[{"text_idx": "#000002", "text": "En la nuntempa mondo troivig\u0302as c\u0302efe tri tradicioj de Budhismo. Kvankam c\u0302iuj membroj de la tri tradicioj konsideras sin au\u0306tentikajn posteuloj kaj dissendantojn de la instruoj de la Budho, ties aspektoj, ritoj, kaj mem la praktikaj instruoj estas sufic\u0302e malsamaj. Tiuj c\u0302i malsameco estas plejparte rezulto de la kultroj en kiuj la tradicioj disvolvig\u0302is. Kiel moderna budhano, estas grave ke ni komprenu tiun c\u0302i kulturan fenomenon."}, {"text_idx": "#000003", "text": "En tiu c\u0302i prelegeto, ni ne parolos pri la pasinteco pri la tri tradicioj, c\u0302ar tiu estas temo por aparta prelego. Ni interesig\u0302as tie c\u0302i c\u0302efe pri la nuno kaj la estonteco, precipe la estonteco de tiuj tri budhanaj tradicioj. Tamen kiel enkonduko, estas kelkaj bazaj historikaj faktoj pri la tri tradicioj kiujn ni nepre komprenu."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La Budho ekzistas kiel homo kaj instruisto antau\u0306 2500 jaroj. Li ne estis mita persono au\u0306 dio malgrau\u0306 la postaj onidiroj kaj verkaj\u0302oj. Li nomig\u0302is Gautama Siddha\u0304rtha, konata ankau\u0306 kiel S\u0301a\u0304kyamuni, la sag\u0302ulo de la klano S\u0301a\u0304kya, kiu trovig\u0302as en nuntempa Nepalo au\u0306 nordorienta Barato. La detaloj de lia vivo, kun ties bazaj instruoj, estas konservitaj en la sankta tripitako de la teravada tradicio. Pro tio kiam oni parolas pri la teravada tradicio, la tradicio de la instruoj de la pliag\u0302uloj (thera/sthavi\u0304ra), oni pensas ankau\u0306 pri la plej antikva formo de budhismo, kies monah\u0302oj sekvis antikvajn ritojn kaj religiajn agojn kiel almozpetadon, meditadon, kaj c\u0302antadon de budhismaj sutroj en la antikva barata lingvo kiu nomig\u0302as Pali. Sed ni ne forgesu ke fakte la antikva formo de budhismo kaj la moderna teravada tradicio de budhismo ne estas ekzakte sama afero. La teravada tradicio malaperis en Barato kaj disvolvig\u0302is en S\u0301rilanko kaj poste Sudorienta Azio, en landoj kiel Birmao kaj Tajlando. Dank\u2019al la teravadaj monah\u0302oj en tiuj postaj landoj, la antikvaj instruoj de la Budho estis konservitaj en la antikva lingvo Pali kaj ankau\u0306 aliaj lokoj lingvoj."}, {"text_idx": "#000005", "text": "La teravada budhismo estas konata kiel la suda budhisma tradicio. Trovig\u0302as ankau\u0306 la norda tradicio kiu estas konata kiel Mahajana Budhismo, la \u201cgranda veturilo\u201d. G\u0302i disvolvig\u0302is dum kelkaj jarcentoj post la forpaso de la historika Budho. La c\u0302efa lingvo de tiu c\u0302i tradicio estis la Sanskrito, la sankta lingvo de antikva Barato kaj Brahmanismo. La c\u0302inaj kaj tibetaj budhismaj tradicioj estis elkreskaj\u0302oj de tie-c\u0302i tradicio. Inter la du tradicioj, la c\u0302ina estas pli antikva. G\u0302i komencig\u0302is en la unua jarcento kiam budhanaj monah\u0302oj el Centra Azio kaj Barato eniris C\u0302inion per la Silkaj Vojoj. La c\u0302inoj entuziasme akceptis la religion kaj tradukis amazon de mahajanajn tekstojn, multaj el kiuj ec\u0302 ne plu ekzistas en ties originaj barataj lingvoj. Kontraste al la pliantikva c\u0302ina tradicio estas la tibeta tradicio, kiu komencig\u0302is pli poste ekde la sepa jarcento P.K. C\u0302ar en Barato Budismo jam estis en la fina fazo de disvolvig\u0302o kun multaj hindaj trajtoj, Tibeta Budhismo enhavas multajn trajtojn de siatempaj barataj religioj kaj ankau\u0306 de la denaska tibeta religio (Bon). Krome la tibeta tradicio estis unika se temas pri la strukturo de la religio. En aliaj tradicioj oni sekvas la tri j\u0302uvelojn \u2013 la Budho, la Darmo (Instruo), kaj la Samgo (gemonah\u0302a kaj laika komunumo). Sed en la tibeta tradicio la religia gvidanto ludas ankau\u0306 gravan rolon, c\u0302u persone al la indivudaj budhanoj, c\u0302u kolektive al la religia komunumo. Ties laikaj budhanoj ofte havas tre intiman rilaton al la guruon (Rinpoche) kaj ekzistas ekz. Panc\u0302en-lamaoj kaj Dalaj-lamaoj kiuj funkcias kvazau\u0306 la papoj en katolika kristanismo kun ne nur religian sed ankau\u0306 politikan povon en la historio de tiu c\u0302i tradicio."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Nun ni turnu nin al la nuno kaj la estonteco de tiuj-c\u0302i tri tradicioj. Mia tezeto estas ke c\u0302iuj tradicioj estas la rezulto de kultura kunfandado kaj tiu-c\u0302i tendenco dau\u0306re transformas la tradiciojn. Pro tio ni atentig\u0302u pri ia ajn klopodo de iu ajn imagoplene prezenti Budhismon kiel homogenan universalan religion kun sens\u0302ang\u0302a mesag\u0302o de la c\u0302ioscia kaj c\u0302iopova Budho."}]