[{"text_idx": "#000003", "text": "C\u0302ernobilo, impresiga televida spektaklo, sed kiom vera?"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Alia afero pri la televida serio pri kiu mi ne povas komenti vere, sed kiu estis kritikata de multaj spektintoj estas la maniero prezenti la vivon kaj la povrilatojn ene de la socio de Sovetunio. Oni multe kritikis ke la etoso de la serio ne estas la vera vivo en tiu socio, sed la bildo kiun okcidenteu\u0306ropanoj au\u0306 usonanoj havas pri g\u0302i. Nur kiel ekzemplo, en komentoj legitaj en la reto, oni forte skeptikis pri la (fikcia) mortminaco al la vicdirektoro de la Kurc\u0302atov-instituto fare de ministro, kiu estus ebla en la Stalin-epoko sed absolute ekstertema en 1986. Pri tio mi vere dezirus koni la opinion de la legantoj tiu c\u0302i teksto, kaj mi s\u0302atus inviti amikojn kiuj konis tiun socion (ekssovjetianoj, postsovjetianoj au\u0306 aliaj spertuloj) komenti pri la tempo."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Iom pli da vero, mi petas"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Sed kiam temas pri eraroj fontantaj el la konformig\u0302o al la s\u0302ablonoj, tion mi eltenas malpli. Tion mi komentis jam en la kazo de la Insulo de la Rozoj, kaj denove mi vidas la saman fenomenon en C\u0302ernobilo."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Estu kurag\u0302aj, scenaristoj. S\u0302oku nin, kaj ne adaptig\u0302u al niaj antau\u0306jug\u0302oj. La realo estas pli interesa ol viaj fikciigoj!"}, {"text_idx": "#000030", "text": "Tiu sama prefero ne limig\u0302as al literaturo, sed etendig\u0302as al aliaj artaj manifestig\u0302oj, specife la au\u0306dvidajn. Mi malpli kaj malpli eltenas la filmojn \u201cbazitajn sur reala historio\u201d. Laste ili farig\u0302is tiom abundaj, mi suspektas ke pro manko de imagpovo de la nuntempaj scenaristoj, ke oni inkludas similan reklamon ec\u0302 en kazoj en kiuj la rakonto havas nur etetan rilaton al la veraj okazintaj\u0302oj. Komprenu min, mi ne kontrau\u0306as la fikcion, ec\u0302 male! Lerta scenaristo sciu elpensi proprajn au\u0306 novajn mondojn, ne limigu sin al perforto de historio per establitaj s\u0302ablonoj."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Mi ne donos detalojn pri konvencia filmo, probable vi c\u0302iuj konas bonajn ekzemplojn. Sed mi komentos du lastatempajn kazojn, kiuj eble ankau\u0306 vin interesos pro la temo, ambau\u0306 devenantajn el la televido. Mi ne multe spektas tiun medion, kaj ec\u0302 ne abonas la pagajn kanalojn tiom sukcesajn nuntempe, do spektis malmultajn tiujn famajn seriojn. Sed mi arang\u0302is, ke mi spektis du, kiuj min tus\u0302is, unu c\u0302ar g\u0302i rilatis al Esperanto kaj la alia al mia iama laboro en kerncentraloj: temas respektive pri \u201cLa Insulo de la Rozoj\u201d kaj \u201cC\u0302ernobilo\u201d (pri tiu c\u0302i en venonta aparta blogero). Ambau\u0306 bone faritaj, artismaj, sed mensogaj kaj misgvidaj."}, {"text_idx": "#000033", "text": "La Insulo de la Rozoj"}, {"text_idx": "#000035", "text": "La filmo estas amuza, bone filmita kaj aktorita, kaj tre distra. Sed tre falsa."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Ili certe faris tion intence. Ili kompreneble konis tiun dokumentan filmon (kiel detalo, en tiu c\u0302i aperas profesorino pri internacia juro, koincide la profesio de la fianc\u0302ino en la fikcio), sed preferis la s\u0302ablonan version. Ec\u0302 Esperanto pli komforte sidas por multaj en tiu trivita vizio, kiel plia utopia ero. Mi ne certas ke tiu bildo, tiom simpligita, utilas al nia komunumo. Jes, simpatia, sed destinita al fiasko. C\u0302u la reala projekto de la ing\u0302eniero kaj la klopodoj de la realaj esperantistoj ne estus pli interesaj kaj pensinstigaj?"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Oni povus obj\u0302eti al mi ke ja temas pri distra filmo, kaj ke c\u0302iu spektanto scias ke tiaj ne reprezentas la realon. Mi ne tiom certas. Homoj konscias ke en tiaj filmoj iuj detaloj estas s\u0302ang\u0302ataj por drama efiko, sed normale esperas ke la kerno de la historio enhavas verecon. Eble vi konas la skandaleton vekitan de alia televida filmserio \u201cThe Crown\u201d pri la brita monarh\u0302io, kaj la peton de ties registaro ke oni inkludu atentigon ke temas pri fikcia verko. Sendepende de tio, kion vi opinias pri tiu konkreta ekzemplo (kaj mi mem ne spektis g\u0302in, do ne povas opinii), klaras ke ne c\u0302iuj samopinias pri la impreso lasata de tiuj fikciaj verkoj."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Antau\u0306 g\u0302uste tri jaroj, mi verkis artikolon en mia blogo en Ipernity, pri fenomeno kiun mi pleje malamas: tiomaj filmoj kiuj teorie intencas disvolvi kontrau\u0306rasisman mesag\u0302on, sed faras tion per blankulaj c\u0302efrolantoj. Tie mi menciis plurajn el ili, komencante per la plej malnova \u00abMortigi najtingalon\u00bb (\u00abTo kill a Mockingbird\u00bb), kiun mi ja pardonas pro g\u0302ia antikveco, kaj pro g\u0302iaj filmaj kvalitoj. Sed tio estas malpli pardoninda en pli novaj filmoj, kiel \u00abAustralia\u00bb, kiu g\u0302uste kau\u0306zis la verkon de tiu iama teksto."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Nun mi eksciis pri alia pli j\u0302usa ekzemplo: la tre sukcesa kandidato al la oskar-premio, \u00abThe Help\u00bb. G\u0302i s\u0302ajne kondamnas la rasismon en la sudo de Usono dum la apartismaj tempoj, sed, jen denove, pere de la okuloj kaj la travivaj\u0302oj de juna blankula bonkorulo. Ne mirinde ke iuj nigrulaj historiistoj kritikis g\u0302in au\u0306 ke la apuda afis\u0302o g\u0302in mokas."}]