[{"text_idx": "#000001", "text": "La dang\u0302era vojo de InSight"}, {"text_idx": "#000002", "text": "La unuaj bildoj, kiujn InSight sendis de la surfaco de Marso montris tedan dezerton, sed tio nur felic\u0302igis sciencistojn. La misio, kiu rezultis de kunlaboroj inter la Usona spacagentejo NASA kaj diversaj Eu\u0306ropaj organizoj en interalie Francio kaj Germanio, celas bori en la grundon kaj por tio, la grundo estu plata kaj mola."}, {"text_idx": "#000003", "text": "La unua bildo de la Marsa surfaco. La malhelaj makuloj estas pro la travidebla lenskovrilo, kiu ankorau\u0306 kovris la kameraon.La unua \u201cMemfoto\u201d de InSight. Videblas interalie la robota brako en la mezo de la bildo."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La unua bildo de la Marsa surfaco. La malhelaj makuloj estas pro la travidebla lenskovrilo, kiu ankorau\u0306 kovris la kameraon."}, {"text_idx": "#000005", "text": "La unua \u201cMemfoto\u201d de InSight. Videblas interalie la robota brako en la mezo de la bildo."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Kontraste al misioj kiel Curiosity kaj Opportunity, InSight ne havas radojn. Pro tio g\u0302i ne povas movig\u0302i trans la surfaco kaj devas sursurfacig\u0302i g\u0302ustaloke la unuan fojon. La regiono Elysium Planitia estis elektita por tiu celo, pro tio ke g\u0302i estas plata kaj ne havas multajn grandajn rokojn. Aldone, la regiono estas tiom malalta ke la atmosfero estas sufic\u0302e densa kaj la proksimeco al la ekvatoro garantias sufic\u0302e da sunlumo por akiri energion. Malgrau\u0306 tio, la surmarsig\u0302o ankorau\u0306 estis sufic\u0302e nervoziga, pro tio ke Marso ne estas konata kiel facila loko por sursurfacig\u0302oj. G\u0302ia atmosfero estas tiom densa ke oni devas protekti la kosmos\u0302ipon kontrau\u0306 la varmig\u0302o kiam g\u0302i trafas g\u0302in, sed g\u0302i ne estas sufic\u0302e densa por uzi nur paras\u0302utojn. Fakte, malpli ol duono de la sondiloj, kiuj provis surmarsig\u0302i ankau\u0306 sukcesis. La sukcesplena surmarsig\u0302o okazis la 26an de novembro kaj entute dau\u0306ris c\u0302irkau\u0306 6 minutoj, sed se g\u0302i estus fus\u0302ita, la tuta misio estus ruinita. Unue, InSight trovig\u0302is en ujo kun dika kontrau\u0306varma s\u0302ildo. Dum la unua fazo de la surmarsig\u0302o, g\u0302i iris tiom rapide ke paras\u0302uto tuj rompig\u0302us. Pro tio, g\u0302i nur uzis la froton de la atmosfero kontrau\u0306 la kontrau\u0306varma s\u0302ildo por malrapidig\u0302i. Pro tiu granda froto, la temperaturo altig\u0302is g\u0302is 1500\u00b0C, sed ene, kie InSight trovig\u0302is, estis c\u0302irkau\u0306 c\u0302ambra temperaturo. Dum la dua fazo, la sondilo movig\u0302is sufic\u0302e rapide por ellasi la paras\u0302uton. Tiu ec\u0302 pli malrapidigis g\u0302in g\u0302is la lasta pas\u0302o. La kontrau\u0306varma s\u0302ildo estis forj\u0302etata de la ujo, tiel ke la kruroj de InSight eliris el la ujo. Finfine, ankau\u0306 la resto de la ujo kaj la paras\u0302uto estis malkonektitaj, post kio InSight libere falis tra la atmosfero. Per 12 etaj raketoj, g\u0302i sukcesis malrapidig\u0302i tiom, ke la kruroj povis elteni la s\u0302okon. Tiel g\u0302i sekure iris de 5,5km/s al 0km/s en nur 6 minutoj. Nun, NASA havas kontakton kun InSight kaj c\u0302io s\u0302ajnas bona. La c\u0302irkau\u0306aj\u0302oj aspektas tau\u0306gaj kaj la roboto havas nun deklivon de c\u0302irkau\u0306 4\u00b0. Tio bonas, c\u0302ar g\u0302i estas dezajnita por funkcii kun deklivo g\u0302is 15\u00b0. Nun estas tempo por s\u0302arg\u0302i la bateriojn kaj prepari la sciencajn instrumentojn kaj jam dum la unua labortago InSight havis rekordon. Neniu misio sur la surfaco de Marso akiris tiom da energio tiom rapide antau\u0306e."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La vojo de la eniro en la atmosferon al la surfaco"}, {"text_idx": "#000008", "text": "La dezajnintoj de InSight estas scivolemaj pri la eno de la planedo. Antau\u0306aj misioj nur esploris la surfacon, sed per rigardi pli profunde, oni esperas lerni pli pri la formado de rokaj planedoj. Por tio, g\u0302i havas du elstarajn instrumentojn. La unua estas seismografo. Ankau\u0306 la Vikingaj misioj de la sepdekaj jaroj kunportis seismografojn, sed pro tio ke ili ne rekte tus\u0302is la surfacon, ili nur mezuris bruon, c\u0302efe de la vento. Por solvi tiun problemon, InSight kunportis longan robotan brakon, per kiu g\u0302i povas preni la seismografon kaj meti g\u0302in sur la surfacon. Aldone, la seismografo ricevos kovrilon por ke g\u0302i ne estu g\u0302enata de la vetero. Marstremoj ne havas la saman kau\u0306zon kiel tertremoj. Marso havas fiksitan kruston sen platotektoniko. Malgrau\u0306 tio, tremoj povus esti kau\u0306zataj de, ekzemple, magmo, kiu premas kontrau\u0306 la krusto, au\u0306 ec\u0302 meteors\u0302tonoj, kiuj trafas la surfacon. Tiuj tremoj estas tre malfortaj, sed ili devus esti mezureblaj. Pro tio ke ili trairis la planedon, ili kunportas informojn pri la ena strukturo de la planedo. Tio estas interesa, c\u0302ar Marso kreig\u0302is sammaniere kiel la Tero, sed ne konstante estas rekreata de geologia aktiveco. G\u0302i povas havi spurojn, kiuj jam dumlonge malaperis c\u0302i tie."}, {"text_idx": "#000009", "text": "La dua c\u0302efainstrumento ankau\u0306 estos metata sur la surfaco per la robota brako. Temas pri borilo, kiu povas fosi g\u0302is 5m profunde. G\u0302i havas la kromnomon \u201dTalpo\u201d kaj same kiel vera talpo havas tre senteman voston. Tiu vosto estas longa drato, ligita al InSight, kiu plenas je varmosensiloj. C\u0302iujn 50cm, la Talpo elsendas pulson da varmo, kiu poste estas detektata de la sensiloj. Per mezuri kiom rapide la varmo disig\u0302as, oni povas diveni kiom bone la grundo tralasas varmon kaj el kia materialo g\u0302i konsistas. La celo de la Talpo estas mezuri kiom da varmo eskapas la planedon kaj kio la fonto de tiu varmo povas esti. Per fari tion profunde, oni ankau\u0306 garantias ke la mezuroj ne estas influataj de veteraj influoj sur la surfaco. InSight do ne movig\u0302as kiel la pli famaj Marsmisioj, sed g\u0302i au\u0306skultos kaj sentos pli profunde ol ajna alia misio."}, {"text_idx": "#000010", "text": "InSight kun c\u0302iuj el siaj instrumentoj"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Dum sia longa vojag\u0302o, Insight ne estis sola. G\u0302i kunportis du etajn kubsatelitojn, el kiuj konsistas la MarCO misio. La du etaj satelitoj, kiuj ne pli grandas ol 37x25x12cm, estas ankau\u0306 konataj lau\u0306 siaj kromnomoj \u201dWALL-E\u201d kaj \u201dEVE\u201d, de la Disney-filmo WALL-E, kiu temas pri eta roboto, kiu iras en la kosmon. Kvankam la du satelitoj ne kunportis verajn sciencajn instrumentojn, ili estis esenca parto de la misio. Per iliaj kameraoj, ili povis sekvi la surmarsig\u0302on de la c\u0302efa sondilo kaj tuj sendi la datumojn al la Tero. Tio estas grava, pro tio ke la ing\u0302enieroj de NASA povu lerni de la surterig\u0302o por estontece plibonigi la teh\u0302nologion. Aldone, la eksperimentaj satelitetoj montras ke oni povas uzi kubsatelitojn dum longdistancaj misioj, kio antau\u0306e neniam estis provita. Laste, ili faris ankau\u0306 eksperimentojn. Malgrau\u0306 tio ke ili ne kunportis sciencajn instrumentojn, oni povis kreeme uzi la instrumentojn, kiujn ili ja havis. Dum sia preterflugo, unu el la satelitetoj sendis signalojn al la Tero tra la atmosfero de marso. Surtere, oni povis uzi tiujn signalojn por eltrovi kiel la atmosfero interagas kun la radiado. Tiel oni povas mezuri kiom densa la atmosfero estas kaj ec\u0302 iomete el kiuj h\u0302emiaj\u0302oj g\u0302i konsistas. Kompreneble tiu eksperimento ne estas tiom impona kiel tiuj, kiujn faros la c\u0302efa sondilo, sed g\u0302i ja montras ke kubsatelitoj povas esti uzataj por eksperimentado dum longdistancaj misioj. MarCO montras ke, kvankam ili sendube ne prenos la lokon de klasikaj misioj, kubsatelitoj havas la potencon de ludi gravan rolon en estontecaj misioj kiel kunuloj."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Modeloj de la MarCO satelitetoj faldite kaj disfaldite"}, {"text_idx": "#000013", "text": "C\u0302i-momente, InSight ankorau\u0306 komfortig\u0302as en sia nova hejmo kaj serc\u0302as belajn lokojn por meti siajn aferojn, sed la venonta Marsa jaro estas promesplena. Estas eksciiga ke InSight sekure alvenis, sed ec\u0302 pli ke novaj malkovroj estas tuj malantau\u0306 la horizonto. Sukceson, InSight!"}, {"text_idx": "#000014", "text": "2 pensoj pri \u201cLa dang\u0302era vojo de InSight\u201d"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Tre bonkvalita artikolo. Mi ege s\u0302atas legi pri kosmaj novaj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Vi komentas per via konto de Twitter."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Atentigu min retpos\u0302te pri novaj komentoj."}]