[{"text_idx": "#000003", "text": "Arto kaj kulturoBona novaj\u0302oCenzuroCivitanaj komunikilojDisvolvadoEdukadoEkonomio kaj komercoElektadoEn- kaj elmigradoEtno kaj rasoFilmoFotografioFres\u0302a Novaj\u0302oHistorioHomaj rajtojHomama agadoHumuroIdeojIndig\u0302enojInternaciaj rilatojInterreta aktivismoJunulojJuroKatastrofoKomunikiloj kaj j\u0302urnalismoLaboroLingvoLiteraturoMedioMilito kaj konfliktoMuzikoNutraj\u0302oParolliberecoPolitikoProtestoRajtoj je seksa diverseco (GLAT)RegadoReligioRifug\u0302intojSanoSciencoSportoTeknikaroUnesko (UNESCO)Unuig\u0302itaj Nacioj (UN)Virinoj kaj socia seksoVojag\u0302o"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Konciza historio de la sedekoj, indig\u0302ena popolo en Tajvano"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Homa historio estas plena de ekzemploj de luktoj inter indig\u0302enaj popoloj kaj koloniaj potencoj. La sedeka tribo [eo], unu el la indig\u0302enaj triboj en Tajvano, havas similan historion de batalado por siaj rajtoj kontrau\u0306 la japana kolonia potenco, kiu okupis la insulon de 1895 g\u0302is 1945 [en]."}, {"text_idx": "#000008", "text": "La termino \u201csedeko\u201d rilatas kaj al la indig\u0302enoj kaj al ilia lingvo. La sedeka lingvo [eo] estas parto de la au\u0306stronezia lingvofamilio [eo] kaj konsistas el tri c\u0302efaj dialektoj: \u201ctruku\u201d, \u201ctoda\u201d kaj \u201ctgdaja\u201d. La dialekto trukua ankau\u0306 estas komuna lingvo de la taroka au\u0306 trukua triboj [en]."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Betcha didn't know Taiwan has many indigenous tribes. Here is one, the Seediq \u8cfd\u5fb7\u514b\u65cfAboriginalTribeTaiwan.jpg /t1quoChoO5"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Betcha ne sciis, ke Tajvano havas multajn indig\u0302enajn tribojn. Jen unu, la sedekoj \u8cfd\u5fb7\u514b \u65cf Indig\u0302ena tajvana tribo.jpg"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Antau\u0306 la japana invado de Tajvano en 1895 [en], la sedekoj log\u0302is en la montaro de Mus\u0302a (en: Musha, zh:\u9727\u793e\u4e8b\u4ef6), kie ili vivis en sendependeco kaj izoliteco de la ekstera mondo. La sedekoj estis konataj pro siaj unikaj ecoj kaj tatuoj sur la vizag\u0302o [en]."}, {"text_idx": "#000015", "text": "La triboj havis au\u0306tonoman kaj memregan vivon sen enmiksig\u0302o de eksteruloj. Tamen okazis interrompo kiam la japanoj invadis Tajvanon [en]. La rilato inter la japanaj koloniistoj kaj la indig\u0302enaj popoloj de Tajvano estis plena je konfliktoj, c\u0302ar multaj tribaj komunumoj rezistis la okupadon de la insulo [en]. Unu el la pli signifaj konfrontig\u0302oj estas konata kiel la Wushe-incidento (au\u0306 Incidento en Mus\u0302a)."}, {"text_idx": "#000016", "text": "En 1930, la sedekoj, gvidataj de Mona Rudao [en], decidis ataki la japanojn [en] dum sporta evento kiun japanoj organizis en la vilag\u0302o Mus\u0302a (en: Musha, zh: \u9727 \u793e \u4e8b\u4ef6). En tiu tago, la ribeluloj perforte eniris sengarditan armilan stokejon kaj mortigis 134 homojn, inkluzive virinojn kaj infanojn. La respondo de la japanaj trupoj estis furioza kiam ili sendis soldatojn por c\u0302esigi la tumulton. La sedekoj batalis, kaj finfine malgajnis la batalon kontrau\u0306 la japanoj en decembro 1930; tamen la rezisto farig\u0302is simbolo de la lukto por la rajtoj de la indig\u0302enoj."}, {"text_idx": "#000018", "text": "La Wushe-incidento [ankau\u0306 konata interalie sub la nomo Mus\u0302a incidento [en] kaj kelkaj aliaj nomoj] ankau\u0306 estis eternigita en filmo. La filmo \u201cWarriors of the Rainbow: Seediq-Bale\u201d [Batalantoj de la c\u0302ielarko: Seediq Bale; Seediq Bale signifas \u201cvera sedeko au\u0306 vera homo\u201d) reg\u0302isorita de Wei Te-sheng [en], estas bazita sur la incidento en Mus\u0302a (en: Musha, zh:\u9727\u793e\u4e8b\u4ef6). Tio kio faras c\u0302i tiun filmon precipe unika, estas ke la aktoroj parolas la sedekan lingvon. La filmo akiris popularecon en la sedeka komunumo kaj estis poste proponita por Ora Leono [eo] c\u0302e la Venecia filmfestivalo en 2012."}, {"text_idx": "#000020", "text": "En la lastaj sep jardekoj, depost kiam la Kuomintango [la c\u0302ina nacia partio] [eo] alvenis al Tajvano fine de la 1940-aj jaroj, la sedekaj popoloj estis klasifikitaj malg\u0302uste kiel subgrupo de la atajala popolo [eo] por pli facile administri ilin. En aprilo 2008, la sedeka tribo finfine ricevis oficialan agnoskon [en] kiel la 14-a indig\u0302ena grupo de Tajvano."}, {"text_idx": "#000022", "text": "En la lastaj jaroj, la sedeka popolo reaperis, c\u0302ar membroj de la komunumo klopodis revigligi praulajn morojn [en] kaj konatigi sedekan arton al la pli larg\u0302a publiko."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Tamen, la sedekoj kaj ilia lingvo ankorau\u0306 alfrontas defiojn, c\u0302ar multaj tajvanaj indig\u0302enoj estas devigataj lerni la c\u0302inan (mandarenan) kaj la anglan [en] por ekhavi pli bonajn sociekonomiajn kaj edukajn s\u0302ancojn."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Arto kaj kulturoCivitanaj komunikilojDisvolvadoEdukadoFotografioHistorioHomaj rajtojIndig\u0302enojLingvoVojag\u0302oRising Voices"}, {"text_idx": "#000027", "text": "Plej novaj artikoloj pri Orienta Azio"}, {"text_idx": "#000030", "text": "La batalo pri c\u0302ifromonaj revoj en Mjanmao"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracion"}, {"text_idx": "#000033", "text": "Meksika kolektivo kiu piratas librojn por kundividi kulturon alfrontas blokadojn"}]