[{"text_idx": "#000001", "text": "C\u0302iuj eu\u0306ropanoj de mia ag\u0302o rajtas diri: \u201cKiam niaj prauloj, la grekoj, batalis c\u0302e Trojo...\u201d. Fakte ni estis edukitaj tiel, kaj por ni antau\u0306 Grekujo la mondo estis, por uzi la biblian esprimon, tohuvabohuo, la origina h\u0302aoso. Efektive tio, kion la greka scienco akiris en kelkaj jarcentoj, estas nekredebla, kaj ankorau\u0306 hodiau\u0306, se vi diras al preterpasanto, ke la antikvaj grekoj sciis, ke la tero estas globforma kaj kalkulis la grandecon de g\u0302i, vers\u0302ajne vi renkontos mir-rigardon."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Kompreneble, mi ne apartenas al la skolo de tiuj, kiuj tute forgesas mencii, ke la grekoj laboris surbaze de la pli fruaj malkovroj de la babilonanoj, de la egiptoj, ktp. Do, eu\u0306ropa grandnaciismo bazita sur la greka estas same sensenca kiel araba grandnaciismo bazita sur la Kurano, kiu malgrau\u0306 la rekta interveno de Dio ne povus ekesti sen la antau\u0306aj libroj."}, {"text_idx": "#000003", "text": "C\u0302iuokaze ni nun ne parolu pri greka scienco, sed pri literaturo, pri unu el la plej grandaj verkoj de la homaro, pri la poemego Iliado, au\u0306 alivorte pri la troja milito. G\u0302i estas en Eu\u0306ropo tiom konata, kiom la Biblio, kaj, kiel mi au\u0306dis diri, g\u0302iaj rakontoj estas pli amuzaj ol tiuj de la Biblio."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Kio estas Trojo, kaj kio estas la milito c\u0302e g\u0302i? Tion rajtas demandi multaj neeu\u0306ropanoj. Trojo estis urbo granda kaj potenca en okcidenta Turkujo. La milito c\u0302e Trojo estas milito de c\u0302iuj grekoj kontrau\u0306 la trojanoj. G\u0302i dau\u0306ris 10 jarojn kaj en la fino la grekoj venkis kaj detruis la urbon. Kial militis tiom da homoj tiom longe? C\u0302ar la troja princo Pariso forportis el Sparto la edzinon de la sparta reg\u0302o, Helenon, la plej belan virinon de tiu epoko. Vi rajtas demandi vin mem kaj min, c\u0302u valoris tiom da mortintoj pro unu virino? Nu, mi pensas, ke ne, sed la mito diras, ke jes."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Fakte temas pri mito, sed g\u0302i iel poeme remuldas verajn faktojn, kiuj okazis kelkajn jarcentojn antau\u0306 la jaro -1000 de la komuna (kristana) epoko. Tiam en Turkujo estis la granda civilizo de la hititoj, kien la grekaj reg\u0302oj sendis siajn filojn por lerni kiel batali sur batalc\u0302aroj kaj sur c\u0302evaloj. Iugrade temis pri la tiama versio de la nuntempaj vojag\u0302oj al Londono por lerni la anglan. La hitita imperio tre firme tenis la orientan Turkujon kaj aliajn landojn en tiu regiono, sed tre malfirme sintenis al la marborda okcidenta Turkujo. Dum jarcentoj grekoj fondis koloniojn tie, kaj por fari tion ili militis kontrau\u0306 la loka log\u0302antaro. Do, efektive en la realo okazis multaj militoj de \u201cTrojo\u201d. Kaj c\u0302i tiu poemego (\u201cepika eposo\u201d nomus g\u0302in okcidenteu\u0306ropa esperantisto por igi klara sian kulturecon) simple kunmetas c\u0302iujn memorojn pri tiu milito kaj iom romantike igas la reg\u0302ojn grandaj herooj kaj, esence, priskribas la rolon de la dioj, kiuj estis komprenataj tre home, kaj kiuj intervenis dau\u0306re por helpi unu flankon au\u0306 la alian."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Sed, finfine, kio estas la merito de c\u0302i tiu nova libro pri temo tiel abunde pritraktita en la lastaj tri mil jaroj? Temas pri granda klerula merito. Spiros Sarafian, vivanta en Grekujo, kolektis c\u0302iujn mitojn, flankajn mitojn kaj submitojn rilatantajn al tiu evento kaj prezentis ilin en modela Esperanto."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Mi mem, kiu legis la verkon (en italaj lernejoj g\u0302i estis deviga legaj\u0302o) kaj pri la verko, tamen lernis multegon el la libro recenzata. G\u0302i estas tiom kompleta, ke vi povas scii, kiel planis reveni post la milito la granda divenisto Kalh\u0302aso, kaj kiuj mirindaj\u0302oj okazis dum la vojag\u0302o. C\u0302u hazarde vi volas scii, c\u0302u Odiseo dum sia restado kun la diino Kirko gravedigis s\u0302in, kaj kion faris ilia filo? Vi devas legi c\u0302i tiun libron. Se si volas scii kiel Junono sukcesis forturni la atenton de sia edzo Jupitero el la batalo, por ke la dioj favoraj al la grekoj helpu ilin (Jupitero favoris la trojanojn), au\u0306 se vi cerbumas pri la rimedoj de edzinoj por endormigi siajn edzojn, vi legu c\u0302i tiun libron."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Preter la s\u0302ercoj c\u0302i tiu libro donas kompletan bildon pri la milito kaj pri la okazaj\u0302oj antau\u0306 kaj post g\u0302i. La okazaj\u0302oj post la milito estas same interesaj c\u0302ar la dioj punis la venkintajn grekojn pro malmorala konduto dum la detruado de Trojo. Tiel c\u0302iuj grandaj herooj, reveninte hejmen post dek jaroj havis multajn problemojn kun la novaj amikoj de la edzinoj, kiuj ne atendis dek jarojn nenionfare. La fakto ke Penelopo, unu el la edzinoj, atendis dek jarojn estas escepto kaj temo por alia poemego."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Krome en c\u0302i tiu libro vi trovas la originalajn grekajn nomojn de la herooj, de la dioj kaj de la lokoj. Ili estas transskribitaj per la literoj de la alfabeto de Esperanto por doni informon pri la elparolo, pli en la moderna ol en la klasika greka."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mi fermas c\u0302i tiun recenzon kun bedau\u0306ro pri la nefintraduko al Esperanto de la tuta poemo Iliado, kiun ektradukis tre bele Antoni Kofmann:"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Kantu, diino, koleron de la Peleido Ah\u0302ilo,\ng\u0302in, kiu al la Ah\u0302ajoj kau\u0306zis mizerojn sennombrajn\nKaj en Aidon dej\u0302etis multegajn animojn kurag\u0302ajn\nDe herouloj kaj faris korpojn iliajn akiro\nAl rabobirdoj kaj hundoj \u2013 farig\u0302is la volo de Zeu\u0306so."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Lasta noto por neeu\u0306ropaj legantoj: Ah\u0302ajoj estis unu el la nomoj de la grekoj, Peleido Ah\u0302ilo estis Ah\u0302ilo, la plej forta greko, filo de Peleo, Aido estis la nomo de la transmondo kaj Zeu\u0306so estis la greka nomo de Jupitero, la reg\u0302o de la dioj."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Demonstraj versioj de \u201cLa Ondo\u201d\nMusklaku la kovrilon por legi pliajn informojn."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Demonstraj versioj de \u201cLa Ondo\u201d"}]