[{"text_idx": "#000001", "text": "Klimato. La rilato inter planeda varmig\u0302o kaj kreskado de la ekstremaj klimataj eventoj estas finfine science starigita"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Scienca studaj\u0302o publikigita de la revuo \u00ab Nature Water \u00bb demonstras, ke la intensaj epizodoj de pluvego kaj sekeco ja estas ligitaj al la klimata varmig\u0302o."}, {"text_idx": "#000003", "text": "En kunteksto de planeda varmig\u0302o, la ekstremaj klimataj eventoj, kiel sekecoj kaj pluvegoj, estas pli oftaj. Nenio nova en tio, sed tiu rilato neniam ricevis sciencan demonstron. De post la apero de studaj\u0302o en la revuo \u00ab Nature Water \u00bb, tio estas farita. G\u0302i provizas \u00ab nekontesteblajn \u00bb pruvojn pri tiu malnova aserto."}, {"text_idx": "#000004", "text": "\u00ab Dum la mondo plivarmig\u0302as, ni observas sekajn kaj humidajn eventojn pli kaj pli oftajn kaj intensajn. Tio provizas indicojn pri tio, kio riskas okazi estontece \u00bb, konfirmas al la Washington Post Matthew Rodell, hidrau\u0306likisto c\u0302e la Nasa, kaj kun-au\u0306toro de la studaj\u0302o."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Por atingi tiun konkludon, la esploristo kaj liaj kolegoj kompilis, danke al satelitaj bildoj, ne malpli ol 1 056 ekstremajn klimatajn eventojn, kiuj okazis inter 2002 kaj 2021."}, {"text_idx": "#000006", "text": "\u00ab La skipo malkovris, ke la nombro de eventoj kreskis de post 2002, sed ke la plej intensaj inter ili plioftig\u0302is post 2015, kiam la Tero komencis registri sian rekordan serion da plej varmaj jaroj \u00bb, eksplikas la usona j\u0302urnalo."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La akvo-levig\u0302o de la Viktoria lago"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Tiu studlaboro aldonig\u0302as al la studaj\u0302oj pri la kreskoringoj de arboj, al la klimataj modeloj au\u0306 la historiaj pluviometraj datumoj kaj konfirmas, ke \u00ab plejparte el la ekstremaj hidrau\u0306likaj eventoj tute ne hazarde aperas dum la plej varmaj jaroj \u00bb, asertas al la Washington Post Daniel Swain, klimatologo c\u0302e la universitato de Kalifornio en Los-Ang\u0302eleso, kiu ne partoprenis la publikigaj\u0302on."}, {"text_idx": "#000009", "text": "\u00ab Se la rezultoj estus izolitaj, kaj se temus pri la sola pruvo de pligravigo de la ekstremaj klimataj fenomenoj en kunteksto de klimata varmig\u0302o, tio ne estus sufic\u0302e nerefutebla pruvo. \u00bb"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Kiel ekzemplo, la sciencistoj notas, ke la plej intensa klimata evento en la dudek lastaj jaroj komencig\u0302is en 2019 en Centra Afriko, kiam la akvoj de la Viktoria lago levig\u0302is je metro super la kutima nivelo, kau\u0306zante inundojn en la tuta regiono."}, {"text_idx": "#000011", "text": "La plej seka evento, epizodo mallonga sed intensa okazis nord-oriente de Sud-Ameriko inter 2015 kaj 2016. \u00ab Tri aliaj eventoj inter la plej sekaj komencig\u0302is tiujn lastajn jarojn en Eu\u0306ropo \u00bb, memorigas la Washington Post."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Kaj multaj el tiuj c\u0302i ekstremaj klimataj eventoj, \u00ab inkluzive de la inundoj en Centra Afriko, plu dau\u0306ras en 2023. \u00bb"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Nig\u0302erio: de post junio, la inundoj okazigis pli ol 600 mortintojn kaj 1,3 milionon da delokitoj"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Internacia Amnestio postulas urg\u0302an helpon al Madagaskaro, kiu alfrontas sekecon"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Kenjo: la inundoj okazigis preskau\u0306 200 mortintojn kaj 10 000 internajn delokitojn"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Jaron post la masakro de Buc\u0302a, Ukrainio \u00ab neniam pardonos \u00bb, promesas Zelenskij\n\u00ab Incidento tus\u0302us miliardon da Homoj \u00bb: en Zaporij\u0302o, bataloj c\u0302irkau\u0306 la nuklea centralo dau\u0306ras\nManifestacioj en Israelo: \u00ab Ni plu batalos \u00bb, avertas la opoziciuloj kontrau\u0306 la reformo pri justico\nFrancio: Internacia Amnestio alarmas \u00ab pri ekscesa uzado de forto kaj arbitraj arestoj"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Japanio : memorinda tago por la lando, esperiga mesag\u0302o por la mondo\n14an de novembro 2012 : Eu\u0306ropa g\u0302enerala striko\nJapanio : la morteco c\u0302e la maljunuloj preskau\u0306 trioblig\u0302is proksime de Fukus\u0302imo\nKvardek jarojn por malkonstrui Fukus\u0302imon.\nFrancio : maldungoj c\u0302e Lej\u0302abi"}]