sacro e Amor profano), farita de la juna Ticiano c\u0302irkau\u0306 1515. G\u0302i nun estas unu el la plej fascinaj konservaj\u0302oj de Galerio Borghese en Romo, pri kies mistera signifo art-historiistoj diskutis dum jarcentoj. En g\u0302i videblas nur malgranda kunikla paro, hele skizita sur malhela herbo en la pejzag\u0302o, sed ilia diskreta c\u0302eesto parolas pri la reveno de fekunda printempo kaj adiau\u0306o al malfacila vintro, aldonante gravan nuancon al la g\u0302enerala senco de la pentraj\u0302o. La dua verko estas la pli intime malgranda Madono de la kuniklo (Madonna del coniglio), realigita de la matura Ticiano c\u0302irkau\u0306 1530 kaj nuntempe konservata c\u0302e muzeo Luvro en Parizo. En g\u0302i la Virgulino tenas per sia mano kunikleton je purblanka felo kaj la tenera infano Jesuo vigle etendas brakon por g\u0302in tus\u0302i en bela printempa pejzag\u0302o. C\u0302i tie, krom la signifoj de morto kaj revivig\u0302o de Jesuo, brilas la dolc\u0302a familia momento de paco kaj amo, kaptita de la artista peniko en maniero ne kutima antau\u0306 li."}, {"text_idx": "#000001", "text": "Art-historiistoj nun pensas, ke la pentraj\u0302o Amo sankta kaj Amo profana ne plene kompreneblas sen konsideri g\u0302iajn rilatojn kun la historio de Venecio. La fama norditala urbo, tute proksima de la sideo de ILEI-kongreso en somero 2023, tiam estis ankorau\u0306 la c\u0302efurbo de vastaj komercaj trafikoj, pro kiuj en la mezepoko Marko Polo vojag\u0302is tra Azio g\u0302is C\u0302inion. Per tia Silka Voko interalie alvenis al Eu\u0306ropo spicoj por konservi kaj saporigi mang\u0302aj\u0302ojn au\u0306 fabriki kolorojn. La mara respubliko ankau\u0306 havis vastan ter-imperion, kiu inkluzivis Istrion kaj Dalmation, la insulon Kipron kaj italajn teritoriojn, kiel la proksiman urbon Padovon kaj la naskig\u0302lokon de Ticiano mem, la montaran Pieve di Cadore, unu el la enirejoj de Dolomitoj. Pro tio la artisto sin sentis tre forte ligita al Venecio kaj, kvankam dum lia longa vivo papoj, imperiestroj, reg\u0302oj kaj nobeluloj konkuris por gastigi lin, li preskau\u0306 neniam longe forlasis sian domon tie. C\u0302irkau\u0306 1515, la nur tridekjara Ticiano jam ig\u0302is la majstro de ties arta mondo. Li, fakte, perfektigis la nederland-devenan teknikon apliki olekolorajn tavolojn diafane vualitajn por harmoniigi homojn kun vastaj pejzag\u0302oj, kiu karakterizis la lokan skolon kontrau\u0306 la desegna fokuso de Florenco. Ankau\u0306 Amo sankta kaj Amo profana estas karakterizita de du inaj figuroj, unu preskau nuda kaj la alia ric\u0302e vestita, sur la fono de valoj kaj montetoj s\u0302ang\u0302ig\u0302antaj sub vesper-ora c\u0302ielo. Ilia ligo kun tia pejzag\u0302o estas tiel mistera, kiel en la fama Tempesto de lia majstro Giorgione (1478-1501). Nia kunikletoj trovig\u0302as en tia sceno por signifi ne tutan homan kontrolon, sed nepran harmonion inter homo kaj naturo, kun printempa revivigo post la malvarma vintro, lau\u0306 la cikla sezona reveno."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Tiam Venecio havis certe kialojn por esperi je pli bela estonto. Dank\u2019 al sia ofte s\u0302ang\u0302anta politiko de aliancoj, g\u0302i sukcesis reakiri preskau\u0306 c\u0302iujn teritoriojn perditajn kontrau\u0306 la potencoj de la Ligo de Cambrai, kies milito ekis en 1508. Sed estis ankorau\u0306 fres\u0302a la memoro de la malamika invado de Padovo, krom de la plurjara pesto, kiu kau\u0306zis la morton de Giorgione. En 1511 estis portitaj al Venecio kaj pendigitaj en Placo Sankta Marko pro s\u0302tatperfido la padovaj nobeloj, kiuj malfermis al la venkinta malamiko la pordojn de la urbo, esperante tiel savi g\u0302in de tuta detruo. Sed en 1514 okazis neatendita geedzig\u0302o, kiu kontribuis al ilia rehabilitigo. Fakte, la venecia nobelo Niccolo\u0300 Aurelio edzig\u0302is kun la juna Laura Bagarotto, filino kaj vidvino de tiuj ekzekutitaj gvidantoj. Amo sankta kaj Amo profana estis, do, epitalamo au\u0306 nupta donaco, eble zorge de la edzo mem au\u0306 de lia poeta amiko, la humanisto Pietro Bembo (1470-1547). La tradicio jam havis fortajn radikojn en la itala Renesanco, kiel pruvas la fama Printempo de Sandro Botticelli (1445-1510), kiu celebris geedzig\u0302on en familio Medici, la regantoj de Florenco. Oni povas, do, legi en la pentraj\u0302o de Ticiano heteroseksan re-legadon de la idealo de platona amo, kiu fine kunligas g\u0302in kun kristana geedzig\u0302o kaj generado, lau\u0306 la teorio, kiun Bembo disvolvigis en siaj filozofiaj diskursoj Gli Asolani, publikitaj en Venecio en 1505. Tiel, la nuda virino kun rug\u0302a drapiraj\u0302o kaj fajro en la mano signifus intelektan au\u0306 Dian amon, sed la griz-blanke vestita virino, kun ujo por lavi siajn manojn post la nasko kaj zono por simboli fidelon, estus la sama virino kiel amema edzino. Inter ili mediacias eta Kupido. En la pentraj\u0302o la kunikloj, fame multidaj bestoj, aperas dekstre de la nupte vestita virino, tiel substrekante tiun genereman signifon kiel ligitan al la nova familio."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Sed Maria Loh, en sia libro La tus\u0302o de Ticiano (Titian\u2019s Touch, 2019) aldonas kroman signifon al la bildo de la du virinoj. Ili sidas sur antikva tombo kun basreliefoj pri perforto, kiuj elvokas la trau\u0306matajn memorojn de la milito kaj de la mortigoj en la familio de la novedzino. Tamen, nuda virino tradicie ankau\u0306 signifas la Veron kaj la vestita virino en la pentraj\u0302o sidas en tre dignoplena maniero, sub pezaj vestoj, kaj serioze fiksas sian rigardon al la publiko. S\u0302i iom similas al reliefo de Venecio kiel Judito au\u0306 Justeco, kiu ankorau\u0306 ornamas la okcidentan fasadon de la dog\u0302ejo de Placo Sankta Marko. G\u0302i estas do tute proksime de la loko, kie Laura kaj s\u0302ia patrino devis spekti la pendigon de la patro. Do, la pentraj\u0302o de Ticiano forte plendas por la re-rajtigo de familio Bagarotto, kontrau\u0306 la senhonoriga akuzo, kiu kau\u0306zis ilian intiman perdon kaj socian falon. Tiel la filoj de la nova geedzig\u0302o, kiel la teneraj kunikloj en la herbo, estos protektitaj en sia simpleco kontrau\u0306 dang\u0302eraj malicoj kaj enviemoj."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La delikata varmo de Madono de la kuniklo ec\u0302 pli klare montras al ni Ticianon kiel homon, kiu g\u0302uis la familian vivon. La pentraj\u0302o intime renovigas la klasikan g\u0302enron de sankta konversacio (sacra conversazione), kiu tradicie montris la Virgulinon kaj Jesuon kune kun sanktoj kaj mecenatoj. Federiko II Gonzaga, la artema duko de Mantovo, kiu komisiis la pentraj\u0302on, aperas malantau\u0306e kiel Sanka Johano, dum la Madono kaj Sankta Katerino karese spektas la ludemon de la bebo kun la blanka kunikleto. La s\u0302afoj de Johano aludas al la mortigo de senpeka Jesuo kaj la printempa kuniklo signifas lian revivig\u0302on en la mistero de Pasko, sed la vera fokuso estas la rilato de vigla infano kun la malgranda mondo c\u0302irkau\u0306 li. Se ofte la vizag\u0302oj de bebo Jesuo en Renesancaj pentraj\u0302oj prezentis la trajtojn de maljunuloj, por simboli lian neordinaran sag\u0302econ, Raffaelo (1483-1520) kapablis doni al ni pli realismajn infanojn, imitante la seriozajn modelojn de antikvaj statuoj. Tamen nur Ticiano scipovis kapti la energion kaj emocion de siatempaj veraj infanoj, plenaj je vivemo kaj ebloj. Tiel dolc\u0302e kortus\u0302a estas la sceno, ke arthistoriistoj vidas en g\u0302i reflekton de la familiemo de la pentristo mem, kiu estis c\u0302iam fidela al sia edzino, tro frue forpasinta, kaj s\u0302atis pasigi tempon kun siaj gefiloj."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Pensante pri la malfacila jaro de milito kaj kronviruso, kiun ni lasas nun malantau\u0306 ni, ni povas esperi, ke la nova jaro de la kuniklo lau\u0306 la c\u0302ina kalendaro, kiel la molfelaj bestetoj de Ticiano, portos al ni la kapablon same intime g\u0302ui la renovigon de naturo kaj paco en la tuta mondo."}]