[{"text_idx": "#000000", "text": "Wikipedia's Inflation as translated by GramTrans"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Historio de ekonomio (akademia studo)"}, {"text_idx": "#000002", "text": "En ekonomiko, inflacio estas dau\u0306ranta pliig\u0302o en la g\u0302enerala preznivelo de varoj kaj servoj en ekonomio dum tempodau\u0306ro.\nKiam la preznivelo pliig\u0302as, c\u0302iu trupo de valuto ac\u0302etas pli malmultajn varojn kaj servojn;\nsekve, inflacio reflektas redukton en la ac\u0302etpovo je unuo de mono - perdo de reala valoro en la komercilo kaj unuo de raporto ene de la ekonomio.\nC\u0302efa kvanto de prezinflacio estas la inflaciindico, la periodigita pocents\u0302ang\u0302o en g\u0302enerala prezindico, kutime la konsumpreza indico, dum tempo.\nLa kontrau\u0306o de inflacio estas deflacio."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Inflacio influas ekonomiojn lau\u0306 diversaj pozitivaj kaj negativaj manieroj.\nLa negativaj efikoj de inflacio inkludas pliig\u0302on en la s\u0302ancokosto de tenado de mono, necerteco super estonta inflacio kiu povas malinstigi investon kaj s\u0302parmonon, kaj se inflacio estis sufic\u0302e rapidaj, var-malabundoj c\u0302ar konsumantoj komencas hamstri el konzerno ke prezoj pliig\u0302o en la estonteco faras.\nPozitivaj efikoj inkludas redukti la realan s\u0302arg\u0302on de publika kaj privata s\u0302uldo, konservante nominalajn interezoprocentojn super nul tiel ke centraj bankoj povas adapti interezoprocentojn por stabiligi la ekonomion, kaj redukti senlaborecon pro nominala salajrorigideco."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Ekonomiistoj g\u0302enerale kredas ke altaj tarifoj de inflacio kaj hiperinflacio estas kau\u0306zitaj de troa kresko de la monprovizo.\nVidebloj en kiuj faktoroj determinas malkulminon al moderaj tarifoj de inflacio estas pli multfacetaj.\nMalalta au\u0306 modera inflacio povas esti atribuita al fluktuoj en reala postulo je varoj kaj servoj, au\u0306 s\u0302ang\u0302oj en haveblaj provizoj kiel ekzemple dum malabundecoj.\nTamen, la interkonsentvido estas ke longa dau\u0306ranta periodo de inflacio estas kau\u0306zita de monprovizo kreskanta pli rapide ol la indico de ekonomia kresko."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Hodiau\u0306, la plej multaj ekonomiistoj preferas malaltan kaj stabilan rapidecon de inflacio.\nMalalta (kontraste al nul au\u0306 negativa) inflacio reduktas la severecon de ekonomiaj recesioj ebligante la labormerkaton adapti pli rapide en malhau\u0306so, kaj reduktas la riskon ke likvideckaptilo malhelpas monpolitikon stabiligado de la ekonomio.\nLa tasko de reteni la indicon de inflacio malalte kaj stabila estas kutime donita al monaj au\u0306toritatoj.\nG\u0302enerale, tiuj monaj au\u0306toritatoj estas la centraj bankoj tiu kontrola monpolitiko tra la fikso de interezoprocentoj, tra senkas\u0302aj merkatoperacioj, kaj tra la fikso de bankrezervpostuloj."}, {"text_idx": "#000006", "text": "7 Efiko de ekonomia kresko"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Rapidaj pliig\u0302oj en kvanto de la mono au\u0306 en la totala monprovizo (au\u0306 malhonoro de la rimedoj de inters\u0302ang\u0302o) okazis en multaj malsamaj socioj dum historio, s\u0302ang\u0302i kun malsamaj formoj de mono uzis.\nEkzemple, kiam oro estis utiligita kiel valuto, la registaro povis kolekti oretalonojn, refandi ilin, miksi ilin kun aliaj metaloj kiel ekzemple arg\u0302ento, kupro, au\u0306 plumbo, kaj reeldoni ilin c\u0302e la sama nominala valoro.\nDiluante la oron kun aliaj metaloj, la registaro povis eldoni pli da moneroj sen ankau\u0306 devi pliigi la kvanton de oro uzita por fari ilin.\nKiam la kosto de c\u0302iu monero estas malaltigita lau\u0306 tiu maniero, la registaro profitas el pliig\u0302o en seigniorage.\nTiu praktiko pliigus la monprovizon sed en la sama tempo la relativa valoro de c\u0302iu monero estus malaltigita.\nC\u0302ar la relativa valoro de la moneroj ig\u0302as pli malalta, konsumantoj devus doni pli da moneroj en inters\u0302ang\u0302o por la samaj varoj kaj servojn kiel antau\u0306e.\nTiuj varoj kaj servoj travivus prezaltig\u0302on kiel la valoro de c\u0302iu monero estas reduktita."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Dinastio Song C\u0302inio lanc\u0302is la praktikon de kopipapermono por krei dekretvaluton.\nDum la mongola Yuan Dynasty, la registaro foruzis grandan interkonsenton da monbatalado multekostajn militojn, kaj reagis presante pli da mono, kau\u0306zante inflacion.\nTimi la inflacion kiu turmentis la Juan-dinastion, la Dinastio Ming komence malaprobis la uzo de papermono, kaj revenis al uzado de kupreroj."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Historie, grandaj infuzoj de oro au\u0306 arg\u0302ento en ekonomion ankau\u0306 kau\u0306zis inflacion.\nDe la dua duono de la 15-a jarcento g\u0302is la unua duono de la 17-a, Okcidenteu\u0306ropo travivis gravan inflacian ciklon referitan kiel la \" prezcirkulado \", [20] [21] kun prezoj averag\u0302e pliig\u0302antaj eble sesoblajn pli ol 150 jarojn.\nTio estis plejparte kau\u0306zita de la subita enfluo de oro kaj arg\u0302ento de la Nova Mondo en Habsburg Spain.\nLa arg\u0302enta disvastig\u0302o c\u0302ie en antau\u0306e kontantsenmang\u0302a Eu\u0306ropo kaj kau\u0306zis g\u0302eneraligitan inflacion.\nDemografiaj faktoroj ankau\u0306 kontribuis al suprendirektita premo sur prezoj, kun eu\u0306ropa log\u0302antarkresko post senpopolig\u0302o kau\u0306zita de lnigrmorto pandemio."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Ekde la deknau\u0306a jarcento, ekonomiistoj klasifikis tri apartajn faktorojn kiuj kau\u0306zas pliig\u0302on au\u0306 falon en la prezo de varoj: s\u0302ang\u0302o en la valoro au\u0306 produktokostoj de la varo, s\u0302ang\u0302o en la prezo de mono kiu tiam estis kutime fluktuo en la varprezo de la metala enhavo en la valuto, kaj valutdeprecado rezultig\u0302anta el pliigita liverado de valuto relative al la kvanto de amortizebla metalo malantau\u0306eniranta la valuton.\nSekvante la proliferadon de privata monbilet valuto presis dum la Usona Enlanda Milito, la esprimo \"inflacio\" komencis ekaperi kiel rekta referenco al la valutdeprecado kiu okazis kiel la kvanto de amortizeblaj monbiletoj distancigis la kvanton de metalo havebla por ilia elsavig\u0302o.\nEn tiu tempo, la esprimo inflacio rilatis al la malplivalorigo de la valuto, kaj ne al pliig\u0302o je la prezo de varoj."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Tiu rilato inter la tro-provizaj de monbiletoj kaj rezulta depreco en ilia valoro notig\u0302is fare de pli fruaj klasikaj ekonomiistoj kiel ekzemple David Hume kaj David Ricardo, kiu dau\u0306rig\u0302us ekzameni kaj diskuti kio realigas valutmalplivalorigon (poste nomitan mona inflacio ) havas sur la prezo de varoj (poste nomanta prezinflacion, kaj poste j\u0302us inflacio)."}, {"text_idx": "#000012", "text": "La adopto de dekretvaluto de multaj landoj, de la 18-a jarcento pluen, igis multe pli grandajn variojn en la liverado de mono eblaj.\nEkde tiam, enormaj pliig\u0302oj en la liverado de papermono okazis en kelkaj landoj, produktante hiperinflaciojn - epizodojn de ekstremaj inflaciindicoj multe pli altaj ol tiuj observitaj en pli fruaj periodoj de krudvarmono.\nLa hiperinflacio en la Vajmara Respubliko de Germanio estas rimarkinda ekzemplo."}, {"text_idx": "#000013", "text": "La esprimo \"inflacio\" origine rilatis al pliig\u0302oj en la monsumo en cirkulado.\nTamen, la plej multaj ekonomiistoj hodiau\u0306 uzas la esprimon \"inflacio\" por rilati al pliig\u0302o je la preznivelo.\nPliig\u0302o en la monprovizo povas esti nomita mona inflacio, por distingi g\u0302in de altig\u0302antaj prezoj, kiuj povas ankau\u0306 c\u0302ar klareco estu nomita \"prezinflacio\".\nEkonomiistoj g\u0302enerale konsentas ke en la longa kuro, inflacio estas kau\u0306zita de pliig\u0302oj en la monprovizo."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Koncipe, inflacio rilatas al la g\u0302enerala tendenco de prezoj, ne s\u0302ang\u0302oj en iu specifa prezo.\nEkzemple, se homoj elektas ac\u0302eti pli da kukumoj ol tomatoj, kukumoj sekve ig\u0302as pli multekostaj kaj tomatoj pli malmultekosta.\nTiuj s\u0302ang\u0302oj ne estas rilatitaj al inflacio, ili reflektas s\u0302ang\u0302on en gustoj.\nInflacio estas rilatita al la valoro de valuto mem.\nKiam valuto estus interligita kun oro, se novaj ortrovejoj estis trovitaj, la prezo de oro kaj la valoro de valuto falus, kaj sekve prezoj de c\u0302iuj aliaj varoj ig\u0302us pli altaj."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Aliaj ekonomiaj konceptoj ligitaj al inflacio inkludas:\ndeflacio - au\u0306tuna en la g\u0302enerala preznivelo;\nmalinflaciig\u0302o - malkresko en la indico de inflacio;\nhiperinflacio - eksterkontrola inflacia spiralo;\nstagflacio - kombinaj\u0302o de inflacio, bremsas ekonomian kreskon kaj altan senlaborecon;\nreflacio - provo plialtigi la g\u0302eneralan nivelon de prezoj por kontrau\u0306agi deflaciajn premojn;\nkaj aktivaj\u0302prezinflacio - g\u0302enerala pliig\u0302o je la prezoj de financaj aktivaj\u0302oj sen ekvivalenta pliig\u0302o en la prezoj de varoj au\u0306 servoj."}, {"text_idx": "#000017", "text": "La inflaciindico estas vaste kalkulita kalkulante la movadon au\u0306 s\u0302ang\u0302on en prezindico, kutime la konsumpreza indico.\nLa inflaciindico estas la procentofteco de s\u0302ang\u0302o de prezindico dum tempo.\nLa Podetala Komerco-Prezindico ankau\u0306 estas kvanto de inflacio kiu estas ofte uzita en Britio.\nG\u0302i estas pli larg\u0302a ol la CPI kaj enhavas pli grandan korbon da varoj kaj servojn."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Por ilustri la kalkulmetodon, en januaro 2007, la Usona Konsumantprezo-Indekso estis 202.416, kaj en januaro 2008 g\u0302i estis 211.080."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Aliaj vaste uzitaj prezindicoj por kalkulado de prezinflacio inkludas la sekvantajn:"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Aliaj komunaj agoj de inflacio estas:"}, {"text_idx": "#000022", "text": "MEP-mals\u0302veligilo estas kvanto de la prezo de c\u0302iuj varoj kaj servoj inkluditaj en malneta enlanda produkto (MEP).\nUsono Commerce Department publikigas mals\u0302veligilserion por US MEP, difinita kiel g\u0302ia nominala MEP-iniciato dividita per g\u0302ia reala MEP-iniciato."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Regiona inflacio La Agentejo de Labour Statistiko malkonstruas CPI-U kalkulojn malsupren al malsamaj regionoj de Usono.\nHistoria inflacio Antau\u0306 kolektado de koheraj ekonometriaj datenoj ig\u0302is norma por registaroj, kaj por la celo de komparado de absoluta, prefere ol relativaj vivniveloj, diversaj ekonomiistoj kalkulis imputitajn inflaciciferojn.\nLa plej multaj inflacidatenoj antau\u0306 la frua 20-a jarcento estas imputitaj surbaze de la konataj kostoj de varoj, prefere ol kompilita tiutempe.\nKutimas ankau\u0306 adapti por la diferencoj en reala vivnivelo por la c\u0302eesto de teknologio.\nAktivaj\u0302prezinflacio estas nepravigebla pliig\u0302o en la prezoj de realaj au\u0306 financaj aktivaj\u0302oj, kiel ekzemple akcioj (egaleco) kaj lokposedaj\u0302o.\nDum ekzistas neniu vaste akceptita indekso de tiu tipo, kelkaj centraj bankistoj sugestis ke estus pli bone alstrebi stabiligado de pli larg\u0302a g\u0302enerala preznivelan inflaciokvanto kiu inkludas kelkajn aktivaj\u0302prezojn, anstatau\u0306e de stabiligado de CPI au\u0306 kerninflacio nur.\nLa kialo estas ke akirado de interezoprocentoj kiam akcioprezoj au\u0306 domprezoj altig\u0302as, kaj malaltigante ilin kiam tiuj aktivaj\u0302prezoj falas, centraj bankoj eble estos pli sukcesaj en evitado de vezikoj kaj kras\u0302oj en aktivaj\u0302prezoj."}, {"text_idx": "#000024", "text": "[ dubindaj - j\u0302etdiskoj ] Temojn en mezurado"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Inflaciiniciatoj ofte estas modifitaj dum tempo, au\u0306 por la relativa pezo de varoj en la korbo, au\u0306 en la maniero kiel en kiu varoj kaj servoj de la donaco estas komparitaj kun varoj kaj servoj de la pasinteco.\nDum tempo, alg\u0302ustigoj estas faritaj al la speco de varoj kaj servoj selektis por reflekti s\u0302ang\u0302ojn en la specoj de varoj kaj servoj ac\u0302etitaj fare de \"tipaj konsumantoj\".\nNovaj produktoj povas esti lanc\u0302itaj, pli malnovaj produktoj malaperas, la kvalito de ekzistantaj produktoj povas s\u0302ang\u0302ig\u0302i, kaj konsumantopreferoj povas s\u0302ang\u0302ig\u0302i.\nKaj la specoj de varoj kaj servoj kiuj estas inkluditaj en la \"korbo\" kaj la pezbalancita prezo uzita en inflaciiniciatoj estos s\u0302ang\u0302itaj dum tempo por samrapidi kun la s\u0302ang\u0302ig\u0302adfoirejo."}, {"text_idx": "#000027", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] inflaciciferoj ofte estas lau\u0306sezone adaptitaj por diferencigi atendatajn ciklajn kostos\u0302ang\u0302ojn.\nEkzemple, domhejtadkostoj estas atenditaj pliig\u0302i en pli malvarmaj monatoj, kaj lau\u0306sezonaj alg\u0302ustigoj ofte estas uzitaj dum mezurado por inflacio por kompensus por ciklaj pikiloj en energio au\u0306 fuelac\u0302etemo.\nInflaciciferoj povas esti averag\u0302itaj au\u0306 alie submetitaj statistikaj teknikoj por forigi statistikan bruon kaj volatilecon de individuaj prezoj."}, {"text_idx": "#000028", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] Dum rigardado inflacion, ekonomiaj institucioj povas temigi nur certajn specojn de prezoj, au\u0306 specialaj indeksoj, kiel ekzemple la kerninflacio indekso kiu estas utiligita fare de centraj bankoj por formuli monpolitikon."}, {"text_idx": "#000029", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] La plej multaj inflaciindeksoj estas kalkulitaj de lau\u0306pezaj averag\u0302oj de elektitaj prezs\u0302ang\u0302oj.\nTio nepre lanc\u0302as misprezenton, kaj povas konduki al legitimaj disputoj c\u0302irkau\u0306 kio la vera inflaciindico estas.\nTiu problemo povas esti venkita c\u0302iujn haveblajn prezs\u0302ang\u0302ojn en la kalkulo, kaj tiam elektanta la medianaverag\u0302an valoro.\nEn iuj aliaj kazoj, registaroj povas intencite raporti falsajn inflaciindicojn;\nekzemple, dum la prezidanteco de Cristina Kirchner (2007-2015) la registaro de Argentino estis kritikita por manipulado de ekonomiaj datenoj, kiel ekzemple inflacio kaj MEP-ciferoj, por politika gajno kaj redukti pagojn sur g\u0302ia inflaci-indeksita s\u0302uldo."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Debitoroj kiuj havas s\u0302uldojn kun fiksa nominala intereza tarifo vidos redukton en la \"reala\" interezoprocento kiel la inflaciindicpliig\u0302oj.\nLa reala interezo por prunto estas la nominala interezminuso la inflaciindico.\nLa formulo R = N-I aproksimas la g\u0302ustan respondon tiel longe kiel kaj la nominala interezoprocento kaj la inflaciindico estas malgrandaj.\nLa g\u0302usta ekvacio estas r = n/i kie r, n kaj mi estas esprimitaj kiel rilatumoj (ekz. 1.2 por +20%, 0.8 por \u221220%).\nEkzemple, kiam la inflaciindico estas 3%, prunto kun nominala interezoprocento de 5% havus realan interezoprocenton de c\u0302irkau\u0306 2% (fakte, g\u0302i estas 1.94%).\nC\u0302iu neatendita pliig\u0302o en la inflaciindico malpliigus la realan interezoprocenton.\nBankoj kaj aliaj pruntedonantoj adaptig\u0302as por tiu inflaciorisko au\u0306 inflacioriskopagon al fiksinterezaj interezpruntoj, au\u0306 pruntedonadon kun alg\u0302ustigebla rapideco."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Altaj au\u0306 neantau\u0306videblaj inflaciindicoj estas rigarditaj kiel damag\u0302aj al totala ekonomio.\nIli aldonas neefikecojn en la merkato, kaj igas g\u0302in malfacila ke firmaoj bug\u0302etus au\u0306 plani longperspektivaj.\nInflacio povas funkcii kiel tirig\u0302o sur produktiveco kiam firmaoj estas devigitaj s\u0302ang\u0302i resursojn for de produktoj kaj servoj por temigi profiton kaj perdojn de valutinflacio.\nNecerteco c\u0302irkau\u0306 la estonta ac\u0302etpovo de mono malinstigas investon kaj s\u0302paradon.\nInflacio ankau\u0306 povas trudi kas\u0302ajn impostplialtigojn.\nEkzemple, plenblovita gajno pus\u0302as impostpagantojn en pli altajn impostajn procentojn se la impostgrupoj ne estas indeksitaj al inflacio."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Kun alta inflacio, ac\u0302etpovo estas redistribuita de tiuj sur fiksaj nominalaj enspezoj, kiel ekzemple kelkaj pensiuloj kies pensioj ne estas indeksitaj al la preznivelo, direkte al tiuj kun variaj enspezoj kies gajno povas pli bone samrapidi kun la inflacio.\nTiu redistribuo de ac\u0302etpovo ankau\u0306 okazos inter internaciaj komercaj partneroj.\nKie fiksite kurzoj estas truditaj, pli alta inflacio en unu ekonomio ol alia kau\u0306zos la eksportaj\u0302ojn de la unua ekonomio se temas pri ig\u0302i pli multekostaj kaj influi la komercbilanco.\nPovas ankau\u0306 ekzisti negativaj efikoj por komerci de pliigita malstabileco en valutinters\u0302ang\u0302oprezoj kau\u0306zitaj de neantau\u0306videbla inflacio."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Alta inflacio povas instigi dungitojn por postuli rapidajn salajraltigojn, por resti flank-al-flanke kun konsumantprezoj.\nEn la kosto-pus\u0302oteorio de inflacio, altig\u0302antaj salajroj en victurno povas helpi al fuelinflacio.\nKoncerne kolektivan negocadon, salajro-kresko estos metita kiel funkcio de inflaciaj atendoj, kiu estos pli alta kiam inflacio estas alta.\nEn signifo, inflacio generas plu inflaciajn atendojn, kiuj generas plian inflacion."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Homoj ac\u0302etas dau\u0306remajn kaj/au\u0306 ne-efemerajn krudvarojn kaj aliajn varojn kiel butikoj de ric\u0302aj\u0302o, por eviti la perdojn atenditajn de la malkreskanta ac\u0302etpovo de mono, kreante mankojn de la hamstritaj varoj."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Inflacio povas kau\u0306zi masivajn manifestaciojn kaj revolucioj.\nEkzemple, inflacio kaj aparte-mang\u0302inflacio estas konsideritaj la unu el c\u0302efkialoj kiuj kau\u0306zis la 2010-11 tunizian cirkuladon [38] kaj la 2011-datita egiptan cirkuladon, [39] lau\u0306 multaj observantoj inkluzive de Robert Zoellick, [40] prezidanton de la Monda Banko.\nTunizia prezidanto Zine El Abidine Ben Ali estis porpelita, egipta prezidanto Hosni Mubarak ankau\u0306 estis porpelita post nur 18 tagoj da manifestacioj, kaj protestoj baldau\u0306 disvastig\u0302as en multaj landoj de Nordafriko kaj Mezoriento."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Se inflacio ig\u0302as tro alta, g\u0302i povas igi homojn grave limigi ilian uzon de la valuto, kau\u0306zante akceladon en la inflaciindico.\nAltan kaj akceli inflacion krude influas la normalan laboradon de la ekonomio, vundante g\u0302ian kapablon liveri varojn.\nHiperinflacio povas kau\u0306zi la rezignon de la uzo de la valuto de la lando (ekzemple kiel en Nord-Koreio) kau\u0306zanta la adopton de ekstera valuto ( Dolarigo)."}, {"text_idx": "#000038", "text": "S\u0302ang\u0302o en la provizo au\u0306 postulo je bona normale igas sian relativan prezon s\u0302ang\u0302ig\u0302i, signalante la ac\u0302etantojn kaj vendistojn ke ili devus reasigni resursojn en respondo al la nova merkatsituacio.\nSed kiam prezoj konstante s\u0302ang\u0302ig\u0302as pro inflacio, prezs\u0302ang\u0302ojn pro originalaj relativaj prezosignaloj malfacilas distingi de prezs\u0302ang\u0302oj pro g\u0302enerala inflacio, tiel ke agentoj estas malrapidaj respondi al ili.\nLa rezulto estas perdo de asigna efikeco."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Alta inflacio pliigas la s\u0302ancokoston de tenado de kasenhavoj kaj povas persvadi homojn por teni pli grandan parton de iliaj aktivaj\u0302oj je avantag\u0302o pagantaj raportojn.\nTamen, c\u0302ar kontantmono dau\u0306re estas necesa por arang\u0302i transakciojn tio signifas ke pli da \"ekskursetoj al la banko\" estas necesaj por fari monretirojn, proverbe eluzante la \"s\u0302uoledon\" kun c\u0302iu ekskurseto."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Kun alta inflacio, firmaoj devas s\u0302ang\u0302i siajn prezojn ofte por resti flank-al-flanke kun ekonomi-kovrantaj s\u0302ang\u0302oj.\nSed ofte variaj prezoj estas sin multekosta agado c\u0302u eksplicite, kiel kun la bezono presi novajn menuojn, au\u0306 implicite, kiel kun la kromtempo kaj fortostrec\u0302o bezonata por s\u0302ang\u0302i prezojn konstante."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Nominalaj salajroj estas malrapidaj s\u0302ang\u0302i malsupren.\nTio povas konduki al longedau\u0306ra malekvilibro kaj alta senlaboreco en la labormerkato.\nC\u0302ar inflacio permesas al realaj salajroj fali ec\u0302 se nominalaj salajroj estas konservitaj konstantaj, modera inflacio ebligas labormerkatojn atingi ekvilibron pli rapide."}, {"text_idx": "#000042", "text": "La primaraj iloj por kontrolado de la monprovizo estas la kapablo atribui la rabattarifon, la indicon c\u0302e kiuj bankoj povas prunti de la centra banko, kaj senkas\u0302ajn merkatoperaciojn, kiuj estas la intervenoj de la centra banko en la obligaciomerkaton kun la celo de influado de la nominala interezoprocento.\nSe ekonomio trovas sin en recesio kun jam malkulmino, au\u0306 ec\u0302 nul, nominalajn interezoprocentojn, tiam la banko ne povas tranc\u0302i tiujn tarifojn plu (poste negativaj nominalaj interezoprocentoj estas maleblaj) por stimuli la ekonomion - tiu situacio estas konata kiel likvideckaptilo."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Ekonomiisto S.C. Tsiang notis ke post kiam granda deflacio estas atendita, du gravaj efikoj ekaperos;\nambau\u0306 rezulto de mono tenanta anstatau\u0306igi por pruntedonado kiel vehiklo por s\u0302parado.\nLa unua estis tiel kontinue regresaj prezoj kaj la rezultanta instigo hamstri monon kau\u0306zos malstabilecon rezultig\u0302antan el la vers\u0302ajne kreskanta timo, dum monkas\u0302trezoroj kreskas en valoro, ke la valoro de tiuj kas\u0302trezoroj estas sub risko, c\u0302ar homoj ekkomprenas ke movado al komerco tiuj monkas\u0302trezoroj por realaj varoj kaj aktivaj\u0302oj rapide movos tiujn prezojn supren.\nC\u0302iu movado por elspezi tiujn kas\u0302trezorojn \"siatempe komencis ig\u0302us enorma lavango, kiu povus tumulti por longa tempo antau\u0306 ol g\u0302i foruzus sin.\"\nTiel, registaro de longperspektiva deflacio estas supozeble interrompita per periodaj pikiloj de rapida inflacio kaj sekvaj realaj ekonomiaj interrompoj.\nModera kaj stabila inflacio evitus tian balancadon de kurss\u0302angixoj."}, {"text_idx": "#000045", "text": "La dua efiko notita de Tsiang estas ke kiam s\u0302parantoj anstatau\u0306igis monon tenantan por pruntedonado sur financaj merkatoj, la rolo de tiuj merkatoj en enkanaligado de s\u0302paraj\u0302oj en investon estas subfosita.\nKun nominalaj interezoprocentoj movitaj al nul, au\u0306 proksime de nul, de la konkurado kun maksimuma revena monaktivaj\u0302o, ekzistus neniu prezmekanismo en kio ajn estas maldekstre de tiuj merkatoj.\nKun financaj merkatoj efike eutanigis, la ceteraj varoj kaj fizikaj aktivaj\u0302prezoj movig\u0302us en perversaj indikoj.\nEkzemple, pliigita deziro s\u0302pari ne povis pus\u0302i interezoprocentojn pli malsupren (kaj tiel stimuli investon) sed anstatau\u0306e kau\u0306zus kroman monakaparon, veturantajn konsumantprezojn plue malsupren kaj farantajn investon en konsumvarproduktado tiel malpli alloga.\nModera inflacio, post kiam g\u0302ia atendo estas integrigita en nominalaj interezoprocentoj, donus al tiuj interezoprocentoj c\u0302ambron por iri kaj supren kaj malsupren en respondo al s\u0302ang\u0302ado de investeblecoj, au\u0306 la preferoj de s\u0302parantoj, kaj tiel permesi al financaj merkatoj funkcii en pli normala modo."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Historie, granda interkonsento da ekonomia literaturo estis koncernita kun la demando de kio kau\u0306zas inflacion kaj kiun efikon g\u0302i havas.\nEkzistis malsamaj direktoj kiel al la kialoj de inflacio.\nLa plej granda parto povas esti dividita en du larg\u0302ajn areojn: bonkvalitaj teorioj de inflacio kaj kvantoteorioj de inflacio.\nLa kvalitteorio de inflacio ripozas en la atendo de vendisto akceptanta valuton por povi inters\u0302ang\u0302i tiun valuton en pli posta tempo kontrau\u0306 varoj kiuj estas dezirindaj kiel ac\u0302etanto.\nLa kvantteorio de inflacio ripozas en la kvantekvacio de mono kiu rilatigas la monprovizon, sian rapidecon, kaj la nominalan valoron de inters\u0302ang\u0302oj.\nAdam Smith kaj David Hume proponis kvantteorion de inflacio por mono, kaj kvalitteorion de inflacio por produktado."}, {"text_idx": "#000047", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] Nuntempe, la kvantteorio de mono estas vaste akceptita kiel preciza modelo de inflacio en la longa kuro.\nSekve, ekzistas nun larg\u0302a interkonsento inter ekonomiistoj kiuj en la longa kuro, la inflaciindico estas esence dependaj de la kreskorapideco de monprovizo relative al la kresko de la ekonomio.\nTamen, en la fus\u0302kontakto kaj mez espriminflacio povas esti trafita per mendado kaj ofertadpremoj en la ekonomio, kaj influita per la relativa elasteco de salajroj, prezoj kaj interezoprocentoj.\nLa demando de c\u0302u la mallongperspektivaj efikoj dau\u0306ras longe sufic\u0302e por esti gravaj estas la centra temo da debato inter monetaristaj kaj kejnesaj ekonomiistoj.\nEn monetarismo prezoj kaj salajroj adaptas rapide sufic\u0302e por igi aliajn faktorojn simple marg\u0302ena konduto sur g\u0302enerala tendenco-linio.\nEn la kejnesa opinio, prezoj kaj salajroj adaptas c\u0302e malsamaj tarifoj, kaj tiuj diferencoj havas sufic\u0302e daj efikoj al reala produktaj\u0302o por esti \"longa esprimo\" en la vido de homoj en ekonomio."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Kejnesa ekonomiko proponas ke s\u0302ang\u0302oj en monprovizo ne rekte influas prezojn, kaj ke videbla inflacio estas la rezulto de premoj en la ekonomio esprimantaj sin en prezoj."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Ekzistas tri gravaj specoj de inflacio, kiel parto de kion Robert J. Gordon nomas la \" triangulmodelo \": [48]"}, {"text_idx": "#000051", "text": "Ac\u0302etemopremteorio deklaras ke inflacio akcelas kiam totalpostulo pliig\u0302as preter la kapablo de la ekonomio por produkti (sia ebla produktaj\u0302o).\nTial, c\u0302iu faktoro kiu pliigas totalpostulon povas kau\u0306zi inflacion.\nTamen, en la longa kuro, totalpostulo povas esti arang\u0302ita super produktadokapableco nur pliigante la kvanton de mono en cirkulado pli rapide ol la reala kreskorapideco de la ekonomio.\nAlia (kvankam multe malpli ofta) kialo povas esti rapida malkresko en la postulo je mono, kiel okazite en Eu\u0306ropo dum la Nigra Morto, au\u0306 en la japanaj log\u0302ataj teritorioj j\u0302us antau\u0306 la malvenko de Japanio en 1945."}, {"text_idx": "#000052", "text": "La efiko de mono sur inflacio estas plej evidenta kiam registaroj financas elspezadon en krizo, kiel ekzemple civita milito, de presanta mono troe.\nTio foje kondukas al hiperinflacio, kondic\u0302o kie prezoj povas duoblig\u0302i en monato au\u0306 malpli.\nMonprovizo ankau\u0306 supozeble ludas gravan rolon en determinaj moderaj niveloj de inflacio, kvankam ekzistas malsamopinioj sur kiom grava g\u0302i estas.\nEkzemple, monetaristaj ekonomiistoj kredas ke la ligo estas fortega;\nKejnesaj ekonomiistoj, kompare, tipe emfazas la rolon de totalpostulo en la ekonomio prefere ol la monprovizo en determinado de inflacio.\nTio estas, por kejnesanoj, la monprovizo estas nur unu determinanto de totalpostulo."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Kelkaj kejnesaj ekonomiistoj ankau\u0306 malkonsentas kun la nocio ke centraj bankoj plene kontrolas la monprovizon, argumentante ke centraj bankoj havas nur malmulte da kontrolo, c\u0302ar la monprovizo adaptig\u0302as al la postulo je bankokredito eligita fare de komercaj bankoj.\nTio estas konata kiel la teorio de endogena mono, kaj estis rekomendita forte fare de pos\u0302to-keynesian same malproksime reen kiel la 1960-aj jaroj.\nG\u0302i hodiau\u0306 farig\u0302is centra fokuso de Taylor-regul aktivuloj.\nTiu pozicio ne estas universale akceptita - bankoj kreas monon farante pruntojn, sed la agregaj\u0302volumeno de tiuj pruntoj malpliig\u0302as kiam realaj interezoprocentoj kreskas.\nTiel, centraj bankoj povas influi la monprovizon igante monon pli malmultekosta au\u0306 pli multekosta, tiel kreskanta au\u0306 malpliigante g\u0302ian produktadon."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Baza termino en inflacianalizo estas la rilato inter inflacio kaj senlaboreco, nomita la Phillips-kurbo.\nTiu modelo sugestas ke ekzistas avantag\u0302inters\u0302ang\u0302o inter preza stabileco kaj dungado.\nTial, iu nivelo de inflacio povus esti konsiderita dezirinda por minimumigi senlaborecon.\nLa Phillips-kurbmodelo priskribis la usonan travivaj\u0302on bone en la 1960-aj jaroj sed ne priskribis la kombinaj\u0302on de altig\u0302anta inflacio kaj ekonomia stagno (foje referita kiel stagflacio ) travivis en la 1970-aj jaroj."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Tiel, moderna makroekonomio priskribas inflacion utiligantan Phillips-kurbon kiu s\u0302ang\u0302ig\u0302as (tiel la avantag\u0302inters\u0302ang\u0302o inter inflacio kaj senlaborecs\u0302ang\u0302oj) pro tiaj aferoj kiel livers\u0302okoj kaj inflacio ig\u0302antaj konstruita en la normalan laboradon de la ekonomio.\nLa unua nomas tiajn okazaj\u0302ojn la naftos\u0302okoj de la 1970-aj jaroj, dum c\u0302i-lasta rilatas al la prezo/salajrospiralo kaj inflaciaj atendoj implicante ke la ekonomio \"normale\" suferas de inflacio.\nTiel, la Phillips-kurbo reprezentas nur la ac\u0302etemopremkomponenton de la triangulmodelo."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Alia koncepto de noto estas la ebla produktaj\u0302o (foje nomita la \"natura malneta enlanda produkto\"), nivelo de MEP, kie la ekonomio estas sur it optimuma nivelo de produktado surbaze de instituciaj kaj naturaj limoj.\n(Tiu nivelo de produktaj\u0302o egalrilatas al la Non-Akcelado-Inflaciindico de-Senlaboreco, NAIRU, au\u0306 la \"natura\" indico de senlaboreco au\u0306 la plendungiteco-senlaborecoprocento.\nIf GDP superas g\u0302ian potencialon (kaj senlaboreco estas sub la NAIRU), la teorio diras ke inflacio akcelos kiam provizantoj pliigas siajn prezojn kaj enkonstruita inflacio plimalbonigas.\nSe MEP falas sub it ebla nivelo- (kaj senlaboreco estas super la NAIRU), inflacio bremsos kiel provizantoj provas plenigi eksceskapaciton, tranc\u0302ante prezojn kaj subfosante enkonstruitan inflacion."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Tamen, unu problemo kun tiu teorio por politikdecidaj celoj estas ke la preciza nivelo de ebla produktado (kaj de la NAIRU) estas g\u0302enerale nekonata kaj tendencas s\u0302ang\u0302i inte tempon.\nInflacio ankau\u0306 s\u0302ajnas agi lau\u0306 malsimetria maniero, pliig\u0302ante pli rapide ol g\u0302i falas.\nPli malbone, g\u0302i povas s\u0302ang\u0302ig\u0302i pro politiko: ekzemple, alta senlaboreco sub brita c\u0302efministro margaret Thatcher eble kau\u0306zis pliig\u0302on je la NAIRU (kaj au\u0306tuno en potencialo) c\u0302ar multaj el la senlaborulo trovis sin kiel strukture senlaboraj (ankau\u0306 vidas senlaborecon), nekapabla trovi laborlokoj kiuj konvenas siajn kapablojn.\nPliig\u0302o je struktura senlaboreco implicas ke pli malgranda procento de la laboristaro povas trovi laborlokojn c\u0302e la NAIRU, kie la ekonomio evitas transiri la sojlon en la sferon de akcelado de inflacio."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Ligo inter inflacio kaj senlaboreco estis tirita ekde la apero de grandskala senlaboreco en la 19-a jarcento, kaj ligoj dau\u0306re estas tiritaj hodiau\u0306.\nTamen, la senlaborecoprocento g\u0302enerale nur influas inflacion en la mallongperspektiva sed ne la longperspektivan.\nEn longa perspektivo, la rapideco de monproviziniciatoj kiel ekzemple la MZM (\"Mono Zero Maturity\", reprezenti kontantmonon kaj ekvivalentajn postulenpagojn) rapideco estas multe pli prognoza de inflacio ol malalta senlaboreco."}, {"text_idx": "#000059", "text": "En Marksisma ekonomiko, la senlabora serviro kiel rezervarmeo de laboro, kiuj retenas salajrinflacion.\nEn la 20-a jarcento, similaj konceptoj en kejnesa ekonomiko inkludas la NAIRU (Non-Akcelado-Inflaciindico de-Senlaboreco) kaj la Phillips-kurbon."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Monetaristoj kredas la plej signifa faktoro influanta inflacion au\u0306 deflacion estas kiom rapida la monprovizo kreskas au\u0306 s\u0302rumpas.\nIli konsideras financpolitikon, au\u0306 registarelspezojn kaj impostadon, neefikajn en kontrolado de inflacio.\nLa monetarista ekonomiisto Milton Friedman fame deklaris, \" Inflation is always and everywhere a monetary phenomenon. \" [54] monetaristoj asertas ke la empiria studo de mona historio montras ke inflacio c\u0302iam estis mona fenomeno.\nLa kvanto teorio de mono, simple deklaris, diras tiu ajna s\u0302ang\u0302ig\u0302i en la monsumo en sistemo s\u0302ang\u0302os la preznivelon.\nTiu teorio komencig\u0302as kun la ekvacio de inters\u0302ang\u0302o:"}, {"text_idx": "#000061", "text": "En tiu formulo, la g\u0302enerala preznivelo estas rilatita al la nivelo de reala ekonomia agado ( Q), la kvanto de mono ( M) kaj la rapideco de mono ( V)."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Monetaristoj supozas ke la rapideco de mono estas netus\u0302ita de monpolitiko (almenau\u0306 en la longa kuro), kaj la reala valoro de produktaj\u0302o estas determinita en la longa kuro per la produktadokapableco de la ekonomio.\nSub tiuj supozoj, la primara s\u0302oforo de la s\u0302ang\u0302o en la g\u0302enerala preznivelo estas s\u0302ang\u0302oj en la kvanto de mono.\nKun eksogena rapideco (t.e., rapideco estanta determinita ekstere kaj ne estanta influita per monpolitiko), la monprovizo determinas la valoron de nominala produktaj\u0302o (kiu korespondas al fina elspezo) en la mallonga kuro.\nEn praktiko, rapideco ne estas eksogena en la mallonga kuro, kaj tiel la formulo ne nepre implicas stabilan mallonga-kuran rilaton inter la monprovizo kaj nominala produktaj\u0302o.\nTamen, en la longa kuro, s\u0302ang\u0302oj en rapideco estas supozitaj esti determinitaj per la evoluo de la pagmekanismo.\nSe rapideco estas relative netus\u0302ita de monpolitiko, la longa-kura kreskokvoto en prezoj (la inflaciindico) estas egala al la longa-kura kreskorapideco de la monprovizo kaj plie la eksogena longa-kura indico de rapideca kreskominuso la longa kuro kreskorapideco de reala produktaj\u0302o."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Raciatenda teorio diras ke ekonomiaj aktoroj rigardas racie en la estontecon dum provado maksimumigi sian bonfarton, kaj ne fari respondi sole al tujaj s\u0302ancokostoj kaj premoj.\nEn tiu vido, dum g\u0302enerale blokite en monetarismo, estontaj atendoj kaj strategioj estas gravaj por inflacio ankau\u0306."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Kernaserto de raciatenda teorio estas ke aktoroj serc\u0302os \"deturni\" centrabankajn decidojn per agado en maniero kiel kiuj plenumas prognozojn de pli alta inflacio.\nTio signifas ke centraj bankoj devas establi sian kredindecon en kontrau\u0306batalado de inflacio, au\u0306 ekonomiaj aktoroj faros vetojn ke la centra banko vastigos la monprovizon rapide sufic\u0302e por malhelpi recesion, ec\u0302 c\u0302e la elspezo de pliseverigado de inflacio.\nTiel, se centra banko havas reputacion kiel estante \"mola\" sur inflacio, kiam g\u0302i sciigas nova politiko da militanta inflacio kun restriktaj monaj kreskekonomiaj agentoj ne kredos ke la politiko dau\u0306ros;\niliaj inflaciaj atendoj restos altaj, kaj tion faras ankau\u0306 inflacio.\nAliflanke, se la centra banko havas reputacion de estado \"dura\" sur inflacio, tiam tia strategioproklamo estos kredita kaj inflaciaj atendoj venos malsupren rapide, tiel permesante al inflacio mem veni malsupren rapide kun minimuma ekonomia interrompo."}, {"text_idx": "#000065", "text": "La Au\u0306stria skolo de ekonomiko emfazas ke inflacio ne estas unuforma super c\u0302iuj aktivaj\u0302oj, varoj, kaj servoj.\nInflacio dependas de diferencoj en merkatoj kaj de kie lastatempe kreite mono kaj kredito eniras la ekonomion.\n[ citaj\u0302o bezonis ] Ludwig von Mises diris ke inflacio devus rilati al pliig\u0302o en la kvanto de mono kiu ne estas ofseto per ekvivalenta pliig\u0302o en la bezono de mono, kaj tiu prezinflacio nepre sekvos."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Ene de la kunteksto de fiksa monerbazo por mono, unu grava konflikto estis inter la kvantteorio de mono kaj la reala fakturdoktrino (RBD).\nEne de tiu kunteksto, kvantteorio validas por la nivelo de frakcieca rezervkontado permesita kontrau\u0306 monero, g\u0302enerale oron, tenitan fare de banko.\nValuto kaj bankadaj lernejoj de ekonomiko kverelas la RBD, kiuj bankoj ankau\u0306 devus povi eldoni valuton kontrau\u0306 fakturoj de komerco, kiu estas \"realaj fakturoj\" kiujn ili ac\u0302etas de komercistoj.\nTiu teorio estis grava en la 19-a jarcento en debatoj inter \"Bankado\" kaj \"Valuto-\" lernejoj de mona solideco, kaj en la formado de la Federacia Rezerva Sistemo.\nEn la maldormo de la kolapso da la internacia orbazpos\u0302to 1913, kaj la movo direkte al deficitfinancado de registaro, RBD restis negrava temo, c\u0302efe de intereso en limigitaj kuntekstoj, kiel ekzemple valuto-komisionoj.\nG\u0302i estas g\u0302enerale subtenita en malbona reputacio hodiau\u0306, Frederic Mishkin, guberniestro de la Federacia Rezerva Sistemo iranta g\u0302is nun por diri ke g\u0302i estis \"tute misfamigita.\""}, {"text_idx": "#000067", "text": "La debato inter valuto, au\u0306 kvantteorio, kaj la bankadaj lernejoj dum la 19-a jarcento anoncas nunajn demandojn pri la kredindeco de mono en la nuntempo.\nEn la 19-a jarcento la bankadaj lernejoj havis pli grandan influon en politiko en Usono kaj Britio, dum la valutlernejoj havis pli da influo \"sur la kontinento\", kiu estas en ne-britaj landoj, precipe en la Latinida valuta unio kaj la pli frua Skandinavia monunio."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Gamo da metodoj kaj politikoj estis proponitaj kaj uzitaj por kontroli inflacion."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Registaroj kaj centraj bankoj c\u0302efe uza monpolitiko kontroli inflacion.\nCentraj bankoj kiel ekzemple la usona Federacia Rezerva Sistemo pliigas la interezoprocenton, bremsas au\u0306 c\u0302esigas la kreskon de la monprovizo, kaj reduktas la monprovizon.\nKelkaj bankoj havas simetrian inflacicelon dum aliaj nur kontrolas inflacion kiam g\u0302i levig\u0302as super celo, c\u0302u eksplicite au\u0306 implice."}, {"text_idx": "#000070", "text": "La plej multaj centraj bankoj estas taskigitaj per konservado de siaj inter-bankaj pruntinterezoj sur malaltaj niveloj, normale al cela c\u0302iujara ofteco de proksimume 2% al 3%, kaj ene de lau\u0306cela c\u0302iujara inflaciintervalo de proksimume 2% al 6%.\nCentraj bankistoj celas etinflacian oftecon c\u0302ar ili kredas ke deflacio endang\u0302erigas la ekonomion."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Pli altaj interezoprocentoj reduktas la monsumon c\u0302ar pli malmultaj homoj serc\u0302as pruntojn, kaj pruntoj estas kutime faritaj kun nova mono.\nKiam bankoj igas pruntojn, ili kutime unue krei novan monon, tiam pruntedonas g\u0302in.\nCentra banko kutime kreas monon pruntedonitan al nacia registaro.\nTial, kiam persono repagas prunton, la banko detruas la monon kaj la kvanto de mono falas.\nEn la fruaj 1980-aj jaroj, kiam la federacia fonduskurzo superis 15 procentojn, la kvanto de Federacirezervsistemo dolaroj falis 8.1 procentoj, de 8.6 duilionoj USUS$ malsupren g\u0302is 7.9 duilionoj USD."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Monetaristoj emfazas stabilan kreskorapidecon de mono kaj uzan monpolitikon kontroli inflacion de kreskantaj interezoprocentoj kaj bremsi la pliig\u0302on je la monprovizo.\nKejnesanoj emfazas reduktantan totalpostulon dum ekonomiaj vastig\u0302oj kaj kreskanta postulo dum recesioj por reteni inflacion stabila.\nKontrolo de totalpostulo povas esti realigita utiligante kaj monpolitikon kaj financpolitikon (pliigita impostado au\u0306 reduktitaj registarelspezoj por redukti postulon)."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Sub fiksa kurza valutregistaro, la valuto de lando estas ligita en valoro al alia komunvaluto au\u0306 al korbo da aliaj valutoj (au\u0306 foje al alia iniciato de valoro, kiel ekzemple oro).\nFiksa kurzo kutimas kutime stabiligi la valoron de valuto, vid-vido la valuton al kiujn g\u0302i estas ligita.\nPovas ankau\u0306 esti utiligite kiel rimedo por kontroli inflacion.\nTamen, kiel la valoro de la referencvaluto pliig\u0302as kaj falas, do faras la valuton ligitan al g\u0302i.\nTio esence signifas ke la inflaciindico en la fiksa kurzlando estas determinita per la inflaciindico de la lando al ke la valuto estas ligita.\nKrome, fiksa kurzo malhelpas registaron utiligado de enlanda monpolitiko por atingi makroekonomian stabilecon."}, {"text_idx": "#000074", "text": "Sub la Bretton Woods interkonsento, la plej multaj landoj c\u0302irkau\u0306 la mondo havis valutojn kiuj estis aljarditaj al la usona dolaro.\nTiu limigita inflacio en tiuj landoj, sed ankau\u0306 eksponis ilin al la dang\u0302ero de konjektaj atakoj.\nPost kiam la Bretton Woods-interkonsento rompig\u0302is en la fruaj 1970-aj jaroj, landoj iom post iom turnis al flosigado de kurzoj.\nTamen, en la pli posta parto de la 20-a jarcento, kelkaj landoj revenis al fiksa kurzo kiel parto de provo kontroli inflacion.\nTiu politiko de uzado de fiksa kurzo por kontroli inflacion estis utiligita en multaj landoj en Sudameriko en la pli posta parto de la 20-a jarcento (ekz. Argentino (1991-2002), Bolivio, Brazilo, kaj C\u0302ilio)."}, {"text_idx": "#000075", "text": "La kiun orbazo estas monsistemo en kiu la komuna amaskomunikilaro de regiono de inters\u0302ang\u0302o estas papero notas ke tio estas normale libere konvertebla en antau\u0306selektitaj, fiksaj kvantojn de oro.\nLa normo precizigas kiel la orgarantio estus efektivigita, inkluzive de la kvanto de monero je valutunuo.\nLa valuto mem havas neniun denaskan valoron, sed estas akceptita fare de borsistoj c\u0302ar g\u0302i povas esti reakirita por la ekvivalenta monero.\nUsona arg\u0302entatestilo, ekzemple, povus esti reakirita por fakta peco el arg\u0302ento."}, {"text_idx": "#000076", "text": "La orbazo estis parte prirezignita per la internacia adopto de la ekonomia Modelo de Bretton Woods.\nSub tiu sistemo c\u0302iuj aliaj gravaj valutoj estis ligitaj c\u0302e fiksaj tarifoj al la dolaro, kiu mem estis ligita al oro kun la rapideco de 35 USUS$ je unco.\nLa ekonomia Modelo de Bretton Woods rompig\u0302is en 1971, igante la plej multajn landojn s\u0302ang\u0302i al dekretmono - mono malantau\u0306enirita nur per la leg\u0302oj de la lando."}, {"text_idx": "#000077", "text": "Sub orbazo, la longperspektiva ofteco de inflacio (au\u0306 deflacio) estus determinita per la kreskorapideco de la liverado de oro relative al totalproduktado.\nKritikistoj argumentas ke tio kau\u0306zos arbitrajn fluktuojn en la inflaciindico, kaj ke monpolitiko esence estus determinita per orminado."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Alia metodo provita en la pasinteco estis salajro kaj prezkontroloj (\"enspezpolitikoj\").\nSalajro- kaj prezkontroloj estis sukcesaj en milittempaj medioj en kombinaj\u0302o kun s\u0302parporciigo.\nTamen, ilia uzo en aliaj kuntekstoj estas multe pli miksita.\nRimarkindaj fiaskoj de ilia uzo inkludas la 1972-datita altrudon de salajro kaj prezkontroloj de Richard Nixon.\nPli sukcesaj ekzemploj inkludas la Prezojn kaj Incomes Accord en Au\u0306stralio kaj la Wassenaar Interkonsento en Nederlando."}, {"text_idx": "#000079", "text": "G\u0302enerale, salajro- kaj prezkontroloj estas rigarditaj kiel provizora kaj escepta kvanto, nur reala kiam kunligite kun politikoj dizajnitaj por redukti la subestan kau\u0306zas de inflacio dum la salajro kaj prezkontrolregistaro, ekzemple, gajnante la militon estante kontrau\u0306batalitaj.\nIli ofte havas perversajn efikojn, pro la torditaj signaloj kiujn ili sendas al la merkato.\nArtefarite malaltaj prezoj ofte kau\u0306zas s\u0302parporciigon kaj malabundojn kaj malinstigas estontan investon, rezultigante ankorau\u0306 pliajn malabundojn.\nLa kutima ekonomia analizo estas tiel ajna produkto au\u0306 servo kiu estas subprezigita estas trokonsumita.\nEkzemple, se la oficiala prezo de pano estas tro malalta, ekzistos tro malgranda pano c\u0302e oficialaj prezoj, kaj tro malmulte da investo en pankreado de la merkato por kontentigi estontajn bezonojn, tiel pliseverigante la problemon en longa perspektivo."}, {"text_idx": "#000080", "text": "Provizoraj kontroloj povas kompletigi recesion kiel maniero kontrau\u0306batali inflacion: la kontroloj igas la recesion pli efika kiel maniero kontrau\u0306batali inflacion (reduktante la bezonon pliigi senlaborecon), dum la recesio malhelpas la specojn de misprezentoj kiujn kontroloj kau\u0306zas kiam postulo estas alta.\nTamen, g\u0302enerale la konsilo de ekonomiistoj estas ne trudi prezkontrolojn sed liberaligi prezojn per supozado ke la ekonomio adaptos kaj prirezignos neprofitan ekonomian agadon.\nLa pli malalta agado lokos pli malmultajn postulojn sur whatever krudvaroj estis veturanta inflacio, c\u0302u laboro au\u0306 resursoj, kaj inflacio falos kun totala ekonomia produktaj\u0302o.\nTio ofte produktas severan recesion, c\u0302ar produktadokapableco estas reasignita kaj estas tiel ofte tre nepopulara kun la homoj kies porvivaj\u0302oj estas detruitaj (vidu kreivan detruon)."}, {"text_idx": "#000081", "text": "Se ekonomia kresko egalas la kreskon de la monprovizo, inflacio ne devus okazi kiam c\u0302io alie estas egala.\nGranda gamo da faktoroj povas influi la indicon de ambau\u0306.\nEkzemple, investo en merkatproduktado, infrastrukturo, eduko, kaj preventa sanzorgo povas c\u0302iu kreskigi ekonomion en pli grandaj kvantoj ol la investelspezado."}, {"text_idx": "#000082", "text": "La reala ac\u0302etpovo de fiksaj pagoj estas eroziita per inflacio se ili ne estas inflaci-adaptitreteni siajn realajn valorojn konstantaj.\nEn multaj landoj, dungokontraktoj, pensiosubvencioj, kaj registaraj rajtoj (kiel ekzemple socialasekuro) estas ligitaj al prezindico, tipe al la konsumpreza indico.\nPreznivelo-kompenspago (KOLAO) adaptas salajrojn bazitajn sur s\u0302ang\u0302oj en prezindico.\nG\u0302i ne kontrolas inflacion, sed prefere serc\u0302as mildigi la sekvojn de inflacio por tiuj sur fiksaj enspezoj.\nSalajroj estas tipe adaptitaj c\u0302iujare en etinflaciaj ekonomioj.\nDum hiperinflacio ili estas adaptitaj pli ofte.\nIli ankau\u0306 povas esti ligitaj al prezindico kiu varias je geografia loko se la dungito movig\u0302as."}, {"text_idx": "#000083", "text": "C\u0302iujaraj eskaladparagrafoj en dungokontraktoj povas precizigi retroaktivajn au\u0306 estontajn procentajn kreskojn en laboristsalajro kiuj ne estas ligitaj al iu indekso.\nTiuj negocis pliig\u0302ojn en salajro estas ordinarlingve referitaj kiel preznivelo-kompenspagoj (\"COLAoj\") au\u0306 vivkostopliig\u0302oj pro ilia simileco al pliig\u0302oj ligitaj al ekstere determinis indeksojn."}, {"text_idx": "#000084", "text": "Inflaciatendoj, inflaciaj atendoj, au\u0306 atendata inflacio estas la indico de inflacio kiu estas anticipita por iu tempodau\u0306ro en la antau\u0306videbla estonteco.\nEkzistas du gravaj aliroj al modeligado de la formado de inflaciatendoj.\nAdaptaj atendoj modeligas ilin kiel lau\u0306peza averag\u0302o de kio estis atendita unu periodo pli frue kaj la faktan indicon de inflacio kiu plej j\u0302use okazis.\nRaciaj atendoj modeligas ilin super kiel senantau\u0306jug\u0302e, en la senco ke la atendata inflaciindico estas ne sisteme au\u0306 sisteme sub la inflaciindico kiu fakte okazas."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Multjara enketo de inflaciatendoj estas la universitato de Mic\u0302igana enketo."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Inflaciatendoj influas la ekonomion lau\u0306 pluraj manieroj.\nIli estas tiamaniere konstruitaj en nominalajn interezoprocentojn, tiel ke pliig\u0302o (au\u0306 falas) en la atendata inflaciindico tipe rezultigos pliig\u0302on (au\u0306 falos) je nominalaj interezoprocentoj, donante pli malgrandan efikon se entute sur realaj interezoprocentoj.\nKrome, pli alte atendata inflacio tendencas esti konstruita en la indicon de salajraltigoj, donante pli malgrandan efikon se entute sur la s\u0302ang\u0302oj en realaj salajroj.\nKrome, la respondo de inflaciaj atendoj al monpolitiko povas influi la dividadon de la efikoj de politiko inter inflacio kaj senlaboreco (vidu monpolitikkredindecon)."}, {"text_idx": "#000094", "text": "Organizo por Ekonomia Ca-operacio kaj Evoluo"}, {"text_idx": "#000095", "text": "Inflacio estas g\u0302enerala kaj dau\u0306ra pliigo de la preznivelo. Tiu ekonomika malekvilibro povas havi multajn kau\u0306zojn, kaj pro tio oni difinas g\u0302in per tiu komuna simptomo. Ekzistas pluraj inflaciaj situacioj:"}, {"text_idx": "#000096", "text": "mona inflacio, kiun kau\u0306zas troa plimultig\u0302o de la kvanto da mono cirkulanta ene de la ekonomio, kutime pro troa kreado de mono fare de centra banko por financi la sxtaton aux stimuli la ekonomion. Historia ekzmeplo estas la altigxo en la prezoj pro alveno de arg\u0302ento el Ameriko al Hispanio dum la 16-a jarcento. La troa presado de papermono post la Unua mondmilito estas alia ekzemplo."}, {"text_idx": "#000097", "text": "mendada inflacio, kau\u0306zita de ekscesa mendado kaj nesufic\u0302a ofertado."}, {"text_idx": "#000098", "text": "inflacio per kostoj, kau\u0306zita de plialtig\u0302o de la kostoj (salajroj, mas\u0302inoj, krudmaterialoj). Eu\u0306ropo suferis tia inflacio post la 1973-a plialtig\u0302o de petrolprezo."}, {"text_idx": "#000099", "text": "la nunaj ekonomikistoj ofte pensas, ke inflacio devenas strukturajn kau\u0306zojn, kiuj malpermesas elekton de ekvilibranta prezo (ne sufic\u0302e fleksebla labormerkato)"}, {"text_idx": "#000100", "text": "Inflacio estas grava elemento en la ekonomio. Kutime g\u0302i estas rigradata kiel malutila fenomeno, tamen kun kelkaj pozitivaj aspektoj se g\u0302i moderas (g\u0302is 3% au\u0306 4 %[1]). Bremsi inflacion havas ekonomian kaj socian koston, kiel supozas la kurbo de Phillips."}, {"text_idx": "#000102", "text": "En ekstremaj kazoj, aperas inflaciego: Prezoj kreskas tage, salajroj ne kapablas sekvi ilin, la tuta ekonomio frakasig\u0302as."}, {"text_idx": "#000103", "text": "Inflacia spiralo estas plialtig\u0302emo de la prezoj, kiu estas parto de la rezulto kaj parte la kau\u0306zo de plialtig\u0302oj de la salajroj kaj aliaj enspezoj, kiel profitoj, dividendoj kaj rento.[2]"}, {"text_idx": "#000104", "text": "La germana Reichsmark dum Vajmara Respubliko amase kreis markojn Tiu estis unu el kau\u0306zoj de naziismo. Federacia Respubliko Germanio decidis kontrau\u0306batali inflacion per decidoj de Bundesbank.\nLa hungara pengo\u030b post Dua mondmilito.\nSerbobosnia dinaro dum Bosnia milito.\nArgentina peso dum la 1980-aj jaroj."}, {"text_idx": "#000106", "text": "Olivier blanchard. Macroeconomics ISBN: 9780130133069"}]