[{"text_idx": "#000005", "text": "Dokumenta filmo el Tajvano prezentas forgesitan historion de vjetnama rifug\u0302ejo en la 1970-aj jaroj"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Ekrankopio el la dokumenta filmo \u201cNekonata tendaro\u201d fare de la Tajvana Jutuba kanalo \u516c\u8996\u7d9c\u5408."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Kvankam hodiau\u0306 en Tajvano [eo] plu mankas leg\u0302o pri azilo, g\u0302i ne c\u0302iam estis indiferenta al rifug\u0302intoj. En la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj g\u0302i akceptis ondon de rifug\u0302intoj el Vjetnamio, kiel tion montras nova dokumenta filmo \u201c\u5f7c\u5cb8\u4ed6\u65b9\u201d [Nekonata tendaro]."}, {"text_idx": "#000008", "text": "La filmo, premiere prezentita en la angla en Tajpejo [eo] fine de aprilo, malkovris malmulte konatan aspekton de la Tajvana historio: la insula s\u0302tato gastigis rifug\u0302ejon de vjetnamaj boatuloj de 1977 g\u0302is 1988."}, {"text_idx": "#000009", "text": "\u201cNekonata tendaro\u201d (c\u0302ine: \u5f7c\u5cb8\u4ed6\u65b9) estis farita de la Tajvana PTS kaj rakontas la historion de pli ol 2 000 vjetnamaj boatuloj, kiuj sukcesis navigacii al Tajvano sur 51 boatoj de junio 1977 g\u0302is 1988. Ili ricevis azilon en du apartaj tendaroj en la Penghuaj insuloj [eo], sudokcidenta parto de Tajvano. En 1977\u20131988 tiu c\u0302i komunumo kreskis c\u0302ar beboj naskig\u0302is en la tendaroj."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Unu el personoj de tiu c\u0302i filmo estas Liu Chihsiung (ankau\u0306 nomata Asio), produktanto de dokumentaj filmoj el Tajvano, kiu dedic\u0302is preskau\u0306 tridek jarojn de sia vivo al tiu c\u0302i temo. Lia historio komencig\u0302is antau\u0306 jardekoj kiam Asio, servinta kiel soldato sur la Penghuoj meze de la 1990-aj jaroj, eksciis pli pri la tendaroj antau\u0306 ol iliaj barakoj estis detruitaj en 2003. Kune kun sia frato, li finfine filmis la konstruaj\u0302ojn, poste dau\u0306rigis esploradon en arh\u0302ivoj kaj Interreto, serc\u0302ante informojn pri la tendaroj, iliaj eksaj log\u0302antoj kaj iliaj parencoj kiuj nun log\u0302as dise tra la mondo. La tendaroj estis fermitaj en 1988, c\u0302ar iliaj log\u0302antoj ricevis permeson resti en Tajvano, se ili povis pruvi sian devenon de etnaj c\u0302inoj; au\u0306 ili ricevis s\u0302ancon setlig\u0302i konstante en aliaj lokoj, plejparte en Nordameriko kaj Eu\u0306ropo."}, {"text_idx": "#000011", "text": "La filmo de PTS montras kortus\u0302an scenon, en kiu iuj el la homoj naskig\u0302intaj en la tendaroj, revenas al la Penghuoj. Ili klarigas ke revenante al tiu c\u0302i loko, ili pli proksime rigardas siajn identecon kaj familian historion. En la tago de la anglalingva premiero la 30-an de aprilo unu spektantino ekstaris kaj klarigis ke s\u0302i venis el Usono kaj estas filino de rifug\u0302into el la tendaro."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Kadre de tiu c\u0302i aktivado, Asio establis neregistaran organizaj\u0302on por konservi la memoron pri tiu c\u0302i malmulte konata historio, la Chiangmei Rifug\u0302intan Arh\u0302ivan Asocion (angle: Chiangmei Refugee Archive Association, do CRAA), kiu helpas kolekti monon por estontaj arh\u0302iva kaj la nuntempa filma laboroj."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Efektive Asio estas ankorau\u0306 en la komenco de sia filma projekto, dau\u0306ranta lian tutan vivon. Kiel li klarigas en intervjuo al Global Voices, farita en lia oficejo en Tajpejo en miksaj\u0302o de la angla kaj c\u0302ina, krom la televida filmo li nun laboras pri nova dokumenta filma trilogio, kaj samtempe pri libro kiu detale prezentos la historion."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Mi fakte ne povas klarigi, c\u0302ar origine mi havis neniun rilaton al Sud-Orienta Azio au\u0306 rifug\u0302intoj. Kiel studento mi publikigis subteran universitatan gazeton, c\u0302ar ni ankorau\u0306 vivis sub militleg\u0302o. Kiam mi devis servi en la armeo en 1994\u20131996, oni nomumis min help-redatoro de la armea gazeto, konsiderante mian pasintecon. Tio estis tempo kiam mi song\u0302is ke juna virino en Kambog\u0302o, vers\u0302ajne viktimo de la tendaroj de Rug\u0302aj H\u0302meroj, alparolis min kaj diris angle: \u201cC\u0302u vi iam estis c\u0302i tie?\u201d Mi havis du song\u0302ojn rilatajn al tiu c\u0302i historio, la lasta okazis en 2003."}, {"text_idx": "#000018", "text": "S\u0302ajnas ke eksterlandanoj pli interesig\u0302as pri tiu c\u0302i temo ol tajvananoj. Kvankam Tajvano historie estas frontlinio, akceptinta rifug\u0302intojn kiuj fug\u0302is de la c\u0302eftera C\u0302inio. Samtempe plejparto de tajvananoj opinias ke ili estas pli superaj rilate homojn el Sud-Orienta Azio. Sekve de tio nia c\u0302ina-vjetnama komunumo estas vere silentema en Tajvano kaj ne au\u0306digas sian voc\u0302on. Ni havas signifan komunumon de vjetnamoj, venintaj por labori kaj kadre de geedzecoj, plejparte post kiam Vjetnamio lanc\u0302is la reformpolitikon \u0110o\u0302\u0309i Mo\u031b\u0301i, kio kongruis kun la tempo kiam Tajvano s\u0302ang\u0302is sian politikon kaj finis militleg\u0302on."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Post la armeo, Assio laboris kiel j\u0302urnalisto kaj finfine lernis esti reg\u0302isoro kaj kameraisto. Samtempe li laboris kiel busa s\u0302oforo por kovri siajn vivelspezojn kaj jam estis preta forlasi la kinon, kompreninte kiom malfacilas esti faranto de dokumentaj filmoj en Tajvano. Sed en 2012 li revenis al tiu c\u0302i projekto post renkonti homojn, kiuj havis rektan rilaton al la administrado de la tendaroj."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Tiu c\u0302i procezo ebligis al mi revizii mian infanag\u0302on kaj adoleskon, kiu finig\u0302is en 1988. Sed plej grave estas ke tiu c\u0302i projekto faris min malpli soleca. La internacia komunumo ignoras Tajvanon kaj rifuzas agnoski g\u0302in. Nun, post kiam mi faris tiun c\u0302i laboron kaj la trilogio pretas esti prezentita, mi sentas konekton al Sud-Orienta Azio. Tio faris min pli kompleta persono."}, {"text_idx": "#000022", "text": "La komplika historio de Tajvana-Vjetnamaj rilatoj"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Vjetnamio kaj Tajvano havas komplikan historion, c\u0302ar Tajpejo, kiu ekde la mezo de la 1940-aj jaroj estis regata de la kontrau\u0306komunista Kuomintango, evoluigis proksimajn rilatojn kun Sud-Vjetnamio, kiu estis batalanta kontrau\u0306 la komunista Nord-Vjetnamio kun subteno de Usono g\u0302is 1975, kiam Sajgono falis kaj la lando estis reunuigita sub la komunista regado."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Vjetnamio c\u0302iam havis signifan komunumon de etnaj c\u0302inoj, venintaj de la c\u0302eftera C\u0302inio, sed ankau\u0306 de Tajvano kaj aliaj centroj de la c\u0302ina diasporo. Krome multaj tajvananoj migris al Sud-Vjetnamio meze de la 1950-aj jaroj, kiam Sud-Vjetnamio establis diplomatiajn rilatojn kun Tajvano en 1955. Sudvjetnamaj studentoj ankau\u0306 venis al Tajvano por studi, kaj Tajpejo provizis teknikan kaj militan helpon al Sajgono, dum ambau\u0306 landoj inters\u0302ang\u0302is multajn vizitojn de s\u0302tatoficistoj. Rimarkindas ke tuj antau\u0306 la falo de Sajgono en 1975, ankau\u0306 konata kiel liberigo de Sajgono, la sudvjetnama prezidento fug\u0302is al Tajvano, kie lia frato servis kiel ambasadoro."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Post longa periodo de frostigitaj rilatoj, Tajpejo kaj Hanojo komencis evoluigi ekonomiajn rilatojn fine de la 1980-aj jaroj. Hodiau\u0306 estas pli ol 200 000 vjetnamaj gastlaboristoj en Tajvano kaj multaj tajvananoj vojag\u0302as al Vjetnamio kiel turistoj."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Ardaj debatoj en Tajvano pri la manko de azilo-leg\u0302o"}, {"text_idx": "#000027", "text": "La historio de la vjetnamaj rifug\u0302ejoj estas plejparte nekonata en Tajvano, c\u0302ar g\u0302is nun la lando ne havas azilo-leg\u0302on kaj ne akceptas oficiale rifug\u0302intojn. Tio okazas c\u0302efe pro proksimeco de Tajvano al la Popola Respubliko C\u0302inio kiu havas log\u0302antaron je 1,3 miliardoj da homoj, multaj el kiuj povus peti politikan azilon se ili ekhavus tian s\u0302ancon."}, {"text_idx": "#000028", "text": "La temo ig\u0302is ec\u0302 pli tabuita post la fifama incidento, dum kiu almenau\u0306 19 boatuloj venintaj el Vjetnamio estis mortpafitaj de la Tajvana armeo en 1987. La memoro pri tiu c\u0302i kazo plu vivas, kiel tion montris lasta raporto de la tajvana registaro, publikigita en 2022."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Hodiau\u0306 la debato pri la manko de azilo-leg\u0302o ekflamis denove pro du kialoj: unue, c\u0302ar UN ne agnoskas Tajvanon, kvankam g\u0302i estas komplete sendependa s\u0302tato, kaj due, pro lastatempa provo de multaj honkonganoj eskapi politikajn reprezaliojn de Pekino sekure fug\u0302ante al Tajvano, la lasta libera haveno en c\u0302inlingva s\u0302tato."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Kiel klarigas jena artikolo de Taipei Times, dum tajvanaj leg\u0302ofarantoj plu rezistas, publika opinio s\u0302ajne pretas al s\u0302ang\u0302oj de la leg\u0302aro:"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Konsiderante potencialajn mekanismojn de azilo en Tajvano, iom pli da homoj akceptis ol malakceptis aprobon de iuspeca rifug\u0302inta akto (ne gravas, c\u0302u g\u0302i inkludos civitanojn de C\u0302inio au\u0306 ne), dum plejparto de la homoj ne havas opinion pri tiu c\u0302i afero \u2014 kio spegulas la mankon de diskutoj en la tajvana socio. [...] Aliflanke, 50% opinias ke akcepto de tia leg\u0302o povus substreki homrajtajn valorojn de Tajvano kaj la diferencojn inter Tajvano kaj C\u0302inio."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Plej novaj artikoloj pri Orienta Azio"}, {"text_idx": "#000034", "text": "La kau\u0306zoj de estig\u0302o de la mito pri la kantona kiel pli au\u0306tentika c\u0302ina lingvo"}, {"text_idx": "#000035", "text": "C\u0302u Tajvano estas neagnoskita lando?"}, {"text_idx": "#000036", "text": "La historioj de koreoj en Kirgizio, konvertig\u0302intaj al islamo"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Rusiaj diplomatoj reagas al nova lingvoleg\u0302o en Kirgizio, revenigante kolonian pasintecon"}]