[{"text_idx": "#000000", "text": "Tiu c\u0302i dang\u0302era artikoro estas pri iu stultaj\u0302o RELIGIO Preg\u0302u antau\u0306 legi g\u0302in, ne tus\u0302u g\u0302in, ne moku pri g\u0302i!"}, {"text_idx": "#000001", "text": "\"Kloakoj estas pli gravaj ol religio\""}, {"text_idx": "#000003", "text": "\"C\u0302u vi intencis serc\u0302i: budhismo\""}, {"text_idx": "#000004", "text": "\"De kjaere Buddister ere blandt Jorden fredeligste folkefjaerd. De sidde blot paa Gulvene og stjirre ud i Luften i mangt een time. Dog brokke de sig, hviis man pjiiller ved deres aandelige leder.\""}, {"text_idx": "#000005", "text": "~ H.C. Andersen pri Buddhismo"}, {"text_idx": "#000007", "text": "\"Mi ne rememoras pri tiu antau\u0306\""}, {"text_idx": "#000008", "text": "~ Pau\u0306lo la Apostolo pri budihsmo"}, {"text_idx": "#000009", "text": "\"Ploranton ni evitas, ridanton ni imitas\""}, {"text_idx": "#000011", "text": "Budismo (sanskrite \u092c\u094c\u0926\u094d\u0927 \u0927\u0930\u094d\u092e Buddha Dharma), ofte mistajpita Budhismo, estas tre interesa afero."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Budismo estis sekulara juda socialisma movado, kies organiza manifestaj\u0302o estis la G\u0302enerala Juda Laborsindikato en Litovio, Pollando kaj Rusio [1], fondita en la rusa Imperio en 1897. La Juda Laborsindikato au\u0306 \"Budo\" estis grava ero de la socialdemokrata movado en la rusa imperio g\u0302is la Rusa Revolucio de 1917; la budistoj komence oponis la Oktobran Revolucion, sed fine eksubtenis g\u0302in pro pogromoj faritaj de la Volontula Armeo de la blanka movado dum la Rusa Enlanda Milito. Fendita lau\u0306 komunistaj kaj socialdemokrataj linioj dum la Enlanda Milito, frakcio subtenis la bols\u0302evikojn kaj sorbig\u0302is de la Komunista Partio."}, {"text_idx": "#000013", "text": "La kontrau\u0306komunisma socialisma budisma movado dau\u0306re ekzistis kiel politika partio en sendependa Pollando dum la intermilita periodo kiel la G\u0302enerala Juda Laborsindikato en Pollando, farig\u0302ante grava, se ne la c\u0302efa, politika potenco ene de la pola judaro. Budistoj aktivis en la kontrau\u0306nacia lukto kaj multaj el ties membroj estis mortigitaj dum Holokau\u0306sto. Post la milito, la Internacia Juda Laborsindikato, pli konvene la \"Monda Kunordiga Konsilio de la Juda Laborsindikato\", estis fondita en Nov-Jorko, kun filiaj grupoj en Argentino, Au\u0306stralio, Kanado, Francio, Israelo, Meksiko, Britio, Usono kaj aliaj landoj."}, {"text_idx": "#000016", "text": "G\u0302i estas moda religio kiu komencis en Azio, pli ekzakte en Budapes\u0302to, kaj estas la c\u0302efa religio de Islando kaj de Butano. La nombron da budanoj neniu scias, sed eble ili estas multaj, au\u0306 ne."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mi ne s\u0302atus diri, ke Schwaller de Lubicz rimarkis, ke en Tang-dinastio budhismo enkondukighis en Tibeton tra Himalajo kaj miksig\u0302is kun nigra religio, loka religio en Tibeto, kaj farig\u0302is rug\u0302a, t. e., komunismo, loka c\u0302ina religio."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Koncerne la Akademion mi diros nur, ke Budo kontrau\u0306is la voc\u0302donon por la divido de Palestino kaj reasertis ties subtenon por unuopa dunacia lando, kiu garantius egalajn naciajn rajtojn por la juda kaj arab-palestina log\u0302antaroj kaj estus sub la kontrolo de superpotencoj kaj UN. La nov-jorka Dua Monda Konferenco de la Internacia Juda Laborsindikato kondamnis la proklamadon de la cionisma s\u0302tato. La konferenco favoris dunacian s\u0302taton konstruitan surbaze de nacia egaleco kaj demokrata federaciismo."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Filo de Budo naskig\u0302is en Israelo en 1951, la Arbeter-ring in Yisroel \u2013 Brith Haavoda, kiu ec\u0302 partoprenis en la parlamentajn balotojn de 1959, kun tre malalta voc\u0302dona rezulto. Ties organo, Lebns Fregyn, ne c\u0302esis eldonadi g\u0302is aprilo 2014. G\u0302i estis unu el la relative malabundaj maldekstraj jidlingvaj eldonoj, kiuj ankorau\u0306 ekzistis."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Diversaj sciencistoj opiniis ke montreala 3a Monda Konferenco de la Internacia Juda Laborsindikato decidis, ke la kreo de la juda s\u0302tato estis grava evento en la juda historio, kiu povus pozitive roli en la juda vivo, sed sentis, ke kelkaj necesaj s\u0302ang\u0302oj estis devaj. La konferencaj partoprenantoj postulis, ke:"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Atmano (\u0906\u0924\u094d\u092e\u0928\u094d, a\u0304tman; \u0905\u0924\u094d\u0924\u093e atta\u0304) estas termino trovita en barata filozofio. G\u0302i estas la koncepto de la persona memo de la nedetruebla, eterna esenco de la spirito, kaj estas ofte tradukita per la vorto animo."}, {"text_idx": "#000024", "text": "En la epoko de la Upanis\u0302adoj (750-500 a.K) oni komencas kompreni la kosman animon brahmo kaj la individuan animon atmano kiel unuon kiu reprezentas la veran esencon de la mondo. Tiu unuo en la kosmo nomig\u0302as brahmo kaj en la individuo g\u0302i nomig\u0302as atmano. Estas la celo de la vivo rekoni la unuecon de brahmo kaj atmano. Atmano estas c\u0302iam ekzistanta kaj neniam separig\u0302as de la kosma potenco de brahmo, kaj g\u0302i neniam s\u0302ang\u0302as."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Perfektecoj estas virtoj, kiuj estas disvolvigitaj de bodisatvoj dum nekalkuleblaj vivoj kaj kiuj kondukas al realigo de budheco."}, {"text_idx": "#000026", "text": "En Teravado tradicie estas indikataj dek moralecoj (nomoj en palie):"}, {"text_idx": "#000028", "text": "En mahajana budhismo, en kiu la paramitoj havas multe pli gravan rolon, Prag\u0302naparamita sutro kaj Lotosa sutro nomigas ses moralecojn (nomoj en sanskrito):"}, {"text_idx": "#000030", "text": "Pli posta Das\u0302abhumika sutro citas pluajn kvar:"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Perfekteco de sag\u0302o (Prajn\u0303a\u0304pa\u0304ramita\u0304) povas ankau\u0306 esti tradukita kiel sag\u0302perfektigado[2] en Mahajana budhismo. Prajn\u0303a\u0304pa\u0304ramita\u0304 signifas tiun perfektan manieron serc\u0302i la naturon de realo, same kiel korpon de sutroj kaj la personigon de la koncepto en la bodisatvon konatan kiel la Granda Patrino (Chenmo). La vorto Prajn\u0303a\u0304pa\u0304ramita\u0304 kombinas la sanskritajn vortojn prajn\u0303a\u0304, sag\u0302o de homo kiu rimarkis sian veran mision en homara vivo pri la longaj SSV kun pa\u0304ramita\u0304, perfekteco au\u0306 perfektigado. La perfekteco de sag\u0302o estas centra koncepto en Mahajana budhismo kaj estas g\u0302enerale asociita kun la doktrino de vakueco (s\u0301u\u0304nyata\u0304) au\u0306 \"manko de esenco\" kaj la verkojn de Nagarg\u0302uno. G\u0302ia praktikado kaj komprenado estas nemalhaveblaj elementoj de la bodisatva vojo."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Lau\u0306 Edward Conze, la Sutro de la perfekteco de sag\u0302o estas kolekto el c\u0302. kvardek tekstoj... komponitaj en Barato inter c\u0302. jaroj -100 kaj 600.[3] Oni kredas, ke kelkaj sutroj de la \"perfekteco de sag\u0302o\" estas inter la plej fruaj Mahajanaj sutroj."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Post longa pripensado, longa kiel fazanvosto, mi alvenis al tiu c\u0302i sag\u0302a konkludo, sag\u0302a kiel Salomono mem, ke Shambhala[4] (Sanscritice \u0936\u092e\u094d\u092d\u0932\u0903 ; Tibetanice \u0f56\u0f51\u0f7a\u0f0b\u0f60\u0f56\u0fb1\u0f74\u0f44 bde 'byung ; Mandarinice \u9999\u5df4\u62c9, pinyin xia\u0304ngba\u0304la\u0304) in traditionibus Buddhistica Tibetana et Hindustica est regnum mythicum alicubi in Terra Vacua celatum, quod in variis litteris antiquis commemoratur, inter quas Kalacakra Tantra[5] et textus Zhangzhung culturae antiquae Tibeti occidentalis. Scripturae Bon mentionem Tagzig Olmo Lung Ring, terrae arte coniunctae, faciunt.[6] Textus Hinduistici sicut Vishnu Purana (4.24) vicum Shambhala locus natalis Kalki appellant, decimae et ultimae incarnationis dei Vishnu, qui novam aetatem auream (Satya Yuga) incipiet. Lau\u0306 tiu listo precipe la rug\u0302a koloro gravas :-)"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Legenda, doctrinae, et exercitationes sanationis cum Shambhala consociatae sunt his religionibus ordinatis vetustiores. Shambhala fortasse fuit vernacula fidum ratio, shamanica Altae Himalayae traditio, quam aliae religiones absorbuerunt. Haec ratio fidum, etiam Mleccha appellata (a Sanscrita Vedica \u092e\u094d\u0932\u0947\u091a\u094d\u091b mleccha 'non Vedica'), et inusitatae facultates, sapientia, et vita longa horum veneratorum solis (Siddhi, a Sanscrita Vedica \u0938\u093f\u0926\u094d\u0927\u093f ex \u0938\u092e\u093e\u0927\u093f 'Surya Samadhi' antiqua) in textibus Buddhisticis et Hinduisticis inscriptae sunt.[7] Shambhala, quidquid eius origo historica, gradatim videbatur terra pura Buddhistica, regnum fabulosum, cuius realitas est tam somnians vel spiritualis quam corporea vel geographica. Mythus de Shambhala in hac forma ad Europam Occidentalem et Americas extenta est, ubi indagatores spirituales, Buddhisticos et non Buddhisticos, atque aliquantum ad summum culturam popularem movit."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Estas tro multaj dogmoj en Budhismo, la c\u0302efa estas la adoro al dio Budo, kiu oni devas misskribi Bhudo au\u0306 Budho por ne uzi Lian Veran Nomon. Ankau\u0306 la nomo de religio mem, la kredantoj misskribas \"bhudismo\",\"budhismo\", \"budishmo\" kaj \"budismho\", tamen la ortodoksuloj preferas \"bhudhishmho\"."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Kelkaj okcidentaj kredantoj aldonas aliajn literojn, ne la h kaj diras \"Budao\" au\u0306 \"Buddo\". Joseph Rhodes c\u0302iam uzis la formon \"Budeo\", \"Budeismo\", sed hodiau\u0306 \"Budeo\" farig\u0302is arkaismo."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Budismaj ritoj kaj kredoj estas tre gravaj. S\u0302asano (\u0936\u093e\u0938\u0928, s\u0301a\u0304sana; sa\u0304sana) estas termino uzita de budhanoj kaj s\u0302ivanoj por paroli pri iliaj religioj kaj praktikoj.[8]"}, {"text_idx": "#000041", "text": "La vorto signifas \"mesag\u0302o\" (same kiel greke angelion en Evangelio), kaj en budhismo estas uzata por paroli pri budhismo kiel historia fakto. S\u0302asano havas komencon kaj finon, sed la vero kiun g\u0302i esprimas (darmo) estas, lau\u0306 budhismo, tempe sendependa kaj ekzistas c\u0302u iu konas g\u0302in c\u0302u ne."}, {"text_idx": "#000043", "text": "1. Ne ig\u0302u idolano au\u0306 ligu vin al iu doktrino, teorio au\u0306 ideologio, krom al la budistaj. C\u0302iu pensosistemo krom la nia estas gvido-rimedo, ne plenplena vero."}, {"text_idx": "#000044", "text": "2. La kono nun posedata estas la sens\u0302ang\u0302a vero plenplena. Evitu vidi malgrand-kvante kaj plen-ligig\u0302i al novaj vidpunktoj. Lernu kaj praktiku la ne-alligitecon vidpunktan por resti ferma al opinioj de aliaj. Vero trovig\u0302as en la budismo kaj ne nur en koncepta sciaro. Pretu por lerni per la tuta monujo kaj por rigardi la realaj\u0302on en vi mem kaj en la mondo en c\u0302iu momento, sed precipe en mia joga leciono."}, {"text_idx": "#000045", "text": "3. Neniel devigu aliajn, inkluzive infanojn, adopti viajn opiniojn, ec\u0302 pro au\u0306toritato, minaco, mono, propagando, au\u0306 ec\u0302 edukado. Tamen, per kompata peno, malhelpu al aliaj lerni la opiniojn de la ekstera socio."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Tamen ekzistas eliro kaj espero, ke la budhisma doktrino instruas, ke c\u0302iu povas savi nur sin. Se trosimpligi, se c\u0302ia ulo estas ligita al plezuroj, g\u0302i naskig\u0302as ree en mondo. Lau budhismo, la vivo estas la puno pro estintaj\ntravivitaj vivoj. Kaj kiel ulo kondutas, tia estos lia estonta vivo. La celo de vivo de c\u0302ia kredanta budhano estas en tio, ke liberig\u0302i de sansaro - la c\u0302eno de renaskig\u0302oj en diversaj formoj. Kaj nia amo al plezuroj tre nocas al ni en c\u0302i tia vojo."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Kvankam Budo estis tiom sindikato kiom dio, lia komenca celo estis la organizo de la juda proletaro en Rusio, Pollando kaj Litovio."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Forte sekulara dio, Budo partoprenis en kehillaj balotoj en Pollando."}, {"text_idx": "#000050", "text": "La koncepto Doikajt (lau\u0306vorte \"c\u0302i-tie-eco\", jide = do-ikayt, do'ikayt; germane = Da-keit; france = ici-te\u0301) centre rolis en la budisma ideologio, esprimante ties koncentron sur solvado de la defioj alfrontantaj la judojn en la landoj kie ili vivis, kontrau\u0306e al la \"tie-eco\" de la cionista movado, kiu asertis la neceson de sendependa juda civito en ties prahejmo, t.e., la tero de Izraelo, por sekurigi la judan vivon."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Tial estas tre g\u0302ojige konstati ke la filozofio kaj la principoj de bhudhishmho estis skizataj lau\u0306 Budo: ne ekzistas sportaj konkursoj kaj medaloj en la kutima senco. Same kiel c\u0302iuj nuntempaj budo-oj oni komencas c\u0302e la rango de 6-a kyu\u0304 kaj antau\u0306eniras g\u0302is la fino."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Latrinoj estas tre gravaj al budismo: budaj latrinoj havas tipe du diversaj aspektoj: au\u0306 temas pri vico de unuopaj budoj grupitaj en aparta loko, au\u0306 estas ejo dividita en du partoj (vira kaj virina), c\u0302iu havas plurajn seg\u0302ojn au\u0306 lokojn, sed la uzo ne estas intima. Tia tipo trovig\u0302as kutime c\u0302e bazaroj."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Unu sprita mastro de budo elpensis la sekvantan ruzan s\u0302ercon. Sur la pordo de sia budo li skribis : \u00ab eniro senpaga \u00bb. Granda amaso da publiko plenigis baldau\u0306 la budon. Sed kiam la gastoj volis eliri, ili renkontis du grandajn gardistojn kaj super la pordo la surskribon : \u00ab eliro kostas kvindek centimojn \u00bb. La sukceso estis brilanta. Preskau\u0306 c\u0302iuj pagis, lau\u0306te ridante pro tiu c\u0302i ideo. [M. Solovjev.]"}, {"text_idx": "#000054", "text": "C\u0302iu skolo de Budhismo instruas meditadon. Praktikoj rilatigeblaj al la kontemplo trovig\u0302as ankau\u0306 en aliaj religiaj tradicioj, ekzemple en Budhismo."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Bodisatvo (\u092c\u094b\u0927\u093f\u0938\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935, bodhisattva en \u092c\u094b\u0927\u093f\u0938\u0924\u094d\u0930, bodhisatta), lau\u0306vorte, \u201evekig\u0302inta estulo\u201c."}, {"text_idx": "#000056", "text": "En budhismo, la vorto estas en la plej fruaj fontoj uzita pri Sidarto Gotamo, antau\u0306 ol li ig\u0302is budho, pli malfrue pri estonta budho g\u0302enerale. En la teravada tradicio, tiu estas ankorau\u0306 la signifo de la vorto, kaj la sola bodisatvo tie menciita per sia nomo estas Majtrejo, la atendata venonta budho de nia mondo. En la Mahajana tradicio, la vorto poste ekhavis pli vastan signifon kaj ne plu estas tute facile distingi inter bodisatvo kaj budho."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Arahanto estas difinita en teravada budhismo kiel \u201etiu, kiu estas meritoplena\u201c (religie) neakceptita, neoficiala, disputata, au\u0306 kiel \u201eperfekta homo\u201c (g\u0302enerale) neoficiala, disputata, malverigita, neau\u0306tentika,[12] kiu atingis nirvanon.[13][14] Kolokvo estas ne oficiala vorto. La difino de simpozio c\u0302e PIV, ke g\u0302i estas\n\"pli grava ol kolokvo\", estas absurda - c\u0302ar se la grado de graveco pravigas"}, {"text_idx": "#000058", "text": "Mahajana budhismo urg\u0302as praktikantojn sekvi la vojon de bodisatvo, kaj ne elvojig\u0302i al la vojo de arahantoj kaj s\u0302ravakoj.[15]"}, {"text_idx": "#000059", "text": "En fruaj budhismaj skoloj, ekzistis diversaj opinioj pri la atingoj de arahantoj. La skoloj Sarva\u0304stiva\u0304da, Ka\u0304s\u0301yapi\u0304ya, Maha\u0304sa\u0304m\u0323ghika, Ekavya\u0304vaha\u0304rika, Lokottarava\u0304da, Bahus\u0301ruti\u0304ya, Prajn\u0303aptiva\u0304da kaj Caitika vidis arahantojn kiel malperfektaj en iliaj atingoj kompare kun budhoj. Kaj la ceter\u2019 \u2013 c\u0302u ne literaturo?"}, {"text_idx": "#000061", "text": "La skoloj Mahi\u0304s\u0301a\u0304saka kaj Teravado vidis budhojn kaj arahantojn kiel similaj unu al la alia. Lau\u0306 biks\u0302uo Bodhi, la Budho mem en la Palia Kanono deklaras sin mem arahanto. Antau\u0306 kelkaj tagoj Sten Johansson verkis en Libera Folio pri la esperanta literaturo, pri g\u0302iaj ekzisto kaj neceso."}, {"text_idx": "#000062", "text": "El c\u0302iuj religioj, Budhismo estas eble la malplej dang\u0302era. :-)"}, {"text_idx": "#000063", "text": "Reesto en budhismo estas la koncepto, ke ago rezultas en ekesto ree kaj ree, en eterna ciklo, sansaro,[16] kiu estas malkomforta kaj finig\u0302as nur per nirvano. Amike[17] g\u0302i estas unu el la fundamentoj de budhismo."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Budagos\u0302o (\u092c\u0941\u0926\u094d\u0927\u0918\u094b\u0937, Buddhaghos\u0323a; \u0e1e\u0e23\u0e30\u0e1e\u0e38\u0e17\u0e18\u0e42\u0e06\u0e29\u0e32\u0e08\u0e32\u0e23\u0e22\u0e4c; \u89ba\u97f3/\u4f5b\u97f3) estis hinda Teravada budhana komentisto kaj erudiciulo.[18] C\u0302u vi c\u0302iuj volas venki sin kaj venki?"}, {"text_idx": "#000065", "text": "Estas multaj sektoj Budhismaj... La Purlanda Sekto kredas, ke la ripetado de la nomo de Amitabha Buddha kun fido garantias, ke oni renaskig\u0302os c\u0302e Sukhavati, la Pura Lando, mensa beateca ejo por atingi Nirvanon. Aliaj sektoj ne kredas tiel. La Zen-Sekto kredas en \"satori\" -- atingo de Iluminig\u0302o per la intuicia neracia vojo. La Theravada Skolo (Suda Budhismo) kredas en la studo de la Pali-lingva Skribo kaj en meditado (vipassana kaj samadhi). La Zen-Sekto, influita de Taoismo, ne dependas sur iu ajn Skribo kaj estas nevortcentra."}, {"text_idx": "#000066", "text": "La plej granda sekto au\u0306 skolo estas la Purlanda c\u0302e C\u0302inio kaj Japanio. G\u0302i estas la plej simpla vojo por la popolamaso. S\u0302ajnas ke la Purlanda, el c\u0302iuj sektoj Budhismaj, similas al Kristanismo c\u0302ar estas la elemento de Fido, kiun oni ne bezonas en aliaj sektoj."}, {"text_idx": "#000067", "text": "La oficiala germana presagentejo D. N. B. sciigas, ke Zeno (Equus sinus) estas neparsekto parenca al c\u0302evalo kaj zebro, kiu estas japana sekto de budismo."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Budismo esas religio quia nun tre difuzesas en ocidentalaj landoi por ke ghi esas filozofiala kaj ne revelata religio."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Esante plu filozofio kam religio, budismo esas tre tolerema kaj povas kunvivari kun altraj religioi. Tio esas un el la klefoi di lua suceso. Nunepoke la kredo en karmo kae rinasko esas multe plu aceptebla por la Ocidentanoi kam la kredo ye iro al paradizo ou\u0306 inferno poreterne di l' monoteista religioi."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Koncerne la Budismo, onu nek povas dicari ke ghi esas teista od ateista religio, nam ghi ne povas definesari enkadre di l' kulturala tradicionoi di Ocidento. On povas, tamen, dicari ke ghi esas racionoza doktrino kae ke esas plu facile adherari ghin, kam revelata religio kun desfacile komprenebla kae kredebla misterii. Camotive, multaj Ocidentanoi interesesas pri ghi nunepoke. Regretinde, ghi ne ja havas bona ekleziala kae populala organizuro kae esas nur tre frajile instalita en Ocidentalaj landoi."}, {"text_idx": "#000071", "text": "En Ido existas interesiva libreto pri budismo qua titulizesas : Buddho e lua doktrino. Ni havas anke la poemaro Dharmapadda anke tradukita ad Ido."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Iuj branc\u0302oj de Budhismo, sed por iuj antropologoj preskau\u0306 c\u0302iuj g\u0302iaj branc\u0302oj, konfesas la ekziston de la Infero [19] popolata de demonoj turmentantaj l' pekintojn kaj tentas la vivantojn por ke ili falu en la pekon au\u0306 por ke ili ne atingu la iluminon (Bodhi). En tiu agado distingig\u0302as aparte la demono Marao, c\u0302efo de la tentantoj, princo de la mallumo, g\u0302uanto pri la malfelic\u0302o de la homoj... kiu jam kontrau\u0306staris la iluminig\u0302on de Sidarto Gotamo.\n[20] . Tiu ulo plenigis, adaptig\u0302ante al la diversaj kulturoj, la mitologion c\u0302inan, japanan, hindiajn ktp."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Budhismo. G\u0302iaj diversaj formoj, kaj do diversaj manieroj esti devote, atendas, ke vikipediistoj ilin enciklopidiigu. Grandan gravon oni atribuas al medito, kiu tamen havas malmulte spontanecon c\u0302ar oni bezonas edukadon kaj enkondukon."}, {"text_idx": "#000074", "text": "Rifug\u0302o estas termino en budhismo, kiu signifas rifug\u0302i en la tri gemoj (la tri rifug\u0302oj). Lau\u0306 la esperantista biks\u0302uo Yaniguti, rifug\u0302o al la tri gemoj faras la komunan devizon, bazon, kaj eniran pordon por la tuta budhanaro."}, {"text_idx": "#000075", "text": "Budho: la budho Gotamo kaj la budhoj de pluraj eraoj, kiuj vervekig\u0302is.\nDarmo: la instruaro, kiu estis instruita de tiuj vervekintoj.\nSamgo: la komunumo de biks\u0302uoj, kiu memoras kaj praktikas tiun instruaron."}, {"text_idx": "#000076", "text": "En Esperanto, la rifug\u0302ado estas recitita jene: \"Mi rifug\u0302as al budho; mi rifug\u0302as al darmo; mi rifug\u0302as al samgo.\" Tiel konfesante oni konscie submetas sin al budho, darmo, kaj samgo."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Buddham\u0323 saran\u0323am\u0323 gaccha\u0304miDhammam\u0323 saran\u0323am\u0323 gaccha\u0304miSan\u0307gham\u0323 saran\u0323am\u0323 gaccha\u0304mi"}, {"text_idx": "#000079", "text": "Rifug\u0302o estas praktiko komuna al c\u0302iu skolo de budhismo. Tekstoj en Palio uzas la bramanan stilfiguron de triopo da rifug\u0302ejoj, kiel oni trovas ilin en la Rigvedo[21] kaj la C\u0302andogja upanis\u0302ado."}, {"text_idx": "#000080", "text": "Bazo de budhana vivfilozofio de budhismo estas diri preskau\u0306 sensensajn longajn frazojn, kiel ekzemple: \"por bhudhismo, menso ne estas nur la kapo (au\u0306 cerbo). G\u0302i estas multe pli. G\u0302i estas tio, kion la orientanoj tradukas per \u201ckoro\u201d, sed g\u0302i povas esti tiu korpoparto, kiun iu ajn volas\". Ankau\u0306 strangaj metaforoj estas tre s\u0302atataj: \"La Budo estas kiel parazita epitifo surgluita sur arbo alte en arbokronoj\"."}, {"text_idx": "#000081", "text": "Homoj pagas multan monon por au\u0306di tiujn sensensaj\u0302ojn."}, {"text_idx": "#000082", "text": "Viro estis atentigita, ke li vivos nur 6 monatojn. Terurite li konsultis budista monah\u0302o. Kaj la monah\u0302o konsilis lin: \u201cUnue vi disdonu c\u0302iujn viajn posedaj\u0302ojn al malric\u0302uloj, poste translog\u0302ig\u0302u en malvarman kaj malsekan budon en arbaro, kaj fine edzig\u0302u al virino kun 9 malgrandaj infanoj.\u201d \u201cC\u0302u tio longigos mian vivon?\u201d \u201cNe! Sed vi sentos, ke tiuj 6 monatoj estos la plej longaj dum via vivo.\u201d"}, {"text_idx": "#000083", "text": "Konscio estas tiu g\u0302ena periodo inter dormoj;"}, {"text_idx": "#000084", "text": "Majstro de budismo ordonis min, \"Faru la malon de io ajn kiun mi diras al vi.\"\nDo, mi ne faris tion."}, {"text_idx": "#000085", "text": "La vortoj pentofaro au\u0306 pento en budhismo, simile al la greka vorto \u03bc\u03b5\u03c4\u03b1\u0301\u03bd\u03bf\u03b9\u03b1 (metanoia) konsiderig\u0302as seksa reorientig\u0302o kaj la ankau\u0306 en budhismaj tekstoj uzata c\u0302ina termino \u5fcf\u6094 (c\u0302a\u0300nhui\u030c) tradukatas per serpentofaro au\u0306 serpento. La proceso de pentado komencig\u0302as per la konsciig\u0302o de la malbona karaktero de agoj, paroloj, pensadoj au\u0306 de la malbona intenco komence de ili. En la konscio, ke c\u0302iu agado formas la karnon kaj havas konsekvencojn, oni ekkonas la damag\u0302an karakteron de malbonaj pensoj, vortoj kaj agoj (damag\u0302an por si mem kaj por aliaj) kaj sekve pentas pri ili. La \"aktiva serpento\" au\u0306 pentofaro estas la decido pri reorientig\u0302o, pri la \"ne-damag\u0302o\" (\"Ahimsa\"), kiu rezultig\u0302as en la purigo de la spirito kaj preparas bonajn agojn. Plena pento kaj reorientig\u0302o malvalidigas la karmajn sekvojn de la antau\u0306aj pekoj - g\u0302is tiu malvalidigo endas suferi la malbonajn karmajn sekvojn. Ankau\u0306 tiuj, kiuj respondecis pri ekstreme malbonrezultaj agoj, havas la vojon al plena liberig\u0302o de c\u0302iu s\u0302uldo. Klasika ekzemplo estis la rabisto kaj murdisto Angulimala, kiu fine ig\u0302as budhisma sanktulo."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Nirvano (\u0928\u093f\u0930\u094d\u0935\u093e\u0923, nirva\u0304n\u0323a, palie nibba\u0304na) en budhismo tuttuta libereco de deziro, malamo kaj memtrompo."}, {"text_idx": "#000087", "text": "Neniu el miaj amikoj povis refuti tion, kaj fine ili , konsentis, ke Nirvana estis Usona rokmuzika grupo kiu komencis en 1987. Ilia kanto \"Smells Like Teen Spirit\" de la albumo Nevermind alportis por la muzikgrupo multan sukceson en la 1990-aj jaroj, vulgarigis iun g\u0302enron de roko nomita grung\u0302o."}, {"text_idx": "#000088", "text": "Sa-uppadisesa-nibba\u0304na: \"nirvano kun resto\", la stato de arahanto g\u0302is lia korpa morto. La grupo malfondig\u0302is post la morto de Kurt Cobain en 1994."}, {"text_idx": "#000089", "text": "An-uppadisesa-nibba\u0304na: \"nirvano sen resto\", la stato de arahanto postmorte; pri g\u0302i eblas diri absolute nenion, c\u0302ar g\u0302i estas trans c\u0302iuj konceptoj. Oni povas diri nek ke arahanto vivas postmorte, nek ke arahanto ne vivas postmorte, nek ke arahanto kaj vivas kaj ne vivas postmorte, nek ke arahanto nek vivas nek ne vivas postmorte. En 2019 la Ministerio pri edukado de Rusio inkluzivis kanton kanton Smells Like Teen Spirit en \"La kultura normo de la lernejano\" \u2014 la eduka projekto, kiu celas spiritan, estetikan kaj artan evoluon de la rusiaj lernejanoj."}, {"text_idx": "#000090", "text": "Nibba\u0304na signifas lau\u0306vorte estingon kaj lau\u0306 la komentoj de la Palia Kanono signifas liberecon el deziro, la absoluta estingo de la avido, malamo kaj memtrompo, kaj de la alkroc\u0302ig\u0302o al ekzistado."}, {"text_idx": "#000091", "text": "Por plene kompreni Nibba\u0304na, oni devas kompreni la veron de anatta\u0304, t.e., la neesteco kaj sensubstanceco de c\u0302iaj formoj de ekzistado. C\u0302iuj formoj materiaj kaj mensaj ekzistas ne per si mem, sed kiel rezulto de diversaj faktoroj. La doktrino de anatta\u0304 analizas la ekziston en ties konstituantajn elementojn, g\u0302is g\u0302i fine malkovras vakuon. Ekzistas nenio kio ne estu efekto de iu kau\u0306zo, kio havu ekziston en si mem kaj per si mem. Tial la doktrino de anatta\u0304 asertas la neestecon de c\u0302iaj formoj de ekzistado."}, {"text_idx": "#000092", "text": "La ekzisto de homo estas kau\u0306zita de faktoroj kiuj kreas la \u2018dependantan originadon\u2019 (pat\u0327iccasamuppa\u0304da), doktrino kiu asertas la kondic\u0302itecon de c\u0302iuj fizikaj kaj mensaj fenomenoj. Nibba\u0304na, siaflanke, estas kondic\u0302ita de nenio, originita de nenio kaj, tiele, g\u0302ia koncepto estas proksima al la absoluto de la okcidenta filozofio."}, {"text_idx": "#000093", "text": "Parinirvano estas la fina estingig\u0302o kaj liberig\u0302o de sansaro. En mahajana budhismo, lau\u0306 la Maha\u0304parinirva\u0304n\u0323asu\u0304tra, g\u0302i estas kie la vera budha atmano estas."}, {"text_idx": "#000094", "text": "La rakonto pri la parinirvano de la budho Gotamo aperas en la Maha\u0304parinibba\u0304nasutta (DN 16) en la Sam\u0323yuttanika\u0304ya (SN 6.15) kaj en la Maha\u0304vam\u0323sa en Palio. Kaj en la Maha\u0304parinirva\u0304n\u0323asu\u0304tra en T99 p253c-254c, la Ekottara-a\u0304gama (T125 p750c), la Buddhacarita kaj la Avada\u0304na-s\u0301ataka en Sanskrito. G\u0302i ankau\u0306 aperas en c\u0302inaj sutroj, kaj en la Vinajo de antikvaj skoloj en C\u0302inio, kiel Sarva\u0304stiva\u0304da kaj Maha\u0304sa\u0304m\u0323ghika."}, {"text_idx": "#000095", "text": "La plej antikva kaj kerna evento el c\u0302iu versio estas la elestingig\u0302o de la budho Gotamo en Kus\u0302inagaro kaj la funebro post g\u0302i.[22]"}, {"text_idx": "#000096", "text": "Lina estas nau\u0306-jara knabino. Hierau\u0306, s\u0302i sidis en la familia c\u0302ambro, sur seg\u0302o, antau\u0306 la fenestro. S\u0302i rigardis tra la fenestro kaj silentis."}, {"text_idx": "#000097", "text": "S\u0302ia dekkvar-jara frato Bob miris, ke Lina silentas. Tial, li demandis: \"Pri kio vi pensas, Lina? \""}, {"text_idx": "#000099", "text": "\"Vi estas stulta\", diris Bob, \"ne estas eble pensi pri nenio.\""}, {"text_idx": "#000101", "text": "Jen la listo de Budhismaj nocioj prilaboritaj - kaj eble prilaborotaj - en Esperanta Vikipedio."}, {"text_idx": "#000102", "text": "La esenca diferenco inter budhismo kaj kristismo estas en tio, kiel oni reagu al la suferado de aliuloj."}, {"text_idx": "#000103", "text": "Budhismo: Ilian suferadon kau\u0306zas ilia fideziro vivi. Ili c\u0302esu deziri, kiel mi c\u0302esis deziri, kaj ankau\u0306 ilia suferado c\u0302esos."}, {"text_idx": "#000104", "text": "Kristismo: Mi nepre helpu al ili, por ke ili ne suferu."}, {"text_idx": "#000105", "text": "Fikristismo: Ili konvertig\u0302u en kristismon. Poste ne tre gravos monda suferado, c\u0302ar atendas eterna g\u0302ojo en la c\u0302ielo."}, {"text_idx": "#000106", "text": "Kristanismo malavantag\u0302e komparig\u0302as al budhismo: kristanismo estas lukto kontrau\u0306 la peko, budhismo estas lukto kontrau\u0306 la sufero. Kristanismo limigas kaj reduktas la homaron al atako kontrau\u0306 la naturaj instinktoj kaj la neeviteblaj impulsoj kiel la inklino al la peko dum budhismo konsilas nur eviti la suferon. Dum kristanismo plenas je veng\u0302o kaj malsimpatio (kiel vidig\u0302as. ekzemple, en la lasta jug\u0302o), budhismo antau\u0306eniras bonvolemon, g\u0302entilemon, kiel la promovon de la sano. Budhismo estas ankau\u0306 religio honesta pro g\u0302ia rigida Fenomenismo kaj c\u0302ar kristanismo multe promesas kaj nenion plenumas. Ankau\u0306 la martiro, anstatau\u0306 esti alta nivelo de moraleco au\u0306 pozicio de forto, estas indico de obtuzo rilate la problemon de la vero, kiu dau\u0306re s\u0302ang\u0302as kiel montrate en la volo de potenco."}, {"text_idx": "#000107", "text": "\u262a Islamo kaj Budismo \u262a[redakti]"}, {"text_idx": "#000108", "text": "Kun g\u0302ojo ni sciigas, ke islamo tute kritikas budismon c\u0302ar oni diras kiel povas ligno au\u0306 iu alia materialo kiun faris homo povas esti Dio? Dion neniu vidis nek Musa alaj- hesalam nek Imran alaj-hesalam nek Maryam (Mariya) alaj-hesalam nek Isa alj-hesalam kaj nek Muhammad salallohu alaj-he vassalam sed ili chiuj estis pretaj doni vivon al La Allah kaj oni nun c\u0302e ni diskutas, ke estas unu nura ekzemplero de la originila Biblio kiun oni savis en Londona librejo en kiu Isa Alaj-hesalam skribas, ke post li venos la lasta profeto de Dio."}, {"text_idx": "#000109", "text": "Inter la budhanoj ekzistas diversaj opinioj pri la Esperanto. La budhismo instruas ke c\u0302iaj plezuroj estas obstakloj por atingi la iluminadon (Nirvano). La nuntempaj budhanaj ordenoj g\u0302enerale malpermesas la translingvecon kaj esperantismon en la religiaj ordenoj sed estas akceptata la esperantismo inter laikoj."}, {"text_idx": "#000110", "text": "Sekve de publikaj protestoj la Milits\u0302ipara Ministerio nun disvastigas la informon, ke E-grupo c\u0302e la Ootani B-a Univ. en Kioto de feb. 1922 g\u0302is marto 1926 eldonis gazeton La Paco, red. de Kozo Tanijama. En 1925 A. C. March el London kaj Edgar Grot el Riga klopodis por fondi Int. Ligon de budhanaj E-istoj, kaj proks. samtempe fondig\u0302is \"Budhana Rondo\", sed nek unu, nek la alia atingis vere int. vivon. Nur en la gazeto \"Buddhism in England\" aperadis E fako de tiam g\u0302is 1930. En jan. 1930 Budhana Ligo E-ista ekagadis, elsendante bultenon La B., kiu poste farig\u0302is kvaronjara organo. Samjare japanoj sekvis per fondo de Japana Budhana Ligo E-ista. BLE havas centron c\u0302e Geo. H. Yoxon, 8 Elmwood Drive, Heswall (Cheshire) Anglujo, kaj J BLE c\u0302e Takakura-kaikan, Rokujo-Takakura, Kioto, Japanlando. Vasta agado kus\u0302as antau\u0306 la liganoj: la traduko de la ampleksa b-a \"biblio\" (Tripitako) de kanonaj skribaj\u0302oj, la enkonduko de E en budhanaj landoj, c\u0302efe pere de la misiistaj organizaj\u0302oj kaj la konigo de la doktrinoj de B. al la E-istoj de la okcidento."}, {"text_idx": "#000111", "text": "La franca Fe\u0301de\u0301ration Espe\u0301rantiste du Travail nun respondecas pri la c\u0302iujara esperanta budisma rekontig\u0302o en la festo de la Franca Komunista Partio, kaj eldonas la gazeton Verda Budo. Ankau\u0306 dej\u0302oras esperantistoj, kadre de Budho starigita de FET."}, {"text_idx": "#000116", "text": "Regularo pri respekto de la privateco"}]