[{"text_idx": "#000002", "text": "Archivo de la etiqueta: naciismo"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Kiu komprenas la okcidentan politikon en Sirio?"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Dum tiuj c\u0302i lastaj tagoj c\u0302efpag\u0302is terura novaj\u0302o el la civila milito en Sirio, kie militulo fortiras kaj mordas la koron de malamiko. Kio surprizis iujn en Eu\u0306ropo estas ke la au\u0306toro de tiu krimo estis unu el la bonuloj. Nome, komandanto de unu el la grupoj apogataj de la okcidentaj potencoj. C\u0302u ekzistas iu, kiu tion komprenas?"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Eble oni povus diri, ke c\u0302i tiu estas sovag\u0302a, nekontrolita unuopulo, ne reprezentanto de la opozicio. Povas esti, sed ec\u0302 se oni forgesas tiun c\u0302i epizodon, s\u0302ajnas al mi ke la tuta koncerna politiko de Usono kaj Okcidenta Eu\u0306ropo, kun la kompliceco de Israelo, aspektas sensencaj\u0302o. S\u0302ajnas, ke ni lernis nenion de la fiaskoj kaj eraroj de la invado de Irako: la etna purigado, la apero de simile au\u0306toritatemaj povoj, la kresko de religiaj maltoleremoj, la ekonomia katastrofo, la socia diserig\u0302o. La samo okazas en Sirio, kun la apogo de tiuj kiuj devus scii pli bone. La unuan fojon oni povus argumenti pri nescio, nun ne plu."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Ke la solaj kiu profitos el la situacio estos la fundamentistoj, tio estas apenau\u0306 debatinda. Kaj ne diru al ni, ke temas pri apogo al demokratio: c\u0302i tiu argumento estas nedefendebla, kiam la ribeluloj estas armitaj de la c\u0302egolfaj monarkioj, kaj speciale de la registaro de Arabio, la plej subprema reg\u0302imo el la mondo (kaj kiun mi tute rifuzas nomi Saud-Arabion, same kiel mi konsiderus absurde ke Hispanio estus konata kiel Burbona Iberio)."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Mi ne volas lekcii homojn, kiuj certe konas pli bone la tutan areon, sed almenau\u0306 mi povas diri ke neniu devus esti surprizita. Je la komenco de la konflikto mi mem komentis en tiu c\u0302i blogo pri la graveco de etnismo, kaj antau\u0306anoncis la dang\u0302erojn de la tiam komencig\u0302inta konflikto, bazig\u0302inte sur la sperto de similaj situacioj. La duon-monarkia reg\u0302imo de Asad tre certe estas subprema, sed g\u0302i ne povas esti simple neglektata, sendepende de la komplekseco de siria socio."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mi ankau\u0306 ne kurag\u0302as proponi solvojn, pro la sama kialo, kvankam mi suspektas ke la iniciatoj de la c\u0302ina kaj rusa registaroj estas en c\u0302i tiu kazo multe pli realismaj ol tiuj el la eu\u0306ropanoj, kiuj s\u0302ajne estas gvidataj de la inercio agi simple kiel apogi de la politiko de Usono, dum tiu c\u0302i simple deziras aserti sian gvidan statuson. En la fino mi suspektas ke c\u0302io c\u0302i estas nur grandega s\u0302akludo, kie c\u0302efrolas kalkuloj rilate Iranon, petrolon kaj aliajn similajn aspektojn, dum la siria popolo estas ludata kiel nura marioneto."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Iam ni okcidentaj civitanoj devus reagi, kaj klare demandi al niaj gvidantoj: c\u0302u ne estas alia vojo?"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Eblas jam legi rete la version en Esperanto de la j\u0302use diskonigita Eu\u0306ropa Kontrau\u0306fas\u0302isma Manifesto. Temas pri iniciato lanc\u0302ita je eu\u0306ropunia nivelo, sub la elano de la koalicio Syriza, devenanta el lando, Grekio, kie novnazia movado, Ora Tagig\u0302o, sukcesis enradikig\u0302i en la politika panoramo, kaj minace antau\u0306eniras. La Manifesto, kaj la Movado kiun oni organizas c\u0302irkau\u0306 g\u0302i, estis g\u0302is nun pli diskonigita en Hispanio, kie g\u0302i prezentig\u0302is publike antau\u0306 kelkaj tagoj, en centra madrida kulturcentro (la sama kie ni plurfoje legis pecojn de Donkih\u0302oto en Esperanto), kaj kun la apogo de kelkaj sufic\u0302e konataj intelektuloj kaj politikaj aktivuloj."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mi taksas la iniciaton treege grava. Kiel mi jam plurfoje komentis en tiu c\u0302i blogo (ekzemple tie c\u0302i, sed c\u0302efe en la hispanaj blogeroj), antau\u0306videbla konsekvenco de la nuntempa eu\u0306ropa ekonomia krizo estos la rifug\u0302o en la grupon, la kresko de naciismo kaj rasismo, kaj la morala mizero. En batalo de c\u0302iuj kontrau\u0306 c\u0302iuj, la grupo donas forton, ec\u0302 se longperspektive la rezulto estos katastrofo por la tuta socio. Necesas do pretigi ilojn por haltigi tiujn tendencojn kaj direkti la koleron de la subpremitoj kontrau\u0306 la verajn kulpulojn, kiuj certe ne estas tiuj kiujn novnazioj akuzas. Ke tion oni provas fari eu\u0306ropskale des pli dankindas kaj aprobindas, c\u0302ar nur je kontinenta nivelo la agado montros adekvatan forton."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Mi nur havas unu kritikon al la iniciato, almenau\u0306 al la maniero kiel oni prezentis g\u0302in en Hispanio: la movado devas esti vere popola, kaj gvidata de la subprematoj mem. Lanc\u0302i g\u0302in sub la publika bildo de grupo de intelektuloj montrig\u0302os miaopinie grava strategia eraro. Fakte, la granda altiro de la novfas\u0302ismo direktig\u0302as g\u0302uste al la plej malalta tavolo de la laboristoj kaj aliaj popolanoj, al kiuj oni promesas protekton en la grupo. En pluraj landoj, estas tiuj subprematoj, kiuj nutras la rangojn de la ekstremdekstraj partioj, en subita s\u0302ang\u0302o de politika sinteno, eble c\u0302ar ili pensas ke la iamaj progresemaj partioj, sindikatoj kaj movadoj tro fokusig\u0302is en flankajn alternativajn postulojn, kaj forlasis la lukton por soci-ekonomia justeco. Ili do ne sentos sin speciale reprezentitaj de kontrau\u0306fas\u0302isma movado, se ili interpretas ke temas pri afero de intelektuloj kaj mezklasanoj."}, {"text_idx": "#000013", "text": "C\u0302iukaze, tiu kritiko direktig\u0302as nur al la maniero en kiu oni prezentis la movadon en unu aparta lando. Restas tempo por ke la organizota movado alprenu alian bildon, kaj la lastaj provoj en diversaj landoj s\u0302ang\u0302i la politikan panoramon prezentas multajn s\u0302ancojn por renovigi la politikan panoramon, kaj specife la kontrau\u0306fas\u0302isman lukton. Mi ne konas la planojn por diskonigi la iniciaton en aliaj urboj, sed mi pensis ke Esperanto ja povas ludi rolon en tiu kunordigo, kaj specife en la havigo al g\u0302i de tiu popola desuba perspektivo. Jen kial mi proponis tiun tradukon, kiun la retzorgantoj rapide akceptis, kaj jen kial eblas nun ec\u0302 rekte alig\u0302i al la kampanjo rekte sub tiu esperanta versio. Nur mankas g\u0302in pli disvastigi. C\u0302ar se esperantistoj ne emas lukti kontrau\u0306 naziismon, kiu tion farus?"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Certe legantoj eksterhispaniaj jam legis kaj pli-malpli konas pri la ekonomiaj problemoj en tiu c\u0302i lando. Alta senlaboreco, precipe c\u0302e junuloj, forta deficito, bankaj riskoj, g\u0302enerala prihakado de la s\u0302tataj bug\u0302etoj, ktp. Plejmulto certe legis pri diversaj popolaj protestoj, kiuj farig\u0302is sufic\u0302e amasaj antau\u0306 kelkaj tagoj, pro la datreveno de la movado konata kiel la 15-M (pro la protestoj de la 15-a de majo pasintjara) au\u0306 la \u00abindignuloj\u00bb (se vi sekvas min en Tu\u0306itero, vi jam scias ke ec\u0302 esperantistoj kunpartoprenis)"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Eble kelkaj demandas sin kial homoj protestas se jam klaras ke necesas bug\u0302etaj reformoj. La publikaj institucioj suferas pro grandaj s\u0302uldoj, kaj do devus entreprenig\u0302i reduktado de la elspezoj. C\u0302u eble hispanianoj ne konscias pri tio?"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Mi deziras tie c\u0302i defendi la tezon, ke ne Hispanio travivas ekonomiajn problemojn, sed ke suferas (la) individuaj hispanianoj."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Mi pretas akcepti ke plejmulto ne faras tion pro ia perversa kialo. Simple, tio sencas en multaj okazoj. Kaj mi ankau\u0306 ne neas ke en komplikaj socioj, kie s\u0302tato havas fortan influon en la ekonomio (kion mi cetere favoras), la g\u0302enerala publika bonfarto dependas de komunaj politikoj. Sed fokusigo en tiaj tuts\u0302tataj au\u0306 naciaj au\u0306 regionaj vidpunktoj, kas\u0302as la dividon ene de la lando, kaj la relativan suferon de ties civitanoj."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Do, mi estas jam laca legi pri la problemoj de Grekio, pri la karaktero de la italianoj, pri la sufero de Portugalo. Por alilandanoj tio estas pli facila, c\u0302ar tio forigas demandojn pri aliaj kau\u0306zoj, kaj maskas la riskojn super propra lando. Do, ne mirindas ke ec\u0302 en Hispanio multaj homoj uzas tian argumentadon por alies problemoj, kaj mi legas similajn frazojn en eksterhispaniaj gazetoj, retejoj kaj forumoj, kiam ili komentas pri problemoj en mia lando."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Tamen, mi rifuzas paroli pri la problemoj de Hispanio, kiam mi senpere konstatas ke la problemoj falas tute malsimetrie super c\u0302iujn hispanianojn. Ekzemple: nuna registaro entreprenis kampanjon por redukti la elspezojn dedic\u0302atajn al instruado kaj sanservoj. Tiu hakado falis sur la publikajn bug\u0302etojn, sed neniel tus\u0302is la subvenciojn ricevatajn de la privataj servoj, kio nun multe fortigas tiun veton por privata edukado, tute subvenciata lau\u0306 nuna sistemo, kaj dominata de katolikaj institucioj. Mi povus multigi la ekzemplojn, sed jen la lasta skandalo kiun ni suferas: la helpo al banko, antau\u0306e s\u0302parkaso privatigita, kiu pli ol duobligas la s\u0302parojn atingitajn en tiuj publikaj servoj."}, {"text_idx": "#000022", "text": "C\u0302iuj civitanoj de Hispanio konscias pri la g\u0302eneralaj problemoj. Ankau\u0306 la kau\u0306zo estas relative klara: la troa fokusigo dum lastaj jaroj en konstrua sektoro, kiu tro s\u0302velig\u0302is, super prudenta mastrumado. Sed ec\u0302 se c\u0302iuj akceptas neceson alfronti kelkajn komunajn minacojn, multajn komencas c\u0302agreni la evidenta maljusteco de la relativaj postuloj falantaj super la civitanojn. Dum plejmulto el ni regule kaj honeste pagas niajn impostojn, la homoj kiuj frau\u0306dis dum lastaj jaroj estas pardonataj kondic\u0302e ke ili pagu pli malgrandan elcentaj\u0302on. Dum reduktig\u0302as la sociaj helpoj por malric\u0302uloj, la elspezoj de la Reg\u0302a kortumo preskau\u0306 restas sens\u0302ang\u0302aj (kaj la indigno povas ec\u0302 kreski kiam ni ekscias pri la skandala konduto de la tuta familio, inklude de la c\u0302asado de elefantoj en rezervejoj de Bocvano!)"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Jen kial, malgrau\u0306 konscio pri la g\u0302eneralaj problemoj, ne mankas protestoj. Ec\u0302 pli: por mi estas surprize ke la protestado g\u0302is nun estas relative milda. Parte pro timo, au\u0306 pro neklara konscio pri eblaj solvoj, au\u0306 pro divido inter la suferantoj, au\u0306 pro manko de socia organizado, au\u0306 pro la mildigo de la suferado danke al la forta familia teksaj\u0302o c\u0302ilanda, estas surprize kiom pacaj la manifestacioj estis g\u0302is nun, kaj kiom malmulte minacaj ili montrig\u0302is por la au\u0306toritatoj. Sed mi suspektas ke tiu indignado estas kas\u0302ata de la surfaco, kaj povus eksplodi per ajna subita fajrero."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Fakte, unu el la kutimaj manieroj de la au\u0306toritatoj dampi la g\u0302eneralan malkontenton estas plikreskigi la naciistan, patriotisman au\u0306 simple grupisman tendencon. Se vi kulpigas la grekianojn, vi jam havas propekan kapron. Tie c\u0302i en Hispanio, ne mankas reciproka kulpigo de centra registaro al regionoj, au\u0306 inverse, au\u0306 de unu regiono al alia. Lastatempe, subtenantoj de la centra registaro ec\u0302 provis trovi patriotismajn temaron, revivigante aferojn kiel sopiro al reakiro de G\u0302ibraltaro, au\u0306 kulpigo al eksterlandaj komunikiloj. Kelkfoje iuj tavoloj provas kanaligi la c\u0302agrenon kontrau\u0306 la enmigrintojn, bons\u0302ance g\u0302is nun kun malmulta sukceso, sed mi suspektas ke, kiel okazis en Grekio, oni provos tion intensigi. G\u0302is nun, c\u0302iuj c\u0302i manovroj ne montrig\u0302is aparte sukcesaj, sed ili ankau\u0306 ne c\u0302esas."}, {"text_idx": "#000025", "text": "C\u0302iukaze, atentu pri la estontaj okazaj\u0302oj. C\u0302ar la eksplikoj pri nacioj kaj s\u0302tatoj estas nur kurteno, kaj tre probable tiaj problemoj povas atingi individuojn en viaj landoj, ec\u0302 se ili ankorau\u0306 ne alvenis al vi, dum la grandric\u0302ulojn c\u0302iulandajn apenau\u0306 tus\u0302os la politikoj entreprenitaj de iliaj lakeoj en registaroj. Tiam tutmonda kunbatalado necesos."}, {"text_idx": "#000027", "text": "En la debato kiun Jorge Camacho kaj Renato Corsetti havis en pasinta Kongreso en Eskorialo, pri kiu mi jam komentis antau\u0306e, okazis amuza momento, utiligita por la video resumanta la kongresajn erojn. En iu momento Renato asertis ke ambau\u0306 konsentas pri diversaj lingvaj aspektoj de Esperanto, kaj specife pri la uzo de la sufikso -ujo, por krei landnomojn. G\u0302uste tiam mi atentigis ke... mi malkonsentas."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Unue, li asertas ke Zamenhof fakte proponis komence sistemon simplan, en kiu la nomoj de c\u0302iuj log\u0302antoj devenas el la nomo de la lando. G\u0302uste tio kion mi defendas! Sed poste li estis konvinkita de eu\u0306ropaj parolantoj trempitaj de naciismo por kiuj tio estis tro avangarda. Nu, mi ne scias c\u0302u tiu unua propono estis historie vera, sed mi ja antau\u0306e citis liajn vortojn (en la c\u0302iam konsilindaj Lingvaj Respondoj) ke iam ni revenos al sistemo en kiu la etneco ne plu gravos:"}, {"text_idx": "#000031", "text": "\u00abPli au\u0306 malpli frue venos eble la tempo, kiam c\u0302iuj Eu\u0306ropaj landoj ricevos nomojn neu\u0306trale geografiajn\u00bb"}, {"text_idx": "#000033", "text": "Mi simple diras Rusio por la lando kaj rusianoj por la log\u0302antoj (c\u0302iuj). Ekzistas krome la rusa lingvo kaj ruslingvuloj (au\u0306 simple rusuloj, se necese). Sed temas pri du malsamaj radikoj (rus- kaj rusi-), evidente kun rilato etimologia, sed ne geografia kaj neniel politika, kiel mi insistis aliloke."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Pli simple, pli juste, pli neu\u0306trale kaj pli internacie. Ec\u0302 Renato kaj Jorge devus tion agnoski."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Dum lastaj monatoj, en la pritraktado de la pordemokratiaj movadoj kaj revolucioj en la araba mondo, unu afero aperis foje en la novaj\u0302oj, sed plejofte kiel marg\u0302ena kaj simple bedau\u0306rinda flankefiko: la mistraktado de minoritatoj. Tamen, s\u0302ajnas al mi ke temas pri kerna konsekvenco, kies neglekto povas konduki al malbona kompreno de la fenomeno, kun negativaj efikoj se mise pristudata."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Oni emas pensi ke por minoritatoj, c\u0302u etnaj, religiaj au\u0306 ec\u0302 klasaj, diktaturoj efikas negative, kaj ke moderna kaj demokratia reg\u0302imo solvas konfliktojn pli efike. Mi suspektas ke tre ofte la inverso estas g\u0302uste vera. Diktaturoj povas mastrumi tiajn konfliktojn, ec\u0302 se per maljustaj rimedoj, tiel ke ili ne alvenas al la surfaco, kio ne signifas ke ili longtempe solvas ilin. Tamen, demokratio, kiel regadsistemo de la majoritato, ja povas forte damag\u0302i la anojn de minoritatoj, kaj provoki la akrigon de la konfliktoj, foje g\u0302is la rando de malaperigo de tiuj tavoloj."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Jam diversaj au\u0306toroj rimarkigis ke la naciismo, kaj ec\u0302 la nacioj, kontrau\u0306e al ofta misreprezentado, estas fenomeno moderna, ofte ligata al la fortigo de la civila socio, la partopreno de la amasoj en la socia vivo, kaj la kreado kaj fortigo de la demokratioj. Tiu estigo de nacioj estas la emocia parto foje bezonata en la kreado de moderna socia strukturo. Kelkaj analizoj publikigitaj ekzemple de la sociologo Ernest Gellner fascine priskribas kaj analizas tiun teorion."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Jen kial foje la demokratiigo kau\u0306zas la homogenigon de la socio, malaperigante la forte fasonatajn diferencojn en lingvoj, moroj, religioj, ktp, kaj ofte kreante unu solan komunan tradicion. En multaj kazoj tio okazas per pli malpli pacaj metodoj, sed en aliaj kazoj aperas tiu abomeninda fenomeno, la etna purigado."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Alia sociologo, Michael Mann, verkis antau\u0306 nelonge libron en kiu li aludis tiun fenomenon, jam en la titolo per la nomo: \u201cLa malhela flanko de la demokratio\u201d kiel li konsideras la etnan purigadon. De li mi prenis tiun unuan ideon, ke tre ofte g\u0302uste la demokratio povas kau\u0306zi au\u0306 pligravigi la konsekvencojn de tiu etna au\u0306 religia konflikto. Kaj do, ke la fenomenoj kiujn ni vidis kaj vidas lastatempe en la araba mondo ne estas flankaj efikoj, sed tre antau\u0306videblaj problemoj kiujn regantoj kaj studuloj devas konsideri."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Ni tion povis konstati tre videble en Irako, kie la falo de la sekulara kaj naciista diktatoro tuj estis sekvita de etnaj alfrontig\u0302oj kaj c\u0302ie disvastigataj etnaj purigadoj. Ni povas tion rimarki en la persekutado al la koptoj en Egiptio, pligravigita post la falo de la reg\u0302imo de Mubarak, au\u0306 en la murdoj kaj forc\u0302asado de nigruloj kaj tuaregoj en Libio. Tiu c\u0302i lasta terorado estas ofte konsiderata en la gazetaro kiel bedau\u0306rinda sed flanka konsekvenco de la revolucio, sed mi suspektas ke temas pri io pli profunda."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Mi blogas pri tio, ec\u0302 ne estante specialisto pri la fenomeno, c\u0302ar mi suspektas ke necesus bona analizado de g\u0302i, en la mastrumado de krizoj kaj revolucioj, por eviti tro simpligajn kaj naivajn apogojn al protestaj movadoj. Mi certe apogas revoluciojn kondukontaj al pli malferma partopreno de la amasoj, precipe kiam la reg\u0302imo antau\u0306 tre multe da tempo frustris c\u0302iujn esperojn pri laika kaj universalisma regado, kaj estas trempitaj en korupto kaj kamarileco. Sed mi komprenas ekzemple la situacion de Sirio, kiam oni rimarkas ke gravaj tavoloj de la socio ne estas tiom entuziasmaj pri la t.n. demokratia movado, kiom oni foje rimarkigas al ni. Tre probable homoj apartenantaj al la minoritatoj kiel la alavitoj, la kurdoj au\u0306 la kristanoj prave timas ke regado de la majoritato alportos neniun bonon al ili. Mi ofte miras kiel facilanime la registaroj en Usono kaj Eu\u0306ropa Unio neglektas la tre antau\u0306vidindan eblecon ke post simpla falo de la nuna reg\u0302imo, la kristanoj, multe pli abundaj kaj tradiciaj ol oni konscias en Okcidento, povus sperti sorton tre similan al tiu kiun nun suferas iliaj irakaj kolegoj, grandparte forpelataj el lokoj kie iliaj prauloj log\u0302adas de antau\u0306 dumilo da jaroj."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Simpla demokratio estas nenia garantio de solvado de konfliktoj, kiam la historio estas kompleksa kaj la disvolvo de socia stabileco ne estas garantiata."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Ion similan mi timas pri alia iom alispeca kazo: la sendependig\u0302o de Suda Sudano. Mi denove miras pri la entuziasmo kiun tiu evento levis en la publika opinio, kaj pri la neglekto de la gravaj dang\u0302eroj, kiujn oni facile povas antau\u0306vidi. Ial la splitig\u0302o de lando, konforme al rasaj kaj religiaj linioj estas konsiderate de multaj, kaj speciale de la okcidenta meza klaso, tiel infektita de la etnismo, kiel bona afero. Mi tamen estas multe pli skeptika. Mi bone komprenas ke la antau\u0306a situacio ja povus esti neeltenebla, kaj mi povas akcepti kial mem la log\u0302antoj de la suda teritorio trovis tiun kiel la solan akcepteblan solvon. Sed mi taksas tion kiel granda fiasko kaj kiel grava minaco."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Nu, mi mi ja s\u0302atus erari, almenau\u0306 pri la proksima estonto de la Sudanoj. Mi ne sufic\u0302e bone konas la surlokan situacion kaj ne specialig\u0302as pri la temo. Ec\u0302 pli, mi nun devas konfesi ke mi nur parte legis la libron kiun mi menciis, \u201cLa malhela flanko de la demokratio\u201d. La kialon mi eksplikas pli detale en mia hispanlingva blogo: la versio kiun mi havigis al mi en mia denaska lingvo, estis tiel ac\u0302a ke mi sentis min devigita forlasi g\u0302in post la unua c\u0302apitro (tiu estas bedau\u0306rinde tro ofta fenomeno, kiun mi tie diskutas pli longe: ke la libroj pri ne-fikcio bezonas du tradukantojn: unun specialig\u0302intan pri la lingvo kaj alian pri la enhavo, kion tre malofte eldonejoj emas favori, por eviti aldonajn kostojn, kaj do tiaj libroj mulfoje esti tute nelegeblaj). Do, povas ja okazi ke mi iom misreprezentas la opinion de la au\u0306toro, au\u0306 eble li ne sufic\u0302e praviginde defendas sian vidpunkton. Tion mi dubas, sed c\u0302iukaze mi povos pli forte scii kiam mi legos la originalon, kion mi certe faros ne malbaldau\u0306."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Sed mi almenau\u0306 esperas ke mi semis iajn dubojn, pri aferoj kiujn oni lastatempe tro ofte emas simpligi. Ke etnismo ne estas facile solvebla simple per demokratio, nek per secesio. Eble se ni konscias pri tio c\u0302i, ni kapablos disvolvi taktikojn por mastrumi konfliktojn pli pace. C\u0302u ne por tio c\u0302iam batalis Zamenhof?"}, {"text_idx": "#000047", "text": "Post la antau\u0306a blogero, en kiu mi rakontis pri la popolaj movadoj antau\u0306 la regionaj kaj municipaj en Hispanio, mi s\u0302uldas pluan informon, c\u0302efe c\u0302ar la rezulto konfirmis la plej nigrajn aspektojn kiujn mi menciis (iom heziteme) en la lasta paragrafo. Kontrau\u0306e al diversaj esperoj, mia c\u0302efa konkludo estas ke en epoko de krizo, la patriotismo farig\u0302as la lasta rifug\u0302o."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Se vi legas el ekster Hispanio, eble vi jam legis la bazajn rezultojn: aplombe venkis la konservativa partio, kaj sinkis la reganta socialista partio. Tio c\u0302i ne estas surprizo, kaj oni ja povas aserti ke la nuna registaro tute meritis la punon."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Sed por mi pli signifoplenaj estas aliaj zorgigaj signoj. Rasista partio akiris ankorau\u0306 tre minoritatajn sed kreskantajn apogojn en la popolaj urboj de Katalunio. La patriotuloj, tio estas la plej naciista koalicio proksima de ETA, farig\u0302is la dua forto en Eu\u0306skio, kaj la unua en ties teritorio Gipusko. Relative nova hispannaciista partio plifortigis sian bazon en Madrido. Diversaj popolistaj kandidatoj ricevis bonajn rezultojn en Asturio au\u0306 Kordovo. Kaj ec\u0302 ene de la konservativa partio, g\u0302enerale ju pli ekstrema la kandidato, des pli apogata."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Evidentig\u0302is ke la junula movado tre malmulte s\u0302ang\u0302is la g\u0302eneralajn tendencojn, krom por profundigi la punon al la reganta partio. Farig\u0302as ankorau\u0306 pli malklare kiel dau\u0306rigi la elanon, c\u0302u per dau\u0306rigo de la kampadoj au\u0306 per s\u0302ang\u0302o de la taktiko, kaj mi denove timas (kiel mi diris en tiu antau\u0306a teksto), ke ne maleblas iom h\u0302aosa kaj deprimiga fino."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Mi tamen plu pensas ke c\u0302iukaze la klopodo estas pozitiva. Necesas peti pli realan demokration, c\u0302ar la alternativo estas la kresko de la au\u0306toritatemuloj. Kiel ni j\u0302us povis konstati."}, {"text_idx": "#000052", "text": "C\u0302u povas reveni la kontrau\u0306juda maltoleremo?"}, {"text_idx": "#000055", "text": "Nu, ni en evoluintaj landoj ne havas hiperinflacion, nek amasan mizeron en la stratoj, nek risko de milito, sed oni ja trovas kelkajn komunajn trajtojn. La c\u0302efa kiu aperis evidenta en la lernolibro, estis la angoro antau\u0306 kolapso de sistemo kiun oni ne bone komprenas, la rifug\u0302o en sian grupon (c\u0302u etnon, nacion au\u0306 s\u0302taton), kaj la kulpigo al eksteraj kolektivoj, kiujn oni povas igi propekaj kapoj de la g\u0302enerala malbono. Antau\u0306 okdek jaroj tiaj povus esti la judoj, nun oni g\u0302enerale preferas eksterlandanojn, enmigrintojn au\u0306 etnajn malplimultojn. Sed s\u0302ajnas al mi ke denove judoj povas esti adekvata celo de la maltoleremo se la cirkonstancoj tion postulas. Ec\u0302 se la judoj estas nur simbolo."}, {"text_idx": "#000056", "text": "La nuna ekonomia krizo kiu trafas grandan parton de la evoluinta mondo dum la lastaj malmultaj jaroj ne tiom malsamas disde tiuj de aliaj epokoj, kaj ec\u0302 de fenomenoj jam priskribitaj en la Komunista Manifesto de antau\u0306 pli ol 150 jaroj. G\u0302i estas tipa kapitalista krizo, okazigita de la avidemo kaj de la akumulig\u0302o de kapitalo. Naiva maldekstra teoriulo emus do pensi ke la solvo alvenos pere de la batalado por alia sistemo, kaj la puno de la kau\u0306zantoj de tiaj mizerigoj."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Ekzistas tamen alia risko, kiun oni spertis jam en la pasinto: ke en epoko de krizo kaj necerteco, la malfortuloj serc\u0302os rifug\u0302on en siaj similuloj, kaj ke la kolektiva universalista sento estos anstatau\u0306igata de etnaj, naciaj au\u0306 ec\u0302 rasaj kaj religiaj maltoleremoj."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Ekzemploj de tiaj fenomenoj en Eu\u0306ropo estas la bonaj rezultoj inter tradiciaj laboristaj tavoloj de partioj kreitaj sur ksenofobiaj platformoj, kaj la perdo de influo de maldekstraj partioj, kaj moderaj kaj pli radikalaj. En Usono la fenomeno de la fifama \u201cTea Party\u201d sukcesis profiti de la indigno de membroj de malaltaj klasoj kontrau\u0306 la sistemo, kaj kanaligi g\u0302in kontrau\u0306 la registaro, sen tus\u0302i la sistemon mem. Se la sistemo estas tro abstrakta nocio, eble oni povas g\u0302in bildigi per io pli konkreta, kaj tio povas esti grupo pli videbla, kiel minoritatoj au\u0306 eksterlandanoj. Au\u0306 ec\u0302 tute nevidebla, kiel la judoj."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Min c\u0302iam indignis la oftaj deklaroj de israelaj au\u0306toritatuloj, pravigante la rasismajn agadojn de ties registaro, per la akuzo ke kritikantoj de la cionismo estas kontrau\u0306s\u0302emidoj. Evidente, ambau\u0306 konceptoj, kontrau\u0306cionismo kaj kontrau\u0306judismo, tute ne ekvivalentas, kaj mi mem postulas la rajton kontrau\u0306i la ekziston de juda s\u0302tato, kaj samtempe defendi la rajtojn de la judaj individuoj kie ajn ili trovig\u0302as."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Do, mi g\u0302enerale konsideris tiajn kulpigojn kiel alibioj por persisti en ac\u0302aj politikoj. Kiel oni povas esti kontrau\u0306juda en okcidento, se oni tre malofte vidas judojn, identigeblajn kiel tiaj? Sed tamen tio ne estas vera obstaklo."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Permesu ke mi tion montru per la ekzemplo de Hispanio, kies regantoj forpelis judojn antau\u0306 pli ol kvincent jaroj, kaj kie la nura kontakto de g\u0302iaj civitanoj kun judoj en la lastaj jarcentoj okazis per la libroj au\u0306 per la predikoj de pastroj. Sekve, en Hispanio, tradicie la judoj estis rigardataj el vidpunkto kvazau\u0306 mita. Oni foje atentis la kulturan flankon, kie ne mankis pozitivaj bildoj, c\u0302efe pro la plua ekzisto en alilandaj urboj de kolektivoj parolantaj la ladinan judhispanan lingvon [1], iun varianton de la hispana kun mezepokaj trajtoj, kiu altiris la simpation kaj foje apogon de kulturaj elitoj, sed plejofte la vidpunto de la amaso estis religia, c\u0302ar parto de la katolika grego konservis ian rifuzon bazitan en malnovaj antau\u0306jug\u0302oj. Sed kiel oni povas atribui al judoj politikan rolon, se ili havis neniun influon en la tuttaga vivo?"}, {"text_idx": "#000062", "text": "Nu, tio ne malhelpis dum la tridekaj jaroj de la pasinta jarcento ke parto de la dekstra inteligentularo parolis pri judframasona konspiro, kiu farig\u0302is dum la unuaj jaroj de la frankismo oficiala doktrino, kaj ke foje oni trovis kontrau\u0306hebreajn agadojn, ec\u0302 se tio havis nur simbolan efikon. Nur kiel malgranda ekzemplo: la esperantista esploristo Xavier Margais montris antau\u0306 nelonge ke la polico kaj la hispaniaj diplomatoj esploris pri la eksterlandaj partoprenantoj en la SAT-kongreso en Valencio en 1934, timante la alvenon de judoj fug\u0302intaj el Germanio."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Tia simboleco povas orienti pri similaj okazaj\u0302oj kiuj povas okazi en aliaj landoj, kie ne plu estas judoj. Lau\u0306 multaj informoj, la kontrau\u0306judismo en Pollando estas perfekte viva, ec\u0302 se apenau\u0306 restas tie membroj de tiu grupo, kaj spurojn pri tio ni vidis antau\u0306 malmulte da tempo rilate al la fermo de la esperanta fako de Pola Radio. Mi legis pri simila stato en aliaj landoj, kaj c\u0302i tie mi ne parolas pri la kreskanta kontrau\u0306judismo de multaj islamaj log\u0302antoj de tiuj landoj, kiu estas same dang\u0302era, sed havas aliajn kau\u0306zojn kaj cirkonstancojn."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Mi ne tiom konas la situacion en Usono, por doni firmajn opiniojn, sed mi trafis antau\u0306nelonge debaton kiu tre rememorigis min pri tiu simbola statuso de la judo. Temas pri la sinsekvo de atakoj kiun Glenn Beck, la konata televidprezentanto kaj proparolanto de la opinioj grupigataj c\u0302irkau\u0306 la menciita \u201cTea Party\u201d, lanc\u0302is kontrau\u0306 la financiston George Soros, kiun li kulpigis estis la \u201cpupestro\u201d malantau\u0306 c\u0302iuj konspiroj kontrau\u0306 la lando. Soros estas bone konata figuro tutmonde, kaj oni devas agnoski ke li estas bona celo por c\u0302iuj c\u0302i popolismoj: ric\u0302a, spekulisto, eksterlandano, universalista, liberala... kaj juda."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Do, la atako povis uzi c\u0302iujn kulpigojn, ec\u0302 sen neceso ke tiu c\u0302i lasta cirkonstanco aperu eksplicite, kvankam g\u0302i iel subkomprenig\u0302is. Beck ec\u0302 menciis ke la pac\u0302jo de Soros parolis Esperanton, kiun li en sia granda nescio nomis \u201cesperanza\u201d, por transdoni ideon de universalista, t.e. eksterlanda, komploto kontrau\u0306 bonaj usonaj patriotoj."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Ne mi defendos la opiniojn kaj agojn de Soros (kiel poste diris la televida komediisto Jon Stewart \u201cplease don\u2019t make it so awful that I feel the need to defend a vaguely creepy hedge fund billionaire like George Soros\u201d), kiun mi sufic\u0302e traktis en aliaj lokoj, sed lia utiligo kiel propeka kapo, estas klare taktiko por devii la atenton disde la kulpeco de putra sistemo, kaj de homoj multe pli potencaj sed malpli videblaj. Tio estas, kion oni jam faris antau\u0306 kelkaj jardekoj rilate al la judoj g\u0302enerale."}, {"text_idx": "#000067", "text": "En multaj anoj de la ekstrema dekstro en Usono oni vidas krome cirkonstancon, kiun mi unuafoje konsideris tre kurioza, sed kiun mi konstatas nun ankau\u0306 en Eu\u0306ropo: ke oni povas esti samtempe kontrau\u0306-s\u0302emido kaj por-cionisto. Tio estas, oni povas apogi la s\u0302taton de Israelo kiel avancilon de la \u201cokcidentaj\u201d valoroj kaj kiel helpon en la lukto kontrau\u0306 arabaj au\u0306 islamaj malamikoj, kaj samtempe eblas malestimi la judojn mem kaj utiligi Israelon por tien forsendi tiujn sialandajn. Se krome tio favoras iujn jarmilistajn ideojn, kiuj vidas en la koncentrado de judoj en levantenaj regionoj la signon de la g\u0302enerala konvertado kaj la baldau\u0306a Fina Jug\u0302o, des pli bone. En tiu senco, Soros estas denove la perfekta celo, kiel judo kaj kontrau\u0306cionisto."}, {"text_idx": "#000068", "text": "La problemoj de juda naciismo"}, {"text_idx": "#000069", "text": "Kaj tamen \u2013mi pensas ke pri tio ne necesas multe insisti en nia medio\u2013 eblas esti kontrau\u0306cionisto, kaj samtempe admiri kaj kundividi la heredaj\u0302on de multaj judoj, el kiuj Zamenhof au\u0306 Marks estas nur du tre malsimilaj sed reprezentaj ekzemploj. Ec\u0302 pli, mi opinias ke Israelo estas unu el la plej akutaj malfelic\u0302oj kiujn iam suferis la juda kulturo. Se tiu c\u0302i historie karakterizig\u0302is per sia varieco, per la kombino inter universalista aspiro kaj interagado kun la lokaj kulturoj inter kiuj g\u0302i vivis, la homogenemo kiun alstrebas c\u0302iuj s\u0302tatoj preskau\u0306 jam mortigis c\u0302iujn c\u0302i trajtojn. Bona pruvo estas ke agonias c\u0302iuj judaj lingvoj (jida, ladina kaj aliaj), favore al la revivigita au\u0306 rekonstruita novhebrea lingvo."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Evidente, pri la neniigo de la as\u0302kenaza kaj nordjudeu\u0306ropa kulturo, Israelo ne kulpas sola, kaj certe multe pli tus\u0302is g\u0302in la nazia Holokau\u0306sto. Malpli konata estas la iompostioma forvaporig\u0302o de la kulturoj de la islamaj, arabaj kaj c\u0302irkau\u0306mediteraneaj landoj, kiun PIV iom misgvide nomas sefardaj (iom pli precize, sefardoj estas la praidoj de la judoj elpelitaj el iberiaj landoj, parolantaj arkaikaj versioj de la hispana au\u0306 portugala, au\u0306 sekvantoj de specifaj hebreaj religiaj ritoj; iom pli g\u0302usta termino devus esti mizrahoj). Al g\u0302i antau\u0306 nelonge dedic\u0302is libron la j\u0302urnalisto Rachel Shabi kun la titolo \u201cNe la malamiko\u201d, en kiu oni montras kiel la premo de la israela elito devenanta el norda Eu\u0306ropo sukcesas iom post iom tranc\u0302i la kulturon kiu konektis la judojn kaj la islamanojn log\u0302antajn en arabaj, turkaj au\u0306 persaj landoj."}, {"text_idx": "#000071", "text": "La forigo de c\u0302iuj c\u0302i tradicioj, kaj la kreado de unu nova juda kulturo en Israelo estas miaopinie la plej brila kaj drasta triumfo de la naciismo en la lastaj tempoj, kaj la plej bona ekzemplo de la maltoleremo fronte al la varieco, kiun tiu c\u0302i s\u0302tatismo karakterizas."}, {"text_idx": "#000072", "text": "La klasikaj teorioj pri naciismo renkontis unu fortan problemon: la ekzisto de la judoj en Eu\u0306ropo, inter alie c\u0302ar oni ne bone sciis c\u0302u ilin konsideri religio, etno, nacio au\u0306 io alia. Kiam oni legas la debatojn kiujn la marksistaj teoriuloj kiel Kautsky, Stalino au\u0306 Roza Luksemburgo, entreprenis en la komenco de la 20-a jarcento, oni ne povas ne rimarki la malfacilojn kiujn tiu c\u0302i demando kau\u0306zis. S\u0302ajnas al mi ke ec\u0302 la difinoj pri tio, kio estas nacio, ofte stumblis c\u0302e tiu tubero, g\u0302is la punkto ke mi c\u0302iam suspektis ke la insisto de Stalino \u2013ni memoru: la ideologo de la bols\u0302evistoj pri naciaj aferoj, ec\u0302 antau\u0306 ilia preno de la s\u0302tatpovo\u2013 pri la teritorio kiel difinilo de nacio s\u0302uldig\u0302is pli al lia konata kontrau\u0306judismo ol al profunda teoria ellaboro, dum la pozicioj de Roza Luksemburgo ne povis eviti sian propran judan devenon."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Ankau\u0306 Zamenhof ne estis imuna je tiu juda demando, kaj mem skribis ke \u201cse mi ne estus hebreo el la ghetto, la ideo pri la unuigo de la homaro au\u0306 tute ne venus al mi en la kapon, au\u0306 g\u0302i neniam tenus min tiel obstine en la dau\u0306ro de mia tuta vivo. La malfelic\u0302on de la homara disig\u0302o neniu povas senti tiel forte, kiel hebreo el la ghetto.\u201d Kiel konate, li mem estis cionisto en sia junag\u0302o, ec\u0302 antau\u0306 la naskig\u0302o de la klasika cionismo, sed poste konsciis ke la transigo de la judoj al teritorio jam okupata de aliaj homoj nur kau\u0306zos suferojn kaj alfrontig\u0302ojn, kaj kondukos al la fortigo kaj interbatalo de etnaj identecoj. Tiurilate, mi rekomendas la legadon de tiuj komencaj artikoloj de Zamenhof, kiujn antau\u0306 nelonge kolektis la eldonejo Sezonoj en la libro \u201cMi estas homo\u201d, kaj kiuj montras kiel klarvida estis Zamenhof pri tiuj c\u0302i estontaj problemoj, kiujn oni c\u0302iutage povas spekti en la gazetaro kaj la novaj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000074", "text": "La cionismo ne finis kun la maltoleremo al la judoj. Ne nur g\u0302i kreis au\u0306 kreskigis la kontrau\u0306judismon en nordafrikaj kaj orientaziaj regionoj, sed ne evitas g\u0302in ec\u0302 en t.n. okcidentaj landoj, ec\u0302 kiam la judoj mem ne ekzistas. C\u0302u eblas kontrau\u0306i judan s\u0302taton kaj samtempe ami judajn individuojn? Mi pensas ke tio ne nur eblas: g\u0302i estas la nura longdau\u0306ra solvo al la jarmila maltoleremo."}, {"text_idx": "#000075", "text": "[POSTNOTO: mi s\u0302ang\u0302is la vorton \u00abLadino\u00bb, c\u0302ar kvankam g\u0302i aperas ofte kiel alia nomo de la sefarda lingvo, mi poste rimarkis ke ladina plej ofte aludas varianton de la romanc\u0302a.]"}, {"text_idx": "#000076", "text": "Por la saharianoj, kontrau\u0306 Sahario"}, {"text_idx": "#000077", "text": "Mi ne malofte trovig\u0302as en minoritata kampo rilate politikon au\u0306 ideologion, kaj kvankam mi ne emas al tio, mi parte jam alkutimig\u0302is, precipe en kio koncernas naciismojn. Sed c\u0302ifoje s\u0302ajnas al mi ke mi rompis rekordon, c\u0302ar eble mi estas la sola persono en Hispanio kiu estas samtempe kontrau\u0306a al la sendependeco de Okcidenta Saharo (au\u0306 Sahario), favora al la marokeco de hispaniaj urboj Ceu\u0306to kaj Melilo, kaj kontrau\u0306a al la nuna reg\u0302imo de Maroko."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Vi probable jam legis pri la gravaj incidentoj okazantaj dum la lastaj tagoj en la urbo Ajuno, c\u0302efurbo de la malnova hispania kolonio Okcidenta Saharo, nuntempe okupata de Maroko, dum kiuj mortis pluraj log\u0302antoj de la regiono (nombroj ankorau\u0306 varias lau\u0306 la informaj fontoj, vidu informojn en Esperanto tie c\u0302i). G\u0302i estis la sekvo de grandaj protestoj de la saharianoj, kiuj tute malkontentas pri la vivkondic\u0302oj kiujn ili devas elporti, ne nur g\u0302enerale, sed kiel konsekvenco de la politiko de la marokaj au\u0306toritatuloj."}, {"text_idx": "#000079", "text": "Tiu konflikto estas malofte priparolata en la internaciaj medioj. G\u0302i tamen estas varma temo en Hispanio, kiu estis la malnova kolonianto de la teritorio g\u0302is 1975. Jam en la antau\u0306aj jaroj estis aktiva sendependisma movado, nomata Polisaria Fronto, sed en tiu jaro, Maroko, kun Mau\u0306ritanio, minacis okupi la teritorion, kiun ili konsideris parto de la historia lando. Tio koincidis kun la agonio de la diktatoro Franko en Hispanio, kaj la tiama reg\u0302imo, tre malfortigita, kaj timante aliajn internaciajn problemojn, haste forlasis la provincon post duoninterkonsento kun Maroko. Granda parto de la log\u0302antoj ne akceptis tion, kaj dau\u0306rigis sendependistan armitan batalon kontrau\u0306 la nova reg\u0302imo. La konflikto ankorau\u0306 ne solvig\u0302is g\u0302is nun, 35 jarojn poste, kaj la afero ne havas bonan perspektivon, pro la tre malproksimaj postuloj de ambau\u0306 partoj, kaj la diferencoj pri tio, kiu teorie devus decidi pri la rezulto en eventuala referendumo. Dume, la vivkondic\u0302oj de la praaj log\u0302antoj de la teritorio, c\u0302u tiuj kiuj plu log\u0302as en la tieaj urboj, c\u0302u la rifug\u0302intoj en tendaroj post la militado, pli kaj pli malbonig\u0302as."}, {"text_idx": "#000080", "text": "Kiel dirite, la afero estas ofte traktata en Hispanio. Ekzistas g\u0302enerala malbona konscienco pri la agado de la s\u0302tato kiel tia dum tiu periodo en kiu g\u0302i forlasis kaj la teritorion kaj la log\u0302antojn. Tio afektas kaj la dekstron kaj la maldekstron. C\u0302e la dekstro estas ia g\u0302enerala malsimpatio al la marokanoj, kiujn oni emas nomi iom rasisme kaj malprecize kiel mau\u0306rojn, kaj relativa simpatio pri iamaj parolantoj de la hispana, multaj el kiuj ankorau\u0306 portas hispanian pasporton. C\u0302e la maldekstro, estas forta malsimpatio al la maroka monarh\u0302io, kaj oni kutime defendas la \u201crajton je memdispono\u201d de la \u201csahara popolo\u201d. Do, la popola simpatio estas klara (tamen, la s\u0302tataj instancoj emas esti prudentaj, c\u0302ar oni ne volas iriti la marokan reg\u0302imon, la plej proksiman geografie, kaj kun kiu la rilatoj estas ankau\u0306 metafore tre proksimaj, foje kunlabore, foje strec\u0302e.)"}, {"text_idx": "#000081", "text": "Krome, Hispanio estis kolonianto de aliaj partoj de la maroka teritorio, kaj plu konservas sian suverenecon super du urboj log\u0302ataj de hispanianoj, sed kiuj trovig\u0302as en la afrika kontinento, apud la maro, sed krom tio tute c\u0302irkau\u0306ataj de la maroka landaro, plus kelkaj malgrandaj insuletoj. Teorie la maroka registaro tendencas prudenti pri la suvereneco de tiuj urboj, sed la maroka popolo apenau\u0306 kas\u0302as sian emon igi ilin parto de sia s\u0302tato. Male, hispanianoj konsideras ilin parto de la lando el la Mezepoko, kaj atentigas ke log\u0302antoj g\u0302uas historie hispanian suverenecon, kvankam ja ekzistas parto de la maldekstro kaj de la periferia naciismo kiu favoras marokigon de la teritorietoj."}, {"text_idx": "#000082", "text": "Mia opinio estas, kiel dirite, pli kompleksa, kaj tute minoritata en Hispanio. Mi ne agnoskas la rajton je memdispono de la okcidentsahara popolo. Fakte, mi ne konsentas ke ekzistas iu okcidentsaharia popolo (pardonu la uzon de tiu c\u0302i speciala nomo por signi politike apartan teritorion, uzante la ekssufikson \u2013i-, same kiel aliaj preferas distingi inter Suda Afriko kaj Sudafrikio). Ja ekzistas civitanoj de tiu eksa kolonio, kies vivkondic\u0302oj estas vere priplorindaj, kaj kies subpremo fare de la alau\u0306a monarh\u0302io estas indigniga. Sed mi ne pensas ke iom pli ol sepdek mil personoj, kiuj konsistigis la censon de la kolonio en hispaniaj tempoj, havas la rajton decidi pri teritorio de ducent mil kvadrataj kilometroj, kun ties ric\u0302aj\u0302oj. Ne estante fakulo pri la temo, nek konante la lokon, s\u0302ajnas al mi tamen ke ne ekzistas etnaj au\u0306 popolaj diferencoj kun aliaj log\u0302antoj de la dezerto en la sudo kaj oriento de Maroko (ili ja ekzistas kun aliaj partoj de tiu regno, sed tio estus pli g\u0302enerala diskuto). Ne ekzistas geografiaj barieroj, kaj en ajna mapo oni povas vidi ke la limo konsistas el c\u0302efe rektaj linioj, kreitaj de la koloniaj potencoj."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Post tiom da tempo, dum kiu oni en la maldekstro argumentis pri la misoj kau\u0306zitaj de la koloniismo en preskau\u0306 c\u0302iuj afrikaj landoj, kreinte kapricajn politikajn entojn, kion oni kulpigas pri granda parto de la mizera s\u0302tato de la plejmulto de la log\u0302antaro de tiu kontinento, s\u0302ajnas al mi tre paradokse ke la nuna hispania maldekstro defendas la pluvivon de landlimo evidente artefarita, kiu neniel respegulas objektivan realon. Mi pli facile povus argumenti favore al la sendependeco de la nordo de Maroko, la tiel nomata Rifo, kiu ja havas trajtojn lingvajn, morajn, historiajn au\u0306 geografiajn pli pravigeblajn, ankau\u0306 eksa kolonio (protektejo) de Hispanio, kaj same postlasita de la tiamaj kaj nunaj reg\u0302imoj."}, {"text_idx": "#000084", "text": "Mi ne favoras landlimojn, kaj ne kapablus defendi la ekziston de maroka s\u0302tato, al kiu apartenu tiu au\u0306 alia parto de la kontinento, sed dum ekzistas tiaj s\u0302tatoj, mi konsideras pli pravigebla la ligadon de tiuj teritorioj kaj ties log\u0302antoj ol la multig\u0302o de tiaj entoj kaj la starigo de novaj bariloj. Jen ankau\u0306 kial mi favoras la unuig\u0302on al ili de la urboj Ceu\u0306to kaj Melilo. Estas vere ke c\u0302ikaze la historio estas malsama relative al la ceteraj eksaj kolonioj, kaj ke plimulto de iliaj log\u0302antoj pli probable favorus pluigon de sia statuso kiel hispaniaj civitanoj, sed la urboj nun agadas pli kiel ekonomiaj perturboj de la zono, kaj kiel magneto de politikaj problemoj ol kiel dinamikilo de la c\u0302irkau\u0306aj\u0302o. Mi atentus la staton kaj bonfarton de iliaj nunaj civitanoj, same kiel mi preferas zorgan interkonsenton rilate al la reintegrig\u0302o de G\u0302ibraltaro en la hispanian regnon, sed mi ne vidas kialon pri tiu nuna misforma stato de landlimoj."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Sed tamen restas alia tikla tubero en tiu debato: la bonfarto de la marokaj (kaj kvazau\u0306 marokaj) civitanoj, sub la nuna politika reg\u0302imo. Tiu por mi estas la vera malfelic\u0302o de la tuta situacio, ke la okcidentaj saharanoj devas elteni la dominadon kaj la kapricojn de predanta elito sub gvido de diktatora reg\u0302o, anstatau\u0306 memdecidi pri sia destino en la plej vera senco. Antau\u0306 la sendependig\u0302o, Maroko suferis ekonomian ekspluatadon, kaj ja estis pli malric\u0302a ol tiama Hispanio, sed de tiam la situacio ec\u0302 pli malbonig\u0302is, g\u0302is la punkto ke oni nun diras ke g\u0302uste la landlimo Maroko-Hispanio apartigas la plej altan diferencon de enspezoj en la tuta mondo, multe pli altan ol tiu inter Usono kaj Meksikio. Kompreneble la kialoj estas multflankaj, sed granda parto s\u0302uldig\u0302as al la korupteco de monarh\u0302io kiu nag\u0302as en abundo: sufic\u0302as vojag\u0302i al Marakes\u0302o, kiel mi mem faris antau\u0306 kelkaj monatoj, por trovi senc\u0302esan konstruadon de palacoj de la reg\u0302a familio, tuj apud ladurboj. Ne malbone por familio kiu en la momento de la sendependeco ec\u0302 ne estis la plej ric\u0302a de la reg\u0302lando. Kaj c\u0302iu kiu iom konas la historion de la monarh\u0302io, kaj ekzemple legis la libron \u201cNia amiko la reg\u0302o\u201d ne povas ne indignig\u0302i antau\u0306 agadoj kiuj en aliaj kazoj kondukis ekzemple al la elpostenigo kaj pendumo de Sadamo Husejn, dum la torturinto Hasano la Dua estis ricevita per rug\u0302a tapis\u0302o en c\u0302iuj palacoj de la mondo."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Kiamaniere tiu c\u0302i familio, kaj c\u0302efe la patro de la nuna reg\u0302o, sukcesis konservi sian postenon, dum la ceteraj monarh\u0302oj en la norda Afriko estis iom post iom detronigitaj? Interalie, kaj jen ni revenas al nia temo, c\u0302ar ili sukcesis ekspluati la naciisman senton. Kiam la reg\u0302imo s\u0302ancelig\u0302is, kaj tiaj okazoj ne mankis en la lastaj jardekoj, sufic\u0302is fingromontri la disigitajn au\u0306 disigotajn teritoriojn por forigi dubojn kaj kontrau\u0306ojn. Denove la patriotismo tau\u0306gis por malheligi la sociajn diferencojn, kaj por ke friponoj kaj elitoj konservu siajn privilegiojn. Mi ne kulpigas la Polisarian Fronton, sed s\u0302ajnas al mi ke se ili estus siatempe kunbatalintaj kun la maroka opozicio kontrau\u0306 la komuna malamiko, la situacio estus multe pli bona por c\u0302iuj ili."}, {"text_idx": "#000087", "text": "Por konkludi: ne nepre mi kontrau\u0306as la sendependecon de la Okcidenta Saharo, au\u0306 ampleksan au\u0306tonomion, se oni alvenus al tiu stato post interkonsento. Dum ekzistas s\u0302tatoj, por mi ne estas la plej grava c\u0302u la linio en la mapo pasas tra unu au\u0306 alia sablero de la dezerto. Sed mi ne faras al mi iluziojn pri la solvo de la problemoj per tia proceduro. Mi memoras ke kiam mi estis pli juna, oni multe esperis de la sendependeco de Eritreo disde Etiopio, kiun preskau\u0306 c\u0302iuj eksteraj observantoj konsideris tre prava kau\u0306zo. Sed vidu kio rezultis el c\u0302io c\u0302i: ec\u0302 ne paco: pluaj bataloj, ec\u0302 pri sensignifaj urbetoj, rearmigo de la reg\u0302imoj, rompo de interkonsentoj... Au\u0306, por prezenti ec\u0302 pli absurdan epizodon, vidu kio rezultis el la sendependig\u0302o de la centramerikaj landoj: antau\u0306 kelkaj tagoj preskau\u0306 eksplodis milito inter Nikaragvo kaj Kostariko pro eraro en la elmontro de la landlimo fare de Google Maps."}, {"text_idx": "#000088", "text": "Sendependecon disde koloniismo, jen evidente tion mi apogas. Pluajn sendependecojn kaj diserigojn post koloniismo, favore al la novaj elitoj... nu, en tiaj luktoj vi min ne trovos."}, {"text_idx": "#000089", "text": "Dum pasintaj tagoj mi ricevis gratulojn kaj bondezirojn el diversaj partoj de la mondo, fare de esperantistoj kaj aliaj amikoj. Mi tre dankas la elmontron de amikeco, ec\u0302 se mi nenion faris por ilin meriti. C\u0302ar ili temis pri afero en kiu mi ne intervenis kaj kiun mi apenau\u0306 atentas: la venko de la hispania teamo en la Monda C\u0302ampioneco de Futbalo. Mi ne tre interesig\u0302as pri sporto, kaj specife pri futbalo, kaj ne havas naciistajn sentojn, des malpli tiujn rilatajn al simboloj kaj supozeblaj reprezentig\u0302oj per neelektitaj junuloj."}, {"text_idx": "#000090", "text": "Mi denove ripetas miajn dankojn, kaj ne vidu en tiu komento ian disdegnon. Fakte, mi ne estas imuna al la g\u0302ojo c\u0302irkau\u0306 mi, kaj mi tre kontentas ke miaj amikoj kaj familianoj sentas felic\u0302on pro venko kiun ili konsideras ankau\u0306 sia."}, {"text_idx": "#000091", "text": "Denove konstateblas kiel rekta kaj facila estas la sento pri patriotismo, kaj la grupemaj instinktoj de la homoj. Mi supozas ke temas pri io tre profunda en homa psikologio, kaj do io pri kio sennaciistoj devas kalkuli en siaj streboj."}, {"text_idx": "#000092", "text": "Samtempe, mi ja konstatas ke c\u0302ikaze la sento ne estis absolute negativa, tute ne. Mi estas g\u0302enerale tre kritika pri naciismo, pri la sento de apartig\u0302o, pri la svingado de naciaj flagoj, pri la kontrau\u0306o al aliaj grupoj. Sed c\u0302ikaze mi tute povis elteni kaj ec\u0302 akcepti la manifestig\u0302ojn de tiaj sentoj post la fino de la C\u0302ampioneco."}, {"text_idx": "#000093", "text": "Se vi legas tion c\u0302i ekster Hispanio, eble vi spektis televide au\u0306 legis j\u0302urnale pri c\u0302io c\u0302i. La lastan matc\u0302on spektis televide rekorda nombro da hispanianoj. Iu blogisto organizis specialan projekton por publikigi fotojn de malplenaj stratoj, kiun mi mem kontribuis. Post la fino la fenomeno estis mala, kun amaso de homoj en stratoj (kaj fontanoj) en c\u0302iuj urboj de la lando. La postan tagon la teamon ricevis centoj da miloj da madridanoj en amasa parado. Mi spektis tiun c\u0302i, preskau\u0306 hazarde, kaj g\u0302in fotis (vidu sube)."}, {"text_idx": "#000094", "text": "Kiel dirite, la fenomeno estis elmontro de kolektiva g\u0302ojo, tre facile kontag\u0302ebla. Kaj mi c\u0302ikaze devas agnoski ke temis plejparte pri sana g\u0302ojo. Alkutimig\u0302inte al agresa naciismo, ekskluda kaj malracia, c\u0302ikaze tiuj trajtoj aperis relative malofte kaj stompite. Ne montrig\u0302is ksenofobio, kaj fakte enmigrintoj kaj turistoj same partoprenis la g\u0302ojon kaj uzis la samajn simbolojn, sen agresemo kaj kun akcepto."}, {"text_idx": "#000095", "text": "Mi ankau\u0306 ne notis negativajn sentojn rilate al la internaj naciismoj. Tio estas, kiel oni scias, afero relative tikla en Hispanio, kie la naciaj sentoj estas dividitaj en diversaj landopartoj, kaj kie la patriotismon oni uzas plejofte kontrau\u0306 aliaj civitanoj de la sama s\u0302tato, kiel mi jam alifoje denoncis. C\u0302ikaze, en Madrido mi povis noti sintenon relative civilizitan; kiel anekdoto, mi povas rakonti ke dum la parado iuj kataluniaj futbalistoj portis la regionan/nacian flagon, kio eble en aliaj cirkonstancoj estus tute rifuzita, sed kiu estis facile akceptita nun. Mi ne povas jug\u0302i persone, sed s\u0302ajnas ke, aliflanke, manifestig\u0302is similaj elmontroj de g\u0302ojo en Barcelono au\u0306 Bilbao, kie en aliaj okazoj tio ne estis okazinta. La tagon antau\u0306an al la fina matc\u0302o estis okazinta en Barcelono grandega naciisma manifestacio, sekve al disputo pri jura agnosko de la statuto de au\u0306tonomio de Katalunio, sed s\u0302ajnas ke multaj homoj ne dubis partopreni sinsekve la kataluniisman proteston kaj la venkon de teamo teorie reprezentanta la tutan s\u0302taton."}, {"text_idx": "#000096", "text": "Iom nova estis la ofta uzado kaj svingado de la hispania flago. Tiu c\u0302i rug\u0302flava simbolo estas plu por multaj ne facile akceptata, c\u0302ar g\u0302i portas subsentojn negativajn pro la trouzo dum la diktaturo kaj pro la asociig\u0302o al dekstrema ideologio. Multaj preferas la au\u0306tonomajn flagojn, au\u0306 ec\u0302 la trikoloran de la respubliko, kaj certe en Hispanio oni ne kutimis vidi la flagon en individuaj iniciatoj, krom en maniero negativa. Nun la flago aperis multe pli ofte, apud la multe pli uzata tutrug\u0302a c\u0302emizo."}, {"text_idx": "#000097", "text": "Nu, kiel vi vidas, mi ne speciale entuziasmas pri la tuta fenomeno, sed ankau\u0306 ne negativas pri g\u0302i. Mi supozas ke homoj bezonis motivojn por g\u0302oji kaj montri ian kolektivan senton, en momentoj en kiuj gravig\u0302anta ekonomia krizo pendas super ni, kaj en kiu ne malprobablas ke aperos signoj de socia disig\u0302o kaj interbatalo. La sporto havigis parentezon al iom strec\u0302a socia situacio. Sed mi suspektas ke tiu ripozo estos mallonga, kaj ke post la reveno el la feria periodo, la problemoj plu trovig\u0302os tie. Necesus pli profunda kolektiva sento, ne nur flagosvingado, por fronti ilin."}]