[{"text_idx": "#000002", "text": "Latinamerika populara muziko estas produkto de triobla etna miksaj\u0302o: eu\u0306ropa, amerika kaj afrika.\nC\u0302i tiu procezo de kunfandig\u0302o komencig\u0302is dum la konkero de la amerika kontinento fare de hispanoj kaj portugaloj.\nParalele al militista konflikto, kiu ampleksis la tutan Centran kaj Sudan Amerikon, la hispanoj entreprenis multflankan agresan aktivadon pri c\u0302iuj aspektoj de la okupitaj teritorioj.\nEn tiu kruda socio de milito, sklaveco, perforto, senigado, la Eklezio pere de misiistoj respondecis pri la religia kaj spirita asimilo de la indig\u0302enoj kaj afrikaj sklavoj.\nPor tiu celo ili uzis muzikon kiel efikan rimedon por altiri ilin, ne nur al la kristana religio, sed ankau\u0306 al akceptado de la nova situacio."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Kiam la eu\u0306ropa muziko kontaktig\u0302is kun la indig\u0302enaj kantoj kaj la afrikaj ritmoj, ekkomencis la kunfandig\u0302o de c\u0302i tiuj tri matricoj kiuj estis malsamaj sed ne malkongruaj.\nSiavice la tri grandaj grupoj havis komunajn elradikig\u0302ojn.\nTia estas la kazo de hispanoj kaj afrikanoj, \"ekzilitaj\" en tiu nova mondo, kvankam ne pro la samaj kialoj.\nSame, la indig\u0302enoj, la solaj au\u0306toktonoj, estis malpliigitaj pro la milito kaj la epidemioj alportitaj de la konkerintoj; ili estis subigitaj kaj marg\u0302enigitaj en siaj triboj, forpelitaj de siaj landoj, moroj, dioj kaj sinjoroj; ili sentis sin ekzilitaj en sia propra teritorio."}, {"text_idx": "#000004", "text": "En c\u0302i tiu procezo de perforta evangelizado la Eklezio ludis (muzike) fundamentan rolon, instruante la arton ludi instrumentojn kaj disvastigante novajn sonojn en publikaj festoj kaj ceremonioj.\nIli enkondukis muzikan gamon pli larg\u0302an ol la kvintona, tipa por la indig\u0302enaj kaj afrikaj log\u0302antaroj; Ili alportis melodian kaj poezian repertuaron, parolan kaj skriban (kantaroj kaj partituroj)."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Por la mekzikaj indig\u0302enoj de antikva Tenoc\u0302titlano, muzika agado estis ekskluzive religia rito kaj neniam abstrakta arto.\nSed la lernolokoj havis perfektan sistemon de muzika edukado, \u201cveraj muzikaj konservatorioj\u201d lau\u0306 la unuaj atestantoj de Nov-Hispanio, Fray Bernardino de Sahagu\u0301n kaj Diego Dura\u0301n.\nEn c\u0302i tiuj institucioj la studentoj, filoj kaj filinoj de la nobeloj lernis dancon kaj kanton, kaj ankau\u0306 la arton ludi muzikajn instrumentojn.\nTamen c\u0302i-lasta estis instruita ekskluzive al viroj.\nSaman diskriminacian situacion pri ludado de instrumentoj oni observas en la afrika muziko (Virinoj en muziko\u201320)."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Dokumentoj de la tempo de la konkero de Ameriko estas malabundaj, sed c\u0302iuj fontoj indikas la gravecon de ritmo kaj sinkopo en la afrika muziko.\nUnu el la plej interesaj aspektoj estas la \u2018voc\u0302a-vorto': sonkvalito, kiun posedas c\u0302iuj estaj\u0302oj kaj fenomenoj en la naturo, kiuj povas ig\u0302i vorto, komunikante mesag\u0302on transdonita pere de la jam konata \u201cparolanta tamburo\u201d.\nEn la genezo de latinamerika populara muziko, indig\u0302enoj, afrikanoj kaj iliaj posteuloj ludis decidan rolon, sisteme renversante la ritmon de hispanaj kaj mestizaj melodioj kaj dancoj, kreante kulturajn esprimojn kreolan, nacian, au\u0306toktonan."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La plej konata ekzemplo estas tiu de la \"francaj nigruloj\", sklavoj el Sankta Domingo kiuj alvenis al Santiago de Kubo, fug\u0302ante de la sklavigo, kiel Teodora Gine\u0301s (Virinoj en muziko 20).\nC\u0302i tiuj muzikistoj senvestigis polkojn, valsojn kaj kontrau\u0306dancojn de ilia burg\u0302a rigideco kaj akompanis ilin per perkutadoj, lau\u0306 la ritmo de la fama \"cinquillo\u201d.\nEn 1743 ekfunkciis la kolegio Rosa de Santa Mari\u0301a de Valladolid, kiu edukis junajn virinojn en disciplinoj kiel brodaj\u0302o, kuirado, kantado kaj muziko, sed sen profesiaj celoj.\nLa celo estis trejni ilin kiel junajn sag\u0302ulinojn, ornamitaj per g\u0302enerala kulturo, por fari sin pli allogaj kiel virtaj edzinoj kaj virinoj de la socio."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Unu el la unuaj misiistoj alvenintaj, Fray Pedro de Gante organizis en Texcoco la unuan muzikan lernejon de eu\u0306ropa tipo en la tuta Ameriko.\nSed, same kiel en Eu\u0306ropo, ankau\u0306 en la nova kontinento virinoj indig\u0302enaj au\u0306 hispanaj, ne estis menciitaj en la muzikaj kronikoj de la XVI-a kaj XVII-a jarcentoj.\nKrom unu bonega escepto: Sor Juana Ine\u0301s de la Cruz (Virinoj en muziko-27).\nEsperanza Pulido parolas pri la \"miraklo de Sor Juana ... okazinta nur unufoje en koloniaj tempoj danke al la escepta genio, per kiu la naturo dotis s\u0302in\".\nSed oni devas aldoni, ke Sor Juana fine devis rezigni pri sia genio, c\u0302ar la Eklezio malpermesis s\u0302ian intelektan aktivadon, dum jaroj timigante s\u0302in per pekoj kaj infero...."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Latinamerika populara muziko estas produkto de triobla etna miksaj\u0302o: eu\u0306ropa, amerika kaj afrika.\nC\u0302i tiu procezo de kunfandig\u0302o komencig\u0302is dum la konkero de la amerika kontinento fare de hispanoj kaj portugaloj.\nParalele al militista konflikto, kiu ampleksis la tutan Centran kaj Sudan Amerikon, la hispanoj entreprenis multflankan agresan aktivadon pri c\u0302iuj aspektoj de la okupitaj teritorioj.\nEn tiu kruda socio de milito, sklaveco, perforto, senigado, la Eklezio pere de misiistoj respondecis pri la religia kaj spirita asimilo de la indig\u0302enoj kaj afrikaj sklavoj.\nPor tiu celo ili uzis muzikon kiel efikan rimedon por altiri ilin, ne nur al la kristana religio, sed ankau\u0306 al akceptado de la nova situacio."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Kiam la eu\u0306ropa muziko kontaktig\u0302is kun la indig\u0302enaj kantoj kaj la afrikaj ritmoj, ekkomencis la kunfandig\u0302o de c\u0302i tiuj tri matricoj kiuj estis malsamaj sed ne malkongruaj.\nSiavice la tri grandaj grupoj havis komunajn elradikig\u0302ojn.\nTia estas la kazo de hispanoj kaj afrikanoj, \"ekzilitaj\" en tiu nova mondo, kvankam ne pro la samaj kialoj.\nSame, la indig\u0302enoj, la solaj au\u0306toktonoj, estis malpliigitaj pro la milito kaj la epidemioj alportitaj de la konkerintoj; ili estis subigitaj kaj marg\u0302enigitaj en siaj triboj, forpelitaj de siaj landoj, moroj, dioj kaj sinjoroj; ili sentis sin ekzilitaj en sia propra teritorio."}, {"text_idx": "#000015", "text": "La plej konata ekzemplo estas tiu de la \"francaj nigruloj\", sklavoj el Sankta Domingo kiuj alvenis al Santiago de Kubo, fug\u0302ante de la sklavigo, kiel Teodora Gine\u0301s (Virinoj en muziko 20).\nC\u0302i tiuj muzikistoj senvestigis polkojn, valsojn kaj kontrau\u0306dancojn de ilia burg\u0302a rigideco kaj akompanis ilin per perkutadoj, lau\u0306 la ritmo de la fama \"cinquillo\u201d.\nEn 1743 ekfunkciis la kolegio Rosa de Santa Mari\u0301a de Valladolid, kiu edukis junajn virinojn en disciplinoj kiel brodaj\u0302o, kuirado, kantado kaj muziko, sed sen profesiaj celoj.\nLa celo estis trejni ilin kiel junajn sag\u0302ulinojn, ornamitaj per g\u0302enerala kulturo, por fari sin pli allogaj kiel virtaj edzinoj kaj virinoj de la socio."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Unu el la unuaj misiistoj alvenintaj, Fray Pedro de Gante organizis en Texcoco la unuan muzikan lernejon de eu\u0306ropa tipo en la tuta Ameriko.\nSed, same kiel en Eu\u0306ropo, ankau\u0306 en la nova kontinento virinoj indig\u0302enaj au\u0306 hispanaj, ne estis menciitaj en la muzikaj kronikoj de la XVI-a kaj XVII-a jarcentoj.\nKrom unu bonega escepto: Sor Juana Ine\u0301s de la Cruz (Virinoj en muziko-27).\nEsperanza Pulido parolas pri la \"miraklo de Sor Juana ... okazinta nur unufoje en koloniaj tempoj danke al la escepta genio, per kiu la naturo dotis s\u0302in\".\nSed oni devas aldoni, ke Sor Juana fine devis rezigni pri sia genio, c\u0302ar la Eklezio malpermesis s\u0302ian intelektan aktivadon, dum jaroj timigante s\u0302in per pekoj kaj infero...."}]