[{"text_idx": "#000000", "text": "La tempo de la paroladoj de Fettes jam pasis"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Antau\u0306 unu jaro Mark Fettes finis sian duan mandatperiodon kiel prezidanto de UEA. Nun sub la au\u0306spicioj de UEA aperis libro kun liaj paroladoj kaj artikoloj. La berlina j\u0302urnalisto Grigorij Arosev trovas la tekstojn banalaj kaj la libron enuiga. La tekstoj lau\u0306 li estas glate formulitaj, sed ne enhavas kontemplon au\u0306 analizon de la laboro de Fettes kiel prezidanto de UEA."}, {"text_idx": "#000002", "text": "La retejo de la nova libro, kie eblas els\u0302uti la tutan verkon."}, {"text_idx": "#000003", "text": "La redakcio de Libera Folio, kiun mi ne plu enestas pro labora okupiteco, proponis ke mi recenzu la libron de Mark Fettes Ne estas fido nur kun la subtitolo Elektitaj artikoloj kaj paroladoj el la jaroj 2010\u20132019."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La tasko komence s\u0302ajnis esti tre interesa, c\u0302ar de unu flanko Mark Fettes estas tre estimata (almenau\u0306 de mi mem) movadano, sed de la alia \u2013 lia laboro en UEA estis ege malsukcesa, se oni jug\u0302u nur lau\u0306 la rezulto(j)."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mallongan tempon post la elpostenig\u0302o Fettes do aperigas libron kun preskau\u0306 200 pag\u0302oj, plenigitaj de liaj primovadaj opinioj, pensoj kaj konkludoj. La ago, la aperigo de la libro, estas sufic\u0302e kurag\u0302a. Kaj samtempe stranga."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Kial mi nomas g\u0302in stranga: c\u0302ar en la situacio, kiun nun alfrontas UEA kaj la Esperanto-movado g\u0302enerale, la malsukcesinta prezidinto prefere ne ege publike elmontru sin, ne fanfaronu per siaj sag\u0302aj pensoj, kiujn apenau\u0306 eblas konfirmi per palpeblaj atingoj. Kial mi nomas g\u0302in kurag\u0302a: ekzakte pro la samaj kialoj."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Ni imagu futbalan klubon (kvankam averag\u0302a klubo administras multe malpli da homoj ol UEA, g\u0302i disponas je multe pli da mono ol \u201dnia\u201c asocio, pro tio la komparo lau\u0306 mi estas tute prava), kiu fiaskis c\u0302ie, kie g\u0302i ludis. La direktora konsilio ne nur maldungas la c\u0302eftrejniston, sed ankau\u0306 s\u0302ang\u0302as prezidanton."}, {"text_idx": "#000008", "text": "C\u0302u imageblas, ke maldungito aperigos kolekton de siaj intervjuoj kaj artikoloj, diritaj au\u0306 verkitaj dum la j\u0302us finig\u0302inta periodo? Neniuokaze. Eble li tuj trovos alian laboron, kaj provos esti sukcesa tie. Au\u0306 li certan tempon sidos hejme kaj komentos tion kaj jenon nur en sia tvitero, sed ec\u0302 tiam li apenau\u0306 tus\u0302os pasintecon, nur la nunon."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Tamen ni revenu al la libro."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Necesas esti sincera: mi ne povis finlegi g\u0302in. Mi ec\u0302 ne atingis la mezon, pro tio la teksto, kiun vi legas, subtitolig\u0302as ne \u201drecenzo\u201d, sed \u201dvidpunkto\u201d: por verki recenzon mi devintus finlegi la libron. Sed mi ne povis, kvankam origine volis. Kial ne povis? Estis neelteneble enuige."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Primovadaj paroladoj kaj artikoloj estas en si mem g\u0302enro senespera: au\u0306skultantoj au\u0306 legantoj orele au\u0306 okule atentas ies opinion, kiu garantiite gvidas al nenio. Se paroladoj havus iun signifon kaj sencon, la movado prosperus. Sed sen tiaj paroladoj ne imageblas la movado mem, kaj tio estas malgranda parto de la g\u0302enerala problemo. Mi opinias tion (parto de la) problemo c\u0302ar jam delonge tempus aboli la paroladojn: ili nur donas al paroladantoj eblon aspekti gravaj kaj sagacaj, dum rezulto komplete mankas."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Sed c\u0302u ni j\u0302etu s\u0302tonon kontrau\u0306 tiu, kiu volas aspekti grava kaj sagaca? Certe ne. Multe pli malbonas tio ke la movado dau\u0306re akceptas malnecesajn paroladojn kaj artikolojn, kvazau\u0306 konsentante ke primovadaj artikoloj kaj paroladoj ankorau\u0306 estas bezonataj. C\u0302i tiu kontrau\u0306diro estas ja faktoro por nomi paroladojn senespera g\u0302enro."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Pasintfoje elektitaj paroladoj de UEA-prezidanto estis eldonitaj libroforme en 1966, kiel suplemento al \u201dRetoriko\u201d de Ivo Lapenna. La libro estis reeldonita en 2009, okaze de la 100-jara jubileo de Lapenna."}, {"text_idx": "#000014", "text": "La legado de tio, kion mi tamen sukcesis legi, ne lasis alian impreson: la enhavo de la libro estas en si mem nur aerskuado, kiu estas necesa absolute por nenio krom konsolo de la egoo de la paroladinto kaj artikolinto (por la samo servas la narcisisma kovrilo: sur g\u0302i estas granda portreto de Fettes, kiu kun patreca duonrideto kapkline rigardas rekte en la objektivon, dum fone estas liaj \u201dinfanoj\u201c \u2014 esperantistoj dum iu kongreso; normale oni atendus neu\u0306tralan kovrilon kun portreto de la au\u0306toro dorsflanke)."}, {"text_idx": "#000015", "text": "La frazoj estas tre glataj, perfekte verkitaj, enhavas ideale senriproc\u0302ajn tezojn. Oni ne povas c\u0302ikani ion ajn. Mi ec\u0302 ne povas trovi bonan citaj\u0302on: tau\u0306gas c\u0302iu frazo kaj alineo. La sola problemo estas ke la vortoj, frazoj kaj alineoj havas nulan efikon kaj tre ofte aspektas neelteneble banale, krom kiam, malofte, la au\u0306toro prezentas iun historian fakton. La tempo de paroladoj jam delonge estas for. Same delonge venis la tempo de agoj, sed agoj malfacilas, dum paroladoj facilegas."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Krome direndas, ke en 2020 legi tion, kio estis skribita au\u0306 elparolita antau\u0306 10, 8 kaj ec\u0302 5 jaroj estas... nu... ec\u0302 pli enue, c\u0302ar la kerna enhavo ne plu aktualas. Des pli okulfrapas tio, ke la libron ne eniris iu ajn teksto, kie Mark Fettes analizus, taksus, klarigus sian laboron en UEA. La legantoj devas legi lernejanece ideale poluritajn pensojn, ne ligitajn al la (g\u0302is nun) plej grava rezulto el la movada laboro de la au\u0306toro."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Vers\u0302ajne la respondo al la demando \u201ckial mankas analizo de la laboro\u201d parte estas tio, ke la libron de Fettes c\u0302iamaniere subtenas UEA mem: la paroladoj aperis, kiel indikite, \u201dsub au\u0306spicioj de UEA\u201d, estas redaktita de la redaktoroj de la oficiala revuo de UEA kaj estas diskonigata en la retaj kanaloj de UEA. Ni apenau\u0306 eraros, supozinte ke la libron ankau\u0306 financis Universala Esperanto Asocio. Kun tiom da UEA, kritiko \u2013 ec\u0302 memkritiko \u2013 tute ne atendeblas."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Fettes tre ofte apelacias al Zamenhof \u2013 143-foje en la tuta libro (dankon al la komputila serc\u0302o, kiu ebligas tion tuj vidi!). Mia petego al c\u0302iuj estus: lasu Ludovikon en trankvilo! Li faris kolosegan laboron por ni. Li estis unu el plej geniaj personoj de la homaro (mi skribas tion sen ombro de sarkasmo). Li estis elstara pensanto kaj ideanto. Sed li forpasis jam antau\u0306 pli ol 100 jaroj."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Tiom oftaj referencoj al li tre similas la USSR-tempajn citojn de Lenin, kiuj dum iu ajn komunisma kunveno dau\u0306ris preskau\u0306 g\u0302is la disfalo de la Sovetunio, tio signifas pli ol 60 jarojn post la morto de Lenin. Samo pri Zamenhof. Li kiel vere sag\u0302a homo apenau\u0306 aprobus tion. La esperantistoj, malgrau\u0306 amaso da siaj malavantag\u0302oj, havas felic\u0302e ne nur Zamenhofon! (Mi kontrolis: Fettes mencias c\u0302iujn aliajn elstarajn movadanojn minimume dekoble pli malofte.)"}, {"text_idx": "#000020", "text": "La libro kun paroladoj cetere memorigis al mi amuzaj\u0302on, kiun mi antau\u0306 jardeko tradukis el la rusa. G\u0302i nomig\u0302as \u201cGenerilo de paroladoj\u201d \u2014 certe, origine temis nur pri paroladoj por iuj enuigaj kunsidoj. Vi vidas g\u0302in tuj sube. Provu g\u0302in uzi kaj vi tuj vidos, ke ankau\u0306 vi povas krei almenau\u0306 unu sag\u0302an paroladon!"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Fine mi ripetu miajn bazajn tezojn: sinjoron Fettes mi estimas egale alte, sendepende de la parolada libro. La libron mi egale taksas enuiga kaj malnecesa, sendepende de la estimo al la au\u0306toro. Tre domag\u0302e, ke post la prezidado de Mark Fettes restas tiom da problemoj en UEA kaj nur la libro de paroladoj."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Alklaku por kunhavigi c\u0302e Twitter(Malfermig\u0302as en nova fenestro)Alklaku por kunhavigi c\u0302e Facebook(Malfermig\u0302as en nova fenestro)Alklaku por kunhavigi per Telegramo(Malfermig\u0302as en nova fenestro)"}, {"text_idx": "#000023", "text": "La rolo de mezkapabluloj en Esperanto-movado"}, {"text_idx": "#000024", "text": "\"Necesas esti sincera: mi ne povis finlegi g\u0302in. Mi ec\u0302 ne atingis la mezon, pro tio la teksto\" \u2013 Ne legis, sed malaprobas? Tipa via stilo.\nLa libron NE financis la Universala Esperanto Asocio. Mi persone pagis el la propra pos\u0302o kaj la teamo preparis g\u0302in."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Vi ne konas mian stilon, kara Dima, sed mi komprenas vian malkontenton \ud83d\ude09"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Grigorij, mi konas vian stilon, dum pli ol 20 jaroj. Do?\nIam mi konsentas kun vi \u2013 kiam vi malalte taksas certtan skolon de poezio (mi ne konkretigas, c\u0302ar ne volas provoki novajn insultojn).\nSed kio koncernas la movadon..."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Mi rememorigas, ke iam vi kandidatig\u0302is \u2013 kaj estis elektita \u2013 kiel prezidanto de Rusia Esperantista Unio. Tiam vi havis napoleonajn planojn \u2013 kiuj surpapere aspektis vere impone. Mi skeptikis. Vi tiam demandis, kion mi faros, se vi realigos. Mi promesis speciale acxeti cxapelon por publike demeti antaux vi (ordinare mi neniam portas cxapelojn kaj do ne havas)... Nu, kaj do? Cxapelon mi ne acxetis gxis nun."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Do ne vi kritiku la personon, kiu ne tute sukcesis en movadaj aferoj..."}, {"text_idx": "#000029", "text": "\"[V]i ne volas provoki novajn insultojn\", sed kie estas la unuaj insultoj lau\u0306 vi?\nBonvolu klarigi la tutan aferon, krom se temas pri privata afero (tiam g\u0302i lau\u0306 mi neniam devintus esti publikigita \u2013 miakrede estas neg\u0302entila paroli pri privata afero publike). Kaj se temas pri polemikega afero, tiam kial mencii g\u0302in entute?"}, {"text_idx": "#000030", "text": "Mia ne ege kara sinjoro Melnikov, mian prezidadon en REU mi jam kelkfoje publike priskribis kaj analizis. La grava nuanco estas ke nek antau\u0306 mi nek post mi REU havis multajn sukcesojn (poste estis c\u0302iam malpli kaj malpli bone), kion vi delikate ne mencias, kvankam estas vero."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Mi rajtas havi opinion kaj eldiri g\u0302in, kion do mi faras, kaj c\u0302iuokaze ne vi indiku kion mi faru kaj kion ne. Dankon ke vi legas miajn tekstojn kaj reagas, tio estas bone por la LF."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Iom fama primanag\u0302erada verkisto, Peter F. Drucker, iam rimarkis pri sukceso kaj postenuloj proksimume la jenon (iom mia interpreto): Se en iu posteno sinsekve tri homoj malsukcesis au\u0306 apenau\u0306 progresis, oni malpli demandu sin pri la agado de la postenuloj, sed pli pri la posteno, c\u0302u g\u0302i havas sag\u0302an difinon. Lau\u0306 mia impreso tio validas por multaj Esperanto-postenoj: Kion fakte ni realisme atendu de UEA-prezidanto (aldone al belaj paroladoj, kies principan ekziston inventis ne Mark Fettes...)? Kion de REU-prezidanto? Kio entute estas realisma por Esperanto en la hodiau\u0306a mondo? Kiaj estas la eksteraj cirkonstancoj? Kion opinias la socio pri Esperanto kaj ni? Kion envere deziras la membroj? Kion envere deziras la funkciuloj aldone al s\u0302au\u0306mvinaj akceptoj kaj aplau\u0306do post paroladoj (c\u0302e kiuj mi ofte demandis min, certe ne nur c\u0302e Mark, kio entute estis la vera mesag\u0302o? Kiom da politikistumado kun malplenaj frazoj enestis?)\nDum jes c\u0302iu rajtas havi sian opinion pri la libro \u2013 por progresi ni eble konsideru ankau\u0306 la pli grandan kadron."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Vershajne vi decidis ke vi estas la persono, kiu povas permesi kritikon au ne. Naskighis ankorau unu cenzuristo. Estus pli bone se vi diru sian propran opinion pri la libro."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Mi gratulas Vin. Vi maltrankviligis la marchon.\nStrange ke vi ne komprenis esencon lian paroladojn pli frue, nur poste la legado de la libro."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Jam sume -13, se kalkuli c\u0302iujn komentojn. Eble ne \"unikaj\", sed simbole estas. Mia edzino s\u0302atas tion. Restas nur 87 (ne 1887!)."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Demando: Mi ne komprenas kial aperu libro kun la paroladoj de homo sub kies gvidado se ne okazis, almenau\u0306 komencig\u0302is ruinig\u0302o de UEA.\nDume, La Mastro de l' Ringoj jam delonge ne plu estas havebla.\nC\u0302u vi povas diri, c\u0302u okazos represo kaj kiam? Mi jam delonge volis demandi tion al vi, sed nun s\u0302ajnas bona okazo.\nJam de kelkaj jaroj mi volas ac\u0302eti la libron, sed ja ne eblas....kaj mi supozas, ke mi ne estas sola..."}, {"text_idx": "#000038", "text": "@Leon Roijen, nek mi, nek mia eldonejo iam eldonis \"La Mastron de l' Ringoj\". Sed, uzante la okazon, mi invitas senpage els\u0302uti la c\u0302i-jaran (kaj ankau\u0306 la pasintjaran) IKU-libron kun vere interesaj artikoloj kaj akiri kelkajn aliajn, foje elstarajn kaj klasikajn verkojn \u2013 "}, {"text_idx": "#000039", "text": "Bonvolu pardoni min, iel erare enkapig\u0302is, ke vi eldonis g\u0302in.\nDankon pro la invito \u2013 nur rapide trafoliumo de la libro jam vekas intereson legi pli. Mi certe als\u0302utos g\u0302in al mia elektronika legilo Kindle.\nDankon ankau\u0306 por la bona laboro, kiun vi faras por Esperanto!"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Neniu bezonas la tradukon de \"La Mastro de l' Ringoj\" al Esperanto. Oni povas g\u0302ui la anglan originalon au\u0306 unu el la bonaj tradukoj al nacia lingvo. Sed mi konsilus al la edonejo impeto akiri la rajtojn por \"Hobbit kuirlibro\" el la germana:\nRobert Tuesley Anderson: \u201eDas gro\u00dfe Kochbuch inspiriert von Tolkiens Legenden\u201c, Ho\u0308lker Verlag, 176 Seiten, 24 Euro, havebla de la 1a de Septembro.\nLa libro havas bonan kritikon en Frankfurter Allgemeine (FAZ), renoma germana gazeto:\nEbleco por prezenti Esperanton kiel pontolingvo kun praktika apliko."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Pri la \u201dMAstro de l\u2019Ringoj\u201d: mi malsamopinias. Mi fresxdate legis tiun libron en esperanto kaj ege sxatis tion. Tio donas la eblon relegi la libron kun nova vidpunkto (kiam mi estis pli juna, mi ne sciis ke le unua mondmilito estis grava inspir-fonto de Tolkien) kaj donas la eblon lerni novajn vortojn kaj aliajn ligvajxojn al tiuj, kiuj ankoraux ne perfekte regas esperanton. Kaj oni simple povas gxui (kaj eventuale kritiki \ud83d\ude42 ) la (absolute mirinda) laboro de tradukado farita.\nCxu tiu libro malhaveblas? Domagxe..."}, {"text_idx": "#000042", "text": "La nuna evoluo de UEA ne komencig\u0302is, sed evidentig\u0302is sub Mark."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Se vi volas ac\u0302eti, mi konas la personon, kiu eble pretus vendi."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Vi havas 'bonan propran poshon\":)\nPor kompreni ke libro estas malbona sufiche tralegi kelkajn paghojn. Chu vi tion ne scias?"}, {"text_idx": "#000045", "text": "Ne nepre. Kelkaj komencighas bone, interesveke; sed, poste la rakonto iel shablonighas."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Mi opinias ke se oni ne sukcesas finlegi recenzotan libron, tiam oni devus rezigni pri la recenzo, kaj se oni tamen ne rezignas kaj sendas g\u0302in, la mendinto devus g\u0302entile rifuzi g\u0302in kaj serc\u0302i alian recenzonton. Tio farig\u0302as tiom pli klara kiam oni elektas \"Elektitaj paroladoj kaj prelegoj\" de Ivo Lapenna kiel ilustraj\u0302on: Kial ne fari la recenzon kiel komparon de la du paroladaroj au\u0306 almenau\u0306 mencii la pli fruan verkon en la recenza teksto?"}, {"text_idx": "#000047", "text": "> La tempo de paroladoj jam delonge estas for. Same delonge venis\n> la tempo de agoj, sed agoj malfacilas, dum paroladoj facilegas."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Ne, paroladoj ne estas aparte facilaj, kaj agado ne estas aparte malfacila. Sed _sence_ paroli kaj _efike_ agadi ambau\u0306 estas malfacilaj, kaj la sukceso de unu reciproke dependas de la alia. Cetere Fettes tute ne malkonsentas kun Arosev! Jen parto de lia festparolado al la UK en Lisbono (p. 96):"}, {"text_idx": "#000050", "text": "Ne estas klare c\u0302u temas pri argumento por tio ke Esperanto estas kulture samvalora kun aliaj lingvoj, au\u0306 argumento por tio ke g\u0302i estas tutmonde oficialiginda kiel c\u0302ies dua lingvo. Efektive, se Esperanto estus kulture malpli valora, logike sekvus ke malsamaj naciaj lingvoj povas esti malsamvaloraj \u2014 kaj kiu volus argumenti por tio nuntempe? Aliflanke, c\u0302u ne la plej vasta parolkomunumo estas ankau\u0306 la plej valora, se lingvo esence estas komunikilo? Sed Fettes ne iras esplori tiajn demandojn, c\u0302ar paroli pri ili estas tro malfacile."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Mi verkis ne recenzon, sed vidpunkton, kaj klare tion skribis!"}, {"text_idx": "#000053", "text": "Vi estas bonvena verki komparon de la du paroladaroj. Au\u0306 recenzon."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Mi devus lerni silenti. Sed mi provos."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Se libro estas tiom malbona, au\u0306 tiom seninteresa, ke oni rezignas finlegi g\u0302in, oni povas diri tion, mi pensas. Des pli se temas pri kolekto de similaj tekstoj de la sama au\u0306toro, kiel tie c\u0302i: estas tre malvers\u0302ajne, ke la tekstoj subite ig\u0302os pli interesaj."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Grigorij tre bone klarigis, kial li ne s\u0302atis tion, kion li legis, kaj en tiu senco lia \"vidpunkto\" estas modela."}, {"text_idx": "#000057", "text": "@Grigorij Estas malfacile ne konsenti kun vi. Tamen mi esperas, ke vi volis skribi \"la tempo de malbonaj paroladoj estas for\". Persone mi ne imagas, ke la mondo povus vivi sen paroladoj... memkompreneble de homoj, kiuj havas ion prudentan kaj esencan por diri. Ni c\u0302iuj konas la parolado(j)n de Martin Luther King au\u0306 Steve Jobs au\u0306 Ludoviko Zamenhof. Paroladoj inspiras, avertas, instigas, agigas... se ili estas bonaj. Ankau\u0306 pri via \"petego\": \"lasu Ludovikon en trankvilo!\" mi ne konsentas. Lau\u0306 mi oni g\u0302uste devus ec\u0302 pli paroli pri Ludoviko, lia verko kaj revo, g\u0302uste por ke la homaro ekkonsciu kion li ekis kaj kion ni povus dau\u0306rigi ne por \"ekesti mem\", sed por plibonigi la mondon. Mia sperto estas ke homoj estas unue ravitaj kaj inspiritaj g\u0302uste de Ludoviko kaj lia vivvojo kaj idealoj, ol spazme dancantaj \"samideanoj\" kun flago enmane kaj sloganoj \"Esperanto-lingvo de paco\". \"Fettes mencias c\u0302iujn aliajn elstarajn movadanojn minimume dekoble pli malofte.\" Miaopinie la plej bone estus se Fettes parolus nek pri si mem, nek pri aliaj movadanoj \u2013 ec\u0302 plej elstaraj \u2013 sed koncentrig\u0302us pri la ideo de Esperanto kaj la celo kiun havis Ludoviko Zamenhof, kiam li kreis Esperanton kaj kiam li donacis sian verkon al la homaro."}, {"text_idx": "#000063", "text": "La argentina selektitaro estas c\u0302ampiono de la mondpokalo de KataroIrano: unua ekzekuto ligita al la tumultojDu misiloj trafis PollandonUN: amasa plimulto por kondamni la rusiajn aneksadojn en UkrainioParlamentaj balotoj en Latvio: tutnova vizag\u0302o por la deputitaro"}, {"text_idx": "#000064", "text": "Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracionVenkado de ekzistadismaj krizoj per muziko: Karolina Cicha de PollandoMeksika kolektivo kiu piratas librojn por kundividi kulturon alfrontas blokadojn"}, {"text_idx": "#000067", "text": "Alig\u0302i al 400 aliaj abonantoj"}]