[{"text_idx": "#000001", "text": "Martin Wiese ekde la 1980-aj jaroj estas unu el la plej konataj nomoj inter la esperantistaj muzik-amantoj. Post severa kronvirusa infekto, li resanig\u0302is kaj j\u0302us publikigis novan albumeton kun la titolo Vestig\u0302oj. En intervjuo de Rogener Pavinski li rakontas pri sia muziko kaj la nova albumo."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Martin Wiese koncertas. Foto: Joakim Hall."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Aktiva ekde de la 1980-aj jaroj, kiam li debutis kun la unua Esperanta rokmuzika grupo Amplifiki, la svedo Martin Wiese (60) estas unu el la plej gravaj kaj longtempaj muzikistoj en Esperantujo. Post fekunda kariero kun Persone, Martin ekigis propran karieron, akompanate de muzikistoj, kiujn li nomis La Talpoj. En c\u0302i tiu formato li lanc\u0302is la albumojn Pli ol Nenio (2007), Superbazaro (2014) kaj j\u0302us, per la eldonejo Vinilkosmo, la mallongan albumon Vestig\u0302oj."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mi estas deklarita admiranto de Martin, tial min konsternis, kiam en la komenco de la jaro 2021 aperis la informo ke li serioze malsanig\u0302is pro kovimo. Felic\u0302e li ne nur resanig\u0302is, sed ankau\u0306 sukcesis rehavi \u2013 ne sen granda klopodado \u2212 siajn muzikajn kapablojn por liveri al la Esperantista komununo novan artan produkton."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Ordinare, la komponado kaj produktado de muzika albumo jam estas en si mem laboriga kaj temporaba defio. Se ni aldonas al tio la sanproblemojn, kiujn alfrontis Martin, la apero de Vestig\u0302oj estas okazo, kiu devas esti celebrata. Sed tuj post la apero de la albumo en Interreto, Martin mem plendetis en sia Facebook pri la manko de reagoj pri la nova albumo. Mi povas kompreni la senton pri malpleno \u2212 en Esperantujo c\u0302iam mankis radioj, revuoj au\u0306 forumoj, en kiuj oni serioze diskutus la artan produktadon."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Aldone, se ni komparas la nunan muzikan produktadon kun tiu de antau\u0306 10 au\u0306 20 jaroj, la s\u0302rumpo estas evidenta. Kun kelkaj pinc\u0302itaj esceptoj, la kvalito de la muzikaj albumoj en la jaroj 2000 superas tiujn de la plej lastaj jaroj. Martin Wiese estas artisto, kiu c\u0302iam pus\u0302adas alten la nivelon, sed tamen la 6-titola albumeto ne konkeris min tuj je la unua au\u0306digo, mi devis au\u0306skulti g\u0302in kelkfoje por g\u0302in ekensorbi."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Kvankam la sonkvalito de Vestig\u0302oj ne atingas la nivelon de liaj antau\u0306aj Talpaj albumoj, Martin asertas ke li g\u0302uis la procedon \u2212 por la unua fojo Martin mem zorgis pri la sonmiksado \u2212 faritan en angulo de sia dormc\u0302ambro. Kun la evoluo kaj popularigo de teknikaj rimedoj, kreskas la tendenco ke la artistoj c\u0302ion faru hejme anstatau\u0306 elspezi por profesiaj studioj. Tio evitigas altajn kostojn kaj ebligas al artistoj mem kaj ludi kaj lerni pri c\u0302iuj detaloj de sia muziko, sed la evoluo de la afero pripensigas: c\u0302u el ribelemaj kaj bruemaj junuloj en garag\u0302oj, rokmuziko ig\u0302is nun hobio de mezag\u0302uloj en ties dormoc\u0302ambroj?"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Ironion for, la stilo, kiun Martin prezentas en Vestig\u0302oj estas mola poproko kun mallongaj, rektaj kantoj, preskau\u0306 sen enkonduko. C\u0302iu peco havas rokmuzikan instrumentaron (gitaro, basgitaro kaj drumo), sed akustika gitaro kiel bazo kaj kantado pli tenera rezultas je malpli roka sono ol ekzemple la antau\u0306a Superbazaro. Escepto estas Tempo, lasta kaj la plej energia kanto, en kiu Martin liberigas sian voc\u0302on kaj krias:"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Fakte, tempo iru lante, por ke ni dumlonge ankorau\u0306 havu Martin inter ni."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Rogener Pavinski: En la komenco de la jaro 2021 la Esperanta komunumo ricevis la informon, ke vi serioze malsanig\u0302is pro kovimo dum la jars\u0302ang\u0302o 2020/2021. Kiel vi fartas nun?"}, {"text_idx": "#000013", "text": "\u2013 Felic\u0302e jam de du jaroj mi preskau\u0306 tute regajnis la regadon de mia korpo, sed restas iometaj problemoj kun ekvilibro kaj fajnaj movoj. C\u0302io c\u0302i kompreneble havis katastrofan efikon al mia muzikumado, sed kun multege da ekzercado mi pli malpli rehavis la kapablon ludi gitaron kiel antau\u0306e. Miaj fingromovoj estas iomete malpli precizaj, sed mi povas kompensi tion per multa ekzercado kaj koncentrig\u0302o."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Jes, pluraj kantoj estis jam komponitaj kaj ec\u0302 registritaj antau\u0306 la pandemio, kaj mi kelkfoje ludis ilin koncerte. Sed jam dum la jaro antau\u0306 la pandemio mi havis multe da sanproblemoj kiuj malhelpis al la produktado de la albumeto."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Vestig\u0302oj estas via unua albumo kiu ne aperas fizikforme, c\u0302u vi bedau\u0306ras tion?"}, {"text_idx": "#000017", "text": "\u2013 Mi elkreskis kun vinilaj diskoj kaj iliaj ofte bele ellaboritaj kovriloj, kaj ankau\u0306 dum la epoko de kompaktdiskoj g\u0302enerale g\u0302uis muzikon albumforme kun la kovrilo en miaj manoj, sekvante la tekstojn kaj studante informojn pri la muzikistoj, instrumentoj uzitaj ktp. Pro tio mi certe bedau\u0306ras ke mia muziko ne plu eldonig\u0302as fizike, sed mi devas konfesi ke mi mem c\u0302efe au\u0306skultas muzikon bitforme/elsendflue. Fojfoje mi ac\u0302etas vinil- au\u0306 kompaktdiskon por havi la kovrilon kaj eventualan tekstkajeron, sed tamen malofte ludigas la diskon mem."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Kiel la kantoj de Vestig\u0302oj estis registritaj? C\u0302u la Talpoj estis la samaj kiel en la pasintaj albumoj?"}, {"text_idx": "#000019", "text": "\u2013 Mi registris c\u0302iujn miajn partojn hejme en mia dormc\u0302ambro, kie mi havas angulon kun modesta hejmstudio. Plej ofte mi registris gitarojn kaj kantadon kun apogo de la \u201dvirtuala drumisto\u201d kiu venas kun la muziksoftvaro Logic Pro, kaj mem aldonis skizan basgitaron."}, {"text_idx": "#000020", "text": "\u2013 Poste mi sendis skizan mikson sen drumo al la drumisto por ke li registru la drumon en sia provludejo/studio, kaj same al la basisto (en la kazoj kiam mi ne mem ludis la basgitaron), sed kun la g\u0302usta drumo kaj sen baso, kompreneble. Poste ili sendis al mi siajn registraj\u0302ajn dosierojn, kaj kun c\u0302iuj bazaj elementoj surloke mi plu laboris pri harmonia kantado, aldonaj gitaroj ktp, kaj foje refaris miajn partojn se mi sentis ke ili devus pli kongrui kun la ludado de la aliaj muzikistoj."}, {"text_idx": "#000021", "text": "\u2013 La talpoj estis parte la samaj kiel antau\u0306e, kvankam ili ja neniam estis tute la samaj en c\u0302iuj kantoj ene de unu albumo. En du kantoj mi kunlaboris kun muzikistoj kiuj neniam aperis en miaj albumoj antau\u0306e: en Vestig\u0302oj la basgitaro estas ludata de Robin Hawkins el Kimrujo, kiu estas ege lerta muzikisto kaj iama membro de la bando The Automatic; en Tempo ludas la sveda drumisto Nikko Harrison, kiu neniam antau\u0306e registris kiel talpo, sed estis la drumisto en la koncertoj dum UK en Lillo, Francio. Ankau\u0306 Eric Languillat estis reaperinta gasto en unu kanto."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Pro kiuj kialoj vi decidis fari mem la miksadon de la albumo?"}, {"text_idx": "#000023", "text": "\u2013 Mi elektis mem miksi unue c\u0302ar mi volis havi la eblon labori malrapide iom post iom, lau\u0306 la tempo de la finregistrado de la kantoj, kaj due c\u0302ar mi volis plispertig\u0302i en la metio. Mi tute amuzig\u0302is kaj g\u0302uegis tiun laboron, kaj mi devas diri ke mi kontentas pri la rezulto."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Sur la kovrilo de Vestig\u0302oj via desegnita vizag\u0302o estas distranc\u0302ita en tri pecojn. C\u0302u vi povus rakonti iom pri la ideo malantau\u0306 g\u0302i?"}, {"text_idx": "#000025", "text": "\u2013 La kovrilo estis farita de grafika artisto kaj esperantisto, Max Elbo. Mi ne multe diskutis la bildon kun li, c\u0302ar por mi estas evidente ke li inspirig\u0302is de la albumtitolo. Interesa afero estas ke g\u0302i estis farita antau\u0306 mia malsanig\u0302o en kovimo, g\u0302i ja farig\u0302is tre kongrua kun mia stato, tute senintence. Cetere ankau\u0306 la kovrila artaj\u0302o de Superbazaro estis farita ne de mi, sed de bona amikino mia, Johanna Mo\u0308ller, kiu estas profesia grafika dezajnisto. Nur la kovrilon de Pli ol nenio mi mem desegnis."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Lau\u0306 informoj, estas planoj lanc\u0302i novan plene akustikan albumon, c\u0302u temas pri samaj kantoj sen la aliaj elektraj muzikiloj?"}, {"text_idx": "#000027", "text": "\u2013 La akustika albumo estos \u2013 se g\u0302i realig\u0302os \u2013 memstara \u201dgefrata albumo\u201d al Vestig\u0302oj kun originalaj kantoj komponitaj kun la celo esti pure akustikaj. Unu estas jam de longe registrita, kaj du-tri havas muzikon komponitan sed ankorau\u0306 sen teksto."}, {"text_idx": "#000030", "text": "\u2013 En mia ag\u0302o la limigita longo de la vivo farig\u0302as pli kaj pli palpebla, kaj tial c\u0302iuj obstakloj kiuj malproksimigas la celojn estas des pli malkurag\u0302igaj. La muziko estas ja, bedau\u0306rinde, nur hobio mia, kaj c\u0302iam mi sentas ke mi ne havas sufic\u0302an tempon por fari tion, kion mi plej amas."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Vi farig\u0302is 60-jara antau\u0306 nelonge, kiomjara vi estis kiam vi registris la unuan kasedon kun Amplifiki? C\u0302u junag\u0302e vi pensis ke vi muzike aktivos g\u0302is nun?"}, {"text_idx": "#000032", "text": "\u2013 Se mi g\u0302uste kalkulas, mi havis tiam 23 jarojn, kaj en tiu tempo mi vers\u0302ajne ne havis klaran ideon pri mi mem kiel 60-jarulo. Sed mi vers\u0302ajne imagis muzikon kaj arton kiel vivdau\u0306rajn pasiojn."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Muzika angulo hejme c\u0302e Martin Wiese."}, {"text_idx": "#000035", "text": "\u2013 Ambau\u0306 miaj filinoj estas muzike tre talentaj, kvankam nur la pli ag\u0302a, Inez (kiu havas 20 jarojn) celas al profesio en la muzika kampo. S\u0302i studis jam unu jaron en tri-jara muzikala, artista edukejo kaj laboras forte kun granda sindedic\u0302o por atingi siajn celojn. Por s\u0302ia malgranda fratino (Ester, 17) la muziko estas hobio en kiu s\u0302i engag\u0302ig\u0302as en periodoj, lastatempe estis c\u0302efe drumo, sed antau\u0306e s\u0302i ankau\u0306 kantis kaj ludis pianon."}, {"text_idx": "#000036", "text": "\u2013 Por vi estas eble interese scii ke s\u0302ia preferata muzikstilo estas metalroko. Mi ne scias c\u0302u talento transdonig\u0302as inter generacioj, c\u0302iukaze ilia talento estas multe pli granda ol la mia. Mi ne konscie pus\u0302is ilin al muzikumado, sed mi ja c\u0302iam mem au\u0306skultis kaj mem faris muzikon hejme. Vers\u0302ajne tiel ili konsciig\u0302is ke muziko estas io kion oni povas mem fari, kaj mi c\u0302iam faras kion mi povas por faciligi ilian muzikumadon, ekzemple per provizo de dezirataj instrumentoj, helpo kun registrado ktp."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Kiel la panoramo de la Esperanto-muziko, precipe de la lastaj jaroj, aspektas al vi?"}, {"text_idx": "#000038", "text": "\u2013 Nu, dum la lastaj kvar jaroj mi ne partoprenis en kongresoj au\u0306 renkontig\u0302oj kaj pro tio vers\u0302ajne maltrafis kelkajn novajn artistojn. Sed mia impreso estas ke la sceno havis kulminan periodon dum eble la unua jardeko de la nova jarcento kun multe da altkvalitaj originalaj artistoj kaj ankau\u0306 multe da altkvalitaj arang\u0302oj, kie la artistoj havis la eblon koncerti sub bonaj kondic\u0302oj."}, {"text_idx": "#000039", "text": "\u2013 Eble mi misjug\u0302as, sed mia impreso estas ke de kelkaj jaroj (ec\u0302 antau\u0306 la pandemio) estas pli malfacile trovi bonajn koncertajn eblojn. Espereble la esperanta muziksceno revenos kun pli da forto."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Kio pri la panoramo pri rokmuziko g\u0302enerale? Junuloj s\u0302ajne ne plu interesig\u0302as pri g\u0302i. C\u0302u la tempo de rokmuziko jam pasis, lau\u0306 vi?"}, {"text_idx": "#000041", "text": "\u2013 Mi ne scias c\u0302u tiu aserto estas tute g\u0302usta. Evidente rokmuziko prenas multe malpli grandan parton en la g\u0302enerala muzikfluo tra la mondo, sed, kiel mi jam rakontis antau\u0306e, unu el miaj filinoj au\u0306skultas c\u0302efe metalrokon, kaj unu el s\u0302iaj plej bonaj amikinoj kantas (au\u0306 pli g\u0302uste grau\u0306las) en metalroka bando. Ambau\u0306 miaj filinoj ofte vizitas koncertojn de bandoj de iliaj geamikoj kaj konatoj, kaj mi surprizig\u0302as pro la granda nombro de rokbandoj inter tiuj."}, {"text_idx": "#000043", "text": "C\u0302u ni povas esperi g\u0302ui vivan koncerton de Martin kun la Talpoj iam baldau\u0306?"}, {"text_idx": "#000044", "text": "\u2013 La espero c\u0302iam restos, sed kiel jam dirite la okazoj estas nuntempe tre malmultaj. Lastfoje kiam mi ricevis inviton veni kun tuta bando neniu el miaj kutimaj kunmuzikistoj povis liberig\u0302i, sed la volo restas."}, {"text_idx": "#000045", "text": "\u2013 Fine mi volas aldoni ke kvankam la albumeto certe ne plac\u0302os al c\u0302iuj, mi estas mem tre kontenta kaj ec\u0302 fiera, c\u0302efe c\u0302ar mi finfine kun multa peno sukcesis supervenki c\u0302iujn obstaklojn kaj liveri pretan produkton. Espereble g\u0302i trovos au\u0306skultantojn."}, {"text_idx": "#000047", "text": "UEA fordonis sian bibliotekon al Varsovio"}, {"text_idx": "#000049", "text": "Dankon pro la intervjuo. Plej sinceraj bondeziroj de sano al Martin!"}, {"text_idx": "#000054", "text": "Kiel kurdlingvaj dividoj malhelpas aliron al informojRusiaj diplomatoj reagas al nova lingvoleg\u0302o en Kirgizio, revenigante kolonian pasinteconTiuj fotoj montras la historion de la \u2018rusaj dometoj\u2019 en Havano, Kubo"}]