[{"text_idx": "#000009", "text": "When Hawaiians are asked about themselves, they often start their answer with their mo\u2018oku\u0304\u2018auhau (genealogy). The thought being that to understand someone, it\u2019s helpful to know where they come from. Above is a snippet of my mo\u2018oku\u0304\u2018auhau. In it you meet my grandparents Kealohapoina\u2018ole and Caroline. Their very names are illustrative of one of the struggles ka\u0304naka maoli (Native Hawaiians) faced in the early 20th century. At a time when teaching the Hawaiian language was outlawed and speaking it was actively punished, their parents had to decide whether to surrender their language or stand firm and meet retaliation."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Both my grandparents could \u2018o\u0304lelo (speak Hawaiian), but were beaten in school for speaking it. Like many, they carried this trauma into adulthood. Therefore, their son \u2013 my father \u2013 grew up hearing Hawaiian as a secret, whispered language. It wasn\u2019t until the Hawaiian Renaissance in the late 1970s that they were able to take pride in their language. During this era, many became activists for \u2018O\u0304lelo Hawai\u2018i and began immersively teaching it to their keiki (children). Thankfully, I am a beneficiary of this time. With their experience and tenacity as a backdrop, I have come to cherish the treasure our ku\u0304puna (elders) saved for us \u2013 Ka \u2018O\u0304lelo Hawai\u2018i."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Kiam oni petas havajanojn rakonti ion pri si mem, ili ofte ekrespondas per sia genealogio (mo'oku\u0304'auhau). La penso malantau\u0306 tio estas, ke utilas scii, de kie persono venas por kompreni lin."}, {"text_idx": "#000013", "text": "C\u0302i-supre estas fragmento de mia mo'oku\u0304'auhau. En g\u0302i vi renkontas miajn geavojn Kealohapoina'ole kaj Caroline. Iliaj originalaj nomoj ilustras unu el la luktoj kiujn denaskaj havajanoj (ka\u0304naka maoli) devis alfronti komence de la 20-a jarcento. En la pasinteco, kiam instruado de la havaja lingvo [eo] estis malpermesita, kaj kiam oni punis tiujn, kiuj tamen parolis g\u0302in, iliaj gepatroj devis decidi c\u0302u transdoni sian lingvon au\u0306 rezisti kaj alfronti diskriminaciojn kaj riski punojn."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Ambau\u0306 miaj geavoj scipovis paroli la havajan (\u2018omlo\u2019), sed estis batitaj en la lernejo kiam ili parolis g\u0302in. Kiel multaj, ili plu portis c\u0302i tiun trau\u0306mon [eo] en sia vivo kiel plenkreskuloj. Tial ilia filo \u2013 mia patro \u2013 kreskis au\u0306dante la havajan kiel sekretan, flustritan lingvon. Tio dau\u0306ris g\u0302is la havaja renesanco [eo] fine de la 1970-aj jaroj, ekde kiam ili ekrajtis fieri pri sia lingvo. Dum tiu epoko multaj ig\u0302is aktivistoj por \u2018elolelo Hawai'i [havaja lingvo] kaj komencis merge instrui la lingvon [eo] al siaj keiki (infanoj). Felic\u0302e, mi estas profitinto de tiu tempo. Kun iliaj sperto kaj obstino kiel kunteksto, mi ekamis la trezoron, kiun nia ku\u0304puna (ag\u0302uloj, prauloj) savis por ni \u2013 Ka \u2018O\u0304lelo Hawai\u2018i."}, {"text_idx": "#000016", "text": "\u2018O\u0304lelo Hawai\u2018i is still a language at risk. After three decades of Hawaiian immersion education, we have only begun preparing the ground on which to build our language foundation. The pillars of our language revitalization efforts \u2018Aha Pu\u0304nana Leo and Kula Kaiapuni are experiencing growing pains that necessitate us taking a hard look at what we\u2019re teaching, how we\u02bbre teaching it and the quality of that instruction."}, {"text_idx": "#000017", "text": "As our ku\u0304puna, we are also working to ensure that language learners embrace the invaluable knowledge of the ma\u0304naleo (native speakers) \u2013 not only the words and grammar of \u2018O\u0304lelo Hawai\u2018i, but also the culture and thought pattern that are imbued in it."}, {"text_idx": "#000019", "text": "\u2018Hawailelo Hawai'i dau\u0306re estas lingvo endang\u0302erita [eo]. Post tri jardekoj da edukado en Havajo [eo], ni nur komencis prepari la terenon por konstrui nian lingvan fundamenton. La gvidaj personoj de niaj lingvaj revigligoj, Aha Pu\u0304nana Leo kaj Kula Kaiapuni, spertas kreskantajn dolorojn, kiuj devigas nin rigide esplori kion ni instruas, kiel ni instruas la lingvon kaj la kvaliton de g\u0302ia instruado."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Same kiel niaj ag\u0302uloj (ku\u0304puna), ankau\u0306 ni laboras por certigi, ke lingvolernantoj akceptu la netakseblan scion de la ma\u0304naleo (denaskaj parolantoj) \u2013 ne nur la vortojn kaj gramatikon de \u2018elolelo Hawai'i, sed ankau\u0306 la havajajn kulturon kaj pensmanieron."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Because my language skills are still rudimentary, I would like to use this week to highlight the wisdom of our ku\u0304puna and the kumu (teachers) who are actively working to ensure that the Hawaiian language thrives."}, {"text_idx": "#000024", "text": "C\u0302ar miaj lingvokapabloj estas ankorau\u0306 malfirmaj, mi s\u0302atus uzi mian semajnon por reliefigi la sag\u0302on de niaj ag\u0302uloj (ku\u0304puna) kaj instruistoj (kumu), kiuj aktive laboras por certigi, ke la havaja lingvo prosperas."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Initially my motivation for helping the digital \u2018O\u0304lelo Hawai\u2018i community grow was selfish. The more speakers and tools available, the more I can learn. However, as the digital community matures, I\u02bbm also seeing the vibrancy of the greater community grow. It is my hope that \u2018O\u0304lelo Hawai\u2018i once again becomes a thriving daily-use language for the majority of ka\u0304naka maoli and that it is used as a vessel for our cultural past as well as our future as a native people."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Komence mia motivado por kreskigi la ciferecan \u201cHawailelo Hawai'i-komunumon estis egoisma.\u201d Ju pli multaj parolantoj kaj iloj disponeblas, des pli mi povas lerni. Tamen, dum la cifereca komunumo maturig\u0302as, mi ankau\u0306 vidas, ke la vigleco de la pli granda komunumo kreskas. Mi esperas, ke \u201celolelo Hawai'i\u201d denove farig\u0302os floranta, c\u0302iutage uzata lingvo por la plej multaj ka\u0304naka maoli kaj ke g\u0302i estos uzata kiel s\u0302ipo por nia kultura pasinteco kaj por la estonteco de ni, kiel indig\u0302ena popolo."}]