[{"text_idx": "#000004", "text": "Metiista arto malantau\u0306 la kradoj: en Albanio, malliberulinoj kreas akcesoraj\u0302ojn \u201cMade in prison\u201d"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Unu el la produktoj manfaritaj de la malliberulinoj, kadre de la albana projekto Made in Prison. Foto: madeinprison.al, uzata kun permeso"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Made in Prison [albana, mallongige sq] estas retejo, kiu vendas aj\u0302ojn kreitajn de virinoj trovig\u0302antaj en la malliberejo Ali Demi de Tirano [eo], la sola prizono por virinoj de tiu c\u0302i balkana lando, kies log\u0302antaro atingas 2,8 milionojn."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La projekto naskig\u0302is el iniciato de Orkidea [sq], (albana por orkido). Orkidea estas loka NRO por la rajtoj de la virinoj, kiu ricevis subvenciojn de la usona ambasado [eo] en Tirano. Ekde sia lanc\u0302o, la 8-an de marto 2019 [sq], la projekto estis aprobita de la ministro pri justico de Albanio, samkiel de la g\u0302enerala oficejo pri malliberejoj."}, {"text_idx": "#000008", "text": "La 12-an de junio, Orkidea raportis en retmesag\u0302o al Global Voices, ke la malliberulinoj manfaris 235 aj\u0302ojn, el kiuj 82 estis venditaj al klientoj albanaj kaj eksterlandaj pere de Interreto."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Lau\u0306 atesto publikigita en la retejo \u201cMade in Prison\u201d [farita en malliberejo], malliberulino rakontas, kiel tiu c\u0302i projekto havis bonajn efikojn sur s\u0302ia vivo:"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Je m\u2019appelle Mira. Je purge ma peine a\u0300 la prison des femmes depuis deux ans et demie maintenant. J\u2019ai beaucoup appris ici. Les possibilite\u0301s qui m\u2019ont e\u0301te\u0301 offertes ont change\u0301 ma vie. Je me sens a\u0300 nouveau comme quelqu\u2019un de normal. J\u2019ai e\u0301te\u0301 condamne\u0301e a\u0300 trois anne\u0301es de prison et tout me semblait difficile, mais aujourd\u2019hui, vous m\u2019aidez a\u0300 entrevoir un avenir meilleur."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Mia nomo estas Mira. Mi plenumas mian punon en la virina prizono ekde du jaroj kaj duono. Mi multe lernis tie c\u0302i. La eblecoj, kiujn oni ofertis al mi, s\u0302ang\u0302is mian vivon. Mi sentas min denove kiel normala persono. Mi estis kondamnita je tri jaroj en prizono kaj c\u0302io s\u0302ajnis al mi malfacila, sed hodiau\u0306 vi helpas min ekvidi pli bonan estonton."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Nuntempe, Orkidea financas la necesajn materialojn, sed la partoprenantinoj esprimis la deziron memstare pagi parton de la kostoj, kiel manieron transformi la iniciaton en dau\u0306ripovan ekonomian modelon."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Lau\u0306 la Eu\u0306ropa asocio por edukado en malliberejo [en] (European Prison Education Association, EPEA), Albanio havas 23 prizonojn. Ali Demi estas la sola prizono ekskluzive ina. Ekzistas ankau\u0306 malsanulejo por la malliberulinoj."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Il n\u2019y a pas de \u00ab gangsters \u00bb connus dans cette prison, ni de ravisseurs, et aucune femme ayant trempe\u0301 dans un scandale politique me\u0301diatise\u0301. Bon nombre d\u2019entre elles, sans vouloir cre\u0301er de malentendu, ont e\u0301te\u0301 des \u00ab accessoires \u00bb dans des crimes commis par des hommes, ayant pu e\u0302tre leurs e\u0301poux, fre\u0300res ou amants. Les crimes les plus graves perpe\u0301tre\u0301s par ces femmes sont la prostitution, le cambriolage, la fraude (de\u0301tournement de fonds), et, dans une petite proportion, le meurtre pour des motifs d\u2019ordre familial."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Ne estas famaj gangsteroj en tiu c\u0302i prizono, nek rabistoj, nek virinoj kiuj rilatas al famaj politikaj skandaloj. Multaj el ili, sen celi krei miskomprenojn, estis akcesoraj\u0302oj en krimoj faritaj de viroj, c\u0302u edzoj, fratoj au\u0306 amantoj. La krimoj la plej seriozaj elfaritaj de tiuj c\u0302i virinoj estas prostituado, romps\u0302telado, frau\u0306do (publika malversacio) kaj ankau\u0306 mortigo pro familiaj kialoj."}, {"text_idx": "#000024", "text": "La malhela pasinteco de la albanaj prizonoj"}, {"text_idx": "#000025", "text": "La prizonoj de Albanio, la laborkampejoj kaj la enkarcerigo-centroj de la komunisma periodo [fr] estis ofte priskribitaj kiel hororlokoj."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Por multaj albanoj, Spac\u0327 estas sinonimo de torturo kaj de morto. Sennombraj disidentoj kaj miloj da aliaj individuoj estis enkarcerigitaj tie c\u0302i antau\u0306 1990. Foto : Attila Terbo\u0301cs (CC BY-SA 4.0)"}, {"text_idx": "#000027", "text": "Unu el ili estas la prizono de Spac\u0327 [en], en la distrikto Lezhe\u0308 [eo]. Lau\u0306 la Monda Fonduso pri Monumentoj, organizaj\u0302o dedic\u0302ita al la tutmonda konservado de historia arh\u0302itekturo kaj de lokoj de kultura heredaj\u0302o:"}, {"text_idx": "#000028", "text": "La prison de Spac\u0327 e\u0301tait un camp de travail bien connu cre\u0301e\u0301 par le gouvernement communiste en 1968 sur le site d'une mine de cuivre et de pyrite, dans une re\u0301gion recule\u0301e et montagneuse au centre du pays. Une prison parmi tant d\u2019autres, ou\u0300 des intellectuels albanais parmi les plus en vue du vingtie\u0300me sie\u0300cle co\u0302toyaient des prisonniers politiques."}, {"text_idx": "#000029", "text": "La prizono de Spac\u0327 estis fama laborkampejo kreita de la komunisma registaro en 1968 sur antikva minejo de kupro kaj pirito, en kas\u0302ita montara regiono situanta en la centro de la lando. Prizono inter multaj aliaj, kie elstaraj albanaj intelektuloj de la dudeka jarcento trovig\u0302is kune kun politikaj malliberuloj."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Hodiau\u0306, Spac\u0327 estas memorloko por la loka log\u0302antaro kaj turisma allogaj\u0302o [en]."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Lau\u0306 [en] la asocio de la iamaj politikaj malliberuloj de Albanio, 5 577 viroj kaj 450 virinoj estis mortigitaj pro politikaj krimoj en la komunisma erao, de 1946 g\u0302is 1991. Dekmiloj estis enprizonigitaj au\u0306 senditaj al laborkampejoj."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Ekde la falo de la komunismo, la prizonoj de Albanio estis kritikitaj pro ilia bedau\u0306rinda stato [en], kun problemoj de trolog\u0302ig\u0302o, limigita tempo de aliro al natura lumo en la karceroj [eo] kaj manko de higieno, ofte cititaj kiel ekzemploj."}, {"text_idx": "#000033", "text": "La Konsilio de Eu\u0306ropo [eo] rekomendis al la albanaj au\u0306toritatoj pligrandigi la klopodojn por protekti la bazajn rajtojn [en] de la malliberuloj kaj kurag\u0302igi ilian reintegrigon en la socion."}, {"text_idx": "#000034", "text": "La iniciato \u201cFarita en malliberejo\u201d povus helpi la malliberulinojn readaptig\u0302i en la sino de la socio post ilia liberig\u0302o."}, {"text_idx": "#000038", "text": "C\u0302u eblas revivigi \u201ctatarismon\u201d malgrau\u0306 la identeca politiko de Rusio?"}, {"text_idx": "#000039", "text": "\u201cLa Balkanoj estas la eu\u0306ropa Latinameriko en multaj belaj aspektoj\u201d, diras albana verkisto Elvi Sidheri"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracion"}, {"text_idx": "#000045", "text": "C\u0302iuj komentoj estas kontrolitaj de administranto. Ne sendu vian komenton pli ol unufoje c\u0302ar tiu povus esti markita kiel spamo.\nBonvolu konduti respekteme al aliaj. Komentoj kiuj enhavas malamajn esprimojn, obscenaj\u0302ojn kaj personajn atakojn ne estos aprobitaj."}]