[{"text_idx": "#000000", "text": "C\u0302u vi vidas c\u0302iujn lingvojn supre de la pag\u0302o ? Ni tradukas rakontojn el Global Voices por ke civitanaj komunikiloj tra la mondo estu alireblaj por c\u0302iuj."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Arto kaj kulturoBona novaj\u0302oCenzuroCivitanaj komunikilojDisvolvadoEdukadoEkonomio kaj komercoElektadoEn- kaj elmigradoEtno kaj rasoFilmoFotografioFres\u0302a Novaj\u0302oHistorioHomaj rajtojHomama agadoHumuroIdeojIndig\u0302enojInternaciaj rilatojInterreta aktivismoJunulojJuroKatastrofoKomunikiloj kaj j\u0302urnalismoLaboroLingvoLiteraturoMedioMilito kaj konfliktoMuzikoNutraj\u0302oParolliberecoPolitikoProtestoRajtoj je seksa diverseco (GLAT)RegadoReligioRifug\u0302intojSanoSciencoSportoTeknikaroUnesko (UNESCO)Unuig\u0302itaj Nacioj (UN)Virinoj kaj socia seksoVojag\u0302o"}, {"text_idx": "#000005", "text": "La j\u0302urnalisto Gilberto Nascimento pasigis grandan parton de sia kariero zorgante pri aferoj ligitaj al religio kaj politiko. Bildo uzata kun permeso: Divulgac\u0327a\u0303o/Ed.Companhia das Letras."}, {"text_idx": "#000006", "text": "[Krom speciala mencio, c\u0302iuj ligiloj sendas al pag\u0302oj portugallingvaj, ndt]"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Je la ag\u0302o de 75 jaroj, la episkopo Edir Macedo havas imperion: li posedas la due plej grandan televidkanalon en Brazilo [eo] (Record), politikan partion (Republicanos), bankon, li gvidas unu el la plej fortaj novpentekostaj komunumoj en la mondo, la Universalan Eklezion de la Reg\u0302o de Dio, establitan de li mem en la 1970-aj jaroj, kaj li estas proksimulo de la prezidento de Brazilo, Jair Bolsonaro."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Pri la historio de la supreniro de unu el la plej potencaj homoj de la lando rakontas la libro O Reino \u2013 A histo\u0301ria de Edir Macedo e uma radiografia da Igreja Universal (\u201cLa Reg\u0302o \u2014 historio de Edir Macedo kaj radiografio de la Universala Eklezio\u201d), publikigita fare de Companhia das Letras, en 2019, (en la portugala), kies au\u0306toro estas la j\u0302urnalisto Gilbert Nascimento, kiu havas grandan sperton en verkado pri aferoj ligitaj al religio por publikaj\u0302oj kiel Folha, Estada\u0303o, O Globo kaj Istoe\u0301."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Li enketis kvar jarojn pri la maniero kiel religia, politika kaj ekonomika povoj ligig\u0302as al fido kaj ambicio. En tiu c\u0302i libro, Macedo estas prezentata nek kiel malbonulo, nek kiel heroo. De la komenco g\u0302is la episkopig\u0302o, la au\u0306toro trairas polemikajn aferojn, ekde la naskig\u0302o de la Universala Eklezio g\u0302is la elekto de prezidento Jair Bolsonaro kaj la ekspansio de novpentekostaj grupoj tra la lando."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Por la enketo, Nascimento traserc\u0302is dokumentojn kaj jug\u0302ajn aferojn, denuncojn de la Ministerio pri Justico kaj atestojn de homoj kiuj havis spertojn kun la Universala Eklezio. Nascimento ankau\u0306 profunde esploris universitatajn librojn, magazinojn kaj j\u0302urnalojn eldonitajn ekde la 1980-aj jaroj."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Hodiau\u0306 la Universala Eklezio de la Reg\u0302o de Dio estas unu el la plej potencaj en la mondo, kun pli ol 10 000 temploj dissemitaj tra Brazilo kaj eksterlande. Kun pli ol 1 800 000 da eklezianoj, lau\u0306 tiu libro, g\u0302i influas la politikon, la moralon kaj la kutimojn de la brazila socio."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Nascimento montris kiel la kontaktoj kun la povo-sferoj kontribuis al la supreniro de la heredaj\u0302o de Macedo, kiu diversigis siajn negocojn ekde amasmediaj elsendoj g\u0302is la administrado de kreditkartoj kaj sanasekuro."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Gilberto Nascimento: Ja\u0301 existia a biografia oficial do Edir Macedo, no livro \u201cO Bispo\u201d, escrito pelo jornalista Douglas Tavolaro [diretor de jornalismo da TV Record, de Macedo, na e\u0301poca da publicac\u0327a\u0303o \u2014 ed] e os tre\u0302s volumes de \u201cNada a Perder\u201d, escritos pelo pro\u0301prio Edir Macedo [livros que ganharam adaptac\u0327a\u0303o no cinema]. A histo\u0301ria na\u0303o oficial na\u0303o havia sido contada. E muitos ex-integrantes da Igreja, que tiveram papel importante nela, praticamente na\u0303o existem no relato oficial. Muitos deles queriam contar a sua versa\u0303o para fatos marcantes ocorridos na Igreja, que presenciaram. E\u0301 importante registrar esses acontecimentos, mostrar o crescimento vertiginoso da Universal e o imenso poder religioso, poli\u0301tico e econo\u0302mico acumulado pelo bispo Macedo. E\u0301 o u\u0301nico brasileiro a ter sob seus domi\u0301nios uma Igreja, uma rede de televisa\u0303o, um partido poli\u0301tico e um banco."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Gilberto Nascimento: Jam ekzistis oficiala vivhistorio de Edir Macedo, prezentita en la libro O Bispo [\u201cLa Episkopo\u201d] verkita de la j\u0302urnalisto Douglas Tavolaro [kiu estis c\u0302efredaktoro de de la televidkanalo Record \u2014 red.] kaj en la tri volumoj de Nada a perder [\u201cNenio perdota\u201d], verkitaj de Edir Macedo mem [libroj poste adaptitaj por filmoj]. La neoficiala historio ne estis rakontita. Kaj multaj eks-membroj de la Eklezio, kiuj havis gravan rolon en g\u0302i, preskau\u0306 ne aperas en la oficiala rakonto. Multaj el ili deziris rakonti sian version de signifaj eventoj okazintaj en la Eklezio, kiujn ili c\u0302eestis. Estas grave registri tiujn okazaj\u0302ojn por montri la kapturnigan kreskon de la Universala Eklezio (UI) kaj la vastegan povon, religian, politikan kaj ekonomian, kiun episkopo Macedo arigis. Li estas la sola brazilano kiu havas sub sia kontrolo eklezion, televidkanalon, politikan partion kaj bankon."}, {"text_idx": "#000017", "text": "GV: Kiuj faktoj mankas al la oficiala historio, sed estas konsiderataj rakontindaj de la menciitaj membroj de la Universala Eklezio?"}, {"text_idx": "#000018", "text": "GN: Em biografia oficial, a tende\u0302ncia quase sempre e\u0301 do personagem citado so\u0301 publicar aquilo que for interessante para ele, que vai mostrar que ele e\u0301 bom, generoso, um ser humano perfeito. Se um jornalista faz uma histo\u0301ria de um personagem ele ira\u0301 contar tudo, na\u0303o so\u0301 o que e\u0301 bom. Nos livros escritos por Edir Macedo, a histo\u0301ria e\u0301 contada a partir da visa\u0303o e do interesse dele. Os problemas na justic\u0327a sa\u0303o citados em um para\u0301grafo, que diz que e\u0301 tudo inverdade, ele se diz o tempo todo perseguido pela Igreja Cato\u0301lica e pela Rede Globo. Tem muitos fatos ali que na\u0303o sai\u0301ram de intrigas, mas de denu\u0301ncias formuladas pelo Ministe\u0301rio Pu\u0301blico Federal, Ministe\u0301rio Pu\u0301blico Estadual, por documentos e por denu\u0301ncias de ex-integrantes da igreja, de fie\u0301is que foram a\u0300 Justic\u0327a. Meu livro vai contar outra parte da histo\u0301ria dele, com intrigas, desavenc\u0327as internas e denu\u0301ncias."}, {"text_idx": "#000019", "text": "GN: En oficiala vivhistorio preskau\u0306 c\u0302iam la tendenco estas publikigi pri la c\u0302efa persono nur tion, kio estas favora al li kaj kio montras ke li estas bona, oferema, perfekta homo. Sed se j\u0302urnalisto verkas vivhistorion, li rakontos c\u0302ion, ne nur tion, kio estas bona. En la libroj verkitaj de Macedo, la historio estas rakontita de lia vidpunkto kaj interesoj. La problemoj kun la justico estas citataj en paragrafo kiu diras ke la tuto estas malvera. Li diras, ke li estas c\u0302iam persekutata de la Katolika Eklezio [eo] kaj de la televidkanalo Rede Globo. Multaj aferoj venas ne de intrigoj, sed de denuncoj fare de la Federacia Publika Ministerio kaj de la S\u0302tata Publika Ministerio, pere de dokumentoj kaj denuncoj de eks-membroj de la Eklezio, de eklezianoj kiuj iris al la justico. Mia libro rakontas la alian parton de lia vivhistorio kun intrigoj, internaj malakordoj, kaj denuncoj."}, {"text_idx": "#000020", "text": "GV: Kial tiuj homoj ne estis au\u0306skultitaj antau\u0306e?"}, {"text_idx": "#000021", "text": "GN: Quem na\u0303o tem histo\u0301ria para contar que interessa para o Bispo na\u0303o vai ser citado. E aqueles que sai\u0301ram da igreja, que eram amigos e aliados, mas romperam, na\u0303o aparecem."}, {"text_idx": "#000022", "text": "GN: Kiu ne havas historion kontentigan la episkopon, tiu ne estos citata. Kaj tiuj kiuj forlasis la Eklezion au\u0306 kiuj estis amikoj au\u0306 aliancanoj, sed poste eksig\u0302is, tiuj ankau\u0306 ne aperas en g\u0302i."}, {"text_idx": "#000023", "text": "GV: Konsiderante la aktualan situacion en Brazilo, kial estas grave eldoni tiun libron?"}, {"text_idx": "#000024", "text": "GN: O livro mostra o surgimento e a evoluc\u0327a\u0303o de uma das mais atuantes igrejas neopentecostais do mundo, o poderio alcanc\u0327ado pelas bancadas da Universal e de outras igrejas evange\u0301licas, o fortalecimento do ativismo evange\u0301lico no pai\u0301s, que influi decisivamente hoje na discussa\u0303o e aprovac\u0327a\u0303o de pautas conservadoras no Legislativo e, inclusive, ajudou a levar ao Pala\u0301cio do Planalto o atual presidente da Repu\u0301blica, Jair Bolsonaro. Creio que o livro ajuda a entender um pouco o que acontece hoje no Brasil e porque fomos nos meter nesse buraco."}, {"text_idx": "#000025", "text": "GN: La libro montras la ekeston kaj la evoluon de unu el la plej aktivaj novpentekostaj eklezioj en la mondo, la povon kiun akiris grupoj de la Universala kaj de aliaj evangeliaj eklezioj, la firmig\u0302on de la evangelia aktiveco kiu hodiau\u0306 forte influas la diskuton kaj aprobon de konservismaj starpunktoj en la Parlamento kaj, krome, helpis ke la nuna prezidento, Jair Bolsonaro, venis al la Palacio do Planalto [seg\u0302o de la Prezidento]. Mi kredas ke la libro ebligas iom kompreni, kio okazas hodiau\u0306 en Brazilo kaj kial ni metis nin en tiun sakstraton."}, {"text_idx": "#000027", "text": "GN: A Igreja e\u0301 forte hoje na A\u0301frica, principalmente em Angola e Moc\u0327ambique. No momento, enfrenta uma crise interna em Angola. Bispos e pastores, que ainda esta\u0303o na Igreja, te\u0302m se rebelado contra os brasileiros dirigentes da instituic\u0327a\u0303o."}, {"text_idx": "#000028", "text": "GN: La Eklezio estas hodiau\u0306 forta en Afriko, c\u0302efe en Angolo [eo] kaj Mozambiko [eo]. Nuntempe tiu Eklezio alfrontas internan krizon en Angolo. Episkopoj kaj pastroj, kiuj ankorau\u0306 estas en la Eklezio, ribelis kontrau\u0306 la brazilaj c\u0302efoj de la Institucio."}, {"text_idx": "#000030", "text": "GN: A Universal e\u0301 forte no Brasil, em Portugal e na A\u0301frica. A igreja sempre encontrou dificuldade para entrar em pai\u0301ses onde predomina o Islamismo. Embora esteja presente em dezenas de nac\u0327o\u0303es, em algumas regio\u0303es tem uma presenc\u0327a pequena. Na\u0303o ha\u0301 um levantamento preciso sobre o tamanho e a forc\u0327a da Igreja em cada um dos pai\u0301ses onde ela se instalou."}, {"text_idx": "#000032", "text": "GV: Kiuj estas la diferencoj inter la Universala Eklezio kaj la aliaj novpentekostaj eklezioj kaj kiuj estas g\u0302iaj sociaj radikoj?"}, {"text_idx": "#000033", "text": "GN: As igrejas neopentecostais, em geral, te\u0302m como uma de suas principais caracteri\u0301sticas a identificac\u0327a\u0303o com a teologia da prosperidade. Segundo essa doutrina, a be\u0302nc\u0327a\u0303o financeira e\u0301 um desejo de Deus. Prega que o discurso positivo e as doac\u0327o\u0303es a Deus levara\u0303o o fiel a obter a riqueza material. As igrejas pentecostais mais antigas e tradicionais, como a Assembleia de Deus e a Congregac\u0327a\u0303o Crista\u0303o do Brasil, te\u0302m uma atuac\u0327a\u0303o mais discreta, inclusive na ac\u0327a\u0303o poli\u0301tica e na forma de colher as ofertas. Esses dois segmentos evange\u0301licos, por sua vez, sa\u0303o bem diferentes das igrejas protestantes tradicionais, as chamadas histo\u0301ricas, derivadas diretamente da Reforma Protestante de Martinho Lutero, no se\u0301culo XVI."}, {"text_idx": "#000034", "text": "GN: La novpentekostaj eklezioj havas g\u0302enerale kiel unu el siaj c\u0302efaj karakteristikoj sinidentigon kun la teologio de prospero (sukcesteologio). Lau\u0306 tiu dogmaro, la financa beno estas deziro de Dio. Ili predikas ke pozitiva parolado kaj oferoj al Dio ebligas al la eklezianoj ricevi materialan ric\u0302econ. La pentekostaj eklezioj pli malnoval kaj tradiciaj, kiel la Asembleo de Dio au\u0306 la Kristana Kongregacio de Brazilo, havas pli diskretan aktivadon, ankau\u0306 en la politika sfero kaj en la maniero kolekti oferdonojn. Tiuj du evangeliaj movadoj, cetere, ja tre malsimilas de la tradiciaj protestantaj eklezioj [eo], kiujn oni nomas historiaj kaj kiuj devenas rekte de la Protestanta Reformado [eo] de Martin Luther [eo] en la 16-a jarcento."}, {"text_idx": "#000035", "text": "GV: Kial la episkopo Macedo montris tiom da rezisto kontrau\u0306 enkonduko de filozofio kaj teologio en la instruadon de siaj pastroj? Kiuj estas la kredoj kaj principoj de sia Eklezio?"}, {"text_idx": "#000036", "text": "GN: Edir Macedo e\u0301 muito pragma\u0301tico. Queria pastores com boa orato\u0301ria e desenvoltura, com capacidade para comandar e liderar multido\u0303es e condic\u0327o\u0303es de convencer os fie\u0301is a doar para Deus e fortalecer o projeto de sua Igreja. Na\u0303o iria \u201cperder tempo\u201d com estudos e teorias que poderiam se voltar, depois, contra a pro\u0301pria instituic\u0327a\u0303o. Queria religiosos mais pra\u0301ticos e \u201ceficientes\u201d."}, {"text_idx": "#000037", "text": "GN: Edir Macedo estas ege pragmatika. Li deziris pastrojn parolemajn, seng\u0302enajn, kun la kapablo komandi kaj estri amasojn, por konvinki la eklezianojn oferi al Dio kaj por fortigi la projekton de sia Eklezio. Li ne deziris \u201cperdi tempon\u201d por instruado kaj teorioj, kiuj povus poste turnig\u0302i kontrau\u0306 la Institucio mem. Li volis religianojn pli praktikemajn kaj efikajn."}, {"text_idx": "#000038", "text": "GN: Edir Macedo kreis la Universalan Eklezion en 1977, kiam Brazilo estis sub milita diktaturo. Kia estis lia rilato kun la povoj kaj la politiko tra la jaroj?"}, {"text_idx": "#000039", "text": "GN: Sobre o peri\u0301odo militar, na\u0303o tive acesso a informac\u0327o\u0303es, mas a fami\u0301lia dele tinha relac\u0327a\u0303o com o Carlos Lacerda, ex-governador do Rio de Janeiro, que foi comunista, apoiou o golpe de 1964, se tornou conservador, depois rompeu com os militares e virou oposic\u0327a\u0303o. A Igreja cresce muito no final dos anos 80, [depois da ditadura]. Depois que Edir Macedo compra a TV Record, ele comec\u0327a uma relac\u0327a\u0303o com o governo porque era necessa\u0301ria \u2014 ele se aproximou do em busca de apoio para conseguir a concessa\u0303o e acabou conseguindo. O livro mostra as relac\u0327o\u0303es deles com os sucessivos governos. Em 1989, foi a primeira eleic\u0327a\u0303o para presidente apo\u0301s o regime militar, enta\u0303o e\u0301 a partir deste momento que a Igreja adquire expressa\u0303o e forc\u0327a e passa a conversar com presidentes."}, {"text_idx": "#000040", "text": "GN: Dum la milita periodo mi ne havis aliron al informoj, sed lia familio havis rilaton kun Carlos Lacerda, eks-provincestro de Rio de Janeiro [eo], kiu estis komunisto [eo], apogis la s\u0302tatrenverson en 1964, farig\u0302is konservema, poste rompis kun la militistoj kaj farig\u0302is ilia kontrau\u0306ulo. La Eklezio multe kreskis fine de la 1980-aj jaroj [post la diktaturo]. Poste Edir Macedo ac\u0302etis la TV-kanalon Record kaj ekproksimig\u0302is al la registaro, c\u0302ar li bezonis apogon por ricevi dissendorajtojn kaj fine sukcesis ricevi ilin. La libro montras liajn rilatojn kun la sinsekvaj registaroj. En 1989 okazis la unua prezidenta balotado post la milita reg\u0302imo. Ekde tiu momento la Eklezio akiris esprim-kapablon kaj forton kiuj ebligis interparoli kun prezidentoj."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Mostro no livro que eles sempre procuraram ter boas relac\u0327o\u0303es, com qualquer governo, seja de direita, centro ou esquerda, para entre outras coisas obter mais receptividade no atendimento das suas reivindicac\u0327o\u0303es. Agora muda bastante coisa, e\u0301 um governo que tem uma linha de ac\u0327a\u0303o, uma plataforma poli\u0301tica muito mais identificada com a Universal e com a pauta de evange\u0301licos conservadores. Bolsonaro ja\u0301 disse que vai nomear um Ministro do Supremo Tribunal Federal \u201cterrivelmente evange\u0301lico\u201d. A Record que apoiou e deu espac\u0327o para ele durante a campanha ja\u0301 esta\u0301 recebendo verbas de publicidade maiores do que a Rede Globo, que e\u0301 a maior emissora e tem mais audie\u0302ncia. O partido poli\u0301tico comandado pela Universal, o Republicanos, vai abrigar os candidatos apoiados pelo Bolsonaro nas pro\u0301ximas eleic\u0327o\u0303es municipais, vai funcionar como uma espe\u0301cie de legenda de aluguel. [Bolsonaro esta\u0301 tentando criar um partido pro\u0301prio, mas ele na\u0303o ficara\u0301 pronto ate\u0301 a\u0300s eleic\u0327o\u0303es deste ano]"}, {"text_idx": "#000043", "text": "Mi montras en la libro ke ili [la estroj de la Universala Eklezio] c\u0302iam provis havi bonajn rilatojn kun iu ajn registaro, c\u0302u dekstra, centra au\u0306 maldekstra por, inter alie, favorigi la potencon al siaj streboj. Nun la afero multe s\u0302ang\u0302ig\u0302is. La registaro havas agad-linion kaj politikan platformon multe pli proksimajn al la Universala Eklezio kaj al la starpunktoj de la konservemaj evangelistoj. Bolsonaro jam diris ke li tuj nomumos Ministron por la Suprema Federala Tribunalo \u201crezolute evangelistan\u201d. La TV-kanalo Record, kiu subtenis lin kaj donis spacon al li dum la balota kampanjo, jam ricevas reklamajn kontraktojn pli grandajn ol Rede Globo, kiu estas la plej granda televido-dissendilo kaj havas pli grandan publikon. Republicanos [La Respublikanoj], la politika partio kiun estras la Universala Eklezio, prezentos la kandidatojn subtenatajn de Bolsonaro en la venontaj municipaj balotoj."}, {"text_idx": "#000044", "text": "GV: C\u0302u la proksimeco al la politiko estis c\u0302efa sekreto de la sukcesa ekspansio de la Eklezio en Brazilo kaj aliaj landoj? Kio okazus pri la Eklezio sen tio?"}, {"text_idx": "#000045", "text": "GN: Sim. Principalmente aqui no Brasil, a gente sabe que em pai\u0301ses da A\u0301frica, Edir Macedo e a Universal sempre procuraram se aproximar dos governantes e inclusive de alguns pai\u0301ses em sistema de ditadura, para a Igreja na\u0303o sofrer restric\u0327o\u0303es na sua atuac\u0327a\u0303o. E o que seria da Igreja Universal sem isso? Obviamente encontraria mais dificuldade com a sua expansa\u0303o. A boa relac\u0327a\u0303o com os governantes e\u0301 uma coisa muito clara para eles, eles prezam muito, e continuam procurando atuar dessa maneira ate\u0301 hoje."}, {"text_idx": "#000046", "text": "GN: Jes. C\u0302efe c\u0302i tie en Brazilo, la homoj scias ke en afrikaj landoj la Universala Eklezio c\u0302iam provos proksimig\u0302i al la registaroj kaj en kelkaj landoj ec\u0302 al diktaturaj sistemoj, por ke la Eklezio ne suferu limigojn de sia aktivado. Kio estus la Eklezio sen tio? Evidente g\u0302i havus pli da malfacilaj\u0302oj en sia kreskado. La bona rilato kun la registaroj estas ege necesa afero por ili. Ili tre s\u0302atas tion kaj pli aktivadas tiel g\u0302is hodiau\u0306."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Plej novaj artikoloj pri Latinameriko"}, {"text_idx": "#000048", "text": "Meksika kolektivo kiu piratas librojn por kundividi kulturon alfrontas blokadojn"}, {"text_idx": "#000050", "text": "\u201cLa Balkanoj estas la eu\u0306ropa Latinameriko en multaj belaj aspektoj\u201d, diras albana verkisto Elvi Sidheri"}, {"text_idx": "#000059", "text": "Bonvolu subteni nian gravan laboron"}]