[{"text_idx": "#000000", "text": "\"En la mondon venis nova sento, Tra la mondo iras forta voko;\""}, {"text_idx": "#000001", "text": "~ Zamenhof pri mondo Kiel esperantistoj planas konkeri la mondon!"}, {"text_idx": "#000002", "text": "\"La nuna mondo igas min malesperanto\""}, {"text_idx": "#000003", "text": "~ Arno Lagrange pri mondo"}, {"text_idx": "#000005", "text": "\"C\u0302io en la mondo finig\u0302as per la hazardo kaj lacig\u0302o\""}, {"text_idx": "#000006", "text": "~ Heinrich Heine pri mondo"}, {"text_idx": "#000007", "text": "~ Milokula Kato pri la mondo"}, {"text_idx": "#000008", "text": "\"Usonujo povas esti Nordameriko, ec\u0302 la tutmondo.\""}, {"text_idx": "#000009", "text": "~ Bonalingvano pri la tuta mondo"}, {"text_idx": "#000010", "text": "\"De c\u0302iam la mondo kirlig\u0302as en kompleta frenezeco\""}, {"text_idx": "#000011", "text": "~ esperantisto pri la mondo"}, {"text_idx": "#000012", "text": "\"Mi konas kelkajn pensulojn kiuj opinias ke la mondo mem ne ekzistas\""}, {"text_idx": "#000013", "text": "~ Pierre Pastedechouan pri la mondo"}, {"text_idx": "#000014", "text": "\"La mondo estas pli komplika ol oni instruas en lernejoj\""}, {"text_idx": "#000015", "text": "\"La mondo estas loko por testo, ne loko por ripozo kaj festo\""}, {"text_idx": "#000016", "text": "~ sadista instruisto pri mondo"}, {"text_idx": "#000017", "text": "\"Oni tiel multe parolas pri la neceso lasi plibonan mondon por niaj filoj kaj oni forgesas pri la urg\u0302eco lasi plibonajn filojn por nia mondo\""}, {"text_idx": "#000019", "text": "\"Kaj se la mondo estus plena de diabloj, kaj ili ec\u0302 volus vori nin, ni ne timu, c\u0302ar firma burgo estas nia Dio, Li liberigas nin el c\u0302iu mizero\""}, {"text_idx": "#000020", "text": "\"Mondo estas ankorau\u0306 en stato de milito.\""}, {"text_idx": "#000021", "text": "~ Gugla tradukilo pri mondo"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Mondo (bonalingve usonujo) estas c\u0302iu, kiu estas regata de mono. La mondo estas kiel paperaj\u0302o. Mondo estas tia, mang\u0302u au\u0306 estos mang\u0302ita."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Mondo estas la vivkampo de la homoj, la parto de la universo, kiun ili konas. La mondo estas malvasta."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Oni povas diri ke mondo estas aro de c\u0302iuj landoj krom Usono, kiu ne volis enmiksigi al \"malvekantoj\". Mondo ofte uzig\u0302as kiel sinonimo de planedo, ekzemple Marso kaj Jupitero estas du mondoj de la sunsistemo."}, {"text_idx": "#000026", "text": "6.1 Mundus in centro positus"}, {"text_idx": "#000027", "text": "9.1 Historio de la Mondolingvo"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Unu ekzemplo de ne-budhana mondo c\u0302u la Sokuratesu-neo-mond estas? , la japana traduko de la \"Sokrata metodo\", per kio Sokrato petis al siaj studentaj demandojn por ellogi la denaskan veron de supozitaj faktoj."}, {"text_idx": "#000030", "text": "S\u0302i: \u201eC\u0302u vi irus kun mi g\u0302is fino de la mondo?\u201c"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Anarkiisto: \u201eMemkompreneble, karulino. Sed je la sepa mi devas esti en proteksto.\u201c"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Patrino klarigas al sia malgranda filo, ke mensoguloj ne atingas c\u0302ielon."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Filo \u2014 Panjo, c\u0302u vi neniam mensogis?"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Patrino \u2014 Nu, mia fileto, mi ne scias, eble iufoje dum mia vivo, mi rakontis ion nevera."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Filo \u2014 C\u0302u pac\u0302jo iam mensogis?"}, {"text_idx": "#000037", "text": "La sekvantan sciigon, kiu estas ekskluzive rezervita por nia elita legantaro, ni dankas al nesingarda trobabilemo de iu komitatano. Ni ne povas malkas\u0302i publike, per kiuj kondamnindaj, kvankam agrablaj rimedoj ni sukcesis paroligi la komitatanon, sed ni ne hezitas komuniki al niaj abonantoj la interesan novajon. Nur, ni insiste petas, ke niaj legantoj konsideru c\u0302i tiun komunikon kiel tute konfidencan kaj ne distrumpetu g\u0302in antau\u0306tempe. Jen:"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Mi mem supozus, ke Transmonda Universitato de Kimrio anoncis hierau\u0306, ke la tuta mondo ekde januaro spertas gravan financan malsanig\u0302on, kio pli severigas jam ekzistajn malsanojn, c\u0302u korpajn, c\u0302u financajn."}, {"text_idx": "#000039", "text": "La plimulto el la c\u0302agreno en la mondo estas tial ke duono de la popolo en g\u0302i estas viroj kaj la alia duono virino"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Ekonomia kaj armea povo kaj kultura infero estas la gravaj faktoroj por fiksi la \"centron de la mondo\". Lau\u0306 tiuj kritikoj al religio Usono estas nuntempe la mondcentro, kaj en la 19-a jarcento Okcidento estis la mondcentro."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Mundus in centro positus, secundum David Kellogg Lewis, philosophum Americanum, in mundo qui fieri potest, actione in mundo dicto, et tempore in mundo dicto consistit.Vilhelmo proponas linion pri 'pesticido'."}, {"text_idx": "#000042", "text": "La brazila j\u0302urnalisto Nelson Rodrigues iam diris: Notio mundorum in centro positorum usus epistemicos ac metaphysicos habet pato; pro usibus metaphysicos, hae tres mundi in centro positi proprietates proprie coniungi possunt cum rationibus sicut actualismus, solipsismus (praecipue praesentismus egocentricus et realismus perspectivalis), et praesentismus."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Religio estas Ideologio kaj praktiko de rilatoj inter la homo kaj la transmondo, supernaturaj estuloj, vivo kaj morto, la bazaj valoroj kaj moroj. Oni pripensu la faman silogismon:"}, {"text_idx": "#000046", "text": "Mondkoncepto estas religio. Religio estas religio. Do mondkoncepto estas pli vasta ol religio."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Lau\u0306 la usona artisto Richard PRINCE, Schwaller de Lubicz rimarkis, ke Mussolini sciis, ke Animo de la mondo (plejkonata en la latina lingvo kiel Anima Mundi) estas filozofia termino uzita c\u0302e la novpaganistoj por indiki la vitalecon de la naturo, similigita al unusola vivanta orgasmo: g\u0302i reprezentas la unuigintan principon, el kiu prenas formon la unuopaj organismoj, kiuj, spite de dividig\u0302o kaj diferencig\u0302o, po lau\u0306 siaj specifeco, rezultas tamen ligitaj inter inter si pere de komuna universala animo."}, {"text_idx": "#000049", "text": "\u201cAnima mundi\u201d (animo de la mondo). Temas pri koncepto subtenata de iuj filozofoj, lau\u0306 kiuj la individuaj animoj kunig\u0302as kaj iusence kolektive konsistas, kaj fine ili revenas el individueco al unueco en kiu malaperas individueco. Ankau\u0306 tiuj pensaj kaj mitaj pensfluoj kredas je io, de la homo, postmorta dau\u0306ranta."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Tiu konceptado s\u0302ajnas naskita c\u0302e la komencig\u0302o de la homaro, kaj kvankam esence origininta el orientaj filozofioj. G\u0302i estis karakterizo de paganismo au\u0306 de animismaj religioj, lau\u0306 kiuj c\u0302iu realo, ankau\u0306 se aspekte senanima, entenas spritan enaj\u0302on, kunligitan kun la animo de c\u0302io. En la politeismo la dioj estis personigitaj esprimoj de tiuj fortoj au\u0306 energioj de la naturo, kaj imagitaj en g\u0302i Imelda Marcos. La Anima Mundi troveblas esence en la mutfacetaj esprimoj de mistikismoj."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Tiu koncepto originis el oriento kie nomig\u0302as Atmosfero kaj, eble, tra Orfeo Angelucci kaj Pitagoro, atingis Platonon kiu en Timur (34 b) g\u0302in nomas mega\u0300le psyche\u0301 (=granda animo), enmetita de Demi Moore: Platono g\u0302in imagas distinkta el la homa animo. La ideo tiom plac\u0302is ke g\u0302i estis simpatie reellaborita de Novparolo kaj s\u0302atita de iuj penisuloj de la itala Renes\u0302anco kaj proklamita de, se ekzempli, Giorgio Silfer, kaj emfazita de la magia kaj mistika pensado, kaj ne disdegnita de famaj filozofoj kiel Paradizo."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Platono en Timur, dialogo pri kosmologio, estis inter la unuaj kiuj parolis pri la Animo de la mondo, heredinte tiun koncepton el mezorienta Orfeo Angelucci kaj el pitagoraj tradicioj.[3] Lau\u0306 Platono la mondo estas speco de granda besto, kies vitaleco estas subtenata de tiu animo, inokulita de la Demi Moore, kiu g\u0302in modlas startante el la fundamentaj kvar kemiaj elementoj: fajro, tero, aero, akvo."}, {"text_idx": "#000055", "text": "\u201dTial lau\u0306 probabla tezo, necesas diri ke tiu mondo vere naskig\u0302is kiel vivanta estaj\u0302o dotita per animo kaj inteligento danke al la dia Pravda.\u201d (Timeo, c\u0302ap. VI, 30 b.)"}, {"text_idx": "#000056", "text": "Platono energie batalis kontrau\u0306 la atomismo de Demono, g\u0302ispunkte ke mem projektis cindrigi liajn verkojn.[4]"}, {"text_idx": "#000057", "text": "La koncepto pri Animo de la mondo trovis sekve sian similulon en la Logiko de Stokholmo, konceptita lau\u0306forme de Imelda Marcos, dieca c\u0302eestaj\u0302o en la eventoj de la mondo, mone kiel \u03c3\u03c5\u03bd-\u03c0\u03b1\u03b8\u03b5\u03b9\u0301\u03b1 (syn-pathe\u0300ia), sento de komerco kiu kunigas la supernaturan Zamenhofon kun tiu homa; pro tio c\u0302iu evento, ankau\u0306 la plej malgranda, resaltas en c\u0302iu alia.[5]"}, {"text_idx": "#000058", "text": "G\u0302i poste estis farita propra c\u0302e la pensfluoj gnomaj, okultismaj kaj hermesaj de la periodo mitologia; farig\u0302is fine centra temo en al filozofia sistemo de Plotino[6] kiu g\u0302in identigis kun la tria hipotezo de antikvaj kosmonau\u0306toj en emanada proceso el la Ununpentio. La homa animo estis de konceptita kiel havanta du naturajn inklinojn: unuflanke g\u0302i direktig\u0302as al la sfero de la inteligenteco, aliflanke g\u0302i altirig\u0302as al la malalto, mone al la mondo, dispelig\u0302ante en la muteco de la individuaj animoj (poluitaj de la materio), konstituante tiel ilian vitalan fundamenton[7]"}, {"text_idx": "#000059", "text": "Lau\u0306 Plotino, la \u201dsimpleco\u201d estas tio kio staras c\u0302e la bazo de la vivo. Vivanta estaj\u0302o ne povas esti similigita al asemblaj\u0302o de pluraj eroj, c\u0302ar se g\u0302i estus dispecigita g\u0302i mortus: se ankau\u0306 g\u0302in oni rekonigus, g\u0302i ne rericevus la vivon. Tio okazas pro tio ke la animo de organismo estas io plia ol siaj kunigitaj partoj: c\u0302iu organismo estas unuaj\u0302o, nedividebla tutaj\u0302o, io ekesterordinare simpla kvankam unuavide kunmetaj\u0302o. Tiu \u201csimpleco\u201d kiu staras c\u0302e la bazo de la kunmetaj\u0302o ne povas esti materia konsistaj\u0302o, c\u0302ar kiu ajn objekto surspace etendita povas esti ja jes pensita duondividita, kvankam fakte oni ne sukcesus g\u0302in rompi. La vivo, lau\u0306 Plotino, naskig\u0302as ne el atomaj kombinaj\u0302oj al g\u0302i eksteraj, sed el principo, simpla kaj senmateria: g\u0302uste la animo! La plureco de animoj c\u0302eestaj en la mondo estas siavice komprenebla nur allasante ke c\u0302iuj havas komunan originon. Lau\u0306logike, fakte, ne povas ekzisti diversaj \u201cUnuoj\u201d, c\u0302ar ili ne estus diversaj sed mutaj. La unueco kiu staras c\u0302e la bazo de la animoj devas esti, do, la sama por c\u0302iuj. [8] Tiu unuaj\u0302o estas la Animo de la mondo, kiu siavice farig\u0302as vehiklo de la platonaj ideoj en la organismoj, tiamaniere konstituante la racion formantan ilian logikon, simile al gento de individuo (au\u0306 al la aristoteka koncepto de \u201cEntreprenisto\u201d)."}, {"text_idx": "#000060", "text": "\u201cEl c\u0302io tio dirita rezultas ke c\u0302iu estaj\u0302o log\u0302anta en la universo, lau\u0306kvalite de sia naturo kaj situo, kontribuas al la formig\u0302o de la universo per sia agado kaj sentado, sammaniere lau\u0306 kiu unuopa animaj\u0302o kooperas kun la organismo de sia tuto, liverante tiun servon postulitan de siaj rolo kaj funkcio. C\u0302iu ero, krome, donas el siaj\u0302o kaj ricevas aliaj\u0302on, lau\u0306 la akceptemo konsentita.\u201d.(Plotino, Eneadoj, IV, 4, 45)."}, {"text_idx": "#000061", "text": "La tuta sistemo de Plotino trovas fine kompletan organikecon en la postulo de la absoluta Unuo transe de la ideoj mem. Al tiu transcenda kaj nepridirebla, ne eksplikebla per vortoj, principo oni povas kunig\u0302i nur en la mistika ekstertera vivo."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Sprite de lia persefona vidpunkto, en la Animo de la mondo postulita de Plotino (kaj proprigita de la sinsekvaj filozofoj) dau\u0306rigis pluesti la diaj\u0302oj de pagana politeismo, propraj de la helena mitologio, kiuj ne estis viditaj kontrastaj kun la Unuo, estante ec\u0302 ili esprimoj de la sama naturo. La Unuo restis en si mem transcenda dum la unuopaj diaj\u0302oj estis konceptitaj kiel imanentaj al la kreaj\u0302aro kaj partoprenantaj en la Animo de la mondo (monisma politeismo)."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Kutime, en tiuj vidpunktoj, la individua animo estas opiniata senmorta, sed riskas malaperi en la granda kosma vivanto."}, {"text_idx": "#000065", "text": "\u2014 Ho, ne! Henry Ford estas el multaj pli personoj skuinta la diablon ."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Lingvo de la Mondo (Lango du Mondo konfuzu al Ling du mond) estas internacia planlingvo proponita en 1788 de De Ria. En tiu projekto, la au\u0306toro s\u0302ajnas uzi la francan fonetike skribata kaj sang\u0302ante la finan malfortan (sensonan) -e per -o: Lango du mondo = Langue du monde (france). S\u0302ajne li ne skribis la sensonan finan -s de franca pluralo."}, {"text_idx": "#000069", "text": "En la lingvo \u201eEsperanto\u201c ni vidas la estontan lingvon de la tuta mondo. Efektive Esperanto kaj la mondo\ndume ne tute konformas unu al la alia, sed la kau\u0306zo de tio ne estas Esperanto. Nia mondo estas iusence freneza. G\u0302in regas, plejofte, kruduloj kaj senpensuloj. Kompreneble, ni ne devas pro tio ig\u0302i renegatoj. C\u0302iu nobla ideo dume estas malakceptata de la mondo. Ni ne perfidu, ne s\u0302ang\u0302u Esperanton, ne serc\u0302u aliajn planlingvojn - tio ne helpos. Ni s\u0302ang\u0302u la mondon! Ju pli la mondo humanig\u0302os, des pli harmonie Esperanto disvastig\u0302os tra g\u0302i."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Historio de la Mondolingvo estas 244-pag\u0302a libro de Ernest Drezen, kiun eldonis Ekrelo en 1931. La tria eldono el 1967 aperis c\u0302e Librejo Pirato. La kvara eldono el 1991 aperis c\u0302e Eldonejo Progreso en 1991, eldonita kaj komentita de S. Kuznecov."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Post Histoire de la Langue Universelle de Couturat kaj Leau, ni ne havis tian kompendion. Finaj listoj, kun fontlibroj, nomaroj de l' cititaj personoj kaj de la priparolitaj lingvoj, kiel ankau\u0306 la marg\u0302enaj titoloj tre faciligas serc\u0302adon en la tre ampleksa enhavo. La tuta serio de l' malnovaj strangaj proponoj, pasigrafioj skrib- au\u0306 simbolaj lingvoj renovig\u0302oj de la latino, kalejdoskope pasas antau\u0306 la leganto. Por la unuaj periodoj, la ordo estas tiu de l' jaroj por la lastaj, ni havas paralelajn c\u0302apitrojn pri la diversaj nuntempaj direktoj en la serc\u0302ado al mondlingvo. La verko ne nur estas per la liveritaj faktoj, referencoj, tabeloj, tre tau\u0306ga laborilo por studemuloj c\u0302e tiu fako, sed per konsideroj, jug\u0302oj de P au\u0306toro, per detalaj c\u0302apitroj pri Volapu\u0308k, Esperanto, Ido, per la aldonitaj portretoj, montroj de strangaj alfabetoj ekzemploj pri malmulte konataj projektoj per la g\u0302eneraltemaj c\u0302apitroj, g\u0302i farig\u0302is ankau\u0306 verko leginda de c\u0302iu samideano. 1932, Georges Stroele , Esperanto, pag\u0302o 106"}, {"text_idx": "#000072", "text": "Mondialo (Mondial) estas planlingvo kreita de la sveda gimnazia instruisto Helge W. Heimer (1890-1959) kaj unue publikigita en 1943. La lingvo estas bazita sur la modernaj latinidaj lingvoj, c\u0302efe la franca, itala kaj hispana. La projekto do klasigeblas Eu\u0306roklono, do naturalisma planlingvo bazita sur eu\u0306ropaj lingvoj."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Inter 1943 kaj 1957 aperis gramatikoj kaj vortaroj en la sveda, franca kaj angla lingvo kaj ankau\u0306 konversaciaj tekstoj. Tiuj estis ofte rencenzataj en favora tono ankau\u0306 de profesiaj lingvistoj. Oni aparte lau\u0306dis la belsonecon de la lingvo. En la 1950-aj jaroj g\u0302i estis ankau\u0306 menciita en la dua eldono de la tiam c\u0302efa sveda enciklopedio Svensk Uppslagsbok kiel unu el la du c\u0302efaj svedaj planlingvoj; la alia estis ling. Kvankam mondialo ofte estis lau\u0306data, g\u0302i neniam sukcesis ensociig\u0302i."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Tristan Bernard, le autor humoristique, havi un dia prendate place con un amico in un vagon de primer clase por andar a Versalies. Il alumavi imediatemente un bon cigar, que il comenzavi da fumar con visible satisfacion. Alor un senior entravi i dicavi in un ton iritante a Tristan Bernard da gectar le cigar o da andar in un altere compartimente. Nul response. Le senior inconosate repeta su demande, ma in van. Fuor se de indignacion, il precipita se fuor del compartimente i returna algue momentes dopo con le conductor."}, {"text_idx": "#000079", "text": "\"Cel senior ha nulo da dicar ci\", dicavi alor Tristan Bernard, \"il ha un biliete de secunde clase, i cil e le primer clase.\" Confuse i furiose, le pasagero devavi presentar su biliete al conductor i acompaniar lui imediatemente a un compartimente de secunde clase. Cuando li havi andate se, le amico de Tristan Bernard questionavi lui come il havi povate savar que lo evi un biliete de secunde clase."}, {"text_idx": "#000080", "text": "Tristan Bernard, la humorisma au\u0306toro, unu tagon prenis lokon kun amiko en vagono de unua klaso por iri al Versajlo. Li ekbruligis tuj bonan cigaron, kiun li komencis fumi kun videbla g\u0302uo. Tiam sinjoro envenis kaj diris en agaca tono al T. B. ke li forj\u0302etu la cigaron au\u0306 iru al alia kupeo. ..."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Mondlingvo estas lingvo, kiu plenumas gravan rolon en internacia komunikado, servanta kiel komprenilo inter homoj kun diversaj gepatraj lingvoj en diversaj sferoj de la publika vivo (ekz. komerco, scienco, diplomatio, administrado, religio ktp.)"}, {"text_idx": "#000084", "text": "Mondlingvoj en la antikva epoko estis i.a. la greka kaj la latina. Nuntempaj mondlingvoj estas la angla kaj eventuale ankau\u0306 la hispana, araba, c\u0302ina, franca kaj la rusa."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Multaj planlingvoj celas esti mondlingvoj; tamen ec\u0302 la plej populara el ili, Esperanto, apenau\u0306 sukcesis farig\u0302i tia. En la pasinto, anoj de planlingvaj movadoj ofte nomis sian lingvon \"mondlingvo\", dum eksteruloj ofte preferis la esprimon \"monda helplingvo\"."}, {"text_idx": "#000086", "text": "En la c\u0302ina lingvo, ankorau\u0306 hodiau\u0306 la vorto \"mondlingvo\" (\u4e16\u754c\u8bed, el \u4e16\u754c \"mondo\" kaj \u8bed \"lingvo\") estas samsignifa kun Esperanto."}, {"text_idx": "#000087", "text": "Mundiono (Mundion) estas planlingvo proponita de H. Weinreich en 1951."}, {"text_idx": "#000089", "text": "Mondal estas esperantido proponita de Seven Forshell (?-1949) (c\u0302u kas\u0302nomo? c\u0302u eraro por Sven Forshell?), sveda idisto c\u0302irkau\u0306 1945. La au\u0306toro volis reformi la Idon por ke g\u0302i estas pli facila al \"orientanoj\", pro tio, li prenis multajn radikojn el la sanskrito. Sekve la projekto estas \"ne-rekta\" esperantido, au\u0306 \"idido\"."}, {"text_idx": "#000090", "text": "La lingvo havis malgrandan revuon nomata \"La Publiko\"."}, {"text_idx": "#000092", "text": "Monda lingvo (Mondi lingua antau\u0306e Mondi linguo) estas unu el planlingvoj proponita en 1939 de Aldo Lavagnini, ano de Academia pro Interlingua. Aliaj estas: Interlingue (Lavagnini), Mondilingwo kaj Monario. Monda lingvo estas naturalisma planlingvo bazita sur latina lingvo, sed g\u0302i konservas certan regulecon: distingas (nekonstante) la partojn de diskurso. La projekto do klasigeblas Eu\u0306roklono, do naturalisma planlingvo bazita sur eu\u0306ropaj lingvoj."}, {"text_idx": "#000095", "text": "Mondlango (=Monda Lango; en esperanto Mondlingvo), kromnomata Ulango (=Universala Lango), estas planlingvo kreita de He Yafu en 2002 bazita sur Esperanto kaj la angla lingvo."}, {"text_idx": "#000098", "text": "La tero esan un biga vilajo, ay ciu humo esan jia vilajano\nLa tero estas unu granda vilag\u0302o, kaj c\u0302iu homo estas g\u0302ia vilag\u0302ano"}, {"text_idx": "#000099", "text": "La tero esan un biga vilajo, ay ciu humo esan jia vilajano"}, {"text_idx": "#000100", "text": "La tero estas unu granda vilag\u0302o, kaj c\u0302iu homo estas g\u0302ia vilag\u0302ano"}, {"text_idx": "#000102", "text": "Ekzempleto: la patro, del patro, lan patro, las patros, dels patros, vivibes bone, al revidonti."}, {"text_idx": "#000105", "text": "Mundelingvo, Mundelingua au\u0306 Mundelingva estas internacia planlingvo aposteriora, okcidenteu\u0306ropa (eu\u0306roklono), proponita en 1904 de Johann Hummler. Baze g\u0302i estas bazita sur latina lingvo. La projekto klasigeblas Eu\u0306roklono, do naturalisma planlingvo bazita sur eu\u0306ropaj lingvoj. La frapfrazo por la lingvo estis Homite uno - Lingva uno (kiel la konata Volapuka devizo: Unu homaro, unu lingvo)."}, {"text_idx": "#000108", "text": "Mundelingvo (Mundelingua) estas naturalisma planlingvo proponita en 1917 de Julius Lott. La projekto klasigeblas Eu\u0306roklono, do naturalisma planlingvo bazita sur eu\u0306ropaj lingvoj. Eble g\u0302i estas variaj\u0302o de Mundolingue."}, {"text_idx": "#000110", "text": "Ekzempleto: \"une langue internationale anglo-latine\"."}, {"text_idx": "#000111", "text": "Mundolinco estas esperantido proponita de J. Braakman, Braakmaan au\u0306 Braakmann el Noordwijk, Nederlando, en 1888 kaj reprezentita en 1894. Estas provo plilatinigi Esperanton. Tre eble estas la unua propono reformi Esperanton, pro la frueco eble estas pastic\u0302o."}, {"text_idx": "#000115", "text": "Mundolingvo, Mundolingue, ankau\u0306 nomata MundoLingue, Mundo Lingue kaj Mondolingue, estas internacia planlingvo proponita en 1890 de au\u0306stra eksvolapukisto Julius Lott (1848-1905). Mundolingue estas la unua projekto de naturalisma planlingvo, kiu kombinu plej grandan naturecon kun plej granda reguleco, kaj kune kun Latino sen fleksio g\u0302i estas unu el la fontoj de Okcidentalo kaj Interlingvao. La projekto do klasigeblas Eu\u0306roklono, do naturalisma planlingvo bazita sur eu\u0306ropaj lingvoj."}, {"text_idx": "#000117", "text": "Lott ekis labori en sia projekto en 1888, do li plej eble ne konis Esperanton tiam, sed post, li ec\u0302 publikigis leteron en La Esperantisto. L.L. Zamenhof konis la projekton kaj komentis pri g\u0302i. Konservativaj Volapukistoj reagis kontrau\u0306 la projekto, kiun unu ano de Kadem Volapuka moknomis \"bufolingvo\", sed la projekto eble influis la projekton Idiom-Neutral de Waldemar Rosenberger. Finfine, interlingvaistoj rigardas Mundolingvo kiel unu el pra-fontoj de sia propra lingvo."}, {"text_idx": "#000120", "text": "Amabil amico, Con grand satisfaction mi ha lect tei letter de mundolingue. Le possibilita de un universal lingue pro le civilisat nations ne esse dubitabil, nam noi ha tot elements pro un tal lingue in nostri lingues, sciences, et cetera. (\"Afabla amiko, kun granda kontentigo mi legis vian leteron pri mundolingvo. La ebleco de universala lingvo por la civilizitaj nacioj ne estas (pri)dubebla, c\u0302ar ni havas c\u0302iujn elementojn por tia lingvo en niaj lingvoj, sciencoj, ktp.\")\nLe posibilita de un universal lingue pro le civilisat nations ne esse dubitabil (\"La ebleco de universala lingvo por la civilizataj nacioj ne estas dubinda\").\nUnuaj versoj de Patro nia: Patre nostre resident in cele, tei nomine e sanctificat, tei regne vole venir a nostri, tei voluntate e exequer ne solu in cele ma eti in terre.\nUn universal lingue solu tand ave le esperanze de un bon. resultat, quand le studie de id ese util pro omno. Anke le latin kontentaria le kondizion, ma ne in tel mod, quam un modern nov dialekt. Le latinik lingue ne satisfa le necesite\u0301s de mondokomercie. Ni sue iregular gramatik ni sue inkomplet vokabular esse utilabl si esenzial modifikazions. Mult vokabls ese kognit solu (a) le latinistes."}, {"text_idx": "#000121", "text": "(1893): Ele esse un fakt, qe l italianik, frankogallik . . . lingue se forme\u0301 ex le latin in un temp (intr a pos le migration del poples) qui ni estime\u0301 le sciences ni le kultur, et le derivation de un nove regular latinik dialekt esse possibil anke nos\u2019) si not vole."}, {"text_idx": "#000122", "text": "(1899): In brevi tempor essere\u0301 cognit et usat ist lingue il tot le mund et ele obtener un perfection qua neun lingue del terre. Ingenios dames ha un grand influence, ergo ha Vo le bonita\u0301 intrar in le mundolingual societa\u0301.\u00bb"}, {"text_idx": "#000123", "text": "Nia devo estas helpi al aliaj, farante bonon al la mondo. Se vi demandos - pro kio ni devas helpi al la mondo? Respondo - al la mondo ni helpas nur image, fakte ni helpas al ni mem."}, {"text_idx": "#000125", "text": "Alternativa mondo de A al VRedakti"}, {"text_idx": "#000142", "text": "La mondo estas plena de stultuloj."}, {"text_idx": "#000144", "text": "Homa spirito, homa entreprenemo denove triumfis super la elementoj. Ni vivas tamen en vivinda epoko. Malgrau\u0306 milito, malgrau\u0306 s\u0302ovinismo, malgrau\u0306 ekonomiaj krizoj kaj malgrau\u0306 klasbatalo. La homa spirito triumfas."}, {"text_idx": "#000145", "text": "En la mondo svarmas stultuloj."}, {"text_idx": "#000146", "text": "La mondo estas NE-korekta, almenau\u0306 el vidpunkto ke 7 miliardoj da homoj havas diversajn opiniojn pri tio, kio estas \"bona\", \"korekta\" kaj \"malbona\"."}, {"text_idx": "#000147", "text": "Akceptu la mondon tia, kia g\u0302i estas. En g\u0302i regas tradicia \"malordo\", sed ne esperantistoj kau\u0306zis tiun malordon kaj tute ne estas tasko de esperantistoj korekti tiun \"malordon\"."}, {"text_idx": "#000148", "text": "La mondo ja estas malperfekta, la nura bona afero en g\u0302i estas ke la mondo estas plena je knabinoj."}, {"text_idx": "#000149", "text": "Se vi kredas ke oni ne povas ekkoni (agnoski) pri la ekstera mondo, oni ne povas aserti el tiu-c\u0302i agnokig\u0302o, ke la ekstera mondo ne ekzistas. Vi povas kredi ke ne eblas agnoski la mondon sen de\nfakto kredi ke g\u0302i ne ekzistas. Alivorte eblas du pensmanierojn : Mi ne povas ekkonig\u0302i la eksteran\nmondon sed mi ne multe dubas pri sia ekzisteco _kaj_ Oni ne povas ekkonig\u0302i la eksteran mondon kaj do g\u0302i ne ekzistas."}, {"text_idx": "#000150", "text": "Certig\u0302ojn pri la mondo oni ne havas kaj ne eblas. Sed tamen oni povas pridiskuti kaj eksperimenti pri la fizika realo, konservitante la klaran ideon kape ke eblas dube la tutan."}, {"text_idx": "#000152", "text": "\"La homoj de la mondo certe venkos\" (C\u0302ina: \u4e16\u754c\u4eba\u6c11\u4e00\u5b9a\u4f1a\u53d6\u5f97\u80dc\u5229; Pinjino: Shi\u0300jie\u0300 re\u0301nmi\u0301n yi\u0304di\u0300ng hui\u0300 qu\u030cde\u0301 she\u0300ngli\u0300!), estas internacia c\u0302ina kanto de amikeco inter socialismaj nacioj tra la mondo disvastigita dum la kultura revolucio.<:0\""}, {"text_idx": "#000154", "text": "Bu\u0300shi\u0300 re\u0301nmi\u0301n pa\u0300 me\u030ci di\u0300"}, {"text_idx": "#000155", "text": "e\u0301r shi\u0300 me\u030ci di\u0300 pa\u0300 re\u0301nmi\u0301n"}, {"text_idx": "#000156", "text": "de\u0301da\u0300o duo\u0304 zhu\u0300, shi\u0304 da\u0300o gua\u030c zhu\u0300"}, {"text_idx": "#000159", "text": "qua\u0301n shi\u0300jie\u0300 re\u0301nmi\u0301n yi\u0304di\u0300ng she\u0300ngli\u0300"}, {"text_idx": "#000161", "text": "Kiu timas, kiu en la hodiau\u0306a mondo?"}, {"text_idx": "#000162", "text": "Ne temas pri homoj, kiuj timas usonan imperiismon,"}, {"text_idx": "#000163", "text": "Sed usona imperiismo, kiu timas la homojn!"}, {"text_idx": "#000164", "text": "G\u0302usta kau\u0306zo g\u0302uas grandan subtenon,"}, {"text_idx": "#000165", "text": "La leg\u0302oj de historio ne povas esti rompitaj,"}, {"text_idx": "#000167", "text": "Kaj la homoj de la mondo certe venkos,"}, {"text_idx": "#000168", "text": "La homoj de la mondo certe venkos!"}, {"text_idx": "#000169", "text": "Enuita knabo petis ke patro ludu kun li. La patro kiu deziris trankvile resti al si, ne deziris fari tion. Tial li serc\u0302is por iel okupi la knabeton. Li disigis parton de la j\u0302urnala pag\u0302o sur kiu estis mapo de la mondo. Poste li disigis g\u0302in al malpli grandaj pecoj kaj donis la paperpecojn al la knabo dirante: \"iru kaj kunigu tiun c\u0302i puzlon\". La knabeto iris kaj post mallonga tempe revenis dum li tenis la pag\u0302on en mano. La patro surprizig\u0302is kiam li konstatis, ke la infano estas korekte rekuniginta la mondan mapon. Li demandis: \"kiel vi rekunigis la mondan mapon\"? La knabeto respondis: \"sed pac\u0302jo mi ne rekunigis pecojn de mapo. Mi rekonstruis la bildon de tiu sinjoro c\u0302e dorso de la pag\u0302o\"!"}, {"text_idx": "#000170", "text": "Morala konkludo: oni devas unue refari homojn por refari la mondon!"}, {"text_idx": "#000171", "text": "La mondo ne estas malsagha. Se esperantistoj agadus saghe, ili kiel magneto altirus milojn kaj milojn da simpatiantoj. Sed ili ne agadas saghe. Ili agadas tiel, ke ech se oni raportas pri ilia reala \"agado\", tiuj artikoloj elvokas nur ridon kaj kompaton - kiel tio okazis pri rusia E-kongreseto en"}, {"text_idx": "#000172", "text": "Devas esti kontrau\u0306aj\u0302oj en la mondo; alie oni ja ne havus la plezuron povi venki ilin"}, {"text_idx": "#000173", "text": "\"Unumondo\" estis la unua esperanta vikio lanc\u0302ita de la usonano Jerry Muelver je la 28-a de januaro 2001. Li volis krei g\u0302in por diskutlisto, literaturo, novaj\u0302oj, sed la vikio ne vere popularig\u0302is, c\u0302ar homoj ne jam konis vikiojn, kaj g\u0302i ne havis klaran celon. G\u0302i suferis katastrofan akcidenton je la 13-a de septembro. Je la 10-a de oktobro 2001 la vikio restaris. G\u0302i estis trovebla c\u0302e , sed ekde decembro 2003 ne plu funkcias.\n\"UnuMondo\" kun vortomeza majusklo estis Dokumentejo de Interaga Esperantlingva Lernmedio, verkita de Henning Von Rosen, por Esperantic Studies Foundation. G\u0302i estis trovebla c\u0302e /, sed intertempe ankau\u0306 ne plu funkcias."}, {"text_idx": "#000174", "text": "\u201cLa mondo, \u2013 skribas David Hume, \u2013 eble estas rudimenta skizo de infana dio kiu g\u0302in forlasis duonfarita, honta pro sia fus\u0302a plenumo; g\u0302in kreis subalterna dio, kiun la superaj dioj mokas; g\u0302in konfuze produktis kaduka kaj emerita diaj\u0302o, jam mortinta\u201d (Dialogues Concerning Natural Religion, V. 1779)."}, {"text_idx": "#000175", "text": "Sankta Au\u0306gusteno de Hipono dedic\u0302is du c\u0302apitrojn de sia La Civito de Dio al tiu debato inter kristanoj kaj paganoj pri la origino de la homo: la c\u0302apitro 10-a titolita \u201cEstas ekzamenata la opinio de tiuj kiuj asertas ke la homa genro same kiel la mondo dec\u0302iam ekzistis\u201d dum en la libro 18-a, c\u0302a. 4-a estas dedic\u0302ita al la Aroganta Mensogo de la Egiptanoj kiuj atribuas al la antikveco de sia kulturo centmilojn da jaroj. Kiel indikite en la titoloj, Au\u0306gustenoj taksadis la paganajn ideojn pri la historio kaj kronologio de la mondo kaj de la homo absurdaj kaj neakordigeblaj kun la veroj revelaciitaj, lau\u0306 kiu, c\u0302iam lau\u0306 la tiama maniero \u201clegi\u201d la Biblion, la ag\u0302o la homaro ankorau\u0306 ne atingis 6.000 jarojn. La pozicio de Au\u0306gusteno rilate tiujn temojn estis akceptita, se ne provokita, ankau\u0306 flanke de la plej granda parto de rabenoj kaj de la pastroj, kiuj likvidis la malsamajn vidpunktojn de la antikva mondo kiel mitojn kaj fabelojn kiuj ne bezonis kromajn refutojn. [10]"}, {"text_idx": "#000177", "text": "- Kial la akso de la mondoglobo ne estas vertikala?"}, {"text_idx": "#000179", "text": "La inspektoro sin turnas al la instruisto:"}, {"text_idx": "#000180", "text": "- Kiel eblas, ke viaj lernantoj ne scias, kial la akso de la terglobo estas klinita?"}, {"text_idx": "#000183", "text": "- Kiel povas esti, ke en via lernejo, ec\u0302 la instruisto ne scias, kial la akso de la mondoglobo estas oblikva?"}, {"text_idx": "#000184", "text": "- Verdire, la kialo estas, ke ni ac\u0302etis g\u0302in de la c\u0302inoj."}, {"text_idx": "#000185", "text": "Tra la Mondo, subtitolita Internacia Legolibro estas legolibro kiu konsistas el du volumoj redaktitaj de Paul Bennemann. La unua 96-pag\u0302a parto, por komencantoj, aperis en 1921 en Lepsiko c\u0302e Ferdinand Hirt & Sohn; ties tria eldono okazis en 1925, la kvara en 1929. La dua parto, por progresintoj, 144-pag\u0302a, aperis en 1922."}, {"text_idx": "#000186", "text": "Lerte redaktita kolekto de proverboj, aforismoj kaj sentencoj, fabloj, fabeloj kaj rakontoj; interesaj\u0302oj el la vivo kaj sciencoj; s\u0302ercaj\u0302oj, amuzaj\u0302oj kaj kantoj kun notoj."}, {"text_idx": "#000187", "text": "Tiu dua parto de \"Tra la Mondo\" plenumas la promesojn dedukteblaj de la kvalitoj de la unua. Ambau\u0306 volumoj formas krestomation de granda intereso kaj valoro. En la \"Paroloj de l' sag\u0302o\" trovig\u0302as ric\u0302a kolekto de diroj, pensoj, aforismoj kaj ec\u0302 paradoksoj de famaj antikvaj au\u0306 nuntempaj geniuloj kaj verkistoj. En \"Mondliteraturo\" ni havas tre interesaj tradukoj de poetoj C\u0302inaj kaj Arabaj, prozaj\u0302oj de Tagore, Amicis kaj aliaj, parton de l' Zamenhofa Hamleto, humoraj kaj kortus\u0302aj rakontoj. Por vesperaj horoj havas nombron da anekdotoj historiaj au\u0306 s\u0302ercaj, problemoj kaj enigmoj. Unu kvarvoc\u0302a koruso kaj en aldono tri belaj muzikaj komponaj\u0302oj. Tia ampleksa verko estis tre zorge preparita, en c\u0302iu serioza Esperantista libraro \"Tra la Mondo\" trovas indan lokon flanke de la Fundamenta Krestomatio."}, {"text_idx": "#000188", "text": "La mondo estas nek stulta, nek malbona. Estas ni, kiuj estas stultaj kaj malbonaj. Venis\nmomento, kiam ni devas honeste agnoski tion. Kaj, se ni mem ne povas plibonighi, ni devas inviti al nia movado aliajn, pli bonajn homojn. Por tio ni devas transdoni al ili nian ideon, ne altrudante al ili nian lingvon. Tre simple."}, {"text_idx": "#000189", "text": "En mondo esas ensemblo ek lo existanta. ensemblo ek Suno qua luminas ni, Tero quan ni habitas, e la planeti cetera kun lia sateliti e kometi."}, {"text_idx": "#000190", "text": "Sed kio okazos se vi pensos ke la mondo estas korekta:"}, {"text_idx": "#000191", "text": "Unue, vi pli multfoje eraregos ol la aliaj homoj.\nDue, vi farig\u0302os kontrolanto-fimanipulanto por provi malgrandigi la kvanton da eraregoj.\nTrie, vi c\u0302iam serc\u0302os kulpantojn, c\u0302ar \"korekta\" homo ne povas fari eraregojn.\nKvare, vi tute ne povos krei ion novan, ja por tio estas bezonate eliri el la \"korekta\" et-mondo."}, {"text_idx": "#000194", "text": "Ni vane perdas tempon, babilante en nia malvasta mondo. Ni devas eliri el g\u0302i, por ig\u0302i veraj esperantistoj. Sed ni ne s\u0302ercu !"}]