[{"text_idx": "#000003", "text": "Arto kaj kulturoBona novaj\u0302oCenzuroCivitanaj komunikilojDisvolvadoEdukadoEkonomio kaj komercoElektadoEn- kaj elmigradoEtno kaj rasoFilmoFotografioFres\u0302a Novaj\u0302oHistorioHomaj rajtojHomama agadoHumuroIdeojIndig\u0302enojInternaciaj rilatojInterreta aktivismoJunulojJuroKatastrofoKomunikiloj kaj j\u0302urnalismoLaboroLingvoLiteraturoMedioMilito kaj konfliktoMuzikoNutraj\u0302oParolliberecoPolitikoProtestoRajtoj je seksa diverseco (GLAT)RegadoReligioRifug\u0302intojSanoSciencoSportoTeknikaroUnesko (UNESCO)Unuig\u0302itaj Nacioj (UN)Virinoj kaj socia seksoVojag\u0302o"}, {"text_idx": "#000004", "text": "\u201cRoosyan Klassiks\u201d: intervjuo kun slovaka verkisto Daniel Majling pri kultaj rusiaj au\u0306toroj kaj la aktuala nuligo-kulturo"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Kovrilo de kolekto de rakontoj de Daniel Majling titolita \u201cRuzka\u0301 klazika\u201d [Rusa klasikaj\u0302o]. Foto de Filip Noubel, uzita kun permeso."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Global Voices intervjuis slovakan verkiston, dramiston kaj bildstriiston Daniel Majling por demandi pri lia opinio dum lia lando bonvenigis grandajn grupojn da ukrainoj [en], kaj samtempe g\u0302i estas loko kie ric\u0302aj rusianoj log\u0302as dum longa tempo [en]. Majling estas konata en Slovakio kaj C\u0302eh\u0302io ankau\u0306 pro sia malkutima libro eldonita en 2017 kaj titolita \u201cRuzka\u0301 klazika\u201c, kio povas esti tradukita kiel \u201cRusa klasikaj\u0302o\u201d, kolekto de rakontoj, maskitaj kiel tradukaj\u0302oj, en kiuj li inventas humurajn kaj foje groteskajn fikciajn epizodojn, bazitajn sur la vivo de iuj el la plej famaj rusaj klasikuloj. Li faras tion iom kripligante iliajn nomojn, ekzemple transformante Turgenev al Toorgenef, au\u0306 Tolstoj al Tolsztoi, kun granda humuro kaj ironio. La libro estis elektita Libro de la Jaro kaj listigita por la plej prestig\u0302a slovaka literatura premio Anasoft Litera [sk]. La unua parto de la libro estas alirebla en la angla danke al traduko fare de Julia and Peter Sherwood [en]."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La intervjuo estis farita en la c\u0302eh\u0302a kaj slovaka per retpos\u0302to kaj redaktita celante stilon kaj koncizecon."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Demandita pri alvokoj nuligi la rusan kulturon Majling donas nuancitan respondon:"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Py\u0301tali sa ma na to v posledny\u0301ch ty\u0301z\u030cdn\u030coch viaceri\u0301 \u2013 c\u030co s ruskou kultu\u0301rou teraz? Nemo\u0302z\u030ceme sa tva\u0301rit\u030c, z\u030ce sa nic\u030c nestalo. Pravdu povediac, ani ja nema\u0301m ktovieaku\u0301 chut\u030c c\u030ci\u0301tat\u030c C\u030cechova a viem si predstavit\u030c, z\u030ce to, c\u030co je u mn\u030ca len nechut\u030c, mo\u0302z\u030ce byt\u030c u c\u030cloveka z rozbombardovanej dediny doslova fyzicky\u0301 odpor. Nestalo sa to prvy\u0301kra\u0301t v histo\u0301rii. C\u030cast\u030c ota\u0301zky bojkotu ruskej kultu\u0301ry je jasna\u0301 \u2013 je tu \u201ekultu\u0301ra\u201c, c\u030ci sko\u0302r propaganda, ktoru\u0301 bolo treba bojkotovat\u030c uz\u030c da\u0301vno. Ani nejaka\u0301 spolupra\u0301ca so s\u030cta\u0301tnymi kultu\u0301rnymi ins\u030ctitu\u0301ciami teraz asi nema\u0301 zmysel. Na druhej strane je jasne\u0301, z\u030ce bojkotovani\u0301m Sorokinovy\u0301ch kniz\u030ciek alebo Zvjagincevovy\u0301ch filmov to Putinovi pra\u0301ve \u201enenanda\u0301me\u201c."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Potom su\u0301 tu uz\u030c menej jednoznac\u030cne\u0301 veci, ktore\u0301 by bolo treba prediskutovat\u030c kniz\u030cku po kniz\u030cke. Napri\u0301klad Solz\u030cenicyn \u2013 ten bol po na\u0301vrate do Ruska vs\u030cetko moz\u030cne\u0301, len nie c\u030clovek, s ktory\u0301m by som sa vedel hodnotovo stotoz\u030cnit\u030c, a predsa si mysli\u0301m, z\u030ce Su\u0301ostrovie Gulag by sme vo vlastnom za\u0301ujme bojkotovat\u030c nemali."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mi alfrontis tiun demandon plurfoje en la lastaj semajnoj: Kion fari pri la rusa kulturo nun? Ni ne povas s\u0302ajnigi ke okazis nenio. Por esti sincera, mi havas neniun deziron legi C\u0302eh\u0302ov kaj mi povas imagi ke mia deziromanko por iu el bombita vilag\u0302o povas transformig\u0302i lau\u0306vorte je la sento de fizika abomeno. Tio estas ne unua kazo en historio. Parto de tiu demando pri la bojkotado de la rusa kulturo estas klara \u2014 c\u0302u tio estas \u201ckulturo\u201d au\u0306 pli vers\u0302ajne speco de propagando, kiu devus esti bojkotita delonge. De alia flanko, estas klare ke bojkoti librojn de Sorokin au\u0306 filmojn de Zvjagincev [en] ne estas tio kion ni aktuale nomas \u201cbati\u201d Putinon. Ekzistas ankau\u0306 malpli nigrablankaj situacioj kiam necesas pridiskuti c\u0302iun kazon aparte. Ekzemple Solj\u0302enicin: Post sia reveno al Rusio li estis persono kun kiu mi ne povus identigi min rilate valorojn, sed tamen mi ne pensas ke bojkoto de lia \u201cArkipelago Gulago\u201d efikus favore al ni."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Poste Majling proponis komparan analizon de la diskurso c\u0302irkau\u0306 la rusa kulturo, analizinte la koncepton de supozata tokseco de nacioj:"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Ta\u0301 ota\u0301zka bojkotu ma\u0301 es\u030cte d\u030cals\u030ciu rovinu. Ma\u0301m kamara\u0301tov, ktori\u0301 sa o Dostojevskom alebo Tolstom vyjadruju\u0301 ako o principia\u0301lne toxicky\u0301ch autoroch, v ktory\u0301ch je hlboko zakoreneny\u0301 \u201erusky\u0301\u201c postoj k z\u030civotu \u2013 neu\u0301cta k slobode jednotlivca, nekriticka\u0301 podriadenost\u030c voc\u030ci autorita\u0301m, podozrievavost\u030c voc\u030ci racionalite, fatalizmus, fascina\u0301cia iraciona\u0301lnom atd\u030c.\nAk by sme otvorili ota\u0301zku bojkotu ruskej klasiky pre jej \u201eprincipia\u0301lnu toxickost\u030c\u201c, jedny\u0301m dychom by sme museli zac\u030cat\u030c debatu o toxickosti a bojkote Ce\u0301lina, Danta, Hauptmanna, Shawa, Sartra, Marxa, Nietzscheho, Heideggera, Plato\u0301na \u2013 ten zoznam autorov je vel\u030cmi dlhy\u0301. Nemysli\u0301m si, z\u030ce Dostojevskij je toxickejs\u030ci\u0301 ako Nietzsche."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Postoj, z\u030ce v samotnej kultu\u0301rnej DNA Rusov je niec\u030co toxicke\u0301, ma\u0301 podl\u030ca mn\u030ca nebezpec\u030cne bli\u0301zko k etnocentrizmu. Latentne to v sebe obsahuje predpoklad, z\u030ce niektore\u0301 civiliza\u0301cie v sebe maju\u0301 predispozi\u0301cie pre demokraciu a ine\u0301 nie. Aj ja som c\u030ci\u0301tal Huntingtona, ale v c\u030case, ked\u030c bol v S\u030cpanielsku Franco, v Taliansku Mussolini, v Nemecku Hitler, na Slovensku Tiso, v Mad\u030carsku Horthy, v Chorva\u0301tsku Pavelic\u030c atd\u030c., mohol niekto rovnako \u201elegiti\u0301mne\u201c pi\u0301sat\u030c o euro\u0301pskej neschopnosti z\u030cit\u030c v demokracii a o toxickosti nas\u030cej kultu\u0301ry, ktora\u0301 bola dobra\u0301 len na to, aby zavliekla svet do dvoch svetovy\u0301ch vojen a predty\u0301m es\u030cte vykonala na iny\u0301ch kontinentoch niekol\u030cko pri\u0301s\u030cerny\u0301ch genoci\u0301d. A napriek tomu sme sa k nejakej vratkej a neusta\u0301le ohrozovanej demokracii dopracovali. Treba si vs\u030cak uvedomit\u030c, z\u030ce dni tejto demokracie su\u0301 spoc\u030ci\u0301tane\u0301, ak ju dopredu taky\u0301mto mudrovani\u0301m obmedzi\u0301me len na pa\u0301r kraji\u0301n. Ak sa k nej nemaju\u0301 s\u030cancu dopracovat\u030c Rusi, ktori\u0301 k na\u0301m maju\u0301 spolu s Juhoameric\u030canmi kultu\u0301rne, na\u0301boz\u030censky aj historicky najbliz\u030cs\u030cie, ak sa k nej nemaju\u0301 s\u030cancu dopracovat\u030c Rusi, ktory\u0301ch posledny\u0301 ca\u0301r bol bratrancom nemecke\u0301ho cisa\u0301ra i anglicke\u0301ho kra\u0301l\u030ca, c\u030co potom C\u030ci\u0301n\u030cania s ich kolektivizmom? C\u030co Arabi a Perz\u030cania s ich sklonmi k teokracii? C\u030co africke\u0301 na\u0301rody? Ak nema\u0301 demokracia budu\u0301cnost\u030c v Rusku, jej dni su\u0301 z demograficky\u0301ch, ekonomicky\u0301ch a d\u030cals\u030ci\u0301ch pri\u0301c\u030cin spoc\u030ci\u0301tane\u0301 aj na Za\u0301pade."}, {"text_idx": "#000015", "text": "La demando pri bojkoto havas ankau\u0306 alian tavolon. Mi havas amikon kiu parolas pri Dostojevskij au\u0306 Tolstoj kiel toksaj verkistoj, kiuj portas profunde en si \u201crusan\u201d traktadon de la vivo, difinatan kiel manko de respekto al la libereco de la individuo, submetig\u0302o al au\u0306toritato sen iuj ajn demandoj al g\u0302i, suspektemo al c\u0302io racia, fascinig\u0302o pri la senracio ktp. Se ni levos tiun demandon pri la bojkoto de la rusa klasiko pro g\u0302ia \u201ctokseco\u201d, do ni devos ankau\u0306 lanc\u0302i debatojn pri la tokseco kaj bojkotado de Ce\u0301line, Dante, Hauptmann, Shaw, Sartre, Marx, Nietzsche, Heidegger, Platono \u2014 la au\u0306tora listo estas longa. Mi ne pensas ke Dostojevskij estas pli toksa ol Nietzsche."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Por mi la pozicio argumentanta ke estas io toksa en c\u0302iu vere kultura DNA de la rusoj estas dang\u0302ere proksima al etnocentrismo. Tio latente implicas ke certaj civilizoj havas antau\u0306kondic\u0302ojn por demokratio dum la aliaj ne. Sed kiam Franco estis gvidanta Hispanion kaj Mussolini Italion, Hitler Germanion, Tiso Slovakion, Horthy Hungarion kaj Pavelic\u0301 Kroation, iu povus havi \u201clegitimon\u201d verki pri la eu\u0306ropa malebleco vivi demokratie, same kiel pri la \u201ctokseco\u201d de nia kulturo kiu tau\u0306gis nur por engag\u0302i la mondon en du mondmilitojn kaj antau\u0306 tio fari kelkajn terurajn genocidojn en aliaj kontinentoj."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Malgrau\u0306 c\u0302io c\u0302i ni faris nian vojon al malstabila kaj c\u0302iam minacata demokratio. Tamen ni devas memori ke la tagoj de demokratio estos kalkulitaj se ni limigos g\u0302in nur al kelkaj landoj kun sufic\u0302a au\u0306toritato. Se la rusoj, kiuj estas kulture, religie kaj historie plej proksimaj al ni, kune kun la sudamerikanoj ne havos s\u0302ancon labori por demokratio, se la rusoj kies lasta caro estis kuzo de la germana imperiestro kaj de la reg\u0302o de Anglio, ne havos s\u0302ancon labori pri tio, kio pri la c\u0302inoj kun ilia kolektivismo? Kio pri la araboj kaj persoj kun ilia emo al demokratio? Kio pri afrikaj nacioj? Se demokratio ne havas estontecon en Rusio, g\u0302iaj tagoj estas kalkulitaj ankau\u0306 en la Okcidento pro demografiaj, ekonomiaj kaj aliaj kialoj."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Rilate sian specifan interesig\u0302on pri la rusa literaturo, Majling klarigis ke tio venis parte en periodo de 2009 g\u0302is 2013, kiam li estis komisiita transformi kelkajn rusajn klasikaj\u0302ojn al dramoj, inkluzive de \u201cAnna Karenina\u201d de Tolstoj, \u201cKrimo kaj puno\u201d kaj \u201cLa fratoj Karamazov\u201d de Dostojevskij, kaj \u201cMortaj animoj\u201d [en] de Gogol. Kiel li rememoras:"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Po s\u030ctyroch rokoch intenzi\u0301vnej pra\u0301ce s ty\u0301mito textami som bol ty\u0301m spo\u0302sobom pi\u0301sania a myslenia jednoducho nasiaknuty\u0301. V divadla\u0301ch strednej a vy\u0301chodnej Euro\u0301py ma\u0301 urc\u030cite bohats\u030ciu inscenac\u030cnu\u0301 tradi\u0301ciu C\u030cechov nez\u030c Ibsen, Dostojevskij nez\u030c Balzac, a teda tu existuje aj va\u0308c\u030cs\u030cie vs\u030ceobecne\u0301 povedomie o pri\u0301behoch, te\u0301mach, c\u030ci konfliktoch, ktore\u0301 ta\u0301to literatu\u0301ra prina\u0301s\u030ca."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Post kvar jaroj da intensa laboro super tiuj c\u0302i tekstoj, mi estis g\u0302enerale merginta en tiun c\u0302i specon de verkado kaj pensado. En la teatroj de Centra kaj Orienta Eu\u0306ropo, dramoj de C\u0302eh\u0302ov au\u0306 Dostojevski estas tradicie favorataj pli ol tiuj de Ibsen au\u0306 Balzac, kaj sekve estas granda informiteco pri la historioj, la temoj au\u0306 konfliktoj liverataj de tiu c\u0302i literaturo."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Tamen homoj en Centra Eu\u0306ropo havas specialan vidpunkton pri iliaj rilatoj kun Rusio kaj Okcidenta Eu\u0306ropo. En la fino de sia libro Majling skribas, komparante Francion kaj Slovakion, ke \u201cv rodovej obc\u030cine totiz\u030c nemo\u0302z\u030cu vznikat\u030c roma\u0301ny\u201d \u2014 \u201cen komunumo bazita sur familio [kiel Slovakio] romanoj ne povas aperi\u201d. C\u0302i tie li klarigas tiun c\u0302i citaj\u0302on:"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Ta\u0301 veta z konca knihy nara\u0301z\u030ca na naozaj s\u030cpecificku\u0301 situa\u0301ciu maly\u0301ch na\u0301rodov. Na Slovensku kaz\u030cdy\u0301 na\u0301hodny\u0301 spolucestuju\u0301ci vo vlaku sa tu po kra\u0301tkom rozhovore sta\u0301va by\u0301valy\u0301m milencom vas\u030cej terajs\u030cej spoluz\u030ciac\u030cky alebo terajs\u030ci\u0301m zat\u030com vas\u030cej by\u0301valej uc\u030citel\u030cky. Tieto osobne\u0301 vzt\u030cahy tu v dobrom aj v zlom skresl\u030cuju\u0301 vs\u030cetko \u2013 kultu\u0301ru, politiku, ekonomiku. Nie sme su\u0301c\u030cast\u030cou take\u0301ho celku, od ktore\u0301ho by sme aspon\u030c sc\u030casti mohli mat\u030c odstup.\nC\u030co sa slovenskej literatu\u0301ry ty\u0301ka, bolo a sta\u0301le tu je pa\u0301r origina\u0301lnych samorastov, ale ti\u0301 v podstate nikoho nezauji\u0301maju\u0301 ani na Slovensku. Je tu vs\u030cak aj dost\u030c poc\u030cetna\u0301 skupina ty\u0301ch, ktori\u0301 sa tva\u0301ria, z\u030ce ich nova\u0301 kniha nema\u0301 nic\u030c spoloc\u030cne\u0301 s titulom, ktory\u0301 vys\u030ciel pred 25 rokmi kdesi v zahranic\u030ci\u0301. Ale to je pochopitel\u030cne\u0301. Po prve\u0301, je tu pomerne mala\u0301 moz\u030cnost\u030c odhalenia, a po druhe\u0301, je to su\u0301c\u030cast\u030cou nas\u030cej litera\u0301rnej tradi\u0301cie. Nas\u030ca na\u0301rodna\u0301 veselohra Dobrodruz\u030cstvo pri obz\u030cinkoch je v skutoc\u030cnosti pol\u030cska\u0301 hra Okre\u0328z\u0307ne."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Tiu frazo en la fino de la libro referencas al la vere specifa situacio de etaj nacioj. En Slovakio c\u0302iu hazarda vojag\u0302anto en trajno post mallonga konversacio evidentig\u0302os la eksa amanto de via lerneja amiko au\u0306 la bofrato de via eksa lerneja instruisto. Tiuj personaj ligoj modifas c\u0302ion je la pli bona kaj pli malbona maniero: kulturon, politikon, komercon. Ni ne estas parto de la mondo de kiu ni povas almenau\u0306 parte distancig\u0302i. Se paroli pri la slovaka literaturo, plu estas kelkaj originalaj individuoj, sed g\u0302enerale neniu atentas ilin ec\u0302 ene de Slovakio. Sed estas pli granda grupo de tiuj, kiuj pretendas ke ilia nova libro havas neniun rilaton al libro, publikigita antau\u0306 25 jaroj eksterlande. Sed tio estas kompreneble. Unue, estas malvers\u0302ajne ke ili iam estos kaptitaj. Due, tio estas parto de nia literatura tradicio: Nia nacia dramo \u201cDobrodruz\u030cstvo pri obz\u030cinkoch\u201d [sk] \u2013 klasika komedio \u201cAventuroj dum Dankotago\u201d [en] estas fakte la pola dramo \u201cOkre\u0328z\u0307ne\u201d [pl]."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Lau\u0306 Majling, plej gravas por literaturo ke g\u0302i devas provoki, kiel li vortumis tion:"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Vel\u030ca autorov sa snaz\u030ci\u0301 pi\u0301sat\u030c angaz\u030covane a pouz\u030cit\u030c literatu\u0301ru ako zbran\u030c v boji za dobro, c\u030co zva\u0308c\u030cs\u030ca so sebou obna\u0301s\u030ca aj ideologicke\u0301 s\u030cablo\u0301ny, ako pi\u0301sat\u030c, resp. nepi\u0301sat\u030c o svete. Ibaz\u030ce podl\u030ca mn\u030ca je prima\u0301rnou u\u0301lohou literatu\u0301ry byt\u030c \u201etoxickou\u201c, nehora\u0301znou, pohors\u030cuju\u0301cou a nezmyselnou. Literatu\u0301ra je sviatkom bla\u0301znov, priestorom na to, aby sme vs\u030cetko to, c\u030comu u\u0301primne veri\u0301me, obra\u0301tili na hlavu, spochybnili to, domysleli do ty\u0301ch najabsurdnejs\u030ci\u0301ch extre\u0301mov. Poc\u030cas sviatkov bla\u0301znov bolo umoz\u030cnene\u0301 parodovat\u030c a zosmies\u030cn\u030covat\u030c svetske\u0301 aj duchovne\u0301 piliere, na ktory\u0301ch spoloc\u030cnost\u030c sta\u0301la, su\u0301dobu\u0301 mora\u0301lku aj dobre\u0301 mravy samotne\u0301ho autora. Ak je to v su\u0301c\u030casnosti v literatu\u0301re proble\u0301m, potom sme na tom so slobodou ovel\u030ca hors\u030cie ako v stredoveku."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Multaj au\u0306toroj klopodas esti engag\u0302itaj kaj uzi literaturon kiel armilon por lukti je bono, kio alportas pretajn ideologiajn modelojn de tio kiel verki au\u0306 ne verki pri la mondo. G\u0302enerale por mi la cefa funkcio de literaturo konsistas en tio ke g\u0302i devas esti \u201ctoksa\u201d, indigniga, ofenda kaj sensenca. Literaturo estas la festo de la stultuloj, la spaco kie ni devas renversi de piedoj-al-kapo c\u0302ion je kio ni kredas, kie ni devas c\u0302ion pridubi kaj konduki g\u0302is absurda stato. La festo de la stultuloj ebligis parodii kaj moki la sekularajn kaj religiajn pilierojn sur kiuj sin apogis socio. Se tio ig\u0302as problema en la nuntempa literaturo, do ni havas problemojn pri nia libereco oble pli grandajn ol en la Mezepoko."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Image courtesy of Giovana Fleck."}, {"text_idx": "#000028", "text": "For more information about this topic, see our special coverage Russia invades Ukraine."}, {"text_idx": "#000029", "text": "C\u0302i tiu artikolo estas parto de RuNet, projekto de Global Voices por interpreti la ruslingvan interreton."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Arto kaj kulturoCivitanaj komunikilojEtno kaj rasoHistorioInternaciaj rilatojLingvoLiteraturoMilito kaj konfliktoPolitikoRuNet EchoRussia invades Ukraine"}, {"text_idx": "#000033", "text": "C\u0302u eblas revivigi \u201ctatarismon\u201d malgrau\u0306 la identeca politiko de Rusio?"}, {"text_idx": "#000034", "text": "\u201cLa Balkanoj estas la eu\u0306ropa Latinameriko en multaj belaj aspektoj\u201d, diras albana verkisto Elvi Sidheri"}, {"text_idx": "#000036", "text": "Meksika kolektivo kiu piratas librojn por kundividi kulturon alfrontas blokadojn"}, {"text_idx": "#000040", "text": "C\u0302iuj komentoj estas kontrolitaj de administranto. Ne sendu vian komenton pli ol unufoje c\u0302ar tiu povus esti markita kiel spamo.\nBonvolu konduti respekteme al aliaj. Komentoj kiuj enhavas malamajn esprimojn, obscenaj\u0302ojn kaj personajn atakojn ne estos aprobitaj."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Bonvolu subteni nian gravan laboron"}]