[{"text_idx": "#000000", "text": "Arta rondo Jan De Cooman"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Antau\u0306 kelkaj tagoj c\u0302i tie okazis grava elektropaneo, kiu dau\u0306ris eternon (23 minutojn!)."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Valoras la penon iom pripensi, kiel la aferoj evoluis kaj memori la \u201ctiaman tempon\u201d."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Naskita en la komenco de la dudekaj jaroj, mi s\u0302atas iom esplori la pasintecon. Jam nun ni rajtas diri, ke ni travivis la plej grandiozan progreson el c\u0302iuj epokoj. Kio de nun povos ankorau\u0306 okazi, estas nur alg\u0302ustigoj kaj pli bona disvastigo de la trovitaj\u0302oj. Ec\u0302 desegnistoj de bildstrioj kaj au\u0306toroj de rakontetoj ne plu sukcesas fantazii ion vere novan."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Por ilustri mian rakonton, mi komencos mense retravivi tagon el nia juneco ekde la vekig\u0302o g\u0302is la enlitig\u0302o."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Por miaj genepoj kaj pragenepoj tio certe estos malkas\u0302o, c\u0302ar tiele ili ekkonscios la lukson, en kiu ili nun vivas. Sed ne ekpensu, ke ni havis la senton, malhavi ion. Ni disponis c\u0302ion necesan kaj vivis en \u2013 lau\u0306 tiu epoko \u2013 relativa bonfarto. Se ni vivus nun tiel, kiel ni vivis tiutempe, ni certe estus konsiderataj kiel mizeruloj."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mia rakonto skizas tagon el mia frua infanag\u0302o. En kadretoj kaj kursive trovig\u0302as mallongaj priskriboj au\u0306 klarigoj pri iuj vortoj au\u0306 esprimoj. Poste estos pli detale traktataj iuj temoj, kiaj nutraj\u0302oj, vestaj\u0302oj, ludiloj kaj c\u0302io, kio beligas au\u0306 agrabligas la vivon."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Kiam mi ne disponis foton, mi foje provis iom ilustri miajn klarigojn per skizeto au\u0306 desegneto."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Kie mi parolas pri \u201cla urbo\u201d, temas pri la domaro kaj la log\u0302antaro de Geraardsbergen [prononcu Herartsbergen. Flandra urbo]."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Foje ja eblas, ke mi rakontas malkohere. Tio povas okazi dum rakontado, kiam oni volas rakonti pri tiom da aferoj samtempe...."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Imagu, ke vi iru al la stacidomo au\u0306 lernejo en 1925. Kiel vi vekig\u0302os? Hodiau\u0306 simpla natura reago estus tus\u0302eti la elektran vekilon por silentigi g\u0302in kaj ektiri la s\u0302nureton super la lito por ekbanig\u0302i en lumo."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Poste, kiam ni estis pli ag\u0302aj, ni ricevis propran vekilon. G\u0302i estis \u201cJaz\u201d-vekilo, kiu estis iom brua, ne nur por veki nin, sed pro la tutnokta \u201cpac\u0302ik-pac\u0302ak\u201d-ado."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Oni lumigis kandelon, kiu trovig\u0302is en sekuriga vitra s\u0302ranketo. Tio certe estis bona ideo, c\u0302ar fakte tiuj, kiuj uzis g\u0302in, estis ankorau\u0306 infanoj. G\u0302i ankau\u0306 servis c\u0302e c\u0302iaj laboroj farendaj en mallumo, kiaj: porti nutraj\u0302on al la s\u0302afoj, au\u0306 rigli la stalpordegon, au\u0306 porti mang\u0302aj\u0302on al Blak, la hundo, au\u0306 havigi fres\u0302an akvon al g\u0302i.\nEn la malforta lumo la plej ag\u0302aj filoj vestis sin. Panjo helpis la pli junajn... poste ni rapidis malsupren lau\u0306 la s\u0302tuparo. Ni fakte devis kontenti pro tio, ke ni log\u0302is en urbo kaj jam disponis brulgason. En plej multaj lokoj oni devis helpi sin per petrollampoj."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Kvankam ni posedis gasfornon, plejofte tamen estis uzata la hejtilo kiel kuirforno. G\u0302i havis pezan supran platon el gisfero. Sur g\u0302i estis tri kovriloj, c\u0302iu kun diversaj ringoj. Tiuj ringoj ebligis rektan hejton de la fundo de pato au\u0306 marmito per la fajro. Je la antau\u0306a flanko estis du pordetoj, kiuj estis plej ofte uzataj por malfermite varmigi la spacon de nia malvarmeta kuirejo. Estis tre agrable dumvintre tie varmigi la piedojn sensentig\u0302intajn pro malvarmo. La du malsupraj pordetoj donis aliron al spaco, kie oni sekigis la ekbruligan lignon.\nMeze supre estis kradoj por aktivigi la fajron kaj malsupre trovig\u0302is granda cindrujo. Unue la kuireja hejtilo estis ekbruligata per ligneroj kaj hakaj\u0302oj au\u0306 rabotaj\u0302oj, kiuj je la antau\u0306a vespero estis metitaj en la karbujon. Oni j\u0302etis pecon de j\u0302urnalo en la hejtilan fajrujon, kelkajn lignerojn sur g\u0302in, ekbruligis per alumeto, aldonis pli grandajn lignaj\u0302ojn, kaj intertempe plenigis la kaldronon per du kuleregoj da akvo el sitelo sub la lavujo por prepari la kafon. La kaldrono estis metata senpere sur la fajron."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Unue la kuireja hejtilo estis ekbruligata per ligneroj kaj hakaj\u0302oj au\u0306 rabotaj\u0302oj, kiuj je la antau\u0306a vespero estis metitaj en la karbujon. Oni j\u0302etis pecon de j\u0302urnalo en la hejtilan fajrujon, kelkajn lignerojn sur g\u0302in, ekbruligis per alumeto, aldonis pli grandajn lignaj\u0302ojn, kaj intertempe plenigis la kaldronon per du kuleregoj da akvo el sitelo sub la lavujo por prepari la kafon.\nLa kaldrono estis metata senpere sur la fajron."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Kafo estis preparata per akvo boligita en kaldrono sur la hejtilo. En la kafujo pendis kafosaketo alkudrita je ringo alg\u0302ustigata al la kafujo. La sako estis farita el kotona trikaj\u0302o. Ju pli malnova estis la saketo, des pli bone la gusto de la kafo estis konservata. Oni rajtis nur elj\u0302eti la kafrekrementojn, nepre ne lavi la saketon. Oni prenis du kulerojn da kafograjnoj el la kafoskatolo, metis ilin en la funelon de la kafomuelilo, pinc\u0302is c\u0302i tiun inter la genuoj kaj muelis ilin turnante la krankon. Unue oni j\u0302etis manplenon da cikorio el alia ujo en la kafosaketon kaj aldonis la muelitajn kafograjnojn. Nun oni survers\u0302is iom da bolanta akvo por s\u0302veligi la muelaj\u0302on kaj post iom da tempo oni plenigis la saketon per akvo. Kiam g\u0302i malplenig\u0302is, oni povis aldoni pli da akvo, g\u0302is la kafujo estis plena. C\u0302e iuj kafujoj necesis atenti, ke la kafo ne superfluu tra la vers\u0302otubo."}, {"text_idx": "#000020", "text": "La plej junaj filoj, ankorau\u0306 ne vestitaj en la dormoc\u0302ambro, rajtis iom plu ripozi en la fotelo, varmtenante siajn suprentiritajn genuojn sub la dormorobo kaj atendante sian lavovicon post la mang\u0302o. La plej ag\u0302aj ja devis iri lernejen. Kontrolataj kaj helpataj de panjo, ili povis sin vesti en la kuirejo. Siajn vestojn ili jam je la antau\u0306a vespero estis metintaj sur seg\u0302on anstatau\u0306igante ilin per longa dormorobo."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Longa robo farita el blanka flanelo, kun longaj manikoj.\nVintre g\u0302i tenis nin agrable varmaj. Ni suprentiris la genuojn por ig\u0302i agrable varma buleto. (La bildo montras fraton Liven sur stacio de Kalvaria Vojo pentrita de nia patro Jan De Cooman)\nLa plej junaj filoj, ankorau\u0306 ne vestitaj en la dormoc\u0302ambro, rajtis iom plu ripozi en la fotelo, varmtenante siajn suprentiritajn genuojn sub la dormorobo kaj atendante sian lavovicon post la mang\u0302o. La plej ag\u0302aj ja devis iri lernejen. Kontrolataj kaj helpataj de panjo, ili povis sin vesti en la kuirejo. Siajn vestojn ili jam je la antau\u0306a vespero estis metintaj sur seg\u0302on anstatau\u0306igante ilin per longa dormorobo."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Sur bretaro trovig\u0302is kartona skatolo kun \u201cSunlight\u201d-sapobrikoj apud granda papersako kun sodo, botelo da hipokloritakvo kaj saketo da bluigilo apud aliaj iloj por la lavado. Sub g\u0302i, je la hokaro pendis raspilo por la sapo apud granda malmola broso por la maldelikataj kaj mola por la delikataj lavotaj\u0302oj. Flanke de la pumpilo trovig\u0302is ujeto kun briko da \u201cPalmolive\u201d por lavi nian vizag\u0302on kaj briko da \u201cSunlight\u201d por niaj manoj, kiam ili estis tre malpuraj. La granda pumpilo disponigis pluvakvon el la dekmillitra cisterno, kiun mi vidis nur unu fojon malplena. Estis pumpilo kun granda flukvanto: kvar ektiroj havigis duonan sitelon da akvo. La muroj estis kovritaj per blankaj kaj bluaj kaheletoj g\u0302is la blus\u0302tona lavujo.\nApud la pumpilo pendis la mantuko kun, super g\u0302i, spegulo, en kiu mankis angulo. Sub g\u0302i estis kombilujo kun fera kombilo por la hirtaj hararoj de la knaboj. Pac\u0302jo kaj panjo havis ostan kombilon, sed tiu de pac\u0302jo malhavis kelkajn dentojn, kiuj \u2013 lau\u0306 aserto de panjo \u2013 derompig\u0302is alkroc\u0302inte en lia barbo."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Malsupren venintaj sur niaj s\u0302trumpoj, ni rapide surmetis niajn s\u0302uojn, c\u0302ar la s\u0302tona planko estis malvarma."}, {"text_idx": "#000024", "text": "La granduloj havis altajn s\u0302uojn, c\u0302ar oni tiutempe asertis, ke c\u0302i tiuj estis pli tau\u0306gaj por elformi la piedojn. Pleje g\u0302enis la malfacile nodeblaj lac\u0302oj, por kiuj ni devis atendi helpon de panjo. Lau\u0306vice ni iris en la lavejon por lavi nin c\u0302e kandellumo. Tie ni disponis komfortan blus\u0302tonan lavujon. Ni malsekigis angulon de la maldelikata kotona mantuko kaj ekfrotis sur brikon da \u201cCadum\u201d- au\u0306 \u201cPalmolive\u201d-sapo por iom s\u0302au\u0306migi g\u0302in kaj per g\u0302i froti nian vizag\u0302on, evitante la okulojn, c\u0302ar la sapo tre pikus ilin. Ni ankorau\u0306foje tiris la levilon de la pumpilo por akvumi angulon de la mantuko por vis\u0302i nian vizag\u0302on per g\u0302i. Per la alia angulo ni sekfrotis g\u0302in. El la kombilujo ni prenis la feran kombilon por traplugi nian sovag\u0302an hararon.\nSuper g\u0302i pendis spegulo, kiu jam de kelkaj jaroj malhavis angulon. Ni ekrigardis nian hararon kaj tuj rapidis al la malgranda kuirejo, c\u0302ar ni malsatis kaj cetere ne restis sufic\u0302e da tempo por malrapidi."}, {"text_idx": "#000025", "text": "C\u0302iu havis sian fiksitan lokon c\u0302e la longa tablo, kiu staris en angulo de la malgranda kuirejo. Fiksita je la muro estis longa ligna benko. Tio evitis s\u0302ovadon de seg\u0302oj. Meze de la tablo tronis la kafujo, el kiu supreniris agrabla aromo ankorau\u0306 iom pli akriganta nian apetiton. G\u0302i fiere staris tie sur fera submetaj\u0302o por ne malpurigi la tablotukon."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Sur la tablo, sur aluminia pleto atendis amaso da buterpanoj, kiujn panjo intertempe jam preparintis. La pano, kutime de la bakisto sur la placo, tiutempe ankorau\u0306 estis tranc\u0302ata per granda pantranc\u0302ilo. Unue granda krucosigno estis signata per la pinto de la tranc\u0302ilo sur la tuta surfaco de la bonodora pano, nur post la krucosigno g\u0302i estis ektranc\u0302ata. Tiu tranc\u0302ilo estis farita el bajoneto el la unua mondmilito. Kun iom da butero sur g\u0302i \u2013 margarino enmodig\u0302is multe pli malfrue \u2013 kaj strio da marmelado... la defio estis kiel eble plej rapide formang\u0302i g\u0302in."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Pri la krustoj de fres\u0302a pano foje estis disputoj. Tiam panjo detranc\u0302is kelkajn pliajn flankojn, por ke c\u0302iu ricevu kruston. Kelkajn jarojn poste la pano estis tranc\u0302ata en la kelo, kiu trovig\u0302is nur tri s\u0302tupojn sub la kuireja nivelo apud la koridoro. Tie estis tranc\u0302mas\u0302ino fiksita sur tablo. Por tranc\u0302i la panon oni devis turni krankon."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Kiam c\u0302iu estis altablig\u0302inta, oni faris krucosignon au\u0306 ion similan, c\u0302ar la duonigitaj buterpanoj jam invitis nin. En bovlon (kaftaso sen prenilo) estis vers\u0302ata la fluaj\u0302o, kiu nomig\u0302is kafo. Por iuj estis aldonata iom da lakto el la aluminia laktokruc\u0302eto. Kaj ni ekatakis la amason da buterpanoj, kiun oni vidis rapide forfandig\u0302i. Unue ni trempis la buterpanon en la kafon kaj mordis... per mordego g\u0302is malproksime en la buterpano. Post kelkaj mordoj, ni tralavis la bus\u0302on per kafo kaj tenante la restaj\u0302on de la buterpano en unu mano ni jam ekprenis novan per la alia."}, {"text_idx": "#000029", "text": "La plej junaj knaboj, kiujn panjo ankorau\u0306 devis helpi, havis aluminian tason kun tenileto. Tiuj ne rompig\u0302is kaj la etuloj sukcesis pli bone teni ilin. Tiuj tasetoj estis pli tau\u0306gaj ol la emajlitaj, kiuj povus vundi la langon, kiam la emajlo estis rompita. Vers\u0302eto da kafo kun iom da lakto sufic\u0302is por enmeti la buterpanon kaj poste elsuc\u0302i kaj mordeti g\u0302in. Ili ankorau\u0306 uzis salivtukon por iom protekti ilin kontrau\u0306 fus\u0302ado."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Ne c\u0302iutage estis marmelado. S\u0302ang\u0302e kelkfoje estis spickuko kun au\u0306 sen sukeraj\u0302oj; tiu de Elodie el la spicbutiketo estis la plej bongusta. Spickuko precipe aperis sur la tablo, kiam regis g\u0302enerala mallakso. Unu tranc\u0302o kovris plenan pantranc\u0302on kaj ec\u0302 iom preterpasis g\u0302in. La marg\u0302enon ni unue formordis antau\u0306 ol ekmang\u0302i la panon. Vintre ni ofte ricevis mielon por defendi nin kontrau\u0306 malvarmumoj. Vera frandaj\u0302o estis fres\u0302a blanka fromag\u0302o kun bruna sukero, sed tiu estis precipe por la posttagmeza mang\u0302eto je la kvara horo. Ordinara fromag\u0302o estis havebla. Tiun oni ac\u0302etis en speciala fromag\u0302butiko en strato Granda, kiam oni atendis vizitonton. En tiu butiko oni povis trovi ja cent specojn da fromag\u0302o. Precipe onklo J\u0302ako, kiu estis inspektisto pri la fervoja linio Gento \u2013 Geraardsbergen, s\u0302atis tranc\u0302eton da fromag\u0302o c\u0302e la posttagmeza mang\u0302eto.\nFoje oni variis per pirsiropo. Sed pleje ni s\u0302atis la marmeladon, kiun panjo mem faris per riboj kaj c\u0302erizoj el nia g\u0302ardeno.\nNi ne multe diris dum la mang\u0302o, c\u0302ar la regulo estis \u201cSilento dum la mang\u0302o\u201d. Nur frazeto, kia \u201cPanjo, donu ankorau\u0306 iom da kafo, mi petas\u201d, estis permesata. Kaj, se la lastaj vortoj mankis, g\u0302i s\u0302ajne ne estis au\u0306data.\nPost la plenigo de la stomakoj ni pensis pri la lernejo. Ni frotis la manojn per la kuireja mantuko por forigi la restaj\u0302ojn de la marmelado.\nPost rapida kontrolo de la librujo ni povis foriri. La modo de lernejaj mang\u0302etoj ankorau\u0306 ne estis inventita. En la librujo de la granduloj trovig\u0302is kajero kaj ardezo kun grifelo; en tiu de la etuloj estis rezerva kalsono kiel antau\u0306zorgo kaze de akcidenteto."}, {"text_idx": "#000031", "text": "La plej fruaj pensoj, kiuj ankorau\u0306 kus\u0302as en mia memoro, temas pri lerneja tago en la infanklaseto de Huneghem. Tio vers\u0302ajne estis post la morto de nia Franc\u0302jo. Li sekvis min en la vico kaj mortis pro konvulsio, dum panjo estis graveda pri nia Liven. La religiulinoj, kun kiuj panjo havis bonajn rilatojn, ofertis al s\u0302i, ke Pol kaj mi iru tien en la lernejeto por iom malpezigi al s\u0302i la penon de la gravedeco post tiu malg\u0302ojiga fakto."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Supozeble mi iris dum duona jaro al Huneghem. Pac\u0302jo veturigis nin tien per sia motorciklo. Estis \u201cDouglas\u201d el la milito (1914-1918)."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Ne demandu al mi, kiel pac\u0302jo sukcesis kun Pol kaj mi sur sia mas\u0302ino ... sed ni alvenis. Ni restis nur dum la antau\u0306tagmezoj, se mia memoro ne perfidas min. Estis en la periodo, kiam pac\u0302jo instruis pri desegnado en Karmelejo."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Inter la s\u0302iraj\u0302oj en mia memoro mi ankorau\u0306 klare vidas unu fakton. G\u0302i okazis al mi, mizerulo. Estis io, kio okazas au\u0306 povas okazi al c\u0302iu infano. Dum iu antau\u0306tagmezo subite trafis min forta spasmo, kaj la furzeton akompanis iom da ... sau\u0306co. Nu... kion mi diras? Iom \u2013 mi male pensas, ke ja estis duona sitelo da g\u0302i. Kaj g\u0302i ade venis. La alia infano, kiu sidis apud mi sur la benko, s\u0302ovig\u0302is kaj baldau\u0306 pro la parfumo forlasis la benkon. La religiulino, en sia plena uniformo kun la granda nigra c\u0302apo kaj blanka vizag\u0302ovindo venis en mia direkto kaj post ekflaro senbrue malaperis en la koridoro. For! Sed s\u0302ian vizag\u0302on mi ankorau\u0306 ne forgesintas. Tiu nau\u0306zo pro la odorac\u0302o kaj tiu malakcepto kaj abomeno restas por c\u0302iam gravuritaj en mia memoro."}, {"text_idx": "#000035", "text": "La aliaj infanoj c\u0302irkau\u0306 mi estis translokataj de alia religiulino, kiu estis pli patrineca, kaj ili estis sendataj al la ludejo per skuo je la sonorileto.\nKaj mi, infaneto du- au\u0306 trijara, restis tie tute sola en la akra senspiriga odorac\u0302o, kiel orfeto, spasme kuntirig\u0302inta en tiu varma fec\u0302o, kiu iom post iom trovis elirejon tra miaj kruringoj pogute fluetante lau\u0306 la sidvangetoj al miaj s\u0302trumpoj kaj s\u0302uoj. Dau\u0306radis tiuj spasmoj ... dau\u0306radis tiu terura odorac\u0302o ...\nPost eterna atendado subite au\u0306dig\u0302is forta frapo je la pordo, finfine aperis en la pordaperturo konata vizag\u0302o, tiu de mia pac\u0302jo. Mi subite estis tute senstrec\u0302ita ekvidante konatan personon, kaj la spasmoj tuj malpliig\u0302is.\nSen komentario li prenis min per siaj manoj c\u0302irkau\u0306 mia talio, rapidege levis min kaj kuris \u2013 min tenante for de li \u2013 al sia motorciklo, kiu staris antau\u0306 la pordego. Li sidigis min sur la benzinujon antau\u0306 li. La bruna sau\u0306co ne c\u0302esis flui lau\u0306longe de miaj kruroj sur miajn s\u0302trumpojn kaj s\u0302uojn. Mi ne plu scias, kiel li portis min hejmen, sed ja, ke jam pretis pelveto kun varma akvo, en kiun li enmetis min tute vestitan."}, {"text_idx": "#000036", "text": "En neniu momento de mia tuta vivo mi estis tiel felic\u0302a pro la vido de mia panjo. Mi nur flustris \u201cpanjo!\u201d. Panjo lavis min. Mi kredas, ke s\u0302i lavis min almenau\u0306 du fojojn. Sed mi konvinkig\u0302as, ke s\u0302i metis pinc\u0302ilon sur sian nazon. En fres\u0302a c\u0302emizo kaj pura dormorobo mi poste kuntirig\u0302inta ekdormis en s\u0302ia sino. Felic\u0302e, ke pac\u0302jo malhavis flarsenson. Sed li certe ne prononcis piaj\u0302ojn dum la purigado de sia \u201cDouglas\u201d-motorciklo.\nTiu historio estas la sola, kiun mi memoras el mia lernejana vivo en Huneghem. Nun mi dankas la c\u0302ielon, ke tiam jam ekzistis telefono, kaj ke ni disponis tian aparaton, c\u0302ar kiel la monah\u0302inoj de Huneghem alie estus povintaj atingi mian patron? Ili ja estis enfermitaj monah\u0302inoj."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Noto: la ununura telefonaparato de la priorinejo trovig\u0302is en la oficejo de la priorino, kiu persone kaj lau\u0306 sia konscienco decidis, c\u0302u la afero ja estis sufic\u0302e grava por uzi g\u0302in. Sed en c\u0302i tiu kazo, tio sukcesis, c\u0302ar mia patrino havis sufic\u0302e bonajn rilatojn kun Huneghem. S\u0302i tie estintis lernantino g\u0302is deksesjara ag\u0302o kaj finis tie la preparan mezgradan gimnazion por poste kompletigi la mezgradan studadon en Eeklo c\u0302e \u201cNotre Dame du Sacre\u0301 Coeur\u201d [tiutempe en flandrujaj gimnazioj la lernantoj estis devigataj paroli la francan. Ec\u0302 dum la ludopau\u0306zoj la uzo de la gepatra lingvo \u2013 la flandra au\u0306 sudnederlanda \u2013 estis severe malpermesita kaj severege punata]. Nia panjo poste ankorau\u0306 regule, kun siaj idoj c\u0302emane, iris viziti siajn samtempulinojn, fratinon Elizabeta kaj fratinon Edvig\u0302e. Ni do esceptokaze rajtis iri en la g\u0302ardeno, dum panjo plu babilis kun la religiulinoj en la franca pri la vivo ekster la priorinejo.\nEn Huneghem estis benediktaninoj (enfermitaj monah\u0302inoj lau\u0306 la reguloj de sankta Benedikto), kiuj neniam rajtis forlasi la priorinejon, escepte por la deviga voc\u0302donado (ekde 1921). Tiun okazon ili profitis por fari ekskurson tra la plej gravaj stratoj de la urbo. Tiaj monah\u0302inejaj reguloj poste ig\u0302is multe malpli severaj."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Jam tiam la lernejo por etuloj estis sekse miksa, sed la knabetoj sidis je unu flanko kaj la knabinetoj je la alia flanko de la klasc\u0302ambro. Poste ekde la baza lernejo c\u0302io pri la instruado estis disigita en apartajn lernejojn. Tiel por knaboj ni konis \u201cKolegion\u201d kaj \u201cKarmelejon\u201d [kiu origine estis abatejo de Karmelanoj, poste fakte de Jozefanoj] en la katolika instruado kaj \u201cEcole moyenne\u201d [\u201cmezgrada lernejo\u201d en la franca] por aliaj.\nPor la knabinoj ekzistis lernejo \u201cFratinejo\u201d en Monah\u0302ineja Strato kaj la jam menciita Huneghem por la katolika instruado."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Krom \u201cEcole moyenne\u201d (s\u0302tata lernejo) en la urbo ankau\u0306 estis lernejoj c\u0302e Kajo, en Gaffelstraat [\u201cForkega strato\u201d] kaj en Buizemontstrato [Buizemonto estas nomo, kiu lau\u0306 iuj historiistoj atestas pri iama c\u0302eesto de romianoj sur la monteto de la urbo]\nTransirontaj al la unua klaso de la infanlernejo por kvarjaruloj, ni rajtis iri al la pli proksima lernejo en Monah\u0302ineja Strato. Knabino, Elize, filineto de Mate Bone el la najbarejo, c\u0302iutage devokonscia akompanis nin al la lernejo. S\u0302i faris tion por kelkaj cendoj au\u0306 frandaj\u0302oj. Tiutempe oni faris multon por frandaj\u0302eto.\nPrecipe la nomo de fratino Imelda restis en mia memoro."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Ni restis la tutan tempon c\u0302e s\u0302i en la klaso, kaj c\u0302iujare s\u0302i transiris kune kun ni. La novvenintojn oni konfidis al alia fratino. Per tiu metodo la etuloj sentis sin c\u0302e patrineca persono. Faleton au\u0306 vundeton s\u0302i kuracis per kareso au\u0306 kiseto, kaj la malfelic\u0302a etulo rajtis alpremig\u0302i kontrau\u0306 s\u0302ia longa nigra jupo. Interesaj\u0302o por ni estis la longa blanka s\u0302nuro, kiun s\u0302i portis c\u0302irkau\u0306 la talio. En g\u0302i estis kelkaj fortikaj nodoj, kies signifon mi ec\u0302 nun ankorau\u0306 ne scias."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Tie kvarjaruloj lernis interalie \u201cmalplekti s\u0302tofojn\u201d. Per flikkudrilo (kudrilo sen akra pinto) ni disigis la fadenojn, el kiuj ni sukcesis eltiri kelkajn."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Poste ni lernis labori per fadenoj, kaj por plenigi la pinglokuseneton ni uzis la eltiritajn fadenojn kiel remburaj\u0302on. La s\u0302tofpecetoj estis defalaj\u0302oj el la teksejo Flamant, kiujn la monah\u0302inoj tie ricevis senpage. Ankau\u0306 la patrinoj poste utiligis tiujn pecetojn por fliki eluzitajn s\u0302tofojn. Tiun kutimon ili heredis el la unua mondmilito, kiam c\u0302io c\u0302iam denove devis esti riparata, c\u0302ar nova materialo ne disponeblis."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Alia okupado por la manetoj estis la plektado de tapis\u0302etoj. El inter la faldoj de sia nigra jupo la fratino aperigis tondilon kaj lertamane tondis koloran paperon en longajn mallarg\u0302ajn striojn, kiujn ni sekve povis plekti en paperan tapis\u0302eton. Nur post novjaro ni rajtis plekti desegnaj\u0302ojn per diversaj koloroj. Anstatau\u0306 \u201cunu supren, unu malsupren\u201d la tasko tiam ig\u0302is \u201cunu supren, du malsupren\u201d. La strietoj ig\u0302is c\u0302iam pli mallarg\u0302aj kaj fine ni lernis mem tondi la bazan patronon per tondilo sen akraj pintoj.\nJe Pasko ni rajtis kunporti niajn plektaj\u0302ojn hejmen por montri nian evoluon kaj per g\u0302i rikolti gratulegojn. Ni ankau\u0306 ekzercis per jam uzita trikotlano, sed la rezulto ne estis tiel admirinda, c\u0302ar tiuj fadenoj terure kurbig\u0302adis kaj baldau\u0306 c\u0302io farig\u0302is nedisigebla implikaj\u0302o. Tiam pli da tempo necesis por malimpliki ol por plekti.\nFratino Imelda havis voc\u0302on fortan kiel sonorilo. Kvankam s\u0302i esti bonkorulino, s\u0302i tre s\u0302atis disciplinon. Kiam s\u0302i postulis \u201cne forkuru de via loko\u201d, tio estis leg\u0302o. Persone s\u0302i preferis kanti. La tuta klasanaro kunkantis, foje tiel forte, ke la fratino el la apuda klaso venis peti iom malplilau\u0306tigi la kantadon.\nDum la unua jarkvarono ni kompreneble devis lerni novjaran letereton. Jam post la dua semajno ni ekdiris \u201cKara baptopatro...\u201d kaj ni tiom funde ekzercis tiun esprimeton, ke dum enlitig\u0302o ni diris al panjo \u201ckara baptopatro\u201d.\nC\u0302e la fino de la jaro c\u0302iu parkerigis sian novjaran leteron kaj c\u0302iun detalon de la akompanantaj gestetoj plej elegantaj.\nTiu fratino ankau\u0306 ege s\u0302atis rakonti historietojn. C\u0302iam post la teksada horo s\u0302i regalis nin per rakonteto. Tiam c\u0302iuj geknabetoj sidis kun malfermaj bus\u0302eto kaj okuloj au\u0306skultante al la historio akompanata de multaj gestoj. Foje larmetoj aperis en la timoplenaj okuletoj."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Signalo de la granda sonorilo c\u0302esigis c\u0302iujn okupojn kaj ni envicig\u0302is por forlasi la lernejon tra mallarg\u0302a pordo en Bularstrato."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Tie c\u0302e la angulo ni devis atendi, g\u0302is Elize, nia vartistineto, akompanis nin, kaj ni kune supreniris la monton por hejme tagmang\u0302i."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Tiam ni c\u0302iufoje pasis antau\u0306 la butiko de Elodie, kie la frandaj\u0302oj allogis nin tiom, ke kun salivo en nia bus\u0302o ni transiris la straton preter la publika pumpilo kaj la domo de Mil, la buc\u0302isto. De tie la trotuaro apud la strato ne plu tau\u0306gis por mars\u0302i sur g\u0302in, kaj ni do simple iris sur la straton. Tiam ja ne estis tiom da trafiko (oni povis nombri la au\u0306tojn pasantajn dum unu semajno per la fingroj de unu mano)"}, {"text_idx": "#000047", "text": "Per la rapida supreniro ni preskau\u0306 senspire alvenis hejme. Elize liveris nin c\u0302e la krado kaj anoncis tion per forta ektiro je la sonorilc\u0302eno. Post kelkaj sekundoj aperis la vizag\u0302o de panjo de malantau\u0306 la angulo de la kuirejo. Ni tiam kiel sovag\u0302uloj kuregis tra la herbejo al la kuirejo. Multe poste ni mem faris vojeton, rekte de la lavejo al la krado."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Unue ni devis froti la s\u0302uojn sur la mato en la lavejo, post ektiro je la pumpilo malsekigi niajn manojn kaj sekfroti ilin per la maldelikata mantuko. Tio estis la c\u0302iutaga rutino. C\u0302e la eniro de la granda kuirejo trafis nin la agrablaj odoroj de la bonaj mang\u0302aj\u0302oj, kiujn nia panjo preparis por ni. Nian jakon ni pendigis senceremonie je la vestohoko en angulo de la granda kuirejo. Nu, fakte ni j\u0302etis ilin tien. Bruege ni s\u0302ovig\u0302is inter la tablo kaj la benko al nia fiksa sidejo c\u0302e la granda tablo."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Kutime c\u0302io jam pretis sur la tablo. Meze de g\u0302i trovig\u0302is du au\u0306 tri feraj\u0302etoj por surmeti la varmegajn potojn."}, {"text_idx": "#000050", "text": "La simplaj, blankaj, \u201cplataj kaj profundaj\u201d teleroj trovig\u0302is sur fiksa loko inter stanitaj kuleroj kaj forkoj. Tranc\u0302ilojn ni ankorau\u0306 ne ricevis, tiujn ni ricevus poste, kiam ni estos pli grandaj. Post krucosigneto panjo elc\u0302erpis la supon. Subite regis silento, c\u0302ar paroli estis malpermesite de post la krucosigno. C\u0302iu ricevis kuleregon da supo kaj grandan suplementon. La stanitaj, blankpoluritaj kuleroj ekfunkciis en silento. Nur foje oni au\u0306dis \u201cPanjo, ankorau\u0306 iom, bonvolu\u201d. Nur la klakado de la kuleroj sur la teleroj au\u0306deblis. Kaj baldau\u0306 la plej forta malsato estis satigita."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Mi ne kredas, ke pli ol dekfoje mankis supo au\u0306 io simila. Ankau\u0306 tiam ekzistis multaj specoj da supo, sed poreo c\u0302iam estis c\u0302efa ingredienco, kelkfoje kun cepoj, alifoje kun pizoj au\u0306 kun blankaj faboj, au\u0306 kun nigraj fabegoj."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Tomatsupo kun buletoj estis preparata nur kiam pluraj tomatoj samtempe maturig\u0302is en la vitrodomo au\u0306 kelkfoje vintre el tomata kac\u0302o, kiun panjo mem preparintis dum la somero. Peco da supviando au\u0306 supkokaj\u0302o kun blankaj buletoj konsistigis la deziratan variaj\u0302on je dimanc\u0302oj."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Se ne estis supo, somere, kiam estis tro varme por staradi apud la forno, ni foje ludis pri \u201cs\u0302ippereo\u201d * sur neboligita buterlakto, sur kiu ankorau\u0306 flosis buterbuletoj.\n(* s\u0302arg\u0302i biskviton flosantan sur la buterlakto per sukero g\u0302is g\u0302i subig\u0302is)"}, {"text_idx": "#000054", "text": "Alifoje estis boligita buterlakto kun pompecetoj. Biersupo kun bruna sukero ankau\u0306 foje estis bongusta alternativo. Sed io, kion mi ne plu mang\u0302is post mia infanag\u0302o estas \u201ctartra kac\u0302o\u201d (oni ac\u0302etis tartron en apoteko, metis g\u0302in en akvon kaj densigis per faruno. Ankau\u0306 tio estis bongustaj\u0302o.)"}, {"text_idx": "#000055", "text": "Post la supo ne venis pau\u0306zo, c\u0302ar tuj sekvis lau\u0306te el la granda kuirejo: \u201cAtentu, g\u0302i estas varmega!\u201d La terpompoto venis sur sia feraj\u0302eto meze de la tablo. La granda aluminia poto g\u0302isrande plena je vaporantaj terpomoj el propra rikolto tie defiis nian atakon."}, {"text_idx": "#000056", "text": "C\u0302i tiuj terpomoj estis ja tiom pli bongustaj ol tiuj, kiujn ni devis ac\u0302eti c\u0302e la fino de la sezono. Sed ec\u0302 tiam ni ankorau\u0306 kontentis, c\u0302ar post kelkaj semajnoj mang\u0302eblos la fruaj terpomoj de \u201cBuizemonto\u201c. Kau\u0306ze de la tiea alsuda orientig\u0302o sur la flankoj de la monteto la terpomoj tie c\u0302iujare estis rikolteblaj du au\u0306 tri semajnojn pli frue ol en nia propra g\u0302ardeno."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Tiam sekvis, el pli malgranda poto, c\u0302erpo da alloge odorantaj legomoj. Iuj legomoj kompreneble pli plac\u0302is al nia gusto ol aliaj; savojbrasiko estis inter la malpli plac\u0302aj. Sed supre sur la listo, kredeble c\u0302e ni c\u0302iuj, trovig\u0302is fazeoloj, precipe vendrede, kiam estis \u201cfazeoloj kun laktosau\u0306co\u201d kaj malmolaj ovoj."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Kiam mi nun pensas pri ili, mia bus\u0302o ekplenig\u0302as per salivo. Ankau\u0306 dum la vintro c\u0302iutage estis alia legomo sur la menuo. Fres\u0302e rikoltita el la g\u0302ardeno tiam precipe estis stufota poreo kaj bongustaj burg\u0302onbrasikoj, sed tiuj plej bone gustis, kiam \u201cfrosto pasintis super ili\u201d, kiel oni tiam diris. Ankau\u0306 la skorzonerojn en blanka sau\u0306co ni tre s\u0302atis. Sed poste pro la skrapado panjo c\u0302iam havis nigrajn manojn dum kelkaj tagoj.\nLa karotoj ja estis iom pli sekaj ol dum la somero, sed ili bongustis kun iom da sekigita celerio el la saketo sub la kamenbreto kaj iom da sekigita timiano en la densigita sau\u0306co. Io, kion ni tiam ankau\u0306 mang\u0302is, estis cikoria radiko. La blankradika cikorio estas delikata, sed iom amara. Pro tio oni boligis g\u0302in dufoje. G\u0302i plej bone gustis kun milda butersau\u0306co."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Tiu legomo aktuale tute mankas sur la tabloj, kvankam g\u0302i ankorau\u0306 estas kultivata por fari cikorion (por prepari kafon). La radiko estas metata en varmetan teron en mallumo. La elkreskaj\u0302o liveras la s\u0302atatan etioligitan cikorion. Tiujn, same kiel asparagon, maloftan kaj multekostan legomon, ni povis ac\u0302eti nur en la butikoj en la urbocentro."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Fazeoloj estis konservitaj en salo. El ceramika ujo en la kelo estis c\u0302erpataj kelkaj kuleregoj da kac\u0302o, kiun oni poste metis en kribrilon kaj zorge gargaris sub la pumpilo, g\u0302is restis nur fazeoloj. Tiujn oni unue boligis por forigi la plejmultan salon kaj poste boligis g\u0302is molig\u0302o en pluvakvo au\u0306 en putakvo kun iom da natria dikarbonato. Oni asertis, ke ili tiel farig\u0302as malpli salaj kaj estos pli baldau\u0306 pretkuiritaj. Mi tamen trovis ilin ankorau\u0306 pli ol sufic\u0302e salaj."}, {"text_idx": "#000061", "text": "La brasikoj, precipe la rug\u0302aj, ankau\u0306 estis rikoltitaj antau\u0306 la vintro kaj konservitaj en la kelo sub seka sablo. Eblis konservi ilin g\u0302is Pasko. La tubercelerio ankau\u0306 estis konservata sub sablo, sed tiun oni destinis precipe por supoj. Pizojn tamen oni konservis en lina sako, kiu pendis sub la kamenbreto. Tiujn oni metis je la antau\u0306a vespero en akvon. Bonvena alternativo estis pomkompoto farita el la pomoj de nia g\u0302ardeno, kiuj estis konservitaj en la kelo sur bretaro. Delikate preparita kun cinamo kaj kun jen kaj jen ankorau\u0306 kelkaj pecetoj da pomo kaj sukerita per vera kansukero, g\u0302i jam mem estis vera deserto."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Kelkfoje ni ricevis sur nia telero sekigitajn pomojn. Au\u0306tune, kiam la pomoj falis de la arboj, ili estis kolektataj el la fruktarbejo en terpomkorboj."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Sens\u0302eligitaj, senigitaj de la kernujoj kaj vermaj\u0302oj, kaj sekigitaj sur kradeto super la hejtila tubo, g\u0302is ili bruetis c\u0302e skuig\u0302o. Komence la tuta krado estis plena, sed post kelkaj tagoj ili tre malmultig\u0302is, c\u0302ar ili tiel bongustis, kaj c\u0302ar ankau\u0306 pac\u0302jo kaj panjo s\u0302atis ilin. Sed c\u0302iujare restis sufic\u0302e da ili por plenigi kelkajn linajn sakojn. Por prepari ilin, oni s\u0302veligis ilin dum nokto en granda poto da akvo. Poste oni forvers\u0302is la akvon kaj moligis ilin en kelkaj minutoj sur la fajro. Tio kun iom da kansukero, ec\u0302 sen cinamo, estis ja vera frandaj\u0302o."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Alia bongustaj\u0302o estis cepa sau\u0306co au\u0306 foje askalona sau\u0306co. Tiun oni preparis nur je lundoj, la lavotagoj, c\u0302ar tiam la hejtilo devis bone hejti kaj la sau\u0306co povis boletadi sur la hejtila tubo jam de la frua mateno. Kiam ni ricevis la ringetojn sur nia telero, c\u0302iu nombris ilin, kaj ve, se iu havis ringeton pli ol lia najbaro! Silentaj signoj estis inters\u0302ang\u0302ataj, kaj, kiam panjo rimarkis la maljuston, tiu estis baldau\u0306 korektata."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Somere c\u0302iutage aperis sur la tablo fres\u0302aj legomoj el la g\u0302ardeno: novaj karotetoj kaj pizoj en siaj gus\u0302oj kaj kompreneble estis laktuko. Sed tiun ni ne tre s\u0302atis. Foje enestis tiaj etaj volvig\u0302antaj estuloj en g\u0302i, ec\u0302 post tralavado per fres\u0302a akvo kun malavara vers\u0302o da vinagro. (Tiaj bestetoj tuj malaperigis mian apetiton.) La endivio, precipe ties krispa vario, estis ja iom ledeca, sed g\u0302i estis bone mang\u0302ebla, se oni miksis g\u0302in kun la platpremitaj terpomoj kaj kun holanda sau\u0306co."}, {"text_idx": "#000066", "text": "La tiamaj tomatoj rug\u0302egig\u0302intaj en la vitrodomo sur breto estis bongustaj\u0302oj kompare al la nunaj, kiuj ofte pli similas Rug\u0302as\u0302elajn rapojn."}, {"text_idx": "#000067", "text": "La spinaco preparita kun folieto de okzalo, lau\u0306 speciala recepto kun multe da butero kaj tranc\u0302o da pano sur g\u0302i, molkuirita pasigita tra muelilo kaj miksita kun la platpremitaj terpomoj kun ovaj\u0302o kaj multe da lakto estis unu el la preferataj mang\u0302aj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Viandon ni ac\u0302etis de Mil, la buc\u0302isto. Mi kredas, ke mola bovaj\u0302o ne ekzistis tiutempe: ni kelkfoje mac\u0302is g\u0302in dum horkvarono, kaj fine kas\u0302e sub la brako transdonis g\u0302in al Fani, nia hundo. Kaj en g\u0302i estis tiom da \u201cfervojoj\u201d (tendonoj)."}, {"text_idx": "#000069", "text": "La porkaj\u0302o ja estis iom pli mola, sed havis pli larg\u0302an grasrandon, kiun ne s\u0302atis ni, sed Fani ja. Do, post iom da rong\u0302o, kas\u0302e sub la brakon por Fani! Panjo distranc\u0302is nian viandon c\u0302e sia flanko de la tablo, kaj pac\u0302jo c\u0302e la alia flanko. Ni pleje s\u0302atis kolbasojn sufic\u0302e trabakitajn. Ilia sau\u0306co servis por plenigi \u201cvulkanojn\u201d, kiuj estis la putetoj en la terpoma kac\u0302o. Panjo sciis tion, kaj s\u0302i jam estis aldoninta sufic\u0302e da akvo al la sau\u0306co por transbordigi c\u0302iujn vulkanojn."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Kiam temis pri buletoj, ni s\u0302atis helpi starante sur seg\u0302o apud la gaskuirilo, por ankau\u0306 ruli iujn. Kompreneble de tempo al tempo unu el la buletoj malaperis en ies bus\u0302eto."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Krom viando ni evidente ankau\u0306 mang\u0302is ovojn, au\u0306 la fres\u0302e demetitajn de niaj kokinoj au\u0306 tiujn konservitajn en la kelo, en ceramika ujo kun siliciato au\u0306 kalkakvo. Sufic\u0302is simple gargari tiujn kaj ili s\u0302ajnis tute fres\u0302aj."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Ankau\u0306 la ovoj estis preparataj lau\u0306 diversaj manieroj, sed ni preferis ovokirlaj\u0302on. Se ne estis vendredo, foje enestis pecetoj da lardo, au\u0306 foje askalonpecetoj, sed prefere sen s\u0302enoprazo. Pac\u0302jo s\u0302atis \u201cc\u0302evalokulon\u201d kaj tia ovopreparaj\u0302o foje estis preparata aparte por li."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Konservitajn haringojn oni ac\u0302etis en butiketo supre sur la Fortikaj\u0302a placo. El granda vitra vazo estis prenata haringo sen nag\u0302iloj kaj sen kapo, kaj metata sur onian teleron antau\u0306 surmeto de la terpomoj. Oni metis g\u0302in sur g\u0302ian flankon kaj entranc\u0302is g\u0302in g\u0302is la osto. Tiam oni fortiris per forko duonan flankaj\u0302on, kaj poste la alian. Tiam la haringo estis renversata kaj la operacio estis ripetata. Tiele oni ekhavis kvar fis\u0302tranc\u0302aj\u0302ojn, kiuj estis plue distranc\u0302ataj en enbus\u0302igeblajn pecetojn tre s\u0302atatajn kun maldiketranc\u0302itaj fazeoloj kaj vinagra sau\u0306co."}, {"text_idx": "#000074", "text": "La knaboj s\u0302atis la surtablig\u0302on de frititaj terpomoj. Komence tiuj estis mane tranc\u0302itaj, sed pro la kresko de la familio ankau\u0306 kreskis la kvanto da mang\u0302aj\u0302oj kaj pac\u0302jo konstruis ilon por tranc\u0302i terpomojn. La laboro plirapidig\u0302is. La tranc\u0302itaj terpomoj estis orflavigitaj en la granda emajlita poto en du fazoj."}, {"text_idx": "#000075", "text": "Kiam ni estis ankorau\u0306 tre junaj, haringaj\u0302o estis la precipa vendreda mang\u0302aj\u0302o. En la butiketo supre sur la Fortikaj\u0302a placo oni vendis la plej bonajn haringojn, kiujn la butikistoj mem konservis en vinagro. Ni ac\u0302etis ilin en vitra vazo; estis po dudek haringoj en granda vazo."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Alia fis\u0302aj\u0302o nur multe pli poste aperis sur nia tablo. Post ferioj, kiujn ni pasigis c\u0302emare c\u0302irkau\u0306 la 1934a jaro, ni dum kelkaj jaroj havis fis\u0302aj\u0302abonon. C\u0302iusemajne la fervoja c\u0302aro venis liveri lignan kesteton kun fres\u0302a fis\u0302aj\u0302o inter glacipecetoj. Foje estis moruo, alifoje eglefino au\u0306 plateso au\u0306 triglo, mi ne plu scias, kiom da specoj estis."}, {"text_idx": "#000077", "text": "Pac\u0302jo kaj panjo plenumis la formularon kaj tiel difinis mendis, la fis\u0302aj\u0302on, kiun ni mang\u0302os je la sekvonta semajno. G\u0302i estis bonguste fres\u0302a, c\u0302ar tiutempe ekzistis rekta trajno inter nia urbo kaj Blankenberge (c\u0302e maro)."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Veran deserton ni fakte ne konis. Sed oftete sur la tablo aperis kremaj\u0302o \u201cpor plenigi c\u0302iujn truetojn\u201d. Tiu estis s\u0302ovata sur telereto sub nian nazon kaj mang\u0302ata per malgranda kulereto kaj por esti certa, ke nenio restis, ni zorge lekis la telereton. Specialaj\u0302o de panjo konsistis el kelkaj s\u0302au\u0306mkukoj vertikale metitaj en vitran poteton kaj supervers\u0302itaj per varma kremaj\u0302o. La potetoj estis rapide malvarmigataj en pelveto da malvarma akvo, fres\u0302e c\u0302erpita el la puto tiel, ke post malvarmig\u0302o estis dika hau\u0306to sur la kremaj\u0302o. Por specialaj okazoj oni raspis iom da c\u0302okolado sur g\u0302in."}, {"text_idx": "#000079", "text": "Se ne estis io tia, tiam estis piro au\u0306 pomo. Ni purfrotis g\u0302in per nia maniko, g\u0302is g\u0302i brilis. Ni formang\u0302is g\u0302in per grandaj mordoj, g\u0302is restis nur kernujo, kiu ankorau\u0306 utilis por la s\u0302afoj. C\u0302erizoj estas maturaj ankorau\u0306 dum la lerneja tempo, sed prunoj felic\u0302e maturis en la ferioj, felic\u0302e, pro ebla baldau\u0306a reago de la intestoj. Vintre, c\u0302irkau\u0306 la festo de la sankta Nikolao, foje aldonig\u0302is duo da daktiloj au\u0306 figoj au\u0306 orang\u0302oj."}, {"text_idx": "#000080", "text": "En la periodo de la fragoj ni ricevis c\u0302iutage poteton kun maldike tranc\u0302itaj fragoj kun pulvorigita sukero, g\u0302uste kiel oni faras ankorau\u0306 nun. Ili estas ankorau\u0306 nun miaj s\u0302atataj fruktoj. Bedau\u0306rinde tiu periodo ne dau\u0306ris longe."}, {"text_idx": "#000081", "text": "Kiam fakte estis nenio, tiam tranc\u0302eto da bongusta spickuko solvis la problemon."}, {"text_idx": "#000082", "text": "Kiam pac\u0302jo altablig\u0302is, li ofte legis la j\u0302urnalon. Panjo do c\u0302iam devis helpi la etulojn. Kaj kiam ni foje estis tro tumultaj, povis okazi, ke ni ricevis frapon de pac\u0302jo en c\u0302agrena reago. Sekvis silenta plorado."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Post mang\u0302ofina krucosigneto ni denove rajtis paroli, kaj tiam c\u0302io, kion ni devis diri, liberig\u0302is en lau\u0306ta ekbabilado."}, {"text_idx": "#000084", "text": "Ektiro de Elize je la sonorileto estis startsignalo por ni. Kiel duonsovag\u0302a bando, ni kuregis eksteren, dumvoje surmetante nian jakon. Pro la severa mieno de la pli ag\u0302a knabino ni sag\u0302e iris al la lernejo. Ne necesas diri, ke iri malsupren estis pli facile ol iri supren. Pro la malbona stato de la trotuaroj tamen necesis atenti, c\u0302ar falo plejofte estis komenco de lau\u0306ta plorado. Liverinte nin en la lerneja ludejo la knabino plenumis sian taskon kaj s\u0302i malaperis inter siaj samklasaninoj. Ni kuris por akompani niajn tiamajn kamaradojn, g\u0302is la granda sonorilo lau\u0306te alvokis nin. Ni devis envicig\u0302i antau\u0306 nia klaseto. La fratino \u2013 en la fratinejo ni diris \u201czuster\u201d (fratino) nederlande, en Huneghem ni devis france diri \u201csoeur\u201d \u2013 atendis nin c\u0302e la enirejo de sia klaseto kaj post s\u0302ia signo ni eniris la klasc\u0302ambron tuj al nia benko. Duope unu apud la alia, ni ankorau\u0306 rapide povis ion diri. Post la sonorileta signalo de la fratino, ni citis preg\u0302on. Poste regis silento, la \u201ckursoj\u201d pri tondado kaj desegnado rekomencig\u0302is."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Kiam ni estis pli ag\u0302aj kaj iris al la kolegio, pac\u0302jo ekrigardis sian pos\u0302horlog\u0302on, kaj el liaj vortoj ni decidis, c\u0302u ni kuru au\u0306 kuregu por ne malfrui. Poste, kiam ni scipovis mem legi la horon, ekrigardo al la pendolhorlog\u0302o malantau\u0306 la fotelo sufic\u0302is por sciigi al ni, c\u0302u jam estas la momento reiri al la lernejo, kaj je kiu rapido (tion mi fakte antau\u0306rakontas jam nun, kvankam c\u0302i tie temas nur pri la fratina lernejo)."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Somere foje estis varme, kaj ekpezis la okuletoj de la etuloj; tiam ni rajtis meti nian pezan kapeton sur niajn brakojn sur la pupitro. C\u0302e vekig\u0302o plejofte sekvis plorado kaj \u201cpanjo!\u201d, sed konsoletoj helpis forgesigi la ekploron."}, {"text_idx": "#000087", "text": "Mi ne plu scias, kiom da tempo dau\u0306ris la pau\u0306zo, sed c\u0302iam estis kvazau\u0306 liberig\u0302o, kiam mi povis movi miajn kruretojn kurante sur la pavimita ludejo."}, {"text_idx": "#000088", "text": "Ni multe ludis tus\u0302ludon. Por kas\u0302ludoj la ejo ne tau\u0306gis pro la malferma kaj limigita loko de la speciala etula ludejo. Tiu apudis la florg\u0302ardenon de la fratinoj. Do ne povis aperi pilkoj, nur ludglobetoj kaj bloketoj kaj diversaj ludetoj desegnitaj per kretlinioj sur la pavimoj. Dum ankorau\u0306 iom da tempo ni devis resti en la klaso, kaj poste ni rajtis iri hejmen. Per sama rito ni estis hejme liverataj de nia brava kondukantino."}, {"text_idx": "#000089", "text": "Post la manlavada ceremonio ni en la kuirejo ekatakis la amasojn da duonigitaj buterpanoj. Lau\u0306 la reguloj tiuj estis mang\u0302ataj en silento, g\u0302is restis nenio."}, {"text_idx": "#000090", "text": "Post la dankpreg\u0302o la vespero estis libera por ni. Somere ni ludis ekstere, sed vintre ni restis ludi c\u0302etable. Ni s\u0302atis konstrui paperajn aviadiletojn, sed foje ni ankau\u0306 eltranc\u0302is paperajn aj\u0302ojn, teksis au\u0306 ludis per bloketoj kaj poste ankau\u0306 per mekanikaj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000091", "text": "C\u0302irkau\u0306 la sepa horo kelkaj dormemuletoj jam grimpis en la fotelon por g\u0302ui dormeton. Sed tio ne povis okazi kaj panjo rapide preparis por ni teleron por la vespermang\u0302o. Sur la gasgaskuirilo la lakto rapide varmig\u0302is kaj transformig\u0302is en avenkac\u0302on au\u0306 griaj\u0302on. Foje estis buterlakto kun pompecetoj kaj bruna sukero. Post elc\u0302erpo iu el ni lau\u0306vice rajtis funde malplenigi la poton. Tion ni faris per kafkulereto au\u0306 per la fingroj, foje helpataj de la lango, g\u0302is kiam restis neniu spuro en la poto, dum la vizag\u0302o ig\u0302is glua pro la kac\u0302o. Okazis, ke panjo kas\u0302e faligis iom da kristalsukero en la poton por g\u0302ui la felic\u0302an vizag\u0302on de la lau\u0306vica lekanto de tiu vespero."}, {"text_idx": "#000093", "text": "Dum la pliag\u0302uloj devis transvesti sin supre en la dormoc\u0302ambro c\u0302e kandellumo, la etuloj estis transvestataj en la granda kuirejo c\u0302e la gaslampo. La vestaj\u0302oj estis metataj sur seg\u0302on kun la s\u0302uoj antau\u0306 g\u0302i. La dormorobo estis prenata el la s\u0302ranko kaj tirata super ilian kapon. Post krucosigneto de pac\u0302jo kaj kiseto al li ni vice supreniris. Pol kun la portebla kandellampeto iris kiel unua, kaj la ceteraj knaboj sekvis; panjo iris kiel lasta en la vico. Estis multaj s\u0302tupoj, c\u0302ar ni devis iri al la dua etag\u0302o. Lace pro tuttaga ludado ni plong\u0302is en nian neston."}, {"text_idx": "#000095", "text": "Finig\u0302is tiu tago kaj same finig\u0302is plej multaj lernotagoj. Tamen estis la j\u0302au\u0306doj, kun nur duona lernotempo kaj la dimanc\u0302oj benitaj per tute alia ho"}, {"text_idx": "#000096", "text": "Kompare al tiuj de aliaj tagoj kutimaj koncerne mang\u0302adon kaj lernadon la j\u0302au\u0306daj posttagmezoj estis tute malsamaj. Kiam ni ankorau\u0306 iris al Huneghem, la lernejaj tagoj jam finig\u0302is je tagmezo kaj de tiam ni rajtis resti hejme c\u0302e panjo. Tiam ni estis ankorau\u0306 nur duopaj. Liven kus\u0302is ankorau\u0306 en sia lulilo au\u0306 ludetis en sia rampejo. Mi kredas, ke ni estis tute normalaj infanoj, kaj ja de tempo al tempo misfaris ion. Sed obeemo estis severe instruita al ni. C\u0302e malobeo ja okazis, ke nia pantaloneto estis malsuprentirata, ni estis kus\u0302igataj sur ies genuojn kaj sekvis kelkaj fortaj frapoj sur nia nuda postaj\u0302o. Estis la plej tau\u0306ga metodo por respektigi la ordon en la bando da knaboj. Se la misfaro ne estis tiel grava, sufic\u0302is minaco ens\u0302losi nin en la mallumo de la vinkelo: la timo pro la mallumo kaj la araneaj\u0302oj tuj supervenkis nian malobeemon. Ni ankau\u0306 povis esti c\u0302armaj. Tiam ankau\u0306 la dombestoj partoprenis en nia amo, sendepende, c\u0302u ili jes au\u0306 ne s\u0302atis tion.\nKvankam ni c\u0302iam havis hundon, nia Fani estis la unua hundo, kiu libere vivis kun ni. G\u0302i estis Meh\u0302lena s\u0302afhundo, lau\u0306nature ja ne la plej amikema raso."}, {"text_idx": "#000097", "text": "Kaj g\u0302i nepre ne permesis al ni ludi per g\u0302ia vosto."}, {"text_idx": "#000098", "text": "G\u0302i ne volis esti traktata kiel ludilo, tiukaze g\u0302i tuj fug\u0302is sub la tablon, kie ni ne plu kapablis atingi g\u0302in.\nLa katoj estis c\u0302armaj bestetoj, kiuj akceptis nin kiel ludamiketojn.\nDum horoj ni sidis kune kaj karesis ilian delikatan felon, g\u0302is ili ekdormis en nia sino au\u0306 ronketadis pro g\u0302uado, g\u0302is la dormo trafis ankau\u0306 nin kaj ni kune kus\u0302is dormante.\nSed la katoj devis ankau\u0306 toleri, ke ni estis petolemaj, ekzemple malliberigante ilin en la kuniklan kag\u0302on ekstere sub la s\u0302tuparo. Felic\u0302e ili jam delonge perdis siajn sovag\u0302ajn ecojn kaj ne plu atakis junajn kunikletojn. Ni iam havis nigran katon, kiu kus\u0302is dormanta c\u0302e la kuniklidoj."}, {"text_idx": "#000099", "text": "Ankau\u0306 la kokidoj foje suferis pro nia amo. Ec\u0302 sian mang\u0302aj\u0302on ili devis foje kundividi kun ni, s\u0302ajne la maizobongustis ankau\u0306 al ni."}, {"text_idx": "#000100", "text": "Aliaj bestoj, sed precipe ties idoj g\u0302uis nian atenton. Tiel okazis, ke iu el nia bando trovig\u0302is en la kokidejo. Panjo au\u0306dis lin diri \u201cvi malpura!\u201d kaj kiam s\u0302i iris kontroli, li estis jam j\u0302etinta plurajn \u201cmalpurajn\u201d kokidojn el la kokidejo... kaj vere, ili malhavis la unukoloran blankan lanugon, kaj lau\u0306 li do estis \u201cmalpuraj\u201d. Ili estis serc\u0302ataj kaj remetataj en la kokidejon... sekvis doloriga skuado kaj lau\u0306ta plorado. Intertempe necesis atenti pri la agadoj de la aliaj."}, {"text_idx": "#000101", "text": "Felic\u0302e la virkato el \u201cParadizo\u201d [apuda kafejo] tiumomente ne estas en la c\u0302irkau\u0306aj\u0302o, c\u0302ar tiu ja s\u0302atis kokidojn. G\u0302i kas\u0302observis la junajn bestetojn, uzis c\u0302iun necesan tempon, kaj atakis precize en la tau\u0306ga momento. Tiamaniere g\u0302i iam kaptis kvar kuniklidojn, kiuj estis rampintaj de sub la flanko de la kuniklejo."}, {"text_idx": "#000102", "text": "Sub la granda s\u0302tuparo pac\u0302jo estis konstruinta kuniklejon. Sed g\u0302i estis fermita per nur simpla riglileto, kiun ankau\u0306 infanaj manetoj kapablis malrigli."}, {"text_idx": "#000103", "text": "Ni s\u0302atis doni al tiuj bestetoj iom da fres\u0302aj herboj, ili pleje s\u0302atis la foliojn de la leontodoj, kiuj amase kreskis en la malgranda herbejo. Oni tiam vidis iliajn bus\u0302etojn movig\u0302i supren kaj malsupren, dum la verdaj\u0302o malaperis inter iliaj dentetoj.\nMi ne kapablis kompreni, kiel ili faris tion sen manoj. Je la kvara horo ni do provis fari same pri nia buterpano, sed tio ne sukcesis same bone... vangofrapo restarigis la bonajn mang\u0302omanierojn.\nSed dum la konstruo de la kuniklejo ne estis antau\u0306vidite, ke infana maneto ne bone sukcesos refermi tiun s\u0302losilon. Sekve iam okazis, ke g\u0302i restis mals\u0302losita. La plej inteligentaj bestoj baldau\u0306 eksciis tion, kaj, kiam panjo venis nutri la bestaron, kelkaj el ili mankis en la ejo. Tuj ekestis granda alarmo kaj serc\u0302ado kaj kurado, g\u0302is c\u0302iuj denove estis en sia staleto.\nIam ni ankau\u0306 havis kobajojn. Ili estis tre c\u0302armaj kaj lasis sin preni por esti karesataj. Sed iun matenon kobajo kus\u0302is tie mortinta. Post kelkaj horoj alia kobajo mortis. Tiele post mallonga tempo la tuta kolonio formortis pro ia malsano."}, {"text_idx": "#000104", "text": "Ni ankau\u0306 des\u0302iris florojn kaj kaptis papiliojn per granda reto."}, {"text_idx": "#000105", "text": "Iam, dum la someraj ferioj, Marta, la filino de Lonko, la laktisto, promesis nin, ke ni iam ricevos azenidojn. Tiujn ni pacience atendis. Kaj vere, iun matenon s\u0302i rakontis kun multaj detaloj, ke la tago estas alveninta, kaj ke ni posttagmeze povos irpreni ilin. Mi kredas, ke tiun tagon ni finis nian tagmang\u0302on en rekorda tempo.\nSvarme c\u0302irkau\u0306 panjo ni g\u0302oje suprenkuregis lau\u0306 la s\u0302tupegaro de la monteto tiel rapide, ke panjo preskau\u0306 ne sukcesis sekvi nin. Baldau\u0306 ni alvenis c\u0302e la onklinoj (fakte la du onklinoj de panjo, ili log\u0302is en \u201cPlantistejo\u201d), kie panjo ne povis preterpasi sen almenau\u0306 mallonga babilo. Ni volis plukuregi, sed nia frateto J\u0302ulc\u0302jo, kiu tiam ankorau\u0306 havis mallongajn kruretojn, estis falinta kaj nepre devis esti flegata de onjo Linjo. La bandag\u0302o estis apenau\u0306 nodita, kiam nia bando jam flugrapide plukuris al la proksima bieno de Lonko."}, {"text_idx": "#000106", "text": "Pro la lau\u0306ta bruo Marta au\u0306dinta nin jam atendis c\u0302e la pordego. Ni preskau\u0306 renversigis s\u0302in enirante por vidi la trezoron. Tie kus\u0302is rug\u0302aj ventretoj kun grandegaj oreloj, varmtenitaj sub peco da s\u0302tofo en kartona skatolo de margarino sur matraceto el fojno. Dekduopaj ili estis. C\u0302iuj manetoj volis tus\u0302i la trezoron. Babiladante ni rapidis hejmen. La skatolo kun la kara enhavo estis metita en vimenan ovokorbon. Nur la plej ag\u0302aj knaboj rajtis porti g\u0302in per la portiloj. Ni ec\u0302 ne plu haltis c\u0302e la onklinoj. Pac\u0302jo intertempe estis konstruinta apartigilon en la kuniklejo. En angulo la nova akiritaj\u0302o estis instalata sub plena interesig\u0302o."}, {"text_idx": "#000107", "text": "Sed nun aperis problemego. La bestetoj devis esti nutrataj. C\u0302e la bakisto sur la placo oni vendis malgrandajn boteletojn kun rug\u0302aj piloletoj kaj malgranda cicumo. Ni rapidis tien por ac\u0302eti du tiajn boteletojn kaj ekeksperimentis per ili. Ni plenigis la boteletojn per varmeta sukerita lakto. En la sino de panjo sur pura mantuko ili estis nutrataj po du. Oni levis la rozkoloran bus\u0302eton kaj enpus\u0302is la cicumeton... kaj jes! Ili eksuc\u0302is! Kun multa fus\u0302ado kaj salivado ili trinkis sian nutraj\u0302on.\nLa lasta en la vico devis atendi longan tempon. Por scii, kiuj jam estis mang\u0302intaj, ni uzis du skatolojn. Estis svarma bruado en la malsatula skatolo, en la alia c\u0302iuj estis kvietaj kaj kune ekdormis en la anguleto, en kiu panjo metintis paron da malnovaj s\u0302trumpoj. Tiun ceremonion panjo dau\u0306rigis dum pluraj semajnoj, g\u0302is ili duone plenkreskis. Veraj azenoj ili tamen neniam farig\u0302is, sed nia amo por la junaj bestetoj estis plenumita.\nNur post longa tempo ni eksciis, ke niaj esperitaj azenetoj estis idoj de sovag\u0302aj kunikloj. Plugante la kampon apud la arbaro la bienisto s\u0302paris la vivon de la malfelic\u0302aj bestetoj por donaci ilin al ni."}, {"text_idx": "#000108", "text": "La dimanc\u0302oj havis por ni tute alian horaron. Panjo c\u0302iudimanc\u0302e jam tre frue iris al la meso en la granda preg\u0302ejo sur la placo. Jam je kvarono post la sesa horo la onklinoj alvenis por kune iri al la meso je la sesa kaj duono. Je c\u0302irkau\u0306 kvarono antau\u0306 la oka ili denove alvenis c\u0302e ni hejme. La kafo estis preparata kaj la onklinoj kuntrinkis taseton da g\u0302i. Poste ili pluiris trans la monteton. En majo c\u0302iutage estis meso en la kapelo, kaj tiu estis multe pli proksima.\nLa levig\u0302o kaj mang\u0302o okazis lau\u0306 la kutima skemo. Niajn dimanc\u0302ajn vestaj\u0302ojn panjo jam els\u0302rankigis je la antau\u0306a vespero kaj metis sur la seg\u0302on apud nia lito. Estis blanka c\u0302emizo kun rigida kolumo sur g\u0302i. Niaj brilantaj s\u0302uoj estis pretaj por esti surmetataj."}, {"text_idx": "#000109", "text": "En niaj dimanc\u0302aj vestaj\u0302oj ni fieris kiel pavoj pro tio, ke estis pos\u0302oj en ili."}, {"text_idx": "#000110", "text": "Semajne ni plejofte estis vestitaj per trikita brustovesto kaj mallonga pantalono. Dum kelkaj jaroj pufpantalonoj estis lau\u0306modaj, sed ili ne tre plac\u0302is al ni. Precipe tiuj zonetoj sub la genuo g\u0302enegis nin. Ni plis\u0302atis niajn kutimajn pantalonojn, per kiuj ni rajtis ludlukti sen ripetitaj avertoj: \u201cAtentu pri via bela pantalono!\u201d. En c\u0302iuj tiuj pantalonoj estis pos\u0302oj, en kiuj ni konservis nian naztukon. Fakte estis c\u0302ifono, kiu servis por c\u0302io, escepte por froti la nazon, por tio ni uzis nian manikon. En niaj pos\u0302oj ankau\u0306 estis pecetoj da s\u0302nuro, kau\u0306c\u0302uka ringeto au\u0306 butono kaj c\u0302iaj trezoroj antau\u0306 niaj infanokuloj.\nPrintempe, kiam aperis la majskaraboj, ni havis nian plej viglan skarabon en alumetskatoleton kun folio el la heg\u0302o. La skarabo estis ligita per fadeneto je sia malantau\u0306a piedeto. Sed en la dimanc\u0302a kostumo estis nur pura fres\u0302a naztuko kaj cendo.\nKiam la horo estis alveninta, ni grupe foriris al la meso man-en-mane lau\u0306 la ordono, antau\u0306 pac\u0302jo, kiu sekvis nin je kelkaj pas\u0302oj.\nNi eniris la preg\u0302ejon tra la flanka enirejo, faris krucosignon per benita akvo el la blus\u0302tona akvujo kaj dece envicigitaj eksidis apud unu el la flankaj kapeloj. De tie ni povis vidi la agadojn de la pastro en lia ore brodita kazublo.\nPanjo estis jam metinta la porseg\u0302an moneron en nian pos\u0302on, por ke ni ne devu serc\u0302i. De tempo al tempo preterpasis la preg\u0302ejgardisto, vestita per nigra arg\u0302ente brodita mantelo kun longa lanco en la mano kaj rug\u0302a rubando sur la ventro. Timiga persono!\nPost la meso kun prediko, el kiu ni komprenis nenion, kaj kiu s\u0302ajnis dau\u0306ri horojn, ni finfine survojis hejmen. Ni same facile supreniris lau\u0306 la fojnvojo, kvazau\u0306 ni malsuprenirus. Tiel bone ni alkutimig\u0302is al la monteto."}, {"text_idx": "#000111", "text": "Okazis, ke ni devis kunporti, lau\u0306 bezono, unu au\u0306 du panojn de c\u0302e la bakisto sur la placo. C\u0302iam ni elektis el la vico panon, kiu havis multajn tus\u0302flankojn. La pano estis volvata en papero de rulego kaj kunportata sub la brako supren, hejmen. Sed kiam pac\u0302jo ne c\u0302eestis, ni baldau\u0306 malfermis la paperon c\u0302e flanko kaj serc\u0302is la molan tus\u0302lokon. Ni detiris parton de la hau\u0306to kaj ekludis kiel muso. Tiel bongustis la fres\u0302a pano!"}, {"text_idx": "#000112", "text": "Foje, kiam la musoj des\u0302irintis iom tro profunde en la pano, panjo diris, ke s\u0302i ne s\u0302atas tion. Sed tio validis nur dum kelkaj tagoj. S\u0302i tiam ektranc\u0302is je tiu mustrua flanko kaj donis tiun tranc\u0302aj\u0302on al la kulpanto. Tio fakte ne estis vera puno, c\u0302ar precize tiun flankon ni pleje s\u0302atis.\nDimanc\u0302e la mang\u0302ado estis iom pli prizorgata. Tiam ni unue devis anstatau\u0306igi nian ves\u0302ton per trikotaj\u0302o. Nian pantalonon ni ne devis anstatau\u0306igi. La dimanc\u0302ajn s\u0302uojn ni anstatau\u0306igis per la multe pli komfortaj sandaloj.\nViglaj ludoj, kia turboludo, tiam estis malpermesitaj, same kiel amuzlaborado kaj segado. Ni estus povintaj malpurigi nin, kaj nur Dio sciis, kiu tiun tagon povus ankorau\u0306 viziti nin. Plejofte venis neniu, kaj se iam tamen iu venis, ni ne rajtis g\u0302eni la rondon. Kiam la vetero tau\u0306gis, ni ludis ekstere."}, {"text_idx": "#000113", "text": "Precize je la kvara horo ni mang\u0302is niajn buterpanojn. Kiam panjo montris sian kapon c\u0302e la malantau\u0306ga pordo kaj vokis \u201cMang\u0302i!\u201d, estis la momento, faligi la ludilojn kaj rapidi en la domon. Pasante ni frotetis la piedojn sur la mato. La manojn ni rapide frotis per akvo, sed atentu: c\u0302iam ja estis vundeto, kiun ni devis eviti. La manoj estis sekigataj per la mantuko kaj c\u0302iu kuris al sia loko.\nTie la amaso da buterpanoj jam logis la malsatan bandon.\nLa j\u0302eleujo iris de c\u0302i tie tien, g\u0302is panjo prenis g\u0302in por prepari buterpanon por la etuloj.\nEstis malmultaj s\u0302ang\u0302oj en la menuo, c\u0302ar marmelado estis tre s\u0302atata kaj estis tiom da diversaj specoj. Nia plej s\u0302atata marmelado estis tiu el c\u0302erizoj."}, {"text_idx": "#000114", "text": "Kiu diferenco ekzistas inter marmelado kaj j\u0302eleo? Marmelado estas farita el la kompleta frukto, do enestas pecetoj da frukto, kiaj c\u0302erizoj kaj prunoj, dum j\u0302eleo estas preparita el la suko de fruktoj, kiaj poma, riba au\u0306 grosa j\u0302eleoj."}, {"text_idx": "#000115", "text": "Ni trempis niajn buterpanojn en la tason, fortrinkis la kafon, replenigis la tason en plena silento.\nSe tamen altablig\u0302is iu, kies manoj estis ne sufic\u0302e puraj, tiu devis postlasi c\u0302ion, kaj unue lavi ilin g\u0302isfunde. Kaj ve! se tio okazigis g\u0302eneralan kontrolon, tiam ni c\u0302iuj devis reiri al la pumpilo kaj rajtis nur plumang\u0302i post severa kontrolo. Tio okazis eble unufoje en jaro, c\u0302efe tiam, kiam oni anoncis gripepidemion au\u0306 alian malsanon, precipe infanan. Post la mang\u0302eto ni pluludis g\u0302is la horo por vespermang\u0302i."}]