[{"text_idx": "#000002", "text": "La Nobel-premio pri literaturo de 2021 iris al la tanzania verkisto Abdulrazak Gurnah [eo] \u2014 s\u0302ajnas, ke afrika literaturo [eo] finfine ricevas la atenton, kiun g\u0302i meritas. Tamen, konga-au\u0306stria au\u0306toro Fiston Mwanza Mujila asertas, ke videbleco de afrikaj au\u0306toroj, precipe la franclingvaj, ankorau\u0306 restas defio kiu inspiras novan generacion esplori novajn lingvajn mediojn."}, {"text_idx": "#000003", "text": "S\u0302ajnas, ke 2021 estas la jaro de afrika literaturo. Krom la Nobel-premio pri literaturo, aliaj prestig\u0302aj premioj estis aljug\u0302itaj al afrikaj kaj afrik-eu\u0306ropaj verkistoj. La Premio Neustadt de 2022, kiu estas anoncita dum la antau\u0306a jaro 2021, kaj en la pasinteco montris multajn estontajn Nobel-premiitojn [eo], iris al la senegala romanisto Boubacar Boris Diop. La premion Camo\u0303es [eo] gajnis la mozambikanino Paulina Chiziane. La Premio Booker por Fikcio iris al la sudafrika Damon Galgut [eo], dum la Premion Internacia por Tradukita Fickio gajnis franco-senegala David Diop [eo]. La Prix Goncourt [eo], vers\u0302ajne la plej prestig\u0302a literatura premio de Francio, iris al al senegalano Mohamed Mbougar Sarr."}, {"text_idx": "#000005", "text": "La lasta fojo kiam afrika au\u0306toro, John Coetzee [eo], gajnis la Nobel-premion estis en 2003. La lasta fojo kiam nigra au\u0306 miksrasa verkisto ricevis la premion Goncourt estis Patrick Chamoiseau en 1992 kaj Marie NDiaye [eo] en 2009."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Por au\u0306di, kion spertas franclingvaj afrikaj verkistoj, Global Voices parolis kun Fiston Mwanza Mujila, au\u0306toro kiu kreskis en Lubumbashi en la sudo de la Demokratia Respubliko Kongo (ankau\u0306 nomata Kongo-Kins\u0302aso au\u0306 DRK). Mujila estis edukita en la franca, sia dua lingvo post la svahila, kaj nun log\u0302as en Graz, la dua plej granda urbo de Au\u0306strio, kie li fondis la transnacian literaturan festivalon Weltwortreisende [Mondvortvojag\u0302antoj, ndlr.]. Li verkas teatraj\u0302ojn en la germana kaj liaj teatraj\u0302oj, kiuj radikas en la tradicio de Peter Handke kaj Elfriede Jelinek, estis prezentitaj en Vieno kaj Berlino. Lia fikcio estas produktita en la franca: lia unua romano \u201cTram 83\u2032\u2032, publikigita en 2014, estis tradukita de la franca al pli ol dekduo da lingvoj kaj ricevis plurajn premiojn, inkluzive de la germana Internacia Literatura Premio [germane: Internationaler Literaturpreis \u2013 Haus der Kulturen der Welt, ndltr.]. Lia lasta romano \u201cLa Danse du Vilain\u201d (La Danco de la Fiulo) estis publikigita en 2020. Li ankau\u0306 verkas poezion, kaj lia kolekto \u201cLe Fleuve dans le Ventre\u201d aperis en 2013 kaj estas tradukita en la anglan. Li priskribas sin c\u0302efe kiel poeton kiu hazarde verkas teatraj\u0302ojn kaj romanojn."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Lau\u0306 Mujila, male al siaj anglalingvaj egaluloj, franclingvaj afrikaj verkistoj alfrontas kelkajn defiojn, la unua el kiuj estas la karaktero de la franca literatura scenejo:"}, {"text_idx": "#000010", "text": "La situacio estas malfacila ankau\u0306 en franclingva Afriko mem, lau\u0306 Mujila :"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Jen kiel Mujila priskribas sian propran demandadon kaj eblan novan direkton:"}, {"text_idx": "#000025", "text": "En Francio, mi estas difinita kiel au\u0306stria verkisto. En Vieno, mi estas identigita kiel verkisto el Graz, kaj en Germanio kiel au\u0306stria au\u0306toro. En Kongo, kiel konga verkisto log\u0302anta en Au\u0306strio. Mia identeco estas polifona kaj movig\u0302anta. Mudimbe [fr], konga filozofo, kutimis paroli pri afrika subjektiveco au\u0306 sperto. Mi aldonus al tio la au\u0306strian subjektivecon: Graz kaj Lubumbashi estas miaj punktoj de ligiteco kaj observado, lokoj de kie mi konstruas mian diskurson."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Unu termino kiu aperis pli elstare en la pasintaj jaroj estas la koncepto de afroeu\u0306ropano, kuntirig\u0302o de afrika kaj eu\u0306ropano. Jen la opinio de Mujila pri c\u0302i tiu nocio:"}, {"text_idx": "#000028", "text": "En Au\u0306strio, mi konsideras min kiel konganon, afrikanon au\u0306 kiel nigran au\u0306strian verkiston, c\u0302ar esti nigra en Au\u0306strio ne estas la sama kompare al Francio au\u0306 Belgio. Mi respektas tiujn, kiuj uzas la terminon \u201cafroeu\u0306ropano\u201d, sed c\u0302iu povas difini sin lau\u0306 sia deziro. Eu\u0306ropo estas granda, mi do preferas uzi la terminojn \u201cafrofranca\u201d, \u201cafrobelga\u201d, \u201cafroau\u0306stria\u201d por havigi pli da kunteksto."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Mi havas la impreson, ke oni multe postulas de la afrika literaturo, kiu cetere ec\u0302 ne estas centjara. Eble ni devus lasi g\u0302in en paco kaj reveni post tri jarcentoj. Mi pensas, ke nia kompreno pri Afriko kaj afrika literaturo s\u0302ang\u0302ig\u0302os post kiam ni fokusos la literaturajn verkojn mem."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Januare, post polemikaj prezidentaj balotoj, la eksa uganda prezidento Yoweri Museveni estis reelektita, ricevinte sesan sinsekvan mandaton. Dum la periodo de voc\u0302donado, opoziciestroj estis celitaj, manifestaciantoj perforte dispelataj kaj j\u0302urnalistoj estis atakitaj."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Por ekscii pli: Ugando: senkurentig\u0302o de sociaj retejoj, perforta subpremo de la opozicio antau\u0306 la prezidentaj balotoj"}, {"text_idx": "#000041", "text": "En c\u0302i tiu kunteksto pri malobservado de homaj rajtoj, la stato de virinaj rajtoj kaj de la komunumo LGBTQI+ [foje GLAT [eo], estas kolektiva nomo akronima por genraj kaj seksaj minoritatoj kiuj postulas diversecon seksan kaj genran, mallonge DSG] restas necerta. Dum sia prezidenta kampanjo, Museveni faris homofobajn paroladojn, nomante la komunumon propeka kapro. Pasintjare, grupo de junuloj LGBTQI+ estis c\u0302irkau\u0306itaj, batitaj kaj arestitaj, supozeble por bremsi la disvastig\u0302on de KOVIM-19."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Pli ol duono de la ugandaj virinoj estas viktimoj de fizikaj agresoj, kaj unu el kvin spertas seksan perforton. Multaj el ili ankau\u0306 estas viktimoj de psikologiaj agresoj, de devigaj kaj fruaj geedzig\u0302oj kaj virina genitala kripligo. En 2014, Ugando enkondukis kontrau\u0306-pornografian leg\u0302on, uzatan por celi virinojn kaj kondamni ilin, precipe tiujn kies nudaj fotoj interrete estis kundividitaj sen ilia konsento."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Lindsey Kukunda estas feministo, au\u0306torino kaj homrajta aktivulino. S\u0302i ankau\u0306 estas la g\u0302enerala direktoro de Her Empire, feminisma asocio, kiu proponas du programojn: Not your Body [Ne via korpo], kiu celas defii la kontrolon de la socio super la virinaj korpoj kaj, per etendo, super iliaj vivoj, kaj The Mentor Network, kiu antau\u0306enigas ciferecan sekurecon kaj virinan legopovon."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Lindsey Kukunda rakontas sian historion."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Mi ploras kiam neniu rigardas"}, {"text_idx": "#000046", "text": "Mi asertas, ke mi batalas kontrau\u0306 retan perforton kaj mi inspiras multajn. Ili diras al mi, ke mi donas al ili kurag\u0302on, fidon kaj ke mi kurag\u0302igas ilin kredi je si mem.\nSed mi ploras, kiam neniu rigardas."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Mi havis mian plej malbonan sperton pri reta perforto, kiam mi lanc\u0302is socian kampanjon por denunci rasismajn instituciojn en Ugando [eo], instituciojn, kiuj odorac\u0302is je koloniismo, blanka privilegio kaj diskriminacio kontrau\u0306 ugandanoj."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Mi neniam pardonos c\u0302i tiun virinon."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Mi faris multajn farendaj\u0302ojn por kontrau\u0306batali la perfortojn kontrau\u0306 virinoj interrete, tro por listigi c\u0302iujn c\u0302i tie. Mi povas diri, ke per mia voc\u0302o mi inspiras virinojn. Mia asocio nuntempe pretig\u0302as kunigi grupon de personoj kiuj kunpartigas la saman mensostaton, pri kiu, mi certas, ke g\u0302i subtenos feministojn, virojn kaj virinojn, c\u0302ar pli malfacilas timigi grupon de individuoj ol unuopulon."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Hodiau\u0306 mi estas memcerta radikala aktivulo kaj bonvenigante kaj akceptante c\u0302i tiun ideon, mia mensa sano multe plibonig\u0302is. Mi ne plu sentas la bezonon pravigi au\u0306 defendi min. Mia nova slogano estas: \u201cSe vi havas problemon kun miaj metodoj, tio estas via problemo. Ne impliku min en c\u0302i tion.\u201d"}, {"text_idx": "#000057", "text": "Mi akuzas ugandajn amaskomunikilojn kurag\u0302igi perforton kontrau\u0306 virinoj per la maniero kiel ili traktas siajn artikolojn kaj tra la rakontoj, kiujn ili misfamigas. La rakontoj pri \u201cveng\u0302a porno\u201d ne estas verkitaj kun la celo subteni la viktimojn, sed pli g\u0302uste por kulpigi ilin kaj distri la publikon. Novaj\u0302organizaj\u0302oj ne mencias virojn, kiuj misuzas virinojn, kaj ne kondamnas malkas\u0302e tian perforton."}, {"text_idx": "#000058", "text": "La leg\u0302o ne helpas. Ugando permesis ke la religio influu la politikon. Tio sufic\u0302as por klarigi la tutan laboron, kiun feministoj devas plenumi, c\u0302u ne? La kontrau\u0306pornografia leg\u0302o traktas virinojn kiel krimulojn pro ilia maniero sekse allogi virojn kaj dependas de la viroj decidi kiel ni \u201cg\u0302enas\u201d ilin per nia sekseco. Kiam viro malkas\u0302as bildojn de nudaj virinoj, estas la virino, kiu aperas c\u0302e la koro de c\u0302iuj konversacioj, dum la viro dau\u0306re vivas sian vivon kun la kapo levita. Ni bezonas paroli al niaj subpremantoj per lingvo, kiun ili komprenas."}, {"text_idx": "#000064", "text": "En afis\u0302o publikigita en la retejo Lubumbashi Infos titolita DRK: La milito de bildoj kaj la filmo \u201cLa homo, kiu riparas la virinojn\u201d, Didier Mukaleng-Makal Kanteng, j\u0302urnalisto kaj blogisto el Lubumbashi en Demokratia Respubliko Kongo, oni prezentas sintezon kaj klarigas la kontestitan parton:"}, {"text_idx": "#000065", "text": "Dr Mukwege accueilli par des applaudissements, a\u0300 son entre\u0301e dans une grande salle, passe a\u0300 la tribune. \u00ab Te\u0301moin des atrocite\u0301s commises contre les femmes et sur les femmes, depuis 15 ans \u00bb, il prononce ces paroles :"}, {"text_idx": "#000070", "text": "D-ro Mukwege akceptita per aplau\u0306doj, je lia eniro en grandan c\u0302ambron, kondukanta lin al la forumo.\n\u00abAtestanto pri la teruraj\u0302oj faritaj kontrau\u0306 virinoj kaj sur virinoj, dum 15 jaroj\u00bb li eldiras jenajn vortojn :"}, {"text_idx": "#000081", "text": "De nombreuses personnes se mobilisent depuis quinze anne\u0301es, de\u0301noncent, se mobilisent, he\u0301las, pour bien peu de re\u0301sultats. Est-ce une raison pour abandonner ? Certainement pas, bien au contraire. Nous gardons a\u0300 l\u2019esprit l\u2019exemple d\u2018Aoua Keita initiatrice de la Journe\u0301e Internationale de la Femme Africaine et fort de cette femme inspirante que nous nous disant que nous ne pouvons pas ne pas faire quelque chose, aussi infime que cela semble face au traitement inhumain que subissent les femmes dans les zones de combats en Re\u0301publique de\u0301mocratique du Congo."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Multnombraj personoj preparis grandan mobilizon depost 15 jaroj, denuncante, manifestaciante \u2014 ho ve! \u2014 sed malmultegaj rezultoj. C\u0302u tio estas kialo por rezigni? Certe ne, tute male. Ni memoru la ekzemplon de Aoua Keita [fr], iniciatinto de la Internacia Tago de la Afrika Virino kiu estas inspiriga virino, fortiganta nin, kiam s\u0302i diris ke ni ne povas rezigni fari ion, kiom ajn malgranda tio eble aspektas en la lumo de la malhumana traktado de virinoj en la militaj zonoj de la Demokratia Respubliko Kongo."}, {"text_idx": "#000086", "text": "L\u2019UNICEF a ainsi rapporte\u0301 avoir pris en charge 38 000 cas de violences faites aux femmes pour la seule anne\u0301e 2007. La FIDH (Fe\u0301de\u0301ration Internationale des ligues des Droits de l\u2019Homme) parle de 3 300 cas en 2012 pour la seule province orientale, soit environ dix cas par jour. L\u2019ONU, quant a\u0300 elle, affirme qu\u2019en moyenne 48 femmes sont ainsi viole\u0301es toutes les heures en Re\u0301publique De\u0301mocratique du Congo. Les constats sont la\u0300 mais les solutions restent de\u0301sastreuses : aucune de ces autorite\u0301s n\u2019a pris de mesures efficaces pour faire cesser ces crimes."}, {"text_idx": "#000087", "text": "UNICEF raportis ke g\u0302i okupig\u0302is pri 38 000 kazoj de perfortoj faritaj kontrau\u0306 virinoj nur en la jaro 2007. FIDH (Internacia Federacio de Ligoj por Homaj Rajtoj) parolas pri 3 300 kazoj en 2012 nur en la orienta provinco, alivorte temas pri dek kazoj c\u0302iutage. La Unuig\u0302intaj Nacioj, siaflanke, diras ke, c\u0302iuhore averag\u0302e 48 virinoj estas seksperfortitaj en Demokratia Respubliko de Kongo. La konstataj\u0302oj estas tie, sed la solvoj restas teruraj: neniu el tiuj au\u0306toritatoj iel efike agis por haltigi tiujn krimojn."}, {"text_idx": "#000088", "text": "Tamen c\u0302i tiuj ciferoj pri la nombro de virinoj seksperfortitaj devas esti interpretitaj singarde, c\u0302ar ili povus fakte esti multe pli altaj. La retejo citas studon [fr] publikigitan en la American Journal of Public Health (Usona J\u0302urnalo pri Publika Sano) lau\u0306 kiu pli ol 400 000 virinoj kaj junaj knabinoj inter 15 kaj 49 jaroj estis seksperfortitaj en unu jaro (inter 2006 kaj 2007). Tio estas 26-oble pli ol la ciferoj publikigitaj de Unuig\u0302intaj Nacioj pri la sama periodo."}, {"text_idx": "#000090", "text": "[Necesas aldoni ke li ricevis en 2018 la Nobel-premion pri Paco, kio estis la unua internacia distingo por kongano]."}]