[{"text_idx": "#000000", "text": "Wikipedia's Nazism as translated by GramTrans"}, {"text_idx": "#000002", "text": "La ascendo de Hitler al potenco\nNokto de la longaj tranc\u0302iloj"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Naziismo aprobis teoriojn de rasa hierarkio kaj Socialdarvinismo, identigante la germanojn kiel parto de kion la nazioj rigardis kiel arjan au\u0306 nordian mastrorason.\nG\u0302i planis venki sociajn sekciojn kaj krei germanan homogenan socion bazitan sur rasa pureco kiu reprezentis la komunumon de popolo ( Volksgemeinschaft ).\nLa nazioj planis unuigi c\u0302iujn germanojn vivantajn en historie germana teritorio, same kiel gajnaj kromaj teroj por germana expansio sub la doktrino de Lebensraum kaj ekskludi tiujn kiujn ili opiniis c\u0302iu komunumon eksterteranojn au\u0306 \"malsuperajn\" vetkurojn.\nLa esprimo \"Nacisocialismo\" ekestis for el provoj krei naciisman redifinon de \"socialismo\", kiel alternativo al kaj internacia socialismo kaj libera merkatkapitalismo.\nNaziismo malaprobis la marksistan koncepton de klaskonflikto, kontrau\u0306batalis kosmopolitan internaciismon kaj serc\u0302is konvinki c\u0302iujn partojn de la nova germana socio subigi iliajn personajn interesojn al la \" g\u0302enerala bono \" kaj akcepti politikajn interesojn kiel la c\u0302efprioritaton de ekonomia organizo."}, {"text_idx": "#000009", "text": "La antau\u0306ulo de la NSDAP, la tutgermana naciisma kaj antisemita German Workers' Party, estis fondita la 5an de januaro 1919.\nDe la fruaj 1920-aj jaroj, Adolf Hitler supozis kontrolon de la organizo kaj renomis g\u0302in la partio de la National Socialist German Workers por plilarg\u0302igi g\u0302ian alogon.\nLa Nacia Socialisto-Programo estis adoptita en 1920 kaj postulis unuig\u0302inta Grandgermanio kiu neus civitanecon al judoj au\u0306 tiuj de juda deveno, dum ankau\u0306 apogante agraran reformon kaj la s\u0302tatigon de kelkaj industrioj.\nEn Mein Kampf (1924-1925), Hitler skizis la antisemitismon kaj kontrau\u0306-komunisma c\u0302e la koro de sia politika filozofio, same kiel lia malestimo por parlamenta demokratio kaj lia kredo je Germanio estas rekte al teritoria vastig\u0302o."}, {"text_idx": "#000010", "text": "En 1933, kun la subteno de tradiciaj konservativaj naciistoj, Hitler estis nomumita Federacia Kanceliero kaj la Nazioj iom post iom establis unu-partian s\u0302taton, sub kiuj judoj, politikaj kontrau\u0306uloj kaj aliaj \"nedezirindaj\" elementoj estis marg\u0302enigitaj kaj poste kiujn pluraj milionoj da homoj estis malliberigitaj kaj mortigitaj.\nLa Sturmabteilung (SA) kaj la SS (SS) funkciis kiel la miliciaj organizoj de la NSDAP.\nUzante plejparte la SS por la tasko, Hitler elpurigis la partio pli socie kaj ekonomie radikalaj frakcioj en la mez 1934 Nokto de la longaj tranc\u0302iloj kaj post la morto de President Hindenburg politika rajtigoj estis densaj en liaj manoj kaj li ig\u0302is la s\u0302tatestro de Germanio kun la titolo de Fu\u0308hrer au\u0306 \"gvidanto\".\nSekvante la malvenkon de la holokau\u0306sto kaj Germanio en 2-a Mondmilito, nur kelkaj frang\u0302as rasismajn grupojn, kutime referiten kiel neonazioj, dau\u0306re priskribas sin kiel anojn de Nacisocialismo."}, {"text_idx": "#000013", "text": "1 C\u0302efaj trajtoj de la naziismo\n2 Enpotencigo de la naziismo"}, {"text_idx": "#000014", "text": "La plena nomo de la partio estis Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (angle: la partio de National-Socialist German Workers) por kiu ili oficiale uzis la akronimon NSDAP."}, {"text_idx": "#000015", "text": "La esprimo \"nazio\" estis en uzo antau\u0306 la pliig\u0302o de la NSDAP kiel parollingva kaj malestima vorto por malantau\u0306en farmisto au\u0306 kamparano, karakterizante mallertan kaj mallertulon.\nTio estis derivita de nazio hipokorismo de la nomo de la germanaj viroj Ignatz (mem vario de la nomo de la viroj Ignaco) - Ignatz estanta komunnomo tiutempe en Bavario, la areo el kiuj la NSDAP eliris."}, {"text_idx": "#000016", "text": "En la 1920-aj jaroj, politikaj kontrau\u0306uloj de la NSDAP en la germana laborista movado reagis al tio kaj - uzi la pli fruan mallongigitan esprimon \"Sozi\" por Sozialisto (angle: socialisto) ekzemple [8] - mallongigis la unuan parton de la nomo de la partio, [ Na] tionalso [zi] alistische, al la aroganta \"nazio\", por asocii ilin kun la malestima uzo de la esprimo meciita supre."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Post la tiu de NSDAP pliig\u0302i al potenco en la 1930-aj jaroj, la uzo de la esprimo \"nazia\" flank itself au\u0306 en esprimoj kiel ekzemple \" nazia Germanio \", \" nazireg\u0302imo \" estis popularigita fare de germanaj ekziloj.\nDe ili, la esprimo disvastig\u0302is en aliajn lingvojn kaj g\u0302i estis poste alportita reen en Germanion post 2-a Mondmilito."}, {"text_idx": "#000018", "text": "En la angla, Naziismo estas la komunnomo por la ideologio kiun la partio rekomendis, kvankam pli rara alternativa literumo (kvankam reprezentante oftan elparolon) estas Naziismo ( / \u02c8 n \u0251\u02d0 t"}, {"text_idx": "#000019", "text": "La NSDAP nelonge adoptis la nomon \"nazion\" [ kiam?\nen provo reapropriate la esprimon, sed g\u0302i baldau\u0306 prirezignis tiun fortostrec\u0302on kaj g\u0302enerale evitis uzi la esprimon dum g\u0302i estis en povo."}, {"text_idx": "#000021", "text": "La plimulto de akademiuloj identigas Naziismon en kaj teorio kaj praktiko kiel formo de ekstremdekstra politiko.\nEkstremdekstraj temoj en Naziismo inkludas la argumenton ke supraj homoj havas rajton domini aliajn homojn kaj forigi socion de supozeblaj malsupraj elementoj.\nAdolf Hitler kaj aliaj propagandantoj neis la vidon ke Naziismo estis au\u0306 maldekstrema au\u0306 dekstrula, anstatau\u0306e ili oficiale portretis Naziismon kiel sinkreta movado.\nEn Mein Kampf, Hitler rekte atakis kaj maldekstreman kaj dekstrulan politikon en Germanio, diraj\u0302o:"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Hodiau\u0306 niaj maldekstremaj politikistoj aparte konstante insistas ke ilia malkurag\u0302ul-hearted kaj submetig\u0302ema ekstera politiko nepre rezultoj de la malarmado de Germanio, dum la vero estas ke tio estas la politiko de perfiduloj ...\nSed la politikistoj de La Dekstro meritas precize la saman riproc\u0302on.\nG\u0302i estis tra ilia mizera malkurag\u0302o ke tiuj banditoj de judoj kiuj venis en potencon en 1918 povis rabi g\u0302iajn brakojn de la nacio."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Se demandite c\u0302u li apogis la \"burg\u0302an dekstrularon\", Hitler asertis ke Naziismo estis ne ekskluzive por iu klaso kaj li ankau\u0306 indikis ke g\u0302i favoris nek la maldekstron nek la dekstron, sed konservis \"purajn\" elementojn de ambau\u0306 \"tendaroj\" per deklarado: \"De la tendaro de burg\u0302a tradicio, g\u0302i prenas nacian volforton, kaj de la materialismo de la marksista dogmo, vivanta, kreiva Socialismo\"."}, {"text_idx": "#000024", "text": "La nazioj estis forte influitaj de la post-mondo War I ekstremdekstra en Germanio, kiu tenis oftajn kredojn kiel ekzemple kontrau\u0306-marksismo, kontrau\u0306-liberalisma kaj antisemitismo, kune kun naciismo, malrespekto por la Traktato de Versajlo kaj kondamno de la Vajmara Respubliko por subskribado de la armistico en novembro 1918 kiu poste igis g\u0302in subskribi la Traktato de Versajlo.\nGrava inspiro por la nazioj estis la ekstremdekstra naciisma Freikorps , miliciaj organizoj kiuj okupig\u0302is pri politika perforto post 1-a Mondmilito.\nKomence, la post-mondo War I germana ekstremdekstra estis dominita fare de monarkistoj, sed la pli juna generacio, kiu estis rilataj al Vo\u0308lkisch naciismo, estis pli radikalaj kaj g\u0302i ne esprimis ajnan emfazon de la restarigo de la germana monarkio.\nTiu pli juna generacio deziris malmunti la Vajmaran Respublikon kaj krei novan radikalan kaj fortan s\u0302taton bazitan sur militema reganta etiko kiu povis revivigi la \"spiriton de 1914\" kiu estis rilata al germana nacia unueco ( Volksgemeinschaft )."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Antau\u0306 ol li alig\u0302is al la bavara armeo por batali en 1-a Mondmilito, Hitler vivis boheman vivstilon kiel ordinara strata akvarelartisto en Vieno kaj Munkeno kaj li konservis elementojn de tiu vivstilo pli poste, irante al lito tre malfrue kaj pliig\u0302ante en la posttagmezo, ec\u0302 post kiam li ig\u0302is Kanceliero kaj tiam Fuhrer.\nPost la milito, lia bataliono estis absorbita fare de la Bavara Soveta Respubliko de 1918 g\u0302is 1919, kie li estis elektita deputito Battalion Representative.\nLau\u0306 historiisto Thomas Weber, Hitler partoprenis la entombigon de komunista Kurt Eisner (germana judo), eluzante nigran funebrantan brakbendon sur unu brako kaj rug\u0302an komunistan brakbendon sur la alian, [31] kiujn li prenis kiel indico ke la politikaj kredoj de Hitler ankorau\u0306 ne solidig\u0302is.\nEn Mein Kampf, Hitler neniam menciis ajnan servon kun la bavara soveta respubliko kaj li deklaris ke li ig\u0302is antisemito en 1913 dum siaj jaroj en Vieno.\nTiu deklaro estis kontestita per la disputo ke li ne estis antisemito en tiu tempo, [32] ec\u0302 se estas establite ke li legis multajn antisemitajn terpecojn kaj fakajn revuojn dum tempo kaj admiris Karl Lueger, la antisemitan urbestron de Vieno.\nHitler s\u0302ang\u0302is siajn politikajn opiniojn en respondo al la subskribo de la Traktato de Versajlo en junio 1919 kaj estis tiam ke li ig\u0302is antisemita, germana naciisto.\nKiel nazio, Hitler esprimis opozicion al kapitalismo, koncerne g\u0302in kiel havado de judaj originoj kaj akuzis kapitalismon de tenado de nacielac\u0302etomono al la interesoj de parazita kosmopolita pensiul klaso."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Hitler prenis pragmatan pozicion inter la konservativaj kaj radikalaj frakcioj de la NSDAP, akceptante al privatproprieto kaj permesante kapitalismajn privatentreprenojn ekzisti tiel longe kiam ili adheris al la celoj de la nazia s\u0302tato, sed se kapitalisma privatentrepreno rezistis naziajn celojn, li serc\u0302is detrui g\u0302in.\nPost kiam la nazioj realigis potencon, SA de Ro\u0308hm lanc\u0302is atakojn kontrau\u0306 individuoj opiniitaj por esti rilataj al konservativa reago, sen la aprobo de Hitler.\nHitler konsideris la sendependajn agojn de Ro\u0308hm esti kaj malregulaj\u0302o kaj minaco al sia gvidado, same kiel minaco al la registaro c\u0302ar ili fremdigis kaj la konservativan prezidanton Paul von Hindenburg kaj la konservativ-orientitan germanan Armeon kaj endang\u0302erigis la rilaton de la registaro kun ili.\nTio rezultigis Hitler elpurigantan Ro\u0308hm kaj aliajn radikalajn membrojn de la SA en kio estis konata kiel la Nokto de la longaj tranc\u0302iloj."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Kvankam li kontrau\u0306batalis komunistan ideologion, Hitler publike lau\u0306dis la gvidanton de Sovet-Unio Josif Stalin kaj Stalinismon dum multaj okazoj.\nHitler lau\u0306dis Stalin pro serc\u0302ado purigi la Komunistan Partion de Sovetunio de judaj influoj, notante la purigon de Stalin de judaj komunistoj kiel ekzemple Lev Trockij, Grigorij Zinovjev, Lev Kamenev kaj Karl Radek.\nDum Hitler c\u0302iam intencis alporti Germanion en konflikton kun Sovet-Unio tiel kiun li povis akiri Lebensraum (\"vivejo\"), li apogis provizoran strategian aliancon inter Nazia Germanio kaj Sovet-Unio por formi oftan kontrau\u0306-liberalan fronton tiel ili povis platbati liberalajn demokratiojn, precipe Francio'n."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Unu el la plej signifaj ideologiaj influoj sur la nazioj estis la germana naciisto Johann Gottlieb Fichte, kies verkoj servis kiel inspiro al Hitler kaj aliaj NSDAP-membroj, inkluzive de Dietrich Eckart kaj Arnold Fanck.\nEn Speeches to the German Nation (1808), verkita meze de la okupacio de napoleona Francio de Berlino, Fichte postulis germana nacia revolucio kontrau\u0306 la francaj posedantoj, donante pasiajn publikajn paroladojn, armi siajn studentojn por batalo kontrau\u0306 la francoj kaj substreki la bezonon de ago de la germana nacio tiel g\u0302i povis liberigi sin.\nLa naciismo de Fichte estis popularisma kaj malfavoraj al tradiciaj elitoj, parolis pri la bezono de \"People Milito\" ( Volkskrieg) kaj prezentis konceptojn similajn al tiuj kiujn la nazioj adoptis.\nFichte antau\u0306enigis germanan esceptismon kaj substrekis la bezonon de la germana nacio por purigi sin (inkluzive de forigado de la germana lingvo de francaj vortoj, politiko kiun la nazioj entreprenis sur sia ascendo al potenco)."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Alia grava figuro en antau\u0306-nazia vo\u0308lkisk pensado estis Wilhelm Heinrich Riehl, kies laboro - Land und Leute ( tero kaj homoj, skribitaj inter 1857 kaj 1863) - kolektive ligita la organika germana Volk al g\u0302ia indig\u0302ena pejzag\u0302o kaj naturo, parigo kiu staris en ekstrema opozicio al la mekanika kaj materialisma civilizo kiu tiam formig\u0302is kiel rezulto de industriigo.\nGeografiistoj Friedrich Ratzel kaj Karl Haushofer pruntis de la laboro de Riehl kiel naziaj ideologoj Alfred Rosenberg kaj Paul Schultze-Naumburg faris;\nkiuj ambau\u0306 utiligis iuj el Riehl filozofien argumentado ke \"c\u0302iu nacis\u0302tato estis organismo kiu postulis specialan vivejon por pluvivi\".\nLa influo de Riehl estas malkas\u0302e videbla en la Blut und Boden ( Blut und Boden) filozofio lanc\u0302ita fare de Oswald Spengler, kiun la nazia agrikulturisto Walther Darre\u0301 kaj aliaj eminentaj Nazioj adoptis."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Vo\u0308lkisch naciismo kondamnis vantan materialismon, individuismon kaj sekularizis\nurba civilizo industria, rekomendante \"pli bonan\" socion bazitan sur etna germana \"homo-\" kulturo kaj germana \"sango\".\nG\u0302i kondamnis fremdulojn kaj eksterlandajn ideojn kaj deklaris ke judoj, framasonoj kaj aliaj estis \"perfiduloj al la nacio\" kaj malindaj de inkludo.\nVo\u0308lkisch naciismo vidis la mondon lau\u0306 naturleg\u0302o kaj romantismo kaj g\u0302i rigardis sociojn kiel organikajn, glorigante la virtojn de kampara vivo, kondamnante la neglekton de tradicio kaj la kadukig\u0302on de moralo, kondamnis la detruon de la natura medio kaj kondamnis \"kosmopolitajn\" kulturojn kiel ekzemple judoj kaj romano."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Dum lia juneco en Au\u0306strio, Hitler estis sag\u0302e influita fare de au\u0306stra Tut-g\u0302ermanista propagandanto Georg Ritter von Scho\u0308nerer, kiu rekomendis radikalan germanan naciismon, antisemitismon, kontrau\u0306-katolikismon, kontrau\u0306-slavan senton kaj anti-Habsburg-vidojn.\nDe von Scho\u0308nerer kaj liaj anoj, Hitler adoptis por la nazia movado la Heil saluton, la Fu\u0308hrer titolon kaj la modelon de absoluta partigvidado.\nHitler ankau\u0306 estis imponita per la popularisma antisemitismo kaj la kontrau\u0306-liberala burg\u0302a agitado de Karl Lueger, kiun c\u0302ar la urbestro de Vieno dum la tempo de Hitler en la grandurbo utiligis demagogian stilon de elokvento kiu alparolis la pli larg\u0302aj masoj.\nMale al von Scho\u0308nerer, Lueger ne estis germana naciisto kaj anstatau\u0306e estis por-katoliko Habsburg-subtenanto kaj nur uzis germanajn naciismajn nociojn foje por sia propra tagordo.\nKvankam Hitler lau\u0306dis kaj Lueger kaj Scho\u0308nerer, li kritikis la unuan por ne uzado de rasa doktrino kontrau\u0306 la judoj kaj slavoj."}, {"text_idx": "#000035", "text": "La koncepto de la arja raso, kiun la nazioj antau\u0306enigis, devenas de rasaj teorioj asertante ke eu\u0306ropanoj estas la posteuloj de Hind-iranaj setlantoj, homoj de antikva Hindio kaj antikva Irano.\nPropagandantoj de tiu teorio surbaze sian aserton de la fakto ke vortoj en eu\u0306ropaj lingvoj kaj vortoj en hindirana lingvaro havas similajn elparolojn kaj signifojn.\nJohann Gottfried Herder argumentis ke la g\u0302ermanaj homoj tenis proksimajn rasajn ligojn kun la antikvaj indianoj kaj la antikvaj la persaj, kiujn li asertis estis progresintaj homoj kiuj posedis grandan kapaciton por sag\u0302eco, nobelaro, modereco kaj scienco.\nSamtempuloj de Pas\u0302tisto utiligis la koncepton de la arja raso por desegni distingon inter kio ili opiniis por esti \"alta kaj nobla\" arja kulturo kontrau\u0306 tiu de \"parazita\" semida kulturo."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Nocioj de blanka supereco kaj arja rasa supereco agordis en la 19-a jarcento, kun blankaj supremacistoj konservantaj la kredon ke certaj grupoj de blankaj homoj estis membroj da arja \"mastroraso\" kiu estas supra al aliaj rasoj kaj precipe supra al la semida vetkuro, kiun ili asociis kun \"kultura sterileco\".\nArthur de Gobineau, franca rasa teoriulo kaj aristokrato, kulpigis la falon de la ancienre\u0301gime en Francio sur rasa degenereco kau\u0306zita de rasa miksado, por kiu li argumentis detruis la purecon de la arja raso, esprimo kiun li nur rezervis por g\u0302ermanaj homoj.\nLa teorioj de Gobineau, kiuj altiris fortan sekvantan en Germanio, [58] emfazis la ekziston de malakorda poluseco inter arjaj (la g\u0302ermanaj) kaj judaj kulturoj."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Radikala Antisemitismo estis antau\u0306enigita fare de eminentaj rekomendantoj de Vo\u0308lkisch naciismo, inkluzive de Eugen Diederichs, Paul de Lagarde kaj Julius Langbehn.\nDe Lagarde nomis la judojn \" bacilo, la aviad-kompanioj de kadukig\u0302o ...\nkiuj poluas c\u0302iun nacian kulturon ...\nkaj detruu c\u0302iujn kredojn kun ilia materialisma liberalismo\" kaj li postulis la ekstermado de la judoj.\nLangbehn postulis milito de neniigo kontrau\u0306 la judoj kaj liaj genocidaj politikoj estis publikigitaj fare de la nazioj kaj havitaj al soldatoj la fronto dum 2-a Mondmilito.\nUnu antisemita ideologo de la periodo, Friedrich Lange, ec\u0302 uzis la esprimon \"nacia socialismo\" priskribi sian propran kontrau\u0306-kapitalisma akceptas la Vo\u0308lkisch naciisman s\u0302ablonon."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Johann Gottlieb Fichte akuzis judojn en Germanio de estinti kaj neeviteble de dau\u0306ri esti \"s\u0302tato ene de s\u0302tato\" kiu minacis germanan nacian unuecon.\nFichte reklamis du opciojn por trakti tion: sia unua unu estante la kreaj\u0302o de juda s\u0302tato en Palestino tiel la judoj povus esti instigitaj por forlasi Eu\u0306ropon.\nLia dua opcio estis perforto kontrau\u0306 judoj kaj li diris ke la celo de la perforto estus \"fortranc\u0302i c\u0302iujn iliajn kapojn en unu nokto, kaj metis nova tiajn sur iliajn s\u0302ultrojn, kiuj ne devus enhavi ununuran judan ideon\"."}, {"text_idx": "#000041", "text": "The Protocols of the Elders of Zion (1912) estas antisemita falsaj\u0302o kreita fare de la spionservo de la rusa Empiro, la Okhrana.\nMultaj antisemitoj kredis ke g\u0302i estis reala kaj kaj tiel ig\u0302is vaste popularaj post 1-a Mondmilito.\nLa Protokoloj asertis ke ekzistis sekreta internacia juda komploto transpreni la mondon.\nHitler estis prezentita al La Protokoloj de Alfred Rosenberg kaj de 1920 pluen li enfokusigis siajn atakojn per asertado ke judismo kaj Marksismo estis rekte ligitaj, ke judoj kaj bols\u0302evikoj estis unuj kaj la samaj kaj ke Marksismo estis juda ideologio, tio ig\u0302is konata kiel \" juda Bols\u0302evismo \".\nHitler kredis ke La Protokoloj estis au\u0306tentaj."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Antau\u0306 la nazia c\u0302ieliro al potenco, Hitler ofte kulpigis moralan degeneron sur Rassenschande (\"rasa malpurigo\"), manieron certigi siajn anojn de sia dau\u0306ra antisemitismo, kiu estis kolorigita malsupre por populara konsumo.\nAntau\u0306 la indukto de la Nurenberga Vetkuro-Leg\u0302oj en 1935 de la nazioj, multaj germanaj naciistoj kiel ekzemple Roland Freisler forte apogis leg\u0302ojn por malpermesi Rassenschande inter Arjoj kaj Judoj kiel rasa s\u0302tatperfido.\nEc\u0302 antau\u0306 ol la leg\u0302oj estis oficiale pasigitaj, la nazioj malpermesis seksajn rilatojn kaj geedzig\u0302ojn inter partianoj kaj judoj.\nPartianoj trovitaj kulpaj de Rassenschande estis grave punitaj;\nkelkaj partianoj ec\u0302 estis mortkondamnitaj."}, {"text_idx": "#000043", "text": "La nazioj asertis ke Bismarck estis nekapabla kompletigi germanan nacian unuigon c\u0302ar judoj infiltris la germanan parlamenton kaj ili asertis ke ilia forigo de parlamento finis tiun malhelpon al unuigo.\nUtiligante la pik-en-la-dorsan miton, la nazioj akuzis judojn - kaj aliajn populaciojn kiujn g\u0302i konsideris ne-germanaj - de posedado de ekstra-naciaj lojalecoj, tiel pliseverigante germanan antisemitismon koncerne la Judenfrage (la judan Demando), la ekstremdekstra politika ento kiu estis populara kiam la etna Vo\u0308lkisch-movado kaj g\u0302ia politiko de Romantika naciismo por establado de Gro\u00dfdeutskland estis fortaj."}, {"text_idx": "#000044", "text": "La rasaj strategiopozicioj de naziismo eble evoluis el la vidoj de gravaj biologoj de la 19-a jarcento, inkluzive de franca biologo Jean-Baptiste Lamarck, tra la idealistversio de Ernst Haeckel de Lamarckismo kaj la patro de genetiko, germana botanikisto Johann Gregor Mendel.\nTamen, la verkoj de Haeckel poste estis kondamnitaj kaj malpermesis de librejoj kaj bibliotekoj fare de la nazioj kiel malkonvene por \"Nacia-Socialisto-formacio kaj eduko en la-Tria Reich\".\nTio eble estis pro lia \"monisto\" ateisma, materialistfilozofio, kiujn la nazioj mals\u0302atis.\nMale al darvinisma teorio, Lamarckiana teorio oficiale vicigis vetkurojn en hierarkio da evolucio de homsimioj dum darvinisma teorio ne prijug\u0302is vetkurojn en hierarkio de pli alta au\u0306 pli malalta evoluo de homsimioj, sed simple deklaris ke c\u0302iuj homoj kiel tutaj\u0302o progresis en sia evoluo de homsimioj.\nMultaj Lamarckian rigardis \"pli malaltajn\" vetkurojn kiel esti eksponitaj al malpliigado de kondic\u0302oj por ankau\u0306 sopiras iun signifan \"plibonigon\" de sia kondic\u0302o por okazi en la malkreskanta luno.\nHaeckel uzis Lamarckianan teorion por priskribi la ekziston de transrasa lukto kaj meti vetkuras kontrau\u0306 hierarkio de evolucio, intervalante de tute homo g\u0302is subhomo."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Mendela heredo, au\u0306 Mendelismo, estis apogitaj fare de la nazioj, same kiel de c\u0302efaj eu\u0306genetikistoj de la tempo.\nLa mendela teorio de heredo deklaris ke genetikaj trajtoj kaj atributoj estis pasitaj de unu generacio al alia.\nEugenicists utiligis mendelan heredoteorion por montri la translokigon de biologia malsano kaj kriplig\u0302ojn de gepatroj g\u0302is infanoj, inkluzive de mensa handikapo, dum aliaj ankau\u0306 uzis mendelan teorion por montri la heredon de sociaj trajtoj, kun vervalistoj postulantaj rasan naturon malantau\u0306 certaj g\u0302eneralaj trajtoj kiel ekzemple inventemo au\u0306 krima konduto."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Oswald Spengler, germana kultura filozofo, estis grava influo sur Naziismo, kvankam post 1933 li ig\u0302is fremdig\u0302inta de Naziismo kaj poste estis kondamnita de la nazioj pro kritikado de Adolf Hitler.\nLa koncepto de Spengler de nacia socialismo kaj kelkaj el liaj politikaj opinioj estis partumita fare de la nazioj kaj la Conservative Revolutionary-movado.\nLa opinioj de Spengler ankau\u0306 estis popularaj inter italo Fas\u0302istoj, inkluzive de Benito Mussolini."}, {"text_idx": "#000048", "text": "La libro The Decline of the West de Spengler (1918), verkita dum la finaj monatoj de 1-a Mondmilito, traktis la aserton de dekadenco de moderna eu\u0306ropa civilizo kiun li postulis estis kau\u0306zita de diss\u0302pruciganta kaj senreligian individuigon kaj kosmopolitismon.\nLa plej grava disertaj\u0302o de Spengler estis ke leg\u0302o de historia evoluo de kulturoj ekzistis implikante ciklon de naskig\u0302o, matureco, ag\u0302ig\u0302o kaj morto kiam g\u0302i atingas sian finan formon de civilizo.\nSur atingado de la punkto de civilizo, kulturo perdos it kreivan kapaciton kaj venkig\u0302os al dekadenco g\u0302is la apero de \" barbaroj \" kreas novan epokon.\nSpengler konsideris la okcidentan mondon kiel venkig\u0302is al dekadenco de intelekto, mono, kosmopolita urba vivo, senreligia vivo, diss\u0302prucigis\nindividuigo kaj estis c\u0302e la fino de sia biologia kaj \"spirita\" fekundeco.\nLi kredis ke la \"juna\" germana nacio kiel imperia potenco heredus la heredaj\u0302on de Romio, gvidus restarigon de valoro en \" sango \" kaj instinkto, dum la idealoj de raciismo volus esti rivelitaj same absurde."}, {"text_idx": "#000049", "text": "La nocioj de Spengler de \"Prussian socialismo\" kiel priskribite en lia libro Preussentum und Sozialismus (\"Prussiandom kaj Socialism\", 1919), influis Naziismon kaj la Conservative Revolutionary-movadon.\nSpengler skribis: \"La signifo de socialismo estas ke vivo estas kontrolita ne fare de la opozicio inter ric\u0302ulo kaj senhavuloj, sed de la rango tiu atingo kaj talento donas.\nTio estas nia libereco, libereco de la ekonomia despotismo de la individuo\".\nSpengler adoptis la kontrau\u0306-anglajn ideojn traktitajn fare de Plenge kaj Sombart dum 1-a Mondmilito kiu kondamnis anglan liberalismon kaj anglan parlamentarjismon rekomendante nacian socialismon kiu estis libera de Marksismo kaj tio ligus la individuon al la s\u0302tato tra korporaciist organizo.\nSpengler asertis ke socialismaj prusaj karakterizaj\u0302oj ekzistis en tuta Germanio, inkluzive de kreivo, disciplino, konzerno por la pli granda bona, produktiveco kaj oferado.\nLi preskribis militon kiel neceso per dirado: \"Milito estas la eterna formo de pli alta homa ekzisto kaj s\u0302tatoj ekzistas por milito: ili estas la esprimo de la volo al milito\"."}, {"text_idx": "#000050", "text": "La difino de Spengler de socialismo ne rekomendis s\u0302ang\u0302on al posedaj\u0302rilatoj.\nLi kondamnis Marksismon por serc\u0302ado trejni la proletaron por \"eksproprietigi la eksproprietigiston\", la kapitaliston kaj tiam por lasi ilin vivi vivon de libertempo sur tiu eksproprietigo.\nLi asertis ke \"Marksismo estas la kapitalismo de la laborista klaso\" kaj ne vera socialismo.\nLau\u0306 Spengler, vera socialismo estus en la formo de korporaciismo, deklarante ke \"lokaj juraj personoj organizis lau\u0306 la graveco de c\u0302iu okupo al la homoj kiel tutaj\u0302o;\npli alta reprezentantaro en stadioj supren al supera konsilio de la s\u0302tato;\nmandatoj revocablaj en iu tempo;\nneniuj organizitaj partioj, neniuj profesiaj politikistoj, neniuj periodaj elektoj\"."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Wilhelm Stapel, antisemita germana intelektulo, uzis la disertaj\u0302on de Spengler sur la kultura konfrontig\u0302o inter judoj kiel kiujn Spengler priskribis kiel Magianan popolon kontrau\u0306 eu\u0306ropanoj kiel fau\u0306stan popolon.\nStapel priskribis judojn kiel senterajn nomadajn popolojn en okupo de internacia kulturo per kio ili povas integri en okcidentan civilizon.\nKiel tia, Stapel asertas ke judoj estis altiritaj al \"internaciaj\" versioj de socialismo, pacifismo au\u0306 kapitalismo c\u0302ar kiel senteraj homoj la judoj malobeis diversajn naciajn kulturajn limojn."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Arthur Moeller-kamionetnesto Bruck estis komence la domina figuro de la Conservative Revolutionaries-influita Naziismo.\nLi malaprobis reakcian konservativismon proponante novan s\u0302taton ke li kreis la \"Trian Reik\", kiu unuigus c\u0302iujn klasojn sub au\u0306toritatema regulo.\nVan-nesto Bruck rekomendis kombinaj\u0302on de la naciismo de la dekstro kaj la socialismo de la maldekstro."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Fas\u0302ismo estis grava influo sur Naziismo.\nLa potencpreno de itala Fas\u0302isma gvidanto Benito Mussolini en la marto sur Romo en 1922 tiris admiron de Hitler, kiu malpli ol monaton poste komencis imiti sin kaj la NSDAP sur Mussolini kaj la Fas\u0302istoj.\nHitler prezentis la naziojn kiel formon de germana fas\u0302ismo.\nEn novembro 1923, la nazioj provis \"March on Berlin\" formitan post la marto lau\u0306 Romo, kiu rezultigis la malsukcesa Hitler-puc\u0302o Munkenon."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Hitler parolis pri Naziismo estanta ens\u0302uldig\u0302inta al la sukceso de la ascendo de Fascism al potenco en Italio.\nEn privata konversacio en 1941, Hitler diris ke \"la bruna c\u0302emizo vers\u0302ajne ne ekzistintus sen la nigra c\u0302emizo\", la \"bruna c\u0302emizo\" rilatanta al la nazia milico kaj la \"nigra c\u0302emizo\" rilatanta al la Fascist-milico.\nLi ankau\u0306 diris en salutoj al la 1920-aj jaroj: \"C\u0302u Mussolini estis preterdistancita de Marksismo, mi ne scias c\u0302u ni povus esti sukcesinta pri rezisti.\nC\u0302e tiu periodo Nacisocialismo estis tre delikata kresko\"."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Alia Naziaj politikistoj - aparte tiuj tiutempe rilatis kun la pli radikala flugilo de la partio kiel ekzemple Gregor Strasser, Joseph Goebbels kaj Heinrich Himmler - malaprobis italan Fas\u0302ismon, akuzante g\u0302in je esti tro konservativaj au\u0306 kapitalismaj.\nAlfred Rosenberg kondamnis italan Fas\u0302ismon pro estado rase konfuzita kaj havado de influoj de filosemitismo.\nStrasser kritikis la politikon de Fu\u0308hrerprinzip kiel estado kreita fare de Mussolini kaj konsiderita g\u0302ia c\u0302eesto en Naziismo eksterlandan importitan ideon.\nC\u0302ie en la rilato inter Nazia Germanio kaj fas\u0302isto Italio, kelkaj malsupra-estraj nazioj malestime rigardis fas\u0302ismon kiel konservativan movadon al kiu mankis plena revolucia potencialo."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Germana Naziismo emfazis germanan naciismon, inkluzive de kaj iredentismo kaj ekspansiismo.\nNaziismo tenis rasajn teoriojn bazitajn sur la kredo de la ekzisto de arja mastroraso kiu estis pli bona ol c\u0302iujn aliajn rasojn.\nLa nazioj substrekis la ekziston da rasa konflikto inter la arja raso kaj aliaj - precipe judoj, kiun la nazioj rigarditaj kiel miksraso kiu infiltris multoblajn sociojn kaj respondecis pri ekspluato kaj subpremo de la arja raso.\nLa nazioj ankau\u0306 kategoriigis slavojn kiel Untermensch."}, {"text_idx": "#000057", "text": "La germana nazia partio apogis germanajn reunuig\u0302ist-postulojn al Au\u0306strio, Alzaco-Loreno, la regionon nun konata kiel la C\u0302eh\u0302a Respubliko kaj la teritorio konata ekde 1919 kiel la Pola koridoro.\nGrava politiko de la germana nazia partio estis Lebensraum (\"vivejo\") por la germana nacio surbaze de asertoj ke Germanio post kiam 1-a Mondmilito alfrontis trolog\u0302ateckrizon kaj post kiam vastig\u0302o estis necesa por fini la trolog\u0302atecon de la lando ene de ekzistanta malvasta teritorio, kaj disponigi resursojn necesa al la bonfarto de it popolo.\nEkde la 1920-aj jaroj, la NSDAP publike antau\u0306enigis la vastig\u0302on de Germanio en teritoriojn tenitaj fare de Sovet-Unio."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Tra la paco kun Rusio la nutraj\u0302o da Germanio same kiel la zorgaj\u0302o de laboro devis estinti certigita per la akiro de tero kaj grundo, proksime de aliro al krudaj\u0302oj, kaj de amikecaj rilatoj inter la du teroj."}, {"text_idx": "#000060", "text": "De 1921 g\u0302is 1922, Hitler elvokis retorikon de kaj la atingo de Lebensraum implikanta la akcepton de teritorie reduktita Rusio same kiel apogaj rusaj s\u0302tatanoj en senpotencigado de la bols\u0302evikregistaro kaj establado de nova rusa registaro.\nLa sintenoj de Hitler s\u0302ang\u0302itaj antau\u0306 la fino de 1922, en kiu li tiam apogis aliancon de Germanio kun Britio por detrui Rusion.\nHitler poste deklaris kiom longe li intencis vastigi Germanion en Rusion:"}, {"text_idx": "#000061", "text": "Azio, kia maltrankviliga rezervujo de viroj!\nLa sekureco de Eu\u0306ropo ne estos certigita g\u0302is ni movis Azion reen malantau\u0306 la Urals.\nNeniu fakorganizita rusa s\u0302tato devas esti permesita ekzisti okcidente de tiu linio."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Politiko por Lebensraum planis mason vastig\u0302on de la limoj de Germanio al orienten de la Uralo.\nHitler planis por la \"pluso-\" rusa populacio vivante okcidente de la Urals por esti deportita en la oriento de la Urals."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Gu\u0308nther emfazis la Near Eastern-rasan heredaj\u0302on de Jews.\nGu\u0308nther identigis la maskonverton de la H\u0302azaroj al Judismo en la 8-a jarcento kiel kreado de la du gravaj filioj de la juda popolo, tiuj de c\u0302efe Near Eastern rasa heredaj\u0302o ig\u0302is la As\u0302kenazo (ke li nomis orientaj judoj) dum tiuj de c\u0302efe orienta rasa heredaj\u0302o ig\u0302is la Sefardoj (ke li vokis Suda Judojn).\nGu\u0308nther asertis ke la Near Eastern-speco estis kunmetita de komerce bravaj kaj sagacaj borsistoj, kiujn la tipo tenis fortajn psikologiajn manipulad kapablojn kiuj helpis ilin pri komerco.\nLi asertis ke la Near Eastern-vetkuro estis \"bredita ne multe por la konkero kaj ekspluato de naturo kiam g\u0302i estis por la konkero kaj ekspluato de homoj\".\nGu\u0308nther kredis ke eu\u0306ropaj homoj havis rase motivigitan malemon al popoloj da Near Eastern-rasa origino kaj siaj trajtoj, kaj kiel signojn de tio li montris multoblajn ekzemplojn de bildigoj de satanaj figuroj kun Near Eastern-fizionomioj en eu\u0306ropa arto."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Hitler deklaris ke rasa konflikto kontrau\u0306 judoj estis necesa por savi Germanion de sufero sub ili kaj ke li forsendis konzernojn ke la konflikto kun ili estis malhoma kaj maljusta:"}, {"text_idx": "#000070", "text": "Ni povas esti malhomaj, sed se ni savas Germanion ni realigis la plej grandan faron en la mondo.\nNi povas labori kun maljuston, sed se ni savas Germanion tiam ni forigis la plej grandan maljuston en la mondo.\nNi povas esti malmoralaj, sed se nia popolo estas savita ni malfermig\u0302is lau\u0306 la manieron por moraleco."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Nazia propagandisto Joseph Goebbels ofte utiligis antisemitan retorikon por substreki tiun vidon: \"La judo estas la malamiko kaj la detruanto da la pureco da sango, la konscia detruanto de nia raso ...\nKiel socialistoj, ni estas kontrau\u0306uloj de la judoj, c\u0302ar ni vidas, en la hebreoj, la enkarnig\u0302on de kapitalismo, la misuzo de la varoj de la nacio\"."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Naziismo malaprobis la marksistan koncepton de internaciista klasbatalo, sed apogis la \"klasbatalon inter nacioj\" kaj serc\u0302is solvi internan klasbatalon en la nacio dum g\u0302i identigis Germanion kiel proleta nacio batalanta kontrau\u0306 plutokrataj nacioj."}, {"text_idx": "#000073", "text": "En 1922, Hitler misfamigis aliajn naciismajn kaj racialistikajn partiojn kiel malligite de la maslog\u0302antaro, aparte pli malaltaj kaj laboristaraj junularoj:"}, {"text_idx": "#000074", "text": "La vervalistoj ne estis kapablaj je desegnado de la praktikaj konkludoj de g\u0302ustaj teoriaj jug\u0302oj, precipe en la juda Demando.\nLau\u0306 tiu maniero, la germana racialistika movado evoluigis similan padronon al tiu de la 1880-aj jaroj kaj 1890-aj jaroj.\nKiel en tiuj tagoj, g\u0302ia gvidado iom post iom falis en la manojn de tre honoraj, sed mirinde naivaj viroj de lernado, profesoroj, distriktokonsilistoj, bazlernejaj instruistoj, kaj advokatoj - en fus\u0302kontakto burg\u0302ulo, idealisma, kaj rafinis klason.\nAl g\u0302i mankis la varma spiro de la junforto de la nacio."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Nazia ideologio rekomendis ekskluzivajn virinojn de politika implikig\u0302o kaj limigado de ili al la sferoj de \" Kinder, Ku\u0308che, Kirche \" (infanoj, Kitchen, preg\u0302ejo).\nMultaj virinoj entuziasme apogis la registaron, sed formis siajn proprajn internajn hierarkiojn.\nLa propra opinio de Hitler en la demando pri virinoj en Nazia Germanio estis ke dum aliaj epokoj de germana historio spertis la evoluon kaj liberigon de la ina menso, la nacisocialisma celo estis esence eksterordinara en tio kiun g\u0302i deziris ke ilin por produktus infanon.\nSurbaze de tiu temo, Hitler siatempe rimarkis koncerne virinojn tion \"kun c\u0302iu infano kiun s\u0302i alportas en la mondon, s\u0302i kontrau\u0306batalas she batalon por la nacio.\nLa viro defendas la Volk, precize kiam la virino defendas la familion\".\nProto-natalist-programoj en Nazia Germanio ofertis favorajn pruntojn kaj stipendiojn al novedzigitoj kaj apogas ilin por naski idojn provizante ilin per kromaj instigoj.\nKoncipoprevento estis malinstigita c\u0302ar rase valoraj virinoj en Nazia Germanio kaj aborto estis malpermesitaj per striktaj lau\u0306leg\u0302aj mandatoj, inkluzive de malliberecaj punoj por virinoj kiuj serc\u0302is ilin same kiel malliberecajn punojn por kuracistoj kiuj elfaris ilin, dum al aborto por rase \"nedezirindaj\" personoj estis instigita."}, {"text_idx": "#000077", "text": "Dum frau\u0306le g\u0302is la fino mem de la registaro, Hitler ofte igis senkulpigojn pri sia okupata vivo malhelpi ajnan s\u0302ancon por geedzig\u0302o.\nInter nacisocialismaj ideologoj, geedzig\u0302o estis aprezita ne por moralaj konsideroj sed c\u0302ar g\u0302i disponigis optimuman reproduktomedion.\nHeinrich Himmler lau\u0306dire rakontis konfidulon kiuj kiam li establis la Lebensborn programon, organizo kiuj rimarkinde pliigus la naskfrekvencon de \"arjaj\" infanoj tra ekster-geedzaj rilatoj inter virinoj klasifikitaj kiel rase pura kaj sia maskla egalas, li havis nur la plej purajn virajn \"konceptasistantojn\" en pensoj."}, {"text_idx": "#000078", "text": "C\u0302ar la nazioj etendis la Rasenskande (\"rasoomalpurigo\") leg\u0302on al c\u0302iuj fremduloj komence de la milito, [116] pamfletoj estis emisiitaj al germanaj virinoj kiuj ordigis ilin eviti seksajn rilatojn kun gastlaboristoj kiuj estis alportitaj al Germanio kaj la pamfletoj ankau\u0306 ordonis al germanaj virinoj rigardi tiujn samajn gastlaboristojn kiel dang\u0302eron al sia sango.\nKvankam la leg\u0302o estis uzebla al ambau\u0306 seksoj, germanaj virinoj estis punitaj pli grave por havado de seksaj rilatoj kun eksterlandaj malvolaj laboristoj en Germanio.\nLa nazioj eligis la polajn dekretojn la 8an de marto 1940 kiu enhavis regularojn koncerne la polajn malvolajn laboristojn ( Zivilarbeiter) kiuj estis alportitaj al Germanio dum 2-a Mondmilito.\nUnu el la regularoj deklaris tiel ajnan Poluson \"kiu havas seksajn rilatojn kun germana viro au\u0306 virino, au\u0306 aliras ilin en iu alia nedeca maniero, estos punita per morto\"."}, {"text_idx": "#000079", "text": "Post kiam la dekretoj estis realigitaj, Himmler deklaris:"}, {"text_idx": "#000080", "text": "Kungermanoj kiuj okupig\u0302as pri seksaj rilatoj kun viraj au\u0306 inaj g\u0302entilaj laboristoj de la pola nacieco, faras aliajn malmoralajn agojn au\u0306 engag\u0302as nove enamig\u0302inte aferojn devas esti arestitaj tuj."}, {"text_idx": "#000081", "text": "La nazioj poste eldonis similajn regularojn kontrau\u0306 la orientaj laboristoj ( Ost-Arbeiters), inkluzive de la altrudo de la mortopuno se ili okupig\u0302is pri seksaj rilatoj kun germanaj personoj.\nHeydrich eligis dekreton la 20an de februaro 1942 kiu deklaris ke amoro inter germana virino kaj rusa laboristo au\u0306 militkaptito rezultigus la rusan viron estantan punita kun la mortopuno.\nAlia dekreto eligita fare de Himmler la 7an de decembro 1942 deklaris ke c\u0302iu \"neau\u0306torizita amoro\" rezultigus la mortopunon.\nC\u0302ar la Juro por la Protekto de Germana Sango kaj germana Honoro ne permesis mortpunon por rasmalpurigo, specialkortumoj estis kunvenigitaj por permesi al la mortopuno esti trudita en kelkaj kazoj.\nGermanaj virinoj akuzitaj je rasmalpurigo estis mars\u0302itaj tra la stratoj kun sia kapo razitaj kaj afis\u0302oj detaligantaj siajn krimojn estis metitaj c\u0302irkau\u0306 siaj koloj [164] kaj tiuj jug\u0302itaj pro rasmalpurigo estis senditaj al koncentrejoj.\nKiam Himmler lau\u0306dire demandis Hitler kio la puno devus esti por germanaj knabinoj kaj germanaj virinoj kiuj estis trovitaj kulpaj de rasmalpurigo kun militkaptitoj (POWoj), li ordonis tiel \"c\u0302iun POW kiu havas rilatojn kun germana knabino au\u0306 germano estus pafita\" kaj la germana virino devus esti publike humiligita \"havante she hararon tondita kaj estante sendita al koncentrejo\"."}, {"text_idx": "#000082", "text": "La League of German Girls (Ligo de germanaj knabinoj) estis precipe rigardita kiel instrukciado de knabinoj eviti rasmalpurigon, kiu estis traktita kun speciala graveco por junaj inoj."}, {"text_idx": "#000084", "text": "La NSDAP Programo de 1920 garantiita libereco por c\u0302iuj religiemaj nominalaj valoroj kiuj ne estis malamikaj al la S\u0302tato kaj g\u0302i ankau\u0306 apogis Positive Christianity por kontrau\u0306batali \"la Jewish-materialisman spiriton\".\nPozitiva kristanismo estis modifita versio de kristanismo kiu emfazis rasan purecon kaj naciismon.\nLa nazioj estis helpitaj fare de teologoj kiel ekzemple Ernst Bergmann.\nEn lia laboro Die 25 Thesen der Deutschreligion ( Twenty-five Points of the German Religion (Dudek kvin Poentoj de la germana Religio), Bergmann tenis la vidon ke la Malnova Testamento de la Biblio estis malpreciza kune kun partoj de la Nova Testamento, asertis ke Jesuo ne estis judo sed estis anstatau\u0306e de arja origino kaj li ankau\u0306 asertis ke Adolf Hitler estis la nova mesio."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Hitler kondamnis la Malnovan Testamenton c\u0302ar \"la Biblio\" kaj uzantaj komponentoj de satano de la Nova Testamento li provis pruvi ke Jesuo estis kaj arjo kaj antisemito citante trairejojn kiel ekzemple\nJohano 8:44 kie Hitler notis ke Jesuo alkrias \"la judojn\", same kiel diri al ili \"via patro estas la diablo\" kaj la Cleansing of the Temple (Purigo de la Templo), kiu priskribas la vipadon de Jesuo de la \"Infanoj de la Diablo\".\nHitler asertis ke la Nova Testamento inkludis misprezentojn de Paul la Apostolo, kiun Hitler priskribis kiel \"amasmurdiston farig\u0302is sankta\".\nEn ilia propagando, la nazioj uzis la verkadojn de Martin Luther, la fondinto de Protestantismo.\nIli publike elmontris originan eldonon de Luter estas En la judoj kaj siaj Mensogoj dum la c\u0302iujaraj Nurenbergo-amaskunvenoj.\nLa nazioj aprobis la por-nazian protestantan German Christians organizon."}, {"text_idx": "#000087", "text": "Historiisto Michael Burleigh asertas ke Naziismo uzis kristanismon por politikaj celoj, sed tia uzo postulis ke \"fundamentaj dogmoj estis nudigitaj eksteren, sed la restanta difuza religia emocieco havis siajn uzojn\".\nBurleigh asertas ke la koncepto de Naziismo de spiriteco estis \"sing\u0302ene pagana kaj primitiva\".\nTamen, historiisto Roger Griffin malaprobas la aserton ke Naziismo estis c\u0302efe pagana, notante tion kvankam ekzistis kelkaj influaj nov-paganist en la NSDAP, kiel ekzemple Heinrich Himmler kaj Alfred Rosenberg, ili reprezentis malplimulton kaj iliaj opinioj ne influis nazian ideologion preter g\u0302ia uzo por simboleco.\nNotig\u0302as ke Hitler kondamnis g\u0302ermanan paganismon en Mein Kampf kaj kondamnis la paganismon de Rosenberg kaj Himmler kiel \"sensencaj\u0302o\"."}, {"text_idx": "#000088", "text": "G\u0302enerale parolante, naziaj teoriuloj kaj politikistoj kulpigis la antau\u0306ajn ekonomiajn fiaskojn de Germanio en politikaj kialoj kiel la influo de Marksismo en la laborantaro, la malbonau\u0306guraj kaj eluzaj intrigoj de kion ili nomis kaj la veng\u0302emon de la militdamag\u0302okompens postuloj de la okcidentaj politikaj gvidantoj internacia judismo.\nAnstatau\u0306e de tradiciaj ekonomiaj instigoj, la nazioj ofertis solvojn de politika naturo, kiel ekzemple la elimino de organizitaj laborgrupoj, rearmado (en malobservo de la Versailles Traktato) kaj biologia politiko.\nDiversaj laborprogramoj dizajnitaj por establi plen-dungadon por la germana populacio estis starigitaj post kiam la nazioj usurpis plenan nacian povon.\nHitler apogis nacie apogis projektojn kiel la konstruado de la Au\u0306tvojo, la enkondukon da la au\u0306to de pagebla popolo ( Volkswagen ) kaj poste la nazioj fortigis la ekonomion tra la komerco kaj dungado generita per armea rearmado.\nNe nur la nazioj profitis frue en la ekzisto de la registaro el la unua post-depresia ekonomia ekprospero, siaj publiklaboraj projektoj, task-akira programo kaj subvenciita hejma riparprogramo reduktis senlaborecon je tiel multe kiel 40 procentoj en unu jaro, evoluo kiu moderigis la malfavoran psikologian klimaton kau\u0306zitan de la pli frua ekonomia krizo kaj instigis germanojn por mars\u0302i en pas\u0302o kun la registaro."}, {"text_idx": "#000089", "text": "Por protekti la germanan popolon kaj valuton de volatilaj merkatfortoj, la nazioj ankau\u0306 promesis socialajn politikojn kiel nacia laborservo, s\u0302tat-provizitsanservo, garantiis pensiojn kaj agraran kompromisprogramon.\nAgraraj politikoj estis precipe gravaj al la nazioj c\u0302ar ili egalrilatis ne j\u0302us al la ekonomio sed al sia geopolitika koncepto de Lebensraum ankau\u0306.\nPor Hitler, la akiro de tero kaj grundo estis necesaj\u0302o en muldado de la germana ekonomio.\nLigi farmistojn al ilia tero, vendi agrikulturan teron estis malpermesita.\nFarmproprieto estis nominale privata, sed komercaj monopolrajtoj estis konceditaj al merkatigokomisionoj por kontroli produktadon kaj prezojn kun seksa kvotigo.\nLa \"Hereda Bieno-Juro de 1933\" establis kartelstrukturon sub registaro konata kiel la Reiksna\u0308hrstand (RNST) kiu determinis \"c\u0302ion de kiuj semoj kaj sterkoj estis uzitaj al kiel alterig\u0302i estis hereditaj\"."}, {"text_idx": "#000090", "text": "La nazioj serc\u0302is akiri subtenon de laboristoj deklarante Tagon de la Laboro, tagon festitan fare de organizita laboro, por esti pagita ferio kaj tenis festadojn la 1an de majo 1933 por honori germanajn laboristojn.\nLa nazioj emfazis ke Germanio devas honori siajn laboristojn.\nLa registaro kredis ke la nura maniero eviti ripeton de la katastrofo de 1918 devis certigi la subtenon de laboristoj por la germana registaro.\nLa nazioj volis havi c\u0302iujn germanojn partoprenas en la Majfestadoj en la espero ke tio helpus malkonstrui klasmalamikecon inter laboristoj kaj burg\u0302oj.\nKantoj en lau\u0306do de laboro kaj laboristoj estis luditaj per s\u0302tatradio dum Tago de la Laboro same kiel artfajraj\u0302o kaj aviadilspektaklo en Berlino.\nHitler parolis pri laboristoj kiel patriotoj kiuj konstruis la industrian forton de Germanio, honore servis en la milito kaj asertis ke ili estis subpremitaj sub ekonomia liberalismo.\nLa Berlinano Morgenpost, kiu estis forte asociita kun la politika maldekstro en la pasinteco, lau\u0306dis la Majfestadojn de la registaro."}, {"text_idx": "#000091", "text": "La nazioj dau\u0306rigis socialsubtenajn politikojn iniciatitajn fare de la registaroj de la Vajmara Respubliko kaj mobilizitaj volontulas por helpi tiujn malric\u0302ajn, \"ras-meritajn\" germanojn tra la National Socialist People's Welfare (NSV) prezidanto Erich Hilgenfeldt organizo.\nTiu organizo vidis bonfarajn agadojn, kaj ig\u0302is la plej granda civita organizo en Nazia Germanio.\nSukcesaj klopodoj estis faritaj por ig\u0302i etburg\u0302ajn virinojn implikite en socia laboro helpanta grandajn familiojn.\nLa Winter Relief kampanjoj funkciis kiel rito por generi publikan simpation.\nG\u0302ojfajroj estis faritaj da la alimaniere koloraj c\u0302apoj de lernantoj kiel simbole por la forigo de klasdiferencoj.\nGrandaj festadoj kaj simboleco estis uzitaj grandskale por apogi ke tiuj okupig\u0302is pri fizika laboro nome de Germanio, kun gvidaj Nacisocialistoj ofte lau\u0306dante la \"honoron de laboro\", kiu kreskigis senton de komunumo ( Gemeinschaft) por la germana popolo kaj antau\u0306enigis solidarecon direkte al la nazia celo."}, {"text_idx": "#000092", "text": "Hitler kredis ke privata proprieto estis utila en tio kiun g\u0302i apogis al kreiva konkurado kaj teknikan novigadon, sed insistis ke g\u0302i devis harmonii kun naciaj interesoj kaj esti \"produktiva\" prefere ol \"parazita\".\nPrivatproprietrajtoj estis kondic\u0302aj sur la ekonomia reg\u0302imo de uzo kaj se g\u0302i ne avancis naziajn ekonomiajn celojn, tiam la s\u0302tato povis naciigi g\u0302in.\nKvankam la nazioj privatigis publikajn posedaj\u0302ojn kaj publikajn servojn, ili ankau\u0306 pliigis ekonomian s\u0302tatkontrolon.\nSub nazia ekonomiko, libera konkurado kaj memreguligaj merkatoj malpliig\u0302is, sed la sociaj darvinisto kredoj de Hitler igis lin malvolonta tute ignori komerckonkuradon kaj privatproprieton kiel ekonomiaj motoroj."}, {"text_idx": "#000093", "text": "Hitler c\u0302efe rigardis la germanan ekonomion kiel instrumenton de potenco kaj kredis ke la ekonomio ne rekte kreis ric\u0302aj\u0302on kaj teknikan progreson plibonigi la vivokvaliton por la log\u0302antaro de nacio, tial ekonomia sukceso estis plej grava en tio kiel g\u0302i disponigita la rimedoj kaj materialaj fundamentoj necesaj por armea konkero.\nDum ekonomia progreso generita de nacisocialismaj programoj havis sian rolon en trankviligado de la germana popolo, la nazioj kaj Hitler aparte ne kredis ke ekonomiaj solvoj sole estis sufic\u0302aj pus\u0302i Germanion sur la scenejo kiel mondpotenco.\nLa nazioj tiel serc\u0302is unue certigi komandekonomion tra g\u0302enerala ekonomia revivig\u0302o akompanita per masiva armea elspezado por rearmado, aparte poste tra la efektivigo de la Kvar Jarplano, kiu plifirmigis ilian regulon kaj firme certigis komandrilaton inter la germana armiloindustrio kaj la nacisocialisma registaro.\nInter 1933 kaj 1939, armeaj elspezoj estis suprena de 82 miliardoj Reichsmarks kaj reprezentis 23 procentojn de la malneta nacia produkto de Germanio kiam la nazioj mobilizis siajn homojn kaj ekonomion por milito."}, {"text_idx": "#000094", "text": "Historiistoj Ian Kershaw kaj Joachim Fest argumentas ke en post-monda War I Germanio, la nazioj estis unu el multaj naciisto kaj fas\u0302isto partioj batalantaj por la gvidantaro de la kontrau\u0306komunista movado de Germanio.\nLa nazioj asertis ke komunismo estis dang\u0302era al la bonfarto de nacioj pro g\u0302ia intenco dissolvi privatproprieton, g\u0302ian subtenon de klaskonflikto, g\u0302ian agreson kontrau\u0306 la burg\u0302a klaso, g\u0302ian malamikecon kontrau\u0306 malgranda komerco kaj g\u0302ia ateismo.\nNaziismo malaprobis klasan konflikt-bazitan socialismon kaj ekonomian egalrajtecon, preferante anstatau\u0306e plurtavolan ekonomion kun sociaj klasoj surbaze de merito kaj talento, retenante privatproprieton kaj la kreadon de nacia solidareco kiu transcendas klasan barieron."}, {"text_idx": "#000095", "text": "Dum la 1920-aj jaroj, Hitler instigis malsimilajn naziajn frakciojn por kunig\u0302i en opozicio al Jewish Bolshevism.\nHitler asertis ke la \"tri s\u0302arg\u0302oj\" de \"Jewish Marxism\" estis demokratio, pacifismo kaj internaciismo."}, {"text_idx": "#000096", "text": "Dum parolado kiun Hitler ofte ripetis dum au\u0306gusto 1920 titolitajn \"kial-Ni aro anti-semidojn\", li deklaris: \"C\u0302ar ni estas socialistoj, ni devas nepre ankau\u0306 esti antisemitoj c\u0302ar ni volas batali kontrau\u0306 la tre kontrau\u0306e: materialismo kaj mamonismo ...\nKiel povas vi ne esti antisemito, estante socialisto!\nJoseph Goebbels publikigis pamfleton titolita La Nazia-Sozi kiuj donis mallongajn punktojn de kiel Nacisocialismo deviis de Marksismo.\nEn 1930, Hitler diris: \"nia adoptite esprimon \"socialisto\" havas nenion farendaj\u0302o kun marksista Socialismo."}, {"text_idx": "#000098", "text": "La nazioj argumentis ke kapitalismo difektas naciojn pro internacia financo, la ekonomia domineco de grandkomerco kaj judaj influoj.\nNaziaj propagandafis\u0302oj en laboristaklasaj distriktoj substrekis antkapitalismoj, kiel ekzemple unu kiu diris: \"La prizorgado de putra industria sistemo havas nenion farendaj\u0302o kun naciismo.\nmi povas ami Germanion kaj malami kapitalismon\"."}, {"text_idx": "#000099", "text": "Kaj en publika kaj malpublike, Hitler esprimis malestimon por kapitalismokverelado ke g\u0302i tenas nacielac\u0302etomonon je la avantag\u0302oj de parazita kosmopolita pensiul klaso.\nLi kontrau\u0306staris libera surmerkatigas la profit-serc\u0302antajn impulsojn de kapitalismo kaj deziris ekonomion en kiuj komunuminteresoj estus konfirmitaj.\nHitler ankau\u0306 malfidis kapitalismon por esti nefidinda pro g\u0302ia egoismo kaj li preferis s\u0302tatregulitan ekonomion kiu estas subigita al la interesoj de la Volk ."}, {"text_idx": "#000100", "text": "Hitler rakontis partiestron en 1934: \"La ekonomia sistemo de nia tago estas la kreado de la judoj\".\nHitler diris al Benito Mussolini ke tiu kapitalismo \"prizorgis sian kurson\".\nHitler ankau\u0306 diris ke la komercburg\u0302aro \"scias nenion krom sia profito.\n\"Patrujo\" estas nur vorto por ili\".\nHitler estis propre nau\u0306zita pro la verdiktaj burg\u0302aj elitoj de Germanio dum la periodo de la Vajmara Respubliko, kiu li referite kiel \"malkurag\u0302aj fekoj\"."}, {"text_idx": "#000102", "text": "Kelkaj aliaj nazioj tenis fortajn revoluciajn socialismajn kaj kontrau\u0306-kapitalismajn kredojn, plej elstare Ernst Ro\u0308hm, la gvidanton de la Sturmabteilung (SA).\nRo\u0308hm asertis ke la ascendo de la naziaj al potenco konsistigis nacian revolucion, sed insistis ke socialisto \"dua cirkulado\" estis postulataj por nazia ideologio por esti plenumitaj.\nSA de Ro\u0308hm komencis atakojn kontrau\u0306 individuoj opiniitaj por esti rilata al konservativa reago.\nHitler vidis la sendependajn agojn de Ro\u0308hm kiel malobservado kaj eventuale minacanta sian gvidadon, same kiel endang\u0302eriganta la registaron fremdigante la konservativan prezidanton Paul von Hindenburg kaj la konservativ-orientitan germanan Armeon.\nTio rezultigis Hitler elpurigantan Ro\u0308hm kaj aliajn radikalajn membrojn de la SA."}, {"text_idx": "#000103", "text": "Alia radikala nazio, Propaganda Minister Joseph Goebbels, stresis la socialisman kvaliton da Naziismo kaj postulis en sia taglibro en la 1920-aj jaroj ke se li devus elekti inter Bols\u0302evismo kaj kapitalismo, li diris \"en fina analizo\", \"estus pli bone ke nin irus malsupren kun Bols\u0302evismo ol vivas en eterna sklaveco sub kapitalismo\"."}, {"text_idx": "#000104", "text": "Sub Naziismo, kun g\u0302ia emfazo de la nacio, individuismo estis kondamnita kaj anstatau\u0306e graveco estis metita sur germanojn apartenantajn al la germana Volk kaj \" la komunumo de homoj \" ( Volksgemeinschaft).\nHitler deklaris ke \"c\u0302iu agado kaj c\u0302iu bezono de c\u0302iu individuo estos reguligitaj per la kolektiveco reprezentita fare de la partio\" kaj ke \"ekzistas jam ne c\u0302iuj liberaj sferoj en kiuj la individuo apartenas al li mem\".\nHimmler pravigis la establadon de subprema polics\u0302tato, en kiu la sekurecaj tac\u0302mentoj povis ekzerci potencon propraau\u0306toritate, per asertado ke nacia sekureco kaj ordo devus preni prioritaton super la bezonoj de la individuo."}, {"text_idx": "#000105", "text": "Lau\u0306 la fama filozofo kaj politika teoriulo, Hannah Arendt, la allogeco de Naziismo c\u0302ar totalisma ideologio (kun sia kuna mobilizado de la germana populacio) log\u0302is ene de la konstrukcio de helpi al tiun sociinterkonsento kun la kogna disonancfortrezultanto de la tragedia interrompo de la Unumondo-Milito kaj la ekonomia kaj materiala sufero sekva g\u0302is la Depresio kaj alportis por ordigi la revolucian agitadon okazante tute c\u0302irkau\u0306 ili.\nAnstatau\u0306e de la pluropo kiu ekzistis en demokrataj au\u0306 parlamentaj s\u0302tatoj, Naziismo kiam totalisma sistemo promulgis \"klarajn\" solvojn al la historiaj problemoj konfrontitaj de Germanio, pagigis subtenon de-pravigante la antau\u0306an registaron de Vajmaro kaj disponigis politikist-biologian padon al pli bona estonteco, unu libera de la necerteco de la pasinteco.\nEstis la diss\u0302prucigitaj kaj malkontentaj tumoroj kiun Hitler kaj la partielito indikis en speciala direkto kaj utiligante sag\u0302an propagandon por transformi ilin en ideologiajn anojn, ekspluatitajn en alportado de Naziismo al vivo."}, {"text_idx": "#000106", "text": "Dum la ideologoj de Naziismo, tre kiel tiuj de Stalinismo, abomenis demokratan au\u0306 parlamentan administradon kiel trejnite en Usono au\u0306 Britio, ilia disopinieco estas granda.\nEpistema krizo okazas kiam oni provas sintezi kaj kompari Naziismon kaj Stalinismon kiel du-flankoj de la sama monero al iliaj simile tiranaj gvidantoj, s\u0302tatkontrolitaj ekonomioj kaj subpremaj policstrukturoj Nome, dum ili partumas oftan teman politikan konstruon, ili estas totale malamikaj unu al la alia en siaj mondrigardoj kaj kiam pli singarde analizite unu kontrau\u0306 la alia sur unu-al-unu nivelo, \"malakordaj malsimetrio-\" rezultoj."}, {"text_idx": "#000107", "text": "Sekvante la malvenkon de Nazia Germanio en 2-a Mondmilito kaj la fino de la holokau\u0306sto, malkas\u0302aj esprimoj de subteno por naziaj ideoj estis malpermesitaj en Germanio kaj aliaj eu\u0306ropaj landoj.\nTamen, movadoj kiuj mem-identigas kiel Nacisocialisto au\u0306 kiuj estas priskribitaj kiel adherante al Nacisocialismo dau\u0306re ekzistas lau\u0306 la periferioj de politiko en multaj okcidentaj socioj.\nideologio, multaj konscie adoptas la simbolojn de Nazia Germanio."}, {"text_idx": "#000108", "text": "Politikaj vidoj de Adolf Hitler"}, {"text_idx": "#000128", "text": "Deutsche Zeitung in den Niederlanden"}, {"text_idx": "#000129", "text": "Tag der Freiheit: Unsere Wehrmacht"}, {"text_idx": "#000134", "text": "Fas\u0302ismaj movadoj de lando ( A-F"}, {"text_idx": "#000138", "text": "Naziismo au\u0306 nacisocialismo estas ideologio, kiu karakterizis la pensojn kaj agadojn de la potenculoj en Germanio en la jaroj 1933-1945. La partio de la germana naziismo nomig\u0302is Nacisocialisma Germana Laborista Partio."}, {"text_idx": "#000139", "text": "La vorto Nacisocialismo (do nacia socialismo) en Federacia Respubliko Germanio estis preferita. Ja en la germana \"Nationalsozialismus\" sugestas proksimon al socialismo. Tiu lingvouzo dau\u0306ras en la (ekde 1990) unuigita Germanio. En GDR oni g\u0302enerale parolis pri \"fas\u0302ismo\" au\u0306 \"hitler-fas\u0302ismo\"; la vorto nacisocialismo estis citita kiel mempriskibo de la nazioj, c\u0302ar la Demokratia Respubliko priskribis sin socialisma. G\u0302enerale la marksismo ne distingis inter fas\u0302ismo kaj naziismo, kvankam ekzistas bonaj kialoj por tia distingo, ekzemple, fas\u0302ismo ne nepre defendas rasismon kaj eu\u0306genikon."}, {"text_idx": "#000140", "text": "C\u0302efaj trajtoj de la naziismo"}, {"text_idx": "#000141", "text": "Hans Frank diris en la Nurenberga proceso: \"ekzistas tiom da naziismoj, kiom da nazioj\", sed oni povas skizi kelkajn c\u0302efajn trajtojn:"}, {"text_idx": "#000142", "text": "rasismo, precipe kontrau\u0306judismo, kiu kulminis en la holokau\u0306sto kaj \"plimultigo\" de la reganta raso en la vivospaco\nantislavismo kaj glorado de la \"arjaj kaj germanaj rasoj\" (komp. rasteorio)\ntotalismo: c\u0302io regata de s\u0302tato, rifuzo de demokratio, unupartiismo. Neekzisto de konkuraj sindikatoj kaj liberaj komunikiloj\ngvidista principo/kredo je gvidisto (respondeco \"suben\", au\u0306toritato \"supren\")\nforta emfazo de la \"popola\" elemento\ndefendo de \"sango kaj tero\"\n\"politiko de vivospaco\", \"vivospaco en oriento\""}, {"text_idx": "#000143", "text": "La g\u0302eneralaj principoj de naziismo estis la kontrau\u0306komunismo, la antisemitismo kaj la rifuzo de demokratio."}, {"text_idx": "#000144", "text": "La kontrau\u0306judismo montris diversajn direktojn. Tie la judoj ig\u0302is tute propekaj kaproj, kiuj kulpis pri amasa senlaboreco, urbanizado, migrado de la provinca log\u0302antaro al la urboj ktp. Ili estis la kas\u0302homoj de marksismo kaj kapitalismo kaj ili estis markitaj kiel \"demoralizantoj\" kaj \"apartenantaj al subvalora raso\"."}, {"text_idx": "#000145", "text": "La nocio raso estis la centra nocio de la naziisma ideologio. Tio postulis la pluvivon de arja raso super la aliaj, kiam la \"arjoj\" estis identigitaj false kun la hindog\u0302ermanoj. Ili estis endang\u0302erigitaj lau\u0306 la naziistoj per miksado kun aliaj \"rasoj\". La sola grava afero estis la \"puro de la sango\", tial ili mezuris homojn, malpermesis nedeziritajn geedzig\u0302ojn kaj celis la arjigon de la Tria Regno. Ankau\u0306 tion servis la steriligo (au\u0306 ec\u0302 la murdo) de la mensaj handikapuloj por malhelpi la transdonon de la malsana heradaj\u0302o kaj la murdo de judoj, ciganoj, slavoj."}, {"text_idx": "#000146", "text": "En la jaro 1932 la naziisma partio NSDAP atingis 37,4 (la 31-an de julio) kaj 33,1 procentojn (la 6-an de novembro) de la voc\u0302oj kaj farig\u0302is plej forta partio. Komence de 1933 Adolf Hitler ig\u0302is regna kanceliero en koalicia registaro. Kvankam kiel la tagon de la enpotencig\u0302o la nazioj propagandis la (30-an de januaro 1933) , tiam okazis normala s\u0302ang\u0302o de registaro. Poste ili ne organizis, sed eluzis la incendion en la parlamentejo (Reichstag) kaj kulpigis la komunistojn (KPD). Tio ebligis al la regna prezidento Hindenburg lau\u0306 artikolo 48 de la konstitucio la bazajn rajtojn malvalidigi. Tiel povis la nazioj malebligi la agadon de la politika opozicio. La nazioj akiris la tutan potencon nur post la plenpoviga leg\u0302o, por kiu ili bezonis du-trionan plimulton, kiun ili atingis post malpermeso de KPD kaj per pakto kun la Centro. Krom tio ili kalkulis kun la voc\u0302oj de forestantoj, plejofte en koncentrejoj au\u0306 malhelpataj fare de SS/SA. Per tiu leg\u0302o la registaro ekhavis la leg\u0302donan potencon, do la regna parlamento, nuligante la diferencon inter ekzekutivo kaj leg\u0302dona povo, igis sin mem superflua."}, {"text_idx": "#000147", "text": "La fundamentaj elementoj de la nazi-ideologio estis ellaboritaj de Adolf Hitler en lia libro Mein Kampf (Mia batalo). La libro estis modelo por c\u0302iu plia skribo de la naziismo. Alia grava ideologo estis Alfred Rosenberg, kies ideoj popularig\u0302is per lia libro \"Mythos des zwanzigsten Jahrhunderts\" (Mito de la 20-a jarcento). La du libroj estis masonitaj en la fundamentan s\u0302tonon de la Nurenberg-a kongresejo, por konservi la bazprincipojn de naziismo por la estonto. Sed la naziaj gvidantoj \u2013 precipe Joseph Goebbels \u2013 taksis la libron de Rosenberg ne serioza."}, {"text_idx": "#000148", "text": "La naziismo ofte montris religiajn trajtojn (kiel videblas en la filmo de Leni Riefenstahl \"Triumph des Willens\" (Triumfo de la Volo), sed la rilato al la religio estas duflanka. Unuflanke ili volis la germanan kristanecon enkonstrui en la ideologion, aliflanke ekzistis antikristanaj elementoj kaj turnig\u0302o al la hindiaj skriboj (Rosenberg). La rilaton, konduton de religioj kaj ties reprezentantoj al nazireg\u0302imo necesas diference taksi (vidu Religio dum la naziismo)."}, {"text_idx": "#000149", "text": "Naziismo rigardis Esperanton kiel lingvon de la judoj; tial g\u0302i estis persekutata, post kiam Hitler prenis la povon. S\u0302ajne, en unua tempo, tiu ne estis notebla: Paul Hu\u0308bner en \"Dia Regno\" 4/1933 atentigis la eksterlandajn KELI-anojn, ke \"la ateisma ondo\" estas haltigita kaj ke \"la kristanismo estas savita\" en Germanio. La Germana Esperanta Asocio provis pluvivi danke al la ekskludo de siaj judaj membroj, kiam Herbert Wohlfahrt (tiam 22-jara), kreis Novan Germanan Esperanto-Movadon kaj jam en 1933 la Germana sekcio eliris la Tutmondan Asocion de Geinstruistoj Esperantistaj. Sed tiu honta koncedo savis nenion: jam en 1934 (nur tri monatoj poste) oni malpermesis la agadon por Esperanto en Germanio, kvankam toleris la ekzistado de asocioj."}, {"text_idx": "#000151", "text": "Ankorau\u0306 en 1936, malgrau\u0306 tio, Hu\u0308bner esprimis la esperon, ke \"certe post kelka tempo ankau\u0306 niaj oficialaj organizoj en Germanio rekonos la valoron de Esperanto kaj denove subtenos la movadon\"."}, {"text_idx": "#000152", "text": "Sed ekzistis nenia pravigo por tia optimismo. En februaro 1936 Martin Bormann, la stabestro de la anstatau\u0306ulo de Hitler, subskribis la sekvan dekreton:"}, {"text_idx": "#000153", "text": "Sekve, ankau\u0306 la lastajn volapukistojn kaj idistojn de Germanio, tiam jam tre malviglajn, naziistoj persekutis. Do, ili kontrau\u0306batalis ne nur Esperanton, sed ec\u0302 la ideon mem pri internacia lingvo."}, {"text_idx": "#000154", "text": "Kelkajn monatojn poste, la 20-an de junio 1936, dekreto de Heinrich Himmler, la c\u0302efo de la sekreta s\u0302tata polico \"Gestapo\", ordonis al la esperantaj asocioj en Germanio mem likvidi sin, se ili volas eviti devigan dissolvon. Ekde tiam ankau\u0306 c\u0302ia agado por KELI kaj IKUE estis malpermesita en Germanio; la internacian agadon de KELI transprenis nederlandanoj kaj svedoj. Dum plimulto de la germanaj esperantistoj malkurag\u0302ig\u0302is kaj akceptis la malpermeson de esperanta agado, Paul Hu\u0308bner dau\u0306rigis skribi artikolojn por \"Dia Regno\", kiuj tamen ekde januaro 1938 aperis nur kun la subskribo \"N.N.\""}, {"text_idx": "#000155", "text": "La 10-an de majo 1940 germanaj trupoj okupis Nederlandon, kaj en februaro 1941 aperis tie la lasta numero de \"Dia Regno\", c\u0302ar en marto \"la tuta Esperanto-movado en nederlando farig\u0302is malpermesita kiel 'juda afero'\"."}, {"text_idx": "#000156", "text": "En Germanio kelkaj esperantistoj estis arestitaj kaj senditaj en koncentrejojn nur pro ilia agado por Esperanto; aliajn oni arestis unuavice pro ilia juda deveno au\u0306 ilia g\u0302enerala pacifisma engag\u0302ig\u0302o. Al la viktimoj de la naziismo apartenas ankau\u0306 c\u0302iuj tri infanoj de Zamenhof. Ili estis arestitaj jam en januaro 1940. La solan filon de Zamenhof, Adam, oni tuj poste mortpafis; la filinojn Zofia kaj Lidja oni sendis en 1942 al la koncentrejo Treblinka, kie oni mortigis ilin en au\u0306gusto respektive oktobro de la sama jaro. La esperantisto kaj fondinto de la Una-Sancta-Movado, Max Josef Metzger, estis arestita en 1943 kaj kondamnita al morto pro \"defetismo\"; la 17-an de aprilo 1944 oni senkapigis lin."}, {"text_idx": "#000157", "text": "Listo de naziaj germanaj koncentrejoj\nPioniroj de la nazia ideologio"}, {"text_idx": "#000159", "text": "Difinoj de fas\u0302ismo kaj naziismo en Homaranisma Leksikoneto\nReflexions sobre els ori\u0301gens del hitlerisme (Simone Weil) katalune"}]