[{"text_idx": "#000001", "text": "La romano de Sabine Dittrich estas bone kaj profesie verkita, kun uzo de certaj klis\u0302oj por sentimentalaj romanoj, sed samtempe kun leg\u0302era ironio pri tiuj klis\u0302oj. G\u0302i legeblas facile kaj sen enuo. La lingvaj\u0302o de la traduko estas preskau\u0306 senriproc\u0302a, eble kun unu strangaj\u0302o: plena malagnosko de la ekzisto de la prepozicio \u201cda\u201d, anstatau\u0306 kiu c\u0302iam staras \u201cde\u201d. Preserarojn mi ne rimarkis. Kaj tiom sufic\u0302as pri la formo kaj stilo de la verko."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Gravas ne la g\u0302enro, kiu estas akcesora afero, sed la temo: deportado de grandaj etnaj homgrupoj dum kaj post la Dua Mondmilito, kaj influo de tio al la postaj generacioj. La c\u0302efa heroino de la romano apartenas al posteuloj de la sudetaj germanoj, elpelitaj el C\u0302eh\u0302io en 1945-47. Sed ec\u0302 pli: reale s\u0302ia patrino estis adoptita de la germana familio, s\u0302iaj veraj gepatroj estis judoj, translokitaj al nazia koncentrejo por sekvonta ekstermo. S\u0302ia c\u0302eh\u0302a amato kaj amanto devenas el la familio, kiu okupis la domon, antau\u0306e apartenintan al la forpelitoj, kaj, supozeble, mem implikita en tiun kruelan aferon. Kiel tio influu al la interrilatoj de la geamantoj, kiuj longe ne supozis pri tiuj eventoj, sed nun nepre devas enpensig\u0302i pri la aferoj."}, {"text_idx": "#000003", "text": "La nazia Germanio la militon malvenkis. G\u0302i kulpas pri abundego da militkrimoj, pro kiuj oni punis la c\u0302efajn kulpintojn, kaj pro kiuj oni ja konservas la memoron. Sed la venkintoj dum la veng\u0302o post la liberig\u0302o tute ne c\u0302iam kondutis kiel ang\u0302eloj, kaj agis ofte malhomece kaj ec\u0302 pure krime, pri kio oni memori ne emas. Sed c\u0302u en la memoro de la suferintaj civiluloj, nenion malbonan farintaj sub kiu ajn reg\u0302imo, tiuj maljustaj\u0302oj ne restis? C\u0302u krimo, direktita ec\u0302 pro justa veng\u0302a sento, sed direktita al iu, kiu kulpas nur per sia sametna aparteno kun la krimulo, ne estas, tamen, krimo? Plus la forpelitaj sudetaj germanoj en la germana teritorio tute ne c\u0302iam estis kun g\u0302ojo akceptataj..."}, {"text_idx": "#000004", "text": "En la romano c\u0302iuj tiuj aferoj estas jen pli, jen malpli detale menciataj. Ofte kelkfraza aludo diras pri certa fenomeno pli, ol longa klarigo. Ekzemple, kiam evidentig\u0302as, ke en grupo de deportataj germanoj, morte lacaj kaj suferantaj, la vorto \u201cantifas\u0302isto\u201d sonas kiel insulto... Tiaspecaj aludoj multas, kaj ili faras la libron tre pensiga. Kaj tra la historio de unu etna purigo kaj la sorto de la koncernaj homoj oni povas vidi la sortojn de c\u0302iuj similaj aferoj, ne nur tiamaj, sed ankau\u0306 intaj kaj ontaj, okazantaj g\u0302is nun en diversaj partoj de la mondo."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Sed kiel la nuntempaj homoj rilatu al iamaj eventoj? Tio estas la centra demando, kiu interesas la au\u0306torinon. S\u0302i prezentas du eblajn respondojn. La unua, kies adepto estas la patro de la heroino, estas: \u201cne pensi pri la pasinteco, sed vivi la hodiau\u0306an vivon kaj konstrui bonan estontecon por si\u201d. Evidente, la au\u0306torinon la respondo ne kontentigas, c\u0302ar, lau\u0306 s\u0302i, ne nur multas homoj, kiuj dum generacioj ne povas forgesi iamajn ofendojn, sed ankau\u0306 povas influi la homajn interrilatojn ankau\u0306 nun, malgrau\u0306 unuig\u0302oj de Eu\u0306ropaj s\u0302tatoj kaj politika trankvilo. La dua eliro, kiun anstatau\u0306e proponas Sabine Dittrich, estas profunda kristana pardonemo, plej efika en kadroj de la romkatolika konfesio, kaj kies portantoj estas c\u0302efe maljunaj kamparaninoj (egale germanaj kaj c\u0302eh\u0302aj). Realeco de tiu vojo en la nuna, plejparte laika, Eu\u0306ropo povas esti akceptebla ne por vastaj amasoj. Nu, c\u0302iu trovu sian vojon por repacig\u0302o ekstera kaj interna, tamen nepre trovu \u2013 aliokaze iam povos okazi nova eksplodo de kruelo."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Por pli bone klarigi la histrorian situacion, kiu kondukis al la eventoj priskribataj en la romano, g\u0302in akompanas mallonga historia skizo pri germanaj-c\u0302eh\u0302aj interrilatoj, inkluzive de la Munkena perfido, okupo de Sudetoj kaj poste \u2013 de la tuta C\u0302eh\u0302io. La skizo pro la mallongeco estas iom primitiva kaj multon preterlasanta, sed nepre utila por nuntempa leganto, ne profunde konanta la historion. Krome, estas skrupulaj komentoj pri menciitaj en la libro nomoj kaj lokoj, kiuj ankau\u0306 s\u0302ajnas tro simplaj au\u0306 superfluaj, sed, konsiderante malaltajn fonajn sciojn de la junaj generacioj pri la historio (pri kio speciale konfesas ec\u0302 la heroino de la romano), vers\u0302ajne, bezonataj."}]