[{"text_idx": "#000000", "text": "Wikipedia's Infant as translated by GramTrans"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Bebo (de la latinaj\u0302o infans, signifanta \"nekapabla paroli\" au\u0306 \"senvorta\") estas la pli formala au\u0306 specialigita sinonimo por \" bebo \", la junegaj idoj de homo au\u0306 alia besto."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Novnaskito estas, en parollingva uzo, bebo kiu estas nur horoj, tagoj, au\u0306 supren al unu-monata malnovo.\nEn kuracistaj kuntekstoj, novnaskito au\u0306 neonato (de la latina, neonatus, novnaskito) rilatas al bebo en la unuaj 28 tagoj post naskig\u0302o;\nla esprimo validas por trofruaj, plena esprimo, kaj postmaturaj beboj;\nantau\u0306 naskig\u0302o, la esprimo \" feto \" estas uzita.\nLa esprimo \"bebo\" estas tipe aplikita al junaj infanoj inter unu monato en ag\u0302o de kaj unu jaro;\ntamen, difinoj povas varii kaj povas inkludi infanojn en ag\u0302o de g\u0302is du jaroj.\nKiam homido lernas c\u0302irkau\u0306pas\u0302i, la esprimo \" infaneto \" povas esti uzita anstatau\u0306e."}, {"text_idx": "#000003", "text": "En brita anglo, \"bebo\" estas esprimo kiu povas esti aplikita al lernantoj jarag\u0302aj inter kvar kaj sep.\nKiel lau\u0306leg\u0302a esprimo, \"infanag\u0302o\" dau\u0306ras de naskig\u0302o g\u0302is ag\u0302o 18."}, {"text_idx": "#000004", "text": "0 Tradukita artikolo 1 Fizikaj karakterizaj\u0302oj de novnaskito 1.1"}, {"text_idx": "#000005", "text": "La s\u0302ultroj kaj koksoj de novnaskito estas larg\u0302aj, la abdomeno protrudas iomete, kaj la armiloj kaj gamboj estas relative longaj kun respekto al la resto de sia korpo.\nEn unua mondnacioj, la meza totala korplongo da novnaskitoj estas 35.6-50.8 cm (14.0-20.0 in), kvankam trofruaj novnaskitoj povas esti multe pli malgrandaj.\nLa Apgar-poentaro estas kvanto de la transiro de novnaskito de la utero dum la unuaj minutoj post naskig\u0302o."}, {"text_idx": "#000006", "text": "En industrilandoj, la meza naskig\u0302pezo de plen-esprima novnaskito estas c\u0302irkau\u0306 3.4 kg ( 7 1 \u2044 2 funt.), kaj estas tipe en la vico da 2.7-4.6 kg (6.0-10.1 funt.)."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Dum la unuaj 5-7 tagoj post naskig\u0302o, la korpopezo de esprimo neonato malpliig\u0302as je 3-7%, [3] kaj estas plejparte sekvo de la absorbado kaj urinado de la likvaj\u0302o kiu komence plenigas la pulmojn, aldone al prokrasto de ofte kelkaj tagoj antau\u0306 mamnutri ig\u0302as efika.\nPost la unua semajno, sana esprimo neonatoj devus akiri 10-20 gramojn/tago."}, {"text_idx": "#000008", "text": "La kapo de novnaskito estas tre granda en proporcio al la korpo, kaj la kranio estas grandega relative al lia au\u0306 s\u0302ia vizag\u0302o.\nDum la plenkreska homa kranio estas proksimume unu sepono de la totala korplongo, la novnaskito temas pri 1\u20444.\nNormala kapcirkonferenco por plen-esprima bebo estas 33-36 cm c\u0302e naskig\u0302o.\nC\u0302e naskig\u0302o, multaj regionoj de la kranio de la novnaskito ankorau\u0306 ne estis transformitaj al osto, lasante \"molajn punktojn\" konataj kiel fontaneloj.\nLa du plej grandaj estas la romba antau\u0306a fontanelo, situanta c\u0302e la pintofrontparto de la kapo, kaj la pli malgranda triangul-forma malantau\u0306a fontanelo, kiu kus\u0302as c\u0302e la postkranio.\nPoste en la vivo de la infano, tiuj ostoj kunfandig\u0302os kune en naturprocezo.\nProteino nomita krispeceto kau\u0306zas la prokraston en la kraniofuzio de bebo."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Dum laboro kaj naskig\u0302o, la krania s\u0302ang\u0302formo de la bebo konveni tra la naskokanalo, foje iganta la infanon esti naskita kun misformita au\u0306 longforma kapo.\nG\u0302i kutime revenas al normalo sur sian propran ene de kelkaj tagoj au\u0306 semajnoj.\nSpecialaj ekzercoj foje konsilitaj fare de kuracistoj povas helpi la proceson."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Kelkaj novnaskitoj havas bonan, lanugan korphararon nomitan lanugo.\nG\u0302i povas esti precipe videbla sur la dorso, s\u0302ultroj, frunto, oreloj kaj vizag\u0302o de trofruaj beboj.\nLanugo malaperas ene de kelkaj semajnoj.\nBeboj povas esti naskita kun plenaj kapoj de hararo;\naliaj, precipe kau\u0306kazaj beboj, povas havi fajnegan hararon au\u0306 ec\u0302 povas esti kalvaj.\nInter just-hau\u0306taj gepatroj, tiu bona hararo povas esti blonda, ec\u0302 se la gepatroj ne estas.\nLa skalpo ankau\u0306 povas esti provizore kontuzita au\u0306 s\u0302velinta, precipe en senharaj novnaskitoj, kaj la areo c\u0302irkau\u0306 la okuloj povas esti s\u0302vela."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Tuj post naskig\u0302o, la hau\u0306to de novnaskito ofte estas grizeca g\u0302is malluma bluo en koloro.\nTuj kiam la novnaskito komencas spiri, kutime ene de minuto au\u0306 du, la koloro de la hau\u0306to atingas sian normalan tonon.\nNovnaskitoj estas malsekaj, kovritaj en strioj de sango, kaj kovrita per blanka substanco konata kiel verniksocaseosa, kiu estas hipotezita por funkcii kiel kontrau\u0306-bakteria bariero.\nLa novnaskito ankau\u0306 povas havi mongolajn punktojn, diversajn aliajn hau\u0306tmakulojn, au\u0306 sens\u0302eligantajn hau\u0306ton, precipe sur la pojnoj, manoj, maleoloj, kaj piedoj."}, {"text_idx": "#000012", "text": "La genitaloj de novnaskito estas pligrandigitaj kaj rug\u0302igita, kun viraj beboj havantaj nekutime grandan skroton.\nLa mamoj ankau\u0306 povas esti pligrandigitaj, ec\u0302 en viraj beboj.\nTio estas kau\u0306zita de nature okazanta patrinajn hormonojn kaj estas provizora kondic\u0302o.\nInoj (kaj ec\u0302 maskloj) povas fakte eligi lakton de siaj cicoj (foje nomitaj la lakto de sorc\u0302istino), kaj/au\u0306 sangan au\u0306 lakteca-similan substancon de la vagino.\nEn ambau\u0306 kazoj, tio estas konsiderita normala kaj malaperos kun tempo."}, {"text_idx": "#000013", "text": "La umbilika s\u0302nuro de novnaskito estas bluet-blanka en koloro.\nPost naskig\u0302o, la umbilika s\u0302nuro estas normale tranc\u0302ita, forlasante 1-2-colan stumpon.\nLa umbilika stumpo sekig\u0302os, s\u0302rumpos, malhelig\u0302os, kaj spontanee defalos ene de proksimume 3 semajnoj.\nTio poste ig\u0302os umbiliko post kiam g\u0302i resanigas.\nFoje, hospitaloj povas apliki trioblan tinkturfarbon al la umbilika stumpo por malhelpi infekton, kiu provizore povas kolorigi la stumpon kaj c\u0302irkau\u0306an hau\u0306topurpuron."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Beboj ploras kiel formo de baza instinkta komunikado.\nPloranta bebo povas esti provanta esprimi gamon da sentoj inkluzive de malsato, malkomforto, trostimulo, enuo, dezirantaj ion, au\u0306 solecon."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Mamnutrado estas la rekomendita metodo de mang\u0302igo per c\u0302iuj gravaj bebaj sanorganizoj.\nSe mamnutrado ne estas ebla au\u0306 dezirata, botelmang\u0302igo estas farita kun esprimita patrinlakto au\u0306 kun bebmang\u0302aj\u0302o.\nBeboj estas naskita kun suc\u0302anta reflekso permesanta al ili eltiri la lakton de la cicoj de la mamoj au\u0306 la cico de la bebbotelo, same kiel instinkta konduto konataj kiel radikado kun kiu ili elserc\u0302as la cicon.\nFoje nutristino estas dungita por nutri la bebon, kvankam tio estas rara, precipe en industrilandoj."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Adekvata mang\u0302konsumo en frua ag\u0302o estas decida por la evoluo de bebo.\nDe naskig\u0302o g\u0302is kvar monatoj, beboj devus konsumi patrinlakton au\u0306 nemodifitan laktanstatau\u0306aj\u0302on.\nC\u0302ar la dieto de bebo maturigas, bastonetmang\u0302aj\u0302ojn povas esti lanc\u0302ita same kiel frukto, legomoj kaj malgrandaj kvantoj de viando."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Beboj respondas al la sono de serpentsiblo, koleraj voc\u0302oj de plenkreskuloj, la kraketantaj sono de fajro, tondro, kaj la krioj de aliaj beboj.\nIli havas falon en korfrekvenco, iliaj okuloj palpebrumantaj, pliig\u0302is turni direkte al la parolantoj au\u0306 gepatro, c\u0302io el tiuj indikantaj ke ili pagis pli da atento.\nTio estas kredita per iuj esti evolua respondo al dang\u0302ero."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Studoj montris ke ke beboj kiuj estis la ricevantoj de pozitiva tus\u0302o travivas pli da avantag\u0302oj kiam ili formig\u0302as emocie kaj socie.\nEksperimentoj estis faritaj kun beboj g\u0302is kvar monatojn de ag\u0302o uzanta kaj pozitivan tus\u0302on (frotante au\u0306 karespremante) kaj negativan tus\u0302on (ens\u0302ovante, pinc\u0302ado au\u0306 tikleton).\nLa beboj kiuj ricevis la pozitivan tus\u0302on malpli ploris ofte kaj ankau\u0306 vokaligis kaj ridetis pli ol la beboj kiuj estis tus\u0302itaj negative.\nBeboj kiuj estis la ricevantoj de negativa tus\u0302ado estis interligitaj kun emociaj kaj kondutismaj problemoj poste en vivo.\nPli malalta kvanto de fizika perforto en plenkreskuloj estis malkovrita en kulturoj kun pli grandaj niveloj de pozitiva fizika tus\u0302ado."}, {"text_idx": "#000020", "text": "La bebo spertas multajn adaptig\u0302ojn al eksterutera vivo, kaj g\u0302iaj fiziologiaj sistemoj, kiel ekzemple la imunsistemo, estas malproksimaj de plene formig\u0302is.\nEblaj malsanoj kauzo de maltrankvilo dum la novnaskita periodo inkludas:"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Infanletaleco estas la morto de bebo en la unua jaro da vivo, ofte esprimita kiel la nombro da mortoj per 1000 vivaj naskig\u0302oj (bebmorta ofteco).\nGravaj kialoj de infanletaleco inkludas dehidratig\u0302on, infekton, denaskan misformig\u0302on kaj SIDS."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Tiu epidemiologia indikilo estas rekonita kiel gravega kvanto de la nivelo de sanservo en lando c\u0302ar g\u0302i estas rekte interligita kun la sanstato de beboj, infanoj, kaj gravedaj virinoj same kiel aliro al medicina prizorgo, sociekonomikaj kondic\u0302oj, kaj popolsan praktikoj."}, {"text_idx": "#000025", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] beboj evoluigas apartajn rilatojn al siaj patrinoj, patroj, gefratoj, kaj ne-familiaraj flegistoj.\nApud la diadaj alligaj rilatoj ankau\u0306 bona kvalito de la triadaj rilatoj (patrino- patro - bebo) estas grava por beba menshigienevoluo."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Multaj aviadkompanioj rifuzas eniron c\u0302ar c\u0302iuj beboj maljunig\u0302is malpli ol 7 tagojn (por enlandaj flugoj) au\u0306 14 tagojn por internaciaj flugoj.\nAsiana Flugkompanioj permesas al beboj suriri internaciajn flugojn c\u0302e 7 tagoj de ag\u0302o.\nGaruda Indonezio nuligas c\u0302iujn bebojn sub la ag\u0302o de 14 tagoj por suriri iujn ajn flugojn."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Delta Air Lines kaj Pinto-Flugkompanioj permesas al beboj vojag\u0302i kiam ili estas malpli ol 7 tagojn ag\u0302aj kiam ili prezentas kuracistan vojag\u0302adan aprobleteron.\nComair postulas leteron se la bebo estas 12 tagoj au\u0306 pli juna.\nSkywest ne permesos bebon malpli ol 8 tagojn ag\u0302a surs\u0302ipe."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Lulilo (American 'crib' and 'cradle', British 'cot') <asisprop> <select> <prop-part> <idf> <np-long> <nhead> PROP S NOM @N<"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Bebo estas junega infano, sed ankau\u0306 nomata suc\u0302infano, infaneto."}, {"text_idx": "#000035", "text": "En kelkaj kulturoj, bebo estas nur rigardata kiel homo post ritoj antropologie nomataj rito de \"trudo de nomo\". La bapto de beboj de kelkaj religioj kaj la \"prezentado\" de aliaj (kiel Spiritismo) estus modernaj restaj\u0302oj de tiuj ritoj."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Oni norme rigardas homon kiel bebon post g\u0302ia naskig\u0302o, tamen norme antau\u0306 la ag\u0302o de mars\u0302ado (antau\u0306 1-jarag\u0302o), kiam g\u0302i ankorau\u0306 portas vindotukojn. Naskota infano estas nomata feto ekde la kvara monato de gravedeco g\u0302is la naskig\u0302o, antau\u0306e embrio. Bebo povas esti knabo au\u0306 knabino, lau\u0306 la sekso. C\u0302ar bebo nutras sin per suc\u0302ado de lakto, oni nomas g\u0302in ankau\u0306 suc\u0302infano."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Dum bebeco, homoj kreskas rapide korpe kaj mense. Tamen, ili bezonas oftan zorgon kaj oftajn mang\u0302ojn."}]