[{"text_idx": "#000000", "text": "Estas sufic\u0302e da fis\u0302oj en la maro, sed ne c\u0302iu fis\u0302o samas. Kelkaj aspektas ec\u0302 tiom malkutime, ke oni ne tuj rekonas ilin kiel fis\u0302oj. Al tiu kategorio apartenas la hipokampo, ankau\u0306 konata kiel la marc\u0302evaleto. La nomo venas de la Grekaj vortoj por c\u0302evalo kaj marmonstro. La kapo de la unika besto aspektas multe kiel tiu de c\u0302evalo kaj kontraste al preskau\u0306 c\u0302iuj aliaj fis\u0302oj, hipokampoj havas klare distingitan kolon. La besto vekas la impreson ke g\u0302i estas escepto en c\u0302iu kategorio kaj tiu observo ne estas tiom stranga. G\u0302i nag\u0302as vertikale anstatau\u0306 horizontale, ne havas skvamojn kaj ne la patrino, sed la patro gravedig\u0302as. Tiumaniere, g\u0302i montras ke neniu tendenco en biologio estas universala kaj ke c\u0302iu regulo kiun ni elpensas estas malpli simpla realvive."}, {"text_idx": "#000001", "text": "Hipokampoj povas esti tre belaj, sed ili ne aspektas tre praktikaj. Ili perdis la vostan nag\u0302ilon kaj, pro tio ke ili nag\u0302as vertikale, bezonas antau\u0306enpus\u0302i sin per la dorsa nag\u0302ilo. Tio igas ilin tre malrapidaj nag\u0302antoj. La malplej rapida fis\u0302o surtere ec\u0302 estas hipokampo. Por ne esti fortirata de akvofluoj, ili do uzas sian kurbigitan voston por preni plantojn au\u0306 koralojn tiel, kiel simio prenas branc\u0302on. Ilia malrapideco igas ilin facile kapteblaj, sed la ostaj ringoj kiuj kovras la tutan korpon igas ilin malfacilan mang\u0302aj\u0302on. La ringoj formas eksteran skeleton aldone al la interna skeleto kaj la kvanto da ringoj povas esti uzata por rekoni la specion. Ilia malrapideco ne malhelpas la c\u0302asadon tamen. Kvankam ili aspektas c\u0302armaj kaj afablaj, hipokampoj estas senkompataj c\u0302asantoj. Preskau\u0306 100% el la predoj kiujn ili celas, ili murdas, kio estas multe pli da sukceso ol s\u0302arkoj au\u0306 tigroj havas. Malkiel la pli timigaj c\u0302asantoj, ili celas malpli grandan predon tamen. Ilia plej s\u0302atata mang\u0302aj\u0302o estas etaj krustacoj. Tiuj povas esti multe pli rapidaj ol la hipokampo, sed la hipokampo havas sekretan sukcesmetodon. La krustacoj estas tre sentemaj al la nuancaj s\u0302ang\u0302ig\u0302oj de akvofluo, do kiam alia besto alproksimig\u0302as, ili povas senti tion. La kapo de la hipokampo estas tiel formita tamen, ke g\u0302i ne kreas sovag\u0302ajn akvofluojn kiam g\u0302i nag\u0302as, kio igas g\u0302in praktike nevidebla. Tiel la hipokampo povas alproksimig\u0302i g\u0302is tre proksime, post kio g\u0302i subite tiras sian kapon kaj ensuc\u0302as la krustacon per la speciale adaptita bus\u0302o. Tiu bus\u0302o ne enlasas tro grandajn predojn kaj g\u0302i ne havas dentojn, do la hipokampo povas nenion fari krom c\u0302asi nur la plej etajn bestojn. Pro tio, la hipokampo faras preskau\u0306 nenion krom mang\u0302i, por tamen akiri sufic\u0302e da energio."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Unu el la plej eksterordinaraj kondutoj de la hipokampo sendube estas la reproduktado. Ekzistas pluraj patroj en la naturo kiu bone zorgas por la idoj, sed la hipokampo levas tion al tute nova nivelo. Unue necesas ke la virhipokampo trovu inon. Kiam tio okazas, la paro restas kune kaj dancas, kune nag\u0302as kaj tenas unu la alian per la vosto. Tiel la hipokampoj kapablas samtempigi siajn movig\u0302ojn kaj vidi c\u0302u la alia estas tau\u0306ga kiel partnero. Ili ec\u0302 povas s\u0302ang\u0302i sian koloron dume. Oni povas distingi la du seksojn per rigardi la ventron. Inoj havas malmolan ventron kiu similas al la resto de la korpo, dum la virhipokampo havas molan sakon. Kiam la paro pretas, li pus\u0302as la sakon eksteren por imponi la inon. S\u0302i ne havas sakon, sed specialan tubon, kies elirejon s\u0302i pus\u0302as en la sakon de la partnero. Tiel s\u0302i povas meti g\u0302is 1500 ovojn en la sako. La sala akvo kiu povas eniri stimulas la patron al fekundigi la ovetojn, sed ekde kiam li estas graveda, la patro komencas reguligi la salecon en la sako kaj provizi oksigenon kaj nutraj\u0302ojn per la sango. La gravedeco povas dau\u0306ri g\u0302is 45 tagoj kaj c\u0302iun matenon la hipokampino vizitas lin. Kiam la idoj pretas por naskig\u0302i, la patro pus\u0302as ilin eksteren per la muskoloj. Tio plej ofte okazas dumnokte kaj okazas ke kiam la patrino salutas lin la matenon poste, tuj denove gravedigas lin. Post la naskig\u0302o, la gepatroj ne plu prizorgas la idojn, kiel estas kutima por fis\u0302oj. La idoj aspektas preskau\u0306 precize kiel plenkreskaj hipokampoj, sed ili estas multe pli etaj. Tio igas ilin tre vundeblaj, c\u0302ar ili facile estas mang\u0302ataj, au\u0306 forpus\u0302ataj de akvofluo al lokoj kies temperaturo estas malg\u0302usta, au\u0306 kiuj ne havas la g\u0302ustajn mang\u0302aj\u0302ojn. Tio signifas ke el c\u0302iuj mil hipokampoj averag\u0302e nur kvin travivas g\u0302is plenkreskeco, sed se ili atingas tion, ili vivas dum kelkaj jaroj"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Ke graveda patro estas escepto en la naturo estas klarigata de la principo de Bateman. Tiu principo uzas la diferencojn inter la malsamaj gametoj (seksc\u0302eloj) por klarigi kiom da energio organismoj elspezus por helpi la idojn. Produkti spermatozoojn kostas relative tre malmulte da energio. Ili estas tre malgrandaj kaj maskloj (virbestoj) produktas milionojn da ili. Ovoj estas multe pli grandaj, do relative malmulte estas kreataj. Tio signifas ke por la masklo la plej bona strategio por transdoni genetikan materialon estas produkti kiel eble plej da spermo kaj fekundigi kiel eble plej da femaloj (bestinoj), dum por femalo la g\u0302enerale plej bona strategio estas mala. Ili zorgu kie ili sag\u0302e uzas la ovojn kaj nur reproduktas sin kun la plej bonaj patroj. En la naturo tio plej ofte signifas ke la maskloj estas tre konkursemaj, au\u0306 ke ili havas tre grandajn, belajn partojn kiel plumojn por montri kiom sanaj ili estas (kaj kiom sanaj la idoj do estos). La femaloj tamen, estas tre specifaj elektantoj kaj elspezas multe pli da energio por certigi ke la ido travivu, ekzemple per kovado. Je la unua rigardo, la mondo de hipokampoj do s\u0302ajnas tute inversa, sed kial tia strategio disvastig\u0302us? Tio estis granda demando en scienco, g\u0302is oni mezuris kiom da energio gravedeco vere kostas. Oni uzis la kvanton de oksigeno kiun virhipokampo foruzas por kalkuli kiom da aldona energio estis necesa dum la gravedo kompare al antau\u0306 la gravedo. Tion oni komparis al la energio kiu estus necesa por produkti la ovojn, do la energio kiun la patrino elspezas. Kio evidentig\u0302is estis ke la patrino elspezas multe pli da energio ol la patro, malgrau\u0306 tio ke s\u0302i ne estas graveda. La demando kiu restas estas kial la hipokampino ne faras ambau\u0306 taskojn. Vers\u0302ajne tio estas, pro tio ke c\u0302i tiu sistemo estas pli bona por ambau\u0306 seksoj. Dum la patro estas graveda, la patrino povas jam rekomenci la produktadon de novaj ovoj, kiuj pretas kiam li naskas la bebojn. Se anstatau\u0306e s\u0302i ig\u0302us graveda, s\u0302i devus unue atendi g\u0302is la idoj naskig\u0302is, antau\u0306 ol s\u0302i povus krei la novajn ovojn. C\u0302i tiel la hipokampoj do povas pli ofte reprodukti sin en la sama tempo, kio rezultas je pli da idoj. Ke ili estu kiel eble plej efikaj estas grava, c\u0302ar se nur kvin el mil idoj travivas, oni havu kiel eble plej multe."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Bedau\u0306rinde, akvofluoj kaj aliaj bestoj ne estas la sola dang\u0302ero al hipokampoj. Pro homaj influoj, populacioj en multaj lokoj draste malkreskis. La kialoj vers\u0302ajne estas la detruado de la vivmedio, senintenca fis\u0302kaptado kaj la uzado en diversaj tradiciaj medicinoj. Hipokampoj de alta kvalito povas esti lau\u0306peze preskau\u0306 tiom valoraj kiel oro. Felic\u0302e multaj landoj igis la merkaton de hipokampoj kontrau\u0306leg\u0302a kaj oni pli kaj pli provas protekti la medion de la besto. Oni ec\u0302 kaptas la bestojn kiam ili estas idoj kaj vartas ilin por poste liberigi ilin. Tiel ilia s\u0302anco de travivi estas pli alta. Kompreneble tiu solvo nur estas dumtempa, sed ankorau\u0306 ekzistas espero por tiu c\u0302i malkutima besto."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Sekigita hipokampo kiel uzata en medicino"}]