[{"text_idx": "#000003", "text": "Arto kaj kulturoBona novaj\u0302oCenzuroCivitanaj komunikilojDisvolvadoEdukadoEkonomio kaj komercoElektadoEn- kaj elmigradoEtno kaj rasoFilmoFotografioFres\u0302a Novaj\u0302oHistorioHomaj rajtojHomama agadoHumuroIdeojIndig\u0302enojInternaciaj rilatojInterreta aktivismoJunulojJuroKatastrofoKomunikiloj kaj j\u0302urnalismoLaboroLingvoLiteraturoMedioMilito kaj konfliktoMuzikoNutraj\u0302oParolliberecoPolitikoProtestoRajtoj je seksa diverseco (GLAT)RegadoReligioRifug\u0302intojSanoSciencoSportoTeknikaroUnesko (UNESCO)Unuig\u0302itaj Nacioj (UN)Virinoj kaj socia seksoVojag\u0302o"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Indig\u0302enoj alig\u0302as al la nacia lukto en striko de Kolombio"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Ekde la unua tago de la nacia striko en Kolombio, indig\u0302enoj alig\u0302is al la lukto por justeco, egaleco kaj sano, bazig\u0302ante sur sia historia sperto de rezisto kontrau\u0306 diskriminado kaj maljusta traktado. Ekde la tempo de la alveno de la eu\u0306ropaj konkerantoj en Latinamerikon en 1492 kaj la naskig\u0302o de la Kolombia Respubliko antau\u0306 200 jaroj, indig\u0302enoj defiis la registarojn kiuj minacas ilian suverenecon kaj rajtojn je memdeterminado, kiel agnoskite de Unuig\u0302intaj Nacioj."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La nacia striko en Kolombio estis unue organizita la 28-an de aprilo 2021, kontrau\u0306 la leg\u0302projektoj pri reformoj rilate al impostoj kaj sano, sed g\u0302i evoluis al socia movado alvokante al subteno en la tuta lando. Kvankam la registaro retiris la proponon pri reformo rilate al la impostoj, popola indigno dau\u0306ris kontrau\u0306 malric\u0302eco, korupto kaj perforto truditaj de la s\u0302tato."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Diana Jembuel, indig\u0302ena j\u0302urnalisto de la popolo Misak, klarigis al Global Voices kial s\u0302ia popolo subtenis la strikon:"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Krom la rifuzo de la reformo pri impostoj kaj sano, ekzistas alia kritika afero: la reveno de la s\u0302prucado per glifosato [eo], kiu efikas sur rikoltojn, teron, akvofontojn kaj homan sanon; aldone al la murdo de indig\u0302enaj estroj."}, {"text_idx": "#000012", "text": "En aprilo 2021, la kolombia registaro permesis al Monsanto la glifosatan s\u0302prucadon sur neleg\u0302aj kampoj de kokao post kiam la herbicido estis malpermesata ekde 2015 pro sia eventuala kancerogena efiko. La Eu\u0306ropa Parlamento konfirmis ke tiu reguligo \u201cefikos grave sur ekosistemojn, biodiversecon kaj komunumajn rajtojn\u201d kaj ke tiu \u201cdecido okazas en la kunteksto de kreskanta perforto kontrau\u0306 indig\u0302enaj kaj afro-kolombiaj populacioj kaj defendantoj\u201d."}, {"text_idx": "#000013", "text": "La statistikoj pri perforto estas malkurag\u0302igaj. Pasintjare, Indepaz, la Instituto de studoj por paco kaj disvolvig\u0302o, raportis pri la murdo de 269 indig\u0302enaj estroj de 2016 g\u0302is junio 2020. C\u0302i-jare, 20 el la 60 sociaj estroj murditaj devenis de indig\u0302enaj komunumoj."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Indig\u0302enaj estroj estas murdataj, interalie, pro la defendado de sia praula tero, kiun ili nomas Patrino Tero, kontrau\u0306 koloniistoj kaj pro la oponado de la c\u0302eesto de multnaciaj korporacioj kaj drogs\u0302akristoj en sia teritorio kiuj profitas de la naturaj resursoj."}, {"text_idx": "#000015", "text": "La 12-an de majo, anoj de Misak, Kokonuco kaj aliaj indig\u0302enoj kaj kolombianoj mars\u0302is en Popaya\u0301n je la sono de la muziko:"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Indig\u0302enaj gardistoj protektas la vivojn de la protestantoj"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Dum la unua semajno de majo, humanitara koridoro estis kreita en Kalio por transdoni mang\u0302aj\u0302on kaj medicinajn provizojn post kiam la movado de varoj estis interrompita de la protestoj. La 11-an kaj la 12-an de majo, alia koridoro estis kreita en Popaya\u0301n por liveri brulaj\u0302on aldone al aliaj bazaj varoj. Tie c\u0302i, indig\u0302enoj ludis kernan rolon kreante la humanitarajn koridorojn kun la helpo de la indig\u0302ena gardo, nearmitaj indig\u0302enaj viroj, virinoj kaj infanoj kiuj kontrolas kaj protektas siajn praulajn terojn en kunordigo kun siaj tradiciaj au\u0306toritatoj kaj komunumoj."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Dum la striko, la celo de la indig\u0302ena gardisto estas protekti la protestantojn en diversaj lokoj. Unue, tio okazis en Kalio, kie junuloj protestis, kaj nun en Popaya\u0301n."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Jhoe Sauca, la leg\u0302a reprezentanto de la popolo Kokonuco, kiu estas parto de la Indig\u0302ena Regiona Konsilio de Kau\u0306ko (CRIC), diris al Global Voices kial ili alig\u0302is al aliaj protestantoj: \u201cpor plifortigi la lukton\u201d. Sauca dau\u0306rigis:"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Based on our experience, we help organize and offer mediation with our Indigenous guard, who organized the humanitarian corridors in Cali and Cauca to provide food and fuel despite the attacks against them on Sunday 9 [of May], when at least nine people were injured."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Surbaze de nia sperto, ni helpas organizi kaj provizi peradon kun nia indig\u0302ena gardo, kiu organizis la humanitarajn koridorojn en Kalio kaj Kau\u0306ko por havigi mang\u0302aj\u0302on kaj brulaj\u0302on malgrau\u0306 la atakoj kontrau\u0306 ili dimanc\u0302on la 9-an [de majo], kiam almenau\u0306 nau\u0306 homoj estis vunditaj."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Dume, en la sudokcidenta parto de la lando, en la provinco Narin\u0303o, indig\u0302enaj viroj kaj virinoj protestas surstrate. Unu el ili estas Juan Moriano, indig\u0302ena konsilanto, komunuma estro de la Awa\u0301-popolo kaj ankau\u0306 indig\u0302ena gardisto."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Our Indigenous guard is here to defend the life and collective interests, and also to inspire young Indigenous people to keep this peaceful practice of protection. On April 28, when the National strike started, we declared ourselves in Minga with the purpose of unifying forces demanding the Iva\u0301n Duque's government to stop aerial spraying with glyphosate, the health reform, and to fulfill its obligations emanating from the Peace Agreement signed in 2016."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Nia indig\u0302ena gardo estas tie c\u0302i por defendi la vivon kaj la kolektivajn interesojn kaj ankau\u0306 por inspiri junajn indig\u0302enojn konservi tiun pacan praktikon de protektado. La 28-an de aprilo, kiam la nacia striko ekis, ni deklaris nin mem en Minga kun la celo unuigi fortojn kiuj estis petantaj la registaron de Iva\u0301n Duque c\u0302esigi la aeran s\u0302prucigon per glifosato, fari sanreformon kaj plenumi siajn devojn lau\u0306 la Pactraktato subskribita en 2016."}, {"text_idx": "#000027", "text": "La Awa\u0301-indig\u0302enoj dau\u0306re protestadis surstrate en Narin\u0303o kontrau\u0306 la murdo de sia popolo, kun nombro de murditoj supozata je 42, kaj ankau\u0306 kontrau\u0306 la malaperoj kaj la deviga delokigo de centoj da anoj de Awa\u0301 for de ilia tero."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Claudia Pai, konsilisto por familioj kaj virinoj en la c\u0302efa organizaj\u0302o de Awa\u0301, la Indig\u0302ena Unuig\u0302o de la Popolo Awa\u0301 (Unipa), diris ke estas grave defendi siajn rajtojn en la multkultura kolombia s\u0302tato, kie la rajto je vivo, digno kaj teritorio devus domini."}, {"text_idx": "#000029", "text": "There is still cultural racism and even more [discrimination] towards women. For this reason, it is relevant to make visible our rights, and adhere to the Minga protecting our great territory, Katsa Su."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Ankorau\u0306 ekzistas kultura rasismo kaj ec\u0302 pli da [diskriminacio] kontrau\u0306 virinoj. Pro tiu kialo, estas trafe videbligi niajn rajtojn, kaj alig\u0302i al la Minga kiu protektas nian grandan teritorion, Katsa Su."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Dum tio okazas en Narin\u0303o, Mari\u0301a Montano, misaka vicreganto de rezervejo en Morales en Norda Kau\u0306ko, rakontis al Global Voices ke la malmuntado de la monumentoj de konkerantoj estas plia ago de rezisto, c\u0302ar la koloniistoj plenumis la neniigon de la indig\u0302ena popolo."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Pasintjare, la misaka popolo faligis la monumenton konstruitan honore al la konkeranto Sebastia\u0301n de Belalcazar en Popaya\u0301n, la c\u0302efurbo de Kau\u0306ko [eo], provinco forte trafita de perforto kontrau\u0306 indig\u0302enaj estroj. Dum la nuna striko, la misakoj forigis du pliajn: la statuon de Belalcazar en la sudokcidenta urbo de Kalio kaj la statuon de Gonzalo Jimenez de Quesada, la fondinto de Bogoto, la c\u0302efurbo de Kolombio."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Dum multaj homoj komprenas la bezonon reverki historiajn rakontojn el la perspektivo de historie subpremitaj popoloj, aliaj kolombianoj nomis tiujn agojn vandalismo."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Mari\u0301a Montano respondis al tiu kritiko:"}, {"text_idx": "#000036", "text": "We are not vandals, Sebastia\u0301n de Belalcazar was a rapist, a murder... Conquerors stole our land. It is why theMovement of Indigenous Authorities of South-West Cauca reject these monuments. We demand the rights of the Indigenous to be respected."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Ni ne estas vandaloj, Sebastia\u0301n de Belalcazar estis seksperfortanto, murdisto... Konkerantoj s\u0302telis nian landon. Pro tio la Movado de Indig\u0302enaj Au\u0306toritatoj de la Sudokcidenta Kau\u0306ko malaprobas tiujn monumentojn. Ni petas ke la rajtoj de la indig\u0302enoj estu respektataj."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Plej novaj artikoloj pri Kolombio"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Kolombio, dividita kaj alfrontata al profunda s\u0302ang\u0302o antau\u0306 la prezidentaj balotoj"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Kolombiaj studentoj starigis homhelpan tendaron por rezisti polican subpremon"}, {"text_idx": "#000041", "text": "Retpirata grupo Anonymous filtras policajn kaj armeajn dosierojn de Kolombio meze de protesta subpremo"}, {"text_idx": "#000042", "text": "Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracion"}, {"text_idx": "#000044", "text": "Meksika kolektivo kiu piratas librojn por kundividi kulturon alfrontas blokadojn"}, {"text_idx": "#000047", "text": "C\u0302iuj komentoj estas kontrolitaj de administranto. Ne sendu vian komenton pli ol unufoje c\u0302ar tiu povus esti markita kiel spamo.\nBonvolu konduti respekteme al aliaj. Komentoj kiuj enhavas malamajn esprimojn, obscenaj\u0302ojn kaj personajn atakojn ne estos aprobitaj."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Global Voices estas subtenata de la klopodoj de niaj volontulaj kontribuantoj, fondumoj, donacantoj kaj misio-servoj. Por pliaj informoj bonvolu legi nian Monkolektan Etikan Politikon."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Speciala danko al niaj multaj subtenantoj"}]