[{"text_idx": "#000001", "text": "La amaskomunikiloj estas multfaceta kolekto de amaskomunikilar teknologioj kiuj atingas grandan spektantaron per amaskommunikado.\nLa teknologioj tra kiuj tiu komunikado okazas inkludu gamon da ellasejoj."}, {"text_idx": "#000003", "text": "La organizoj kiuj kontrolas tiujn teknologiojn, kiel ekzemple filmstudioj, eldonfirmaoj, kaj radio kaj relevidstacioj, ankau\u0306 estas konataj kiel la amaskomunikiloj."}, {"text_idx": "#000006", "text": "5 Kritikoj al la amaskomunikiloj"}, {"text_idx": "#000007", "text": "En la malfrua 20-a jarcento, amaskomunikiloj povus esti klasifikitaj en ok amaskomunikiloj industrioj: libroj, la Interreto, revuoj, filmoj, gazetoj, radio, registradoj, kaj televido.\nLa eksplodo de cifereca komunikadoteknologio en la malfruaj 20-a kaj fruaj 21-a jarcentoj faris elstaran la demandon: kiuj formoj de amaskomunikilaro devis esti klasifikitaj kiel \"amaskomunikiloj\"?\nEkzemple, estas kontestate c\u0302u inkludi pos\u0302telefonojn, komputilludojn (kiel ekzemple MORPGoj), kaj videoludojn en la difino.\nEn la 2000-aj jaroj, klasifiko nomita la \" sep \"\n[ citaj\u0302o bezonis ] En ordo de enkonduko, ili estas:"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Presaj\u0302o ( libroj, pamfletoj, gazetoj, revuoj, ktp.) de la malfrua 15-a jarcento\nRegistradoj ( gramofondiskoj, magnetaj bendoj, kasedoj, kartoc\u0302oj, KDoj, kaj DVDoj) de la malfrua 19-a jarcento"}, {"text_idx": "#000009", "text": "C\u0302iu amaskomunikilo havas siajn proprajn enhavspecojn, kreivajn artistojn, teknikistojn, kaj komercmodelojn.\nEkzemple, la Interreto inkludas blogojn, podkastoj, retejoj, kaj diversaj aliaj teknologioj konstruis sur la g\u0302enerala distribua reto.\nLa sesa kaj sepa amaskomunikilaro, Interreto kaj pos\u0302telefonoj, ofte estas rilatis al kolektive kiel cifereca amaskomunikilaro;\nkaj la kvara kaj kvina, radio kaj televido, kiel radielsenda amaskomunikilaro.\nKelkaj argumentas ke videoludoj evoluis en klaran masformularon de amaskomunikilaro."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Dum telefono estas dudirektakomunikada aparato, amaskomunikiloj komunikas kun granda grupo.\nKrome, la telefono transformis en pos\u0302telefonon kiu estas provizita per retaliro.\nDemando ekestas c\u0302u tio faras c\u0302elon telefonas amaskomunikilon au\u0306 simple aparato kutimis aliri amaskomunikilon (la Interreto).\nEkzistas nuntempe sistemo de kiu vendantoj kaj anoncantoj povas frapeti en satelitojn, kaj radielsendajn reklamvideojn kaj anoncojn rekte al pos\u0302telefonoj, nepetitaj de la uzanto de la telefono.\n[ citaj\u0302o bezonis ] Tiu dissendo de maso anoncanta al milionoj da homoj estas alia formo de amaskommunikado."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Videoludoj ankau\u0306 povas esti evoluantaj en amaskomunikilon.\nVideoludoj (ekzemple masive multiludanto rete rolludoj (MORPGoj), kiel ekzemple RuneScape ) disponigas oftan videoludadotravivaj\u0302on al milionoj da uzantoj c\u0302ie sur la globo kaj peras la samajn mesag\u0302ojn kaj ideologiojn al c\u0302iuj siaj uzantoj.\nUzantoj foje partumas la travivaj\u0302on unu kun la alia s\u0302ajnigante esti enretaj.\nEkskludante la Interreton tamen, estas kritikinde c\u0302u ludantoj de videoludoj havas oftan travivaj\u0302on kiam ili ludas la ludon individue.\nEstas eble diskuti en bonega detalo la okazaj\u0302ojn de videoludo kun amiko kun kiun oni neniam ludis, c\u0302ar la travivaj\u0302o estas identa al c\u0302iu.\nLa demando, tiam, estas c\u0302u tio estas formo de amaskommunikado."}, {"text_idx": "#000012", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] Karakterizaj\u0302oj"}, {"text_idx": "#000014", "text": "\"[C] omprise'oj kaj teknikaj kaj instituciaj metodoj de produktado kaj distribuo\" - Tio estas evidenta dum la historio de amaskomunikiloj, de presaj\u0302o g\u0302is la Interreto, c\u0302iu tau\u0306ga por komerca servaj\u0302o\nImplikas la \" varigon de simbolaj formoj\" - kiam la produktado el materialoj dependas de it kapablo produkti kaj vendi grandajn kvantojn de la laboro;\nc\u0302ar radiostacioj dependas sia akurate vendita al anoncoj, tiel ke ankau\u0306 gazetoj fidas je sia spaco pro la samaj kialoj\n\"[S] eparatkuntekstoj inter la produktado kaj akcepto de informoj\"\nG\u0302ia \"atingo al tiuj \"longe forigis\" en tempo kaj spaco, en komparo al la produktantoj\"\n\"[mi] nformation-distribuo\" - \"unu al multaj\" formig\u0302as de komunikado, per kio produktoj estas amasproduktitaj kaj disvastigitaj al granda kvanto de spektantaroj"}, {"text_idx": "#000016", "text": "C\u0302efkomunikiloj estas distingitaj de alternativa amaskomunikilaro memstare enhavo kaj sinteno.\nAlternativa amaskomunikilaro ankau\u0306 estas \"amaskomunikilo-\" ellasejoj en la senco ke ili uzas teknologion kapablan je atingado de multaj homoj, ec\u0302 se la spektantaro ofte estas pli malgranda ol la c\u0302eftendenco."}, {"text_idx": "#000017", "text": "En ofta uzokutimo, la esprimo \"maso\" ne indikas ke antau\u0306fiksita nombro da individuoj ricevas la produktojn, sed prefere ke la produktoj estas haveblaj en principo al pluropo de ricevantoj."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Amaskomunikiloj estas distingitaj de loka amaskomunikilaro per la nocio ke dum amaskomunikilceloj por atingi tre grandan merkaton, kiel ekzemple la tuta populacio de lando, lokaj novaj\u0302elsendoj al multe pli malgranda populacio kaj areo, kaj g\u0302enerale temigas regionan novaj\u0302on prefere ol tutmondaj okazaj\u0302oj.\nTria speco de amaskomunikilaro, specialaj\u0302o-amaskomunikilaro, zorgas pri specifa demografio, kiel ekzemple specialaj\u0302kanaloj en televido ( sportkanaloj, pornokanaloj, ktp.).\nTiuj difinoj ne enkadrig\u0302as en s\u0302tono, kaj g\u0302i estas ebla ke au\u0306dvida butiko por estus promociita en statuso de loka au\u0306dvida butiko g\u0302is tutmonda au\u0306dvida butiko.\nKelkaj loka amaskomunikilaro, kiuj prenas intereson en s\u0302tato au\u0306 provincan novaj\u0302on, povas ekstari al eminenteco pro sia esploranta j\u0302urnalismo, kaj al la prefero de la loka regiono de g\u0302isdatigoj en nacia politiko prefere ol regiona novaj\u0302o.\nLa Gardanto , antau\u0306e konata kiel la Manc\u0302estro-Gardanto, estas ekzemplo de unu tia au\u0306dvida butiko;\npost kiam regiona c\u0302iutaga gazeto, La Gardanto estas nuntempe nacie respektata artikolo."}, {"text_idx": "#000020", "text": "La sekvencado de enhavo en elsendo estas nomita horaro.\nKun c\u0302iuj teknologiaj klopodoj kelkaj terminoj kaj slango formig\u0302is.\nBonvole vidu la listo de dissendi ke esprimoj por glosaro de esprimoj uzis."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Radio- kaj televidprogramoj estas distribuitaj super frekvencbendoj kiuj en Usono estas tre reguligitaj.\nTia reguligo inkluzivas persistemon de la larg\u0302o de la grupoj, intervalo, licencante, specoj de riceviloj kaj dissendiloj uzis, kaj akcepteblan enhavon."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Kablatelevidaj programoj ofte estas dissenditaj samtempe per radio kaj televidprogramoj, sed havas pli limigite spektantaro.\nKodigante signalojn kaj postulante kablan transformilkeston c\u0302e la lokoj de individuaj ricevantoj, kablo ankau\u0306 rajtigas abon-bazitajn kanalojn kaj lau\u0306spektapagajn servojn."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Dissendadorganizo povas dissendi plurajn programojn samtempe, tra pluraj kanaloj ( frekvencoj), ekzemple BBC One kaj Duo.\nAliflanke, du au\u0306 pli da organizoj povas dividi kanalon kaj c\u0302iu uzas g\u0302in dum fiksan parton de la tago, kiel ekzemple la Bildstria sendostacio / Plenkreskulnag\u0302ado.\nCifereca radio kaj dig\u0302ita televido ankau\u0306 povas elsendi multipleksitan programadon, kun pluraj kanaloj kunpremite en unu ensemblon."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Kiam dissendado estas farita per la Interreto la esprimon retgisado estas ofte uzita.\nEn 2004, nova fenomeno kiam okazis kelkaj teknologioj kombinitaj por produkti podkastadon.\nAdam Curry kaj liaj partneroj, la Podshow , estas c\u0302efpropagandantoj de podkastado."}, {"text_idx": "#000025", "text": "La termino 'film ampleksas filmojn kiel individuaj projektoj, same kiel la kampo g\u0302enerale.\nLa nomo venas de la fotografia filmo (ankau\u0306 nomita krudfilmo), historie la primara medio por registri kaj elmontri filmojn.\nfilmoj (au\u0306 j\u0302us bildoj kaj \"bildo\"), la filmindustrio, fotoplais, la kinejo, bildekspozicioj, filmoj, kaj ofte filmoj."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Filmoj estas produktitaj registrante homojn kaj objektojn per fotiloj, au\u0306 kreante ilin uzante animacioteknikojn kaj/au\u0306 specialefektojn.\nFilmoj konsistas el serio de individuaj kadroj, sed kiam tiuj bildoj estas montritaj en rapida sinsekvo, iluzio de movig\u0302o estas kreita.\nFlagri inter kadroj ne vidig\u0302as pro efiko konata kiel persisto de vizio, per kio la okulo retenas vidan bildon por frakcio de sekundo post kiam la fonto estis forigita.\nAnkau\u0306 de signifo estas kiun kau\u0306zas la percepton de movig\u0302o: psikologia efiko identigita kiel beta-movado."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Filmo estas pripensita fare de multaj [ kiu?\nfilmoj distras, edukas, lumigas, kaj inspiras spektantarojn.\nC\u0302iu filmo povas ig\u0302i tutmonda altiro, precipe kun la aldono de dublado au\u0306 subtekstoj kiuj tradukas la filmmesag\u0302on.\nFilmoj ankau\u0306 estas artefaktoj kreitaj fare de specifaj kulturoj, kiuj reflektas tiujn kulturojn, kaj, en victurno, influas ilin."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Videoludo estas komputil-kontrolita ludo en kiu videekrano, kiel ekzemple ekrano au\u0306 televido, estas la primara religaparato.\nLa esprimo \"komputilludo\" ankau\u0306 inkludas ludojn kiuj elmontras nur tekston (kaj kiuj povas, tial, teorie esti intrigitaj je teleksilo) au\u0306 kiuj utiligas aliajn metodojn, kiel ekzemple sono au\u0306 vibrado, kiel sian primaran religaparaton, sed ekzistas tre malmultaj novaj ludoj en tiuj kategorioj.\nC\u0302iam devas ankau\u0306 ekzisti iu speco de endatenigilo, kutime en la formo de butono /stirstango kombinaj\u0302oj (sur arkadludoj), klavaro kaj muso- / trakpilk kombinaj\u0302o (komputilludoj), regilo ( komputilludoj), au\u0306 kombinaj\u0302o de iu da c\u0302i-supra.\nAnkau\u0306, pli esoteraj aparatoj estis uzitaj por enigaj\u0302o, ekz., la decidpropono de la ludanto.\nKutime ekzistas reguloj kaj celoj, sed en pli nelimigitaj ludoj la ludanto povas esti libera farendaj\u0302o kion ajn ili s\u0302atas ene de la limigoj de la virtuala universo."}, {"text_idx": "#000029", "text": "En ofta uzokutimo, \" arkadludo \" rilatas al ludo dizajnita por esti ludita en establado en kiu patronoj pagas por intrigi je po-uza bazo.\n\"Komputilludo\" au\u0306 \" komputilludo \" rilatas al ludo kiu estas ludita sur persona komputilo.\nKomputilludo \" rilatas al tia kiu estas intrigita je aparato specife dizajnite por la uzo de tia, interagadante per norma televidilo.\n\"Videoludo\" (au\u0306 \"videoludo\") evoluigis en ombrelan frazon inkluzive de kiu ampleksas la diritan kune kun iu ludo direktig\u0302is al iu alia aparato, sed ne limigita al, progresintaj kalkuliloj, pos\u0302telefonoj, PDAoj, ktp."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Sonregistraj\u0302o kaj reproduktado estas la elektra au\u0306 mekanika rekreo kaj/au\u0306 plifortigo de sono, ofte kiel muziko.\nTio implikas la uzon de audiekipaj\u0302o kiel ekzemple mikrofonoj, registrante aparatojn, kaj lau\u0306tparolilojn.\nDe fruaj komencoj kun la invento de la fonografo uzanta sole mekanikajn teknikojn, la kampo avancis kun la invento de elektra registrado, la amasproduktado de la 78 disko, la magnetan dratregistrilon sekvitan per la magnetofono, la vinila diskego.\nLa invento da la kompakta kasedo en la 1960-aj jaroj, sekvitaj per la Pos\u0302kasedilo de Sony, donis gravan akcelon al la amasdistribuado de muzikregistradoj, kaj la inventon de cifereca registrado kaj la lumdiskon en 1983 alportitaj masivaj plibonigoj en krudeco kaj kvalito.\nLa plej lastatempaj evoluoj estis en ciferecaj au\u0306dio-ludiloj."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Albumo estas kolekto de rilataj au\u0306diosurbendigadoj, liberigitaj kune al publiko, kutime komerce."}, {"text_idx": "#000032", "text": "La esprimo rekorda albumo originis de la fakto tiuj 78 RPM\ndiskodiskoj estis konservitaj kune en libro simila al fotalbumo.\nLa unua kolekto de diskoj se temas pri esti nomita \"albumo\" estis Nutcracker Suite de C\u0302ajkovski, liberigo en aprilo 1909 kiel kvar-diska metita per Odeon-diskoj.\nG\u0302i kolportis por 16 s\u0302ilingoj - proksimume 15 \u00a3 en moderna valuto."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Muzikfilmeto (ankau\u0306 reklama filmeto) estas mallonga filmo au\u0306 vidbendo kiu akompanas kompletan muzikaj\u0302on, plej ofte kanto.\nModernaj muzikfilmetoj estis c\u0302efe faritaj kaj utiligitaj kiel surmerkatiga aparato celita por antau\u0306enigi la vendon de muzikregistradoj.\nKvankam la originoj de muzikfilmetoj iras reen multe plu, ili venis en sian propran en la 1980-aj jaroj, kiam la formato de Music Television estis bazita sur ili.\nEn la 1980-aj jaroj, perspektivo \"rokvideo\" ofte estis utiligita por priskribi tiun formon de distro, kvankam la esprimo maluzig\u0302is."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Muzikfilmetoj povas alg\u0302ustigi c\u0302iujn stilojn de filmproduktado, inkluzive de animacio, realbatalad filmojn, dokumentariojn, kaj ne-rakonta, abstrakta filmon."}, {"text_idx": "#000035", "text": "La Interreto (ankau\u0306 konata simple kiel \"la Reto\" au\u0306 malpli g\u0302uste kiel \"la Reto\") estas pli interaga medio de amaskomunikiloj, kaj povas esti nelonge priskribita kiel \"reto de retoj\".\nSpecife, g\u0302i estas la tutmonda, publike alirebla reto de interligitaj komputilaj retoj kiuj elsendas datenojn de pakaj\u0302eto s\u0302ang\u0302antajn uzi la norman IP (Ip).\nG\u0302i konsistas el milionoj da pli malgranda hejma, akademiulo, komerco, kaj registaraj retoj, kiuj kune portas diversajn informojn kaj servojn, kiel ekzemple retpos\u0302to, babilejon, prifajlas translokigon, kaj la interligitajn retpag\u0302ojn kaj aliajn dokumentojn de la Tutmonda Reto."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Kontrau\u0306e al iu komuna uzokutimo, la Interreto kaj la Tutmonda Reto ne estas sinonimaj: la Interreto estas la sistemo de interligitaj komputilaj retoj, interligitaj per kupraj dratoj, fibro-optikaj kabloj, sendrataj ligoj ktp.;\nla Reto estas la enhavo, au\u0306 la interligitaj dokumentoj, interligitaj per hiperligoj kaj URLoj.\nLa Tutmonda Reto estas alirebla tra la Interreto, kune kun multaj aliaj servoj inkluzive de retpos\u0302to, dosierpartumo kaj aliaj priskribis malsupre."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Direkte al la fino de la 20-a jarcento, la apero de la Tutmonda Reto markis la unuan epokon en kiu la plej multaj individuoj povis havi rimedon de malkovro sur skalo kompareblaj al tiu de amaskomunikiloj.\nIu ajn kun retejo havas la potencialon alparoli tutmondan spektantaron, kvankam servi al altaj niveloj de interrettrafiko dau\u0306re estas relative multekosta.\nEstas eble ke la pliig\u0302o de kunul-al-kunulaj teknologioj eble komencig\u0302is la procezon de igi la koston de bendolarg\u0302o mastrebla.\nKvankam vasta informkvanto, figuraj\u0302o, kaj komentaj\u0302o (t.e. \"enhavo\") estis haveblaj, estas ofte malfacile determini la au\u0306tentecon kaj fidindecon de informoj enhavita en retpag\u0302oj (en multaj kazoj, mem-publikigita).\nLa invento de la Interreto ankau\u0306 permesis al j\u0302usnovaj\u0302rakontoj atingi c\u0302irkau\u0306 la globo ene de minutoj.\nTiu rapida kresko de tuja, malcentra komunikado ofte estas rigardita kiel vers\u0302ajna s\u0302ang\u0302i amaskomunikilojn kaj g\u0302ian rilaton al socio."}, {"text_idx": "#000038", "text": "\"Kruc-amaskomunikilaro\" signifas la ideon de distribuado de la sama mesag\u0302o tra malsamaj amaskomunikilaj kanaloj.\nSimila ideo estas esprimita chefPaghoMondAktualajhindustrio kiel \"konverg\u0302o\".\nMultaj verkintoj komprenas plurmedian eldonadon por esti la kapablo publikigi en ambau\u0306 presas kaj sur la reto sen mana konverta iniciato.\nKreskanta nombro da sendrataj aparatoj kun reciproke malkongruaj datenoj kaj ekranformatoj faras ec\u0302 pli malfacila realigi la celon \"kreas unufoje, publikigas multajn\"."}, {"text_idx": "#000039", "text": "La Interreto rapide ig\u0302as la centro de amaskomunikiloj.\nC\u0302io ig\u0302as alirebla per la interreto.\nPrefere ol kolektado de gazeto, au\u0306 spektado de la je la 10a horo novaj\u0302oj, homoj povas registradi sur la interreto por ricevi la novaj\u0302ojn kiujn ili deziras, kiam ili deziras g\u0302in.\nEkzemple, multaj laboristoj au\u0306skultas al la radio tra la Interreto sidante c\u0302e sia skribotablo."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Ec\u0302 la eduka sistemo dependas de la Interreto.\nInstruistoj povas kontakti la tutan klason sendante unu retpos\u0302ton.\nIli povas havi retpag\u0302ojn sur kiujn studentoj povas ricevi alian kopion de la klaso skizas au\u0306 taskojn.\nKelkaj klasoj havas klasblogojn en kiujn studentoj estas postulataj por pos\u0302ti semajnj\u0302urnalon, kun studentoj gradigite en siaj kontribuoj."}, {"text_idx": "#000042", "text": "RSS estas formato por sindikatigado de novaj\u0302o kaj la enhavo de novaj\u0302-similaj ejoj, inkluzive de gravaj novaj\u0302ejoj kiel Dratumitaj, novaj\u0302-orientitaj komunumejoj kiel /dot, kaj personaj blogoj.\nG\u0302i estas familio de Retaj furag\u0302formatoj uzitaj por publikigi ofte g\u0302isdatigitan enhavon kiel ekzemple blogokontribuoj, novaj\u0302ofraptitoloj, kaj podkastas.\nRSS-dokumento (kiu estas nomita \"furag\u0302o\" au\u0306 \"interretsendo\" au\u0306 \"kanalo\") enhavas au\u0306 resumon de enhavo de rilata retejo au\u0306 la plenan tekston.\nRSS igas g\u0302in ebla ke homoj restus flank-al-flanke kun retejoj en au\u0306tomatigita maniero kiu povas esti pumpita en specialajn programojn au\u0306 filtritajn ekranojn."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Podkasto estas serio de cifereca-komunikildosieroj kiuj estas distribuitaj super la Interreto utiliganta sindikig\u0302sendojn por reludigo sur porteblaj multmediludiloj kaj komputiloj.\nLa esprimo podkasto, kiel elsendo, povas rilati au\u0306 al la serio de enhavo mem au\u0306 al la metodo de kiu g\u0302i estas sindikatigita;\nc\u0302i-lasta ankau\u0306 estas nomita podkasta.\nLa gastiganto au\u0306 verkinto de podkasto ofte estas nomitaj podkastanto."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Pos\u0302telefonoj estis lanc\u0302itaj en Japanio en 1979 sed ig\u0302is\nBaldau\u0306 la plej multaj formoj de amaskomunikilarenhavo estis lanc\u0302itaj sur pos\u0302telefonoj, tablojdoj kaj aliaj porteblaj aparatoj, kaj hodiau\u0306 la totalvaloro de amaskomunikilaro konsumita sur pos\u0302telefono vaste superas tiun de interretenhavo, kaj estis valora je pli ol 31 miliardoj da dolaroj en 2007 (fonto Informa).\nLa mova amaskomunikilarenhavo inkludas pli ol 8 miliardojn dolaroj da valoro de pos\u0302telefono (hurloj, ringdorsootonoj, vertonoj, MP3-dosieroj, karaokeo, muzikfilmetoj, muziko eksudanta servojn ktp.);\npli ol 5 miliardoj dolaroj da valoro de mova videoludado;\nkaj diversa novaj\u0302o, distro kaj reklamante servojn.\nEn Japaniaj pos\u0302telefonlibroj estas tiel popularaj ke kvin el la dek furorantaj presitaj libroj estis origine liberigitaj kiel pos\u0302telefonlibroj."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Revuo estas fojfoja publikaj\u0302o enhavanta gamon da artikoloj, g\u0302enerale financitaj reklamante kaj/au\u0306 ac\u0302eton de legantoj."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Revuoj estas tipe publikigitaj c\u0302iusemajne, bisemajnaj, c\u0302iumonate, dumonate au\u0306 kvaronjare, kun dato sur la kovro kiu estas progresado de la dato kiam g\u0302i estas fakte publikigita.\nIli ofte estas presitaj en koloro en lakpapero, kaj estas ligitaj kun mola kovro."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Revuoj falas en du larg\u0302kategoriojn: konsumantorevuoj kaj komercrevuoj.\nEn praktiko, revuoj estas subaro de periodaj\u0302oj, apartaj de tiuj periodaj\u0302oj produktitaj fare de sciencaj, artaj, akademiulo- au\u0306 specialintereseldonistoj kiuj estas abon-restriktitaj, pli multekostaj, mallarg\u0302e limigita en cirkulado, kaj ofte havas malgrandan au\u0306 neniun reklamadon."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Revuoj povas esti klasifikitaj kiel:"}, {"text_idx": "#000051", "text": "Gazeto estas publikaj\u0302o enhavanta novaj\u0302on kaj informojn kaj reklamadon, kutime presitan en malalt-kosta papero nomita gazeta papero.\nG\u0302i povas esti g\u0302enerala au\u0306 specialintereso, plejofte publikigis gazeton au\u0306 semajnj\u0302urnalon.\nLa unua presita gazeto estis publikigita en 1605, kaj la formo prosperis ec\u0302 spite al konkurado de teknologioj kiel ekzemple radio kaj televido.\nLastatempaj evoluoj sur la Interreto prezentas gravajn minacojn al g\u0302ia komercmodelo, aliflanke.\nPagita cirkulado malkreskas en la plej multaj landoj, kaj anoncenspezo, kiu konsistigas la plejparton de la enspezo de gazeto, s\u0302ang\u0302ig\u0302as de presaj\u0302o g\u0302is reta;\nkelkaj komentistoj, tamen, substrekas ke historie nova amaskomunikilaro kiel ekzemple radio kaj televido ne tute anstatau\u0306is ekzisti."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Subc\u0302iela amaskomunikilaro estas formo de amaskomunikiloj kiu konsistas el afis\u0302tabuloj, el signoj, afis\u0302oj lokis internen kaj ekstere de komercaj konstruaj\u0302oj /objektoj kiel butikoj/ busoj, flugante afis\u0302tabulojn (signoj en stupo de aviadiloj), aers\u0302ipojn, fumskribo, AR Advertising.\nMultaj komercaj anoncantoj uzas tiun formon de amaskomunikiloj dum anoncado en sportstadionoj.\nTabako- kaj alkoholproduktantoj utiligis afis\u0302tabulojn kaj alian subc\u0302ielan amaskomunikilaron grandskale.\nTamen, en 1998, la majstro Kompromisinterkonsento inter Usono kaj la tabakindustrioj malpermesis la afis\u0302tabulreklamadon de cigaredoj.\nEn C\u0302ikag-bazita studo en 1994, Diana Hackbarth kaj s\u0302iaj kolegoj rivelis kiel tabako- kaj alkohol-bazitaj afis\u0302tabuloj estis densaj en malric\u0302aj kvartaloj.\nEn aliaj urbaj centroj, alkoholo kaj tabakafis\u0302tabuloj estis multe pli densaj en afro-amerikanaj najbarecoj ol en blankaj najbarecoj."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Amaskomunikiloj ampleksas multe pli ol j\u0302us novaj\u0302o, kvankam g\u0302i foje estas neagnoskita lau\u0306 tiu maniero.\nG\u0302i povas esti uzita por diversaj celoj:"}, {"text_idx": "#000054", "text": "Lobiado, kaj por komerco kaj sociaj konzernoj.\nTio povas inkludi reklamadon, merkatigon, propagandon, propagandon, kaj politikan komunikadon.\nDistro, tradicie tra elfaroj de aktorado, muziko, sportoj, kaj televido montras kune kun distra literaturo;\nekde la malfrua 20-a jarcento ankau\u0306 tra vidbendo kaj komputilludoj.\nPublikservaj proklamoj kaj akutalarmoj (kiuj povas esti utiligitaj kiel politika aparato por komuniki propagandon al publiko)."}, {"text_idx": "#000055", "text": "J\u0302urnalismo estas la disciplino de kolektado, analizante, konfirmante kaj prezentante informojn koncerne aktualaj\u0302ojn, tendencojn, temojn kaj homojn.\nTiuj kiuj praktikas j\u0302urnalismon estas konataj kiel j\u0302urnalistoj."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Novaj\u0302-orientita j\u0302urnalismo foje estas priskribita kiel la \"unua malneto de historio\" (atribuita al Phil Graham), c\u0302ar j\u0302urnalistoj ofte registras gravajn okazaj\u0302ojn, produktante novaj\u0302artikolojn dum mallongaj templimoj.\nDum sub premo esti unua kun iliaj rakontoj, novaj\u0302medioj organizoj kutime redaktas kaj provlegas siajn raportojn antau\u0306 publikigo, adherante al la normoj de c\u0302iu organizo de precizeco, kvalito kaj stilo.\nMultaj novaj\u0302organizoj postulas fierajn tradiciojn de arang\u0302i registaroficistojn kaj instituciojn respondecaj al publiko, dum medjokritikistoj levis demandojn pri teni la gazetaron mem respondeca al la normoj de profesia j\u0302urnalismo."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Publikaj rilatoj estas la arto kaj scienco de administrado de komunikado inter organizo kaj g\u0302iaj esencaj publikoj por konstrui, administri kaj dau\u0306rigi g\u0302ian pozitivan bildon."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Eldonado estas la industrio koncernita kun la produktado de literaturo au\u0306 informoj - la agado de igi informojn haveblaj por publika vido.\nEn kelkaj kazoj, verkintoj povas esti siaj propraj eldonistoj."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Tradicie, la esprimo rilatas al la distribuado de presitaj verkoj kiel ekzemple libroj kaj gazetoj.\nKun la apero de ciferecaj informsistemoj kaj la Interreto, la amplekso de eldonado disetendig\u0302is por inkludi retejojn, blogojn, kaj similaj\u0302on."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Kiel komerco, eldonado inkludas la evoluon, merkatigon, produktadon, kaj distribuadon de gazetoj, revuoj, libroj, literaturaj verkoj, muzikaj verkoj, softvaron, aliajn verkojn traktantajn informojn."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Publikigo ankau\u0306 estas grava kiel lau\u0306leg\u0302a koncepto;\nkiel la procezo de donado de formala avizo al la mondo da signifa intenco, ekzemple, geedzig\u0302i au\u0306 eniri bankroton, kaj;\nkiel la esenca antau\u0306kondic\u0302o de povanta postuli kalumnion;\ntio estas, la kvazau\u0306a kalumnio havendaj\u0302o estanta publikigita."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Softvareldonisto estas eldon firmao en la softvarindustrio inter la ellaboranto kaj la distribuisto.\nEn kelkaj firmaoj, du au\u0306 c\u0302iuj tri el tiuj roloj povas esti kombinitaj (kaj efektive, povas ekzisti en ununura persono, precipe koncerne provprogramon)."}, {"text_idx": "#000066", "text": "La historio de amaskomunikiloj povas esti spurita reen al la tagoj kiam dramoj estis prezentitaj en diversaj maljunegaj kulturoj.\nTio estis la unuan fojon kiam formo de amaskomunikilaro estis \"elsendo\" al pli larg\u0302a spektantaro.\nLa unua eksmoda presis libron konatan estas la \" Diamanta Sutro \", presis en C\u0302inio en 868 p.K., kvankam estas klare ke libroj pli frue estis presitaj.\nMovebla argilspeco estis inventita en 1041 en C\u0302inio.\nTamen, pro la malrapida disvastig\u0302o de legopovo al la masoj en C\u0302inio, kaj la relative alta kosto de papero tie, la plej frua presita amaskomunikilo estis vers\u0302ajne eu\u0306ropaj popularaj presaj\u0302oj de proksimume 1400.\nKvankam tiuj estis produktitaj en enormaj nombroj, tre malmultaj fruaj ekzemploj pluvivas, kaj ec\u0302 la plej granda parto konata por esti presita antau\u0306 proksimume 1600 ne pluvivis.\nTiu formo de amaskomunikilaro komencig\u0302is en Eu\u0306ropo en la Mezepoko."}, {"text_idx": "#000072", "text": "En lia libro La Komercigo de Amerika Kulturo, Matthew P. McAllister diras ke \"bonevoluinta amaskomunikilarsistemo, denuncado kaj instruado siaj civitanoj, helpas al demokratiomovo direkte al sia ideala stato.\""}, {"text_idx": "#000073", "text": "kaj K. Viswanath identigis 3 c\u0302efajn efikojn au\u0306 funkciojn de amaskomunikiloj:"}, {"text_idx": "#000075", "text": "Ekde la 1950-aj jaroj, kiam kinejo, radio kaj televido komencis esti la antau\u0306baloto au\u0306 la nura fonto de informoj por pli granda kaj pli granda procento de la populacio, tiu amaskomunikilaro komencis esti konsideritaj centrajn instrumentojn de amaskontrolo.\nG\u0302is la punkto ke aperis la ideo ke kiam lando atingis altnivelan de industriigo, la lando mem \"apartenas al la persono kiu kontrolas komunikadojn.\""}, {"text_idx": "#000076", "text": "Amaskomunikiloj ludas signifan rolon en formado de publikaj perceptoj en gamo da gravaj temoj, ambau\u0306 tra la informoj kiu estas liverita tra ili, kaj tra la interpretoj ili lokas sur tiujn informojn.\nIli ankau\u0306 ludas grandan rolon en formado de moderna kulturo, per selektado kaj portretado de akurata aro de kredoj, valoroj, kaj tradiciojn (tuta vivmaniero), kiel realeco.\nTio estas, per portretado de certa interpreto de realeco, ili formas realecon por esti pli en linio kun tiu interpreto.\nAmaskomunikiloj ankau\u0306 ludas decidan rolon en la disvastig\u0302o da civiltumultagadoj kiel ekzemple kontrau\u0306registaraj manifestacioj, tumultoj, kaj g\u0302eneralajn strikojn.\nTio estas, la uzo de radio kaj televidoriceviloj faris la agitadinfluon inter grandurboj ne nur proksime de la geografia loko de grandurboj, sed ankau\u0306 proksime de proksimeco ene de la amaskomunikilo-distriburetoj."}, {"text_idx": "#000077", "text": "(decembro 2012) amaskomunikilfontoj, tra teorioj kiel enkadrigado kaj tagord-metado, povas influi la amplekson de rakonto kiel specialaj faktoj kaj informoj estas elstarigitaj ( amaskomunikila influo).\nTio povas rekte korelacii kun kiel individuoj povas percepti certajn grupojn de homoj, c\u0302ar la nura amaskomunikila kovrado kiun persono ricevas povas esti tre limigita kaj eble ne reflektas la tutan rakonton au\u0306 situacion;\nrakontoj ofte estas kovritaj por reflekti specialan perspektivon celi specifan demografian."}, {"text_idx": "#000079", "text": "Manko de loka au\u0306 specifa topika fokuso estas ofta kritiko de amaskomunikiloj.\nMaso da novaj\u0302medioj ellasejo ofte estas malvola kovri nacian kaj internacian novaj\u0302on pro g\u0302i devante servi kaj esti signifa por larg\u0302a demografia.\nKiel tia, g\u0302i devas s\u0302nursalti super multaj interesaj au\u0306 gravaj lokaj rakontoj c\u0302ar ili simple ne interesas la grandan plimulton de siaj spektantoj.\nEkzemplo donita per la retejo WiseGeek estas ke \"la log\u0302antoj de komunumo eble rigardos sian batalon kontrau\u0306 evoluo kiel kritikan, sed la rakonto nur altirus la atenton de la amaskomunikiloj se la batalo ig\u0302us kontestata au\u0306 se precedencoj de iu formo estus metitaj\"."}, {"text_idx": "#000080", "text": "La esprimo \"maso\" indikas ke la ricevantoj de amaskomunikilarproduktoj konsistigu vastan maron de pasivaj\u0302o, sennuancaj individuoj.\nTio estas bildo asociis kun kelkaj pli fruaj kritikoj de \"amaskulturo\" kaj massocio kiuj g\u0302enerale supozis ke la evoluo de amaskommunikado havis plejparte negativan efikon al moderna societa vivo, kreante specon de banalan kaj homogenan kulturon kiu distras individuojn sen defiado de ili.\nTamen, interaga cifereca amaskomunikilaro ankau\u0306 estis observitaj defianta la legad-restriktitan paradigmon de pli frue radielsenda amaskomunikilaro."}, {"text_idx": "#000081", "text": "prisigni la amaskomunikiloj kiel \"opiaj\u0302o de la masoj\", aliajn [ kiu?\nargumenti tio estas decida aspekto de homaj socioj.\nKomprenante amaskomunikilojn, oni tiam povas analizi kaj trovi pli profundan komprenante de onies populacio kaj kulturo.\nTiu valora kaj potenca kapablo estas unu kialo kial la kampo de amaskomunikilaro studas estas populara.\nKiel WiseGeek diras, \"observado, legado, kaj interagi kun la amaskomunikiloj de nacio povas disponigi indicojn en kiel homoj opinias, aparte c\u0302u varia sortimento de amaskomunikiloj alportas estas trairitaj\"."}, {"text_idx": "#000082", "text": "Ekde la 1950-aj jaroj, en la landoj kiuj atingis altnivelan da industriigo, la amaskomunikiloj de kinejo, radio kaj televido havas s\u0302losilan rolon en politika povo."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Nuntempa esplorado montras kreskantan nivelon de koncentrig\u0302o de amaskomunikilposedo, kun multaj amaskomunikilaj industrioj jam altagrade koncentrite kaj dominitaj per tre malmulto de firmaoj."}, {"text_idx": "#000084", "text": "Kiam la studo de amaskomunikiloj komencig\u0302is la amaskomunikilaron estis kompilita de nur-amaskomunikiloj kiu estas tre malsama amaskomunikila sistemo ol la socia amaskomunikil-imperio de la 21-a jarcento travivaj\u0302oj.\nKun tio en menso, ekzistas kritikoj kiuj amaskomunikiloj jam ne ekzistas, au\u0306 almenau\u0306 ke g\u0302i ne ekzistas en la sama formo kiel jes siatempe.\nTiu praformo de amaskomunikiloj surs\u0302miris filtrilojn kio la popolo estus eksponita en salutoj al \"novaj\u0302o\" ion tion malfacilas fari en socio de socia amaskomunikilaro."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Teoriulo Lance Bennett klarigas ke ekskludante kelkajn gravajn okazaj\u0302ojn en lastatempa historio, g\u0302i estas nekutima por grupo sufic\u0302e granda por esti etikedita maso, por esti spektanta la samajn novaj\u0302ojn per la sama komunikilo de amasproduktado.\nLa kritiko de Bennett de 21-a-jarcentaj amaskomunikiloj argumentas ke hodiau\u0306 g\u0302i estas pli ofta por grupo de homoj esti ricevanta malsamajn novaj\u0302historiojn, de tute malsamaj fontoj, kaj tiel, amaskomunikiloj estis reinventitaj.\nKiel diskutite supre, filtriloj estintuntaj aplikitaj al origina masmedias kiam la j\u0302urnalistoj decidis kio faris au\u0306 ne estus presita."}, {"text_idx": "#000088", "text": "Ne antau\u0306 longe, se vi volis usurpi politikan povon en lando, vi havis simple kontroli la armeon kaj la policon.\nHodiau\u0306 g\u0302i estas nur en la plej postig\u0302intaj landoj ke fas\u0302ismaj generaloj, en arang\u0302ado de puc\u0302od'etat, dau\u0306re uzas tankojn.\nSe lando donis altnivelan de industriigo la tutaj scens\u0302ang\u0302oj.\nLa tagon post la falo de H\u0302rus\u0302ts\u0302ov, la redaktistoj de Pravda, Izvestiia, la kapoj de la radio kaj televido estis anstatau\u0306igitaj;\nal la armeo ne estis telefonita.\nHodiau\u0306 lando apartenas al la persono kiu kontrolas komunikadojn."}, {"text_idx": "#000094", "text": "Amaskomunikilo estas iu ajn ilo, per kiu eblas peri mesag\u0302on al vasta publiko. Ekzemploj de amaskomunikiloj estas la televido, la radio, kaj la gazeto. Ili ebligas modernajn fenomenojn kiel la propagando kaj la popola kulturo. La dokumentoj de la katolika Eklezio au\u0306 aliaj institucijo preferas uzi la esprimon sociaj komunikiloj, kio celas pluteni la trompan sintenon, ke amaskomunikiloj ne klopodas propagandi, sed nur malavare informi al la ricevontoj."}, {"text_idx": "#000095", "text": "La amaskomunikiloj estas instrumentoj en konstanta evoluado. Tre probable la unua formo de komunikado inter homoj estis tiu de la signoj kaj signaloj uzitaj en la prahistorio, kies bildo en la kulturo estas la diversaj elmontroj de la prahistoria arto. La apero de la skribo kutime estas konsiderata kiel la komenco de la historio. De tiu momento, la ekonomiaj kaj sociaj s\u0302ang\u0302oj grave kondic\u0302is la naskig\u0302on kaj disvolvig\u0302on de la diversaj amaskomunikiloj, de tiuj ligitaj al la skribo kaj g\u0302ia mas\u0302inigo (presarto -15a jarcento-) g\u0302is la au\u0306dovidaj rimedoj ligitaj al la epoko de la elektro (unua duono de la 20a jarcento) kaj al la revolucio de la komputiko kaj la telekomunikado (scienca-teknika revolucio au\u0306 tria industria revolucio -de la dua duono de la 20a jarcento-), c\u0302iu el ili esencaj por la malsamaj fazoj de la nomita procezo de tutmondig\u0302o."}, {"text_idx": "#000097", "text": "La c\u0302efa intenco de la amaskomunikiloj estas, g\u0302uste, komuniki, sed lau\u0306 ties tipo de idearo au\u0306 intenco povas specialig\u0302i en: informi, eduki, transdoni, amuzi, formi opinio, instrui, kontroli, ktp. Evidente la bezonoj de la sendinto kaj de la ricevonto ne nepre kongruas: tiele la ricevanto kutime serc\u0302as informon, dum la sendinto profitas tiun neceson por aldoni al tio sian propran komunikan bezonon au\u0306 intereson. Tio akrig\u0302as se konsideri, ke la serc\u0302anto estas plej ofte privatulo, dum la elsendanto estas entrepreno, korporacio, ric\u0302a posedanto, registaro ktp."}, {"text_idx": "#000098", "text": "Libro estas kolekto de unu au\u0306 pli da skribitaj verkoj, kutime presita en papero kaj bindita por protekti kaj organizi la materialon enhavatan. Kiel tia,ili estas unu el la plej malnovaj formatoj de disvastigo de informo kiun oni ankorau\u0306 konservas. Unu specifa tipo de libro au\u0306 libraro kiu ludas gravan rolon por la amaskomunikado estas la enciklopedio."}, {"text_idx": "#000099", "text": "La vorto j\u0302urnalo aperas en la Fundamento nur en ekzerco pri prononcado, kaj g\u0302ia senco ne estas difinita en la Fundamento. La Akademio de Esperanto g\u0302in oficialigis per la 1-a Oficiala Aldono, kaj agnoskis g\u0302in kiel fundamentan per la 8-a Oficiala Aldono. En la 1-a Oficiala Aldono la Akademio difinis la signifon de j\u0302urnalo per serio da similsonaj sed sence malkoheraj tradukoj, kiuj egalas al taggazeto (france), gazeto, ia ajn periodaj\u0302o (angle), revuo (germane kaj ruse), taggazeto, taglibro (pole). La komuna trajto de c\u0302iuj c\u0302i sencoj estas gazeto, kio farus la vorton malnecesa duoblaj\u0302o (c\u0302ar gazeto estas forte enradikig\u0302inta kaj pli klare Fundamenta por tiu senco). PIV2 atribuas al la vorto la francajn sencojn (taggazeto, taglibro, registrolibro)."}, {"text_idx": "#000100", "text": "Oni povus doni al la vorto pli g\u0302eneralan sencon surbaze de la vorto j\u0302urnalisto, kies senco estas pli g\u0302enerala kaj pli kohera internacie; tiam j\u0302urnalaro estus c\u0302iaj \u201eamasinformiloj\u201c (ne nur presitaj kiel \"gazetaro\"). Tamen g\u0302is nun tia uzo ne estas registrita."}, {"text_idx": "#000101", "text": "Gazeto estas perioda publikigaj\u0302o de konstanta grandeco (formato) kaj prezo, prezentanta c\u0302iajn novaj\u0302ojn. Plej ofte gazeto enhavas ankau\u0306 anoncojn, ekz. konatig\u0302ajn anoncojn, ofte literaturan tekston, eble krucvortenigmon au\u0306 s\u0302akproblemon. Sinonimo estas periodaj\u0302o. Specialaj gazetoj estas:"}, {"text_idx": "#000102", "text": "Taggazeto : gazeto kiu aperas plurfoje semajne (plej ofte c\u0302iutage krom dimanc\u0302e) kaj, lau\u0306 la aperritmo:\nSemajngazeto : gazeto kiu aperas unufoje semajne\nMonatgazeto : gazeto kiu aperas unufoje monate\nRevuo : ampleksa gazeto aperanta malpli ol c\u0302iutage, ofte dedic\u0302ita al limigita temaro kaj ofte bunte ilustrita\nRetgazeto : gazeto aperanta en Interreto kaj tie rekte legebla au\u0306 de tie els\u0302utebla."}, {"text_idx": "#000103", "text": "Kelkfoje oni uzas la vorton j\u0302urnalo por taggazeto au\u0306 por revuo, sed pro la nefiksiteco de la signifo de c\u0302i tiu vorto, g\u0302i estas evitinda (vidu c\u0302e J\u0302urnalo). Etimologie la vorto venas de nomo de monero (gazetta), kiu estis en Venecio la prezo de neregula publikigaj\u0302o, la unua aperinta en Italio, en 1536 : Gazetta di Venezia."}, {"text_idx": "#000104", "text": "Taggazeto estas gazeto kiu aperas plurfoje semajne, plej ofte c\u0302iutage krom dimanc\u0302e. G\u0302i estas malpeza kaj forj\u0302etebla eldonaj\u0302o, kutime presita sur malmultekosta papero, enhavanta novaj\u0302ojn pri variaj temoj. C\u0302i tiuj temoj povas inkluzivi politikajn eventojn, krimojn, sportojn, opiniojn, veterprognozojn, kaj tiel plu. En multaj modernaj taggazetoj ankau\u0306 pagitaj anoncoj kaj reklamoj prenas ampleksan lokon, fakte g\u0302i konstituas la c\u0302efan enspezon de la entrepreno. Nuntempe, taggazetoj estas unu el la c\u0302efaj amaskomunikiloj en evoluintaj socioj, same kiel televido, radio kaj Interreto."}, {"text_idx": "#000105", "text": "Revuo au\u0306 magazino estas ampleksa gazeto aperanta malpli ol c\u0302iutage kaj ofte dedic\u0302ita al limigita temaro. Foje revuoj nomig\u0302as \"magazinoj\", precipe kiam ili enhavas multe da bildoj. Revuoj tipe eldonig\u0302as semajne, dusemajne, monate, au\u0306 trimestre, kun dato sur la kovrilo kiu estas post la dato en kiu g\u0302i reale estas eldonita (ekzemple presita monato: junio, eldono jam je la 20-a de majo). Ili ofte estas presitaj kolore kaj sur brila papero kaj ilustritaj per multaj bildoj."}, {"text_idx": "#000106", "text": "La gazetoj ludis dekomence kaj ludas ankorau\u0306 gravan rolon por la disvastigo kaj funkciado de Esperanto (vidu sube)."}, {"text_idx": "#000107", "text": "Bildliteraturo estas arto en kiu io esprimig\u0302as per - kaj disvolvig\u0302as lau\u0306 - sinsekvo de bildoj (fotoj, desegnoj, ktp).\nOni foje konsideras, ke bildliteraturo estas hibrido inter literaturo kaj belarto, t. e. teksto kaj bildoj kiuj kune esprimas ion, disvolvig\u0302antan ofte lau\u0306 tempo. Tamen ekzistas kelkaj specimenoj, kiuj tute ne entenas tekstojn, kio montras ke la c\u0302efa eco kus\u0302as en la bildoj kaj ties sinsekvo (en tio g\u0302i pli parencas al kinarto).\nG\u0302i estas la plej nova artospeco, sed se oni akceptas senskriban neolitikan arton kaj bild-ornamitajn Egiptajn hieroglifojn kiel ties praformojn, g\u0302i apartenas al la plej malnovaj."}, {"text_idx": "#000108", "text": "Moderna bildliteraturo, kun ties kohero inter teksto, bildo kaj kronologio, devenas de komiksoj (s\u0302ercaj, amuzigaj bildrakontoj) en Usonaj gazetoj de la 19-a jarcento, kiuj siavice estis pluevoluo de pli fruaj politikaj satirdesegnoj en kiu oni uzis tekstojn interne de la bildoj, kaj c\u0302efe de pli praaj rakontoj sub formo de sinsekvoj de bildoj, sed kun teksto skribita aparte, kiel la Tapis\u0302o de Bayeux au\u0306 la Epinal-bildoj ."}, {"text_idx": "#000109", "text": "La telefono estas mekanismo de telekomunikado desegnita por transsendi konversaciojn pere de elektraj signaloj. C\u0302ar g\u0302i utilas c\u0302efe per rekta komunikado inter du komunikantoj kaj ne celas dekomence kolektivan ricevanton, g\u0302i povas esti konsiderata neamaskomunikilo. Tamen ekde la moderna apero de pos\u0302telefono kaj la sendado de amasaj mesag\u0302oj c\u0302u sonaj c\u0302u skribaj, tiu subite farig\u0302is normala amaskomunikilo. Ties uzado ludis gravan rolon en diversaj sociaj kaj politikaj movadoj kaj okazintaj\u0302oj de la komenco de la 21a jarcento."}, {"text_idx": "#000110", "text": "Telefono (kunmetaj\u0302o de la greklingvaj esprimoj \u03c4\u03b7\u0342\u03bb\u03b5, te\u0304le, \"malproksima\", kaj \u03c6\u03c9\u03bd\u03b7\u0301, pho\u0304ne\u0304, \"voc\u0302o\") estas aparato por interkomuniki au\u0306de kaj parole. Komunikadon inter telefonoj estigas telefoncentralo, al kiu telefonoj estas ligitaj diversmaniere: au\u0306 per konduktiloj, au\u0306 per radio. Historie, unue aperis konduktilaj telefonoj. Ili g\u0302is nun estas plej stabilaj funkcie, sed devigas uzon en difinita fiksa loko."}, {"text_idx": "#000111", "text": "Radio estas rektlinia brila strio, kiu eliras el lumanta korpo au\u0306 c\u0302iu el la apartaj rektliniaj elsendaj\u0302oj de c\u0302iu neluma fonto de energio, kau\u0306zante la radiadon. Origine, radiodissendado estis nomata \"sendrata telegrafado\", kio estis mallongigita al \"sendrata\" (angle \"wireless\") fare de britoj. La prefikso \"radio-\" en senco de transsendo estis unuafoje uzita en la vorto radiokonduktanto, kreita de franca fiziko E\u0301douard Branly en la jaro 1897, bazita sur la verbo verbo \"radiadi\" (latine \"radius\" signifas \"lumradio\")."}, {"text_idx": "#000112", "text": "Kino (vorto oficiala) estas arto de kinematografio (el la greka kine\u0301ma - movo kaj grafein - skribi). Dum kinematografio estas resuma nomo por c\u0302iuj agadoj rilataj al kamerao, filmo kaj filmado (produktado de filmoj, metodoj kaj procedoj de filma tekniko, organizado de distribuo, vendado). Kameraado estas fako pli speciala rilatante al la laboro de kameraisto. Kinematografio estas uzata ankau\u0306 pri filmoj kaj registrado de rapidaj movoj kun alta bilda frekvenco (ekz. esplorado de eksplodoj). La kino estas la c\u0302efa arto por la 20a jarcento kaj g\u0302i ig\u0302is nomata la sepa arto."}, {"text_idx": "#000113", "text": "Televido (mallongigo: TV) estas telekomunika sistemo, per kiu eblas sendi movig\u0302antajn bildojn kaj sonojn trans distanco. Etimologie, g\u0302i estas hibrida vorto, devenante el la greka bazvorto tele (signifanta \"malproksime\") kaj la latina video (signifanta \"mi vidas\")."}, {"text_idx": "#000114", "text": "La aparato, kiu ricevas kaj montras la sendatajn signalojn, nomig\u0302as televidilo. Al televido rilatas verboj spekti kaj zapi."}, {"text_idx": "#000116", "text": "Nuntempe la c\u0302efa problemo rilate ilin estas ilia koncentrigo en malmultaj ampleksaj \"imperioj\" kaj ties posedo fare de financaj potencoj, ankau\u0306 pli-malpli politike orientitaj lau\u0306 siaj interesoj. Tio estas ofte denuncata kiel malkongruanta kun demokratio, kaj libero kaj reprezenteco de la opinioj."}, {"text_idx": "#000117", "text": "La historio de amaskomunikiloj estas paralela al la historio de Esperanto mem. La unua apero de Esperanto okazis per publikigo de libro, la t.n. Unua Libro. Baldau\u0306 aperis la unua gazeto, kaj dum la unuaj jardekoj la disvastigo de la lingvo s\u0302uldig\u0302is al la amaskomunikiloj."}, {"text_idx": "#000118", "text": "Nuntempe ekzistas granda varieco de Esperanto-gazetoj kaj de libroj. Ekzistas c\u0302. deko da radiostacioj, kiuj elsendas kelkfoje en Esperanto, kutime iuj landaj au\u0306 de regionaj stacioj. La uzo de televido estas multe pli sporada, kaj nuntempe preskau\u0306 nur reta."}, {"text_idx": "#000119", "text": "Granda parto de la nuntempaj Esperanto-gazetoj estas eldonataj de UEA au\u0306 de ties membroorganizoj (TEJO kaj la landaj asocioj) au\u0306 alig\u0302intaj fakorganizoj (ILEI ktp.). Tiuj organizoj el la UEA-strukturo eldonas c\u0302. 90 % de la Esperanto-gazetoj, se oni kalkulas la eldonkvanton. Ekster la UEA-strukturo estas nur tre malmultaj gazetoj - ekzemple Sezonoj eldonas \"La Ondo de Esperanto\", LF-koop eldonas \"Heroldo de Esperanto\", \"Literatura Foiro\" kaj \"Femina\", SAT eldonas \"Sennaciulo\"-n."}, {"text_idx": "#000120", "text": "Tre ofte la gazetoj ne traktas politikajn temojn de ekster Esperantujo; kutime ankau\u0306 nur malofte ceterajn temojn de ekster Esperantujo. Pli malpli solaj esceptoj estas la gazetoj de SAT kaj la revuo Monato, kiun ekde 1988 eldonas Flandra Esperanto-Ligo. Politikaj temoj aperas do preskau\u0306 nur en SAT-gazetoj kaj en Monato."}, {"text_idx": "#000122", "text": "Pressnet: Amaskomunikiloj, J\u0302urnalismo kaj J\u0302urnalistoj\nIuj datoj en la historio de la kulturaj teknologioj\namuza kaj morda kritiko de nunaj gazetistoj"}]