[{"text_idx": "#000006", "text": "En la vigla esperantista junularo, inter la dudek-kelkjaruloj ne mankas seriozaj (kaj amuzaj) talentoj: pruvas tion premioj de Belartaj Konkursoj al F. K. Moleono, M. J. Quesada, G. Kamac\u0302o, U. Becker, M. Fettes. Mankas tamen au\u0306tenta romano pri ili, pri ilia medio. Ofte dirig\u0302as, ke romano ne estas g\u0302enro por juna verkisto; kiu tamen decidas romanverki, tiu prefere komencu tuj per sia dua-tria romano. Ekzistas, kiuj elverkas per unu j\u0302eto sian propran vivon; aliaj c\u0302iam skribas la saman romanon sub diversaj titoloj; plejparto ne kategorieblas."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Legante, mi fojfoje pensis pri la svisgermana memromano de pseu\u0306donoma Fritz Zorn: Mars (kies fragmento espereble eniros la pretig\u0302antan svisgermanan antologion). En tiu libro ric\u0302ega junulo trasuferas mallongan vivon absolute malkapable kontakti la \u201caliulojn\u201d kaj absolute konscia pri tiu manko. Lia ekanta kancero s\u0302ajnas al li nur enkorpig\u0302o de la anima malsano. Antau\u0306 ol morti, li verkas \u2014 por provizi sian vivon per tiu almenau\u0306a senco \u2014 la libron Mars."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Sen konsideri la c\u0302iaman malproporcion de kvalito c\u0302e tiaj komparoj, Matthias verkis por ni la Esperantan Mars. Sed nia tasko estas g\u0302uste konsideri kaj pritaksi tiun kvaliton, la valoron de \u201cFajron sentas mi interne\u201d, kies romantika titolo pli bone povus anstatau\u0306ig\u0302i per parafrazo lau\u0306 la titolo de l\u2019 antau\u0306parole citita Auld-poemo: \u201cInter aliuloj\u201d."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Kial iu verkas? Kelkajn psikologiajn aspektojn prilumis alia memmortiginto, la italjuda Primo Levi (vidu numeron de Literatura Foiro eble antau\u0306 du jaroj); nu, ekzemple, por kuraci sin. (Li mem bezonis elverki el si mem la teruron de koncentrejoj.) Tiucela s\u0302ajnas ankau\u0306 la prozaj\u0302o de Matthias, kvazau\u0306 verkita lau\u0306 peto de psikologo. Ne atestas pri bona gusto fosi en la vivo de la au\u0306toro por konstati, c\u0302u c\u0302io estas au\u0306tobiografia c\u0302i tie, sed li mem preskau\u0306 invitas al tiaj cerbumadoj per sia taglibre seka precizeco, per la raportoj pri renkontig\u0302oj, kiujn iu ajn el liaj legintoj ja povas c\u0302eestinti. (Mi persone atestas, ke la diskoteko en Torun efektive nomig\u0302is \u201cRug\u0302a Araneo\u201d \u2014 p. 73. \u2014 kaj ke la bulkoj vere estis sekaj \u2014 p. 76.)"}, {"text_idx": "#000012", "text": "La problemo kun tio estas, ke realo ne nepre koincidas kun vero, ke pedantstila raportado, kiu tau\u0306gus por GEJ-gazeto, ne koherig\u0302as je konvinka romaneco. La leganto reagas simile al la letero de Martina (p. 35.), aldonante: se vi ne kapablas elfari literaturon el via propra kazo, ne nomu g\u0302in originala romano. Kvazau\u0306 Matthias ne konscius pri la neceso selekti, li protokolas la vivon de Manfred Brinkmann:"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Tia senornama, monotona stilo povus servi al la verko, karakterizi la unuapersonan heroon (pensu pri La fremdulo de Camus). Same la mallertaj\u0302oj de la longe citataj leteroj kaj la artikolo \u201cInter aliuloj\u201d (pp. 27-30.). Sed la rilato inter heroo kaj au\u0306toro nenie klarig\u0302as, kaj pro tio ili s\u0302ajnas sami: c\u0302u tio do estus la verkostilo de Matthias?:"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Se jes, bedau\u0306rinde. Kompare al la sekaj vortelektoj (\u201cbelaspekta amikino\u201d \u2014 p. 13.) jam ne tro gravas la germanaj\u0302oj kiel \u201cVi ja ne devas plori\u201d, kie sufic\u0302us \u201cNe ploru\u201d (p. 20.) au\u0306 peza \u201cLi devas esti kompreninta tion\u201d (p. 25.)."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Por la eldono lau\u0306dindas la nur kelkjara \u201cPro Esperanto\u201d en Vieno, kiu ofertas lau\u0306 la librofina katalogeto jam 35 titolojn! La Matthias-romano inau\u0306guras la baldau\u0306 pluontan serion \u201cOriginala literaturo\u201d. Tama\u0301s Bakos bone kaptas per sia kovrildesegno rug\u0302e-blua la titolan internan fajron \u2014 kvankam el tiu fajro mem la romaneto elmontras nur etajn brag\u0302ojn."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Trovig\u0302as tamen ankau\u0306 du-tri respondaj leteroj, kaj por la\nleganto tiuj mallongaj tekstoj multe kontribuas al kompreno de la\njunulo Manfred, c\u0302ar ili montras kiel \"la aliuloj\"\nrigardas lin, kaj kiom ili entute zorgas pri li. Montrig\u0302as, ke\npor la aliuloj la mondo tute ne cirkulas c\u0302irkau\u0306 li, sed tiun\namaran veron li nur malmulte kapablas digesti. De komenco al fino\nla libro lasas tre malg\u0302ojan senton, kaj oni vere suferas pro"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Resume c\u0302i rakonto pri malg\u0302oja kaj izolita junag\u0302o estas\nrekomendinda, ne nur al tiuj, kiuj iam spertis ion similan, sed\neble same multe al \"la aliuloj\". La c\u0302efa risko de la\nverko estas, ke tiuj aliuloj en Manfred vidos ne homon, nur"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Impresoj pri la romano 'Fajron sentas mi interne'"}, {"text_idx": "#000030", "text": "interne'' de Ulrich Matthias eldonita en 1990 de Pro\nEsperanto.Vieno estas mallonga romano originale esperantlingvo-verkita."}, {"text_idx": "#000034", "text": "fervora nazio malpenta, kiu malindulge edukis sian filon per batoj ktp.\nLerninte tian edukmanieron li same edukas siajn filojn. La patrina avino\nsamopiniis, kaj la unua memoro de Manfred estas tiam, kiam la avino kruele kaj\ntimige 'prizorgis' lin okaze de la naskig\u0302o de sia frateto. Ankau\u0306 la\npatrino ofte batis Manfred, kvankam pro la manko da fortoj, s\u0302i 'nur'\nvundis lin psike ne fizike. La patrino s\u0302ajne opinias, ke se nur Manfred\nkaj siaj fratoj estus sendispute obeemaj, ili evitus la batojn; do kial ili ne"}, {"text_idx": "#000040", "text": "skribaj\u0302oj estas tre kortus\u0302aj. Tamen evidentig\u0302as, ke li estas tre\nabsorbita de si mem kaj la skribaj\u0302oj enhavas kelkajn frazojn provokajn."}, {"text_idx": "#000047", "text": "al li, ke la esperantumado solvos la kontaktproblemon. Tamen fine de la romano\npost kelkaj malsukcesoj reaperas la melankolio kaj la soleco. Legante la\nlastajn frazojn mi havis la impreson, ke li estas ec\u0302 pli malespera ol antau\u0306e:"}, {"text_idx": "#000048", "text": "vojkrucig\u0302on kaj iras maldekstren. Neniu rimarkas, ke mi mankas...Post iom\nda tempo mi vidas benkon kaj sidig\u0302as. Mi sentas la fres\u0302igan efikon de\nlarmoj diss\u0302miritaj en la vizag\u0302o kaj rigardas antau\u0306en, iomete\nsupren: ''Vidu pac\u0302jo, je la viro, kiun vi deziris...''"}, {"text_idx": "#000049", "text": "Marg\u0302ene de \"Fajron mi sentas interne\""}, {"text_idx": "#000050", "text": "Kiel transformi la internan fajron?"}]