[{"text_idx": "#000003", "text": "La romano La nova vivo ricevis premion en 1927 okaze de la 13aj Internaciaj Floraj Ludoj. Ties manuskripto trovig\u0302as en la Internacia Esperanto-Muzeo en Vieno. Libro kun luma etoso, esploras la mistikan evoluon de la c\u0302efrolulo, impresas per meditema substanco, per la viveco de roluloj. Ipato, mezag\u0302a needzig\u0302inta fervojisto renoncas iun tagon \u201cfumaj\u0302i la c\u0302ielon\u201d (sencele vivi). Li trovas en stacidomo korbon kun infaneto aristokrate vestita abandonita. Ipato s\u0302arg\u0302as sin kreskigi la knabineton. De tiu momento li farig\u0302os pentofaranto por sia antau\u0306a malrespekto al Dio. Li mang\u0302os sekalpanon kaj dormos sur la planko g\u0302is la maturig\u0302o de Ang\u0302elina. Je destinita jaro la knabino retrovas siajn gepatrojn kaj forlasos sian zorganton. Por la homo Ipato la disig\u0302o estas suferiga, sed por la mistikulo Ipato g\u0302i estas pekliberigo. Pli alta s\u0302tupo al la c\u0302ielregna vojo atendas lin. Malric\u0302a je c\u0302iu ajn havaj\u0302o li g\u0302isvivos la maljunecon kiel pilgrimulo. C\u0302ar kiu havas Dion tiu estos konstanta felic\u0302ulo."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La verkaro de Ivan Genadievic\u0302 S\u0302irjaev (1877-1933) konservas la antikvan lingvaj\u0302on de la frua Esperanto komunan ankau\u0306 al la frua zamenhofa stilo per la tre ofta uzo de certaj sufiksoj kiel -ec, -em, -et kaj -anta, la funkcio de unu kiel pronomo. Malglate legebla estas lia prozo por nuntempa leganto pro la abundo de kunmetitaj vortoj, sinsekvaj adverboj (\u201cresponde malaprobe-nee skuis la kapon\u201d), de gerundioj, de nekutimaj formoj por moderna Esperanto kiel \u201czorgoatakite, senpostsigne, tetanig\u0302is\u201d, tamen geniaj en kondic\u0302oj de la malric\u0302a vortprovizo de tiuepoka Esperanto. Belaspekte eldonitaj estas la du volumoj kun tau\u0306ga enkonduko biografia kaj kritika fare de Herbert Mayer."}, {"text_idx": "#000005", "text": "La revivig\u0302o de Ivan S\u0302irjaev"}, {"text_idx": "#000009", "text": "C\u0302iuj eroj bildigas antau\u0306 ni tiun senfine vastan rusan\nimperion, kie la naturo pompas kaj ankorau\u0306 plene regas kaj\ndestinas la agadon de la homoj. En la kortus\u0302a Tjuva S\u0302irjaev"}, {"text_idx": "#000012", "text": "La malferma historio La dormanta grafino montras\nbienon, kie vidig\u0302as kazo de enterigo de s\u0302ajnmortinto. En Gru\ngru ni legas pri la flegado kaj konduto de malsovag\u0302igita gruo.\nLa peko de Kain priskribas, plej forta flanko de S\u0302irjaev,\nnekutiman viron, metinta sur sin punon pro neevitebla krimo. Tiu\nKain alvenas en iu vilag\u0302o kaj la anoj amasig\u0302as por rigardi lin."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Verkisto revekita - kaj reviziita"}, {"text_idx": "#000022", "text": "La kolekto La dormanta grafino plac\u0302e kaj varie\nprezentas la novelarton de S\u0302irjaev. Oni tie trovas mallongajn\nnoveletojn humurajn au\u0306 kortus\u0302ajn. Trovig\u0302as noveloj de eksmoda\nkaraktero, imite au\u0306 inspire de pli fruaj verkistoj. Sed inter\ntiuj trovig\u0302as ankau\u0306 vere valoraj noveloj de plena originaleco,\nkiuj bele montras la talenton de la au\u0306toro."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Post sprita kaj relative originala leter-novelo Stranga\nknabinac\u0302o sekvas alia tre bona verko premiita en la Floraj\nLudoj \u0096 Tjuva. Teme g\u0302i iel similas al La peko de\nKain, tamen g\u0302i estas verkita en tute alia stilo kaj humoro,\nleg\u0302era, kun grajno da humuro. En g\u0302i c\u0302efrolas ankau\u0306 la naturo\nde Rusio kun rivero, arbaro, herbejoj, marc\u0302oj."}, {"text_idx": "#000026", "text": "La zorge ellaborita novelo Veng\u0302o eniris la antologion 33\nrakontoj el 1964 kaj same (kiel sola ero de S\u0302irjaev) la\nduvoluman Trezoro el 1989. G\u0302i estas senkompata rakonto\npri la maliceco kaj egoismo de rusa episkopo kaj kelkaj monah\u0302oj,\nlerte plektita c\u0302irkau\u0306 la vivosorto de kato. Tia kritiko al\nekleziulo eble estas iom neatendita temo c\u0302e verkanta pastro."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Sekvas leg\u0302ere ironia humuraj\u0302o En la vagono, kaj fine\nankorau\u0306 humuraj\u0302o, la ne tre originala sed bone plenumita"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Foliumante unufoje antikvajn manuskriptojn en la arh\u0302ivo,\nheredita de la avoj, mi okaze trovis interesajn detalojn de la\nfamilivivo de tiu c\u0302i strangulo, neniam konanta dum la vivo\nmalg\u0302ojojn kaj mizeron kaj profunde-tragedie finanta siajn\ntagojn. (Literatura Mondo 1926, p. 2)"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Foliumante foje antikvajn manuskriptojn en la arh\u0302ivo,\nheredita de la avoj mi okaze trovis interesajn detalojn de la\nfamilia vivo de tiu c\u0302i strangulo, kiu neniam konis dum la vivo\nmalg\u0302ojojn kaj mizeron sed profunde-tragedie finis siajn tagojn."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Strange, malgrau\u0306 la multaj s\u0302ang\u0302etoj \u0096 tro multaj, lau\u0306\nmi \u0096 oni konservis la evidentan komposteraron abonemo"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Tra la loko ensorc\u0302ita legeblas ec\u0302 en tri versioj. La unua estas tiu el 1913 faksimile represita de Sezonoj en 1992. La dua estas tiu de Teo Jung en la kolekto En la vagono kaj aliaj rakontoj el 1937. La tria estas tiu de Pro Esperanto el 1993. Kvankam la eldonoj el 1913 kaj 1992 ja trovig\u0302as en IEM, tamen Mayer ne mencias ilin, sed indikas nur la eldonon de Jung el 1937 kiel fonton."}, {"text_idx": "#000035", "text": "La tri kompareblaj versioj diferencas pri multaj detaloj. En tiu de IEM el 1993 oni aldonis kelkajn eventuale bezonatajn \"la\", ekzemple en la najbara vilag\u0302o estis la bieno de la severa grafo Zmiev. (p. 136). Oni aldonis ankau\u0306 helpan \"nur\" en ne nur unufoje (p. 131). Tiaj korektoj au\u0306 plibonigoj tamen estas raraj. La plej multaj s\u0302ang\u0302oj estas faritaj jam en la eldono de Jung el 1937, kaj bedau\u0306rinde konservitaj de Mayer en 1993. Pliparto el ili tre malmulte au\u0306 tute ne plibonigas la lingvaj\u0302on. Pluraj estas indiferentaj, aliaj iom s\u0302ang\u0302as la stilon sed ne la sencon. Oni trovas ec\u0302 fus\u0302an forigon de \"la\" en perdinte [la] vojon (p. 25 de 1937; p. 134 de 1993). Jen kaj jen S\u0302irjaev lokis adjektivon post sia substantivo, dum Jung relokis g\u0302in antau\u0306en, kiel en ia animo malbona flugas supere (1913), kio ig\u0302is ia malbona animo flugas supre (p. 25 de 1937; p. 134 de 1993). La s\u0302ang\u0302etoj efektive estas nekalkuleblaj. Mi citos la komencajn tri frazojn. Unue en la versio el 1913:"}, {"text_idx": "#000036", "text": "Foje noktomeze mi j\u0302us finis la artikolon antau\u0306 longe promesitan al unu j\u0302urnalo, kies kunlaboranto mi estis. Rektig\u0302inte en la apogseg\u0302o, mi, kun sento de kontentig\u0302o interna, ekfumis cigaredon kaj enpensig\u0302is. C\u0302irkau\u0306e regis silento muta, nur ie sub la planko bruetis muso kaj pluvgutoj frapadis de tempo al tempo la feran tegmenton."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Foje noktmeze mi j\u0302us finis artikolon delonge promesitan al iu j\u0302urnalo, kies kunlaboranto mi estis. Rektig\u0302inte en la apogseg\u0302o, mi, kun sento de interna kontentig\u0302o, ekfumis cigaredon kaj enpensig\u0302is. C\u0302irkau\u0306e regis muta silento; nur ie sub la planko bruetis muso, kaj pluvgutoj frapadis de tempo al tempo sur la fera tegmento."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Temas pri ok s\u0302ang\u0302oj de gramatiko, vorto au\u0306 vortordo, plus du de interpunkcio. En la tuta novelo estas centoj, kaj kiel videblas, tre malmultaj vere bezonataj."}, {"text_idx": "#000039", "text": "La grava iniciato de Herbert Mayer redonis al ni gravulon de la Esperanta literaturo, au\u0306toron, kiu estis bonega stilisto. Bedau\u0306rinde tiel jukis la manoj de eldonantoj iamaj kaj nunaj, ke ni hodiau\u0306 ne povas scii kun precizeco, kio efektive apartenas al lia stilo. Entute aperis c\u0302e Pro Esperanto en 1993 kaj 1995 tri volumoj. La promesita kvara volumo, supozeble kun pliaj noveloj, c\u0302ar oni parolas pri pli ol tridek noveloj de S\u0302irjaev, ial ne aperis. Ni tamen ne ploru pro neplenumitaj intencoj, sed g\u0302oju pro tio kio efektive realig\u0302is."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Majstra leciono veninta el la frosto"}, {"text_idx": "#000043", "text": "Originalaj rakontkolekto kaj romano, respektive. Pri la\nau\u0306toro, la ruso Ivan G. S\u0302irjaev (1877-1933), scioj pokas. La\neditoro, H. Mayer, preface faras biografiajn peniktirojn:\nS\u0302irjaev lernis Esperanton en 1895, instruistis, pastris ekde\n1904, iniciatis la Enciklopedion kaj ellaboris gemojn \u2013\ndise-mise aperintajn \u2013 de nia novel-arto."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Mayer plendas kontrau\u0306 la g\u0302enerala forgeso pri la rusa\nE-pioniro. Prave. Projektas eldoni ties kompletan verkaron.\nAplau\u0306dinde. Kaj kolumbe elfervoras: \"En niaj vicoj estis\nEsperanta Dostojevskij. Sed ni ne sciis tion.\" Supertakse."}, {"text_idx": "#000045", "text": "La s\u0302irjaevaj personoj en la novelaro havas ja korpon kaj\nanimon, konstituas psikologie interesajn tipojn, sed ne\nuniversalvalorajn arketipojn. Por memrealig\u0302i kiel tiaj, mankas\nal ili la spaco de romano kaj troas c\u0302irkau\u0306 ili sentimentalo.\nTamen, lokite sur romana dimensio, ili transig\u0302as al simplaj\nmarionetoj metitaj je la servo de intrigo pasintjarcenteska kaj"}, {"text_idx": "#000048", "text": "Pleja surprizo c\u0302e S\u0302irjaev: lia stilo. Lia lingvaj\u0302o lirla\nkaj sentubera kaj natura \u2013 artisma \u2013, diferenca disde\nla koda skemeco c\u0302e liaj samtempuloj. Lia talento por beletri per\nla magra vortprovizo de la fru-epoka Esperanto."}]