[{"text_idx": "#000004", "text": "Proksimume ses jarcentojn post lia naskig\u0302o, kiu posedas Alis\u0302er Navoi, la \u201cpatron de la uzbeka literaturo\u201d?"}, {"text_idx": "#000005", "text": "La metrostacio Alis\u0302er Navoi en Tas\u0302kento, dekoraciita per artaj\u0302oj, referencantaj al la kulturo de la poeto de la 15-a jarcento. Foto de Filip Noubel, uzita kun permeso."}, {"text_idx": "#000006", "text": "La 9-an de februaro okazis la 580-a datreveno de la naskig\u0302o de Alis\u0302er Navoi, poeto de la 15-a jarcento, lingvisto kaj pensanto, kiu ludas centran rolon en la konstruado de la nacio en Uzbekio."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Alis\u0302er Navoi estis poeto kaj pensanto kiu estas hodiau\u0306 la plej memorata en Uzbekio pro aktiva uzado de la c\u0302agataja lingvo, kiu servis kiel fundamento de la nuntempa literatura kaj parola uzbeka lingvo."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Navoi estis tipa centraziano, vojag\u0302inta tra regionoj, kulturoj kaj lingvoj dum sia tuta vivo. Li naskig\u0302is en 1441 en Herato (nun en Afganio), studis en Mas\u0302hado (urbo en Irano) kaj Samarkando (situanta en Uzbekio) kaj mortis en Herato, kie li estis entombigita. Li estis multfakulo, kiu faris konstruaj\u0302ojn, servis al lokaj politikaj potencoj kaj verkis en tri lingvoj (la c\u0302agataja, persa kaj araba), c\u0302efe poezion. Unu el liaj plej famaj verkoj estas Muhakamat al-Lughatajn (konata en la angla kiel \u201cJug\u0302ado inter du lingvoj\u201d), traktato en kiu li komparas la meritojn de la persa kaj la c\u0302agataja kaj konkludas ke la tjurka lingvo estas supera."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Tia deklaro estis malkutima, se ne diri pli, por tiu periodo, konsiderante la prestig\u0302on atribuitan al la persa kaj la relativan mankon de tekstoj verkitaj en la c\u0302agataja. Pro tio Navoi estas celebrata en la tjurka mondo kaj speciale en Uzbekio kiel la patro de la uzbeka literaturo. Li prenis sian plumnomon de la vorto \u201cnavo\u201d, kiu signifas \u201cmelodio\u201d, poeta aspiro reflektita en liaj gazaloj, mallongaj poemoj grandparte inspiritaj de sufia imago en la islama mondo. Liaj plej famaj verkoj inkluzivas \u201cXamsa\u201d (\u201cKvinopo\u201d), kolekton de kvin poemoj kiu inkluzivas famegajn amhistoriojn kiel Farhad kaj S\u0302irin au\u0306 Lejla kaj Mag\u0302nun kaj la \u201cLison ut-Tair\u201d (\u201cLingvo de la birdoj\u201d). Li verkis ankau\u0306 traktatojn por helpi al aliaj poetoj verki en la c\u0302agataja lingvo kaj ensorbi la tjurkan heredaj\u0302on."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Unu el la s\u0302losilaj prioritatoj de uzbekaj au\u0306toritatoj post la foriro de Islom Karimov, kiu regis la landon per fera mano ekde la fino de la sovetia periodo g\u0302is 2016, estis s\u0302ang\u0302i la imagon de la lando, substrekante g\u0302ian potencialon por turismo lau\u0306 la Silka Vojo. S\u0302avkat Mirzijojev, la nuna prezidanto, tre s\u0302atas apogi sin sur kulturajn simbolojn por prezenti sian landon kiel allogan por turismo kaj investado. Do la 580-a datreveno de la naskig\u0302o de Navoi ricevis specialan atenton per eventoj en kaj ekster la lando. La poeto estas jam bone prezentita per statuoj, stratoj, universitato, studoj, metrostacio kaj teatro nomita omag\u0302e al li en la c\u0302efurbo Tas\u0302kento, sennombraj libroj kaj sia loko en la lerneja programo. Tiu c\u0302i filmeto, markita en la uzbeka per la populara kradvorto #navoiyiftixorim (kio signifas #NavoiMiaFiero), montras bildojn de c\u0302efaj lokoj kaj monumentoj asociitaj kun la poeto, akompane de legado de lia poezio:"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracion"}]