[{"text_idx": "#000000", "text": "La unua vendredo de la monato estas rezervita por prelego en la germana c\u0302e la Esperanto-grupo en la domo \u201cHaus am Mierendorffplatz\u201d en la berlina kvartalo Charlottenburg. Dum la aliaj vendredoj, la internacia lingvo Esperanto estas lernata au\u0306 praktikata per parolado."}, {"text_idx": "#000001", "text": "Vendredon, la 3-an de februaro 2023, la fokuso estis sur la rilato de Esperanto al movadoj kiuj ne nur lernas lingvon por plezuro, sed ankau\u0306 asocias g\u0302in kun \u201cetika\u201d valoroj. Markus Schwantje, kiu estis la manag\u0302ero de la Charlottenburga Bestoprotekta Asocio dum la \u201cimperiestra periodo\u201d, pensis pri bestaj-rajtoj-aktivuloj kaj inkludis la kontrau\u0306ulojn de eksperimentoj kun bestoj, vegetaranojn, abstinentulojn, pacifistojn kaj subtenantojn de la vivreformo kaj naturkuracista movado."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Multo, pri kion li parolis pri sia \u201cEthische Rundschau\u201d (etika cirkulero) aperas nuntempe sub malsama nomo. Ekzemple la kultivado de naturaj legomoj kiel \u201curba g\u0302ardenado\u201d, au\u0306 la inklino al natura vivmaniero. En la 3-a numero de 1913 li informis siajn legantojn \u201cUeber das Esperanto\u201d kaj speciale por lia legantaropri la \u201cetikaj\u201d movadoj , kiuj havis kontaktadresojn au\u0306 foje proprajn revuojn."}, {"text_idx": "#000003", "text": "\u201cAgra reformo\u201d estis ankau\u0306 grava temo por li kaj li mencias, ke Ebenezer Howard, la spirita patro de la movado \u201cg\u0302ardenurbo\u201d, jam havis plurajn 100 partoprenantojn c\u0302e la 3-a Esperanto-Kongreso en Kembrig\u0302o en 1907 en sia projekto \u201cLetchworth\u201d (norde de Londono ) kaj klarigis la paralelojn inter la ideo de g\u0302ardenurbo kaj Esperanto.En la 10-a Esperanto-Kongreso en Krakovo en 1913, li faris prelegon, kiu instigis la rusan revuon \u201cOndo de Esperedanto\u201d mem konstati, kiel la aferoj okazas kun la konstruo la nova setlejo progresas kaj kiomgrade la noblaj celoj (malkosta log\u0302loko por laboristoj, sana medio, memsufic\u0302o kaj loka provizo, kulturo) povus esti plenumitaj. Komparebla projekto, la Edena fruktokultiva bieno en Oranienburg, estis anoncita en la gazeto \u201cEthische Rundschau\u201d, same kiel la provizantoj de la \u201csanmang\u0302aj\u0302o\u201d tipaj, kiel irma .. el Charlottenburg. Estis natura fruktosuko, marmelado sen kemiaj aldonaj\u0302oj, nuksa butero kaj bongustaj viando-anstatau\u0306aj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Schwantje ne povas lasi de kritiko de la fakton, ke tro multe da emfazo estas metita sur la sanprofitojn kaj s\u0302parojn de elspezoj per vegetara nutrado kaj ke la etika aspekto de \u201cne mortigi bestojn\u201d estas neglektita."}, {"text_idx": "#000005", "text": "La \u201cnatura kuracisto\u201d Wilhelm Winsch el Berlino, kiu ne nur estis centra figugo de la vakcinadkritiko, ankau\u0306 aktivis en Esperanto. Somere li proponis tion, kio hodiau\u0306 estus nomata \u201cwellness feriado\u201d en Henkenhagen c\u0302e la Balta Maro (hodiau\u0306 Ustronie-Morskie en PL) en la refresigejo \u201cAnker\u201d. Li reklamis tion per reklamoj en internaciaj Esperanto-revuoj kaj tie prezentis siajn metodojn. Lia libro pri \u201cVarmoterapio\u201d estis ankau\u0306 eldonita en Esperanto kaj havis favorajn recenzojn."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Estas signifa kongruo en la rigardo al la tiam tre populara grafo Zeppelin kun lia aers\u0302ipo, kiun multaj konsideris principe neebla. En sia kontribuo \u201cEsperanto kaj la komercisto\u201d Ernst Kliemke el Berlino memoras, ke liaj instruistoj priskribis flugi \u201cpli malpeze ol aero\u201d kiel nesolveblan taskon, simile al la kvadratigon la cirklo. Sed tiu, kiun oni mokis kiel malsag\u0302ulo, triumfis super siaj mokantoj kaj do ankau\u0306 Esperanto, kiun multaj nomisis kiel neblaa, ish, venkus ankau\u0306 fine. Schwantje uzas la saman komparon rilate al bestprotekto, kiu devas batali kun multe da rezisto. En 1913, la grafo, kiu estis prezidanto de la Bestprotekta Asocio en Wu\u0308rttemberg dum multaj jaroj, invitis la partoprenantojn de kongreso al Friedrichshafen por bankedo kun turneo de la aers\u0302iphangaro."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Kliemke kaj Schwantje poste ig\u0302is pli proksimaj, c\u0302ar Schwantje vidis siajn ideojn realigita en la \u201cFreyschaften\u201d, kiuj estis fonditaj surbaze de la libro \u201cFu\u0308rsten ohne Krone (Princoj sen krono)\u201d, kiun Kliemke publikigis sub la pseu\u0306donimo \u201cHeinrich Nienkamp\u201d."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Vendrede haveblas c\u0302e la Esperanto-Grupo 12-pag\u0302a bros\u0302uro kun pli da fonaj informoj kaj bildoj."}, {"text_idx": "#000011", "text": "La sekva publika prelego, al kiu gastoj estas bonvenaj, okazos vendrede la 3-an de marto 2023 je la 14-a horo en la domo apud Mierendorffplatz. La temo estos la au\u0306tomobila dezajnisto Oskar Bergmann el Kaiser-Friedrich-Strasse 35. Li estis inter la unuaj, kiuj proponis flulinian korpon. En lia lernejo, kun internaciaj partoprenantaro, li edukis is dizajnistojn. Tion li reklamis en Esperanto-revuoj kaj en la Universala Kongreso de 1913 en Krakovo."}, {"text_idx": "#000012", "text": "En c\u0302iuj aliaj vendredoj vi bonvenas au\u0306skulti kiel sonas Esperanto."}]