[{"text_idx": "#000003", "text": "Arto kaj kulturoBona novaj\u0302oCenzuroCivitanaj komunikilojDisvolvadoEdukadoEkonomio kaj komercoElektadoEn- kaj elmigradoEtno kaj rasoFilmoFotografioFres\u0302a Novaj\u0302oHistorioHomaj rajtojHomama agadoHumuroIdeojIndig\u0302enojInternaciaj rilatojInterreta aktivismoJunulojJuroKatastrofoKomunikiloj kaj j\u0302urnalismoLaboroLingvoLiteraturoMedioMilito kaj konfliktoMuzikoNutraj\u0302oParolliberecoPolitikoProtestoRajtoj je seksa diverseco (GLAT)RegadoReligioRifug\u0302intojSanoSciencoSportoTeknikaroUnesko (UNESCO)Unuig\u0302itaj Nacioj (UN)Virinoj kaj socia seksoVojag\u0302o"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Graveco de esprimlibereco estas la plej granda leciono de la pandemio de KOVIM-19"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Tiun artikolon redaktis Kevin Carrico, profesoro pri c\u0302inaj studoj de la universitato Monash (Au\u0306stralio). G\u0302i estis unue publikigita en la retejo Hong Kong Free Press la 25-an de marto kaj reeldonita en Global Voices kadre de interkonsento pri kundivido de enhavo."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Se ni lernas ion pri la divastig\u0302o de KOVIM-19 c\u0302irkau\u0306 la mondo, tio devus esti la graveco de esprimlibereco."}, {"text_idx": "#000008", "text": "La decido de la C\u0302ina Komunista Partio (C\u0302KP) silentigi la diskutojn pri la aperinta malsano kaj puni la alarmintajn kuracistojn kreis idealan medion por ke tiu viruso divastig\u0302u en la urbo Vuhano, poste en tuta C\u0302inio kaj fine en la tuta mondo."}, {"text_idx": "#000009", "text": "C\u0302ar tiu viruso dau\u0306re disvastig\u0302as, infektas centmilojn da homoj kaj mortigas dekmilojn, kial premi en Honkongo kaj ekstere por silentigi la diskuton pri tiu malsano kaj puni la kuracistojn kiuj sonigas la alarmon pri g\u0302ia deveno?"}, {"text_idx": "#000010", "text": "La 18-an de marto la honkonga j\u0302urnalo Ming Pao publikigis opinian artikolon [zh] titolitan \u201cLa pandemio el Vuhano. La lecionoj lernitaj antau\u0306 17 jaroj estas tute forgesitaj\u201d. La au\u0306toroj, d-ro Kwok Yung Yuen (\u8881\u570b\u52c7) kaj d-ro David Lung (\u9f8d\u632f\u90a6), estas elstaraj ekspertoj en sia kampo. D-ro Yuen estas mikrobiologo kies studgrupo pri la Severa Akuta Spira Sindromo (SARS) [eo] malkovris la rolon de la kronviruso dum la SARS-epidemio komence de la jaro 2003. D-ro Lung, kiu ankau\u0306 estas biologo, fres\u0302date publikigis artikolon pri detektado de KOVIM-19 [eo] per salivaj provspecoj."}, {"text_idx": "#000011", "text": "En sia artikolo la au\u0306toroj prezentas praktikajn konsilojn al la g\u0302enerala publiko por kompreni la viruson. Unue ili klarigas kiel la Monda Organizaj\u0302o pri Sano (MOS) kaj la Internacia Komitato pri taksonomio de virusoj nomas la virusojn, kaj ili samtempe diras ke la familieca esprimo \u201cvuhana viruso\u201d estas kompreneble multe pli simpla ol KOVIM-19 au\u0306 SARS-CoV-2 kaj tial ne estas kondamninda."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Due, Yuen kaj Lung klarigas ke la genetika sekvenco montris, ke la viruso vers\u0302ajne venis de la hufuma vesperto (Rhinolophus ferrumequinum), antau\u0306 trafi perantan gaston en la vuhana marfis\u0302a bazaro. Tiu gasto, plej probable la maniso (endang\u0302erigita specio), poste servis kiel amplifikilo de besto al homo kaj finfine la viruso mutaciis, kio ebligis g\u0302ian transdonon de homo al homo."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Trie, la au\u0306toroj substrekis, ke la komplota teorio subtenita de la c\u0302ina s\u0302tato, lau\u0306 kiu la viruso venus el Usono, estas tute senfunda. La vera fonto de tiu viruso estas la komerco pri sovag\u0302a bestaro en C\u0302inio, kiun la C\u0302ina Komunista Partio ne sukcesis haltigi 17 jarojn post transdono de SARS de cibetkato al homo. Se tiu komerco dau\u0306ros, la au\u0306toroj asertas ke \u201cpost c\u0302irkau\u0306 deko da jaroj ni kompreneble alfrontos SARS 3.0\u201d."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Vera diskuto pri la deveno de la viruso kaj la neceso malhelpi alian pandemion, fare de du ekspertoj en mikrobiologio, kiuj staris frontlinie en serc\u0302ado kaj luktado kontrau\u0306 la epidemioj de ambau\u0306 SARS kaj KOVIM-19: s\u0302ajnas ke tio estas g\u0302uste la tipo de opinio, kiun ni bezonas nuntempe."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Tamen la artikolo de Yuen kaj Lung kau\u0306zis tempeston de kolera diskutado en c\u0302inaj sociaj retoj. Post malpli ol unu tago la au\u0306toroj publike retiris g\u0302in. Yuen kaj Lung ne klarigis kiaj premoj kondukis ilin al tiu decido, sed kiu ajn zorganta pri akademiaj liberecoj, pli kaj pli malfortaj en Honkongo, estus profunde zorgita pri tiu evoluo."}, {"text_idx": "#000016", "text": "La tria sekcio de la artilkolo de Yuen kaj Lung pri la komerco de sovag\u0302aj bestoj en C\u0302inio estas certe la plej diskutebla. La au\u0306toroj asertas ke \u201cla koronviruso devenas de la malric\u0302a kulturo de la c\u0302ina popolo kiu ne haltas kapti kaj mang\u0302i sovag\u0302ajn bestojn senzorge, traktas bestojn nehumane, malrespektas la vivon kaj nuntempe dau\u0306re mang\u0302as sovag\u0302an c\u0302asaj\u0302on por kontentigi siajn dezirojn. La enradikig\u0302intaj malbonaj kutimoj de la c\u0302ina popolo estas la fonto de tiu viruso. Se tio ne s\u0302ang\u0302ig\u0302os, ni nepre alfrontos SARS 3.0 en la venontaj dek jaroj\u201d."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Evidente estus malg\u0302uste kondamni c\u0302iujn c\u0302inajn civitanojn pro la bazaroj, kaj ankau\u0306 estus malg\u0302uste denunci la tutan c\u0302inan kulturon pro la komerco pri sovag\u0302aj bestoj. Tamen tion ne faris Lund kaj Yuen."}, {"text_idx": "#000018", "text": "La komerco de sovag\u0302aj bestoj en C\u0302inio"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Estas ne nur prave, sed ankau\u0306 necese kondamni la komercon de sovag\u0302aj bestoj kaj la bazarojn de fres\u0302aj produktoj en C\u0302inio, kiuj jam kau\u0306zis du gravajn malsanojn (SARS kaj KOVIM-19), kiuj mortigis dekmilojn da homoj c\u0302irkau\u0306 la mondo."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Estas ne nur prave, sed ankau\u0306 necese kondamni nesciencajn praktikojn en la c\u0302ina tradicia medicino [eo], kiu kurag\u0302igas la konsumadon de viveroj [eo] por nutri sian qi au\u0306 skvamojn [eo] de manisoj [eo] por kuraci viran impotencon. Estas grave noti ke tiuj praktikoj ne reprezentas la tutan c\u0302inan kuiran au\u0306 medicinan arton, sed ke ili ja estas parto de g\u0302i kaj necesas kontesti ilin profite al la monda sano."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Estas ne nur prave, sed ankau\u0306 necese kondamni la politikan kulturon, kiu ebligis la dau\u0306rigon de tiu komerco de sovag\u0302aj bestoj malgrau\u0306 la evidentaj atestoj de la riskoj, kiujn g\u0302i povus kau\u0306zi. La C\u0302KP ekzercas ampleksan povon kaj kontrolon sur multaj aspektoj de la vivo en C\u0302inio tiel ke g\u0302i povas malliberigi homojn pro banalaj komentoj en privataj retdiskutoj. Tamen malgrau\u0306 tiu povo kaj kontrolo, la C\u0302KP elektis ne antau\u0306tempe agi kontrau\u0306 tiu komerco de sovag\u0302aj bestoj dum almenau\u0306 dudek jaroj post la apero de la SARS, kio faciligis aperon de KOVIM-19."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Estas ne nur prave, sed ankau\u0306 necese kondamni la politikan kulturon de sekreteco kaj de forigo de \u201cmalbonaj novaj\u0302oj\u201d, kiu faciligis disvastigon de SARS kaj KOVIM-19. La decido admoni d-ron Li Wenliang pro liaj komentoj pri KOVIM-19 en privata retdiskuto inter kuracistoj montras kaj la povon de la s\u0302tata partio kaj g\u0302ian nekredeblan misuzon de la povo."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Kvankam tiuj tendencoj certe ne reprezentas la tutan c\u0302inan kulturon, ili tamen estas veraj eroj de la aktuala politika kulturo de la C\u0302ina Popola Respubliko, kiujn, malsame ol la virusojn kiujn la C\u0302KP kas\u0302is, oni ne povas simple nei."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Lau\u0306 la indikilo pri universitata libereco publikigita de GPPI (Instituto pri tutmonda publika politiko), universitata libereco en Honkongo malkreskis senhalte dum la lasta jardeko."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Se tiu afero limig\u0302us je la traktado de Yuen kaj Lung, tio estus nur plia malagrabla ekzemplo de la premoj uzitaj de la C\u0302KP-ortodoksuloj sur la akademikan liberecon en Honkongo. Tamen la 20-an de marto, profesoro Jon Solomon (\u8607\u54f2\u5b89) de la Universitato Jean Moulin en Lyon (Liono-Francio) lanc\u0302is petskribon en adresitan al Zhang Xiang (\u5f35\u7fd4), nuna vic-kanceliero de la honkonga universitato, postulante ke Zhang eksigu Kwok-yung Yuen. Kontrau\u0306a petskribo estis poste lanc\u0302ita en la sama retejo."}, {"text_idx": "#000026", "text": "En sia petskribo, Solomon deklaras, ke la artikolo de Yuen kaj Lung \u201crevivigas la vortaron de historia rasismo\u201d kiu \u201ckau\u0306zis gravajn damag\u0302ojn al la honkonga universitato same kiel al Honkongo kaj al la tutmonda civila socio\u201d. Poste li petis Zhang klarigi publike pri la subteno de la universitato rilate Yuen. Li petas ke fakularo enketu pri \u201cla viva historio de kolonia rasismo\u201d en la honkonga universitato kaj \u201catendante pli profundan enketon\u201d, li petas ke la universitato \u201crekonsideru la dungadon de d-ro Yuen\u201d."}, {"text_idx": "#000027", "text": "En sia kurioza entuziasmo por logi atenton al la koloniaj heredaj\u0302oj malantau\u0306 la Honkonga Universitato, heredaj\u0302oj pri kiuj c\u0302iuj estas informitaj, Solomon ignoras du multe pli kongruajn heredaj\u0302ojn."}, {"text_idx": "#000028", "text": "La unua estas la heredaj\u0302o de la intelekta kritiko kiu disvastig\u0302as, malgrau\u0306 paralela heredaj\u0302o de reprezalio, ekde la originoj de la c\u0302inaj politikaj verkoj g\u0302is hodiau\u0306. Dum Solomon sendube sin vidas kiel kurag\u0302an batalanton, kiu luktas kontrau\u0306 orientalismon, fakte tio estas stranga orientalista sinteno supozi ke kritika diskuto pri kulturaj praktikoj nepre havu radikojn en \u201ckolonia rasismo\u201d, kvazau\u0306 la c\u0302ina popolo simple restus pasiva dum kelkaj jarmiloj, sen agnoski la potencon de kritika pensado, kaj kvazau\u0306 c\u0302iu kritika diskuto pri kulturo devus esti markita de \u201ckolonia rasismo\u201d."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Tiu fantomo de blanka koloniisma diablo, kiu hantas kulturan kritikon, tamen ludas kernan rolon en tiu rakonto c\u0302ar g\u0302i ebligas Solomon aperi kiel blankula savanto. Tamen ni povas nin demandi: de kio ekzakte Solomon savas la c\u0302inan popolon? C\u0302u de artikolo kiu petis la homojn esti honestaj pri la deveno de la viruso? Cent jarojn post la Movado de la 4-a de majo [eo], c\u0302u kritika diskuto pri la mang\u0302ado de maniso estas ekde nun malpermesita?"}, {"text_idx": "#000030", "text": "Alia heredaj\u0302o kiun Solomon prisilentas \u2014 kaj kiujn li nevole fortigas \u2014 estas la videbla kresko de \u201cpolitika korekteco\u201d evoluigita de la C\u0302KP por protekti sian politikan malprogreson. Per sia tipa esencismo la partio restarigas atenton kontrau\u0306 kondamnoj de uloj kiel protekton kontrau\u0306 necesa kaj urg\u0302a kondamno de siaj dang\u0302eraj praktikoj kaj de sia politiko de sekreteco. La lau\u0306debla idealo protekti homojn de kondamno tiam ironie helpas protekti, kontrau\u0306 ia kritiko, la povojn kaj la praktikojn, kiuj endang\u0302erigas la c\u0302inan popolon kaj la tutan mondon."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Se Solomon ne konsentus kun la artikolo de Yuen kaj Lung, nenio malhelpus lin verki artikolon en Ming Pao por argumenti sian malkonsenton kaj klarigi sian komprenon pri la deveno de KOVIM-19. Anstatau\u0306e, lia publika skribo al la vic-kanceliero kontrau\u0306 unu el la au\u0306toroj, postulante \u201cklarigon\u201d kaj \u201crekonsideron\u201d de lia nomumo, estas klara minaco kontrau\u0306 akademia libereco simila al tiu de la huliganoj, kiuj plurfoje aktivadis je la Honkonga Universitato por forpeli Benny Tai, kernan figuron de la protestoj por demokratio en 2014."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Kiu avantag\u0302o okazus por Honkongo, ec\u0302 se Yuen estus riproc\u0302ota pro siaj pripensoj? Sed okazus veraj riskoj por la mondo se la honkongaj ekspertoj, kernaj pri la esplorado de koronviruso, estus timigataj por malkas\u0302e paroli."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Tia malaperigo de akademia libereco estas kondamnenda en iu ajn kunteksto. En la hodiau\u0306a kunteksto de Honkongo, kie akademia libereco same kiel esprimlibereco estas pli kaj pli minacataj de la s\u0302tata partio, kiu antau\u0306eniras en la saman direkton kiel Solomon, tia malaperigo meritus duoblan kondamnon. Ekzakte tio kondukis nin al tiu katastrofa situacio dufoje kaj povos kau\u0306zi pliajn problemojn. Ripeti tiun eraron estas dang\u0302erege."}, {"text_idx": "#000035", "text": "C\u0302i tiu rakonto estas parto de la speciala priraportado de Global Voices pri KOVIM-19 kaj ofertas vidpunkton pri la pandemio lau\u0306 la perspektivo de nia tutmonda komunumo de kontribuantoj. % context_listing_link%"}, {"text_idx": "#000036", "text": "The Bridge prezentas personajn eseojn, komentariojn kaj kreivan ne-fikcion, kiuj prilumas diferencojn en percepto inter loka kaj internacia raportado de novaj\u0302-eventoj, el la unika perspektivo de membroj de la komunumo de Global Voices. Vidpunktoj esprimitaj ne nepre reprezentas la opinion de la komunumo entute. % context_listing_link%"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Plej novaj artikoloj pri Orienta Azio"}, {"text_idx": "#000040", "text": "La batalo pri c\u0302ifromonaj revoj en Mjanmao"}, {"text_idx": "#000047", "text": "Global Voices estas subtenata de la klopodoj de niaj volontulaj kontribuantoj, fondumoj, donacantoj kaj misio-servoj. Por pliaj informoj bonvolu legi nian Monkolektan Etikan Politikon."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Speciala danko al niaj multaj subtenantoj"}]