[{"text_idx": "#000000", "text": "Lasta tradicie presita PIV aperos en 2020"}, {"text_idx": "#000001", "text": "La unua eldono de PIV aperis en 1970. La lasta tradicie presita eldono s\u0302ajne aperos tau\u0306ge por la 50-jara jubileo en 2020. La sekva eldono jam estos unuavice elektronika, ec\u0302 se dezirantoj povos mendi presitajn ekzemplerojn. G\u0302in redaktos akademiano Bertilo Wennergren."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Dum jardekoj Plena Ilustrita Vortaro, spite siajn prezon, pezon kaj amplekson, certe estis la plej populara libro en Esperantujo. La unua eldono, post heroa laboro gvidita de Gaston Waringhien, aperis c\u0302e Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) en 1970 kaj poste dufoje estis represita sens\u0302ang\u0302e."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Tute nova PIV, kun multaj kompletigoj, plibonigoj, kaj lau\u0306 iuj ankau\u0306 malbonigoj, aperis en 2002. Estis presitaj dumil ekzempleroj, kiuj jam post du jaroj estis finvenditaj."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Iom plibonigita versio de la nova PIV estis eldonita en 2005, same en dumil ekzempleroj. G\u0302i elc\u0302erpig\u0302is c\u0302e c\u0302iuj grandaj libroservoj en 2018."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Ekde 2012 funkcias ankau\u0306 reta versio de PIV, realigita per kunlaboro de SAT kaj Edukado@Interreto. Kvankam la reta versio estas senpage uzebla, plu estas dezirantoj ac\u0302eti presitan PIV-on. Por ili en 2020 aperos la lasta tradicie presita eldono de la klasika vortaro."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La nova eldono, PIV 2020, lau\u0306 informoj de SAT estos tre simila al la eldono de 2005. Estos tamen korektitaj kelkaj eraroj kaj aldonita informo pri radikoj oficialigitaj de la Akademio en 2007. La libro jam de iom da tempo estas prespreta, sed g\u0302ia apero prokrastig\u0302is pro la neceso rekontroli la teknikan kvaliton de la ilustraj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Gaston Waringhien tostas la pretig\u0302on de la manuskripto de la unua PIV en 1970."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Lau\u0306 fres\u0302a numero de Sennaciulo la nova eldono enhavos informon pri tio, ke akademiano Bertilo Wennergren pretas transpreni la redaktadon de la vortaro. Responde al demando de Libera Folio Bertilo Wennergren konfirmas la informon."}, {"text_idx": "#000010", "text": "\u2013 Mia rolo koncernas la sekvan eldonon, post kelkaj jaroj, kaj la retan version, kiun mi espereble sukcesos g\u0302isdatigi lau\u0306 PIV 2020 post ne troege longa tempo. Lau\u0306 mia plano mi unue transformos la tekston de PIV 2020 en ion rete uzeblan, kaj refaros Vortaro.net lau\u0306 tiu teksto, korektante c\u0302iujn cimojn c\u0302e Vortaro.net. Poste ekos laboro pri la sekva versio, kiu estos longperspektiva laboro. Subtenas min en c\u0302io c\u0302i SAT, E@I kaj ESF."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Bertilo Wennergren estas konata c\u0302efe pro sia \u201dPomego\u201d, Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko, sed ankau\u0306 pro la laboro, kiun li dedic\u0302is al Tekstaro de Esperanto. Nun li estos la c\u0302efredaktoro de la sekva versio de PIV, kaj lia plano estas, ke la vortaro estu profunde reviziita."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Lau\u0306 Bertilo Wennergren la c\u0302i-jare aperonta PIV 2020 kredeble estos la lasta tradicia papera eldono."}, {"text_idx": "#000018", "text": "\u2013 Mi ne havis efektivan rolon g\u0302is nun, sed miaj kritikaj notoj pri PIV (en mia TTT-ejo) evidente estis grava fonto por la revizioj jam en PIV 2005 kaj ec\u0302 pli en PIV 2020. Krome mia verko Roko kaj Popo influis PIV-on 2002."}, {"text_idx": "#000019", "text": "C\u0302u iam la vorto \u201dri\u201d aperos en PIV?"}, {"text_idx": "#000027", "text": "Aldoneti \"ri\" por la neduumuloj estas laux mi farinda kaj farebla. Sed tiu aldoneto ne devos s\u0302ang\u0302i la nunan Esperantan gramatikon.\n\"g\u0302i\" estas uzebla, sed ne nepre tre agrabla por la priparolata homo."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Nu, \"stulta ridindaj\u0302o\" kaj \"ridinda stultaj\u0302o\" ne estas kriterioj pri ghusta Esperanto. Tamen: Char la redaktoro de estonta PIV estas autoro de PMEG, nepre indas iom enfokusigi la kriteriojn pri lingva ghusteco uzitajn en PMEG:"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Andreas, c\u0302u mi bone komprenas, ke PMEG farig\u0302is lau\u0306 vi fundamenta kaj indas pli grandan atenton ol la libroj kaj vortoj de Zamenhof mem?"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Andreas, bonege. \ud83d\ude0d Dankon pro la klarigo, mi jam maltrankvilig\u0302is. \ud83d\ude31"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Mi ne subtenas \u201dri\u201d, sed nomi g\u0302in stultaj\u0302o bedau\u0306rinde ne kontribuas al la debato."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Mi konas plurajn homojn, kiuj identig\u0302as nek kiel viroj nek kiel inoj, kaj sekve ne volas esti nomataj per viraj au\u0306 inaj vortoj. Mi emas respekti la seksan identig\u0302o de aliaj personoj, do mi certe ne uzos \"li\" au\u0306 \"s\u0302i\" por tia persono. La vorto \"ri\" estas do tre utila por paroli pri tia persono."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Ri estas pronomo por c\u0302iuj. li kaj s\u0302i estas pronomo por minoritatoj \ud83d\ude09\nMi ofte trovis \u201dri\u201d tre utila, aparte en situacioj kiam mi simple ne konis la sekso de la alia persono (ekzemple interete)"}, {"text_idx": "#000048", "text": "Citaj\u0302o el PMEG: \"G\u0302iismo povas impresi kiel objektiga kaj ofenda. Aparte ofenda tia uzo povas esti, se oni uzas g\u0302i pri neduuma homo plu uzante li kaj s\u0302i por viraj kaj inaj personoj. Vidu ankau\u0306 ri kaj ria.\""}, {"text_idx": "#000051", "text": "En 1993 ni diskutis pri \"gi\" kaj \"ri\", sed \"ri\" venkis. Pasis jam 26 jaroj de tiam, ho ve."}, {"text_idx": "#000053", "text": "C\u0302u vi ankorau\u0306 memoras, kiuj argumentoj konsideritaj en 1993 kondukis al akcepto de \"ri\" kaj malakcepto de \"gi\"?"}, {"text_idx": "#000054", "text": "La demando ne estis direktita al mi, sed mi pensas ke \u201dri\u201d venkis hazarde. Kiam io ne estas vere planita, la fina rezulto estas iom hazarda. Vidu la naturajn lingvojn kompare kun Esperanto mem."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Tial mi pensas ke ankorau\u0306 estas tempo plani vere kaj profunde la enkondukon de nova pronomo. Do, \u201dgi\u201d havos bonan kapablon venki."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Tio estas bedau\u0306rinda. Mi opinias ke ankorau\u0306 estas tempo, c\u0302ar ne okazis akademia decido, nek aperis \"ri\" en PIV. Kiam \"ri\" aperos en tiuj verkoj, nur tiam estos tro malfrue."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Estas la epoko de narcisismo, kara. Epokoj pasas, Esperanto plu vivos."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Bonan tagon sinjoro. Estas vi akademiano, cxu ne?"}, {"text_idx": "#000064", "text": "Miaopinie, oni devus adopti \"ri\" nur por paroli pri la homoj kiuj identig\u0302as nek kiel viroj nek kiel inoj, sed ne por paroli pri nekonata ulo : jam la pronomo \"li\" estis uzita de Zamenhofo mem al tiu celo."}, {"text_idx": "#000068", "text": "La uzado de \"li\" por paroli pri nekonata ulo ne estas perfekta, sed g\u0302i estas almenaux zamenhofa.\nLa uzado de \"ri\" por paroli pri nekonata ulo havas la samajn ne-perfektaj\u0302ojn."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Neduumuloj ofte preferas priparolig\u0302i per seksneu\u0306tralaj vortoj. G\u0302uste tial multaj (sed ne c\u0302iuj) neduumuloj volas priparolig\u0302i per la pronomo \u201dri\u201d. La pronomo \u201dri\u201d ankau\u0306 estas utila por persono, kiu ankorau\u0306 dubas au\u0306 ne certas pri sia seksa identeco."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Insisti, ke \u201dri\u201d estas neneu\u0306trala kaj specife indikas neduumecon, estas historia reviziismo. G\u0302i proponig\u0302is en 1976 kiel neu\u0306trala pronomo kaj estas s\u0302atata de g\u0302iaj uzantoj g\u0302uste pro sia neu\u0306traleco."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Do \"ri\" estas neu\u0306trala tiel, kiel \"li\" estas neu\u0306trala."}, {"text_idx": "#000082", "text": "Nekredeble lerta, profunda, konvinka argumento \ud83e\udd23"}, {"text_idx": "#000083", "text": "Jes ja. Lerta, konvinka argumento, sen bazo en io ajn reala au\u0306 konkreta, farita nur por imponi kaj trudi onian volon. Jen sofismo."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Kaj estas ja narcisisme, ke vi pensus, ke la postulo respekti aliajn homojn samas al \"diktaturo.\" Vi estas infano, kiu ne volas plenkreskig\u0302i. George Orwell, kiu perforte rezistis la efektivan diktaturon de Francisco Franco, konsideris respekton de ies memidentoj kiel \"la plej ordinara gentileco,\" dirinte: \"Se c\u0302ino volas nomig\u0302i c\u0302ino kaj ne h\u0302ino, se skoto obj\u0302etas kontrau\u0306 la nomo Scotchman, au\u0306 se Negro postulas majusklan n-on, estas nur la plej ordinara g\u0302entileco fari kion oni petas. \""}, {"text_idx": "#000087", "text": "Orwell certe ne uzis la vortojn \"C\u0302ino\" kaj \"H\u0302ino\". (Li mals\u0302atis esperanton, cetere.) Kion li vere diris, c\u0302u Chinese kaj Chinaman?"}, {"text_idx": "#000088", "text": "\u00bbGeorge Orwell ... konsideris respekton de ies memidentoj kiel \"la plej ordinara gentileco,\" dirinte: \"Se c\u0302ino volas nomig\u0302i c\u0302ino kaj ne h\u0302ino, se skoto obj\u0302etas kontrau\u0306 la nomo Scotchman, au\u0306 se Negro postulas majusklan n-on, estas nur la plej ordinara g\u0302entileco fari kion oni petas.\"\u00ab"}, {"text_idx": "#000091", "text": "Tiu homo jam nomis neduumulojn \"narcisistoj,\" do meritis reciprokan traktadon."}, {"text_idx": "#000095", "text": "Tiun kontrau\u030cdiron mi ne komprenas."}, {"text_idx": "#000096", "text": "Vi diras, ke estas \"opinio\" ke neduumuloj reprezentas \"la epoko de narcisismo,\" kaj ke tiu \"opinio\" \"ne plac\u0302as al\" mi."}, {"text_idx": "#000097", "text": "Nu, estas mia opinio, ke Miko de Amsterdam estas stultulo. Mi trovas interesa kaj lumiga, ke nur mia opinio g\u0302enas vin. Por vi, estas tute akceptinde nomi tutan klason de homoj narcisistoj \u2013 tio ja estas nur \"opinio\" \u2013 sed neniel estas akceptinde insulti individuojn, kiuj insultas tutajn klasojn de homoj. Tio ne estas \"opinio,\" ial."}, {"text_idx": "#000098", "text": "Tiun kontrau\u0306diron mi plene komprenas. Iuj insultoj estas pli akceptataj ol aliaj, c\u0302ar insulti iajn homojn pro iaj kvalitoj (ekz. esti neduumaj) estas tute normala afero en nia socio. Kaj se iu reagas kontrau\u0306 \"normalaj\" insultoj per reciproka insulto, nur la reciproka insulto g\u0302enas homojn, kiuj ne multe pensas pri la banaleco de maljusteco. Au\u0306 ec\u0302 kiuj, fakte, konsentas kun la reakciuloj, sed ne volas profunde diskuti la aferon."}, {"text_idx": "#000099", "text": "Finfine vi diras, ke mi \"senatente\" nomis Mikon stultulo. Tio ne estas vera; mi insultis Mikon plenatente. Kiel mi jam diris, Miko gajnis tiun etikedon per sia parolac\u0302o kontrau\u0306 neduumuloj, islamanoj, judoj, ktp.. Mi neniel estas devigita elmontri la alian vangon post frapo je la unua. Vi rajtas fari tion lau\u0306plac\u0302e."}, {"text_idx": "#000100", "text": "Dankon por via detala respondo kaj klarigo. Mi (ne surprize) ne samopinias kun vi, sed mi pensas, ke mi nun eble iom pli bone komprenas vian (por mi unuavide senkoheran) sintenon."}, {"text_idx": "#000102", "text": "La \u201di\u201d de landnomoj kiel \u201dFrancio\u201d, \u201dJapanio\u201d, \u201dPortugalio\u201d kaj \u201dEtiopio\u201d sendube estas vera Esperanta morfemo (sufikso). Oni povas uzi g\u0302in kune kun c\u0302ia ajn gentonomo por formi landnomon sendepende de aliaj lingvoj. En ekz. \u201dPortugalio\u201d tio okazis. Tiu nomo estas klarigebla nur kiel aparta Esperanta kreaj\u0302o per sufikso. Tiu sufikso do estu tiel prezentata en vortaro."}, {"text_idx": "#000106", "text": "Bedau\u0306rinde PIV nun ne faras tiajn distingojn."}, {"text_idx": "#000107", "text": "Bonege, 2020 mi havos novan eldonon de PIV kaj Bertilo. Mi esperas ke la reta versio de PIV plibonig\u0302os, ekzemple oni povus ankau\u0306 montri vikipediaj artikoloj de vortoj."}, {"text_idx": "#000108", "text": "*PIV kaj PMEG, mi ne scias kial mi scribis bertilo, bedau\u0306ron"}, {"text_idx": "#000109", "text": "Diskuto pri la vortaro transiras al diskuto pri la vorto. Mi do adaptig\u0302u."}, {"text_idx": "#000110", "text": "Mi agnoskas, ke mi profunde abomenas \"ri\". Eble c\u0302ar g\u0302i ne estas parto de la lingvo, kiun mi lernis kaj respektas."}, {"text_idx": "#000111", "text": "Kaj tamen... oftege tra mia longa esperanta vivo mi sentis bezon(eg)on pri tia lingva rimedo kaj trovis min vortj\u0302onglanta por iel esprimi, kion mi volis diri, samtempe provante respekti la objektivan kaj subjektivan realon kaj redoni g\u0302ustan kaj neu\u0306tralan bildon per kiel eble plej malmultaj vortoj. Ne necesas emfazi, ke la vortj\u0302ongladoj ne c\u0302iam estis sukcesaj au\u0306 elegantaj."}, {"text_idx": "#000112", "text": "Do mia nuna skizofrenia sinteno estas: mi abomenas \"ri\" sed trovas ian tian (ne nepre tiun) rimedon utila. Ec\u0302 necesa. Kio ne signifas, ke mi uzos \"ri\". Malkohero? Revidu la adjektivojn c\u0302e mia sinteno."}, {"text_idx": "#000117", "text": "Bertilo, tio estus tre bona afero, ke la PIV estu disponebla lau\u0306 la permisilo CC BY-SA samkiel la PMEG. C\u0302u vi povas fari ion, por konvinki la SAT fari tion?"}, {"text_idx": "#000119", "text": "Chu la redaktoro(j) de estonta PIV kaptos la okazon, por marki ne oficialajn radikojn sinonimajn al oficialaj radikoj, klarvorte kiel \"formojn novajn\" (ekz. \"korus'\" / \"hhor'\"; \"meteologi' / meteorologi'\")?"}, {"text_idx": "#000120", "text": "Tiaokaze PIV farighus tiurilate kohera kun terminoj uzitaj en la Antauparolo al la Fundamento kaj OA8: Tie ekz. tekstas: \"Estas oficialigitaj la novaj formoj bug\u0302eto kaj proleto apud la jam oficialaj budg\u0302eto kaj proletario.\" ( )."}, {"text_idx": "#000121", "text": "Saluton al c\u0302iuj. Verdire mi pensas, ke \"ri\" jam havas sufic\u0302e longan vivon en E-o por aperi en vortaro. Se fidi la antau\u0306ajn komentojn, g\u0302i naskig\u0302is meze de la 70aj jaroj. G\u0302ia aperigo en PIV ne signifas, ke g\u0302i farig\u0302os oficiala: tutsimple oni konstatas, ke g\u0302i ekzistas en la lingvo kiel vivanta vorto kun sufic\u0302a dau\u0306ro. Kompreneble g\u0302ia uzo estas relative malofta kaj limigita. Aliflanke, neniu estas devigata uzi g\u0302in."}, {"text_idx": "#000122", "text": "Mi estus elektinta alian vorton, c\u0302ar fonetike \"ri\" kaj \"li\" tre proksimas, sed mia opinio kaj tiu de aliaj tute ne gravas, c\u0302ar, kiel dirite, la vorto jam longe vivas en la lingvo. G\u0302i ne plu estas eksperimenta elpensaj\u0302o de unuopulo au\u0306 ec\u0302 de eta grupo."}, {"text_idx": "#000123", "text": "Tamen min pli zorgigas aliaj aferoj en la novjarcenta PIV. Ekzemple, la kaoso enkondukita en botanikajn nomojn, kun abundaj neologismoj konfuzigaj, personaj elpensaj\u0302oj kaj intenca s\u0302ang\u0302o de signifoj (nun mi memoras pri \"persimono\", au\u0306 la antikvega, fundamenta \"milio\"). Vortaro devas enteni la efektive uzatan kaj uzitan lingvon, ne la personajn kapricojn de iu ajn, kiu devintus teni sin al la universalaj reguloj kaj praktiko regantaj en leksikografio. Tiu kaoso en botaniko absolute senvalidigas PIV en tiu kampo kaj devus esti la c\u0302efa kau\u0306zo de g\u0302ia reformo."}, {"text_idx": "#000124", "text": "Ankau\u0306 la mistera malapero de vortoj maltrankviligas min. Ekzemple, \"kolazioni\" (\"fari malgrandan mang\u0302on inter la tagmeza k la vespera\") kaj \"kolaziono\" (\"tia negrava mang\u0302o\"), kiuj legeblis en la unua PIV de 1970 kaj vanuis en la eldono de 2002. Ili aperis ankau\u0306, ekzemple, en la Grand dictionnaire espe\u0301ranto-franc\u0327ais de Waringhien (1976), Esperanto c\u0302ina vortaro de Zhang Hongfan (1987), Esperanto-korea vortaro de Hajpin Li (1991), Grande vocabolario Italiano-Esperanto de Carlo Minnaja (1996), Ampleksa Esperanto-Persa Vortaro de Aref Azari (2000), Gran Diccionario Espan\u0303ol-Esperanto de Fernando de Diego (2003) k.a.\nMi au\u0306dis la vorton \"kolaziono\" de bonaj parolantoj (Tacuo Hug\u0302imoto, iberaskolanoj...)."}, {"text_idx": "#000125", "text": "Pri la preparata nova eldono de PIV, la Lingva Komitato de Esperantio, \"ri\" kaj la pria silentado de la Akademio de Esperanto temas jena artikolo de HeKo:"}, {"text_idx": "#000126", "text": "Fascina stultaj\u0302o estas tiu artikolo. La unua miskompreno estas, ke \"ri\" estas transgenra. Tia g\u0302i tute ne estas (krom se la verkinto uzas \"transgenra\" por \"neduuma\", kio estus tre stranga). La dua miskompreno estas, ke apero en PIV konsitigas aprobon. En PIV estas multaj vortoj, kiuj estas prezentataj kiel evitindaj, kaj iuj aliaj, kiuj ne estas prezentataj tiel, sed kiuj devus esti."}, {"text_idx": "#000127", "text": "Krome la verkinto de la artikolo s\u0302ajnas pensi, ke temas pri la \"preparata nova eldono\". En g\u0302i tamen \"ri\" ne estos. Mi parolis pri la estonteco, pri iama posta eldono, pri kiu ekzistas nur tute provizoraj planoj."}, {"text_idx": "#000128", "text": "Bertilo: \"La unua miskompreno estas, ke 'ri' estas transgenra [...] La dua miskompreno estas, ke apero en PIV konsitigas aprobon.\"\nKaj chu vi, Bertilo, interpretas la normon tiel, ke uzado je \"ri\", kiel pronomo, entute bezonas ian antauan aprobon fare de autoritata centra institucio, por ke tia uzado estu rigardebla, kiel ne erara?"}, {"text_idx": "#000133", "text": "Legu lian tutan \"respondon\" jene :"}, {"text_idx": "#000134", "text": "Jes. Sed bv. rimarki, ke Z diris: \u00bbestUS regule\u00ab kaj \u00bbGRAMATIKE tute prava\u00ab. En la sama respondo Z dau\u0306rigis:"}, {"text_idx": "#000142", "text": "Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracionVenkado de ekzistadismaj krizoj per muziko: Karolina Cicha de PollandoMeksika kolektivo kiu piratas librojn por kundividi kulturon alfrontas blokadojn"}, {"text_idx": "#000143", "text": "Jubileoj kaj memordatoj en februaro 2023Anna Lo\u0308wenstein: Niaj atingoj kaj malsukcesoj dum 2022UK-108: 772 alig\u0302intoj el 51 landoj"}]