[{"text_idx": "#000000", "text": "En 2022 la Usona Monfarejo lanc\u0302is ambician kvarjaran programon por honori per specialaj kvarondolaroj la artajn, edukajn kaj politikajn kontribuojn kaj atingojn de usonaj virinoj el diversaj geografiaj kaj etnaj fonoj. Malfermis la unuan jaron la afrik-usona poetino Maya Angelou (1928-2014). Sekvis Sally Ride (1951-2012), kiu en 1983 ig\u0302i la unua usona virina kosmonau\u0306to ekster la atmosfero, Wilma Mankiller (1945-2010), kiu estis la una c\u0302efa c\u0302efino de la c\u0302erokea nacio, kaj Nina Otero-Warren, hispan-usona sufrageto. En oktobro 2022 aperis la atendata kvarondolaro de la c\u0302in-usona aktorino Anna May Wong (1905-1961), kiu tiel ig\u0302is la unua azi-devena homo sur usona monero. En sia internacia kariero, kiu iris de Holivuda silenta filmo al televido, tra teatro kaj radio, s\u0302i luktis por malfermi plian reprezentadon kaj pli plurdimensiajn rolojn por azi-usonaj aktoroj, malgrau\u0306 ne tiel facilaj komencaj kondic\u0302oj."}, {"text_idx": "#000001", "text": "Anna May Wong estis la artnomo de Wong Liu Tsong (\u9ec4\u67f3\u971c). S\u0302i naskig\u0302is en Kalifornio, kien s\u0302ia avo elmigris el la distrikto Taishan en provinco Guangdong je la mezo de la deknau\u0306a jarcento, por eskapi el la ekonomiaj konsekvencoj de la Tajpinga Ribelo. S\u0302ia patro naskig\u0302is en Usono, laboris en minejo en sia junag\u0302o, revenis al C\u0302inio por edzig\u0302i kaj naski filon, sed poste li lasis filon kaj edzinon tie por reveni sola al Usono. De 1882 g\u0302is 1943 estis fakte tre striktaj leg\u0302oj, kiuj malpermesis enmigradon de C\u0302inio al Usono, kreante multe da disigitaj familioj. Li poste prenis uson-naskitan c\u0302ininon kiel sian duan edzinon. Ili malfermis lavbutikon en Los-Ang\u0302eleso iom ekster la C\u0302ina Kvartalo. Anna May Wong estis la dua filino de tiu larg\u0302a familio kaj s\u0302i laboris tie kun siaj gefratoj ekde infanag\u0302o, helpante porti malpurajn vestaj\u0302ojn. Lavbutikoj estis unu el la c\u0302efaj eblaj okupoj por c\u0302inoj, c\u0302ar leg\u0302oj malpremesis aliajn pli bone pagatajn laborojn, kiel ekzemple konstrui fervojojn. Certe tiu forta familia ligo kun tiu same forta labor-etiko multe helpis Anna May Wong en s\u0302ia posta kariero."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Dum s\u0302ia infanag\u0302o, Los-Ang\u0302eleso ankau\u0306 vidis la komencon de la holivuda film-industrio, kiam produktistoj translokig\u0302is al Kalifornio pro g\u0302ia c\u0302iama sunvetero kun diversaj pejzag\u0302oj. Liu Tsong ne nur spektis filmojn en kinejoj plens\u0302topitaj je meksikaj enmigrintoj, sed ankau\u0306 admiris filmfaradon surstrate. S\u0302ia revo esti parto de tiu mondo realig\u0302is en 1919. Fakte, la filmo THE RED LANTERN (La rug\u0302a lanterno) kun stelulino Alla Nazimova bezonis 300 c\u0302inajn lantern-portantojn por epike reprezenti la Boksistan Ribelon en C\u0302inio. Havis la taskon ilin trovi la pionira c\u0302in-usona aktoro James Wang, kiu hazarde estis amiko de la patro de Liu Tsong. Do, Anna May Wong komencis agi en Holivudo en fenestro malfermata de ekzotika modo, g\u0302uste kiam la usona filmindustrio ig\u0302is la plej granda en la mondo."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Sekvis s\u0302ia partopreno en versio de Madama Butterfly nomata THE TOLL OF THE SEA (La paspago de la maro, 1922). G\u0302i estis la unua dukolora filmo realigita pere de la;procezo Technicolor numero du;, fotita per rug\u0302aj kaj verdaj filtriloj. La lud-kapablo de Wong altiris la atenton de Douglas Fairbanks, kiu volis s\u0302in por ludi mongolan spioninon en la ambicia fantasta filmo THE THIEF OF BAGDAD (La s\u0302telisto el Bagdado, 1924). Tiu filmo igis s\u0302in mondfama, sed trovi dau\u0306ran laboron estis malfacile por c\u0302ina aktorino. Por ludi aziajn rolojn oni ofte preferis eu\u0306rop-devenajn aktorojn kun ;flavigita vizag\u0302o;. Krome, kiso kun eu\u0306rop-devena aktoro estis neebla por s\u0302i en usona filmo kaj la restantaj roloj estis tre stereotipaj: submetig\u0302ema Madama Butterfly au\u0306 kruele seksalloga Draka Virino. Anna May Wong ne malkurag\u0302ig\u0302is. S\u0302i komencis ludi kaj kanti en vodvilaj komedioj, turneante la Usonan Mid-Okcidenton kaj tiel akirante gravan sperton por la baldau\u0306a revolucio de sonfilmo en 1927. S\u0302i poste aktivis en la franca kaj germana film-industrioj, kie la timo de interrasa amo estis malpli forta kaj s\u0302i povis ludi pli gravajn rolojn, lernante la lokajn lingvojn. Por aperi en britaj filmoj kaj teatroj, s\u0302i ankau\u0306 speciale lernis la britan akc\u0302enton."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Dum sia restado en C\u0302inio, s\u0302i klopodis lerni pli pri la c\u0302ina normlingvo, c\u0302ina arto, c\u0302inaj virinoj kaj daoismo. S\u0302i konsideris tiun esploradon tre grava por sia propra identeco."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Post s\u0302ia reveno al Usono, s\u0302i senpage ludis c\u0302inajn heroinojn kontrau\u0306 la japana invado de C\u0302inio, kiel en la filmo THE LADY OF CHUNGKING (La Sinjorino de Chungking, 1942). S\u0302i ankau\u0306 partoprenis en monkolektaj turneoj kaj vendis siajn juvelojn kaj vestojn por kontribui al la C\u0302ina Milithelpa Fonduso. Post la Dua Mondmilito, s\u0302ia serc\u0302ado por pli pozitivaj roloj pludau\u0306ris. Wong ig\u0302is la unua azi-usona c\u0302efrolulo en Usona televida serio, ludante c\u0302inan artkomercistinon, kiu estas sag\u0302a amatora detektivo, en THE GALLERY OF MADAME LIU-TSONG (La Galerio de Sinjorino Liu-Tsong, 1951). Kaj s\u0302i estis jam subskribinta la kontrakton por ludi en la muzik-filmo FLOWER DRUM SONG (La flortambura kanto, 1961), la unua filmo pri moderna temo de enmigrado kun preskau\u0306 nur azi-usonaj aktoroj, kiam s\u0302i subite forpasis pro koratako. En s\u0302ia historio ni certe vidas fortan karakteron kaj dau\u0306ran lukton por malfermi vojojn al estontaj generacioj de c\u0302inaj kaj aziaj geaktoroj por eliri el la stereotipa kag\u0302o kun novaj kaj pli realismaj prezentadoj, el kiuj povas profiti la komuna kresko de la tuta socio."}]