[{"text_idx": "#000003", "text": "Michal Matu\u0301s\u030cov, en Esperantujo pli konata sub la nomo KuboF Hromoslav, de pli ol dek jaroj aktive laboras pri Vikipedio, unue en sia denaska lingvo, la slovaka, poste c\u0302efe en Esperanto. Ni petis lin klarigi, kiel kreskas Vikipedio kaj kial g\u0302i dau\u0306re kresku."}, {"text_idx": "#000008", "text": "\u2013 Kaj kial gravas atingo de nova kilometros\u0302tono? Parte simple pro tio, ke Vikipedio tiel kovros pli multajn aferojn kaj donos al la esperantistoj utilajn informojn pri pli multaj temoj. Kaj tio per si mem pliric\u0302igas la Esperantan komunumon. Sed, ja, estas ankau\u0306 alia kialo \u2013 pli emocia. Atingo de ronda sojlo per novaj altkvalitaj artikoloj montras kaj al Vikipedianoj mem, kaj al la Esperanta komunumo, ke ni tion kapablas fari kaj sukcesas. Kiam oni venas al tia sojlo, oni nature plirapidigas kreadon de novaj artikoloj; sed dum kutima tempo oni pli atentas pri jamaj artikoloj kaj plibonigas ilin."}, {"text_idx": "#000009", "text": "\u2013 La kampanjo Vikipedio 300 000 (subtenata de UEA, ELiSo, ILEI, E@I kaj la Fonduso Instigo), tio estas ankau\u0306 bona okazo inviti esperantistojn, kiuj ankorau\u0306 ne kontribuis al Vikipedio. Kiam tiuj homoj gajnos bazan sperton pri redaktado, kaj poste rimarkos eraron en artikolo, ili jam scios, ke supre de la artikolo estas butono \u201cRedakti\u201d, kiun ili povas alklaki, redakti la tekston kaj konservi la artikolon ene de minuto."}, {"text_idx": "#000016", "text": "\u2013 Kiam mi skribas, mankas proksimume 3 500 artikoloj por atingi 300 000. La pozicioj de Vikipedioj lau\u0306 la kvanto de artikoloj ne s\u0302ang\u0302ig\u0302as aparte ofte, precipe ekde c\u0302irkau\u0306 100 000 artikoloj. Do la Esperanta Vikipedio pli-malpli restos kun la samaj amikoj kiel dum la lasta tempo. Iom pli multajn artikolojn havas la malaja, la c\u0302ec\u0302ena, la eu\u0306ska, la turka kaj la rumana. Iom malpli estas c\u0302e la hebrea, la armena, la bulgara, la tatara kaj la dana."}, {"text_idx": "#000021", "text": "UEA anoncas, ke g\u0302i en 2020 ne havis deficiton"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Same mi uzas. Sed bedau\u0306rinde la esperanta trovita vorto estas foje tute maltau\u0306ga."}, {"text_idx": "#000038", "text": "\u201dAtingo de ronda sojlo per novaj altkvalitaj artikoloj montras kaj al Vikipedianoj mem, kaj al la Esperanta komunumo, ke ni tion kapablas fari kaj sukcesas.\u201d"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Jes, sed c\u0302u g\u0302i kapablos montri ion al la mondo ne-Esperanta?"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Rilate hodiau\u0306an artikolon mi volas levi demandon, kion mi konsideras ege grava. Kutime estas, ankau\u0306 en la komentoj c\u0302i tie, mencii atingojn de Esperantistoj c\u0302e \u201dAmikumu, Pasporta Servo, TEJO, Vikipedio, Guglo-tradukilo k.a. novaj teknologioj\u201d. Tamen ili c\u0302iuj fakte nur ripetas en Esperanto tion, kio antau\u0306e estis farita en lingvoj naciaj. G\u0302is nun aperis neniu iniciato principe nova. Ni nur postsekvas la mondon, sed montrig\u0302as ne kapablaj montri al g\u0302i vojon antau\u0306en. Tazio Carlevaro ankorau\u0306 en 1999 prognozis, ke la veninta epoko de novaj ebloj povas por Esperanto esti \u2014 paradokse \u2014 epoko de estingig\u0302o, c\u0302ar kune kun kresko de ebloj agi per Esperanto ja nekompareble pli grande kreskas ankau\u0306 ebloj agi per la angla, kaj homoj, kiuj emas entrepreni ion en internacia skalo, nature elektadas la lastan."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Nia respondo al tio estu, miavide, ke ni proponu al la mondo ion utilan kaj esence novan, kion ankorau\u0306 realigis neniu, nek per la angla, ne per ajna alia rimedo. Jam longan tempon mi ripetadas kun obstineco de Katono, ke tio estu transigo de informo inter multaj lingvoj per Esperanto kiel pontolingvo. G\u0302uste c\u0302i tie la ebloj de la nona epoko farig\u0302os niaj aliancanoj. Kiam oni diros al ni: \u201dC\u0302iuj jam uzas la anglan!\u201d, ni respondos: \u201dPovas esti, sed por c\u0302iu ja pli oportunas trovi kaj konsumi informon en sia denaska lingvo\u201d. Ja kiam kompanio \u201dLiebherr\u201d el Germanio aperigas en sia retejo detalan rakonton pri sia historio en la rusa, g\u0302i certe havas por tio grundon. Malmultaj atentas \u201dlingvon por c\u0302iuj\u201d, sed tion, kio egaligas s\u0302ancojn de fortaj kaj malfortaj sur informa kampo, atentos jam ne malmultaj."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Neniu miras hodiau\u0306, ke homoj el diversaj landoj kolektig\u0302is samloke kaj sukcese interkomunikis en komuna lingvo \u2014 oni c\u0302iutage observas, kiel tio estas farata per (fus\u0302a) angla. Tamen se, ekzemple, malgranda bonfara organizo el Kongo adresos sin al retuzantoj tra la terglobo en deko da lingvoj \u2014 tio por averag\u0302a homo estos io mirinda kaj atentinda. Do anstatau\u0306 peni kuratingi la mondon lau\u0306 la sama vojo ni povas elekti vojon pli kurtan por g\u0302in devanci."}, {"text_idx": "#000043", "text": "La esperantistoj jam foje proponis ion tian: Pasportan Servon. Sed ili ne sukcesis g\u0302in \u201cvendi\u201d al la mondo. Eble ec\u0302 ne volis, fakte. Kiam la mondo pretis por tio, aperis kelkaj sugestoj por fari g\u0302in ankau\u0306 por aliaj lingvoj, sed tiuj voc\u0302oj estis silentigitaj. Sekve la mondo facile faris g\u0302in por si mem, popularig\u0302is Couchsurfing kaj ni denove perdis la apartecon. Kopii ideojn estas facile, do krom se la esperantistoj ankau\u0306 scias sian kreaj\u0302on al la tuta mondo merkatigi, la aliuloj ilin ne bezonos kaj simple faros por si mem. Do, sen merkatlertaj esperantistoj, nur se la lingvo Esperanto mem estos la atuto, tiam nia komunumo povos sian apartecon reteni."}, {"text_idx": "#000044", "text": "La ideo mem de Pasporta Servo ne dependas de konkreta lingvo. Tio, kion mi proponas, estas uzi Esperanton en rolo, kie g\u0302i: 1) funkcios pli efike, ol aliaj variantoj; 2) servos al granda nombro da homoj sendepende de tio, c\u0302u tiuj scipovas g\u0302in au\u0306 ne. En tiaj kondic\u0302oj oni certe povos \u201cvendi\u201d uzadon de g\u0302i al la mondo."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Mi povas diri, ke niaj pripensadoj iras sufic\u0302e proksime. Mi opinias, ke la plej avantag\u0302a vojo por apliki Esperanton nuntempe estas (kune kun uzado de g\u0302i kiel pontolingvo) kunligi per g\u0302i homojn el diversaj landoj, kiuj havas saman intereson, hobion kaj emus inters\u0302ang\u0302i informon pri g\u0302i au\u0306 ec\u0302 entrepreni certan komunan agadon, se ili havus por tio oportunan komunikilon. Ni rememoru la sperton de kolektiva korespondado en la unua duono de la 20-a jarcento, kiun mi jam menciis. Kompreneble, hodiau\u0306 tio povus esti farita sur principe nova teknika nivelo, kaj partoprenantoj de c\u0302i tiu procezo ec\u0302 ne bezonos scii Esperanton (almenau\u0306 dekomence) \u2014 ja eblas tradukadi informon tra Esperanto nacilingven. Tamen la rezulto, demonstrebla al la mondo, estos sama \u2014 homoj libere inters\u0302ang\u0302as sciojn pri grava por ili temo tute sendepende de tio, kiel ili regas la anglan."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Neniu metas la g\u0302ustajn demandojn: por kiu la esperanta Vikipedio? Kiacele?\nC\u0302u por esperantistoj? C\u0302u por la ekstera mondo?\nC\u0302u por lerni la lingvon? C\u0302u por klerig\u0302i? Klerig\u0302i pri kio? Ktp."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Tiel, la esperanta Vikipedio ig\u0302is nur trejnilo por komencintoj... kaj fanfaronilo celanta la ekstera mondo."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Koncerne demandon, kiel Esperanta Vikipedio utilas, mi povas diri lau\u0306 mia sperto, ke en g\u0302i serc\u0302eblas Esperantaj variantoj de terminoj kaj geografiaj nomoj (pri kio oni jam menciis c\u0302i tie), kaj mi uzas g\u0302in en miaj projektoj por doni referencojn (kvankam ne malpli ofte, ol al la Vikipedio Esperanta, mi bezonas referenci al tradukoj el la Vikipedio anglalingva per WikiTrans). Do g\u0302i certe utilas por la Esperantaj retuzantoj, tamen kiel \u201cfanfaronilo celanta la eksteran mondon\u201d g\u0302i ne efikas, c\u0302ar por ne-Esperantistoj g\u0302i aspektas nur unu el jam ne malmultaj Vikipedioj en \u201cekzotikaj\u201d lingvoj,"}, {"text_idx": "#000058", "text": "Eblas taksi tiel. Por mi Viki estis ilo por dokumenti pecetojn el la historio de Esperanto, kiu ne estas multe konataj kaj persiste ignorataj de la kutima historiografio (hagiografio de \u201ceminentuloj\u201d kaj la asocioj, kiuj travivis). Dum la jaroj, legante la malnovajn revuojn en Auxstra Nacia Biblioteko (ANNO), mi konstatis, ke oni neglektis kaj forgesis multajn faktojn kaj aktivulojn. Ili ne aperas en la ofte cititaj verkoj (Lapenna, Lins, Korjxenkov ktp.). Ili tial montras malgxustan bildon de la \u201cMovado\u201d.\nTio ne estas sole historia afero, Se oni ne lernas el la historio, oni ne povas prepari la estontecon (oni ripetas erarojn). La dramo de UEA estas bela pruvo.\nKompreneble mi povus private kaj kasxe prepari miajn rimarkojn kaj eltrovojn. Iam povus aperi dika libro. Pagita de mi. Sed mi preferas doni miajn rimarkojn al la publiko. Tiel aliaj kaj mi mem povas retrovi cxion facile per la sistemo de Viki.\nKe la Esperanto-Mondo ne vere pretas akcepti ekzotikajn (malkonvenciajn) eltrovajxojn montras la sorto de Ku\u0308nzli en Svislando. Kvankam cxio estas atingebla en lia privata retejo, neniu utiligas la materialon. Aliflanke li rifuzas kunlabori kun vikio. La kunlaboremo de Esperanstoj estas konata kaj unu el la kialoj por la malsukceso."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Jes, vi ghuste komprenis. Per Esperanto eblas komuniki pri chia ajna temo \u2013 ech pri nigraj truoj en kosmo ."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Eble prave. Ekzemplo: Aktuale en la 1a rango el 487 proponoj (kategorio: \u201cPliaj ideoj \u2013 diverskampaj temoj\u201d), por antauenigi Europan Union*), estas propono akceli Esperanto-instruadon**)."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Ceterum censeo linguam esperanticam fovendam est.\nCetere mi opinias, ke Esperanto estas apogenda!\n(Kun retorika pardonpeto al Katono la pli maljuna kaj kun danko al Renato Corsetti la c\u0302iam juna pro la \u201coriginala\u201d latina citaj\u0302o \ud83d\ude42"}, {"text_idx": "#000077", "text": "La peto al aliaj pri la \u201cakcelo de Esperanto-Instruado\u201d estas deziro de pli ol 100 jaroj. Kial peti kaj petegi de aliaj, se oni mem povas instrui? Sed estas pli facile subteni peticion (unu klako) ol organizi kurson.\nPolitikistoj en EU demandos: Kie vi instruas, kiuj estas viaj rezultoj?"}, {"text_idx": "#000079", "text": "Estas grave, ke el preskau 500 proponoj en la koncerna kategorio la propono akceli Esperanto-instruadon estas kaj restos la plej subtenata."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Kiel kurdlingvaj dividoj malhelpas aliron al informojRusiaj diplomatoj reagas al nova lingvoleg\u0302o en Kirgizio, revenigante kolonian pasinteconTiuj fotoj montras la historion de la \u2018rusaj dometoj\u2019 en Havano, Kubo"}]