[{"text_idx": "#000000", "text": "\u201dSe la Esperanto-organizaj\u0302oj deziras plu vivi kaj haltigi sian degeneron, ili devas realisme rigardi sin mem kaj lerni de la ekstera mondo anstatau\u0306 senfine kaj senfrukte g\u0302in edifi\u201d, skribis Stano Belov en lastatempa vidpunkta artikolo. Ni petis tri konatajn esperantistojn komenti la artikolon."}, {"text_idx": "#000002", "text": "En pli frua artikolo al la vidpunktoj de Belov jam multvorte respondis Fernando Maia, vicprezidanto de UEA. Nun Libera Folio petis ankau\u0306 la prezidanton de TEJO kaj du aliajn konatajn esperantistojn komenti la temon."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Le\u0301on Kamenicky\u0301, prezidanto de TEJO:"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Wim Jansen, sur kovrilo de libro."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Wim Jansen, prezidanto de Nederlanda Esperanto-Junularo 1966\u20131971, estro de la katedro pri interlingvistiko kaj esperantologio c\u0302e la universitato de Amsterdamo 2002\u20132013, respondis al la kvin finaj tezoj de Stano Belov. La plenajn konkludojn de Stano Belov trovu en lia artikolo."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Unue, necesas agnoski, ke pasis la tempo kiam la Esperanto-organizaj\u0302oj estis la s\u0302losila elemento de la Esperanto-vivo."}, {"text_idx": "#000015", "text": "\u2013 Tiun c\u0302i konkludon mi trovas tro absoluta. Tiel same kiel c\u0302e multaj aliaj manifestig\u0302oj de homa agado g\u0302enerale, iu formo de reala (pli ol virtuala, reta) organiziteco restos necesa ankau\u0306 inter esperantistoj, ankau\u0306 sur la nivelo de UEA."}, {"text_idx": "#000017", "text": "\u2013 Kvankam la au\u0306toro ne donas ekzemplojn (kiujn au\u0306 kiajn pure esperantistajn projektojn li celas?), mi intuicie konsentas."}, {"text_idx": "#000019", "text": "\u2013 La kritiko de la au\u0306toro trafas ne tiom la ekziston de fakaj rondoj au\u0306 asocioj, kiom la konduton de certaj reprezentantoj de certaj tiaj asocioj, kiun li prave kondamnas. Tamen, c\u0302u tiuj organizaj\u0302oj ne rolas, au\u0306 devus roli, en la ellaborado kaj g\u0302isdatigado de fakaj terminaroj? Krome, la esperantologio restas fako ene de la g\u0302enerala lingvistiko por kiu mi rezervas gvidan rolon por esperantistaj verkistoj-esploristoj."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Forpasis la redaktoro de Kataluna Esperantisto"}, {"text_idx": "#000027", "text": "\u201dOni havas ofte tiun tendencon paroli pri TEJO (kaj UEA) kvazau\u0306 estus iu estaj\u0302o kiu devas au\u0306tomate scii ekzakte kion fari en c\u0302iu momento kaj de si mem havi ideon pri la plej bona strategio\u201d"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Do, oni devus tre bone pripensi al kio dedic\u0302i tiun energion, laboron kaj monon.\nLau\u0306 mi la c\u0302efcelo de TEJO devus -tre simple dirite- esti \u201dkrei novajn esperantistojn\u201d, kiel eble plej multe kaj kiel eble plej bonkvalitajn (=bonaj parolantoj)."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Se TEJO opinius kun mi, ke tio estu g\u0302ia c\u0302efcelo, g\u0302i devus draste s\u0302ang\u0302i g\u0302ian nunan agadon."}, {"text_idx": "#000036", "text": ">\u201dLau\u0306 mi la c\u0302efcelo de TEJO devus -tre simple dirite- esti \u201dkrei novajn esperantistojn\u201d, kiel eble plej multe kaj kiel eble plej bonkvalitajn (=bonaj parolantoj).\u201d\n>\u201dLau\u0306 mi la plej grava afero estas la sento de aparteno al komunumo.\u201dGrego restas grego sendepende de kvanto de liaj membroj k havus ghi elitajn rasojn au ne. Nure esperantlingva afero estas sencela. La principo de la esperantismo estas justeco k frateco inter homoj; forigi la muroj, kiuj disigas la homojn! Serchu la vojon al tion \u2013 jen estas celo!"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Mi timas, ke vi komprenas sub \u201desperantismo\u201d pli ol g\u0302i estas.\nJen la difino de esperantismo:"}, {"text_idx": "#000038", "text": "\u201dEsperantismo estas penado disvastigi en la tuta mondo la uzadon de lingvo neu\u0306trale homa, kiu \u2019ne entrudante sin en la internan vivon de la popoloj kaj neniom celante elpus\u0302i la ekzistantajn lingvojn naciajn\u2019, donus al la homoj de malsamaj nacioj la eblon interkomprenig\u0302adi , kiu povus servi kiel paciga lingvo de publikaj institucioj en tiuj landoj, kie diversaj nacioj batalas inter si pri la lingvo, kaj en kiu povus esti publikigataj tiuj verkoj, kiuj havas egalan intereson por c\u0302iuj popoloj.\nC\u0302iu alia ideo au\u030c espero, kiun tiu au\u0306 alia esperantisto ligas al esperantismo (inter alie la tn. \u2019interna ideo\u2019), estos lia afero pure privata, por kiu esperantismo ne respondecas.\u201d"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Mi estas simple scivola: C\u0302u mi rajtas demandi el kiu lando vi estas?"}, {"text_idx": "#000041", "text": "\" La principo de la esperantismo estas justeco k frateco inter homoj\", diris ne mi, chi tion skribis Zamenhof en 1912, k mi konsentas kun li.\nPor kia celo vi demandis min pri mia nuna lando, eble por vi estas interesa mia nacieco? Tiam mia respondo estas:\nLau mia politika-religia konvinko mi estas nek polo, nek ruso, nek hebreo, chi tion skribis ankau Zamenhof.\nPer Deklaracio Zamenhof volis montri al la mondo tute klare la celon E-movado. Tamen projekto, kiun li kunportis al Bulonjo, estis forigita dum la Kongreso k estis anstatauigita per alia teksto. Rezulto \u2014 anstatau ghuste difini celon, decidis vivi tute sen celo \u2014 \u00abtute egale por kiaj celoj li ghin uzas\u00bb. Ironio de sorto. Chu ne? Sed! La Kongreso kreis la Bulonjan Deklaracion, tiel same alia estonta Kongreso povas ja nuligi ghin, kiam esperantistoj ekkonscios la nocon de ghin k alprenos novan kun klare esprimita celo. Chu ne?"}, {"text_idx": "#000044", "text": "La interna ideo jam estis disigita de la lingvo ekde la unua Universala Kongreso per la Bulonja Deklaracio, kiel mi c\u0302i-supre jam menciis.\nS\u0302ajnas, ke vi subskribas la homaranismon de Zamenhof, sed tio estis privata afero de Zamenhof.\nG\u0302uste pro la neu\u0306traleco de la lingvo, ne subtakseblas la fakto, ke \u201dEsperantisto estas nomata c\u0302iu persono, kiu scias kaj uzas la lingvon Esperanto, tute egale por kia celo.\u201d (Deklaracio pri la esenco de Esperantismo)."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Pardonu, se eble mi vin opinias iom naiva au\u0306 ec\u0302 seniluziigas vin, dirante, ke la Esperantistaro estas same kiel la pli granda ekstera mondo. Oni trovas en Esperantujo homoj kun plej malsamaj konvinkoj, religioj kaj ideologioj."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Mi neniel povas kompreni kial vi k multaj aliaj esperantistoj tiel timas demandojn pri justeco inter homoj. Vi defendas vin per Bulonja deklaracio. Ghi estas via shildo. Kial vi ne povas rekte diri, ke justeco timigas vin? Jes, esperantisto povas esti naciisto, shovinisto, malamanto de homoj, se li nur uzas la lingvon Esperanto. Sed ni mem rajtas elekti, el kiuj esperantistoj konsistos nia komunumo, ni rajtas shanghi statuton de asosio k nuligi Bulonjan Deklaracion. Chu ne? Tiuj esperantistoj, kiuj apartenas al nia afero ne per sia kapo, sed per sia koro, tiuj chiam sentos k shatos en Esperanto antau chio ghian internan ideon. Krom la oficiala esenco de la esperantismo, kiu estas esprimita en la Bulonja Deklaracio, esperantismo enhavas ankorau ideon internan, kiu ne estas devigita por chiuj, sed kiun memvole kulturas en si chiuj esperantistoj-idealistoj kredantaj je justeco."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Kara Tauhro, mi amegas idealistojn kaj homojn strebantajn al justeco, al pli bona mondo, vere! Vi nur ne troigu:"}, {"text_idx": "#000048", "text": "\"Mi neniel povas kompreni kial vi k multaj aliaj esperantistoj tiel timas demandojn pri justeco inter homoj\""}, {"text_idx": "#000049", "text": "Tio estas tre stranga aserto. Kial mi timus \"demandojn pri justeco inter homoj\" ?"}, {"text_idx": "#000050", "text": "\"Jes, esperantisto povas esti naciisto, shovinisto, malamanto de homoj\""}, {"text_idx": "#000051", "text": "S\u0302ovinismo kaj malamo estas malbonaj aferoj, sed naciismo ne nepre.\nNaciismo farig\u0302as malbona, kiam g\u0302i farig\u0302as s\u0302ovinisma: La ideo, ke nur la propra kulturo kaj lando bonas.\nSana formo de naciismo povas kunigi homojn en unu lando kaj ne apriore kau\u0306zas malamon al aliaj popoloj kaj kulturoj."}, {"text_idx": "#000053", "text": "\"Sed ni mem rajtas elekti, el kiuj esperantistoj konsistos nia komunumo\""}, {"text_idx": "#000054", "text": "Ne. Absolute ne. Vi rajtas elekti kun kiu vi private interagas, sed neniu rajtas \u2013 au\u0306 ec\u0302 pli bone povas \u2013 dikti, kiu apartenas al la esperanto-komunumo.\nTio simple ne eblas, Esperanto en si mem estas lingvo, kaj krom diktatoroj en siaj landoj, neniu povas dikiti, ke por aparteni al la E-komunumo, homoj devas havi iun difinitan ideologion."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Vi pensas tre ideologie, sed kiel tio praktike devus funkcii?\nEkzemple, mi estas samseksama. Estas katolikaj kaj islamaj organizoj en E-o. Eble \"malamo\" ne estas la g\u0302usta vorto, sed mi mals\u0302atas, malestimas la islamanojn ec\u0302 pli ol la katolikojn.\nTiuj religioj simple ne estas kongruaj kun samseksamo."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Do nun diru al mi, kiel vi solvus tiun problemon?\nVi strebas al justeco. C\u0302u ekz. islamanoj lau\u0306 vi ne apartenu al la E-komunumo, c\u0302ar ili diskriminacias gejojn, ofte samterure kiel en antau\u0306aj tempoj nigruloj diskriminaciig\u0302is?"}, {"text_idx": "#000057", "text": ">\u201dSed ni mem rajtas elekti, el kiuj esperantistoj konsistos nia komunumo\u201d\nNe. Absolute ne. Vi rajtas elekti kun kiu vi private interagas, sed neniu rajtas \u2013 au\u0306 ec\u0302 pli bone povas \u2013 dikti, kiu apartenas al la esperanto-komunumo.\nMi tute ne parolis pri diktado, la asocio povas k rajtas per libera vochdonado shanghi la propran statuton k elekti novan.\nMultaj esperantistoj nun venis al konkludo, ke nur sur la lingva bazo ne eblas konstrui firman asocion, devas esti idea bazo. Sed la ideo devas esti tuthomara.\nRimarku, ke unu fojo en historio de UEA estis epizodo, kiam en statuto de UEA aperis ideaj ghermoj, sed ili estis urghe forigitaj. Mi rememorigu al vi la tekston de statuto de 1947: \u201cUEA deklaras, ke la respekto de la Homaj Rajtoj estas por ghia laboro esenca kondicho, ghia sinteno estas diktata de la ideaj celoj de E-movado\u201d.\nPri nacioj k naciismo, ankau pri religioj mi kun plezuro interparolus kun vi, sed chi tie vershajne ne estas konvena loko por tio."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Dependas de la lokaj cirkonstancoj. C\u0302e UEA fakte estas male. UEA (kaj TEJO) tre sukcese kunlaboras en la UN-sistemo, sed eble iom forgesas la membroflegadon."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Necesas konstati ke la esperantistaro estas tre malbone organizita. C\u0302u revivigi ekzistantan asocion, lasi g\u0302in morti au\u0306 vegeti, au\u0306 fondi novan \u2014 denove, dependas de la lokaj cirkonstancoj. UEA estas la sola organizaj\u0302o pri kiu eblas diri ke g\u0302ia kontinua pluvivado \u2014 en iu ajn formo \u2014 estas nepra."}, {"text_idx": "#000064", "text": "UEA necesas por nia ekstera reprezentig\u0302o kaj tiucele bezonas sufic\u0302e formalan strukturon. Sed kvankam la reprezentig\u0302o mem fartas bone, mankas vizio al kio g\u0302i finfine konduku. Se estus tute klare kion Esperanto bezonas hodiau\u0306 krom la reprezentig\u0302o mem, ni baldau\u0306 havus (g\u0302enerale, ne nur efemere en \"novaj\" Esperantolandoj) la entuziasmon kiu necesas por vigligi la asocian kaj eksterasocian vivojn kaj interkonekti ilin."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Stanislav mencias \"Black Lives Matter\" kiel sukcesegan movadon sen centra organizo. Nigruloj en Usono scias precize kaj konkrete kiajn aktualajn sociajn s\u0302ang\u0302ojn ili deziras, kaj multaj simpatias kun ili. Ankau\u0306 Esperanto g\u0302uas multe da simpatio en la mondo, sed kiajn precizajn, konkretajn kaj aktualajn dezirojn pri la socia evoluo havas la esperantistaro de la mondo g\u0302uste nun? Se iu povas difini tiujn dezirojn, UEA estas eminente kvalifikita por reprezenti ilin."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Miaopinie, forta, centra rolo de UEA estas tamen dezirinda, sed nuntempe tio ne estas la kazo. G\u0302i estas organizo aktive malkonstruata \u2013 fare de la du lastaj estraroj speciale, kaj la komitato rigardas kaj lasas okazi."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Kial? Esperanto estas lingvo kiel c\u0302iu alia...eble ILEI povas reprezenti la lingvon, sed UEA ne necesas por tio."}, {"text_idx": "#000072", "text": "\u201dSed kvankam la reprezentig\u0302o mem fartas bone\u201d"}, {"text_idx": "#000074", "text": "\u201dSe estus tute klare kion Esperanto bezonas hodiau\u0306 krom la reprezentig\u0302o mem\u201d"}, {"text_idx": "#000079", "text": ">c\u0302iuj sciencaj esploroj en Esperanto au\u0306 Esperanta Televido estas revoj nun ne realigeblaj."}, {"text_idx": "#000091", "text": "Vershajne vi ne tiel atente tralegis mian komenton, vi pravas chi tio estas malnova ideo. Chi tio estas pensoj de Zamenhof."}, {"text_idx": "#000094", "text": "Kabe? \u2013 Denove nur revoj el frua periodo! Ni vivas en 21-a jarcento, kie multaj Esperantistoj evidente ne alvenis."}, {"text_idx": "#000095", "text": "Kion alportis ghi? Nur plagojn k la forgesadon pri homaj rajtoj. Chu vi serjoze pensas, ke intereto solvos chiujn problemojn? Vivi en nuna tempo tute ne signifas esti Homo, povas en moderna mondo resti barbaro. Chiuj malnovaj demandoj restis, ech farighis pli akraj. Chu ne?"}, {"text_idx": "#000096", "text": "Finfine s\u0302ajnas aperi pli-malpli serioza diskuto koncenre demandon, kernan por hodiau\u0306a ekzistado de la E-komunumo. Tio g\u0302ojigas min. Notindas, ke en pli fruaj komentoj oni jam eldiris konsiderojn, esploro de kiuj povas venigi nin al g\u0302ustaj konkludoj."}, {"text_idx": "#000098", "text": "Kiajn do komunajn celojn havas nun tiuj, kiuj uzas Esperanton? Ajnaj tradiciaj variantoj \u2014 \"plibonigi la mondon\", \"atingi internacian komprenadon\", ec\u0302 ne parolante pri la Fina Venko \u2014 aspektas tro nebulaj kaj malprobablaj; apenau\u0306 ili povas stimuli al laboro celkonscia kaj skrupula. Dum tuta nia historio ni nur \"semas kaj semas konstante\", kaj c\u0302io, kion ni povas observi, estas, ke \"cent semoj perdig\u0302as, mil semoj perdig\u0302as\"."}, {"text_idx": "#000101", "text": "Tio, pri kio mi parolas, estas konata jam delonge \u2014 en bros\u0302uro \"\u0424\u0430\u043a\u0442\u044b \u0438 \u043a\u0440\u0430\u0442\u043a\u0438\u0435 \u0441\u0432\u0435\u0434\u0435\u043d\u0438\u044f \u043e\u0431 \u044d\u0441\u043f\u0435\u0440\u0430\u043d\u0442\u043e\" (\"Faktoj kaj mallongaj sciigoj pri Esperanto\") de Nikolao Gudskov, lau\u0306 kiu mi antau\u0306 dudek jaroj komencis lerni la lingvon, estis priskribita skemo de uzado de Esperanto en rolo de pontolingvo (g\u0302i ec\u0302 estis ilustrita). Do la rimedo haveblas, bezonatas nur volo apliki g\u0302in."}, {"text_idx": "#000102", "text": "\"Do oni povas esperantumi malpli koste \u2013 necesas nur bone koni la anglan.\""}, {"text_idx": "#000105", "text": "Mi volas pli klare resumi mian vidpunkton pri la temo de la diskuto."}, {"text_idx": "#000118", "text": "Alig\u0302i al 400 aliaj abonantoj"}]