[{"text_idx": "#000000", "text": "C\u0302u vi vidas c\u0302iujn lingvojn supre de la pag\u0302o ? Ni tradukas rakontojn el Global Voices por ke civitanaj komunikiloj tra la mondo estu alireblaj por c\u0302iuj."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Lukas\u0302enka au\u0306 Lukas\u0302enko? Kial anglalingvaj amaskomunikiloj malsame skribas la familinomon de la belorusa s\u0302tatestro?"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Aro da titoloj el anglalingvaj amaskomunikiloj, montrantaj malsaman aliron de redakcioj al la familinomo de la s\u0302tatestro. Mapo de Belorusio lau\u0306 regionoj, kreita de uzanto Golbez (CC BY-SA 3.0). Foto de Aleksandr Lukas\u0302enko fare de Sergej Serebro, \u201cPopolaj novaj\u0302oj de Vitebsko\u201d (CC BY-SA 4.0). Kunmuntaj\u0302o fare de Georgia Popplewell (CC BY 3.0)."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Post la disputebla prezidenta baloto, okazinta la 9-an de au\u0306gusto, Belorusio estas centre de atento de la mondo kaj en amaskomunikiloj aperis malsamaj variantoj de la skribo de la familinomo de ties plurjara prezidento. Lukashenka au\u0306 Lukashenko: kiu estas g\u0302usta?"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Respondo: ambau\u0306 variantoj estas g\u0302ustaj. La nomo \u201c\u041b\u0443\u043a\u0430\u0448\u0435\u043d\u043a\u043e\u201d havas du malsamajn skribojn: beloruse \u2013 \u0410\u043b\u044f\u043a\u0441\u0430\u043d\u0434\u0440 \u041b\u0443\u043a\u0430\u0448\u044d\u043d\u043a\u0430, ruse \u2013 \u0410\u043b\u0435\u043a\u0441\u0430\u043d\u0434\u0440 \u041b\u0443\u043a\u0430\u0448\u0435\u043d\u043a\u043e. Do la angla transliterumo surbaze de la belorusa originalo aspektas kiel Alyaksandr Lukashenka, surbaze de la rusa versio \u2013 Aleksandr (Alexander) Lukashenko."}, {"text_idx": "#000009", "text": "La rusa, same kiel la belorusa, havas oficialan statuson en la Respubliko Belorusio, kie la log\u0302antaro plejparte estas pli-malpli dulingva. Kvankam tiuj c\u0302i lingvoj estas parte reciproke kompreneblaj, c\u0302ar ambau\u0306 apartenas al la orientslava lingvaro, ili tamen estas diferencaj. Hodiau\u0306 en la belorusa okazas s\u0302tataj solenaj\u0302oj, g\u0302in parolas s\u0302tatoficistoj en la ministerioj, tra la tuta lando estas starigitaj vojsignoj kun surskriboj en tiu c\u0302i lingvo. Tamen en la c\u0302iutaga vivo la plejparto de log\u0302antoj de grandaj urboj plu parolas ruse, kaj en la lastaj jaroj la nombro de belorusparolantoj malkreskis, parte pro malkresko de la rolo de la belorusa lingvo en edukado [en]."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Tia diferenco okazas ankau\u0306 rilate al la familia nomo de la estro de la opozicio: la angla versio de s\u0302ia nomo aspektas kiel Sviatlana Tsikhanouvskaya, se preni kiel bazon la belorusan version \u0421\u0432\u044f\u0442\u043b\u0430\u043d\u0430 \u0426\u0456\u0445\u0430\u043d\u043e\u0443\u0306\u0441\u043a\u0430\u044f. Sed g\u0302i transformig\u0302as je SvetlanaTikhanovskaya se transskribi g\u0302in de la rusa varianto (\u0421\u0432\u0435\u0442\u043b\u0430\u043d\u0430 \u0422\u0438\u0445\u0430\u043d\u043e\u0432\u0441\u043a\u0430\u044f)."}, {"text_idx": "#000012", "text": "La ondo de la protestoj rulig\u0302is tra la tuta lando, do oni povas fari la saman demandon pri la nomoj de diversaj urboj. C\u0302u laboristoj strikis en Grodno au\u0306 Hrodna? C\u0302u protestantoj manifestaciis en Gomel au\u0306 Homyel? En alilingvaj amaskomunikiloj, belorusaj toponimoj foje estas skribataj malsame."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Ec\u0302 pli komplikas la situacion la fakto, ke kvankam nun en la belorusa estas uzata la cirila alfabeto, g\u0302i havas ankau\u0306 tiun latinan \u2013 \u0141acinka, kiu estis uzata en la 19-a kaj komence de la 20-a jarcentoj, kaj dum la nazia okupado de Belorusa SSR dum la Dua mondmilito. Alian varianton de la skribo \u2013 Taras\u0302kevica \u2013 uzas kelkaj belorusparolantoj log\u0302antaj eksterlande. G\u0302i uzas preskau\u0306 la saman cirilan alfabeton, sed rifuzas kelkajn lingvajn reformojn, realigitajn en 1933."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Krome, ekde la 15-a jarcento, tatara islama malplimulto, log\u0302inta en grandprinclando Litovio, kies parto estis teritorio de la nuntempa Belorusio, skribis en la belorusa, uzante adaptitan formon de la araba skribo nomitan \u201c\u043a\u0456\u0442\u0430\u0431\u201d [en] au\u0306 \u0627\u0631\u0627\u0628\u06cc\u0635\u0627 (\u201carabica\u201c), poiomete perdante propran lingvon kaj alproprigante la belorusan, sed restante plu fidelaj al la islamo."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Tio povas memorigi al iuj legantoj la najbaran Ukrainion. Post la eventoj de 2014 kaj la sekvinta milito en la orienta parto de la lando, sur la pag\u0302oj de internacia gazetaro aperadis c\u0302iam pli da informoj pri tiu c\u0302i s\u0302tato. Post akraj disputoj, kelkaj eldonaj\u0302oj diris ke ili skribos la nomon de la ukraina c\u0302efurbo lau\u0306e al la ukraina transliterumo \u2013 Kyiv, ne kiel antau\u0306e \u2013 Kiev. En Ukrainio milionoj da homoj, multaj el kiuj estas etnaj ukrainoj, flue parolas la rusan, sed tiu c\u0302i lingvo ne estas oficiala. Do la orientaj urboj Kharkiv kaj Luhansk estas tradicie skribataj en la ukraina varianto, ne en la rusa (Kharkov kaj Lugansk), kiel ilin nomus multaj log\u0302antoj."}, {"text_idx": "#000016", "text": "La belorusa politika kaj sociolingvistika situacioj grave diferencig\u0302as de la ukraina. Sed tiuj problemoj plu konfuzas redaktorojn tra la mondo. En kelkaj germanaj eldonaj\u0302oj, la landon oni plu nomas Wei\u00dfrussland (lau\u0306vorte: \u201cBlanka Rusio\u201d), ne Belarus kiel preferas lokanoj. En la rusia gazetaro la landon, malgrau\u0306 protestoj de belorusoj, oni plu vaste nomas \u201cBelarussija\u201d."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Tiaj aferoj dau\u0306re pensigos redaktorojn tra la mondo al kiu ili pravigu siajn agojn \u2013 c\u0302u al la s\u0302tata lingvopolitiko, al la lingva praktiko de la log\u0302antoj de la lando au\u0306 al eksterlandaj legantoj, kiuj ofte konas malproksimajn lokojn sub tute aliaj \u2013 foje arkaig\u0302intaj \u2013 nomoj? Respondi tiujn demandojn ne estas c\u0302iam facile. Sed kiam la atento de la mondo estas alkroc\u0302ita al nekonata lando, travidebleco ig\u0302as la plej bona politiko, ebliganta al la legantoj kompreni la signifon de unusola litero."}, {"text_idx": "#000021", "text": "La historioj de koreoj en Kirgizio, konvertig\u0302intaj al islamo"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Kiel kurdlingvaj dividoj malhelpas aliron al informoj"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Rusiaj diplomatoj reagas al nova lingvoleg\u0302o en Kirgizio, revenigante kolonian pasintecon"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Aboni komentojn de c\u0302i tiu artikolo per retpos\u0302to"}, {"text_idx": "#000027", "text": "C\u0302iuj komentoj estas kontrolitaj de administranto. Ne sendu vian komenton pli ol unufoje c\u0302ar tiu povus esti markita kiel spamo.\nBonvolu konduti respekteme al aliaj. Komentoj kiuj enhavas malamajn esprimojn, obscenaj\u0302ojn kaj personajn atakojn ne estos aprobitaj."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Global Voices estas subtenata de la klopodoj de niaj volontulaj kontribuantoj, fondumoj, donacantoj kaj misio-servoj. Por pliaj informoj bonvolu legi nian Monkolektan Etikan Politikon."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Bonvolu subteni nian gravan laboron"}]