[{"text_idx": "#000000", "text": "Kulturaj novaj\u0302oj el diversaj retejoj de esperantujo"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Dum la du pasintaj jarcentoj la transporto multe s\u0302ang\u0302ig\u0302is. Iom c\u0302ar aperis novaj veturiloj kiel aviadiloj, sed precipe c\u0302ar veturiloj pligrandskalig\u0302is. Tio okazis dank\u2019 al la pas\u0302o el la renovigeblaj energifontoj (vento, c\u0302evalo, ligno ktp.) al la fosiliaj (karbo, nafto kaj gaso). Homoj kaj varoj nun povas movig\u0302i c\u0302ien, pli rapide ol iam ajn. C\u0302u tio povas longe dau\u0306ri?"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Legu pri tio \u2013 kaj pri aliaj interesaj aferoj \u2013 en la nova numero de la revuo Kontakto! La els\u0302utado de tiu c\u0302i numero eblas nur por abonantoj. Se vi ankorau\u0306 ne estas abonanto, vi povas tuj aboni g\u0302in per reta abonilo. Por els\u0302uti retan Kontakto vizutu: /revuoj/"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mi transprenas la revuon de Rogener Pavinski post lia 10-jara dej\u0302oro kiel redaktoro. Lia heredaj\u0302o estas kelkdeko da elstaraj kajeroj, kiuj alte metas mian startpunkton. Mi klopodos plu teni la nivelon kaj redaktopolitikon de mia antau\u0306ulo, tamen kun fres\u0302a entuziasmo kaj novaj ideoj. Kiel mia lumturo por la redaktado rolos la alstrebindaj kvalitoj de la artikoloj,"}, {"text_idx": "#000006", "text": "kiujn mi s\u0302atus publikigi \u2013 ili estu interesaj, klerigaj kaj lingve senriproc\u0302aj. Kontakto donu okazon por distrig\u0302o, informig\u0302o kaj lingvolernado. Aparte por komencantojkaj progresantoj, kiuj malfacile trovas sian nic\u0302on inter la bonantaguloj kaj kvazau\u0306akademianoj."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Tial mi s\u0302atus revenigi la malnovan, sed belan, tradicion de Kontakto, en kiu Anna Lo\u0308wenstein (tiam sub la nomo Anna Brennan) publikigis tekstojn en facila lingvaj\u0302o. En c\u0302iu numero aperos almenau\u0306 unu tia artikolo, por ke ankau\u0306 la komencantoj trovu ion interesan. Kaj mi esperas, ke pas\u0302on post pas\u0302o, akcelataj de interesa enhavo kaj sia lingva progreso, ili legos pli kaj pli grandan parton de la revuo."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Kontakto estas unu el la plej fortaj argumentoj kontrau\u0306 la plendo, ke laesperantistoj scias paroli nur pri Esperanto. Ne! Ni scias kaj volas diskuti ankau\u0306aliajn temojn kaj Kontakto estas nia natura forumo por fari tion. Eble iuj diros, kela nacilingvaj gazetoj sufic\u0302as kaj c\u0302iu povas trovi legaj\u0302on en sia propra lingvo. Eblejes, sed c\u0302u oni scius rerakonti tion en Esperanto \u2013 la facila lingvo? Kontakto helpuen la vastigo de la vortprovizo kaj akiro de la tiel nomata bela stilo."}, {"text_idx": "#000009", "text": "\u201cKONTAKTO antau\u0306supozas du flankojn\u201d, skribis la unua redaktoro de Kontakto,Humphrey Tonkin, en unu el la unuaj numeroj de la revuo kaj alvokis porkontribuaj\u0302oj kaj abon-varbado. Preskau\u0306 sesdek jarojn poste mi povas ripetila alvokon. Viaj kontribuaj\u0302oj kaj komentoj estas c\u0302iam bonvenaj. Vi scias mianretadreson!"}, {"text_idx": "#000011", "text": "La els\u0302utado de tiu c\u0302i numero eblas nur por abonantoj. Se vi ankorau\u0306 ne estas abonanto, vi povas tuj aboni g\u0302in per reta abonilo. Por els\u0302uti retan Kontakto vizutu: /revuoj/"}, {"text_idx": "#000013", "text": "G\u0302uste nun, verkantemian lastan redakcian enkondukon, subite mi ekmemoras, kiam mi verkislaunuan tekston por c\u0302i tiu spacoantau\u0306 10 jaroj. Releginte mian kandidatig\u0302an proponon, mi g\u0302ojas ke mi realigis plejmulton el tiom da ideoj kajplanoj, kiun mi havis por la revuo. Sed en 10 jaroj multo s\u0302ang\u0302ig\u0302is, la mondo estas alia, ankau\u0306 mi estas alia."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Kia mondo prezentig\u0302os antau\u0306 ni, kiam finig\u0302os la pandemio? Kun kiaj okuloj ni rigardos g\u0302in? Tute ne estas facile por mi diri adiau\u0306. Dum 10 jaroj mian koron kaj vivon mi donacis al tiu c\u0302i laboro. Sed c\u0302io havas sian finon kaj post longa pripensado, mi prenis la decidon disponigi mian postenon al TEJO."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Do, lastfoje kiel redaktoro, mi petas permeson kundividi kun vi iom pri mia historio kun Kontakto. Mi kompilis erojn, kiuj plej markis tiujn 10 jarojn por mi. Espereble ili ne tedos vin, kaj c\u0302ar mi rakontas la historion el mia perspektivo, do anticipe pardonpetas se vi legas tiom da \u201cmi, mi, mi.\u201d Sed mi pensas, tiu kompilo interesos la plejmulton de la legantoj, precipe tiujn, kiuj s\u0302atas movadan historion."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Mi deziras plenan sukceson al Pawe\u0142, la sekva redaktoro! Mi g\u0302ojas pri lia elekto kaj certas ke Kontakto restos en bonaj manoj. Ni antau\u0306e jam kunlaboris kiam li estis TEJO-volontulo, kaj pli ol unufoje li aperigis artikolojn! Certe li vartos Kontaktonsame intense kiel mi. Mi ankorau\u0306 g\u0302is la fino de c\u0302i tiu jarkolekto restos kiel vic-redaktoro por ke la transiro de taskoj okazu trankvile kaj sen damag\u0302oj al la revuo."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Kaj por vi, kara leganto: eble ni revidu unu la alian en iu angulo de Esperantujo."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Ankau\u0306 mia patro fumadis cigaredojn. Lia patro \u2015mia avo \u2015samon faris. Sed mia avo fumadis en la korto, dum mia patro bruligis cigaredojn en la vizitc\u0302ambro antau\u0306 la televidilo. Kiam mi estis infano, mi kaj miaj gefratoj kunvivis kun tiu ac\u0302a fumo ene de la domo. Tio dau\u0306ris kelkajn jarojn, g\u0302is li preskau\u0306 mortis pro pneu\u0306monio. Tiam li decidis forlasi la cigaredojn. Cigaredoj estas inter la aferoj, kiujn mi plej malestimas. Se la plej bela knabino en la mondo tenas cigaredon inter siaj fingroj, s\u0302i au\u0306tomate ig\u0302as la plej malbela por mi. Eble tio s\u0302uldig\u0302as al mia patro \u2015Freud klarigas, c\u0302u?"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Oni povas diri ke la socio evoluis tiukampe. Nuntempe multe malkreskis la nombro de fumantoj kaj Margaret Zaleski-Zamenhof \u2015pranepino de la fumanta Ludoviko \u2015dedic\u0302as sin al profesia konsilado al tiuj, kiuj volas forlasi tiun malbonodoran kaj malsanigan kutimon. La elektronika cigaredo estis kreita kun la celo helpi fumantojn sendependig\u0302i, sed c\u0302ar multaj el ni ne scias kiel g\u0302i funkcias, ni invitis s\u0302in klarigi c\u0302u e-cigaredoj estas ja maniero liberig\u0302i au\u0306 fari dependa de nova produkto."}, {"text_idx": "#000020", "text": "En Usono, la e-cigaredoj disvastig\u0302is inter la junularo kiel fajro en seka herbaro; kaj la plej granda akciulo de la plej vendata marko estas nun la plej tradicia cigaredo-kompanio. C\u0302u paradokse?"}, {"text_idx": "#000021", "text": "La revuo plenplenas de diverstemaj artikoloj. Inter ili elstaras la intervjuo de Fernando Maia Jr. kun la plurinstrumenta muzikisto Yves Desroides, kies nova albumo Nokta S\u0302oforo ludig\u0302is plurfoje dum mi redaktis kaj la intervjuon kaj la revuon. Laste, ankorau\u0306 korpreme mi memoras ke la pandemio dau\u0306re atakas en multaj landoj. Kiel statas la pandemio c\u0302e vi? Raportu pri la situacio en via lando."}, {"text_idx": "#000022", "text": "C\u0302u vi scias kiel peti helpon? Kvazau\u0306 ni havus la tempon mem sperti kaj trovi c\u0302iujn solvojn sole al la defioj de nia vivo kaj la mondo. Ni estas sociaj bestoj kaj ni multe pli bonas kune kiam temas pri alfronti problemojn. Peti helpon estas lerteco kiun ni c\u0302iu devas lerni kaj uzi. Sed kial estas tamen tiom malfacile malfermi niajn bus\u0302ojn kaj eligi la frazojn: mi bezonas helpon. Mi ne scias kiel solvi tiun problemon. C\u0302u vi povas helpi pri tio?"}, {"text_idx": "#000023", "text": "C\u0302u vi post multe strebi sole nun majstras la arton de peti helpon? C\u0302u vi povas doni elstaran konsilon al ni, kiuj ankorau\u0306 ne sufic\u0302e bone scias kiel fari? Verku por Kontakto!"}, {"text_idx": "#000025", "text": "La s\u0302agtelefonoj \u2015kiaj ili estas nun \u2015ne aperis subite en nia vivo, de unu tago al alia, kiel miraklo. Se tiel okazus, certe ili estus tre timigaj kaj eble dang\u0302eraj aj\u0302oj. Sed ne estis tiel, ili evoluis iom post iom, kaj c\u0302iu progreso kaj novaj\u0302oj ravis nin kiel infanojn antau\u0306 dolc\u0302aj\u0302o-bretaro. Eble vi, samkiel mi, tre entuziasmis kiam unuafoje eblis fari fotojn \u2013 terure kvalitajn 0,3 MB-bildojn \u2013 per la pos\u0302telefonoj."}, {"text_idx": "#000026", "text": "S\u0302ajnas ke dekomence, kiam aperas novaj\u0302oj, ni ne klarvidas la tutan bildon kaj povas fari bonan prijug\u0302on nur kiam damag\u0302o jam estas. Nun, pli ol jardeko pasis de la unuaj s\u0302ag\u0302telefonoj, kaj nia rilato kun ili farig\u0302is multe pli forta kaj intima \u2015 kio havas siajn kromefikojn."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Eble vi scias ke Koka-Kolao estis elpensita origine kiel kuracaj\u0302o: revigliga trinkaj\u0302o, ili diris. Nuntempe, malgrau\u0306 ke g\u0302i delonge ne plu entenas kokainon, ni c\u0302iuj scias ke g\u0302i tute ne estas kuracaj\u0302o, sed ja povas efiki tute male, se tro ofte konsumata. Hodiau\u0306, pli kaj pli oni zorgas pri la rilato inter nia psika sano kaj la troa uzado de la portebla telefono, kun siaj tre diverscelaj apoj. Tiusence, la artikolo de Stela, kun la defio, kiun g\u0302i entenas, venas en bona momento \u2015 ankau\u0306 por mi."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Estis kvazau\u0306 au\u0306tomata ago malbloki la telefonon kaj malfermi Instagramon. Mi, kvazau\u0306 dependulo, pasigis pli ol horon (se kalkuli la tutan tagon) rigardante aliulan vivon kaj apenau\u0306 konatajn vizag\u0302ojn. Post la defio, mi fermis mian personan konton c\u0302e tiu socia reto. Du semajnojn antau\u0306e mi jam estis malinstalinta la apon de Facebook, kaj rimarkis kiommulte pli rapida la telefono farig\u0302is. Mi surprize rimarkis ke la baterio de la telefono dau\u0306ras2 plenajn tagojn (duoble pli da tempo ol antau\u0306e)."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Samkiel al c\u0302iu dependeco, la apo-dependeco ne facile malfarig\u0302as. Ec\u0302 se vi ne plu dezirasuzi la apon, g\u0302i konstante invitas vin. Diable g\u0302i insistas kaj sendas sciigojn plurfoje dum latago. Kaj se vi ilin sukcese ignoras, g\u0302i sendas al vi retpos\u0302ton. Firmdecida mi kontrau\u0306atakis:ekmals\u0302ati la sciigojn. Sed ve! Tiom facile mi ne povis. La malamiko estas ruza kaj g\u0302ia grundolabirinta. Nur post 25 ekrantus\u0302oj mi povis liberig\u0302i de g\u0302iaj katenoj. La artikolo estas invitopor vi pripensi kaj plibonigi vian rilaton kun via telefono."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Fine, mi ne povus dau\u0306rigi sen esprimi bedau\u0306ron pro la ankorau\u0306 en multaj landoj vivofalc\u0302asankrizo, kaj deziras ke por c\u0302iu estu kiel eble plej rapide efika vakcino.Se vi emas kunhavigi viajn spertojn dum la pandemio, niaj pag\u0302oj estas malfermaj al vi.Restu sana!"}, {"text_idx": "#000031", "text": "La els\u0302utado de tiu c\u0302i numero eblas nur por abonantoj. Se vi ankorau\u0306 ne estas abonanto, vi povas tuj aboni g\u0302in per reta abonilo. Por els\u0302uti retan Kontakto vizutu: /revuoj/"}, {"text_idx": "#000032", "text": "La numero, kiun vi nun legas, aspektas simile kiel c\u0302iuj aliaj antau\u0306 g\u0302i. Sed se vi atente rigardas, vi rimarkas ke sur la kovrilo trovig\u0302as la eldonnumero 300. Kial tio aparte gravas? C\u0302ar en 57-jara ekzisto aperigi 300 numerojn de Esperanta revuo estas tre bela atingo, c\u0302u ne? Kaj certe la vojo g\u0302is c\u0302i tiu atingo ne estis glata."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Alveninte al tiu ronda kaj bela kaj esprimpova cifero \u201c300\u201d, mi petas permeson starigi paralelan komparon kun la historio de la 300 spartanaj soldatoj, kiuj brave batalis kontrau\u0306 la invado fare dela persa imperio en la jaro 480 A.K. Imaguc\u0302iujnnumerojnde nia revuo kvazau\u0306 simbolajnsoldatojnde batalantaro, kiuj defendas\u2013 ne sian patrujon, kiel la spartanoj \u2013 sed la Esperantan idealon, kiu ekde sia naskig\u0302o kaj g\u0302is nunestas mortminacata."}, {"text_idx": "#000034", "text": "La tiama persa imperio nun povas esti iu alia pli moderna imperio, au\u0306 la mondo g\u0302enerale, kiu vidas en Esperanto ne nur neutilan utopion, sed \u2015kiel jam okazis \u2015forvis\u0302indan dang\u0302eran ideon. La batalo estas dau\u0306retre malegaleca homnombre, sed simile al la spartanoj, esperantistoj multe pli vigle entuziasmas pri sia motivig\u0302o ol la persaj soldatoj, devigitaj batali jungitaj al la imperiestro Kserkso."}, {"text_idx": "#000035", "text": "La historio rakontas ke la perfidema greko Efialto, dum la nokto gvidis la malamikan armeon por surprizataki la spartanojn de malantau\u0306e. Ne tiom surprize, ni povas konstati ke la plej grandaj defioj por Esperanto venas sine de la movado mem. C\u0302u ni havos la saman destinon? Laspartanoj estis finfine venkitaj, sed post2 500 jaroj la heroeca rakonto pri ili dau\u0306re eh\u0302as. Esperanto ankorau\u0306 ne tute venkis au\u0306 estis finvenkita, tamen g\u0302idau\u0306re rezistas. La 300-a Kontaktoestas pruvo."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Mi c\u0302esu pri batalo, c\u0302ar samkielDennis Rock Tamba skribisen sia kanto, mi malbenas militon. Ideoj ne postulas armilojn, se ili povas amase konvinki.Tial mi deziras ke niaj armiloj restupor c\u0302iam \u2015se ne jam krajonoj kaj paperoj \u2015klavaro kaj ekrano, sed por c\u0302iam vortoj: ideoj por kiuj la 300 Kontaktoj estis, kaj longeestu, portantoj!"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Tiu c\u0302i 300-a numero estas atingo ne nur de Kontakto, sed de la tuta movado, kiu donas sencon al g\u0302ia ekzisto. Kaj speciale por tiu okazo \u2015celebre al tiu atingo \u2015interne vi trovos donaceton: c\u0302iujn kovrilojn (au\u0306 soldatojn)de g\u0302isnunajKontakto\u2013numerojaperigitajen bela afis\u0302oformo. Samtempe, (c\u0302u harzarde?)mi celebras personan atingon: c\u0302i-numere mi kompletigas la rekordajn10 jarojn en la redaktado de Kontakto. Pri tio mi parolu pli detale en la sekva numero. Dume, meze de tiom da celebrado, vi festuankau\u0306 la novan jaron. Post tiom malfacila jaro, ke la nuna 2021estu pli milda por la mondo."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Eble por kelkaj estas g\u0302ene ke mi, jam tra tri-sinsekvaj eldonoj, retus\u0302adas la saman temon en c\u0302i tiuj malmultaj linioj destinatajal mi, sed prisilenti ne malaperigas problemojn. Simple estas ne komforte al mi veni c\u0302i tien kaj skribi pri io alia ol la pandemia tragedio, kiu dau\u0306re falc\u0302as vivojn."}, {"text_idx": "#000041", "text": "En la lasta numero mi menciis la 50 milojn da perditaj vivoj en Brazilo, cifero, kiu pli ol duoblig\u0302is en la intervalo de unu eldono. Ne estos surprizo se, kiam tiu c\u0302i eldono atingos vian hejmon, jam 1 milionon da mortviktimojn faris jam tutmonde la nevidebla malamiko."}, {"text_idx": "#000042", "text": "C\u0302u en la nehaltigebla mondo ni kolektive funebros au\u0306 lernos iun lecionon pri la g\u0302isnunaplej granda tragedio de la 21-a jarcento? C\u0302u estos tempo por tio? mi demandas c\u0302ar laprognozo estas, ke post la koronviruso, longe s\u0302vebos plia peza nubo super niaj kapoj.G\u0302i estas ekonomia krizo. estas konate ke pro la pandemio multaj perdis sian laboronkaj devas nun vivteni sin per multe pli malgranda enspezo. Tial estas oportune ke niac\u0302efartikolo prezentas valorajn indikojn pri mon-s\u0302parado."}, {"text_idx": "#000043", "text": "C\u0302u borsa investado estas eble elirejo por la krizo? Ne sen grandaj emocioj \u2015 sedependi de la s\u0302erca skec\u0302o Servi vin \u2015 kiu komplementas la temon de la c\u0302efartikolo enbrila maniero kaj amuza tono."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Pro la pandemio la c\u0302i-jaraj c\u0302efaj esperanto-Ko ngresoj, nome UK kaj IJK, okazis virtualepor la unua fojo en la historio. Ne senpene. La unua el ili estis la IJK kaj la c\u0302eforganizantorogier huurman donis al ni intervjuon, en kiu li parolas pri la trafoj kaj misoj.Fine, mi s\u0302atus esprimi mian konsternon kaj solidarecon al la libana popolo, kiusuferegas pro la nekredebla eksplodo de stokita nitrata amonio en sia haveno kaj kiunun havas milojn da vunditoj kaj centmilojn da senhejmuloj en la c\u0302efurbo."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Tri monatojn post la antau\u0306a numero \u2015 en kiu mi priskribas malsanan periodon pro tre vers\u0302ajna kontag\u0302o de la koronviruso \u2015 kaj nun plene resanig\u0302inta (sen morbrestaj\u0302oj, espereble), ni pasis de la tiamaj 300 mil infektitoj al pli ol 450 mil mortintoj tutmonde.Bedau\u0306rindaj konsekvencoj de la pandemio, kiu en kelkaj lokoj kiel en Brazilo, plu disvastig\u0302as helpe de la senrespondeca flanke de la au\u0306toritatoj."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Sub la deliroj de la prezidanto Bolsonaro, Brazilo jam ig\u0302is la dua plej trafita lando de la mondo kun 50 mil mortintoj pro KOVIM-19. Krom la pandemio, la brazilanoj devas ankau\u0306 kontrau\u0306batali alian pation: Bolsonarismon."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Lau\u0306 la sociologo Jesse\u0301 Souza, la konstruado de nacia identeco ne multe diferencas de fabeloj por plenkreskuloj. Ni homoj bezonas aparteni al grupoj kiel la familio, en kiu ni sentas nin protektataj. Nacia identeco tiam rolas kiel unuecigilo sed ankau\u0306 povas havi kromajn efikojn. Lau\u0306 Umberto Eco, la kulto al la tradicio; timo pri renovigo; masklismo; rasismo; konstanta militemo estas karakterizoj de la \u201ceterna fas\u0302ismo\u201d."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Longe antau\u0306 la nova kronviruso, la viruso de novfas\u0302ismo ekdisvastig\u0302is tutmonde. G\u0302iatingis lokojn antau\u0306e konsideratajn asepsaj por g\u0302ia reproduktig\u0302o. En Brazilo \u2015 lando kutimeprezentata kiel malferma al c\u0302ies popoloj kaj kulturoj \u2015 montrig\u0302is fekunda grundo por ruzetorditaj ideoj, kiuj utiligas i.a. naciismon kiel metodon. Tia viruso eklog\u0302adis tie delonge, sedkas\u0302e atendis lertan manipuladon por kaperi la gastiganton."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Se por brazilanoj kompreni la nunan politikan situacion estas ege komplika tasko, poreksterlandanoj la defio estas ankorau\u0306 pli granda. Felic\u0302e mia amiko Raoni Sousa akceptisla defion prezenti eron de la situacio c\u0302i tie por la esperantista tutmonda komunumo. Laaludoj al naziismo kaj militemo sur la kovriloj tute ne estas troigo, ili simple respegulas lafaktojn. Ec\u0302 la nuna konstanta prifajfado de la koronvirusa pandemio \u2015 kiu en Brazilo trafasla plej malfavoratan socian tavolon \u2015 oni povas rilatigi al iaspeca eu\u0306geniko.Aliaj artikoloj de tiu c\u0302i numero, kvazau\u0306 interkonsentite, komplementas la enhavon dela c\u0302efartikolo. La Blaga Blogo de Viktoro Sole\u0301 pritraktas la kredantojn de teorioj \u2015 ne nurkonspiraj, sed ankau\u0306 paranojaj \u2015 kiel la plateco de la tero au\u0306 la neefikeco de vakcinoj.Inter la partianoj de Bolsonarismo estas multnombraj la adeptoj de \u201ckonspiranojuloj\u201d.Filino de Ciroj de Sag\u0302ad Nezhad prezentas la centjaran bataladon por egaleco kaj liberecopor virinoj en Irano."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Kio okazas al la mondo? La rajto dubi pri \u201cdefinitivaj veroj\u201d estas au\u0306tentika, sed s\u0302ajnenun okazas \u201crevolucio de la malklereco\u201d, en kiu oni pridubas c\u0302iujn au\u0306toritatojn, negravec\u0302u leg\u0302aj au\u0306 sciencaj, kvazau\u0306 ili c\u0302iuj estus friponoj. Kiel homo kaj esperantisto, mi defendaspacon. Dialogo gravas, kaj nia civilizacio jam multon konkeris per homaj rajtoj, sciencakono, demokratio, justico, egaleco kaj libero. Certe, ankorau\u0306 malperfektaj, sed ni jam sciaskie ni estus sen ili."}, {"text_idx": "#000053", "text": "C\u0302u vi volas ankau\u0306 voc\u0302legi artikolojn por revuo Kontakto? Kontaktu nin!"}, {"text_idx": "#000055", "text": "C\u0302io okazis tiom rapide ke la mondo s\u0302ajne kapturnig\u0302is. C\u0302io kio estis grava antau\u0306 du monatoj farig\u0302is superflua nun. C\u0302io estis anstatau\u0306igita per unusola, nova prodang\u0302era zorgo: La koronviruso. Komence neniu sciis ekzakte kiel agi, kion fari... La pandemio klare reliefigas la laboron de medicinistoj kaj sanlaboristoj, sur kies s\u0302ultroj kus\u0302as la respondeco flegi infektitojn tra la mondo \u2015 por kiuj ankorau\u0306 ne ekzistas kuracilo \u2015 kaj klerigi la informavidan popolon pri la tau\u0306gaj zorgoj rilate al la viruso."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Samtempe batalas c\u0302iu individuo kaj la tuta mondo, sed multaj ne havas plu armilojn por sin defendi. La Esperanto komunumo grandparte konsistas el pli ag\u0302ajhomoj. Por tiuj la efikoj de la infektig\u0302oj estas pli drastaj. Kun bedau\u0306ro, la viruso jam falc\u0302is la vivon de esperantistoj. inter kiuj la geedza parto Julia Sigmond kaj Sen Rodin (Filippo Franceschi).Tutmondaj eventoj estas nuligitaj au\u0306 prokrastitaj."}, {"text_idx": "#000057", "text": "C\u0302i-momente ankorau\u0306 restas duboj pri la okazigo de la c\u0302i-jaraj IJK kaj UK (Ne plu pri la prokrastita UK). Malgrau\u0306 la malbonaj novaj\u0302oj, ni ne lasu nin deprimig\u0302i. Ni decidis do inviti kuraciston paroli pri la nuna situacio. La germana neu\u0306rologo, psikoterapiisto kaj psikiatro Christoph Klawe estas ekde 2017 la prezidanto de UMEA \u2015 Universala Medicina Esperanto-Asocio \u2015 faka Esperanto-asocio pri medicino, fondita en 1908."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Klawe afable akceptis nian peton kaj, meze de la krizo, li trovis tempon por respondi niajn demandojn kaj doni ankau\u0306 rekomendojn al niaj legantoj pri la sanstato. Vere ne nur pri sia fizika sano oni devas zorgi. La mensa stato de tiuj, kiuj restas hejme au\u0306 kiu havas konatojn malsanajn estas grava elemento en nuna situacio."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Kiel redaktoro de Kontakto, mi c\u0302iam g\u0302uis liberecon en plenumado de la laboro. Tio estas natura rezulto de multjara sindedic\u0302o al la tasko. C\u0302i-foje tamen, mi eble pus\u0302is la liberclimojn pli longe ol kutime. La kialo estas simpla: Mi invitis personon, kiu ofte kritikas UEA-n \u2015 la asocion, kiu eldonas c\u0302i tiun revuon. Iuj diras ke li ne laboras por la sama celo de la ordinaraj esperantistoj; kontraste, ankau\u0306 lia rau\u0306misma modelo ricevas kritikojn. Sendube Giorgio Silfer estas polemika persono. En la jaro 2001 okazis la promulgo de Konstitucia C\u0302arto, kiu fondis la EsperantanCiviton."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Multo estis diskutita kaj publikigita pri la Civito komence de la 2000-aj jaroj, kiam la afero estis fres\u0302a. Tamen nun, preskau\u0306 20 jarojn poste, nova generacio de junaj esperantistoj malmulte scias pri tiu kurioza organizaj\u0302o, kiu lau\u0306 la vortoj de Silfer estas \u201cpli kaj pli influa kaj bonfarta\u201d. C\u0302u ne estus bona oportuno por koni iomete pli pri Silfer kaj la Civito? Certe multaj homoj protestos, tio estas atendita reago. Sed por mi estas interese, kiel j\u0302urnalisto, koni la motivojn kaj ambiciojn de tiu persono. C\u0302u mi, ens\u0302ovante la nazon en fremdan vazon, tamen riskas baldau\u0306 farig\u0302i la kvina redaktoro, kiu ricevos la distingon \u201cpersona non grata\u201d de la Civito? Silfer en amika, sed sufic\u0302e diskreta tono trakis min per \u201ckolego\u201d dum la inters\u0302ang\u0302o de priintervjuaj retmesag\u0302oj \u2015 li ja redaktoris c\u0302i tiun revuon en la 1970-aj jaroj."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Eble ec\u0302 pli polemikan, sed ankau\u0306 pli gravan temon pritraktas nia c\u0302efartikolo. La ideo pri g\u0302i naskig\u0302is antau\u0306 pli ol jaro, kiam ni ekkorespondis kun la au\u0306toro, Herman Dekeu\u0306nink. Tiam li tradukis c\u0302i-rilatajn tekstojn por la retejo Tutmondaj Voc\u0302oj. Mi proponis ke li verku pri g\u0302i por Kontakto. Dau\u0306ris iom da tempo, sed nun li povas prezenti ege interesan, bone argumentitan artikolon, rezulton de tre bona esplorado pri fontoj. Kion diras niaj vestaj\u0302oj pri ni? C\u0302u virino ne estas pli ol sia kaptuko? C\u0302u vualitaj virinoj kas\u0302as sekreton? Jen la demandoj, kiujn la artikolo esploras. Krome, lau\u0306 mi g\u0302i konvinke pruvas ke ni devas celebri la kulturan diversecon pere de kaptukoj. Mi konfesas ke g\u0302i s\u0302ang\u0302is mian propran antau\u0306an povran percepton pri la temo. La artikolo farig\u0302is tiom bunta ke ni devis apartigi g\u0302in je du partojn. C\u0302i-numere vi legos la unuan parton."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Laste mi s\u0302atus mencii ke la artikolo Mi, vi kaj la kato, de Emerson Santos, sub la rubriko Facila ege kortus\u0302is min. Mi devis ec\u0302 demandi la au\u0306toron c\u0302u temas pri fikcio au\u0306 realo, c\u0302ar la historio tre similas al mia reala historio. La rakonto ege belas en sia simpleco. Ne surprize mi estis tus\u0302ita \u2015 la situacion resumas frazo de Pablo Neruda, c\u0302ilia poeto, kiu min trafis hodiau\u0306: Tiom kurtas la amo kaj tiom longas la forgesig\u0302o."}, {"text_idx": "#000064", "text": "La els\u0302utado de tiu c\u0302i numero eblas nur por abonantoj. Se vi ankorau\u0306 ne estas abonanto, vi povas tuj aboni g\u0302in per reta abonilo. Por els\u0302uti retan Kontakto vizutu: /revuoj/ Agrablan legadon!"}, {"text_idx": "#000065", "text": "La elektronika cigaredo naskig\u0302is por savi la fumantojn el la mortigaj efikoj de la cigaredo sed nun la gigantaj tabako-korporacioj akaparis sian plej grandan rivalon. La plej granda akciulo de Juul \u2013 la plej vendita marko \u2013 estas nun tradicia cigaredo-kompanio. La infanoj nuntempe j\u0302etas monon al la samaj pos\u0302oj, samaj pos\u0302oj, kiujn plenigis la antau\u0306aj generacioj."}, {"text_idx": "#000066", "text": "La gustumitaj nikotinaj kapsuloj esti malpermista post kiam ili farig\u0302is epidemio inter adoleskantoj en Usono. S\u0302ajne la modernaj cigaredoj tamen ne estas tute sekuraj. Kion vi pensas pri tio? C\u0302u vi jam uzis g\u0302in? Verku por Kontakto!"}, {"text_idx": "#000069", "text": "Sed kiam la c\u0302iutaga realeco montras al ni la malon, tio igas nin pripensi: C\u0302u en la nuna mondo la bela song\u0302o de l\u2019 homaro iam efektivig\u0302os? Tutmonde, la socia kaj ekonomia malegalecoj dau\u0306re kreskas iom post iom korodante demokration, kiu ankorau\u0306 fragilas en multaj landoj. C\u0302u eblas paco kaj homa interkomprenig\u0302o en tia brutala sistemo, en kiu kelkaj ekz. monprofitas el militoj?"}, {"text_idx": "#000070", "text": "Se vi demandas kial mi skribas c\u0302i tion, se lac\u0302efartikoloj de la nuna numero pritraktas la kosmon kaj universon, mi respondas ke kiam la realeco tro malfavoras kaj korpremas, ni instinkte turnas nin aliflanken. Tial ni rigardu la c\u0302ielon, observu la astrojn kaj revu pri alia mondo, kie la idealoj de Esperanto jam efektivig\u0302is."}, {"text_idx": "#000071", "text": "En tempoj, kiam \u201cpostveroj\u201d kaj falsaj novaj\u0302oj dubigas la popolon, parto permesas esti kaptitaj de frenezaj ideoj, vestitaj de skeptikismo, ekzemple, ke la Tero ne estas globa, sed plata. Tiucele, la artikolo de Frank Van Hertrooij helpas nin kompreni kiel la sciencistoj alvenis al konkludoj pri g\u0302iajmovo kaj rotacio ene de nia sunsistemo."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Surtere tamen ni ne nur simbole, sed praktike agu por la paco, por interkomprenig\u0302o kaj klerig\u0302o. C\u0302i-ekzemple menciindas la artikolo pri la ribeluloj de la movado Ribelo Internacia. La movado naskig\u0302is sur la pontoj de Londono en Oktobro 2018. La movado agas neperforte, celante la s\u0302ang\u0302on de laregistaraj sintenoj rilate al ekologiaj demandoj. Mi persone g\u0302ojus se la movado pledus ankau\u0306 por pli egaleca socio."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Antau\u0306 kelkaj monatoj mi ricevis retleteron de Bertilo Wennergren demandanta c\u0302u la tekstoj de Kontakto povus esti parto de la kolekto en Tekstaro, kiun mi ankorau\u0306 ne konis tiam. Nun mi ofte uzas g\u0302in, kaj tiuj, kiuj ofte verkas en Esperanto, sendube trovas tie grandan utilon. Disponiginte la kolekton de Kontakto, kompreneble mi tuj kaptis la okazon por inviti lin al nia intervjua rubriko. Ja li estas unu el la plej konataj esperantistoj, kiun mi unue admiris pro la muzika kontribuo, sed pli kaj pli pro la gramatika kontribuo de la Internacia Lingvo."}, {"text_idx": "#000074", "text": "Al vi c\u0302iuj, karaj legantoj kaj kunlaborantoj, mi kore dankas pro unu plia jaro kune. Sen vi, la laboro estus senutila. Tial mi invitas vin denove aboni nian karan revuon kaj donaci g\u0302ian abonon al karuloj. Mi deziras al vi trankvilajn kaj belajn festotagojn."}, {"text_idx": "#000075", "text": "Agrablan legadonRogener PavinskiRedaktoro de Kontakto"}]