[{"text_idx": "#000002", "text": "La nuna extirpokampanio, koordinita da Centro Carter, akulis la vermo al ankore kaosatra Sud-Sudan, la maxim nova suverena stato en la mondo, qua proklamis sua nedependo en 2011. Ibe okuris lastyare 113 del 148 kazi, a qui juntesas 14 en Chad, 22 en Mali e 7 en Etiopia."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Jimmy Carter konfesas, ke \u00abla lasta kazi di irga extirpokampanio esas la maxim desfacila e la maxim chera\u00bb, ma il promisas, ke li perseveros, til ke li \u00abeliminos la lasta vermo\u00bb. La suceso dil programo balde extirponta la vermo obtenesas sen vacini e medikamenti, nur per edukal kampanii en la vilaji afektata, por impedar, ke lia habitanti drinkez aquo stagnanta. Pluse, Centro Carter e lua asociiti, Sanesala Mond-Organizuro ed UNICEF, disdonis plua kam 10 milion filtrili nilona, per qui on povas drinkar sen risko. Ica organizuri evaluas, ke li evitigis cirkume 80 milion kazi di infekteso en la maxim povra landi en la mondo. Se li tote sucesos, la homaro duesmafoye extirpos morbo en sua historio, pos la viruso di variolo en 1977."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La vermo de Guinea (Dracunculus medinensis) es olda nematodo, qua forsan akompanis la Romana legioni, la konstrukteri di Faraonal piramidi e la cetera granda civilizuri dil homaro. Kande ulu drinkas stagnanta aquo kontaminita, lu ingestas mikrega aquala \u201cpulci\u201d, qui advere esas krustacei (del genero Cyclops), portanta la mikroskopala larvi dil vermo. Pos kelka dii la larvi trairas la parieto dil intestino e divenas adulta vermi. Sen ke la viktimo suspektas lo, la vermi maskula e femina komencas kopulacar en lua abdomino o proxim lua pulmoni..."}, {"text_idx": "#000005", "text": "La maskuli mortas pos la sexuago, ma la femini duras kreskar interne dil viktimo. Kande li divenas longa de un metro, li avancas sub la pelo dil malado, qua hororigive doloras, til ke li perforas la pelo, ordinare sub la tayo, e lente ekiras. On raportis kazo di infektito, de qua emersis samtempe 40 vermi! Se la viktimo, por rifreshigar la brulanta vunduri, trempas olci en lago, la vermi kaptas l\u2019okaziono por deskargar centmili de mikroskopala larvi en l\u2019aquo, e tale la ciklo rikomencas. La vermo ne esas kapabla vivar sen la homo..."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Yen la kazo di obliviata morbo, qua afektas obliviata homi. La vermo ne esas direte mortigiva, ma ol augmentas la povreso di homi ja tre povra. Ol impedas la kindi frequentar la skolo, e l\u2019adulti plugar la agri ed edukar la bruti. Pluse, la orifici, tra qui la vermi ekiras, ofte infektesas e formacas doloroza ulceri eventuale mortigiva, nam en ta fora regioni, mediki e hospitali esas vorti sensignifika."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Quale okuras ordinare, kande parolesas pri morbi afektanta le maxim provra, nula farmaciala firmo serioze esforcis trovar kuracivo kontre la vermo..."}, {"text_idx": "#000010", "text": "2) Loko: Rejala kastelo en Budapest. Tempo: la 13ma agosto 1930, ye 13 kloki. Du Polona oficiri, sri. Kopanski de Warszawa ed Rybotycki de Bielsko, qui same nultempe lernis od audis Ido komprenis anke l\u2019Ido-traduko dil Madyara paroli dil guidero. Ma la posa konverso esis trilingua, nam un ek la du siori parolis nur la Germana, l\u2019altra nur la Franca, ma omna du komprenis Ido tote senpene."}, {"text_idx": "#000011", "text": "3) Loko: Monto di Santa Gerhardo en Budapest. Tempo: la 14ma Agosto 1930 ye 16 kloki. So Francesco Turbiglio de Torino komprenis nia guidero, samideano Arpad Vigh, anke sen prestudiar Ido. Il parolis Italiane, e nia grupo, di qua la membri nultempe lernis l\u2019Italiana, povis nemediate konversar kun il.\u00bb"}, {"text_idx": "#000019", "text": "\u2013 La celo de la ludo estas meti kvin testudojn en vico, sed g\u0302i ne estas tiom facila kiel s\u0302ajnas, c\u0302ar se ambau\u0306 ludantoj metas testudon en la sama loko, ovo formig\u0302as tie blokante la vicon. Krome, oni povas kapti testudojn kaj ovojn. Krome, tio kurag\u0302igas agreseman ludadon kaj dinamikajn ludojn, konstante s\u0302ang\u0302ante la avantag\u0302on de unu ludanto al la alia. Tiel eblas elpensi profundajn strategiojn por venki. Mi dirus, ke la profundeco de la ludo estas iom inter kunligu kvar kaj s\u0302ako. Do, facile por lerni, sed malfacile por mastri."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Olim, kande imperiestro Augustus esis celebronta ludi en la Cirko, pluvegis dum l\u2019antea nokto, e pro to multi timis, ke il mustos ajornar oli. Tamen la suno brilegis ye la sequanta matino, e do la ludi povis eventar segun lo projetita. Balde on povis lektar, sur muro dil imperiestral palaco, yena du versi:"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Hos ego versiculos feci, tulit alter honores:sic vos non vobissic vos non vobissic vos non vobissic vos non vobis"}, {"text_idx": "#000027", "text": "Klasika docolibri ferme asertas, ke nur vivanti povas sexuagar e riproduktar su. Ne tale opinionas la habitanti di vilajo Castanheira, en montaro Freita, komono Arouca, Portugal. Ibe ya existas petra emersuri, okupanta cirkume 1 km2, qui semble \u201cparturas\u201d stoni. Pro to la vilajani nomizis l\u2019unesmi kom \u201cmatra petro\u201d o \u201cpetro parturera\u201d (pedra parideira) e la duesmi kom \u201cfilia stoni\u201d. Pluse, li kredas, ke la petro parturera esas fekundigiva, precipue kande on pozas filia stono sub sua litkuseno. Pro to la vilajani e multa vizitanti komencis rekoliar e kolektar filia stoni, quo divenigis tala stoni sempre plu rara. Uli adportas adheme mem peci de petro parturera, ma on dicas, ke li parturas nur en la montaro, ma ne heme..."}, {"text_idx": "#000028", "text": "La Domo dil Petro Parturera, cetere, same kam omna emersuri ek tala granito, apartenas a plu ampla zono nomizita Geoparque de Arouca (Geologiala Parko di Arouca), famoza ne nur pro la mencionita petro ma anke pro altra geologiala raraji, nome pro plura fosila trilobiti (prima parenti dil nuna aseli, qui habitas nia gardeni), inter qui trovesas mem la maxim granda trilobito en la tota mondo, ed anke pro la tale nomizita Frecha de Mizarela, la maxim granda kaskado en Europa. Pro to, ica parko, qua okupas cirkume 300 km2, nominesis da UNESCO, en 2009, kom geologial patrimonio dil homaro."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Phoebus : Mitala figuro qua reprezentas la suno.\nLa defortunoza epizodo esis la kapto e spoliado di Roma da Alarik, rejo dil Goti."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Hiere, en la solena amfiteatro dil modernstila paralelepipeda rektoral edifico di Universidade Nova de Lisboa (Nova Universitato di Lisboa), eventis la diplomiza ceremonio di cirkume 200 studenti pri ekonomiko, financo e firmojerado, inter qui trovesis mea seniora filiino. Pos triyara bacheleral studiado, la studenti devis studiar ankore dum du yari, facar grupolaboro, skribar tezo e defensar ol koram profesoral jurio, por tandem obtenar la tante longe ambiciata grado di licenciero."}, {"text_idx": "#000039", "text": "\u2013 Mia klavaro kaj tiu de Chuck Smith estas tre similaj, c\u0302ar ambau\u0306 estas bazitaj sur Tasty Imitation Keyboard. Mi klavaro ne havas lineon kun logotipo. Momente g\u0302i ankau\u0306 ne havas klavon por agordoj c\u0302ar mi volas realigi la agordojn en alia, pli bona maniero."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Unikan lokon en la historio de Esperanto Hans Bakker havas pro sia laboro por la afrika agado de UEA, kiun li gvidis de 1980 g\u0302is 2001. El lia celkonforma kaj persista laboro rezultis, ke tuta kontinento aperis sur la mapo de Esperanto kaj UEA, kie g\u0302i antau\u0306e preskau\u0306 plene mankis. Li sciis kolekti c\u0302irkau\u0306 si reton de entuziasmaj kunlaborantoj, kiuj persone gvidis la lingvolernadon de afrikanoj."}, {"text_idx": "#000046", "text": "C\u0302irkau\u0306ita de ili sur la kongresa podio, Bakker transprenis la unuan Premion Onisaburo Deguc\u0302i, kiun la Estraro de UEA aljug\u0302is al li pro lia \u201csindedic\u0302a kaj strategie brile kunordigita laboro por la afrika Esperanto-movado\u201d. En la jaro 2000, en voc\u0302donado de \u201cLa Ondo de Esperanto\u201d, li krome estis proklamita Esperantisto de la Jaro."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Por krei solidan bazon por la afrika agado en estonteco, per donackampanjo de Bakker kreig\u0302is en la jaro 2000 Kapitalo Afriko de UEA. Plia rezulto de lia agado estis la konstruado de lernejo en Togolando, Instituto Zamenhof, fondita en 1995 per liaj subteno kaj kunlaboro kun Gbeglo Koffi, lia frua lernanto kaj la unua afrika estrarano de UEA."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Pro siaj grandaj meritoj al la Esperanto-movado, Hans Bakker estis elektita kiel Honora Membro de UEA en 2002. La Komitato karakterizis lin kiel \u201ctre grandan ekzemplon por la junaj generacioj, c\u0302ar li estas unu el tiuj esperantistoj, kiuj laboregas kaj ne postulas dankojn pro la laboro, abunde uzas sian tempon sed ankau\u0306 sian monon, kaj ne afis\u0302as tion\u201d."}]