[{"text_idx": "#000005", "text": "Lingva ribelo: aktivisto pepas kontrau\u0306 malapero de indig\u0302enaj lingvoj en Sud-Afriko"}, {"text_idx": "#000008", "text": "La lingvoj nama [eo] kaj nlua vidis pli da sunlevig\u0302oj kaj sunsubiroj, ol plej multaj el aliaj lingvoj de Sud-Afriko."}, {"text_idx": "#000009", "text": "La nama lingvo povas esti au\u0306data tra Sud-Afriko dank\u2019 al tri vortoj el c\u0302iutaga uzo: dagga (kanabo), nai (pajnofluto) kaj kak (slango por \u201cfekaj\u0302o\u201d au\u0306 \u201crubaj\u0302o\u201d). Ankau\u0306 loknomoj portas namajn influojn, ekzemple la vorto karoo (\u201cseka loko\u201d), kiu memorigas la lingvan historion de la lando."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Iam parolata de pluraj kojaj [eo] grupoj dum miloj da jaroj, la nama lingvo estas nuntempe uzata nur de kelkaj homoj en la regiono Norda Kablando. La lastaj parolantoj de la nlua estas maljunaj, kaj tiu c\u0302i lingvo estas formortanta."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Sud-Afriko havas dek unu oficialajn lingvojn: nau\u0306 el ili estas bantuaj kaj du \u2013 la afrikansa [eo] kaj la angla \u2013 estas importitaj. La bantuaj lingvoj [eo] estas subgrupo de la granda nig\u0302erkonga lingvaro [eo], dum la nama lingvo, ne bantua, estas parolata preskau\u0306 nur en Namibio."}, {"text_idx": "#000012", "text": "La nama lingvo ne estas oficiale agnoskata en Sud-Afriko, nek kiel indig\u0302ena, nek kiel denaska lingvo. G\u0302i ne estas instruata en sudafrikaj lernejoj, tial ec\u0302 pli malfacilas inversigi la tendencon al formorto."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Forgeso de indig\u0302enaj lingvoj en Sud-Afriko"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Kakapusa (\u201cforvis\u0302o\u201d, \u201camnezio\u201d au\u0306 \u201cforgeso\u201d) estas unu el miaj plej uzataj vortoj, kiu resumas la kuru-n (laboron), kiun mi faras kiel aktivisto por oficiala agnosko de la nama kaj la nlua, du el la indig\u0302enaj lingvoj de Sud-Afriko."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Mi ne estas hoaragase (kompleta), dum mi ne povas alproprigi al mi mian tutan heredaj\u0302on. Bedau\u0306rinde, kvankam mi apartenas al la koja nacio, mi estas devigita pensi kaj paroli la lingvon de mia tsu-khoen (subpremanto), kiu malhomigas mian popolon."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mi estas hejme en Afriko, tamen mi ne povas komuniki kun miaj prauloj. Kiel mi povas trovi vkhi\u0302b-on (pacon) se fremdaj vortoj resonas en mia animo? La vuru (cikatrigo) komencig\u0302os nur kun la kawakawas (restarigo) de mia nam (denaska lingvo)."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Kakapusa difinas la post-apartisman [eo] epokon de Sud-Afriko. G\u0302i estas postkolonia prezentado, kiu apogas sin sur intenca, normaligita kaj instituciigita forvis\u0302o de la indig\u0302enaj nacioj de c\u0302i tiu lando."}, {"text_idx": "#000019", "text": "La maljusto de la heredaj\u0302o de kolonia domino kaj apartismo por sudafrikanoj estas neelteneble terura. Tamen la influo al indig\u0302enaj popoloj estas ec\u0302 pli brutala, c\u0302ar g\u0302i kondukas al sistema perdo de indig\u0302enaj lingvoj."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Bedau\u0306rinde tiu maljusto ankorau\u0306 senteblas hodiau\u0306, en la post-apartisma Sud-Afriko, kie gravaj influantoj \u2013 registaraj kaj neregistaraj \u2013 pli parolas ol agas, kiam temas pri restarigo kaj protektado de indig\u0302enaj lingvoj kiel la nama kaj nlua."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Pasintjare, Cyril Ramaphosa, prezidento de la Sud-Afrika Respubliko, faris kaise-isan (belajn promesojn) al Auma Katriena Esau, unu el la lastaj parolantoj de la nlua, certigante al s\u0302i, ke li faros c\u0302ion kion li povas por malebligi malaperon de ajna lingvo. Malmulto s\u0302ang\u0302ig\u0302is post tiu deklaro. Plu dau\u0306ras la malkongruo inter intenco kaj agado pri lingvoj fare de s\u0302tataj agantoj, lau\u0306 la lingvisto Anne-Marie Beukes."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Kaj tamen ni, posedantoj de certe unu el la plej grandaj lingvaj trezoroj de Afriko, estis submetitaj al lingva imperiismo [eo], al ostracismo [eo] kaj malhomigo de nia denaska lingvo. Ni estis etigitaj, malkonektitaj de la Sud-Afrika Respubliko kaj de la afrika kontinento."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Individuals and communities have the right to use their own language or any language of their choice to create, share and disseminate information and knowledge through the Internet. Linguistic and cultural diversity enriches the development of society. Africa\u2019s linguistic and cultural diversity, including the presence of all African and minority languages, should be protected, respected and promoted on the Internet."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Individuoj kaj komunumoj havas la rajton uzi sian propran lingvon, au\u0306 ajnan lingvon lau\u0306vole, por krei, kunpartigi kaj disvastigi informojn kaj konojn tra Interreto. Lingva kaj kultura diversecoj [eo] ric\u0302igas socian disvolvig\u0302on. La lingva kaj kultura diverseco de Afriko, inkluzive de la c\u0302eesto de c\u0302iuj afrikaj kaj minoritataj lingvoj, estu protektataj, respektataj kaj disvolvataj en Interreto."}, {"text_idx": "#000044", "text": "\u2014 NationalBookWeek (@NBW_SA), la 23-an de aprilo 2020"}, {"text_idx": "#000050", "text": "Mi memoras ke mi parolis pri miaj pepoj en mia komunumo, kaj kelkaj homoj tre aprezis, ke nia voc\u0302o atingas internaciecon. Post 366 jaroj de intelekta, kultura kaj lingva koloniigo, estas vera defio por indig\u0302ena nacio kiel la koja popolo, agnoski ke la gnora (liberigo) de niaj lingvoj estas lau\u0306leg\u0302a laboro."}, {"text_idx": "#000052", "text": "C\u0302i tiu lingvo donis al la mondo la vorton mama (ma signifas \u201cdoni\u201d en la nama) kaj la vorton haka (speco de danco). Tial la udawa (re-alproprigo) de la nama lingvo estas same grava por nia tuta kontinento: g\u0302i estas lingvo ric\u0302a je tiom da historiaj originoj kaj rakontoj de Afriko, ke oni devus bari g\u0302ian malaperon."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Afriko faros voaga (levig\u0302on) kiam g\u0302iaj lingvoj levig\u0302os, kaj ec\u0302 pli kiam g\u0302iaj Xgusi gobab (denaskaj lingvoj) voag-os."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Arto kaj kulturoCivitanaj komunikilojEtno kaj rasoHistorioHomaj rajtojIdeojIndig\u0302enojInterreta aktivismoJunulojLingvoPolitikoProtestoRising Voices"}, {"text_idx": "#000056", "text": "Plej novaj artikoloj pri Subsahara Afriko"}, {"text_idx": "#000059", "text": "Togolanda muzika scenejo c\u0302irkau\u0306brakas tutmondig\u0302on sen forlasi siajn radikojn"}]