[{"text_idx": "#000005", "text": "Deklaro de c\u0302eh\u0302a prezidento Milos Zeeman pri la situacio en Ukrainio post la rusa invado. Ekrankopio de la jutuba kanalo de CNN Prima."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Tute neatendite, la rusa invado de Ukrainio [eo] s\u0302ang\u0302is la pozicion de la plej influa subtenanto de Moskvo en C\u0302eh\u0302io : prezidento Milos\u030c Zeman [eo], kiu j\u0302us nomis la agojn de Moskvo \u201ckrimo\u201d."}, {"text_idx": "#000007", "text": "C\u0302eh\u0302io havas disputigan rilaton kun Rusio [eo]. Politike, lia registaro estas dividita: la prezidento Zeman delonge diskonigis sian nes\u0302anceleblan subtenon al Moskvo. Tamen, la parlamentaj elektoj en oktobro 2021 alportis novan koalicion kaj novan ministron pri eksteraj aferoj, Jan Lipavsky\u0301, kiu reprezentas la Piratan Partion."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Lipavsky\u0301 publike aprobis la opinion de la c\u0302eh\u0302aj sekretaj servoj pri Rusio kaj C\u0302inio, kiuj en siaj jaraj publikaj raportoj regule indikis ambau\u0306 landojn kiel la c\u0302efaj minacoj al la nacia sekureco de C\u0302eh\u0302io. Zeman provis vetoi la nomumon de Lipavsky\u0301 kiam li ricevis la liston de la nova registaro, nomante g\u0302in kontrau\u0306rusa kaj prokrastante sian nomumon dum semajnoj, sed finfine devis akcepti g\u0302in."}, {"text_idx": "#000009", "text": "C\u0302i tiu malnova antagonismo kolapsis la 24-an de februaro, la tago kiu markis la komencon de la rusa invado de Ukrainio. Zeman, konata pro longa silento pri malharmoniaj aferoj, faris deklarojn en vidbendo, kiu tute kontrau\u0306diras lian antau\u0306an pozicion, pardonpetis pro la malpravo, kaj nomis la decidon de Rusio krimo:"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Ma\u0301m ra\u0301d ruskou kulturu, va\u0301z\u030ci\u0301m si obe\u030cti\u0301 ruske\u0301ho lidu ve druhe\u0301 sve\u030ctove\u0301 va\u0301lce, ale to neznamena\u0301, z\u030ce budu souhlasit s ti\u0301m, aby na u\u0301zemi\u0301 suvere\u0301nni\u0301ho sta\u0301tu bez vyhla\u0301s\u030ceni\u0301 va\u0301lky vstoupila cizi\u0301 arma\u0301da. Rusko se ti\u0301mto c\u030cinem dopous\u030cti\u0301 zloc\u030cinu proti mi\u0301ru.\nPr\u030ced ne\u030ckolika dny jsem r\u030cekl z\u030ce Rusove\u0301 nejsou bla\u0301zni a z\u030ce na Ukrajinu nezau\u0301toc\u030ci\u0301. Pr\u030cizna\u0301va\u0301m, z\u030ce jsem se my\u0301lil."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mi s\u0302atas la rusan kulturon, mi respektas la viktimojn de la rusa popolo en la Dua Mondmilito, sed tio ne signifas, ke mi konsentos, ke eksterlanda armeo eniru la teritorion de suverena s\u0302tato sen deklari militon. Farante tion, Rusio faras krimon kontrau\u0306 paco. Antau\u0306 kelkaj tagoj, mi diris, ke la rusoj ne estas frenezaj kaj ke ili ne atakos Ukrainion. Mi konfesas, ke mi eraris."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Li ankau\u0306 postulis tujan agadon por ekskludi Rusion de la interbanka sistemo SWIFT (Societo por Tutmonde Financaj kaj Interbankaj Komunikadoj, Ndltr), sankcio kiu povus havi fortan negativan efikon sur la rusa ekonomio. Ankau\u0306 la baltaj s\u0302tatoj postulas tiun c\u0302i sankcion."}, {"text_idx": "#000013", "text": "La neatendita U-turno de Zeman kontrau\u0306 Rusio povas esti klarigita per la fakto ke la antau\u0306a c\u0302eh\u0302oslovaka s\u0302tato [eo] travivis similan situacion en 1938, post kiam Hitler postulis grandajn areojn de la lando log\u0302ataj plejparte de etnaj germanoj, konataj kiel Sudetoj, sub la preteksto voli protekti ilin. La paralelo kun la parolado de Putin la 21-an de februaro resonas profunde c\u0302e la c\u0302eh\u0302a publiko, kiu rememoras kiel Francio kaj Britio malsukcesis en siaj armeaj devoj kaj opiniis ke ili povus trankviligi Hitler c\u0302e la Munkena Konferenco. La Dua Mondmilito montris kiom malg\u0302usta kaj mortige dang\u0302era estis c\u0302i tiu ideo."}, {"text_idx": "#000014", "text": "En harmonio kun la opinios\u0302ang\u0302o de Zeman, la registaro prenis iun rapidan agon la 24-an de februaro por puni Rusion, sciigante ke g\u0302i fermos rusajn konsulejojn, kaj sian propran [konsulejon] en Rusio. Tio pligravigas profundan diplomatian krizon, kiu kau\u0306zis la elpelon de 18 rusaj diplomatoj la 24-an de aprilo kaj drasta malpliigo de la rusa ambasadejo en Prago, post akuzoj pri teroristaj agoj sur c\u0302eh\u0302a teritorio en 2014. Krome, la registaro pripensas la eblecon malpermesi vizojn por rusaj vizitantoj, escepte por rusaj aktivuloj serc\u0302antaj rifug\u0302on."}, {"text_idx": "#000017", "text": "La ukraina ambasadejo en Prago ankau\u0306 publikigis bildojn de la manifestacio:"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Para ma\u0301s informacio\u0301n sobre este tema, consulte nuestra cobertura especial Rusia invade Ucrania."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Civitanaj komunikilojFres\u0302a Novaj\u0302oInternaciaj rilatojRifug\u0302intojRussia invades Ukraine"}, {"text_idx": "#000024", "text": "C\u0302u eblas revivigi \u201ctatarismon\u201d malgrau\u0306 la identeca politiko de Rusio?"}]