[{"text_idx": "#000000", "text": "C\u0302u vi vidas c\u0302iujn lingvojn supre de la pag\u0302o ? Ni tradukas rakontojn el Global Voices por ke civitanaj komunikiloj tra la mondo estu alireblaj por c\u0302iuj."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Arto kaj kulturoBona novaj\u0302oCenzuroCivitanaj komunikilojDisvolvadoEdukadoEkonomio kaj komercoElektadoEn- kaj elmigradoEtno kaj rasoFilmoFotografioFres\u0302a Novaj\u0302oHistorioHomaj rajtojHomama agadoHumuroIdeojIndig\u0302enojInternaciaj rilatojInterreta aktivismoJunulojJuroKatastrofoKomunikiloj kaj j\u0302urnalismoLaboroLingvoLiteraturoMedioMilito kaj konfliktoMuzikoNutraj\u0302oParolliberecoPolitikoProtestoRajtoj je seksa diverseco (GLAT)RegadoReligioRifug\u0302intojSanoSciencoSportoTeknikaroUnesko (UNESCO)Unuig\u0302itaj Nacioj (UN)Virinoj kaj socia seksoVojag\u0302o"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Kiel haitia bakejo uzas panarbon por kreskigi rezistadon post la tertremo"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Je\u0301re\u0301mie, c\u0302arma marborda vilag\u0302o sur la haitia sudokcidenta duoninsulo \u2013 tiu terpeco, kiu aspektas kiel longa piedfingro elmontrig\u0302anta c\u0302e la okcidenta parto de la insulo Hispaniola, tre proksime al Jamajko \u2013 kaj g\u0302ia log\u0302antaro de proksimume 97 000 homoj estas unu el la regionoj damag\u0302itaj de la tertremo [eo] je 7,2 gradoj, kiu skuis la landon la 14-an de au\u0306gusto."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Sur la duoninsulo, kaj la norde lokita Je\u0301re\u0301mie kaj ties suda najbaro, Les Cayes, estis forte frapitaj. Konstruaj\u0302oj disfalis kaj homoj kaptig\u0302is sub la disfalaj\u0302oj. La tertremo ankau\u0306 kau\u0306zis terglitojn en la dense arbokovrita Pic Macaya [en], proksima nacia parko nomita lau\u0306 la dua plej alta monto en la lando. Ankorau\u0306 antau\u0306 unu semajno [en] savlaboroj okazis por trovi postvivantojn en tiu areo."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Tamen, preter la katastrofaj rakontoj montritaj de la gazetaraj fraplinioj kaj malgrau\u0306 la j\u0302usaj subitaj s\u0302ang\u0302oj rilate al la politiko [eo], la socio kaj ekonomio [en] de la lando, la vivo plu iras en Haitio, kiel c\u0302iam."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Preskau\u0306 5 000 log\u0302antoj \u2013 inkluzive de 257 homoj, el kiuj kelkaj videblas c\u0302i tie \u2013 ankorau\u0306 suferantaj pro la efikoj de la pasintaj tertremoj ricevis konpare\u0300ts c\u0302e la bakejo Je\u0301re\u0301mie Breadfruit Flour and Bakery, la 19-an de au\u0306gusto. Fotoj donitaj de Perre-Moi\u0308se Louis, uzataj kun permeso."}, {"text_idx": "#000011", "text": "La tertremo de 2021, kiu estis pli potenca ol tiu de 2010 [en], jam mortigis pli ol 2 200 haitianojn kaj kau\u0306zis pliajn vunditojn, malaperintojn kaj senhejmulojn. G\u0302i krome senalirigis multajn haitianojn al mang\u0302aj\u0302oj. Tamen la loka kukbakejo Je\u0301re\u0301mie Breadfruit Flour and Bakery ekhelpas. Ekde la katastrofo, g\u0302i provizas per bongustaj kaj nutraj mang\u0302aj\u0302oj, inkluzive de panoj kaj konpare\u0300ts [en], la vilag\u0302anojn, kiuj kalkulig\u0302as je preskau\u0306 22 000 nur dum la semajno post la tertremo."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Kutime, la tradiciaj delikataj\u0302oj de Je\u0301re\u0301mie, konpare\u0300ts, estas densaj bongustaj kaj satigaj panoj kun konsisto simila al kuko. Tamen, la bakejo starigita antau\u0306 kvin jaroj de Pierre Moi\u0308se Louis bakas tre specialan tipon de konpare\u0300ts, uzante farunon el la frukto de la panarbo. Malgrau\u0306 tio, ke lia entrepreno ankau\u0306 suferis pro la tertremo, Louis donacis la saveblan stokon de la bakejo al lokaj familioj, kiuj bezonis helpon."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Bakado de konpare\u0300t estas jarcenta tradicio [en]. C\u0302i tiun delikataj\u0302on oni ofte faras uzante zingibran radikon, bergamotan esencon, vanilon, migdalojn, cinamon, stelanizon, kariofilon, raspitan kokoson, kansiropon, bakpulvoron, buteron, bestan grason, iometon da salo kaj, kompreneble, farunon. Kie do enmiksig\u0302as la panarboj?"}, {"text_idx": "#000015", "text": "La neprofitcela organizo Trees That Feed Foundation [Fondaj\u0302o Arboj Kiuj Nutras], kiu bazig\u0302as en Usono kaj kiun kunfondis [en] la jamajkanoj Mary kaj Mike McLaughlin, donacas panarbojn al Haitio jam de 10 jaroj. Dezirante ke \u201cmang\u0302aj\u0302o estu uzata de haitianoj por haitianoj\u201d, la projekto kurag\u0302igas la estigon de aliaj produktaj\u0302oj el la panarba frukto. Vidinte la floradon de la donacitaj arboj, la lokanoj komencis produkti farunon el g\u0302iaj fruktoj kaj, almenau\u0306 en la kazo de Louis, baki konpare\u0300ts per g\u0302i. Danke al partnerig\u0302o kun la fondaj\u0302o Trees That Feed, lia bakejo provizas milojn da bulkoj c\u0302iumonate al lernejoj, infanaj domoj kaj al aliaj organizoj, kiuj bezonas helpon, kaj ankau\u0306 al tiuj, kiuj bezonis g\u0302in ec\u0302 antau\u0306 la tertremo. Je\u0301re\u0301mie Breadfruit Flour and Bakery organizas ankau\u0306 bakkursojn por instrui kiel uzi panarban farunon en siaj mang\u0302aj\u0302oj, kaj kurag\u0302igas lokan entreprenemon."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Louis komentas pri la posttertremaj laboroj:"}, {"text_idx": "#000018", "text": "We are focusing on konpare\u0300ts because [they are] very nutritious and ready to eat, so people don\u2019t need to cook. People in Je\u0301re\u0301mie are living on the streets now because their houses were destroyed and, because of the aftershocks of the earthquake, they are afraid to enter the [remaining] houses, which are not still solid. They don\u2019t have any food and water, so they need ready-to-eat foods, because they don\u2019t have kitchens [in which] to cook."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Ni interesig\u0302as nun pri konpare\u0300ts c\u0302ar ili estas tre nutraj kaj c\u0302iam pretaj por mang\u0302ado, tiel ke homoj ne devas kuiri. Log\u0302antoj de Je\u0301re\u0301mie nun log\u0302as surstrate c\u0302ar iliaj domoj estis detruitaj kaj ili timas reeniri la restantajn ankorau\u0306 ne solidajn domojn, pro la posttertremoj. Ili havas nek mang\u0302aj\u0302ojn nek akvon, tial ili bezonas tiajn mang\u0302aj\u0302ojn kiuj tuj pretas por mang\u0302ado, c\u0302ar ne estas kuirejoj kie ili kuiru."}, {"text_idx": "#000021", "text": "La unua Caribbean Tree Planting Week [Karibia Semajno por Arboplantado] okazis c\u0302i-jare en julio, sed CTTP plantis ekde februaro 2020 pli ol 1,5 milionojn da arboj tra Karibio, precipe en Haitio. Ilia venonta celo estas planti du milionojn da arboj inter julio 2021 kaj junio 2022, en la tuta regiono."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Krom aliaj agadoj, CariPhilAlliance kaj Trees That Feed kunlaboras por helpi kreskigi la konpare\u0300ts-produktadon de la bakejo:"}, {"text_idx": "#000023", "text": "In addition to being flavourful, these baked goods are made with breadfruit which is rich in iron, potassium, vitamin A, and other vitamins and minerals. These meals are also made from coconut, ginger, and molasses which provide protein, iron, potassium, antioxidants and other nutrients. A single breadfruit tree has been found to produce enough fruit to feed an entire family, and can live up to 80-100 years, providing entrepreneurs in Haiti with professional opportunities for years to come."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Aldone al la bongusto de c\u0302i tiuj bakaj\u0302oj, ili estas faritaj el la panarba frukto, kiu estas plena de fero, kalio, vitamino A kaj aliaj vitaminoj kaj mineraloj. C\u0302i tiuj mang\u0302aj\u0302oj estas ankau\u0306 faritaj el kokoso, zingibro kaj melaso, kiuj c\u0302iuj provizas proteinon, feron, kalion, antioksidantojn kaj aliajn nutraj\u0302ojn. Oni scias, ke unu panarbo produktas sufic\u0302ajn fruktojn por nutri tutan familion. Krome, g\u0302i povas vivi g\u0302is 80-100 jarojn, kio provizas al entreprenantoj en Haitio profesiajn s\u0302ancojn por la sekvantaj jaroj."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Plej novaj artikoloj pri Haitio"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Dek unu jarojn post detrua tertremo, unu ec\u0302 pli forta skuas Haition"}, {"text_idx": "#000028", "text": "En la periferioj de San-Pau\u0306lo, enmigrantaj infanoj restas sen aliro al lernejo dum la pandemio"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracion"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Meksika kolektivo kiu piratas librojn por kundividi kulturon alfrontas blokadojn"}, {"text_idx": "#000035", "text": "Global Voices estas subtenata de la klopodoj de niaj volontulaj kontribuantoj, fondumoj, donacantoj kaj misio-servoj. Por pliaj informoj bonvolu legi nian Monkolektan Etikan Politikon."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Speciala danko al niaj multaj subtenantoj"}]