[{"text_idx": "#000002", "text": "Archivo de la etiqueta: politiko"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Generalo Franco skribis pri Esperanto"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mi volas revivigi mian tro longe neglektitan blogon per anonco de historia malkovro: generalo Francisco Franco (Franko) menciis Esperanton en la sola libro kiun li verkis estante s\u0302tatestro de Hispanio!"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Jes, tio povas surprizi vin, c\u0302ar Franko ne estis speciale konata kiel intelektulo, ec\u0302 male, kaj li ne verkis multe: ian kronikon/novelon kiam juna (\u201cTaglibro de flago\u201d), la skripton de filmo siatempe tre konata (\u201cRaso\u201d), kaj libron pri framasonaro, jam kiel \u201cgeneralego\u201d. Oni povas surprizig\u0302i ankau\u0306 ke mi parolas pri malkovro, se konsidere ke en tiutempaj cirkonstancoj estus apenau\u0306 eble ke tiamaj esperantistoj ne sciis tion. La eksplikon... mi lasos por la fino. Unue la kuntekston."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Meze de decembro mi havis la okazon partopreni simpozion pri D-ro Zamenhof en Varsovio. Koincidante kun la Tago de Esperanto kaj la centjarig\u0302o de la morto de Zamenhof, la muzeo de la pollandaj judoj, la tre impresa POLIN, organizis tiun kunvenon, kun fakuloj, por esplori ne nur lian esperantistan flankon, sed ankau\u0306 aliajn el liaj interesoj, kaj specife lian hebrean karakteron."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Mi mem kontribuis pri temo kiu interesas min de antau\u0306 iom da tempo, kaj kiun mi konsideris ne sufic\u0302e pritraktata. Nome, pri la fakto ke la \u201cDeklaracio pri Homaranismo\u201d, en kiu Zamenhof unuafoje prezentis publike sian filozofion kaj ideologion en malferma kaj kompleta formo, estis publikigita en la hispania c\u0302efurbo, Madrido."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Kial mi taksas tiun c\u0302i detalon interesa au\u0306 esplorinda? Nu, oni memoru ke la idearo de Zamenhof, precipe disvolvata unue kiel Hilelismo kaj poste pli g\u0302enerale konata kiel Homaranismo, estis multe pli ampleksa ol liaj pure lingvaj projektoj, kaj havis iujn etnajn kaj religiajn erojn, kiuj \u2013oni c\u0302iam diras en la libroj pritraktantaj tiun temon\u2013 ne estis bone akceptitaj en la okcidentaj landoj. Konkrete la gvidantoj de la esperantista movado, tiam trovig\u0302antaj c\u0302efe en Francio, taksis kun granda malfido tiujn filozofiajn ideojn de D-ro Zamenhof. Ili estis trovintaj aliajn solvojn al la etnaj konsideroj, nome la fortigon de la nacia karaktero, kaj al la religiaj disputoj, nome la laikismon de la s\u0302tato. Kaj krome ili sentis sin tre malproksimaj de la kunteksto de Zamenhof, precipe liaj hebreaj radikoj, pri kiuj ili preferis silenti, interalie por ne veki la kontrau\u0306s\u0302emidismajn sentojn en la okcidenteu\u0306ropa socio, dang\u0302ere minacajn en tiuj tempoj post la pasioj vekitaj de la Dreyfus-afero."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Au\u0306 tion oni c\u0302iam asertas. Sed tamen, kiel dirite, la c\u0302efa bros\u0302uro prezentanta formale kaj ordigite la ideojn de Zamenhof estis publikigita en okcidenteu\u0306ropa urbo. Kiel tio povis okazi?"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Unue, mi suspektas ke la divido inter, unuflanke, orienteu\u0306ropaj aktivuloj, pli ideologiaj au\u0306 idealismaj, kaj okcidentaj pragmatuloj, pli emaj akcenti la avantag\u0302ojn de Esperanto en la diplomatiaj, komercaj kaj sciencaj fakoj, estas tro simpliga bildo. Mi ne eniris en tiun analizon en mia prezento, c\u0302ar mi ne studis la aferon profunde, sed mi suspektas ke la interna ideo de Esperanto estas pli forta inter la okcidentaj esperantistoj (ankau\u0306 en tiutempa Francio) ol tio kion oni emas emfazi. Pli probable la malsukceso de Ido havis iajn radikojn tie. La ideoj de Zamenhof estis, kaj plu restas, certe altiraj ankau\u0306 por \u201cokcidentuloj\u201d, se oni povas tiel diri."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Sed, pli konkrete, la publikigo s\u0302uldig\u0302is grandparte al la karaktero de la trihoma grupo respondeca pri la eldono. Ili estis du militistoj, Julio Mangada Roseno\u0308rn kaj Fernando Redondo Ituarte, kaj la presisto Emilio Gonza\u0301lez Linera. Mi jam pritraktis ilin, c\u0302efe la figuron de Mangada, en aliaj okazoj. Temis pri trio da framasonoj, kiuj malmultajn jarojn antau\u0306e estis komencintaj aktivi en tiuj rondoj, publikigante artikolojn pri Esperanto en framasonaj gazetoj kaj eldonante revuon en la internacia lingvo kun ideoj ligitaj al framasonismo. Pri la karaktero de tiu movado en Hispanio, inklude g\u0302ian rilaton al Esperanto, mi iam verkis artikolon en Sennaciulo, kiun eblas legi tie c\u0302i. Mi esploris c\u0302ifoje kiom la filozofio de la hispania framasonismo, ligita al la liberalismo kaj radikala en sia laikismo, povis konekti kun la ideoj de Zamenhof, ec\u0302 se tiu c\u0302i devenis el tute alia tradicio."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Krome, influis en tiu rezulto kelkaj aliaj specifaj\u0302oj pri Hispanio. Unu el ili, kiu g\u0302is nun ne estis esplorita, kaj kiun mi trovis aparte interesa, estis la speciala konsidero de la judoj. Kiel dirite, en aliaj eu\u0306ropaj landoj la juda karaktero de Zamenhof povis esti malhelpo por Esperanto, pro la specialaj nuancoj de tiu tradicio, sed c\u0302efe pro la floranta kontrau\u0306judismo, kaj tial oni provis kas\u0302i tiun apartenon en la publika informado. En Hispanio la situacio estis alia, c\u0302ar, kiel konate... judoj simple ne ekzistis en la lando. Oni estis ilin elpelintaj pli ol kvar jarcentojn antau\u0306e, kaj do la judo estis mita estaj\u0302o. Tio ne signifas ke ne ekzistis kontrau\u0306judismo: certe jes, sed temis pri tiu tradicia religia mals\u0302ato, nutrita de la katolika Eklezio, ne multe rilata al la moderna kontrau\u0306s\u0302emidismo kun rasaj subtonoj, pli ofta en aliaj nordaj landoj. Tiu c\u0302i nur ekaperis en la fino de la 19-a jarcento, ligita al la konspirteorioj venintaj el la nordo, kaj specife al la komploto liganta judojn kaj framasonojn, sed ili ankorau\u0306 ne estis fortaj en la momento de la eldono de la Deklaracio (1913)."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Krome, tiuj sentoj kontrau\u0306judismaj estis en tiutempa Hispanio plejparte kontrau\u0306batalitaj pro specifa fenomeno nomata filosefardismo. Nome, en la antau\u0306aj jardekoj oni estis malkovrinta la pluvivon de komunumoj de hebreoj elpelitaj el Hispanio, kiuj dum jarcentoj konservis arkaikan varianton (la sefardan) de la hispana lingvo. Tiu s\u0302ajna lojaleco de la \u201chispanaj\u201d judoj kreis ondon de simpatio ec\u0302 inter konservativaj tradiciemaj tavoloj, inter kiuj la naciismaj sentoj vekitaj de tiu retrovita ligiteco superis au\u0306 kompensis parton de la mals\u0302ato al la religio de la dimortigintoj. Oni povas konstati tiun relativan simpation ec\u0302 en la menciitaj verkoj de Franko, nome en respektivaj scenoj de la \u201cTaglibro\u201d kaj de la filmo \u201cRaso\u201d, montrantaj ambiguajn sentojn pri la sefardoj."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mia konkludo estis do, ke la eldonistoj de la Deklaracio en Hispanio ne antau\u0306vidis dang\u0302eron en la publikigo de filozofio kiu por multaj aliaj eu\u0306ropanoj povus esti konektitita al judaj aspiroj. Ec\u0302 pli, en tekstoj de Mangada oni rilatigis la judan karakteron de Zamenhof al la hispana tradicio kaj al la hispana judaro... tute fantazie, kiel vi povas imagi."}, {"text_idx": "#000015", "text": "La rilato inter judismo kaj framasonaro ig\u0302is tamen pli dang\u0302era en la sekvaj jardekoj. C\u0302efe en la tridekaj jaroj, post la alveno de la Dua Hispania Respubliko, la politikaj sintenoj radikalig\u0302is, kaj la dekstrulaj fortoj komencis esplori au\u0306 fantazii pri judaj komplotoj, parte aplikante la tradician katolikan kontrau\u0306judismon, parte tra la influo de la ideoj venintaj el Germanio. Tiu judframasona konspiro (en la hispana \u201ccontubernio judeomaso\u0301nico\u201d, kiu preskau\u0306 farig\u0302is fiksa esprimo en la hispana lingvo), al kiu oni foje aldonis la esprimon \u201cbols\u0302evika\u201d, farig\u0302is mobiliza krio por tiuj sektoroj, sendepende de la nula influo de la judoj en Hispanio (kaj la tre malgranda de la komunistoj dum la Respubliko mem)"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Por la simpozio mi iom esploris la menciojn al Esperanto en la literaturo pri tiu komploto, kaj kiu estis la konsekvencoj por nia lingvo de tiu ideologia bildo. En la malneto de la artikolo mi inkludis c\u0302apitron pri tio, sed mi probable sendependigos g\u0302in, unue c\u0302ar la tempa intervalo estas malsama al la kerno de la esplorita punkto, kaj ankau\u0306 c\u0302ar g\u0302i meritas sendependan artikolon, kiun mi espereble iam verkos. Sufic\u0302as nun diri ke en multaj kapoj de la venkinta reg\u0302imo post la milito, certe restis ideo pri tiu rilato de Esperanto al judismo kaj c\u0302efe al framasonaro. Vi povas vidi ekzemplon en la kazo de la militisto Antonio Jime\u0301nez Mora, pri kiu mi rakontis tie c\u0302i kaj en aliaj c\u0302ikanoj kiujn veteranaj esperantistoj de tiu epoko foje rakontas."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Kaj tio kondukas nin fine al generalo Franko. Serc\u0302ante pri la konektoj inter judismo kaj Esperanto en la publika bildo dum la unuaj periodoj de la diktaturo, mi trafis la plej influan kontrau\u0306framasonan libron de la epoko. Temas pri kolekto de artikoloj publikigitaj en la oficiala falangista j\u0302urnalo sub la plumnomo \u201cJakim Boor\u201d, kaj poste kolektitaj en 1952 en libro nomata simple \u201cMasoneri\u0301a\u201d (\u201cFramasonaro\u201d). La artikoloj estis tre influaj, c\u0302ar ili aperis plejofte frontpag\u0302e, sed c\u0302efe c\u0302ar la au\u0306toro estis generalo Franko mem. Tion sciis relative malgranda rondo, kvankam multaj aliaj suspektis, kaj estis konfirmite jam post lia morto, kiam la Fondaj\u0302o kiu portas lian nomon (kaj kiu, nekompreneble, plu ekzistas nun kaj ec\u0302 ricevas publikajn subvenciojn por konservi liajn privatajn kaj foje ne tiom privatajn paperojn) republikigis la libron sub lia vera nomo."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Franko flegis radikalan obsedon kontrau\u0306 la framasonismo jam en la antau\u0306militaj jaroj. Iuj diras ke tio fontis el la fakto ke li mem estis petinta alig\u0302i al tiu grupo, kion rifuzis liaj militistaj kolegoj (interalie, lau\u0306 iuj versioj, Julio Mangada), kvankam mi mem ne multe kredas tiun eksplikon. Aliaj kulpigas la rilaton al framasonaro de lia pac\u0302jo, kun kiu li havis tre malbonajn rilatojn, kaj de lia frato, la famega radikala aviadisto Ramo\u0301n Franco, kun kiu li fine repacig\u0302is. Probable plej influis tamen la influo de la framasonaro inter la militistoj, kaj la politikaj kunpus\u0302ig\u0302oj ene de tiu sektoro. La rezulto c\u0302iukaze estas ke la nova reg\u0302imo senkompate persekutis la framasonojn, ec\u0302 per starigo de speciala tribunalo kontrau\u0306 g\u0302i, kaj tute elradikigis tiun organizaj\u0302on en la lando g\u0302is nuntempo."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Kiel dirite, en tiu libro Franco mencias Esperanton. Temas vere pri tre mallonga kaj flanka aludo. En iu c\u0302apitro-artikolo li pritraktas la \u201cInternacian Framasonan Asocion\u201d, organizaj\u0302on kiu lin obsedis kiel \u201ctutpova, unuiganta c\u0302iujn framasonajn povojn kolektive organizitajn\u201d, kvankam s\u0302ajnas ke en la realo g\u0302i apenau\u0306 agadis. G\u0302in li kontrastis kun la tradicia \u201cInternacia Ligo de Framasonoj\u201d, kiu, \u201ckvankam pli frua, dau\u0306rigas nefirman vivon, kaj nur tau\u0306gas por faciligi la individuajn kontaktojn inter Fratoj de diversaj originoj, cele al ilia renkonto kaj interkonado\u201d, aldonante ke tiu Ligo \u201cestis dum la fruaj jaroj de la jarcento la sponsoro kaj c\u0302ampiono en la disvastigo de Esperanto kiel lingvo de internacia komprenig\u0302o\u201d."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Oni povas vidi ke la mencio al Esperanto ne estas agresa nek speciale antipatia, kaj tio povas ekspliki kial la lingvo ne estis persekutita per si mem, sed samtempe eblas dedukti ke en la kapo de Franco, kiel en aliaj samideologiaj homoj de tiu reg\u0302imo, Esperanto aperas ligita al idearo malvenkinta en la milito, kaj ke tio eksplikas ke ne c\u0302iam estis konvene tro forte ligig\u0302i al la idealoj prezentitaj de Zamenhof."}, {"text_idx": "#000021", "text": "En la nova eldono de \u201cLa dang\u0302era lingvo\u201d Ulrich Lins malgrandigis la spacon dedic\u0302itan al la persekutoj en Hispanio, taksante ke la c\u0302efaj agresoj al esperantistoj en tiu c\u0302i lando okazis ne pro la lingvo mem, sed pro iliaj ligoj al aliaj movadoj kaj idearoj. Se paroli strikte, li pravas, sed mi aldonus nuancon: en la frankisma Hispanio, Esperanto ne estis lingvo dang\u0302era, sed certe iom suspekta."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Dum pasinta semajno disvolvig\u0302is en Madrido la kongreso de Sennacieca Asocio Tutmonda. Mi tre kontentas ke oni elektis tiun c\u0302i urbon, unuafoje en la historio de SAT, kaj nur bedau\u0306ras ke eble anonco pri alta varmo detenis iujn veni al g\u0302i, kaj do la c\u0302eesto estis multe malpli granda ol meritis la loko, la programo kaj la organizado. Nur iom pli ol cento da samideanoj alig\u0302is, kio trovig\u0302as klare sub la nombro adekvata por tia ric\u0302a programo."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Mi mem ne povis partopreni tiom kiom mi estus s\u0302atinta. Iom koincidaj familiaj cirkonstancoj malhelpis partoprenon en pluraj programeroj. Tamen, la kulturan parton mi grandparte gustumis, kaj ec\u0302 iom rolis en g\u0302i. Mi do c\u0302eestis plurajn prelegojn (tradiciajn kaj pec\u0302akuc\u0302ajn), partoprenis la koncerton de JoMo (estas mirinde kiel unu homo kapablas disvolvi kaj elsendi tian energion), g\u0302uis duan version de la spektaklo \u00abVivu la teatro!\u00bb (post simila okazigo en la Hispana Kongreso de Almagro) au\u0306 spektis filmojn (la mallongan \u00abMondcivitanoj\u00bb, nun spekteblan ankau\u0306 en la reto, au\u0306 la SATan \u00abEsperanto\u00bb)."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Multajn el ili oni filmis, kaj do, kiel tre bone atentigis kaj porpledis nia amiko Liven Dek en laborsesio dum la kongreso, ili ne perdig\u0302os en la fadanta memoro de la partoprenantoj. Mi esperas iom post iom informi pri la sinsekva apero de la filmetoj, kiujn Miguel jam pretigadas."}, {"text_idx": "#000025", "text": "La unuajn ekrigardu jam en la SATeH-ejo. Ekzemple la prezento fare de Gary Mickle de la reeldono de Du klasikaj\u0302oj pri Sennaciismo, tre interesaj por renkonti alian vidpunkton pri esperantismo, ne tiom menciata en la g\u0302enerala fluo de la debatoj en nia movado."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Sed la plej permanentan frukton de la Kongreso povus konsistigi la eldono de revolucia literatura antologio. Revolucia en senco strikta, c\u0302ar g\u0302in formas verkoj el la engag\u0302ita, progresema, plejofte ja politikrevolucia poezio c\u0302efe el hispania deveno. G\u0302in eldonis la asocio SAT-en-Hispanio, kaj la baza kompilinto kaj tradukinto (oni ja povus diri la au\u0306toro) estas la iberskola poeto Miguel Ferna\u0301ndez."}, {"text_idx": "#000027", "text": "La libro enhavas pecojn de Federico Garci\u0301a Lorca, Rafael Alberti kaj aliaj verkistoj de la t.n. Generacio de 1927, kaj ankau\u0306 postaj poetoj kiel Miguel Herna\u0301ndez, Leo\u0301n Felipe au\u0306 Gabriel Celaya, el unu el kies versoj estas elprenata la titolo \u00abPoezio: armilo s\u0302argita per futuro\u00bb. Miguel mem deklamis partojn de la libro, en sia kutima verva kaj emociiga stilo, kaj tiun vi certe povos gustumi baldau\u0306 videe. Dume, oni povas antau\u0306frandi ilin profitante la antau\u0306anoncon kiun li faris dum la pasinta hispana kongreso en Zaragozo."}, {"text_idx": "#000028", "text": "La verko ja estas impona, kun pluraj centoj da poemoj, kaj klarigaj notoj kaj enkonduko. Mi ne scias c\u0302u la distribuado estos facila, sed mi rekomendas ke vi g\u0302in serc\u0302u kaj gustumu."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Fine, mi devas nepre mencii la personan flankon de la kongreso. Estis plezure trovi kaj retrovi novajn kaj malnovajn amikojn. C\u0302iukontinentajn (jes ja, alvenis kongresanoj el ekzakte c\u0302iuj mondopartoj) kaj c\u0302iuag\u0302ajn (ja jes, revenis mirindaj veteranoj, sed ankau\u0306 tre laboremaj kaj agademaj junuloj). Espereble ni trovos novan s\u0302ancon, venontjare en Bretonio. Kaj dume dankon al Pedro, Kani, Miguel kaj la ceteraj, pro la giganta laboro farita."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Kiu komprenas la okcidentan politikon en Sirio?"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Dum tiuj c\u0302i lastaj tagoj c\u0302efpag\u0302is terura novaj\u0302o el la civila milito en Sirio, kie militulo fortiras kaj mordas la koron de malamiko. Kio surprizis iujn en Eu\u0306ropo estas ke la au\u0306toro de tiu krimo estis unu el la bonuloj. Nome, komandanto de unu el la grupoj apogataj de la okcidentaj potencoj. C\u0302u ekzistas iu, kiu tion komprenas?"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Eble oni povus diri, ke c\u0302i tiu estas sovag\u0302a, nekontrolita unuopulo, ne reprezentanto de la opozicio. Povas esti, sed ec\u0302 se oni forgesas tiun c\u0302i epizodon, s\u0302ajnas al mi ke la tuta koncerna politiko de Usono kaj Okcidenta Eu\u0306ropo, kun la kompliceco de Israelo, aspektas sensencaj\u0302o. S\u0302ajnas, ke ni lernis nenion de la fiaskoj kaj eraroj de la invado de Irako: la etna purigado, la apero de simile au\u0306toritatemaj povoj, la kresko de religiaj maltoleremoj, la ekonomia katastrofo, la socia diserig\u0302o. La samo okazas en Sirio, kun la apogo de tiuj kiuj devus scii pli bone. La unuan fojon oni povus argumenti pri nescio, nun ne plu."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Ke la solaj kiu profitos el la situacio estos la fundamentistoj, tio estas apenau\u0306 debatinda. Kaj ne diru al ni, ke temas pri apogo al demokratio: c\u0302i tiu argumento estas nedefendebla, kiam la ribeluloj estas armitaj de la c\u0302egolfaj monarkioj, kaj speciale de la registaro de Arabio, la plej subprema reg\u0302imo el la mondo (kaj kiun mi tute rifuzas nomi Saud-Arabion, same kiel mi konsiderus absurde ke Hispanio estus konata kiel Burbona Iberio)."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Mi ne volas lekcii homojn, kiuj certe konas pli bone la tutan areon, sed almenau\u0306 mi povas diri ke neniu devus esti surprizita. Je la komenco de la konflikto mi mem komentis en tiu c\u0302i blogo pri la graveco de etnismo, kaj antau\u0306anoncis la dang\u0302erojn de la tiam komencig\u0302inta konflikto, bazig\u0302inte sur la sperto de similaj situacioj. La duon-monarkia reg\u0302imo de Asad tre certe estas subprema, sed g\u0302i ne povas esti simple neglektata, sendepende de la komplekseco de siria socio."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Mi ankau\u0306 ne kurag\u0302as proponi solvojn, pro la sama kialo, kvankam mi suspektas ke la iniciatoj de la c\u0302ina kaj rusa registaroj estas en c\u0302i tiu kazo multe pli realismaj ol tiuj el la eu\u0306ropanoj, kiuj s\u0302ajne estas gvidataj de la inercio agi simple kiel apogi de la politiko de Usono, dum tiu c\u0302i simple deziras aserti sian gvidan statuson. En la fino mi suspektas ke c\u0302io c\u0302i estas nur grandega s\u0302akludo, kie c\u0302efrolas kalkuloj rilate Iranon, petrolon kaj aliajn similajn aspektojn, dum la siria popolo estas ludata kiel nura marioneto."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Iam ni okcidentaj civitanoj devus reagi, kaj klare demandi al niaj gvidantoj: c\u0302u ne estas alia vojo?"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Eblas jam legi rete la version en Esperanto de la j\u0302use diskonigita Eu\u0306ropa Kontrau\u0306fas\u0302isma Manifesto. Temas pri iniciato lanc\u0302ita je eu\u0306ropunia nivelo, sub la elano de la koalicio Syriza, devenanta el lando, Grekio, kie novnazia movado, Ora Tagig\u0302o, sukcesis enradikig\u0302i en la politika panoramo, kaj minace antau\u0306eniras. La Manifesto, kaj la Movado kiun oni organizas c\u0302irkau\u0306 g\u0302i, estis g\u0302is nun pli diskonigita en Hispanio, kie g\u0302i prezentig\u0302is publike antau\u0306 kelkaj tagoj, en centra madrida kulturcentro (la sama kie ni plurfoje legis pecojn de Donkih\u0302oto en Esperanto), kaj kun la apogo de kelkaj sufic\u0302e konataj intelektuloj kaj politikaj aktivuloj."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Mi taksas la iniciaton treege grava. Kiel mi jam plurfoje komentis en tiu c\u0302i blogo (ekzemple tie c\u0302i, sed c\u0302efe en la hispanaj blogeroj), antau\u0306videbla konsekvenco de la nuntempa eu\u0306ropa ekonomia krizo estos la rifug\u0302o en la grupon, la kresko de naciismo kaj rasismo, kaj la morala mizero. En batalo de c\u0302iuj kontrau\u0306 c\u0302iuj, la grupo donas forton, ec\u0302 se longperspektive la rezulto estos katastrofo por la tuta socio. Necesas do pretigi ilojn por haltigi tiujn tendencojn kaj direkti la koleron de la subpremitoj kontrau\u0306 la verajn kulpulojn, kiuj certe ne estas tiuj kiujn novnazioj akuzas. Ke tion oni provas fari eu\u0306ropskale des pli dankindas kaj aprobindas, c\u0302ar nur je kontinenta nivelo la agado montros adekvatan forton."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Mi nur havas unu kritikon al la iniciato, almenau\u0306 al la maniero kiel oni prezentis g\u0302in en Hispanio: la movado devas esti vere popola, kaj gvidata de la subprematoj mem. Lanc\u0302i g\u0302in sub la publika bildo de grupo de intelektuloj montrig\u0302os miaopinie grava strategia eraro. Fakte, la granda altiro de la novfas\u0302ismo direktig\u0302as g\u0302uste al la plej malalta tavolo de la laboristoj kaj aliaj popolanoj, al kiuj oni promesas protekton en la grupo. En pluraj landoj, estas tiuj subprematoj, kiuj nutras la rangojn de la ekstremdekstraj partioj, en subita s\u0302ang\u0302o de politika sinteno, eble c\u0302ar ili pensas ke la iamaj progresemaj partioj, sindikatoj kaj movadoj tro fokusig\u0302is en flankajn alternativajn postulojn, kaj forlasis la lukton por soci-ekonomia justeco. Ili do ne sentos sin speciale reprezentitaj de kontrau\u0306fas\u0302isma movado, se ili interpretas ke temas pri afero de intelektuloj kaj mezklasanoj."}, {"text_idx": "#000040", "text": "C\u0302iukaze, tiu kritiko direktig\u0302as nur al la maniero en kiu oni prezentis la movadon en unu aparta lando. Restas tempo por ke la organizota movado alprenu alian bildon, kaj la lastaj provoj en diversaj landoj s\u0302ang\u0302i la politikan panoramon prezentas multajn s\u0302ancojn por renovigi la politikan panoramon, kaj specife la kontrau\u0306fas\u0302isman lukton. Mi ne konas la planojn por diskonigi la iniciaton en aliaj urboj, sed mi pensis ke Esperanto ja povas ludi rolon en tiu kunordigo, kaj specife en la havigo al g\u0302i de tiu popola desuba perspektivo. Jen kial mi proponis tiun tradukon, kiun la retzorgantoj rapide akceptis, kaj jen kial eblas nun ec\u0302 rekte alig\u0302i al la kampanjo rekte sub tiu esperanta versio. Nur mankas g\u0302in pli disvastigi. C\u0302ar se esperantistoj ne emas lukti kontrau\u0306 naziismon, kiu tion farus?"}, {"text_idx": "#000041", "text": "El Burgoso al la mondo"}, {"text_idx": "#000042", "text": "Kiel mi anoncis en pasinta blogero, la liberecanaj rondoj plu movig\u0302as rilate al Esperanto. Kaj tre eble, la iniciatoj povas forte kreski dum venontaj monatoj. Nome, la sekcio de la sindikato CGT en Burgoso organizis dum tiu c\u0302i pasinta semajno serion da konferencoj pri nia lingvo, kiu akompanis ekspozicion de nun vojag\u0302ontan al aliaj urboj de Hispanio."}, {"text_idx": "#000043", "text": "CGT, au\u0306 G\u0302enerala Konfederacio de la Laboro, estas minoritata hispania indikato, kiu devenas el la anarh\u0302iista tradicio. Fakte, g\u0302i formig\u0302is post splitig\u0302o disde la pli tradicia CNT, Nacia Konfederacia de la Laboro, baze c\u0302ar la CGT partoprenas la sindikatajn balotojn ene de la entreprenoj. Ambau\u0306 tre pozitive rilatas al Esperanto, kaj ne malofte publikigas artikolojn en siaj revuoj. CGT havas konstantan rubrikon en au\u0306 pri Esperanto en sia reta revuo \u00abRug\u0302a kaj Nigra\u00bb, g\u0302ia katalunia sekcio aprobis antau\u0306 du jaroj klaran rezolucion favore al nia lingvo, kaj antau\u0306 kelkaj tagoj g\u0302i pretigis ec\u0302 esperantan version de la video eksplikanta la kialojn por la g\u0302enerala striko kunvokita por venonta merkredo en Hispanio."}, {"text_idx": "#000044", "text": "La ekspozicio nun inau\u0306gurata enskribig\u0302as en serio pri la kulturoj de la libereco en la iberia anarh\u0302iismo. La unua tia ekspozicio estis pretigita antau\u0306 tri au\u0306 kvar jaroj, temis pri liberecanaj pedagogioj, kaj g\u0302uis bonan sukceson en tiu medio."}, {"text_idx": "#000045", "text": "La nuna pri Esperanto konsistas el dudek paneloj, homaltaj kaj plenaj je informoj, pri la lingvo mem, pri la historio, la anarh\u0302iisma kaj g\u0302enerale laborista tradicio, kaj pri la uzo de la lingvo fare de la povo kaj la potenculoj. G\u0302i kompreneble videbligas ideologian vidpunkton, sed entute g\u0302i estas sufic\u0302e interesa por la g\u0302enerala publiko, ne nepre anarh\u0302iisma. Ankau\u0306 la katalogo (el kiu oni povas vidi tie c\u0302i specimenon) estas ege bonkvalita."}, {"text_idx": "#000046", "text": "La tuton pretigis tre interesa kaj promesplena grupo de esperantemaj anoj de la sindikato en Burgoso (Burgos, la iama c\u0302efurbo de la malnova Kastilio, kulture alloga urbo, trairata de la Jakoba Vojo). Kelkaj el ili jam organizis atelieron por lerni nian lingvon, sed ilia nivelo estis g\u0302is nun modesta. Certe tiu c\u0302i iniciato tau\u0306gos por firmigi la grupon kaj la agadon en tiu urbo."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Kiel dirite, krom la ekspozicion, ili organizis serion de konferencoj dum la tuta semajno. G\u0302i g\u0302uis bonan partoprenon kaj intereson. Mi mem partoprenis la vendredan fermon per prelego pri la nuno kaj estonto de la lingvo. Mi provis malmunti diversajn mitojn pri Esperanto, kaj montri al la publiko ke temas pri tute vivanta lingvo kaj movado, ec\u0302 se por multaj tio ne evidentas."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Mi ankau\u0306 substrekis la pluralecon de la komunumo. Mi tion provas fari ofte, ne nur en tiu c\u0302i blogo, sed ankau\u0306 en personaj prezentadoj. Multaj homoj en Hispanio suferas la antau\u0306jug\u0302on ke Esperanto estas afero de anarh\u0302iistoj, au\u0306 g\u0302enerale de maldekstruloj, au\u0306 ili pensas pri homoj engag\u0302itaj al novaj sociaj movadoj. Tio povas altiri multajn, sed ankau\u0306 limigi la varbadon, kaj c\u0302efe oni riskas ke tiuj estontaj esperantistoj seniluziig\u0302u kiam ili trovas ke ne nepre la jamaj movadanoj kundividas iliajn proprajn vidpunktojn. Fakte, tio j\u0302us dramece okazis antau\u0306 kelkaj semajnoj, kiam la grupo atinginta tiun notindan sukceson en TED, pri kiu mi rakontis antau\u0306nelonge, post serio da miskomprenoj kun loka grupo, s\u0302ajne abrupte forlasis nian lingvon kaj ec\u0302 ekkreas sian propran. Tial, mi preferis tion substreki ankau\u0306 en mia prezentado antau\u0306 liberecanoj, eble ec\u0302 insiste, por ke neniu ricevu s\u0302okon c\u0302e konstato pri la reala Esperantujo."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Kiel dirite, la agado de la sindikato ne finig\u0302as tie c\u0302i. La ekspozicio baldau\u0306 ekvojag\u0302os. Eble en iuj lokoj oni povos ankau\u0306 komplementi per simila prelegado, je kiu mi esperas ke HEF kaj la ceteraj asocioj povos kontribui. Se al tio aldonig\u0302as la baldau\u0306a okazigo de la SAT-kongreso en Madrido, eble c\u0302io povas konspiri por ke la liberecanaj rondoj, ec\u0302 se nun pli minoritataj, reprenu la ligitecon al Esperanto, iam karakterizintan tiun movadon."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Certe legantoj eksterhispaniaj jam legis kaj pli-malpli konas pri la ekonomiaj problemoj en tiu c\u0302i lando. Alta senlaboreco, precipe c\u0302e junuloj, forta deficito, bankaj riskoj, g\u0302enerala prihakado de la s\u0302tataj bug\u0302etoj, ktp. Plejmulto certe legis pri diversaj popolaj protestoj, kiuj farig\u0302is sufic\u0302e amasaj antau\u0306 kelkaj tagoj, pro la datreveno de la movado konata kiel la 15-M (pro la protestoj de la 15-a de majo pasintjara) au\u0306 la \u00abindignuloj\u00bb (se vi sekvas min en Tu\u0306itero, vi jam scias ke ec\u0302 esperantistoj kunpartoprenis)"}, {"text_idx": "#000051", "text": "Eble kelkaj demandas sin kial homoj protestas se jam klaras ke necesas bug\u0302etaj reformoj. La publikaj institucioj suferas pro grandaj s\u0302uldoj, kaj do devus entreprenig\u0302i reduktado de la elspezoj. C\u0302u eble hispanianoj ne konscias pri tio?"}, {"text_idx": "#000052", "text": "Mi deziras tie c\u0302i defendi la tezon, ke ne Hispanio travivas ekonomiajn problemojn, sed ke suferas (la) individuaj hispanianoj."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Ekonomiko estas stranga scienco, kiu miaopinie tro fokusig\u0302as pri nacioj kaj s\u0302tatoj. Unue mi akceptu ke temas pri scienco. Mi havas dubojn pri tio kiam mi legas tekstojn, precipe analizojn kaj prognozojn, de ekonomikistoj en gazetaro kaj publikaj paroladoj, sed mi pretas koncedi ke veraj ekonomikistoj ne tiom simpligas aferojn kiel tio aspektas en la amaskomunikiloj. Kion mi tamen plurfoje observis estas ke g\u0302i estas naciista scienco."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Ne nur en tiaj publikaj medioj, sed ec\u0302 en pli specialig\u0302intaj verkoj, ilia g\u0302enerala fokuso, kiu ofte aperas tiel banala ke ili ec\u0302 ne rimarkas g\u0302in, estas la teritoria kaj administra organizado. Ili ja povas studi la efikojn sur la individuojn, sed la veran mezuron de ilia sukceso konsistigas la rezulto de la kolektivaj variabloj. Se la g\u0302enerala ekonomia kresko de la lando estas sufic\u0302e granda, apenau\u0306 gravas ke la diferencoj ene de la komunumo plivastig\u0302is au\u0306 ne."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Mi pretas akcepti ke plejmulto ne faras tion pro ia perversa kialo. Simple, tio sencas en multaj okazoj. Kaj mi ankau\u0306 ne neas ke en komplikaj socioj, kie s\u0302tato havas fortan influon en la ekonomio (kion mi cetere favoras), la g\u0302enerala publika bonfarto dependas de komunaj politikoj. Sed fokusigo en tiaj tuts\u0302tataj au\u0306 naciaj au\u0306 regionaj vidpunktoj, kas\u0302as la dividon ene de la lando, kaj la relativan suferon de ties civitanoj."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Do, mi estas jam laca legi pri la problemoj de Grekio, pri la karaktero de la italianoj, pri la sufero de Portugalo. Por alilandanoj tio estas pli facila, c\u0302ar tio forigas demandojn pri aliaj kau\u0306zoj, kaj maskas la riskojn super propra lando. Do, ne mirindas ke ec\u0302 en Hispanio multaj homoj uzas tian argumentadon por alies problemoj, kaj mi legas similajn frazojn en eksterhispaniaj gazetoj, retejoj kaj forumoj, kiam ili komentas pri problemoj en mia lando."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Tamen, mi rifuzas paroli pri la problemoj de Hispanio, kiam mi senpere konstatas ke la problemoj falas tute malsimetrie super c\u0302iujn hispanianojn. Ekzemple: nuna registaro entreprenis kampanjon por redukti la elspezojn dedic\u0302atajn al instruado kaj sanservoj. Tiu hakado falis sur la publikajn bug\u0302etojn, sed neniel tus\u0302is la subvenciojn ricevatajn de la privataj servoj, kio nun multe fortigas tiun veton por privata edukado, tute subvenciata lau\u0306 nuna sistemo, kaj dominata de katolikaj institucioj. Mi povus multigi la ekzemplojn, sed jen la lasta skandalo kiun ni suferas: la helpo al banko, antau\u0306e s\u0302parkaso privatigita, kiu pli ol duobligas la s\u0302parojn atingitajn en tiuj publikaj servoj."}, {"text_idx": "#000058", "text": "C\u0302iuj civitanoj de Hispanio konscias pri la g\u0302eneralaj problemoj. Ankau\u0306 la kau\u0306zo estas relative klara: la troa fokusigo dum lastaj jaroj en konstrua sektoro, kiu tro s\u0302velig\u0302is, super prudenta mastrumado. Sed ec\u0302 se c\u0302iuj akceptas neceson alfronti kelkajn komunajn minacojn, multajn komencas c\u0302agreni la evidenta maljusteco de la relativaj postuloj falantaj super la civitanojn. Dum plejmulto el ni regule kaj honeste pagas niajn impostojn, la homoj kiuj frau\u0306dis dum lastaj jaroj estas pardonataj kondic\u0302e ke ili pagu pli malgrandan elcentaj\u0302on. Dum reduktig\u0302as la sociaj helpoj por malric\u0302uloj, la elspezoj de la Reg\u0302a kortumo preskau\u0306 restas sens\u0302ang\u0302aj (kaj la indigno povas ec\u0302 kreski kiam ni ekscias pri la skandala konduto de la tuta familio, inklude de la c\u0302asado de elefantoj en rezervejoj de Bocvano!)"}, {"text_idx": "#000059", "text": "Jen kial, malgrau\u0306 konscio pri la g\u0302eneralaj problemoj, ne mankas protestoj. Ec\u0302 pli: por mi estas surprize ke la protestado g\u0302is nun estas relative milda. Parte pro timo, au\u0306 pro neklara konscio pri eblaj solvoj, au\u0306 pro divido inter la suferantoj, au\u0306 pro manko de socia organizado, au\u0306 pro la mildigo de la suferado danke al la forta familia teksaj\u0302o c\u0302ilanda, estas surprize kiom pacaj la manifestacioj estis g\u0302is nun, kaj kiom malmulte minacaj ili montrig\u0302is por la au\u0306toritatoj. Sed mi suspektas ke tiu indignado estas kas\u0302ata de la surfaco, kaj povus eksplodi per ajna subita fajrero."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Fakte, unu el la kutimaj manieroj de la au\u0306toritatoj dampi la g\u0302eneralan malkontenton estas plikreskigi la naciistan, patriotisman au\u0306 simple grupisman tendencon. Se vi kulpigas la grekianojn, vi jam havas propekan kapron. Tie c\u0302i en Hispanio, ne mankas reciproka kulpigo de centra registaro al regionoj, au\u0306 inverse, au\u0306 de unu regiono al alia. Lastatempe, subtenantoj de la centra registaro ec\u0302 provis trovi patriotismajn temaron, revivigante aferojn kiel sopiro al reakiro de G\u0302ibraltaro, au\u0306 kulpigo al eksterlandaj komunikiloj. Kelkfoje iuj tavoloj provas kanaligi la c\u0302agrenon kontrau\u0306 la enmigrintojn, bons\u0302ance g\u0302is nun kun malmulta sukceso, sed mi suspektas ke, kiel okazis en Grekio, oni provos tion intensigi. G\u0302is nun, c\u0302iuj c\u0302i manovroj ne montrig\u0302is aparte sukcesaj, sed ili ankau\u0306 ne c\u0302esas."}, {"text_idx": "#000061", "text": "C\u0302iukaze, atentu pri la estontaj okazaj\u0302oj. C\u0302ar la eksplikoj pri nacioj kaj s\u0302tatoj estas nur kurteno, kaj tre probable tiaj problemoj povas atingi individuojn en viaj landoj, ec\u0302 se ili ankorau\u0306 ne alvenis al vi, dum la grandric\u0302ulojn c\u0302iulandajn apenau\u0306 tus\u0302os la politikoj entreprenitaj de iliaj lakeoj en registaroj. Tiam tutmonda kunbatalado necesos."}, {"text_idx": "#000062", "text": "La 15a de oktobro, por tutmonda s\u0302ang\u0302o"}, {"text_idx": "#000063", "text": "La movado por tutmonda s\u0302ang\u0302o, kiu kunvokis manifestaciojn en la tuta planedo por la 15-a de oktobro, jam havas sian manifeston tradukitan al Esperanto. Vi povas legi unu version en la retejo de SATeH. Ankau\u0306 en tiu de SAT, kie estas troveblaj ankau\u0306 aliaj materialoj pri tiu iniciato, kiu iamaniere havis siajn radikojn en la movado de la 15-a de majo en Madrido."}, {"text_idx": "#000064", "text": "En tiu c\u0302i urbo antau\u0306videblas granda rolo de la koloro verda; ne nur c\u0302ar kelkaj amikoj probable tie renkontig\u0302os, sed ankau\u0306 la verdo estas la simbolo de la protestoj kiuj en la lastaj semajnoj multoblig\u0302is en la madrida regiono, pro la drastaj tranc\u0302oj en la bug\u0302eto de edukado kiujn aplikis la tre dekstrema regiona registaro. La instruistoj, sed ankau\u0306 lernantoj, gepatroj kaj aliaj tavoloj de la socio plu protestadas, kaj uzis t-c\u0302emizojn kun verda koloro kiel flago kontrau\u0306 tiu brutala atako de ideologoj, kiuj evidente preferas favori la privatan edukadon."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Tiu estas nur unu ekzemplo, kiun mi komentas c\u0302ar g\u0302i rekte tus\u0302as mian familion. Sed multig\u0302as la ekzemploj, en Hispanio kaj aliloke. En Katalunio estas la sanservoj, en tuta duoninsulo la laboraj rajtoj, dum oni dedic\u0302as milionojn da eu\u0306roj al la pago de s\u0302uldoj de la bankistoj, en maljusta fiska reg\u0302imo."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Fronte al la serc\u0302ado de individuaj au\u0306 naciaj solvoj, mi g\u0302ojas ke c\u0302ifoje la kampanjo kunvokig\u0302is tutmonde. C\u0302u ankau\u0306 vi partoprenos viaurbe?"}, {"text_idx": "#000067", "text": "Hodiau\u0306 oni celebris en Eu\u0306skio diversajn instituciajn omag\u0302ojn pro la 75-a datreveno de la unua vaska registaro, kiu j\u0302uris siajn respondecojn alian 7-an de oktobro, iom post la komencig\u0302o de la hispana intercivitana milito. Kaj kvankam mi jam en aliaj okazoj komentis tion c\u0302i, mi ne rezistas la tenton fari malgrandan personan omag\u0302on al la du esperantistoj kiu partoprenis tiun c\u0302i registaron: la socialistoj Juan Gracia kaj Santiago Aznar."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Juan Gracia Cola\u0301s estis konsilisto pri Socia Agado, kaj havis meritplenan laboron por la protekto de la popolanaro, kaj specife de la rifug\u0302intoj kaj la infanoj. Pri li mi sufic\u0302e longe parolis dum la Eu\u0306ropa Kongreso de Bilbao en 2004, kaj do, mi preferas ligi rekte al la teksto de la konferenco."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Santiago Aznar Sarachaga, aktiva sindikatisto, estis konsilisto pri Industrio. Pri li mi malpli parolis dum tiu kongreso, sed jam skribis pri kelkaj detaloj de lia vivo kaj lia esperantisteco en alia teksto de la antau\u0306a blogo."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Mi estas iom kritika pri diversaj agadoj kaj tendencoj de tiu registaro. Ili ne c\u0302iam helpis la komunan bataladon kontrau\u0306 la fas\u0302ismo, preferante disvolvi propran politikon, celantan memdisponon kaj memasertadon, kiu en la fino ne evitis komunan kolapson. Sed pri la meritoj de niaj samideanoj apenau\u0306 neniu havas ian dubon, pro iliaj klopodoj en tre malfacilaj cirkonstancoj. Tre probable, helpis al ili tiu forta volonto, kiun laboristoj tiutempaj havis por supervenki siajn malavantag\u0302ojn. Ne mirinde ke ili volis lerni, kaj ke por ili Esperanto estis maniero eliri el la mallarg\u0302aj limoj, kiujn la edukado kaj la klasaj devigoj celis trudi al la laboristoj."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Dum lastaj monatoj, en la pritraktado de la pordemokratiaj movadoj kaj revolucioj en la araba mondo, unu afero aperis foje en la novaj\u0302oj, sed plejofte kiel marg\u0302ena kaj simple bedau\u0306rinda flankefiko: la mistraktado de minoritatoj. Tamen, s\u0302ajnas al mi ke temas pri kerna konsekvenco, kies neglekto povas konduki al malbona kompreno de la fenomeno, kun negativaj efikoj se mise pristudata."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Oni emas pensi ke por minoritatoj, c\u0302u etnaj, religiaj au\u0306 ec\u0302 klasaj, diktaturoj efikas negative, kaj ke moderna kaj demokratia reg\u0302imo solvas konfliktojn pli efike. Mi suspektas ke tre ofte la inverso estas g\u0302uste vera. Diktaturoj povas mastrumi tiajn konfliktojn, ec\u0302 se per maljustaj rimedoj, tiel ke ili ne alvenas al la surfaco, kio ne signifas ke ili longtempe solvas ilin. Tamen, demokratio, kiel regadsistemo de la majoritato, ja povas forte damag\u0302i la anojn de minoritatoj, kaj provoki la akrigon de la konfliktoj, foje g\u0302is la rando de malaperigo de tiuj tavoloj."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Jam diversaj au\u0306toroj rimarkigis ke la naciismo, kaj ec\u0302 la nacioj, kontrau\u0306e al ofta misreprezentado, estas fenomeno moderna, ofte ligata al la fortigo de la civila socio, la partopreno de la amasoj en la socia vivo, kaj la kreado kaj fortigo de la demokratioj. Tiu estigo de nacioj estas la emocia parto foje bezonata en la kreado de moderna socia strukturo. Kelkaj analizoj publikigitaj ekzemple de la sociologo Ernest Gellner fascine priskribas kaj analizas tiun teorion."}, {"text_idx": "#000074", "text": "Jen kial foje la demokratiigo kau\u0306zas la homogenigon de la socio, malaperigante la forte fasonatajn diferencojn en lingvoj, moroj, religioj, ktp, kaj ofte kreante unu solan komunan tradicion. En multaj kazoj tio okazas per pli malpli pacaj metodoj, sed en aliaj kazoj aperas tiu abomeninda fenomeno, la etna purigado."}, {"text_idx": "#000075", "text": "Alia sociologo, Michael Mann, verkis antau\u0306 nelonge libron en kiu li aludis tiun fenomenon, jam en la titolo per la nomo: \u201cLa malhela flanko de la demokratio\u201d kiel li konsideras la etnan purigadon. De li mi prenis tiun unuan ideon, ke tre ofte g\u0302uste la demokratio povas kau\u0306zi au\u0306 pligravigi la konsekvencojn de tiu etna au\u0306 religia konflikto. Kaj do, ke la fenomenoj kiujn ni vidis kaj vidas lastatempe en la araba mondo ne estas flankaj efikoj, sed tre antau\u0306videblaj problemoj kiujn regantoj kaj studuloj devas konsideri."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Ni tion povis konstati tre videble en Irako, kie la falo de la sekulara kaj naciista diktatoro tuj estis sekvita de etnaj alfrontig\u0302oj kaj c\u0302ie disvastigataj etnaj purigadoj. Ni povas tion rimarki en la persekutado al la koptoj en Egiptio, pligravigita post la falo de la reg\u0302imo de Mubarak, au\u0306 en la murdoj kaj forc\u0302asado de nigruloj kaj tuaregoj en Libio. Tiu c\u0302i lasta terorado estas ofte konsiderata en la gazetaro kiel bedau\u0306rinda sed flanka konsekvenco de la revolucio, sed mi suspektas ke temas pri io pli profunda."}, {"text_idx": "#000077", "text": "Mi blogas pri tio, ec\u0302 ne estante specialisto pri la fenomeno, c\u0302ar mi suspektas ke necesus bona analizado de g\u0302i, en la mastrumado de krizoj kaj revolucioj, por eviti tro simpligajn kaj naivajn apogojn al protestaj movadoj. Mi certe apogas revoluciojn kondukontaj al pli malferma partopreno de la amasoj, precipe kiam la reg\u0302imo antau\u0306 tre multe da tempo frustris c\u0302iujn esperojn pri laika kaj universalisma regado, kaj estas trempitaj en korupto kaj kamarileco. Sed mi komprenas ekzemple la situacion de Sirio, kiam oni rimarkas ke gravaj tavoloj de la socio ne estas tiom entuziasmaj pri la t.n. demokratia movado, kiom oni foje rimarkigas al ni. Tre probable homoj apartenantaj al la minoritatoj kiel la alavitoj, la kurdoj au\u0306 la kristanoj prave timas ke regado de la majoritato alportos neniun bonon al ili. Mi ofte miras kiel facilanime la registaroj en Usono kaj Eu\u0306ropa Unio neglektas la tre antau\u0306vidindan eblecon ke post simpla falo de la nuna reg\u0302imo, la kristanoj, multe pli abundaj kaj tradiciaj ol oni konscias en Okcidento, povus sperti sorton tre similan al tiu kiun nun suferas iliaj irakaj kolegoj, grandparte forpelataj el lokoj kie iliaj prauloj log\u0302adas de antau\u0306 dumilo da jaroj."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Simpla demokratio estas nenia garantio de solvado de konfliktoj, kiam la historio estas kompleksa kaj la disvolvo de socia stabileco ne estas garantiata."}, {"text_idx": "#000079", "text": "Ion similan mi timas pri alia iom alispeca kazo: la sendependig\u0302o de Suda Sudano. Mi denove miras pri la entuziasmo kiun tiu evento levis en la publika opinio, kaj pri la neglekto de la gravaj dang\u0302eroj, kiujn oni facile povas antau\u0306vidi. Ial la splitig\u0302o de lando, konforme al rasaj kaj religiaj linioj estas konsiderate de multaj, kaj speciale de la okcidenta meza klaso, tiel infektita de la etnismo, kiel bona afero. Mi tamen estas multe pli skeptika. Mi bone komprenas ke la antau\u0306a situacio ja povus esti neeltenebla, kaj mi povas akcepti kial mem la log\u0302antoj de la suda teritorio trovis tiun kiel la solan akcepteblan solvon. Sed mi taksas tion kiel granda fiasko kaj kiel grava minaco."}, {"text_idx": "#000080", "text": "Fiasko evidenta, c\u0302ar ne tiu estis la solvo antau\u0306vidata ec\u0302 de la iama c\u0302efgvidanto de la sendependiga movado John Garang (vidu pri c\u0302io c\u0302i la multe pli klerajn kaj detalojn artikolojn en la esperanta eldono de Le Monde Diplomatique fare de Marc Lavergne kaj Ge\u0301rard Prunier). Sed c\u0302efe g\u0302i estas minaco, kiun oni facile povas antau\u0306vidi, konsiderante la precedenttojn. Oni kompreneble lasis minoritatojn, iamajn au\u0306 novajn, en la novaj s\u0302tatoj (kiu lando eliranta el secesio estas unuetna?), oni lasis dubojn pri la landlimoj, oni fortigis la apartecon, por fari la procezon pli neevitebla. Ni jam vidis kio okazis kaj plu okazas post la divido inter Pakistano kaj Barato (kiun mi konsideras la plej granda katastrofo kaj malfelic\u0302o en la mondo post la Dua Mondmilito, kaj kies miskonsekvencojn ni ankorau\u0306 ne c\u0302esis observi), kaj ec\u0302 pli proksime, en la iam same salutata divido inter Etiopio kaj Eritreo (kiun mi jam komentis iam kiam mi konsideris tie c\u0302i mian ofte nekomprenatan oponon al la sendependeco de la Okcidenta Saharo). La demokratio kaj la kreado de novaj s\u0302tatoj ne nur ne estas garantio de paca disvolvig\u0302o, kaj pli ofte g\u0302i havas malajn konsekvencojn."}, {"text_idx": "#000081", "text": "Nu, mi mi ja s\u0302atus erari, almenau\u0306 pri la proksima estonto de la Sudanoj. Mi ne sufic\u0302e bone konas la surlokan situacion kaj ne specialig\u0302as pri la temo. Ec\u0302 pli, mi nun devas konfesi ke mi nur parte legis la libron kiun mi menciis, \u201cLa malhela flanko de la demokratio\u201d. La kialon mi eksplikas pli detale en mia hispanlingva blogo: la versio kiun mi havigis al mi en mia denaska lingvo, estis tiel ac\u0302a ke mi sentis min devigita forlasi g\u0302in post la unua c\u0302apitro (tiu estas bedau\u0306rinde tro ofta fenomeno, kiun mi tie diskutas pli longe: ke la libroj pri ne-fikcio bezonas du tradukantojn: unun specialig\u0302intan pri la lingvo kaj alian pri la enhavo, kion tre malofte eldonejoj emas favori, por eviti aldonajn kostojn, kaj do tiaj libroj mulfoje esti tute nelegeblaj). Do, povas ja okazi ke mi iom misreprezentas la opinion de la au\u0306toro, au\u0306 eble li ne sufic\u0302e praviginde defendas sian vidpunkton. Tion mi dubas, sed c\u0302iukaze mi povos pli forte scii kiam mi legos la originalon, kion mi certe faros ne malbaldau\u0306."}, {"text_idx": "#000082", "text": "Sed mi almenau\u0306 esperas ke mi semis iajn dubojn, pri aferoj kiujn oni lastatempe tro ofte emas simpligi. Ke etnismo ne estas facile solvebla simple per demokratio, nek per secesio. Eble se ni konscias pri tio c\u0302i, ni kapablos disvolvi taktikojn por mastrumi konfliktojn pli pace. C\u0302u ne por tio c\u0302iam batalis Zamenhof?"}, {"text_idx": "#000083", "text": "Post la antau\u0306a blogero, en kiu mi rakontis pri la popolaj movadoj antau\u0306 la regionaj kaj municipaj en Hispanio, mi s\u0302uldas pluan informon, c\u0302efe c\u0302ar la rezulto konfirmis la plej nigrajn aspektojn kiujn mi menciis (iom heziteme) en la lasta paragrafo. Kontrau\u0306e al diversaj esperoj, mia c\u0302efa konkludo estas ke en epoko de krizo, la patriotismo farig\u0302as la lasta rifug\u0302o."}, {"text_idx": "#000084", "text": "Se vi legas el ekster Hispanio, eble vi jam legis la bazajn rezultojn: aplombe venkis la konservativa partio, kaj sinkis la reganta socialista partio. Tio c\u0302i ne estas surprizo, kaj oni ja povas aserti ke la nuna registaro tute meritis la punon."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Sed por mi pli signifoplenaj estas aliaj zorgigaj signoj. Rasista partio akiris ankorau\u0306 tre minoritatajn sed kreskantajn apogojn en la popolaj urboj de Katalunio. La patriotuloj, tio estas la plej naciista koalicio proksima de ETA, farig\u0302is la dua forto en Eu\u0306skio, kaj la unua en ties teritorio Gipusko. Relative nova hispannaciista partio plifortigis sian bazon en Madrido. Diversaj popolistaj kandidatoj ricevis bonajn rezultojn en Asturio au\u0306 Kordovo. Kaj ec\u0302 ene de la konservativa partio, g\u0302enerale ju pli ekstrema la kandidato, des pli apogata."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Evidentig\u0302is ke la junula movado tre malmulte s\u0302ang\u0302is la g\u0302eneralajn tendencojn, krom por profundigi la punon al la reganta partio. Farig\u0302as ankorau\u0306 pli malklare kiel dau\u0306rigi la elanon, c\u0302u per dau\u0306rigo de la kampadoj au\u0306 per s\u0302ang\u0302o de la taktiko, kaj mi denove timas (kiel mi diris en tiu antau\u0306a teksto), ke ne maleblas iom h\u0302aosa kaj deprimiga fino."}, {"text_idx": "#000087", "text": "Mi tamen plu pensas ke c\u0302iukaze la klopodo estas pozitiva. Necesas peti pli realan demokration, c\u0302ar la alternativo estas la kresko de la au\u0306toritatemuloj. Kiel ni j\u0302us povis konstati."}, {"text_idx": "#000088", "text": "Al inicio de la web"}]