[{"text_idx": "#000003", "text": "Arto kaj kulturoBona novaj\u0302oCenzuroCivitanaj komunikilojDisvolvadoEdukadoEkonomio kaj komercoElektadoEn- kaj elmigradoEtno kaj rasoFilmoFotografioFres\u0302a Novaj\u0302oHistorioHomaj rajtojHomama agadoHumuroIdeojIndig\u0302enojInternaciaj rilatojInterreta aktivismoJunulojJuroKatastrofoKomunikiloj kaj j\u0302urnalismoLaboroLingvoLiteraturoMedioMilito kaj konfliktoMuzikoNutraj\u0302oParolliberecoPolitikoProtestoRajtoj je seksa diverseco (GLAT)RegadoReligioRifug\u0302intojSanoSciencoSportoTeknikaroUnesko (UNESCO)Unuig\u0302itaj Nacioj (UN)Virinoj kaj socia seksoVojag\u0302o"}, {"text_idx": "#000006", "text": "La virinaj sciencistoj kaj iliaj kontribuoj c\u0302iam ekzistis, ec\u0302 kiam historio kas\u0302is ilin. Fizikistoj, kemiistoj, medicinistoj kaj matematikistoj \u2014 inter aliaj fakoj \u2014 kiel d-ino Alicia Dickenstein, kiun ni intervjuas c\u0302ar s\u0302i estas unu inter kvin virinoj premiitaj de Fondaj\u0302o L'Ore\u0301al kaj Unesko per la Premio \u201cPor Virinoj en Sciencoj\u201d [eo], danke al sia esploro pri algebra geometrio [eo] rilate al molekula biologio [eo]."}, {"text_idx": "#000007", "text": "D-ino Dickenstein, kiu ankau\u0306 estas profesoro c\u0302e la Universitato de Bonaero kaj havas gravajn naciajn kaj internaciajn poziciojn pri matematiko kaj scienco, estas specialisto pri ciferecaj matematikaj modeloj. S\u0302i, ekzemple, malkovris matematikan strukturon, oftan c\u0302e biokemiaj retoj de c\u0302ela signalado, kiun s\u0302i nomis \u201cSistemo MESSI\u201d (en: Modifications of type Enzyme-Substrate or Swap with Intermediates), omag\u0302e al la elstara argentina futbalisto Lionel Messi. S\u0302i ankau\u0306 skribis la libron Matemax, kun matematikaj problemoj por infanoj kaj junuloj."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mi intervjuis d-inon Dickenstein pri s\u0302ia kariero. La intervjuo estis redaktita por plia klareco."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Cuando entre\u0301 a la carrera, no conoci\u0301a a nadie, pero alli\u0301 me encontre\u0301 con otros y otras que eran como yo, y enseguida me senti\u0301 como sapo en mi propio pozo."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Habi\u0301a bastantes mujeres, pero curiosamente, habi\u0301a ma\u0301s mujeres en la matema\u0301tica an\u0303os antes. Hay una foto de 1940 donde se ve a los matema\u0301ticos y las matema\u0301ticas de la e\u0301poca, y muchas son mujeres. Cuando comence\u0301, habi\u0301a menos mujeres, profesoras pra\u0301cticamente no habi\u0301a."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Estis sufic\u0302e da virinoj, sed kurioze, estis pli da virinoj en"}, {"text_idx": "#000018", "text": "matematiko en antau\u0306aj jaroj. En bildo de 1940, kie ni vidas la tiamajn matematikistojn, estas multaj virinoj. Kiam mi komencis, estis malpli da virinoj, kaj preskau\u0306 ne estis profesorinoj."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Kiel estis dau\u0306rigi karieron pri matematiko en grava epoko de la Argentina Respubliko, la diktatoreco, kaj samtempe farig\u0302i patrino kaj doktorig\u0302i?"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Pase\u0301 muchos an\u0303os buscando mi camino. Mientras haci\u0301a el doctorado con una beca del CONICET [Organismo dedicado a la promocio\u0301n de la ciencia y la tecnologi\u0301a en la Argentina] cuando nacio\u0301 mi hija. Ma\u0301s tarde, cuando termine\u0301 la tesis, nacio\u0301 mi hijo. No existi\u0301a el correo electro\u0301nico, mis hijos eran muy pequen\u0303os, los sueldos eran literalmente de hambre, no se compraban revistas ni viajaba nadie para traerlas del exterior, por lo que pase\u0301 casi ocho an\u0303os viendo co\u0301mo salir de aca\u0301 o descubriendo que\u0301 podi\u0301a hacer. Fue una e\u0301poca muy difi\u0301cil."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Kiujn aliajn barojn vi trovis dum via longa kariero? C\u0302u vi pensas, ke tiuj baroj rilatis al aferoj pri identeco, kiel genro kaj nacieco?"}, {"text_idx": "#000023", "text": "El mayor obsta\u0301culo con el que me encontre\u0301, como descubri\u0301 an\u0303os ma\u0301s tarde cuando logre\u0301 viajar por primera vez a un centro de fi\u0301sica teo\u0301rica en Italia, fue el estar alejada de la informacio\u0301n. Estando alli\u0301 escuche\u0301 muchas cosas acerca de la matema\u0301tica que yo no sabi\u0301a. Un di\u0301a, sentada en uno de los imponentes auditorios que tiene el Centro Internazionale di Fisica Teo\u0301rica de Triste, cai\u0301 en la cuenta de que si yo hubiese tenido la informacio\u0301n que estaba obteniendo alli\u0301, hubiese podido empezar a trabajar en algo especi\u0301fico antes. Por eso, el resto de mi vida me dedique\u0301 a pelear por la informacio\u0301n."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Luego hubieron otros obsta\u0301culos, pero yo no les di importancia. Jama\u0301s pense\u0301, por ejemplo, que hubiera algo que los hombres pudieran hacer intelectualmente que las mujeres no. Recientemente recorde\u0301 un episodio con un profesor y colega de la universidad en el que, al verme con mi hija de ocho o diez meses en la oficina, me dijo: \u201c\u00bfUsted tiene una hija? \u00bfQue\u0301 hace aqui\u0301 trabajando? Usted tiene que ir a su casa y quedarse cuidando a su hija\u201d. En ese momento, no le preste\u0301 atencio\u0301n. Creo que si una piensa que hay algo que no puede hacer, entonces no va a poder hacerlo."}, {"text_idx": "#000025", "text": "La plej granda baro kiun mi trovis, kaj malkovris kiam mi unue vojag\u0302is al Italio kaj vizitis centron pri teoria fiziko, estis ne havi aliron al informoj. Tie, mi au\u0306skultis multajn aferojn pri matematiko, pri kiuj mi sciis nenion. Iun tagon, sidante en unu de la imponaj au\u0306ditorioj de la Internacia Centro pri Teoria Fiziko en Triesto, mi pensis, ke se mi antau\u0306e havus la informojn kiujn mi ricevis tie, mi povintus komenci labori pri io specifa. Post tio, dum mia tuta vivo mi klopodis akiri informojn."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Estis ankau\u0306 aliaj baroj, sed mi ne zorgis pri ili. Mi neniam pensis, ekzemple, ke virinoj ne kapablas fari ion, kion intelekte faras viroj. Mi memoras okazon kiam profesoro kaj kolego en universitato vidis min kun mia ok- au\u0306 dek-monata filino en oficejo. Li diris: \u201cC\u0302u vi havas filinon? Kion vi faras c\u0302i tie laborante? Vi devas iri hejmen kaj zorgi pri via filino\u201d. Mi ne atentis lin. Mi kredas, ke se iu pensas sin nekapabla, tiu ne kapablos fari."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Yo sabi\u0301a que me habi\u0301an nominado, pero pense\u0301 que no teni\u0301a oportunidad de ganar porque la matema\u0301tica no es algo muy popular. Cuando me llamaron quede\u0301 sorprendida, no era consciente de la trascendencia del premio. Para mi\u0301 es una gran alegri\u0301a personal y al mismo tiempo lo siento como un premio a la matema\u0301tica porque e\u0301sta no suele ser una disciplina muy premiada. Pero, adema\u0301s, considero que es una excelente oportunidad para que con la publicidad que se genera con el premio, ma\u0301s chicas se enteren de que la matema\u0301tica es para ellas, que esta\u0301 ligada a las emociones ma\u0301s de lo imaginan."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Mi sciis, ke mi estis nomumita, sed mi pensis, ke mi ne havis s\u0302ancon gajni, c\u0302ar matematiko ne estas populara afero. Kiam oni alvokis min, mi surprizig\u0302is, mi ne konsciis pri la graveco de la premio. Por mi estas granda persona g\u0302ojo, kaj samtempe mi sentas ke g\u0302i estas premio por la matematiko, c\u0302ar tiu fako ne ricevas multajn premiojn. Krome, mi pensas, ke estas bonega oportuno, ke per la publikeco de la premio pli da virinoj komprenu, ke matematiko estas por ili kaj, ke g\u0302i estas ligita al emocioj pli ol oni pensas."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Tengo algunos problemas que me gustari\u0301a resolver. Afortunadamente la matema\u0301tica es universal, ma\u0301s social de lo que comu\u0301nmente se cree, y eso me permite trabajar con mucha gente de Argentina y de otras partes del mundo. Interactuando con la gente es que surgen las ideas y el trabajo resulta ma\u0301s productivo. En definitiva, en la matema\u0301tica, y en la vida en general, cuando se tiene un problema lo mejor es evitar darse la cabeza contra la pared una y otra vez, y en lugar de eso probar diferentes cosas para intentar resolverlo."}, {"text_idx": "#000036", "text": "C\u0302u iu konsilo al aliaj esploristinoj au\u0306 virinoj kiuj volas esplori ekzaktajn sciencojn?"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Civitanaj komunikilojSciencoVirinoj kaj socia sekso"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Plej novaj artikoloj pri Latinameriko"}, {"text_idx": "#000041", "text": "Meksika kolektivo kiu piratas librojn por kundividi kulturon alfrontas blokadojn"}, {"text_idx": "#000050", "text": "Global Voices estas subtenata de la klopodoj de niaj volontulaj kontribuantoj, fondumoj, donacantoj kaj misio-servoj. Por pliaj informoj bonvolu legi nian Monkolektan Etikan Politikon."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Speciala danko al niaj multaj subtenantoj"}]