[{"text_idx": "#000000", "text": "Kongreso en Brunsvigo, Berlinanoj en kastelo"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Pentekoste 2023 okazis la Germana Esperanto-Kongreso en Braunschweig (Brunsvigo), kiu estis celebrita kiel la 100-a ekde 1906 kiel iom datreveno. Krom la junulargastejo, kie povis log\u0302i multaj partoprenantoj kaj kie okazis parto de la programo, estis uzataj ankau\u0306 aliaj lokoj en la urbocentro. Por la festa malfermo la \u201cMalnova Urbodomo\u201d, por la g\u0302enerala kunveno kaj la kultura programo la \u201cForum Medienhaus\u201d de FUNKE Medien Niedersachsen GmbH kaj la muzeo en la kastelo, kie oni memoris, ke en Braunschweig la suvereno mem invitis la eliton de la duklando al prelego pri Esperanto, en kiu li mem partoprenis kun sia edzino g\u0302is la fino."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Raporto de Ulrich Brandenburg (Berlinano), kiu ne plu rajtis kandidatig\u0302i, aperas en la novaj\u0302retejo La Ondo de Esperanto kun kelkaj fotoj. Inkluzive de la nova estrao de GEA."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Klopodoj por forlasi la fermitajn Esperantojn rondojn estis lau\u0306dindaj sed havis limigitan sukceson. La 26-an de majo la Braunschweiger Zeitung havis artikolon kun la titolo \u201cKiu interesig\u0302as pri Esperanto\u201d, en kiu estis pezentitaj la senpagaj ofertoj (lingva kurso, koncertoj). Kontribuaj\u0302o en aprilo prezentis la kutimajn g\u0302eneralajn informojn pri Esperanto kaj antau\u0306vidis 200 partoprenantojn. La anonco estis ankau\u0306 en la regiona kalendaro de eventoj. Ec\u0302 \u201cDie Zeit\u201d transprenis la tekston de dpa (koncertoj, kabaredo kaj kajakoj). La Kastelmuzeo eldonis sian propran gazetaran komunikon, kiu ne estis tute sen efiko."}, {"text_idx": "#000005", "text": "De lia elekto c\u0302e Pentekosto 1925 en Magdeburgo g\u0302is lia neatendita morto en februaro 1925, Dr. Kliemke agis kiel 4-a prezidanto de Germana Esperanto-Asocio."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Inter la militoj li estis konata en Berlino kiel intelektulo kun soci-kritika fono. Li tiam trovis multaj da komunaj ideojn kun la bahaanoj, kiuj tiam ekinteresig\u0302is pri Esperanto."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La 18-an de februaro 1911, Kliemke prelegis en la Brunsviga Kastelo pro la invito de la duka reganto (Johann Albrecht, Duko de Meklenburgo) Kadre de la 100-a Germana Esperanto-Kongreso okazis vizito, gvidatata e la estrino de Kastelmuzeo en la historia loko sabate la 27-an de majo 2023 ekde la 15-a horo. Informoj por vizitantoj pri la konstanta ekspozicio de la muzeo estas tradukitaj en Esperanton."}, {"text_idx": "#000009", "text": "La partoprenantoj ricevis la jenajn informojn pri Kliemke:"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Gvidita vizito de la historia loko (Kastelmuzeo) sabate la 27-an de majo 2023 ekde la 15-a."}, {"text_idx": "#000013", "text": "D-ro Ernst Kliemke estis la prezidanto de la Deutscher Esperanto Bund eV ekde Pentekosto 1925 g\u0302is sia neatendita morto la 20-an de februaro 1928"}, {"text_idx": "#000014", "text": "En la kongreso en Magdeburgo, kie li estis elektita, la malfermo estis elsendita per radio, kiu estis la plej moderna medio tiutempe. Li sekvis Dr. Steche, kiu, kiel aliaj membroj de la estraro, ne kandidatigis denove. En la antau\u0306a jaro 10 000 gejunuloj kaj same multaj plenkreskuloj partoprenis en Esperanto-kursoj."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Kliemke ne povis c\u0302eesti la jarkunvenon en Kolonjo en 1926, c\u0302ar li vizitis Usonon pro komercaj kialoj kaj sendis skriban saluton. Li vizitis la kongreson de \u201cEsperanto-Asocio de Norda Ameriko\u201d en Filadelfio (20-25 julio), kie li parolis salutvorton."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Li denove povis partopreni la kongreson en Munkeno (Pentekosto 1927) kaj ankau\u0306 en la mondkongreso en Dancigo (Danzig/Gdan\u0301sk) en la sama jaro (28 julio \u2013 4 au\u0306gusto), kie li prelegis pri la temo \u201cLa kulturaj principoj de l\u2019 Baha\u2019ismo\u201c, kiu aperis ankau\u0306 presite kaj en germana traduko."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Tie li partoprenis la inau\u0306guron de Esperant0- kverko en la sopoto en c\u0302eesto de reprezentantoj de la urbo Gdan\u0301sk kaj konataj esperantistoj, inkluzive de Lidia Zamehof."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Lia morto estis neatendita kaj interrompis lian laboron por Esperanto. En la januara numero de \u201cGermana Esperantisto\u201d li en nekrologo por Otto Flatauer li atentigis ke tiu interesig\u0302as pri Esperanto pro lia libro \u201cKulturo kaj Lingvo\u201d kaj lernis la lingvon per lia kurso en la \u201cBerliner Tageblatt\u201d. Flatauer havis privatan komercan lernejon proksime de Alexanderplatz kaj apogis la kunlaboron kun la eldonejo Rudolf Mosse kun novaj ideoj."}, {"text_idx": "#000019", "text": "En detala nekrologo skribis DEB en la marta numero de \u201cGermana Esperantisto\u201d"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Li prelegis en arang\u0302o en la Herrenhaus (iama prusa s\u0302tata parlamento) la 9-an de januaro 1925, kiun partoprenis 500 homoj."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Per lia kontakto kun la eldonejo Rudolf Mosse tie ekestis la \u201cBiblioteko Tutmonda\u201d en \u201cEsperanto-Fako\u201d, kiu eldonas popolajn skribaj\u0302ojn en malmultekostaj eldonoj ."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Lia famo bazig\u0302is sur la libro \u201cPrincoj sen krono\u201d enVita-Verlag. En g\u0302i, Kliemke priskribas sian vizion de \u201ckultura organizo\u201d kiel alternativon au\u0306 suplementon al partioj. La subtitolo \u201cpreskau\u0306 romano\u201d rilatas al la elektita formo de kolekto de mallongaj fikciaj raportoj de fikciaj gazetoj kiuj ilustras liajn ideojn el la perspektivoj de malsamaj mondkonceptoj."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Temas pri la laboro de la usona milionulo Richard Fry, kiu uzas sian hereditan ric\u0302aj\u0302on por krei \u201ckulturan organizon\u201d bazitan sur la principoj de Nienkamp."}, {"text_idx": "#000027", "text": "La libro estis pozitive akceptita de intelektuloj en Germanio kaj ricevis multajn pozitivajn recenzojn, kvankam kutime sen mencii la aspekton \u201cEsperanto\u201d.\nPro la libro en Germanujo fondig\u0302is \u201cFreyschaften\u201d kaj \u201cFreybund\u201d, en kiuj partoprenis ankau\u0306 esperantistoj kaj Esperanto-grupoj."}, {"text_idx": "#000028", "text": "La ideo bazig\u0302as sur socialreformaj ideoj, pri kiuj Kliemke longe okupig\u0302as kaj kiuj trovig\u0302as ankau\u0306 en lia propagando por Esperanto. Post la komenco de la unua mondmilito, kiel Heinrich Nienkamp, li ellaboris 46-pag\u0302an proponon en sia eseo \u201cLa Reichs-Aktien-Gesellschaft, Propono por la Organizo de la Paca Ekonomio en Milito\u201d por redistribui la terurajn profitojn. el la milittempa ekonomio en socie akceptebla maniero. G\u0302i estas verkita kiel peticio al la Imperiestra-Kanceliero kaj priskribas la militon en la maniero de la reganta propagando kiel \u201cliberigan lukton por eu\u0306ropa kulturo\u201d."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Tio bazig\u0302as sur liaj spertoj kiel bankisto kun ligoj al la plej altaj rondoj de financ-kapitalo kaj kolonia administrado, kiujn li havis el lia profesia kariero."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Post studado de juro en Freiburg kaj Berlino (1894 doktorig\u0302o pri la rolo de la Federacia Konsilio), li komencis kiel tribunala asistanto en Berlino kaj poste s\u0302ang\u0302is al privatan industrion. Por Deutsche Bank, li prizorgis la jurajn aferojn rilate la urba evoluo de Charlottenburg-Westend. C\u0302ar li evidente pruvis esti kapabla kaj fidinda, li estis nomumita al direktoroj de firmaoj en kiuj Deutsche Bank havis intereson. En ilia nomo, li poste partoprenis en Londono en intertraktadoj pri la Bagdada fervojo."}, {"text_idx": "#000032", "text": "En la kolonio \u201cGermana Orienta Afriko\u201d (hodiau\u0306 esence Tanzanio), li estis de la \u201cOrientafrika Fervoja Kompanio\u201d kaj de la \u201cOrientafrika Banko\u201d. Li ankau\u0306 estis direktoro de \u201cHotelgesellschaft (gasteja asocio) Kaiserhof\u201d. Ili prizorgis la \u201cHotelon Kaiserhof\u201d en Daresalamo, kiu estis la plej moderna kaj luksa en la regiono: kun \u201cviena kafejo\u201d, varma fluakvo kaj elektra lumo. Estas pruvoj ke Kliemke restis tie dum siaj vizitoj en Orientafriko."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Tamen, lia oficejo estis en Berlino en la registara distrikto, kie okazas la kontaktoj kun la kolonia administracio. Klimke partoprenis en la koloniaj kongresoj pro oficialaj taskoj, kaj uzis la eblecon por atentigi pri la lingva problemo en Orienta Afriko. C\u0302i tie li ankau\u0306 renkontis Johann Albrecht, Dukon de Meklenburg-Schwerin kaj lian edzinon, Princinon Elizabeto de Stolberg-Ro\u00dfla, kiuj ambau\u0306 tenis gvidajn poziciojn en la Germana Kolonia Societo."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Estis c\u0302irkau\u0306 1907 kaj 1908 kiam Esperanto spertis rimarkindan kreskon en Germanio: la GEA estis fondita en Braunschweig kaj la mondkongreso okazis en Dresdeno en 1908. Kliemke subtenis tion per artikoloj en Berlinaj c\u0302iutagaj gazetoj, kaj povis profiti de liaj profesiaj kontaktoj. Li argumentis el la praktika vidpunkto de la komercisto (Kaufmann), dum la Esperanta propagando kutime emfazis la lingvajn aspektojn (facilo, reguleco, literatura valorao)."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Liaj tekstoj estis transprenitaj de aliaj gazetoj kaj tial konataj ekster Berlino. Ligo al la revuo \u201cVortrupp\u201d, kiu estis ligita al la vivreforma movado, disvolvig\u0302is. En c\u0302iu jaro antau\u0306 la unua mondmilito estis multpag\u0302a kontribuo pri Esperanto kaj la progreso de la Esperanto-movado, plejparte verkitaj de Kliemke mem. Kiam Zamenhof mortis en 1917 ,apera pli longa omag\u0302o,poste ankau\u0306 kiel bros\u0302uro."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Prelego en la Brunsviga Kastelo 1911"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Kulmino de lia agdo por Esperanto estis certe la prelego en la duka palaco en Brunsvigo en januaro 1911. La duko kunvokis la eminentulojn de la duklando al la palaco, kie Kliemke prelegis pri Esperanto."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Jam ekzistis aktiva Esperanto-movado en Brunsvigo. Jam en 1907 c\u0302i tiu varbis por la fondo de landa asocio lau la ekzemplo de Francio kaj Anglio, kiu poste farig\u0302is Germana Esperanto-Asocio. Esperanto-kursoj okazis en la lernejo por apotekistoj de Dr. Freise. anstatau\u0306e kaj la advokato Reinking, kiu poste estis promociita al prokuroro, estis implikitaj en la loka asocio."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Post la prelego de Kliemke, la lokaj aktivuloj raportis pri siaj spertoj."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Lau\u0306 speciala peto de la Dukino, kiun g\u0302enis la tro teknikajn diskutojn, Kliemke deklamis la poemon \u201cKo\u0308nigstochter\u201d, kiu estis tradukita de Zamenhof."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Kelkajn semajnojn poste, la duko kun lia edzino vizitis la \u201cInternacian Ekspozicion pri Vojag\u0302ado kaj Turismo\u201d en la salono de ekspozioj apud Zoologia g\u0302ardeno en Berlino, kiu ankau\u0306 havis grandan Esperanto-ekspozicion. Kliemke renkontis la dukon denove kaj klarigis la materialon elmontritan. C\u0302i tiuj inkluzivas ric\u0302an elekton de revuoj el la tuta mondo kaj pri diversaj temoj."}]