[{"text_idx": "#000001", "text": "Ekde aprilo 2021 per Duolingo eblas lerni ankau\u0306 la jidan lingvon. Samkiel inter esperantistoj, ankau\u0306 en la jidlingva komunumo la apero de la amata lingvo en la reta platformo vekis kontrau\u0306dirajn reagojn. Ni petis Sebastian Schulman rakonti pri similaj\u0302oj kaj diferencoj inter la du tutmondaj lingvokomunumoj kaj ilia sinteno al Duolingo."}, {"text_idx": "#000006", "text": "\u2013 Esperanton mi ekkonis pere de mia intereso pri la jida kaj pri la historio de juda lingva politiko en orienta Eu\u0306ropo en la 19-a jarcento, en kiu Zamenhof mem aktive partoprenis. Mi komencis lerni Esperanton rete kaj pliprofundig\u0302is en la lingvo kaj kulturo c\u0302e NASK. Verdire ekde mia translokig\u0302o al Montrealo antau\u0306 tri jaroj, maloftas nun por mi partopreni aktive en Esperantujo, sed mi tamen legas kaj tradukas Esperantan literaturon (mia angligo de Kroata milita noktolibro de Spomenka S\u030ctimec aperis en 2017) kaj lastatempe mi estraranig\u0302is c\u0302e Esperantic Studies Foundation."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Kiajn similecojn kaj diferencojn vi vidas inter la du lingvokomunumoj?"}, {"text_idx": "#000008", "text": "La jida kurso en Duolingo."}, {"text_idx": "#000010", "text": "\u2013 Male al pluraj naciaj lingvoj, en la jida kaj la Esperanta komunumoj, oni havas la senton ke la studantoj, ec\u0302 komencantaj, povas plene partopreni en kaj kontribui al la kulturo. Pli profunde, oni povas paroli pri la judeco kaj jideco de la Zamenhofa projekto mem. La influo de la jida sur Esperanton, kaj lingvistike kaj koncepte, evidentas, kiam oni situigas Zamenhofon en lia politika kaj socia kunteksto historie. Esther Schor plue, pli detale, kaj belege skribas pri la juda aspekto de Esperanto en s\u0302ia lastatempa libro Bridge of Words."}, {"text_idx": "#000011", "text": "\u2013 Alifanke tamen, la du lingvokomunumoj ege diferencas. La jida lingvo estas heredaj\u0302a lingvo kun centmiloj da denaskaj parolantoj, c\u0302efe en la religia komunumo de h\u0302asidoj. Kaj la jida havas ankau\u0306 sian propran historion, kiu ampleksas pli ol mil jarojn, rekte ligitan kun la historio de juda migrado de la Mezoriento g\u0302is Eu\u0306ropo kaj tra la mondo. Multegaj nejudoj parolas kaj uzas la jidan, kaj ili ludas gravan, integrigan rolon en la hodiau\u0306a jida kulturo, sed la lingvo estas intime ligita kun la pasinteco, estanteco kaj estonteco de la As\u0302kenazo-juda popolo."}, {"text_idx": "#000013", "text": "\u2013 La jida kurso en Duolingo aperis proksimume antau\u0306 unu monato, kaj per g\u0302i lernas jam (lau\u0306 la Duolinga retejo) 222 miloj da homoj. Oni devas gratuli la tri kurskonstruantojn pro ilia grandega laboro. Ili estas c\u0302iuj denaskaj parolantoj \u2013 du h\u0302asiddevenaj kaj unu el \u201cjidista\u201d familio (nepino de fama jida lingvisto) \u2013 kiuj volis, almenau\u0306 lau\u0306 mia kompreno, simple pli disvastigi la lingvon kaj plifaciligi g\u0302ian lernadon."}, {"text_idx": "#000014", "text": "\u2013 Estas malfacile diri ion g\u0302eneralan pri la du centmiloj da studantoj de tiu kurso! Tamen s\u0302ajnas al mi el la publikaj diskutoj je Facebook kaj Twitter, ke multaj el ili interesig\u0302as pri la kurso c\u0302ar la jida lingvo estas parto de ilia persona au\u0306 familia heredaj\u0302o kaj g\u0302i ebligis ilin preskau\u0306 senzorge iomete esploreti parton de sia identeco. S\u0302ajne multaj studantoj aparentas ankau\u0306 al tiu grupo de lingvaj scivolemuloj, kiuj amas lerni iun ajn lingvon c\u0302e Duolingo."}, {"text_idx": "#000015", "text": "En la jida komunumo aperis kritikoj pri la kurso. Pri kio temas, lau\u0306 vi?"}, {"text_idx": "#000016", "text": "\u2013 Estas proverbo en la jida, ke inter du judoj ekzistas tri opinioj. Do, mi ne tiel surprizig\u0302is, kiam ekis la debatoj kaj disputoj pri la kurso. La plej lau\u0306taj kritikoj temas pri la dialekto de la kurso. Post enketo kaj publikaj diskutoj je sociaj retoj la kurskonstruantoj decidis kombini la prononcon de la h\u0302asida dialekto (la plej parolata dialekto nuntempe kun centmiloj da denaskaj parolantoj) kun la skribo de la \u201cnormigita lingvo\u201d."}, {"text_idx": "#000020", "text": "\u2013 Duolingo estas bona ilo por lingva lernado, sed lau\u0306 mi g\u0302ia ludeco kas\u0302as la fakton ke vere lerni lingvon finfine ne eblas sen la socia kunteksto de tiu lingvo mem, kaj ke vere lerni lingvon g\u0302is supera nivelo estas ofte grandega, malfacila laboro. Mi esperas ke Duolingo en la jida altiros novulojn al nia komunumo kiuj ekvolas fari tiun laboron."}, {"text_idx": "#000021", "text": "\u2013 Sed, kiel oni jam vidis en Esperantujo, mi kredas ke la amasoj da lernantoj ne eniros la lingvokomunumon kaj la dialektaj miksaj\u0302oj au\u0306 aliaj \u201cDuolingaj\u0302oj\u201d sekve apenau\u0306 povus s\u0302ang\u0302i au\u0306 \u201cdilui\u201d nian komunumon. Sed kio okazos se mi ne pravas? Mi pensas, ke tio estas nenio timinda. La jida kulturkomunumo estas granda, diversa, kaj malfermita, kaj, kiel montras nia diaspora historio, tute adaptig\u0302ema. Al tiuj novuloj mi dirus: zayt hartsik bagrist, bonkoran bonvenon."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Alklaku por kunhavigi c\u0302e Facebook(Malfermig\u0302as en nova fenestro)Alklaku por kunhavigi per Telegramo(Malfermig\u0302as en nova fenestro)Click to share on Mastodon(Malfermig\u0302as en nova fenestro)"}, {"text_idx": "#000028", "text": "La nova stelulino en E-ujo, Chelsie Moses , ankau lernas la jidan per duolingo"}, {"text_idx": "#000029", "text": "De du semajnoj mi relernas la jidan pere de la kurso de Duolingvo. Lerninte la jidan unue en Germanio (cxe la Universitato de Trier, en la vintro de 1980/1981), mi tuj rimarkis ke oni elparolas la vortojn (precipe la vokalojn) cxe la kurso de Duolingo alie ol mia unua profesorino, sed mi komprenas ke la jida havas diversajn dialektojn kaj mi supozis ke la konstruantoj de la kurso elektis tiun, kiun ili plej bone konas. Des pli bone ke gxi estas la dialekto uzata de la plimulto de denaskaj parolantoj!"}, {"text_idx": "#000030", "text": "Miaopinie, alia grava malsamo inter esperantismo kaj jidismo estas, ke jidismo koncentrig\u0302as sur la ideo, ke la as\u0302kenaza kulturo, kiel c\u0302iu kulturo, estas konservinda. Kaj ke g\u0302i donas perspektivon al la mondo, kiu estus perdita kun troa univeraligo. La fama jida (kaj ankau\u0306 hebrelingva) verkisto J.L. Perec kredis, ke c\u0302iu popolo de la mondo estas speco de elektita popolo, grava pro siaj apartaj kvalitoj. En jidismo estas ia malakcepto de la ideo, ke estas pli bone forigi tiujn aferojn, kiuj apartigas homojn. Tamen g\u0302i ankau\u0306 tre engag\u0302ig\u0302as, pozitive, kun moderneco kaj socia justeco, kaj oni g\u0302enerale konsideras jidismon mem kiel ia maldekstra ideologio. Evidente, parolantoj de la lingvo havas c\u0302iujn ideologiojn, samkiel esperantistoj."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Jidismo kaj esperantismo, miaopinie, ne kontrau\u0306as unu la alian. Sennaciismo sendube kontrau\u0306as jidismon, sed la Zamenhofa homaranismo estas tute akordigebla kun jidismo."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Mi parolas pri tiuj aferoj ne por fanfaroni, sed vi mem implicis ke mi nenion faras, do mi parolas kontrau\u0306e."}]