[{"text_idx": "#000001", "text": "Novaj vortoj naskig\u0302as dum la pandemio"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Veraj lingvoj estas vivantaj estaj\u0302oj.\nIli ne estas rigide fiksaj, sed konstante evoluas, s\u0302ang\u0302ig\u0302as kaj adaptig\u0302as al la homaj socioj kaj g\u0302iaj kapricoj.\nAu\u0306 ili ne estas veraj, vivantaj lingvoj."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La brazila j\u0302urnalo \u201cFolha de Sa\u0303o Paulo\u201dpublikigis antau\u0306 nelonge interesan raporton pri la naskig\u0302o de novaj vortoj en Germanujo, dum la pandemio de la nova kronviruso.\nLau\u0306 informo de Instituto Leibniz de la Germana Lingvo, normale kreig\u0302as proksimume po 200 novaj vortoj en c\u0302iu jaro.\nDum la jaro 2020, oni kompilis pli ol 1200 vortojn, kiuj rilatas al la sankrizo - kaj la fenomeno ankorau\u0306 plu okazas."}, {"text_idx": "#000005", "text": "La germana lingvo estas konata kiel trezoro de grandegaj, preskau\u0306 neelparoleblaj vortegoj, formataj per kunmeto de du au\u0306 pli da vortoj por priskribi ion novan au\u0306 komuniki ion detale.\nFakuloj asertas, ke tia grandnombra kaj rapida kreado de novaj vortoj estas absolute neordinara, kaj rezultas de forta socia skuo, simila al milito."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Ne c\u0302iuj novaj germanaj vortoj registrig\u0302os en vortaroj, sed c\u0302iuj estas gravaj, c\u0302ar ili montras la funkcion de la lingvo por pli detala distingo de la okazaj\u0302oj c\u0302irkau\u0306 la homoj: se oni precize esprimas ion, tio signifas, ke oni precize komprenas g\u0302in.\nKrome, novaj vortoj foje helpas esprimi emociajn aspektojn, kiel timo kaj ekscitig\u0302o.\n\u201cAferoj, kiuj ne havas nomon, kau\u0306zas timon kaj senton pri malsekureco\u201d - asertis fakulo el la Instituto Leibniz.\n\u201cKlare kaj zorge esprimi tion, kion oni pensas kaj sentas estas tre grave.\u201d"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Jen kelkaj ekzemploj de novaj vortoj en la germana lingvo.\n(Mi petas pardonon, ke mi ne scipovas la germanan, do certe mi kripligos tiujn vortojn.)"}, {"text_idx": "#000009", "text": "\u201cMaskentrottel\u201d: \u201cidioto de la masko\u201d, nome homoj (inkluzive de iuj prezidentoj, tra la mondo...) , kiuj rifuzas surmeti bus\u0302maskojn dum la pandemio."}, {"text_idx": "#000010", "text": "\u201cNacktnase\u201d: homo, kiu per masko kovras nur la bus\u0302on, \u201cnudnazulo\u201d."}, {"text_idx": "#000012", "text": "\u201cImpfneid\u201d: envio pri homoj, kiuj jam ricevis la vakcinon."}, {"text_idx": "#000013", "text": "\u201cVirusbomber\u201d: homo au\u0306 institucio, kiu faciligas la vastig\u0302on de la pandemio, per neuzado de maskoj, kau\u0306zado de homaj amasig\u0302oj kaj malfaciligo de la disdonado de vakcinoj (denove, kiel iuj prezidentoj...)."}, {"text_idx": "#000018", "text": "La fenomeno de novaj vortoj en la germana lingvo estas konsiderata kiel signo pri la viveco de tiu lingvo.\nC\u0302u pandemiaj vortoj (au\u0306 vortkunmetoj) povas kreig\u0302i ankau\u0306 en Esperanto, kiu celas servi la tutan mondon?"}, {"text_idx": "#000019", "text": "To hear audio for this text, and to learn the vocabulary sign up for a free LingQ account."}]