[{"text_idx": "#000000", "text": "Wikipedia's Suffrage as translated by GramTrans"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Balotrajto, politika franc\u0302izo, au\u0306 simple franc\u0302izo estas la rajto voc\u0302doni publika, politikaj elektoj (kvankam la esprimo foje estas uzita por iu rekte por voc\u0302doni).\nLa rajto kuri al oficejo foje estas nomita kandidatkvalifiko, kaj la kombinaj\u0302o de ambau\u0306 rajtoj foje estas nomita plena balotrajto.\nEn multaj lingvoj, la rajto voc\u0302doni estas nomita la aktivaj\u0302o g\u0302uste voc\u0302doni kaj la rajto kuri al oficejo estas nomita la pasivo g\u0302uste voc\u0302doni.\nEn la angla, tiuj foje estas nomitaj aktiva balotrajto kaj pasiva balotrajto."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Balotrajto ofte estas elpensita lau\u0306 elektoj por reprezentantoj.\nTamen, balotrajto validas egale por referenda kaj iniciatoj.\nBalotrajto priskribas ne nur la lau\u0306leg\u0302an rekte por voc\u0302doni, sed ankau\u0306 la praktikan demandon de c\u0302u demando estos metita al voc\u0302dono.\nLa utileco de balotrajto estas reduktita kiam gravaj demandoj estas deciditaj unupartie fare de elektitaj au\u0306 ne-elektitaj reprezentantoj."}, {"text_idx": "#000003", "text": "En la plej multaj demokratioj, elekteblaj balotantoj povas voc\u0302doni en elektoj de reprezentantoj.\nVoc\u0302doni pri temoj de referendumo ankau\u0306 povas esti havebla.\nEkzemple, en Svislando tio estas permesita sur c\u0302iuj niveloj de registaro.\nEn Usono, kelkaj s\u0302tatoj kiel ekzemple Kalifornio kaj Washington ekzercis sian komunan suverenecon por oferti al civitanoj la s\u0302ancon skribi, proponi, kaj voc\u0302doni pri referendumoj kaj iniciatoj;\nUsono-federacia registaro ne ofertas iujn ajn iniciatojn entute."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Balotrajto estas konceditaj g\u0302is kompetentigaj civitanoj post kiam ili atingis la balotag\u0302on.\nKio konstituas kompetentigan civitanon dependas de la decido de la registara.\nLog\u0302antaj ne-civitanoj povas voc\u0302doni en kelkaj landoj, kiuj povas esti limigitaj al civitanoj de proksime ligitaj landoj (ekz., s\u0302tatkomunumaj civitanoj kaj Eu\u0306ropaj Uniaj civitanoj)."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Universala voc\u0302donrajto konsistas el la rajto voc\u0302doni sen restrikto pro sekso, vetkuro, socia statuso, eduknivelo, au\u0306 ric\u0302aj\u0302o.\nTipe ne etendas la dekstron voc\u0302doni al c\u0302iuj log\u0302antoj de regiono;\ndistingoj farig\u0302as ofte en konsidero al civitaneco, ag\u0302o, kaj foje mensa kapacito au\u0306 krimaj konvinkig\u0302oj."}, {"text_idx": "#000008", "text": "La mallongdau\u0306ra Corsican Republic (1755-1769) estis la unua lando se temas pri doni limigitan universalan voc\u0302donrajton al c\u0302iuj civitanoj dum la ag\u0302o de 25-a Tio estis sekvita per aliaj eksperimentoj en la Pariza komuno de 1871 kaj la insulrespubliko de Franceville (1889).\nLa konstitucio de la Regno de Hawai'i (1840) donis universalan voc\u0302donrajton al c\u0302iuj viraj kaj inaj plenkreskuloj.\nEn 1893, kiam la Regno de Hawai'i estis faligita en puc\u0302o, Nov-Zelando ig\u0302is la nura sendependa lando por trejni universalan (aktivan) balotrajton, kaj la Libereco en la mondo indeksas listoj Nov-Zelandon kiel la nura libera lando en la mondo en 1893.\nEn 1906, Finnlando ig\u0302is la dua lando en la mondo, kaj la unua en Eu\u0306ropo, por doni universalan aktivan balotrajton al g\u0302iaj civitanoj kaj la unua en la mondo se temas pri doni universalan plenan balotrajton (aktiva kaj pasiva balotrajto) estante la unua lando en la mondo se temas pri doni virinoplenajn politikajn rajtojn.\nTiel Finnlando estis la unua lando en la mondo se temas pri doni c\u0302iuj (plenkreskaj) civitanoplenan balotrajton, en aliaj vortoj la rajton voc\u0302doni kaj kuri al oficejo (en 1906).\nNov-Zelando estis la unua lando en la mondo se temas pri doni al c\u0302iuj (plenkreskaj) civitanoj la rajton voc\u0302doni (en 1893), sed virinoj ne ricevis la rajton kuri por la Nov-Zelanda parlamento g\u0302is 1919."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Virina balotrajto estas, de difino, la rajto de virinoj por voc\u0302doni.\nTio estis la celo de la sufragetoj en Usono kaj la sufragetoj en Britio.\nMallongdau\u0306ra balotrajtegaleco estis redaktita en provizaj\u0302ojn de la S\u0302tato de Nov-J\u0302erzejo unua, 1776 konstitucio, kiu etendis La Dekstron Voc\u0302doni unu\u0306ed inajn farmantojn & nigrajn teroposedantojn."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Tiel c\u0302iuj log\u0302antoj de tiu Colony, de plenag\u0302o, kiuj estas valora je kvindek funtoj proklammono, klara biendomo en la sama, kaj log\u0302is ene de la distrikto en kiu ili postulas voc\u0302on dum dek du monatoj tuj antau\u0306ante la elekton, devas esti rajtigitaj por voc\u0302doni por reprezentantoj en konsilio kaj Asembleo;\nkaj ankau\u0306 por c\u0302iuj aliaj au\u0306toritatuloj, kiuj devas esti elektitaj fare de homoj de la distrikto c\u0302e granda.\""}, {"text_idx": "#000011", "text": "Tamen, la dokumento ne precizigis Amendment-proceduron, kaj la zorgaj\u0302o poste estis anstatau\u0306igita en 1844 per la adopto de la sukcesanta konstitucio, kiu revenis al \"c\u0302iuj blankulviraj\" balotrajtolimigoj."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Kvankam la Regno de Hawai'i donis virinan elektrajton en 1840, la dekstro estis nuligita en 1852.\nLimigitaj voc\u0302donrajtoj estis akiritaj fare de kelkaj virinoj en Svedio, Britio, kaj kelkaj okcidentaj usonaj s\u0302tatoj en la 1860-aj jaroj.\nEn 1893, la brita kolonio de Nov-Zelando ig\u0302is la unua au\u0306tonomia nacio se temas pri etendi la rajton voc\u0302doni al c\u0302iuj plenkreskaj virinoj.\nEn 1894 la virinoj de Sudau\u0306stralio atingis la rajton al kaj voc\u0302donas kaj signifas parlamenton.\nLa sendependa Grandprinclando Finnlando en la Rusa Imperio estis la unua nacio se temas pri permesi al c\u0302iuj virinoj same voc\u0302doni kaj kuri por parlamento."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Egala balotrajto foje estas konfuzita kun universala voc\u0302donrajto, kvankam la signifo de la unua estas la forigo de gradigitaj voc\u0302oj, en kio balotanto povis posedi kelkajn voc\u0302ojn lau\u0306 enspezo, ric\u0302aj\u0302o au\u0306 socia statuso."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Ankau\u0306 konate kiel \"censitarybalotrajto\", la kontrau\u0306o de egala balotrajto, signifante ke la voc\u0302oj gisitaj per tiuj elekteblaj por voc\u0302doni ne estas egalaj, sed estas pesitaj alimaniere lau\u0306 la rango de la persono en la censo (ekz., homoj kun alteduko havas pli da voc\u0302oj ol tiuj kun pli malalta eduko, au\u0306 akciulo en firmao kun pli da akcioj havas pli da voc\u0302oj ol iu kun pli malmultaj akcioj).\nBalotrajto povas tial esti limigita, sed dau\u0306re povas esti universala."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Kie deviga balotrajto ekzistas, tiuj kiuj estas elekteblaj voc\u0302doni estas postulataj perleg\u0302e farendaj\u0302o tion.\nTridek du landoj nuntempe trejnas tiun formon de balotrajto."}, {"text_idx": "#000016", "text": "En loka administracio en Anglio kaj kelkaj el g\u0302iaj eks-kolonioj, entreprenoj antau\u0306e havis, kaj en kelkaj lokoj dau\u0306re havas, voc\u0302donon en la urba areo en kiu ili pagis tarifojn.\nTio estas etendaj\u0302o de la historia posedaj\u0302-bazita franc\u0302izo de naturaj personoj g\u0302is aliaj lau\u0306leg\u0302aj personoj.\nEn Britio, la Corporation of the City of London (Entrepreno de la City) retenas komercvoc\u0302ojn, c\u0302ar la City estas grava financa centro kun malmultaj log\u0302antoj.\nDe 1930 g\u0302is 1935, 5 el 35 membroj de Dublin City Council estis \"komercaj membroj\".\nLa unua temo prenita supren fare de la Nord-Irlanda civitanrajta movado estis la komercvoc\u0302dono, aboliciita en 1968.\nEn grandurboj en la plej multaj au\u0306straliaj s\u0302tatoj, voc\u0302donado estas lau\u0306vola por entreprenoj sed deviga por individuoj."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Formoj de ekskludo de balotrajto"}, {"text_idx": "#000018", "text": "En la sekvo de la reformado g\u0302i estis ofta en eu\u0306ropaj landoj por homoj de disfavoreitaj religiemaj nominalaj valoroj esti neita burg\u0302ajn kaj politikajn rajtojn, ofte inkluzive de la rajto voc\u0302doni, por elekto au\u0306 sidos en parlamento.\nEn Britio kaj Irlando, katolikoj estis neitaj la rajton voc\u0302doni de 1728 g\u0302is 1793, kaj la rajton sidi en parlamento g\u0302is 1829.\nLa kontrau\u0306-katolika politiko estis pravigita sur la tereno ke la lojaleco de katolikoj supozeble kus\u0302is kun la papo prefere ol la nacia monarko."}, {"text_idx": "#000019", "text": "En Anglio kaj Irlando, pluraj Agoj preskau\u0306 senrajtigis non-anglikanajn au\u0306 non-protestantojn trudante j\u0302uron antau\u0306 akcepto al voc\u0302doni au\u0306 por signifi oficejon.\nLa 1672 kaj 1678 Test Acts malpermesis non-anglikanajn plenumi oficojn, kaj la 1727 -datita Senrajtigado-Leg\u0302o prenis for la voc\u0302donrajtojn de katolikoj en Irlando, kiuj estis reestigitaj nur en 1788.\nJudoj ne ec\u0302 povis esti nature aperantaj.\nProvo estis farita por s\u0302ang\u0302i tiun situacion, sed la juda Asimilado-Leg\u0302o 1753 provokis tiajn reagojn ke g\u0302i estis nuligita la sekvan jaron.\nNekonformistoj ( metodistoj kaj presbiterianoj) estis nur permesitaj kuri por elekto al la British House of Commons (Brita Burg\u0302c\u0302ambro) komencanta en 1828, katolikoj en 1829 (sekvanta la katoliko Krizhelpo-Leg\u0302on 1829, kiu etendis la Roman Catholic Relief Act (Romia katolika Krizhelpo-Leg\u0302o) 1791), kaj judoj en 1858 (kun la Emancipation of the Jews in England (Emancipig\u0302o de la judoj en Anglio).\nBenjamin Disraeli povus nur komenci sian politikan karieron en 1837 c\u0302ar li estis konvertita al Anglikanismo en la ag\u0302o de 12."}, {"text_idx": "#000021", "text": "En Kanado, pluraj religiemaj grupoj ( menonitoj, Hutterites, Doukhobors) estis senrajtigitaj antau\u0306 la milita tempo Balota Leg\u0302o de 1917, plejparte c\u0302ar ili kontrau\u0306batalis militservon.\nTiu malfranc\u0302izigo finig\u0302is kun la fino de la Unumondo-Milito, sed estis renovigita por Doukhobors de 1934 (per la Regna Balota Leg\u0302o) g\u0302is 1955."}, {"text_idx": "#000022", "text": "La unua Konstitucio de moderna Rumanio en 1866 provizis en artikolo 7 ke nur kristanoj povis ig\u0302i rumanaj civitanoj.\nJudoj apartenantaj al Rumanio estis deklaritaj sennaciaj personoj.\nEn 1879, sub premo de la Berlina Packonferenco, tiu artikolo estis s\u0302ang\u0302ita, donante al non-christian la rajton ig\u0302i rumanaj civitanoj, sed asimilado estis koncedita sur kaz-post-kaza bazo kaj estis kondic\u0302igita de Parlamenta aprobo.\nAplikig\u0302o prenis dum dek jaroj por prilabori.\nNur en 1923 estis nova konstitucio adoptis, kies artikolo 133 plilongigita rumana civitaneco al c\u0302iuj judaj log\u0302antoj kaj egalrajteco al c\u0302iuj rumanaj civitanoj."}, {"text_idx": "#000023", "text": "En la Respubliko de Maldivoj, nur islamaj civitanoj havas voc\u0302donrajtojn kaj estas elekteblaj por senatelektoj."}, {"text_idx": "#000024", "text": "G\u0302is la deknau\u0306a jarcento, multaj okcidentaj proto-demokratioj havis posedaj\u0302okvalifikojn en siaj balotleg\u0302aroj;\nekz. nur terposedantoj povus voc\u0302doni (c\u0302ar la nura imposto por tiaj landoj estis la domimposto), au\u0306 la voc\u0302donrajtoj estis pezbalancitaj lau\u0306 la kvanto de impostoj pagitaj (kiel en la prusa tri-klasa franc\u0302izo).\nLa plej multaj landoj aboliciis la posedaj\u0302tau\u0306gecon por naciaj elektoj en la malfrua deknau\u0306a jarcento, sed retenis g\u0302in por lokaadministraciaj elektoj dum pluraj jardekoj.\nHodiau\u0306 tiuj leg\u0302oj estis plejparte aboliciitaj, kvankam la senhejma eble ne povas registri c\u0302ar al ili mankas regulaj adresoj."}, {"text_idx": "#000025", "text": "En Britio, g\u0302is la House de Lordoj-Leg\u0302o 1999, kunuloj kiuj estis membroj de la Lordc\u0302ambro estis ekskluditaj de voc\u0302donado por la Burg\u0302c\u0302ambro c\u0302ar ili ne estis malnobeloj.\nEn Britio la reg\u0302ino povas voc\u0302doni, sed en praktiko g\u0302i estas konsiderita kontrau\u0306konstitucia por la monarko por voc\u0302doni en elekto."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Foje la rajto voc\u0302doni estis limigita al homoj kiuj atingis certan eduknivelon au\u0306 pasigis certan teston, ekz. \" legopovtestoj \" estis antau\u0306e implmenteitaj en kelkaj usonaj s\u0302tatoj.\nSub la konstitucio de Rodezio, (1961) voc\u0302doni pri la \"A\" rulo, kiu elektis g\u0302is 50 el la 65 membroj de parlamento, estis limigita surbaze de edukpostuloj, kiuj en praktiko kondukis al superforta blanka voc\u0302dono.\nVoc\u0302doni pri la \"B\" rulo havis universalan voc\u0302donrajton, sed nur nomumis 15 membrojn de parlamento."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Diversaj landoj, kutime landoj kun domina vetkuro ene de pli larg\u0302a populacio, historie neis la voc\u0302donon al homoj de akurataj rasoj, au\u0306 al c\u0302iuj krom la domina vetkuro.\nTio estis atingita lau\u0306 kelkaj manieroj:"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Ag\u0302o de konsento por seksumado"}, {"text_idx": "#000033", "text": "C\u0302iuj modernaj demokratioj devigas balotantojn renkonti ag\u0302okvalifikojn por voc\u0302doni.\nTutmonde balotag\u0302oj ne estas koheraj, malsamante inter landoj kaj ec\u0302 ene de landoj, kvankam la intervalo kutime varias inter 16 kaj 21 jarojn.\nDemeny-voc\u0302donado etendus voc\u0302donrajtojn al c\u0302iu inkluzive de infanoj nekonsiderante ag\u0302o.\nLa movado al pli malalta la balotag\u0302o estas konata kiel la Youth dekstra movado."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Multaj landoj limigas la voc\u0302donrajtojn de kondamnitaj krimuloj.\n[ klarigo bezonis ] Kelkaj landoj, kaj kelkaj usonaj s\u0302tatoj, ankau\u0306 neas la rajton voc\u0302doni al tiuj jug\u0302itaj pro gravaj krimoj ec\u0302 post kiam ili estas liberigitaj de malliberejo.\nEn kelkaj kazoj (ekz. la krimaj malfranc\u0302izigo leg\u0302oj trovitaj en multaj Usono deklaras) la neo de la rajto voc\u0302doni estas au\u0306tomata sur krimjug\u0302o;\nen aliaj kazoj (ekz. Francio kaj Germanio) senigo de la voc\u0302dono estas mezuritaj aparte, kaj ofte limigitaj al krimintoj de specifaj krimoj kiel ekzemple tiuj kontrau\u0306 la balota sistemo au\u0306 korupto de publikaj oficialuloj.\nEn la Irlando, kaptitoj estas permesitaj la rajton voc\u0302doni, sekvante la Hirst v UK (No2) verdikton, kiu estis koncedita en 2006.\nKanado permesita nur kaptitojn servantajn esprimon de malpli ol 2 jaroj la rajton voc\u0302doni, sed tio estis trovita esti kontrau\u0306konstituciaj en 2002 de la Supreme Court of Canada (Supera Tribunalo de Kanado) en Sauve\u0301 v. Kanado, (Chief Electoral Officer) , kaj c\u0302iuj kaptitoj estis permesitaj voc\u0302doni en la kanada federacia elekto en 2004."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Sub certaj balotaj sistemoj elektoj estas okazigitaj ene de subnaciaj jurisdikcioj, tiel malhelpante personojn de voc\u0302donado kiu alie estus elektebla sur la bazo ke ili ne log\u0302as ene de tia jurisdikcion, au\u0306 c\u0302ar ili vivas en areo kiu ne povas partopreni.\nEn Usono, log\u0302antoj de Washington, D.C. ricevas neniun voc\u0302donadreprezentantaron en la Kongreso, kvankam ili havas plenan reprezentantaron en prezidant-elektoj, bazitaj sur la Dudek-tria Amendo al la Usona Konstitucio adoptita en 1961.\nLog\u0302antoj de Porto-Riko g\u0302uas nek."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Foje civitanoj ig\u0302as neelekteblaj por voc\u0302doni c\u0302ar ili jam ne estas log\u0302antaj en sia lando de civitaneco.\nEkzemple, au\u0306straliaj civitanoj kiuj estis ekster Au\u0306stralio por pli ol unu kaj pli malmultaj ol ses jaroj povas senkulpigi sin de la postulo g\u0302is voc\u0302dono en au\u0306straliaj elektoj dum ili restas ekster Au\u0306stralio (voc\u0302donante en Au\u0306stralio estas devigaj por log\u0302antaj civitanoj).\nDanaj civitanoj kiuj log\u0302as permanente ekster Danio perdas ilia rekte por voc\u0302doni."}, {"text_idx": "#000037", "text": "En kelkaj kazoj, certa periodo de log\u0302ejo en loko povas postulata por la dekstro voc\u0302doni en tiu loko.\nEkzemple, en Britio g\u0302is 2001, c\u0302iu 15 februaro nova kandidatlisto venis en efikon, surbaze de registrado en la antau\u0306a 10 oktobro, kun la efiko de limigado de voc\u0302donado al tiuj log\u0302anto kvin g\u0302is dek sep monatojn pli frue depende de la tempigo de la elekto."}, {"text_idx": "#000038", "text": "En la plej multaj landoj, balotrajto estas limigita al civitanoj kaj, en multaj kazoj, permanentaj log\u0302antoj de tiu lando.\nTamen, kelkaj membroj de supernaciaj organizoj kiel ekzemple la Komunumo de Nacioj kaj la Eu\u0306ropa Unio donis voc\u0302donrajtojn al civitanoj de c\u0302iuj landoj ene de tiu organizo.\nG\u0302is la mez-dudeka jarcento, multaj Komunregno-landoj donis la voc\u0302donon al c\u0302iuj britaj civitanoj ene de la lando, nekonsiderante c\u0302u ili estis normale log\u0302anto tie.\nEn la plej multaj kazoj tio estis c\u0302ar ekzistis neniu distingo inter brita kaj loka civitaneco.\nPluraj landoj kvalifikis tion kun restriktoj malhelpantaj neblankajn britajn civitanojn kiel ekzemple indianoj kaj britaj afrikanoj de voc\u0302donado.\nSub eu\u0306ropunia juro, civitanoj de Eu\u0306ropaj Uniaj landoj povas voc\u0302doni en c\u0302iu alies lokajn kaj Eu\u0306ropparlamento-elektojn pri la sama bazo kiel civitanoj de la lando koncernita, sed kutime ne en naciaj elektoj."}, {"text_idx": "#000039", "text": "En kelkaj landoj, nature aperantaj civitanoj ne havas la rajton voc\u0302doni au\u0306 esti kandidato, au\u0306 permanente au\u0306 por kialigita periodo."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Artikolo 5 el la 1831 -datita Belgian Constitution faris diferencon inter ordinara asimilado, kaj nobelulasimilado.\nNur (iamaj) fremduloj al kiuj estis konceditaj nobelulasimilado estis rajtigitaj por voc\u0302doni, esti kandidato por senatelektoj, au\u0306 esti nomumitaj ministro.\nTamen, prizonpastro asimilis civitanojn povis voc\u0302doni por komunumaj balotoj.\nOrdinaraj nature aperantaj civitanoj kaj civitanoj kiuj akiris belgan naciecon tra geedzig\u0302o povis voc\u0302doni, sed ne kuri kiel kandidatoj por senatelektoj en 1976.\nLa konceptoj de prizonpastro kaj nobelulasimilado estis subpremitaj de la konstitucio en 1991."}, {"text_idx": "#000041", "text": "En Francio, la 1889-datita Nacieco-Juro baris tiujn kiuj akiris la francan naciecon per asimilado au\u0306 geedzig\u0302o de voc\u0302donado, kaj de kvalifiko kaj aliro g\u0302is pluraj publikaj laborlokoj.\nEn 1938 la prokrasto estis reduktita al kvin jaroj.\n[klarigo bezonis] Tiuj kazoj de diskriminacio, same kiel aliaj kontrau\u0306 nature aperantaj civitanoj, estis iom post iom aboliciitaj en 1973 (9 januaro 1973 leg\u0302o) kaj 1983."}, {"text_idx": "#000042", "text": "En Maroko, iama franca protektorato, kaj en Gvineo, iama franca kolonio, nature aperantaj civitanoj estas malpermesitaj en voc\u0302donado dum kvin jaroj sekvante sian asimiladon."}, {"text_idx": "#000043", "text": "En la Federacio de Mikronezio, oni devas esti mikronezia civitano dum almenau\u0306 15 jaroj por kuri por parlamento."}, {"text_idx": "#000044", "text": "En Nikaragvo, Peruo kaj Filipinio, nur civitanoj per naskig\u0302o estas elekteblaj por estado elektitaj al la nacia parlamento;\nnature aperantaj civitanoj g\u0302uas nur-voc\u0302donrajtojn."}, {"text_idx": "#000046", "text": "En Usono, la prezidanto kaj vicprezidanto devas esti natur-portitaj al civitanoj.\nC\u0302iuj aliaj registaraj oficoj povas esti plenumitaj fare de iu civitano, kvankam civitanoj povas nur kuri por la Kongreso post plilongigita periodo da civitaneco (sep jaroj por la Reprezentantc\u0302ambro kaj nau\u0306 por la Senato)."}, {"text_idx": "#000047", "text": "En Francio, leg\u0302o, (1872) nuligita nur per dekreto, (1945) malpermesis c\u0302ion armeopersonaro de voc\u0302donado."}, {"text_idx": "#000048", "text": "En Irlando, polico (la Garda Si\u0301ocha\u0301na kaj, antau\u0306 1925, la Dublina Metropolitena Police) estis barita de voc\u0302donado en naciaj elektoj, kvankam ne komunumaj balotoj, de 1923 g\u0302is 1960."}, {"text_idx": "#000049", "text": "La Constitution of Texas (Konstitucio de Teksaso) de 1876 (artikolo VI, parto 1) deklaris ke \"La sekvaj klasoj de personoj ne devas esti permesitaj voc\u0302doni en tiu S\u0302tato, al spriteco: ( ...\nKvinono - C\u0302iuj soldatoj, marsoldatoj kaj maristoj, dungite en la servo de la armeo au\u0306 mararmeo de Usono.\""}, {"text_idx": "#000050", "text": "En multaj landoj kun prezidenta regadosistemo persono estas malpermesita esti leg\u0302donanto kaj oficialulo de la ekzekutivo en la sama tempo.\nTiaj provizaj\u0302oj estas trovitaj, ekzemple, en Article I de la usona konstitucio."}, {"text_idx": "#000051", "text": "En 1840, la Regno de Hawai'i adoptis plenan balotrajton al c\u0302iuj plenkreskuloj, inkluzive de virinoj, sed en 1852 nuligita ina voc\u0302donado.\n1902 - La S\u0302tatkomunuma Franc\u0302izo-Leg\u0302o rajtigas virinojn voc\u0302doni federacie kaj en la stato de Novsudkimrio.\nTiu leg\u0302aro ankau\u0306 permesas al virinoj kuri por registaro, farante al Au\u0306stralio la unua en la mondo se temas pri permesi tion.\nEn 1906 Finnlando ig\u0302is la venonta nacio en la mondo por doni c\u0302iuj plenkreskaj civitanoplenan balotrajton, en aliaj vortoj la rajton voc\u0302doni kaj kuri al oficejo.\nNov-Zelando donis al c\u0302iuj plenkreskaj civitanoj la rajton voc\u0302doni (en 1893), sed virinoj ne ricevis la rajton kuri por la Nov-Zelanda parlamento g\u0302is 1919."}, {"text_idx": "#000055", "text": "(vidu kanadaj virinoj dum la mondmilitoj por pli da informoj pri kanada balotrajto)"}, {"text_idx": "#000057", "text": "La Eu\u0306ropa Unio donis la rajton voc\u0302doni en komunumaj balotoj g\u0302is la civitano de alia EU-lando de la Konsilio-Direktivo 94/80/EG de la 19-a el decembro 1994."}, {"text_idx": "#000060", "text": "En 1840, la reg\u0302o de Hawai'i eldonis konstitucion kiun koncedita universala voc\u0302donrajto, kaj por inoj kaj maskloj, sed pli postaj amendoj aldonis restriktojn, kiam la influo de kau\u0306kazaj setlantoj pliig\u0302is:"}, {"text_idx": "#000061", "text": "1852 - virinoj perdis la rajton voc\u0302doni, kaj la minimuma balotag\u0302o estis precizigita kiel 20.\n1864 - Voc\u0302donado estis limigita surbaze de novaj kvalifikoj - legopovo kaj au\u0306 certa nivelo de enspezo au\u0306 posedaj\u0302oproprieto.\n1887 - Civitanoj de Hawai'i kun azia deveno estis malkvalifikitaj.\nEkzistis pliig\u0302o en la minimuma valoro de enspezo au\u0306 posedis posedaj\u0302on."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Hawai'i perdis g\u0302ian sendependecon en 1893, kiam amerikaj marsoldatoj alterig\u0302is kaj devigis la regan reg\u0302inon abdiki."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Minimuma ag\u0302o por voc\u0302doni estis reduktita de 21 g\u0302is 18 jarojn en 1995.\nLa Baza Juro, la konstitucio de la teritorio ekde 1997, kondic\u0302as ke c\u0302iuj permanentaj log\u0302antoj (statuso transigita per naskig\u0302o au\u0306 de sep jaroj da log\u0302ejo) havas la rajton voc\u0302doni.\nLa rajto de permanentaj log\u0302antoj kiuj povas rajton de log\u0302ejo en aliaj landoj stari en elekto estas, aliflanke, limigita al 12 funkciaj balotdistriktoj de la Leg\u0302dona Konsilio-Preskribo de 1997."}, {"text_idx": "#000064", "text": "La rajto voc\u0302doni kaj la rajto stari en elektoj ne estas egala.\nPli malmultaj ol 250,000 el la balotantaro estas elekteblaj kuri en la 30 funkciaj balotdistriktoj, de kiuj 23 estas elektitaj per pli malmultaj ol 80,000 el la balotantaro, kaj en la leg\u0302donkonsilia elekto (2008) 14 membroj estis elektitaj senrezistaj de tiuj funkciaj balotdistriktoj.\nLa grandeco de la balotantaroj de kelkaj balotdistriktoj estas pli malmultaj ol 200-a Nur personoj kiuj povas montri ligon al la sektoro estas elekteblaj kuri en funkcia balotdistrikto."}, {"text_idx": "#000065", "text": "La leg\u0302dona konsilio (Amendo) Fakturas 2012, se pasite, s\u0302ang\u0302as la Leg\u0302donan Konsilio-Preskribon por limigi la rajton stari en leg\u0302donkonsiliaj kromelektoj en geografiaj balotdistriktoj kaj la Kvartala konsilantaro (Dua) funkcia balotdistrikto.\nAldone al tiuj personoj kiuj estas mense handikapitaj, bankrotaj, au\u0306 kaptitaj, membroj kiuj prirezignas siajn sidlokojn ne havos la rajton signifi la tempon de ses monatoj de sia eksig\u0302o.\nLa leg\u0302propono nuntempe pasas tra la komisionstadio."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Ekde la plej unue hinda parlamenta balotado okazigita en 1951-52, universala voc\u0302donrajto por c\u0302iuj plenkreskaj civitanoj en ag\u0302o de 21 au\u0306 pli ag\u0302a estis establita sub Article 326 el la Constitution of India (Konstitucio de Hindio).\nLa minimuma balotag\u0302o estis reduktita al 18 jaroj per la 61-a Konstitucia amendo, efikan 28 marton 1989."}, {"text_idx": "#000068", "text": "La kasacia kortumo deklaras ke \"la reguloj deviantaj de la pasiva balotleg\u0302aro devas esti strikte interpretitaj\"."}, {"text_idx": "#000069", "text": "1947 - Universala voc\u0302donrajto starigis kun la establado de Postmilita konstitucio."}, {"text_idx": "#000071", "text": "1918 - En g\u0302iaj unuaj tagoj da sendependeco en 1918, post 123 jaroj da sekcio, voc\u0302donrajtoj estis konceditaj al kaj viroj kaj virinoj.\nOk virinoj estis elektitaj al la Sejm en 1919.\n1952 - balotag\u0302o malaltigis al 18."}, {"text_idx": "#000073", "text": "De 1265, kelkaj procentoj de la plenkreska vira populacio en la Regno de Anglio (de kiuj Kimrio estis plena kaj egala membro de 1542) povis voc\u0302doni en senatelektoj kiuj okazis je neregulaj intervaloj al la Parliament of England (Parlamento de Anglio).\nLa koncesio pri la Parliament of Scotland (Parlamento de Skotlando) formig\u0302is aparte.\nReg\u0302o Henriko la 6-a establita en 1432 ke nur posedantoj de posedaj\u0302o kun valoro de almenau\u0306 kvardek s\u0302ilingoj, signifa sumo, estis rajtigitaj por voc\u0302doni en angla distrikto.\nLa franc\u0302izo estis limigita al maskloj per kutimo prefere ol statuto.\nS\u0302ang\u0302oj estis faritaj al la detaloj de la sistemo, sed ekzistis neniu grava reformo g\u0302is la Reformleg\u0302o 1832.\n[nb 1] serio de Reform Acts kaj Representation of the People Acts (Reprezentado de la Popolo-Agoj) sekvis.\nEn 1918, c\u0302iuj viroj pli ol 21 kaj virinoj super 30 gajnis la rajton voc\u0302doni, kaj en 1928 c\u0302iuj virinoj super 21 gajnis la rajton voc\u0302doni rezultigi universalan voc\u0302donrajton."}, {"text_idx": "#000075", "text": "La konstitucio ne origine difinis kiu estis elektebla voc\u0302doni, permesante al c\u0302iu s\u0302tato decidi tiun statuson.\nEn la frua historio de Usono, la plej multaj s\u0302tatoj permesis al nur blankulviraj plenkreskaj domposedantoj voc\u0302doni (proksimume 6% de la populacio).\nAntau\u0306 1856 posedaj\u0302oproprietpostuloj estis eliminitaj en c\u0302iuj s\u0302tatoj, donante balotrajton al la plej multaj plenkreskaj blankaj maskloj.\nTamen, impost-pagantaj postuloj restis en kvin s\u0302tatoj g\u0302is 1860 kaj en du s\u0302tatoj g\u0302is la 20-a jarcento."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Post la Civita milito, kvin amendoj al la konstitucio estis eksplicite traktitaj al la \"rajto voc\u0302doni\";\ntiuj amendoj limigas la bazon sur kiu la rajto voc\u0302doni en iu Usono deklaras au\u0306 alia jurisdikcio povas esti mallongigita au\u0306 neita."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Plena forigo de rasa malfranc\u0302izigo de civitanoj ne estis certigita g\u0302is la Voc\u0302donado al Jura Leg\u0302o de 1965 akirita trairejo tra la Kongreso sekvanta la Civitanrajtoj-movadon."}, {"text_idx": "#000079", "text": "Listo de sufragetoj kaj sufragetoj\nTemplinio de virina balotrajto \u2022 Listo de sufragetoj kaj sufraget\u00a7 virinbalotrajtaj publikaj\u0302oj"}, {"text_idx": "#000080", "text": "^ Until this Act specified \" male persons \" , a few women had been able to vote in parliamentary elections through property ownership, although this was rare.\n^ The 14-a Amendment (1868) altered the way each state is represented in the House of Representatives .\nIt counted all residents for apportionment including former slaves, overriding the three-fifths compromise of the original Constitution;\nit also reduced a state's apportionment if it wrongfully denied the right to vote to males over age 21.\nHowever, this sanction was not enforced in practice."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Virina balotrajto en Germanio - 19 januaro 1919 - unua balotrajto (aktiva kaj pasiva) por virinoj en Germanio"}, {"text_idx": "#000084", "text": "La liberiga movado de Women"}, {"text_idx": "#000088", "text": "Juro por Protekto de la nacio\nAlirlimigo (kiel religia au\u0306 rasa kvoto)\nSamseksa edz(in)eco (leg\u0302oj kaj temoj malpermesantaj)"}, {"text_idx": "#000091", "text": "Oni nomas malvasta balotrajto la balotsistemon, kiu donas la balotrajton nur al iuj kategorioj diritaj de la leg\u0302o."}, {"text_idx": "#000093", "text": "la ric\u0302eco (ric\u0302eca balotrajto): rajtas baloti kaj estas balotebla nur tiuj, kiuj pagas ioman imposton;\nla klereco (kapabla balotrajto): rajtas baloti nur tiuj, kiuj havas ioman kleran gradon. Fakte tiel oni volas senigi la analfabetojn je balotrajto;\nla dependeco: ne rajtas baloti tiuj, kiuj ne sendependas (ekz. iam la domservistoj);\nla sekso: en iuj landoj la virinoj ne rajtas baloti;\nla ag\u0302o: rajtas baloti nur tiuj, kiuj estas pli ol n-jarag\u0302aj."}, {"text_idx": "#000094", "text": "Oni nomas universala balotrajto la balotsistemon, kiu donas la balotrajton al la tuta landa log\u0302antaro escepte iujn eksplicite diritajn kategoriojn (ofte la neplenag\u0302ulojn, la enkarcerajn krimulojn...)."}, {"text_idx": "#000097", "text": "Ekz.: baloto de la prezidento kaj deputitoj en Francio, baloto de la Bundestag-parlamentanoj en Germanio."}, {"text_idx": "#000098", "text": "la pera universala balotrajto: lau\u0306 g\u0302i la civitanoj nerekte, pere balotas la balotitojn. Ili unue balotas homojn, kiuj poste balotos mem la balotitojn."}, {"text_idx": "#000099", "text": "Ekz.: baloto de la prezidento en Usono, baloto de la senatanoj en Francio."}, {"text_idx": "#000100", "text": "En kelkaj landoj, ekzemple Belgio kaj Brazilo, partopreno en balotado estas lau\u0306leg\u0302e konsiderata devo, kies neplenumo kau\u0306zas punojn."}, {"text_idx": "#000101", "text": "Ekzemple, en Brazilo, se iu ne balotas kaj ne pravigas tiun neagon, tiu devas pagi malgrandan monpunon, kiu povas kosti minimume R$1,47 kaj maksimume R$4,92. Se la monpuno ne estas pagata, la punito lau\u0306leg\u0302e ne rajtas interalie ekhavi publikan oficon kaj pasporton, kaj ekstudi en kelkaj publikaj universitatoj."}, {"text_idx": "#000102", "text": "Se tie oni devas partopreni balotadon, tamen oni rajtas voc\u0302doni per sindetena balotilo (\"blanka\" au\u0306 \"nula\" balotilo)."}]