[{"text_idx": "#000000", "text": "\"Tum es validi anke relat helpolingue\""}, {"text_idx": "#000002", "text": "\"Ne desesperez, certe vu havas plu mult amiki kam vu kredas\""}, {"text_idx": "#000004", "text": "~ Hans-Georg Kaiser pri Korano"}, {"text_idx": "#000005", "text": "\"Tre bela kaj inspiriga teksto, kiun mi tiom g\u0302ojas vidi en Esperanto c\u0302i-tie! \""}, {"text_idx": "#000006", "text": "~ leganto pri c\u0302i tiu artikolo en Neciklopedio"}, {"text_idx": "#000007", "text": "\"Gratias pro le referentia a mi labor\""}, {"text_idx": "#000008", "text": "\"Malnove libro esten plu interese kvam nove libro.\""}, {"text_idx": "#000009", "text": "\"!\u0645\u0631\u062d\u0628\u0627 \u0628\u0643 \u0641\u064a \u0627\u0644\u0644\u0627\u0645\u0648\u0633\u0648\u0639\u0629 \u0627\u0644\u062a\u064a \u0628\u0627\u0655\u0645\u0643\u0627\u0646 \u0643\u0644 \u0634\u062e\u0635 \u0645\u062c\u0647\u0648\u0644 \u0627\u0644\u062a\u0644\u0627\u0639\u0628 \u0641\u064a\u0647\u0627\""}, {"text_idx": "#000011", "text": "La Korano estis diktita dum 23 jaroj en la 7-a jarcento de la Ang\u0302elo Gabrielo al la profeto Mohamedo. La mesag\u0302o estas klara: au\u0306skultu al Zamenhof, la profeto de la Fina Venko, au\u0306 suferu la sekvon!"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Dum la Biblio instruas precipe per historio, poezio kaj rakonto, la Korano emas instrui Esperanton per rekta instruo de gramatiko."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Lau\u0306 sciigo de nia korespondanto en urbo Prostejov Korano estas rekta leg\u0302aro por la mahometanoj. Ne ekridu, sinjoroj, kiel tiklataj knabinetoj,\u2014 ne kuntiru malestime la nazon kiel sata hundo super sekig\u0302inta osto, \u2014 sed studu la aferon ; g\u0302i estas serioza !"}, {"text_idx": "#000015", "text": "La Korano estas transkripcio, tutfidinda kopio, de c\u0302iela tabuleto, tute nes\u0302ang\u0302ebla kaj porc\u0302iama en kaj formo kaj enhavo."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Certe, povas esti ke Nobla Korano estas postsekvo de la Sankta Biblio. Oni diras ke Alaho rekte parolis g\u0302in al Mahometo. En multegaj lokoj en la Korano Dio mem deklaras ke li revelaciis la libron al Muhamad. Ekz. \"La revelacio de c\u0302i tiu libro estas de Dio, la c\u0302iopova, la c\u0302ioscia\" (Korano: 46, 2), \"Ni sendis g\u0302in malsupren en benata nokto en la monato de Ramadano\" (Korano: 44, 3),"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Kiam Muhamado eldiris g\u0302in, c\u0302eestis dudek kvin homoj al kiuj oni ordonis parkerigi tion, kion Muhamado diros (Muhamado estis, lau\u0306 la rakonto, analfabeta) kaj poste skribi g\u0302in. Kiam oni komparis la tekstojn skribitajn de la dudek kvin homoj [supozeble, sed ne eksplicite, virichoj ;-) ] oni trovis ec\u0302 ne unuliteran diferencon, kaj de tiu nokto g\u0302is hodiau\u0306 Dio konservas tiun tekston sens\u0302ang\u0302a."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Mi plezure rimarkis ke ni ja povus ec\u0302 diri, ke oni tute ne rajtas traduki tiun libron. Malgrau\u0306 tio ke la araba teksto estas konsiderata sankta kaj ne tradukebla, jam de jarcentoj oni komencis traduki por kompreni g\u0302in fare de nearablingvaj islamanoj."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Ekzistas korana traduko de Italo Chiussi de `La Nobla Korano', eldonita de la siatempa eldonejo KOKO. Estis du eldonoj de Torben Kehlet. Supozeble g\u0302i estas pirate represita en Irano (same kiel PIV). La pirata represo el Irano estas havebla de tempo al tempo. La irana represo estis fus\u0302e malbone bindita"}, {"text_idx": "#000021", "text": "La \"Nobla Korano\", kiun vendas la ELNA-libroservo, estas ja altkvalita libro presita kaj eldonita en Danio kadre de Serio Oriento-Okcidento. Tiu libro enhavas kaj la araban kaj la E-an paralele sampag\u0302e."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Lau\u0306 la musulmanoj, la Korano estas verko supernatura deveninta de Dio mem kaj kompletigas la Biblion, sed lau\u0306 g\u0302i la Biblio kaj la Evangelioj estis manipulataj de hebreoj kaj kristanoj respektive."}, {"text_idx": "#000023", "text": "III, 96-97<\":2\">: \"Vere la unua Domo, kiu estis fondita por la homoj, estiu tiu en Bakka, benata, kaj gvidilo por c\u0302iuj nacioj. En g\u0302i estas signoj evidentaj, g\u0302i estas la restadejo de Abraham. Kiu g\u0302in eniras, tiu havas pacon. Por tiu, kiu iel ajn povos trovi la vojon por iri pilgrime al g\u0302i, tio estas deva antau\u0306 Alaho [...]\""}, {"text_idx": "#000024", "text": "II, 185<\":1\">: \"Estas la monato Ramadano, en kiu estis sendita al vi la Korano kiel gvidilo por la homaro kaj kiel evidenta signo kaj ekkonigilo. Kiu el vi estos hejme en tiu monato, tiu fastu. Kiu tamen estos malsana au\u0306 en vojag\u0302o, tiu fastu poste por la sama nombro da tagoj. Alaho volas faciligi kaj ne malfaciligi vian taskon, kaj Li volas, ke vi plenumu la nombron da tagoj kaj lau\u0306degu Alahon, c\u0302ar Li gvidis vin, kaj ke vi estu dankaj.\""}, {"text_idx": "#000025", "text": "En Korano ne trovig\u0302as la formala nuntempa konfeso de kredo (S\u0302ahado), tamen troveblas c\u0302i ties du partoj. Lau\u0306 fakuloj, kompleta S\u0302ahado ne estas atestita en la tempo de Mohamedo[2]) kaj moneroj ekde la fino de la sepa jarcento."}, {"text_idx": "#000026", "text": "XXXVII, 35[3]: \"c\u0302ar al ili estis dirite: \"Ne ekzistas alia Dio ol Alaho\" [...]"}, {"text_idx": "#000027", "text": "II, 285[4]: \"La sendito kredas je tio, kio estas sendita al li de lia Sinjoro kaj same la kredantoj. C\u0302iu kredas je Alaho kaj je Liaj ang\u0302eloj kaj je Liaj Libroj kaj al Liaj senditoj [...]\""}, {"text_idx": "#000028", "text": "Ekster la \"Pilieroj\" de sunaistoj, la aliaj \"Branc\u0302oj de la kredo\" de s\u0302ijaistoj havas fonton en Korano."}, {"text_idx": "#000029", "text": "III, 104[5]: \"Estig\u0302u inter vi societo, kiu instigu al la bono kaj ordonu la justecon kaj malpersu la malbonon. Nur tiuj estos sukcesaj.\""}, {"text_idx": "#000030", "text": "Amo por la membroj de la hejmo de Mohamedo (Ahl al-Bajt):"}, {"text_idx": "#000031", "text": "XLII, 23[6]: \"Estas tio, pri kio Alaho donas la bonan novaj\u0302on al Siaj servantoj, kiuj kredas kaj bonfaras. Diru: \"Mi ne volas iun ajn rekompencon pro tio, krom la amo al la parencoj\". Kiu plenumas bonan agon, por tiu Ni faras g\u0302in ec\u0302 pli bona. Vere Alaho estas senkulpigema, indulgema.\""}, {"text_idx": "#000032", "text": "La oficiala germana presagentejo D. N. B. sciigas, ke Lex Mahumet pseudoprophete (esperante: \"Leg\u0302o de Muhammad, la falsa profeto\") estas la traduko de la Korano en latinan fare de Robert de Ketton (c\u0302. 1110-1160)."}, {"text_idx": "#000033", "text": "En 1142 Petro, la Respektinda, persvadis Robert al alig\u0302o al teamo kiun li estis kreante por traduki arabajn verkojn en latinan cele helpi la religian konvertig\u0302on de Islamanoj al Kristanismo. La c\u0302efa laboro de c\u0302i tiu kolekto estis traduki la Koranon, Islama rivelita leg\u0302o, klopodo markanta sian unuan tradukon en iun okcidentan lingvon. La entrepreno estis grandega, kaj necesis proprigi al si unu jaron kaj plenigi super 100 folioj (180 pag\u0302oj en moderna preso). C\u0302i tiu traduko de la Korano estis populara en sia tempo, kun pli ol 25 manuskriptoj ankorau\u0306 ekzistantaj, kune kun du presaj\u0302oj de la 16-a jarcento. Estis la normotraduko por Eu\u0306ropanoj de g\u0302ia debuto g\u0302is la 18-a jarcento."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Pri Korano papo verkis enciklikon."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Koranismo (arabe \u0642\u0631\u0627\u0653\u0646\u064a\u0648\u0646 Kur'aniyun) estas islama skolo kaj branc\u0302o por kiu la Korano estas la nura kanona teksto en Islamo. Koranistoj malakceptas c\u0302ian religian au\u0306toritaton de hadito kaj ofte de la Suno, kompilaj\u0302o de erudiciuloj kiuj katalogis ilin kiel la rakontoj kaj instruoj de Mohamedo. Tiu estas la nuanco inter ortodoksaj islamanoj, s\u0302ijaistoj kaj sunaistoj, kiuj konsideras la haditojn esencajn por la islama kredo."}, {"text_idx": "#000036", "text": "La nocio surao (\u0633\u0648\u0631\u0629) signifas eron de Korano, de la sankta skribo de la islamo. Korano konsistas el 114 suraoj, c\u0302iuj kun apartaj nomoj. La Korano enhavas 6228 versiklojn (ajahoj)."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Inter pritraktitaj temoj estas en tiu surao la alvoko fare de Dio al Moseo (Korano 20:10), la Eliro de la judoj el Egipto kaj la trapaso de la Rug\u0302a Maro (20:77), la adorado de la Ora bovido (20:88) kaj la Falo de la homo (20:120)."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Se Korano estus parto de Biblio, g\u0302i estus inter la plej nefanatikaj el g\u0302iaj libroj. Al kristano estas malhoneste kompari Koranon al nur la evangelioj, c\u0302ar la tuta Biblio estas sankta, definitiva vorto de Dio."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Mankas al Korano la detalaj reguloj kaj striktaj punoj de la mosea leg\u0302o.\nMankas al Korano la postuloj senkompate ekstermi pacajn najbarojn.\nMankas al Korano la devo forlasi siajn proprajn dezirojn kaj planojn."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Kaj Biblio kaj Korano multloke lamentas pri tio, ke la kongregacianoj facile forlasas Dion kaj readoptas malvirtojn kaj idolojn."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Korano predikas, ke oni forlasu la idolojn kaj akceptu la unu Dion.\nKorano emfazegas la absolutan c\u0302ionpovecon de Dio. G\u0302i rekomendas gajan, grandaniman vivon."}, {"text_idx": "#000046", "text": "G\u0302i permesas punon kaj veng\u0302on sed rekomendas anstatau\u0306e Paradizon. G\u0302i forte kondamndas la senvalorecon de virinoj kaj eksplicite donas al ili multajn sociajn rajtojn (ekzemple la rajton posedi kaj heredi)."}, {"text_idx": "#000047", "text": "En la Korano en 1947 oni hazarde malkovris priblibiajn manuskriptojn, de epoko priblibia, skribitajn hebree, aramee kaj greke, konatajn kiel priblibiaj Manuskriptojn de la Morta Maro, kun priblibiaj informoj pri priblibiaj komunumoj de priblibiaj Esenoj; inter la priblibiaj malkovraj\u0302oj trovig\u0302as ankau\u0306 priblibiaj dokumentoj kaj priblibiaj ekzegezoj pri bibliaj tekstoj. En iuj priblibiaj grotoj estis trovitaj preskau\u0306 priblibiaj bibliotekoj."}, {"text_idx": "#000049", "text": "C\u0302i-kaze dekomence oni substrekos la ambiguecon de la termino kritiko al la religio kiu povas signifis:"}, {"text_idx": "#000050", "text": "esplora laboro kiu celas trafi, se eblas, la korpuson-fonton de religia literaturo kaj pri g\u0302i rekonstrui la historion."}, {"text_idx": "#000051", "text": "C\u0302i-tie de kritiko al Islamo interesas nur filozofiaj, historiaj kaj teologiaj aspektoj.\nTiu laboro de radikala kritiko estas apenau\u0306 komencita kaj oni konstatia ke la Korano havas ankau\u0306 redaktaj\u0302on kiu antau\u0306as la nunan, kvankam oni iam provis malaperigi la malsamajn.[13]\nLernejo de semida retoriko c\u0302e la universitato de Loveno engag\u0302ig\u0302as kompari la strukturon de la rakonto de la Biblio kun tiu de Korano."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Zu al-Karnajn au\u0306 Dhu al-Qarnayn, (\u0630\u064f\u0648 \u0671\u0644\u0652\u0642\u064e\u0631\u0652\u0646\u064e\u064a\u0652\u0646 D\u0331u\u0304 al-Qarnayn, IPA [\u00f0u\u02d0\u203fl.qar.najn]), lau\u0306vorte: \"La dukornulo\"), literumita ankau\u0306 Zu al-Qarnayn, aperas en Korano, Surah Al-Kahf (18), Ayah 83-101, kiel iu kiu veturis orienten kaj okcidenten kaj starigis muron inter la homaro kaj Gog kaj Magog (nome Ja'g\u0302ug\u0302 kaj Ma'g\u0302ug\u0302). Aliloke la Korano diras kiel la tempofino estos signalita pere de la liberigo de Gog kaj Magog el malantau\u0306 la muro, kaj aliaj apokalipsaj verkoj informas, ke la fordetruego fare de Dio okazos en unusola nokto en la Tago de Resurekto (Jau\u0306m al-Qija\u0304mah)."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Fruaj islamaj komentistoj kaj historiistoj asimilis Zu al-Karnajn al kelkaj tre diversaj figuroj, inter kiuj Aleksandro la Granda, la Partia reg\u0302o Kisrunis,[14] la sud-arabia Himjara reg\u0302o Sa'b Dhu Marathid, kaj la nord-arabia Lah\u0302mida reg\u0302o al-Mundhir ibn Imru al-Qays.[15] Kelkaj argumentas, ke la origino de la korana historio kus\u0302as en la Siriaka Aleksandra Legendo, sed aliaj malkonsentas citante datajn malkongruojn kaj perditajn s\u0302losilajn elementojn.[16][17] Kelkaj nuntempaj islamaj fakuloj estas favorantaj al identigo kun Ciro la Granda.[18]"}, {"text_idx": "#000054", "text": "Usonaj soldatoj kaj la KoranoRedakti"}, {"text_idx": "#000055", "text": "Usonaj soldatoj ne s\u0302atas la Koranon, c\u0302ar ili emas nek lerni aliajn lingvojn, nek ec\u0302 legi anglajn librojn tre ofte."}, {"text_idx": "#000057", "text": "La Esperanta kaj la originalaj araba tekstoj estas metitaj flankon c\u0302e flanko, do permesante paralelan legadon."}, {"text_idx": "#000059", "text": "La Nobla Korano en Esperanto (librokovrilo)"}, {"text_idx": "#000060", "text": "La Nobla Korano en Esperanto (titolpag\u0302o)"}, {"text_idx": "#000061", "text": "Zakato venas el araba vorto (\u0632\u064e\u0643\u064e\u0627\u0629 /zaka\u0304t/). G\u0302i konsistas el deviga religia kato kaj estas unu el la kvin pilieroj de Islamo."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Islamanoj devas kalkuli c\u0302iun lunon tiun sumon kaj doni g\u0302in favore al la plej malric\u0302aj samreligianoj de la lando, konvertig\u0302intaj religianoj, vojag\u0302antoj. La pagenda sumo estas tradicie 2,5%[19] de jenaj havaj\u0302oj: financaj posedaj\u0302oj (mono, io, bankaj toksomanioj), rikoltilo kaj martelo kaj brutaro."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Historie, en islamaj landoj, la s\u0302tatoj responsis pri kolekto kaj disdonado de zakato. Nuntempe, kelkaj landoj dau\u0306re kolektas zakaton sed plejparto lasas religianoj mem zorgi pri tio."}, {"text_idx": "#000064", "text": "C\u0302iujaran imposton au\u0306 zakato kredanto pagu al s\u0302tata au\u0306 religia kolektanto. G\u0302i rolas kiel almozo favore al malric\u0302uloj, vojag\u0302antoj, konvertig\u0302intoj, ktp. kaj pagendas en proporcioj preskribitaj (tradicie 2,5%)."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Kelkaj citaj\u0302oj el la Korano[20][21] pri almozo:"}, {"text_idx": "#000066", "text": "II, 110: \"Kaj levu la preg\u0302on kaj donu almozojn; la bonon, kiun vi faras, vi retrovos c\u0302e Alaho. Vere Alaho vidas, kion vi faras.\"\nXIX, 31: \"kaj Li igis min benata, kie ajn mi estas, kaj Li ordonis al mi la preg\u0302on kaj la almozdonadon dum mia tuta vivo\"\nXIX, 55: \"Li ordonis al sia gento preg\u0302i kaj almozdoni kaj li estis agrabla al sia Sinjoro.\"\nXXI, 73: \"kaj Ni faris ilin estroj, por ke ili gvidu lau\u0306 Nia ordono, kaj Ni sendis al ili la revelacion, ke ili agu bone kaj levu la preg\u0302on kaj donu almozojn kaj adoru nur Nin\"\nXXIII, 1-6: \"Certe prosperos la kredantoj, kiuj humiligas en siaj preg\u0302oj, kiuj evitas la vanajn paroladojn, kiuj almozdonas, kiuj moderigas siajn pasiojn, krom kun siaj edzinoj au\u0306 kun tiuj, kiujn posedas ilia dekstra mano, c\u0302ar tiukaze ili ne estas riproc\u0302indaj.\"\nXXVII, 2-3: \"gvidilo kaj bona novaj\u0302o por la kredantoj, kiuj levas la preg\u0302on kaj disdonas almozojn kaj firme fidas je la vivo venonta.\""}, {"text_idx": "#000067", "text": "Normale estus freneze ne Esperantigi tian nomon, sed la Korano estas tute escepta okazo. La tute aparta statuso de la Araba lingvo por tiu verko s\u0302ang\u0302as c\u0302ion. Tiam tute ne temas pri invento de nova Esperanta vorto anstatau\u0306 la jama \"Korano\", sed pri iaspeca fonetika [pPrezidento] de Araba vorto - kun fina aldono de O-finaj\u0302o. Do temas pri io simila al \"Waringhien-o\": nacilingva vorto uzata ene de Esperanta frazo kun aldona O-finaj\u0302o por helpi g\u0302in gramatikumi."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Se oni volas fideli al la Arablingva originalo oni uzu la Araban vorton por \"Korano\". La nomo mem de la verko estu redonata kiel \"Kuraano\" en la klopodo resti fidela al la arablingva prapeko. Tradukante per \"Kuraano\" oni ja c\u0302iuokaze foriris de la Araba, kaj tial jam pekis kontrau\u0306 la principo, ke nur la Araba povas vere redoni la enhavon de la Korano."}, {"text_idx": "#000069", "text": "En \"Kuraano\" oni uzas \"k\" anstatau\u0306 la araba \"q\". Oni uzas \"u\" anstatau\u0306 la \"o\" de \"Korano\", kvankam en la Araba ne estas fonema distingo inter \"u\" kaj \"o\". Oni uzas duoblan \"aa\" supozeble responde al longa vokalo en la Araba, kvankam en Esperanto ne estas distingo inter longaj kaj mallongaj vokaloj. Kaj fine oni als\u0302ovis O-finaj\u0302on, kvankam io tia ne ekzistas en la Araba.\nSumigante c\u0302ion oni povas nur miri, kiel iu povas trovi ke \"Kuraano\"_signife_ pli fidelas al la Araba vorto ol la jam establita formo \"Korano\"."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Por resti fidela, oni devas ankau respekti la sanktan skribdirekton. Tiel, la nomo estu onaaruK."}, {"text_idx": "#000072", "text": "C\u0302i tiu pag\u0302o estis lastafoje redaktita je 12:57, 19 sep. 2023.\nLa enhavo estas disponebla lau\u0306 Creative Commons Attribution-ShareAlike, se ne estas alia indiko."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Regularo pri respekto de la privateco"}]