[{"text_idx": "#000000", "text": "Arta rondo Jan De Cooman"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Dum la pliag\u0302uloj devis transvesti sin supre en la dormoc\u0302ambro c\u0302e kandellumo, la etuloj estis transvestataj en la granda kuirejo c\u0302e la gaslampo. La vestaj\u0302oj estis metataj sur seg\u0302on kun la s\u0302uoj antau\u0306 g\u0302i. La dormorobo estis prenata el la s\u0302ranko kaj tirata super ilian kapon. Post krucosigneto de pac\u0302jo kaj kiseto al li ni vice supreniris. Pol kun la portebla kandellampeto iris kiel unua, kaj la ceteraj knaboj sekvis; panjo iris kiel lasta en la vico. Estis multaj s\u0302tupoj, c\u0302ar ni devis iri al la dua etag\u0302o. Lace pro tuttaga ludado ni plong\u0302is en nian neston."}, {"text_idx": "#000003", "text": "C\u0302iu lito estis dormejo por du knaboj, kiuj malmulte diferencis lau\u0306 ag\u0302o. Vintre, kiam estis pli malvarme, c\u0302iu el ni kunprenis sian varmigitan enpakitan brikon. Tiun varmofonton ni lokigis en tau\u0306gan lokon en nia lito, c\u0302iu en sia propra duono. Kaj tiam ni rapide tiris la litkovrilojn super nian kapon. Niajn piedojn ni tenis sub nia dormorobo, au\u0306 kontrau\u0306 la agrable varma s\u0302tono. Ni rigardetis de sub la kovriloj kaj vidis nian panjon. En la malforta lumo de la petrollampeto s\u0302i sidis c\u0302e la pieda flanko de la lito rakontante mem inventitajn historietojn. Ni jam sentis la sablon de Dormigulo en niaj okuloj. Panjo ec\u0302 ne duone rakontis sian historieton kaj jam la okuletoj forturnig\u0302is. La ceteron kaj certe la finon de la historieto ni ne plu au\u0306dis."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Kompare al tiuj de aliaj tagoj kutimaj koncerne mang\u0302adon kaj lernadon la j\u0302au\u0306daj posttagmezoj estis tute malsamaj. Kiam ni ankorau\u0306 iris al Huneghem, la lernejaj tagoj jam finig\u0302is je tagmezo kaj de tiam ni rajtis resti hejme c\u0302e panjo. Tiam ni estis ankorau\u0306 nur duopaj. Liven kus\u0302is ankorau\u0306 en sia lulilo au\u0306 ludetis en sia rampejo. Mi kredas, ke ni estis tute normalaj infanoj, kaj ja de tempo al tempo misfaris ion. Sed obeemo estis severe instruita al ni. C\u0302e malobeo ja okazis, ke nia pantaloneto estis malsuprentirata, ni estis kus\u0302igataj sur ies genuojn kaj sekvis kelkaj fortaj frapoj sur nia nuda postaj\u0302o. Estis la plej tau\u0306ga metodo por respektigi la ordon en la bando da knaboj. Se la misfaro ne estis tiel grava, sufic\u0302is minaco ens\u0302losi nin en la mallumo de la vinkelo: la timo pro la mallumo kaj la araneaj\u0302oj tuj supervenkis nian malobeemon. Ni ankau\u0306 povis esti c\u0302armaj. Tiam ankau\u0306 la dombestoj partoprenis en nia amo, sendepende, c\u0302u ili jes au\u0306 ne s\u0302atis tion.\nKvankam ni c\u0302iam havis hundon, nia Fani estis la unua hundo, kiu libere vivis kun ni. G\u0302i estis Meh\u0302lena s\u0302afhundo, lau\u0306nature ja ne la plej amikema raso."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Kaj g\u0302i nepre ne permesis al ni ludi per g\u0302ia vosto."}, {"text_idx": "#000007", "text": "G\u0302i ne volis esti traktata kiel ludilo, tiukaze g\u0302i tuj fug\u0302is sub la tablon, kie ni ne plu kapablis atingi g\u0302in.\nLa katoj estis c\u0302armaj bestetoj, kiuj akceptis nin kiel ludamiketojn.\nDum horoj ni sidis kune kaj karesis ilian delikatan felon, g\u0302is ili ekdormis en nia sino au\u0306 ronketadis pro g\u0302uado, g\u0302is la dormo trafis ankau\u0306 nin kaj ni kune kus\u0302is dormante.\nSed la katoj devis ankau\u0306 toleri, ke ni estis petolemaj, ekzemple malliberigante ilin en la kuniklan kag\u0302on ekstere sub la s\u0302tuparo. Felic\u0302e ili jam delonge perdis siajn sovag\u0302ajn ecojn kaj ne plu atakis junajn kunikletojn. Ni iam havis nigran katon, kiu kus\u0302is dormanta c\u0302e la kuniklidoj."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Ankau\u0306 la kokidoj foje suferis pro nia amo. Ec\u0302 sian mang\u0302aj\u0302on ili devis foje kundividi kun ni, s\u0302ajne la maizobongustis ankau\u0306 al ni."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Aliaj bestoj, sed precipe ties idoj g\u0302uis nian atenton. Tiel okazis, ke iu el nia bando trovig\u0302is en la kokidejo. Panjo au\u0306dis lin diri \u201cvi malpura!\u201d kaj kiam s\u0302i iris kontroli, li estis jam j\u0302etinta plurajn \u201cmalpurajn\u201d kokidojn el la kokidejo... kaj vere, ili malhavis la unukoloran blankan lanugon, kaj lau\u0306 li do estis \u201cmalpuraj\u201d. Ili estis serc\u0302ataj kaj remetataj en la kokidejon... sekvis doloriga skuado kaj lau\u0306ta plorado. Intertempe necesis atenti pri la agadoj de la aliaj."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Felic\u0302e la virkato el \u201cParadizo\u201d [apuda kafejo] tiumomente ne estas en la c\u0302irkau\u0306aj\u0302o, c\u0302ar tiu ja s\u0302atis kokidojn. G\u0302i kas\u0302observis la junajn bestetojn, uzis c\u0302iun necesan tempon, kaj atakis precize en la tau\u0306ga momento. Tiamaniere g\u0302i iam kaptis kvar kuniklidojn, kiuj estis rampintaj de sub la flanko de la kuniklejo."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Sub la granda s\u0302tuparo pac\u0302jo estis konstruinta kuniklejon. Sed g\u0302i estis fermita per nur simpla riglileto, kiun ankau\u0306 infanaj manetoj kapablis malrigli."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Ni s\u0302atis doni al tiuj bestetoj iom da fres\u0302aj herboj, ili pleje s\u0302atis la foliojn de la leontodoj, kiuj amase kreskis en la malgranda herbejo. Oni tiam vidis iliajn bus\u0302etojn movig\u0302i supren kaj malsupren, dum la verdaj\u0302o malaperis inter iliaj dentetoj.\nMi ne kapablis kompreni, kiel ili faris tion sen manoj. Je la kvara horo ni do provis fari same pri nia buterpano, sed tio ne sukcesis same bone... vangofrapo restarigis la bonajn mang\u0302omanierojn.\nSed dum la konstruo de la kuniklejo ne estis antau\u0306vidite, ke infana maneto ne bone sukcesos refermi tiun s\u0302losilon. Sekve iam okazis, ke g\u0302i restis mals\u0302losita. La plej inteligentaj bestoj baldau\u0306 eksciis tion, kaj, kiam panjo venis nutri la bestaron, kelkaj el ili mankis en la ejo. Tuj ekestis granda alarmo kaj serc\u0302ado kaj kurado, g\u0302is c\u0302iuj denove estis en sia staleto.\nIam ni ankau\u0306 havis kobajojn. Ili estis tre c\u0302armaj kaj lasis sin preni por esti karesataj. Sed iun matenon kobajo kus\u0302is tie mortinta. Post kelkaj horoj alia kobajo mortis. Tiele post mallonga tempo la tuta kolonio formortis pro ia malsano."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Iam, dum la someraj ferioj, Marta, la filino de Lonko, la laktisto, promesis nin, ke ni iam ricevos azenidojn. Tiujn ni pacience atendis. Kaj vere, iun matenon s\u0302i rakontis kun multaj detaloj, ke la tago estas alveninta, kaj ke ni posttagmeze povos irpreni ilin. Mi kredas, ke tiun tagon ni finis nian tagmang\u0302on en rekorda tempo.\nSvarme c\u0302irkau\u0306 panjo ni g\u0302oje suprenkuregis lau\u0306 la s\u0302tupegaro de la monteto tiel rapide, ke panjo preskau\u0306 ne sukcesis sekvi nin. Baldau\u0306 ni alvenis c\u0302e la onklinoj (fakte la du onklinoj de panjo, ili log\u0302is en \u201cPlantistejo\u201d), kie panjo ne povis preterpasi sen almenau\u0306 mallonga babilo. Ni volis plukuregi, sed nia frateto J\u0302ulc\u0302jo, kiu tiam ankorau\u0306 havis mallongajn kruretojn, estis falinta kaj nepre devis esti flegata de onjo Linjo. La bandag\u0302o estis apenau\u0306 nodita, kiam nia bando jam flugrapide plukuris al la proksima bieno de Lonko."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Pro la lau\u0306ta bruo Marta au\u0306dinta nin jam atendis c\u0302e la pordego. Ni preskau\u0306 renversigis s\u0302in enirante por vidi la trezoron. Tie kus\u0302is rug\u0302aj ventretoj kun grandegaj oreloj, varmtenitaj sub peco da s\u0302tofo en kartona skatolo de margarino sur matraceto el fojno. Dekduopaj ili estis. C\u0302iuj manetoj volis tus\u0302i la trezoron. Babiladante ni rapidis hejmen. La skatolo kun la kara enhavo estis metita en vimenan ovokorbon. Nur la plej ag\u0302aj knaboj rajtis porti g\u0302in per la portiloj. Ni ec\u0302 ne plu haltis c\u0302e la onklinoj. Pac\u0302jo intertempe estis konstruinta apartigilon en la kuniklejo. En angulo la nova akiritaj\u0302o estis instalata sub plena interesig\u0302o."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Sed nun aperis problemego. La bestetoj devis esti nutrataj. C\u0302e la bakisto sur la placo oni vendis malgrandajn boteletojn kun rug\u0302aj piloletoj kaj malgranda cicumo. Ni rapidis tien por ac\u0302eti du tiajn boteletojn kaj ekeksperimentis per ili. Ni plenigis la boteletojn per varmeta sukerita lakto. En la sino de panjo sur pura mantuko ili estis nutrataj po du. Oni levis la rozkoloran bus\u0302eton kaj enpus\u0302is la cicumeton... kaj jes! Ili eksuc\u0302is! Kun multa fus\u0302ado kaj salivado ili trinkis sian nutraj\u0302on.\nLa lasta en la vico devis atendi longan tempon. Por scii, kiuj jam estis mang\u0302intaj, ni uzis du skatolojn. Estis svarma bruado en la malsatula skatolo, en la alia c\u0302iuj estis kvietaj kaj kune ekdormis en la anguleto, en kiu panjo metintis paron da malnovaj s\u0302trumpoj. Tiun ceremonion panjo dau\u0306rigis dum pluraj semajnoj, g\u0302is ili duone plenkreskis. Veraj azenoj ili tamen neniam farig\u0302is, sed nia amo por la junaj bestetoj estis plenumita.\nNur post longa tempo ni eksciis, ke niaj esperitaj azenetoj estis idoj de sovag\u0302aj kunikloj. Plugante la kampon apud la arbaro la bienisto s\u0302paris la vivon de la malfelic\u0302aj bestetoj por donaci ilin al ni."}, {"text_idx": "#000017", "text": "La dimanc\u0302oj havis por ni tute alian horaron. Panjo c\u0302iudimanc\u0302e jam tre frue iris al la meso en la granda preg\u0302ejo sur la placo. Jam je kvarono post la sesa horo la onklinoj alvenis por kune iri al la meso je la sesa kaj duono. Je c\u0302irkau\u0306 kvarono antau\u0306 la oka ili denove alvenis c\u0302e ni hejme. La kafo estis preparata kaj la onklinoj kuntrinkis taseton da g\u0302i. Poste ili pluiris trans la monteton. En majo c\u0302iutage estis meso en la kapelo, kaj tiu estis multe pli proksima.\nLa levig\u0302o kaj mang\u0302o okazis lau\u0306 la kutima skemo. Niajn dimanc\u0302ajn vestaj\u0302ojn panjo jam els\u0302rankigis je la antau\u0306a vespero kaj metis sur la seg\u0302on apud nia lito. Estis blanka c\u0302emizo kun rigida kolumo sur g\u0302i. Niaj brilantaj s\u0302uoj estis pretaj por esti surmetataj."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Semajne ni plejofte estis vestitaj per trikita brustovesto kaj mallonga pantalono. Dum kelkaj jaroj pufpantalonoj estis lau\u0306modaj, sed ili ne tre plac\u0302is al ni. Precipe tiuj zonetoj sub la genuo g\u0302enegis nin. Ni plis\u0302atis niajn kutimajn pantalonojn, per kiuj ni rajtis ludlukti sen ripetitaj avertoj: \u201cAtentu pri via bela pantalono!\u201d. En c\u0302iuj tiuj pantalonoj estis pos\u0302oj, en kiuj ni konservis nian naztukon. Fakte estis c\u0302ifono, kiu servis por c\u0302io, escepte por froti la nazon, por tio ni uzis nian manikon. En niaj pos\u0302oj ankau\u0306 estis pecetoj da s\u0302nuro, kau\u0306c\u0302uka ringeto au\u0306 butono kaj c\u0302iaj trezoroj antau\u0306 niaj infanokuloj.\nPrintempe, kiam aperis la majskaraboj, ni havis nian plej viglan skarabon en alumetskatoleton kun folio el la heg\u0302o. La skarabo estis ligita per fadeneto je sia malantau\u0306a piedeto. Sed en la dimanc\u0302a kostumo estis nur pura fres\u0302a naztuko kaj cendo.\nKiam la horo estis alveninta, ni grupe foriris al la meso man-en-mane lau\u0306 la ordono, antau\u0306 pac\u0302jo, kiu sekvis nin je kelkaj pas\u0302oj.\nNi eniris la preg\u0302ejon tra la flanka enirejo, faris krucosignon per benita akvo el la blus\u0302tona akvujo kaj dece envicigitaj eksidis apud unu el la flankaj kapeloj. De tie ni povis vidi la agadojn de la pastro en lia ore brodita kazublo.\nPanjo estis jam metinta la porseg\u0302an moneron en nian pos\u0302on, por ke ni ne devu serc\u0302i. De tempo al tempo preterpasis la preg\u0302ejgardisto, vestita per nigra arg\u0302ente brodita mantelo kun longa lanco en la mano kaj rug\u0302a rubando sur la ventro. Timiga persono!\nPost la meso kun prediko, el kiu ni komprenis nenion, kaj kiu s\u0302ajnis dau\u0306ri horojn, ni finfine survojis hejmen. Ni same facile supreniris lau\u0306 la fojnvojo, kvazau\u0306 ni malsuprenirus. Tiel bone ni alkutimig\u0302is al la monteto."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Okazis, ke ni devis kunporti, lau\u0306 bezono, unu au\u0306 du panojn de c\u0302e la bakisto sur la placo. C\u0302iam ni elektis el la vico panon, kiu havis multajn tus\u0302flankojn. La pano estis volvata en papero de rulego kaj kunportata sub la brako supren, hejmen. Sed kiam pac\u0302jo ne c\u0302eestis, ni baldau\u0306 malfermis la paperon c\u0302e flanko kaj serc\u0302is la molan tus\u0302lokon. Ni detiris parton de la hau\u0306to kaj ekludis kiel muso. Tiel bongustis la fres\u0302a pano!"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Foje, kiam la musoj des\u0302irintis iom tro profunde en la pano, panjo diris, ke s\u0302i ne s\u0302atas tion. Sed tio validis nur dum kelkaj tagoj. S\u0302i tiam ektranc\u0302is je tiu mustrua flanko kaj donis tiun tranc\u0302aj\u0302on al la kulpanto. Tio fakte ne estis vera puno, c\u0302ar precize tiun flankon ni pleje s\u0302atis.\nDimanc\u0302e la mang\u0302ado estis iom pli prizorgata. Tiam ni unue devis anstatau\u0306igi nian ves\u0302ton per trikotaj\u0302o. Nian pantalonon ni ne devis anstatau\u0306igi. La dimanc\u0302ajn s\u0302uojn ni anstatau\u0306igis per la multe pli komfortaj sandaloj.\nViglaj ludoj, kia turboludo, tiam estis malpermesitaj, same kiel amuzlaborado kaj segado. Ni estus povintaj malpurigi nin, kaj nur Dio sciis, kiu tiun tagon povus ankorau\u0306 viziti nin. Plejofte venis neniu, kaj se iam tamen iu venis, ni ne rajtis g\u0302eni la rondon. Kiam la vetero tau\u0306gis, ni ludis ekstere."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Precize je la kvara horo ni mang\u0302is niajn buterpanojn. Kiam panjo montris sian kapon c\u0302e la malantau\u0306ga pordo kaj vokis \u201cMang\u0302i!\u201d, estis la momento, faligi la ludilojn kaj rapidi en la domon. Pasante ni frotetis la piedojn sur la mato. La manojn ni rapide frotis per akvo, sed atentu: c\u0302iam ja estis vundeto, kiun ni devis eviti. La manoj estis sekigataj per la mantuko kaj c\u0302iu kuris al sia loko.\nTie la amaso da buterpanoj jam logis la malsatan bandon.\nLa j\u0302eleujo iris de c\u0302i tie tien, g\u0302is panjo prenis g\u0302in por prepari buterpanon por la etuloj.\nEstis malmultaj s\u0302ang\u0302oj en la menuo, c\u0302ar marmelado estis tre s\u0302atata kaj estis tiom da diversaj specoj. Nia plej s\u0302atata marmelado estis tiu el c\u0302erizoj."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Ni trempis niajn buterpanojn en la tason, fortrinkis la kafon, replenigis la tason en plena silento.\nSe tamen altablig\u0302is iu, kies manoj estis ne sufic\u0302e puraj, tiu devis postlasi c\u0302ion, kaj unue lavi ilin g\u0302isfunde. Kaj ve! se tio okazigis g\u0302eneralan kontrolon, tiam ni c\u0302iuj devis reiri al la pumpilo kaj rajtis nur plumang\u0302i post severa kontrolo. Tio okazis eble unufoje en jaro, c\u0302efe tiam, kiam oni anoncis gripepidemion au\u0306 alian malsanon, precipe infanan. Post la mang\u0302eto ni pluludis g\u0302is la horo por vespermang\u0302i."}, {"text_idx": "#000026", "text": "La c\u0302emizon oni tiris de super nia kapo, kaj niajn lace lamajn brakojn oni metis en la tau\u0306gajn lokojn de la dormoc\u0302emizo. Poste la dormemuleto estis portata supren kaj enlitigita. Pro la kontakto kun la malvarma lito ni subite maldormig\u0302is, kaj ja c\u0302iam estis iu, kiu petadis panjon por rakonteto. Sed nur malofte la rakonto estis finata, c\u0302ar c\u0302iuj jam dormis. Kelkfoje iu lau\u0306te suc\u0302is sian dikfingron, alia bezonis sian cicumon au\u0306 ian anstatau\u0306an aj\u0302on, kia urseto au\u0306 simple mantuko, sed g\u0302i c\u0302iam devis esti la sama. Panjo regulis la lumilon je malplej granda intenseco kaj senbrue malaperis malsupren.\nPoste, kiam ni konsideris nin jam grandaj, ni distingis inter granduloj kaj etuloj. La granduloj rajtis iom pli longe resti malsupre, g\u0302is la oka. Tion ni estis lernintaj: kiam la montriloj trovig\u0302as c\u0302i tie kaj tie. Kaj kiam efektive estis la oka, ja c\u0302iam iu devis pisi, alia malsatis au\u0306 soifis... \u201cC\u0302iuj pajletoj estis tirataj el la tegmento\u201d [esprimo, kiun uzis niaj gepatroj por indiki malemon iri dormi] por provi resti dum kelkaj pluaj minutoj."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Kion ni tiam fakte faris? Ni foje neniofaradis dum kelkaj tempo en la fotelo. Kiam iu proponis kartludi, tiam povis okazi, ke ni dum pluraj semajnoj kartludis c\u0302iun vesperon."}, {"text_idx": "#000028", "text": "La malgranda tablo estis malplenigata kaj s\u0302ovata sub la lampon antau\u0306 la hejtilo. Ankau\u0306 la damluda skatolo iam aperis, sed tiu ludo estis ne tre facila. Anserludo estis por la etuloj. Tiam oni kelkfoje au\u0306dis plendojn pri falsludo, g\u0302is ekestis kvereloj. Senpardone c\u0302i tiuj kondukis al la lito."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Se la kvereloj transiris difinitajn limojn, foje okazis, ke iu ricevis vangofrapon, kiu rezultigis muzikon au\u0306deblan g\u0302is en la dormoc\u0302ambro. Foje sekvis plia provo: \u201cNe mia kulpo, komencis li!\u201d sekvata de nova plorado \u2013 nun je pli alta tono.\nFinfine venis la dormiga koboldo kaj post kelkaj pliaj singultoj c\u0302io kvietis, ... g\u0302is la vekhorlog\u0302o sonoris ... je la tria horo?!? Iu arang\u0302is g\u0302in tiel, c\u0302ar je tiu horo li antau\u0306zorge devis levig\u0302i por pisi. La tuta knabaro tiam sekvis lian ekzemplon. Ke foje iu iom miscelis, estas ne mirige. C\u0302iuj poste regrimpis en la nestan varmon kun suprentiritaj kruroj kaj kun la litkovriloj super la kapo."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Kiam pluvegis kaj la pluvgutoj klakis kontrau\u0306 la fenestroj kaj defluis lau\u0306 riveretoj, tio estis timetiga. Sed tempestoj estis timegigaj tie sur la monteta flanko. Senhalte la ventego senteble pus\u0302egis kaj tiregis la fortikan domon. Mi bone memoras la alvenon de terura tempesto. La nigraj nubegoj venis de super la monteto kaj s\u0302ajne turnig\u0302adis super la gigantaj arboj en la g\u0302ardeno. Ekblovegis vento, kiu ektiregis kaj skuegis c\u0302ion, kvazau\u0306 por ekscii, c\u0302u c\u0302io estis bone fiksita. Dum tia vetero pac\u0302jo fermis la s\u0302utrojn. Sed kiam li volis fermi niajn s\u0302utrojn, alvenis tiel forta ekvento, ke la fenestro cedis kaj alvenis kun brikrompaj\u0302oj apud nia lito, kiu trovig\u0302is je duo da metroj de tie. Pac\u0302jo felic\u0302e sukcesis flanken salti kaj rapide fermi la s\u0302utrojn inter du grumblaj ekblovoj, por tiele eviti pli gravajn damag\u0302ojn. Tiun nokton ni devis pludormi en la gastoc\u0302ambro je la mansardo. Tie ne estis kurtenego antau\u0306 la luko, kaj ni estis lau\u0306vorte blindigataj de la rapide ripetig\u0302antaj fulmoj. La fortaj tondregoj skuis la tutan domon. Finfine ni pro troa laco ekdormis kun la litkovriloj super niaj kapoj."}]