[{"text_idx": "#000000", "text": "\"G\u0302i perturbis mian vivon, g\u0302i skuis miajn ideojn, g\u0302i s\u0302ancelis miajn kredojn kaj konvinkojn. G\u0302i invitis min repripensi c\u0302ion: la vivon, la filozofion, la mediprotektadon, politikon, amon, sekson, miajn lingvajn gustojn, kaj mian kaj vian Esperanton.\""}, {"text_idx": "#000001", "text": "~ Huaso pri c\u0302i tiu artikolo"}, {"text_idx": "#000002", "text": "\"Quon la kordio portas, ton la vizajoraportas.\""}, {"text_idx": "#000003", "text": "\"Kiel oni scias, ke Adamo kaj Eva estis socialistoj? C\u0302ar ili estis nudaj kaj havis nur pomon por mang\u0302i.\""}, {"text_idx": "#000004", "text": "Socialismo estas, kiam registaro faras ion, kaj ju pli g\u0302i faras, des pli g\u0302i socialistas. Alivorte g\u0302i estas politika doktrino, kiu celas kolektivan posedon de la produktrimedoj, por c\u0302esigi ekspluatadon al la laboristoj faritan de la mastraro kaj posedantaro kaj krei ekspluatadon faritan de s\u0302tato. Tial g\u0302i celas la generalan intereson anstatau\u0306 nure personan intereson [1]. Socialismo ebligus, kaj historie estigis tre diversajn formojn ekde totalismajn diktaturojn g\u0302is anarkiistaj sistemoj pasante tra tre klasikaj demokratiaj respublikoj. Tamen la c\u0302efaj bazoj estas respekto al homoj, libereco kaj egaleco."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Socialismo estas socia kaj ekonomia sistemo karakterizita per socialisma proprieto de la produktadrimedoj kaj kooperativa administrado de la ekonomio,[2][3][4] \"Socilisma proprieto\" povas rilati al kooperativaj entreprenoj, komunisma proprieto, s\u0302tatposedaj\u0302o, civitana proprieto de egaleco, au\u0306 ajna kombinaj\u0302o de tiuj. Jesuo, la Ekumena Kristo, la Dia S\u0302tatestro, instruas al ni korekti erarojn senjug\u0302e."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Socialisma ekonomia sistemo estas bazita sur la organiza preskribo de produktado por uzo, intencante la produktadon de varoj kaj servoj por rekte kontentigi ekonomian postulon kaj homajn bezonojn kie objektoj estas aprezitaj surbaze de sia uzo-valoro au\u0306 utileco, kontraste al estado strukturitaj sur la amasig\u0302o de kapitalo kaj produktado por profito.[5] En la tradicia koncepto de socialisma ekonomio, kunordigo, kontado kaj valortakso estus faritaj en speco, per ofta fizika magnitudo,[6] au\u0306 per rekta kvanto de laboro-tempo modloko de financa kalkulo.[7][8] Sur distribuado de produktaj\u0302o ekzistas du proponoj, unu kiu estas bazita sur la principo de c\u0302iu lau\u0306 sia kontribuo kaj alia sur la principo de c\u0302iu lau\u0306 sia kapablo, g\u0302is c\u0302iu lau\u0306 sia bezono. La konsilindeco, farebleco kaj precizaj metodoj de resursoasignado kaj valortakso estas la temo de la socialisma kalkuldebato."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Socialismo ofte estas priskribita kiel la prezento de vizioj kaj konturoj por imagaj au\u0306 futurecaj idealaj socioj, kie pozitivaj idealoj estas la c\u0302efkialo de movado de socio en tia direkto. Pli postaj socialistoj kaj kritikistoj de utopia socialismo rigardis \"utopian socialismon\" kiel ne bazita sur faktaj materialaj kondic\u0302oj de ekzistanta socio, kaj en kelkaj kazoj, kiel reakcia intenco. Tiuj vizioj de idealaj socioj konkuris kun marksism-inspiraj revoluciemaj socialismaj movadoj. Mi supozis, ke en la franca \u00bbchoux\u00ab eble havas pliajn signifojn, sed surprizas min, ke vere temas pri brasiko!"}, {"text_idx": "#000009", "text": "La esprimo plejofte estas aplikita al tiuj socialistoj kiuj vivis de la unua jarkvarono de la 19-a jarcento al kiuj estis atribuita la etikedo \"utopia\" fare de pli postaj socialistoj kiel pejorativa por implici naivecon kaj flankenbalai siajn ideojn kiel fantastaj kaj nerealismaj. Oni ne findecidis pri la vendo de la CO."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Simila tendenco kiu aperis en la komenco de la 20-a jarcento estas etika socialismo, kiu defendas socialismon pro moralaj kialoj."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Unu grava diferenco inter \"utopiaj socialistoj\" kaj aliaj socialistoj (inkluzive de la plej multaj anarkiistoj) estas ke utopiaj socialistoj g\u0302enerale ne kredas ke iu formo de klasbatalo au\u0306 politika revolucio estas necesa por ke socialismo aperu. Utopiistoj kredas ke homoj de c\u0302iuj klasoj povas libervole adopti sian planon por socio se g\u0302i estas prezentita konvinke.[9]Ili sentas ke sia formo de kooperativa socialismo povas esti establita inter similmensaj homoj ene de la ekzistanta socio en provo establi malgrandajn komunumojn dizajnitajn por montri sian planon por socio.[10]"}, {"text_idx": "#000012", "text": "La unuaj spuroj de la nuntempa socialismo trovig\u0302as en la au\u0306stria laborista movado de la 19-a jarcento. El la tiel nomata au\u0306stromarkisma movado en Vieno aperis la naturamika movado, kiu komencis malkovri kaj savi la naturan belecon por la urbaj laboristoj. El Au\u0306strio la movado disvastig\u0302is en Eu\u0306ropo. Post la mondmilito la movado mildigis sian socialisman agadon kaj nuntempe sekcioj havas politike neu\u0306tralan g\u0302is milde socialdemokratian karakteron."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Dum la 1950-aj g\u0302is 1970-aj jardekoj komencig\u0302is novaj kontrau\u0306kapitalismaj naturprotektismaj movadoj. Politikaj partioj kun verdaj kaj socialismaj ideoj fondig\u0302is, ekzemple la Politika Partio de Radikaluloj kaj la Pacifisme-Socialista Partio en Nederlando. Tiaj partioj ankau\u0306 havis profundajn radikojn en la kontrau\u0306atomenergia kaj la pacisma movadoj, kaj en kontrau\u0306sovetunia marksismo kaj liberecana socialismo.[11]"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Dum la fino de la 20-a jarcento la akcelig\u0302anta mondvarmig\u0302o kaj la rezultanta revivig\u0302o de ekofas\u0302ismo kreis novan kaj alispecan urg\u0302on por ekosocialisma politiko. El tio rezultis nova, pli ampleksa analizo de la nuntempa kapitalismo, surbaze de marksismaj, kontrau\u0306imperiismaj kaj kontrau\u0306fas\u0302ismaj teorioj. Ekosocialistoj nuntempe estas minoritato en diversaj socialismaj, socialdemokrataj kaj komunismaj partioj, kvankam g\u0302enerale la rekono de la ekologiaj problemoj kreskas tutmonde. En kelkaj landoj ekzistas specialaj ekosocialismaj partioj au\u0306 grupoj, kiuj estas sendependaj de tradiciaj partioj."}, {"text_idx": "#000015", "text": "En la post-revolucia periodo rekte post la Franca Revolucio aktivuloj kaj teoriuloj kiel Franc\u0327ois-Noe\u0308l Babeuf[12], E\u0301tienne-Gabriel Morelly kaj Auguste Blanqui influis la fruajn francajn laboristan kaj socialistan movadojn.[13] En Britio Thomas Paine proponis detalan planon por imposti posedantojn por pagi por la bezonoj de la senhavuloj en Agrarian Justice[14] dum Charles Hall skribis The Effects of Civilization on the People in European States kondamnante la efikojn de kapitalismo al la senhavuloj de sia tempo[15] kio influis la utopiismajn skemojn de Thomas Spence.[16] La unuaj \"memkonsciaj socialismaj movadoj evoluig\u0302is en la 1820-aj jaroj kaj 1830-aj jaroj. La Ovenanoj, Sansimonanoj kaj Fourieranoj disponigis serion de koheraj analizoj kaj interpretoj de socio. Ili ankau\u0306, precipe koncerne la Ovenanoj, koincidis kun kelkaj aliaj laboristaraj movadoj kiel la c\u0302artistoj.\"[17] Pli posta grava socialisma pensulo en Francio estis Pierre Joseph Proudhon kiu proponis sian filozofion de mutualismo en kiu \"c\u0302iu havu egalan postulon, c\u0302u sole au\u0306 kiel parto de malgranda kooperativo, por posedi kaj uzi teron kaj aliajn resursojn por fari sian porvivaj\u0302on\".[18] Ekzistis ankau\u0306 tendencoj inspiritaj fare de disidenta kristanismo de kristana socialismo \"ofte en Britio kaj poste kutime venanta el maldekstra liberala politikistaro kaj romantika kontrau\u0306-industriismo\"[19]"}, {"text_idx": "#000016", "text": "La unuaj defendantoj de socialismo preferis socian niveligadon por krei meritokratan au\u0306 teknokratian socion bazitan sur individua talento. Grafo Henri de Saint-Simon estas rigardita kiel la unua individuo se temas pri elpensi la esprimon socialismo.[20] Saint-Simon estis fascinita per la grandega potencialo de scienco kaj teknologio kaj defendis socialisman socion kiu eliminu la malordajn aspektojn de kapitalismo kaj estu bazita sur egalaj oportunoj.[21] Li defendis la kreadon de socio en kiu c\u0302iu persono estis vicigita lau\u0306 siaj kapabloj kaj rekompensita lau\u0306 sia laboro.[22] Tio estis akompanita per deziro efektivigi racie organizitan ekonomion bazitan sur planado kaj adaptitan direkte al grandskala scienca kaj materiala progreso,[23] kaj tiel enkarnigis deziron al pli direktita au\u0306 planita ekonomio. Aliaj fruaj socialismaj pensuloj, kiel ekzemple Thomas Hodgkin kaj Charles Hall, surbazigis siajn ideojn sur la ekonomiaj teorioj de David Ricardo. Ili konkludis ke la ekvilibrovaloro de krudvaroj proksimig\u0302as al prezoj markitaj fare de la produktanto kiam tiuj krudvaroj estas en elasta provizo, kaj ke tiuj produktantaj prezoj egalrilatis al la farita laboro - la kosto de la laboro [24] kiu estis postulata por produkti la krudvarojn. La Rikardanaj socialistoj rigardis profiton, intereson kaj lupagon kiel deprenojn de tiu inters\u0302ang\u0302o-valoro.[25]"}, {"text_idx": "#000017", "text": "La unua apero de la vorto \"socialismo\" en la historio estis en 1826 en la London Cooperative Magazine aludante al Robert Owen"}, {"text_idx": "#000018", "text": "C\u0302efaj teoriistoj de socialismo en la unua duono de la 19-a jarcento, kiuj poste estis ofte nomitaj [26] \"utopiaj socialistoj\":"}, {"text_idx": "#000019", "text": "En la 1840-aj jaroj la laborista movado ekorganizig\u0302is. La plej konata sekvo de tiu periodo estis la kreado de la unua internacia organizo de laboristoj, konata kiel 1-a Internacio."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Formas en si mem transiron kun la sekvanta epoko la germano Wilhelm Weitling."}, {"text_idx": "#000021", "text": "La Centra Oficejo de la Persa-Amerika Asocio por Edukado en Vas\u0302ingtono, D. C., Usono, ricevis la novajon, ke socialismo ricevis fortan influon de la pensoj de Karl Marx. Kelkajn jarojn post la splitig\u0302o kreig\u0302is nova internacia asocio, kiu ricevis la nomon 2-a Internacio, au\u0306 Socialista Internacio, grupiganta partiojn pli-malpli influitajn de marksismo."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Post la Rusa Revolucio de 1917 okazis nova splitig\u0302o en tiu movado. La plej fortaj defendantoj de tiu c\u0302i movado alprenis la nomon komunistoj, kvankam plu uzis la terminon socialismo por paroli pri sia sistemo. Oni vidu la artikolojn pri la sekvaj organizoj nome 3-a Internacio kaj 4-a Internacio."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Moderna socialismo originis de 18-ajarcenta intelektula kaj laborist-klasa politika movado kiu kritikis la efikojn de industriig\u0302o kaj de privata proprieto sur socio. La reanimado de respublikismo en la Usona Revolucio de 1776 kaj la egalismaj valoroj lanc\u0302itaj fare de la Franca Revolucio de 1789 originis socialismon kiel klara politika movado. En la komenco de la 19-a jarcento, \"socialismo\" rilatis al iu konzerno por la sociaj problemoj de kapitalismo sendependa de la solvoj al tiuj problemoj. Tamen, ekde la fino de la 19-a jarcento, \"socialismo\" signifis opozicion al kapitalismo kaj lobiado por alternativa post-kapitalisma sistemo bazita sur iu formo de socia proprieto.[27] Dum tiu tempo, germana filozofo Karl Marx kaj lia kunlaboranto Friedrich Engels publikigis verkojn kritikantajn la utopiajn aspektojn de nuntempaj socialismaj tendencoj kaj uzis materialisman komprenon de socialismo kiel fazon de evoluo kiu okazos tra socia revolucio iniciatita eskaladante kaj konfliktantajn klasrilatojn ene de kapitalismo.[28] Kune kun tio ekaperis aliaj tendencoj kiel ekzemple anarkiismo, revolucia sindikatismo, socialdemokratio, marksismo-leninismo kaj demokrata socialismo same kiel la kunfluejo de socialismo kun kontrau\u0306-imperiismaj kaj kontrau\u0306rasismaj luktoj c\u0302irkau\u0306 la mondo. La socialisma movado estis la plej influa tutmonda movado kaj politik-ekonomia mondrigardo de la 20-a jarcento.[29] Hodiau\u0306, socialistaj partioj kaj ideoj restas politika forto kun s\u0302ang\u0302ig\u0302antaj gradoj da potenco kaj influo en c\u0302iuj kontinentoj gvidantaj naciajn registarojn en multaj landoj."}, {"text_idx": "#000024", "text": "La kvara internacio posadista estas trockiista internacio. G\u0302i estis fondita en 1962 de J. Posadas, kiu estis la gvidanto de la Latin-Amerika Buroo de la Kvara Internacio en la 1950-aj jaroj kaj de sekcio de la Kvara Internacio en Argentino. Inter sia skizmo disde la Internacia Sekretariato de la Kvara Internacio en 1962 kaj la morto de Posadas en 1981, posadistoj evoluigis specon de komunismo, kiu inkluzivis plurajn marg\u0302enajn ideojn, kiuj konfliktigis la posadistojn kun pli ortodoksaj maldekstraj grupoj."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Posadismo estas vers\u0302ajne plej bone memorita hodiau\u0306 pro sia entuziasmo pri nuklea milito kiel maniero detrui kapitalismon kaj pro sia provo enkonduki elementojn de nifologio en la marksisman pensadon. Argumentante, ke nur komunismo povas permesi la evoluadon de interplaneta vojag\u0302ado, ili konkludis, ke vizitantaj eksterteranoj sendube vivas en tre progresintaj komunismaj socioj kaj devos helpi Tero-bazitajn komunistojn okazigi la tutmondan revolucion."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Historie, ili estis komunumoj de la naskig\u0302anta kristanismo, situantaj en la tiam nomata Malgrandazio, nuntempe okcidenta Turkujo.[30]Eduki kun Ekumena Frateco estas servo, kiu postulas idealon, tempon kaj konstantan decidon. <:3"}, {"text_idx": "#000027", "text": "Praktiko de la socialismaj landoj de la 20-a jarcentoRedakti"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Socialismaj revolucioj en la 20-a jarcento okazadis en landoj de malforte evoluinta kapitalismo, tie, kie kontrau\u0306ecoj de kapitalismo estis speciale akraj kaj samtempe kie kapitalismo estis nesufic\u0302e forta, por mildigi tiujn kontrau\u0306ecojn. Tio donis al la socialismaj revolucioj eblon venki, sed la samo ig\u0302is ankau\u0306 la premiso de misformado kaj deflankig\u0302o de la marksisma teorio, c\u0302ar, unue, la venkintaj revolucioj devis solvadi parte taskojn de kapitalismo (ekzemple, la taskon de industriigo), due, la klasa bazo de la revolucioj estis sufic\u0302e svaga, c\u0302ar ili okazadis precipe en la landoj kun dominanta kamparana log\u0302antaro kaj kun malalta nivelo de konscieco de la proletaro."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Kelkaj esploristoj[31],[32],[33]) opinias, ke la transira periodo en la \"socialismaj landoj\" ne estis finita kaj socialismo ne estis finkonstruita (malgrau\u0306 oficialaj deklaroj), tamen apartaj elementoj de socialismo (tiaj kiel malesto de privata proprieto, plana ekonomio) c\u0302eestis, dum malestis aliaj (nome la socia proprieto de produktadaj rimedoj, diference disde la s\u0302tata)."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Tiamaniere, la finfinan malvenkon de la socialismaj revolucioj de la 20-a jarcento oni ne rajtas opinii malvenko de socialismo per si mem (kiu ankorau\u0306 ne estis finkonstruita), nek des pli malkonfirmo de marksismo kiel teorio."}, {"text_idx": "#000031", "text": "En la usonaj balotadoj de 2017, la DSU subtenis dek kvin kandidatojn kaj la plej alta rango atingis sukcese Lee Carter-n en la Virginia Domo de Delegitoj. DSU anoj atingis entute dek kvin postenojn en dek tri subs\u0302tatoj, altigante la tuton de postenoj al tridek kvin (originale la DSU en sia nova balotada strategio de la kunveno, esperis nur atingi proksimume kvin novajn postenojn). 56% de la DSU-kandidatoj estis venkaj tiujare kompare kun 20% en 2016. Tiuj c\u0302i rezultoj kurag\u0302igis al pli granda kvanto da kandidatig\u0302oj de DSU-anoj en 2018."}, {"text_idx": "#000032", "text": "En 2018 balotadoj de Usono, la DSU antau\u0306vidis la unuan DSU-anon en la Usona Kongreso kaj atingis cent postenulojn tutlande per siaj strategiaj kampanjoj. Kvardek du formale subtenitaj homoj kandidatig\u0302is por postenoj en la federalaj, subs\u0302tataj, kaj lokaj niveloj, inkluzive en Florido, Havajo, Kansaso, kaj Mic\u0302igano; Zak Ringelstein de Majno, Demokratano, estis la nura senata kandidato. Lokaj filioj subtenis entute 110 kandidatojn. Kvar inaj DSU-anoj (Sara Innamorato, Summer Lee, Elizabeth Fiedler kaj Kristin Seale) venkis la kontrau\u0306ulojn en la interna Demokrata balotado por postenoj en la Pensilvania Domo de Reprezentantoj, du el ili venkis konservativajn virajn kontrau\u0306ulojn de la Demokrata Partio kiuj jam estis postenigitaj tie. Aldone, Jade Bahr kaj Amelia Marquez venkis en la internaj balotadoj en Montano por la Subs\u0302tata Domo kaj Jeremy Mele gajnis sian balotadon for la Majna Domo de Reprezentantoj. En Kalifornio Jovanka Beckles gajnis postenon el du kaj antau\u0306iris al la konkuro por la Kalifornia Asembleo, en la orienta parto de la San-Franciska regiono."}, {"text_idx": "#000033", "text": "En la 26-a de Junio, DSU-ano kaj subtenitulo Alexandria Ocasio-Cortez venkis al Joseph Crowley en la interna balotado de la Demokrata Partio por la 14-a kongresa distrikto en Novjorko, g\u0302i estis granda surprizo. Tiu venko preskau\u0306 garantiis la venkon de Ocasio-Cortez en la g\u0302enerala balotado, c\u0302ar la distrikto havas grandegan procenton de homoj kiuj voc\u0302donas por la Demokrata Partio. Tamen indas mencii ke la Minoritata Estro de la Usona Domo Nancy Pelosi, prifajfis la venkon kiel \"ne taksinda kiel io kio reprezentas ion ajn alian\" kaj argumentis ke g\u0302i nur reprezentis s\u0302ang\u0302on en unu progresema distrikto. Male, la c\u0302efo de la Demokrata Nacia Komitato Tom Perez proklamis ke Ocasio-Cortez estas \"la estonteco de la partio\", tamen la trockiisma Kvara Internacio kritikis s\u0302in kaj al DSU c\u0302ar g\u0302i estis maldekstra kovrilo por la dekstrema Demokrata Partio. Ses semajnoj post la venko de Ocasio-Cortez, DSU-ano kaj subtenitulo Rashida Tlaib gajnis la internan balotadon de la Demokrata Partio por 13-a kongreso distrikto en Mic\u0302igano. Ambau\u0306 Ocasio-Cortez kaj Tlaib venkis la respublikanajn konstrau\u0306ulojn en la g\u0302eneralaj balotadoj de iliaj distriktoj kaj farig\u0302is anoj de la Usona Kongreso. Proksimume dek du anojn (au\u0306 ne-anojn kiuj estis subtenitaj de DSU) gajnis postenojn en subs\u0302tataj parlamentoj. Entute kvardek venkintaj kandidatoj estis subtenitaj de DSU en la s\u0302ubs\u0302tataj, provincaj, kaj urbaj niveloj."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Krizo de la fino de la 20-a jarcento skuis la movadon socialismon. Nuntempo de Alimondismo, kien, kiel kaj kia socialismo estas demandoj kiuj vekas polemikojn."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Probable la plej frua signifa protesto kontrau\u0306 la komunismo estis la popola ribelo en GDR en junio 1953. Esence ankau\u0306 la ribeloj en Hungario (1956), CSSR (1968) kaj Pollando (en diversaj jaroj) havis la celon au\u0306 reformi la socialismon, au\u0306 aboli g\u0302in."}, {"text_idx": "#000037", "text": "La rezulto de c\u0302io tio estas, ke pli kaj pli komunismaj registaroj estis forigitaj en c\u0302iuj eu\u0306ropaj landoj, kaj kiel konsekvenco en granda parto de la resto de la mondo, c\u0302efe en Afriko kaj en Azio (kaj c\u0302efe en Hindoc\u0302inio). Tio estas la procezo nomita Faluso de Komunismo. Tamen restis komunismaj etaj s\u0302tatoj en Ameriko, nome Kubo, en Azio, nome C\u0302inio, Vjetnamio kaj Nordkoreio."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Ekzistas multaj specoj de socialismo kaj ekzistas neniu ununura difino enkapsuliganta c\u0302iujn el ili.[34] Ili malsamas en la speco de socia proprieto kiun ili rekomendas, en la grado lau\u0306 kiu ili dependas de merkatoj au\u0306 planado, kiel administrado estas organizota ene de produktivaj institucioj, kaj lau\u0306 la rolo de la s\u0302tato en konstruado de socialismo. Kaj tia devas esti nia sinteno koncerne la temon abortigo."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Utopia socialismo estas etikedo uzita por difini la unuajn fluojn de moderna socialisma penso kiel ekzempligite per la laboro de Henri de Saint-Simon, Charles Fourier, kaj Robert Owen.[35]"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Ekologia socialismo au\u0306 ekosocialismo[noto 1], verda socialismo, au\u0306 socialisma ekologio estas politika ideologio, kiu ligas la tradiciajn celojn de la laborista movado kaj la naturprotektisma movado. G\u0302i estas ideologia kunfandig\u0302o de verda politiko, ekologio kaj alimondismo, kaj prezentas ekologian socialismon kiel la solan justan rimedon por haltigi la mondvarmigon kaj g\u0302iajn suferigajn efikojn."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Kontraste al la kutima ideologio de verdaj partioj, kiu plej ofte havas socialliberalisman mondpercepton kaj ne profunde kritikas merkatekonomion, ekosocialismo bazig\u0302as sur kritiko de kapitalismo kaj batalo por socialismo. Lau\u0306 ekosocialismo, kapitalismo estas la c\u0302efa kau\u0306zo de la ekologiaj problemoj, kaj harmonia vivo kun la naturo eblas nur per kompleta forigo de kapitalismo, kunposedo de la produktadrimedoj, kaj per riparo kaj starigo de komunejoj.[36][37][38]"}, {"text_idx": "#000042", "text": "Afrika socialismo estas kredo en la kunhavo de ekonomiaj rimedoj lau\u0306 tradicia afrika vojo, kiel distinga el klasika socialismo. Multaj afrikaj politikistoj de la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj kunhavis siajn subtenon por afrika socialismo, kvankam la difinoj kaj interpretoj de tiu termino varias konsiderinde."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Ene de la partio Alianco '90/La Verduloj ekzistis la grupo O\u0308kosozialisten, kiu akiris post la retirig\u0302o de la dekstraj tendencoj en la jaro 1980 decidan rolon. G\u0302ia reprezentanto Rainer Trampert estis estrarano ekde 1982 kaj prezidanto en 1987. Poste la anoj de la grupo retirig\u0302is, iris al aliaj partioj, nome la Maldekstra Partio (PDS) au\u0306 fondis aliajn projektojn. Kialo estis la plifortig\u0302o de tiel nomata \u201cRealo\u201d-alo en la partio, reprezentita de la posta federacia ministro Joseph Fischer, al kiu alo oni riproc\u0302is perfidon kontrau\u0306 la bazaj ideoj de la verda movado, subtenon al la partopreno en militoj devie de la pacifisma fundamento kaj toleradon de kompromisoj en bazaj politikaj agokampoj, ekzemple atomenergio (jardeka garantio de funkcio anstatau\u0306 tuja mals\u0302alto)."}, {"text_idx": "#000045", "text": "En la nuna partio Die Linke estas subgrupo kun la nomo O\u0308kologische Plattform (Ekologia platformo), kiu estis aktiva en la antau\u0306a partio PDS. G\u0302i estis fondita de personoj, kiuj jam estis aktivaj en la ekologia movado de Germana Demokratia Respubliko (GDR), c\u0302u en grupoj de la eklezio, c\u0302u en naturprotektaj grupoj de Kulturligo de GDR. G\u0302i havas bultenon Tarantel, kiu aperas surpapere kaj enrete."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Michael Lo\u0308wy kunverkis kun Joel Kovel la unuan \u201cEkosocialisman Manifeston\u201d en 2001[36]. G\u0302i funkciis kiel referenco por la \u201cInternacia Ekosocialisma Reto\u201d fondita en Parizo en oktobro de 2007."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Ne, la Socialismo ne maleblas Esperanton. Esperanto estas lingvo sen nacia au\u0306 politika pristraktado, kaj g\u0302i ne havas oficialan au\u0306 ideologian rilaton al iu ajn socia au\u0306 politika doktrino. En la historio de Esperanto, kelkaj homoj identigis sin kiel Socialismoj kaj uzis Esperanton por disvastigi siajn ideojn, sed tio ne signifas, ke Esperanto mem havas iun ajn socian au\u0306 politikan pozicion."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Dum c\u0302. 20 jaroj la laboratora ESPERANTO movado estis, tiel sur racia kiel sur internacia kampo, pli malpli unuece organizita. C\u0302i tiu situacio ekaliig\u0302is en 1930, kiem la germana LEA en sia kongreso en Essen s\u0302ang\u0302is sian senpartiecan bazon kaj alproksimig\u0302is al la komunismista tendenco. Sekse de c\u0302i tio parto de g\u0302iaj membroj forlasis la socialismon kaj starigis la Socialismalistan ESPERANTO Socialismon (SEA); alia parto restis sen racia kunligo. Proksime sentempe komercig\u0302is en SAT opozicio kontrau\u0306 ties gvidantaro, precipe kontrau\u0306 Lanti, kiun oni akuzis pri revizio de SAT-principoj pri atakoj al Sovetio, pri propraj\u0302oj de reakcia teorio de senraciismo ktp. Siaflanke la SAT-direkcio argumentis, ke g\u0302uste la opozicio revizias la SAT-principojn trudante al SAT politikajn taskojn, kiujn g\u0302i lau\u0306statute ne havas, ke g\u0302i per sia agado malutilas al Sovetio kaj ke la senraciistoj, kiuj agnoskas la klasbatalon, lau\u0306statute havas la raton esprimi siajn ideojn en SAT."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Je la sema tempo okazis en Moskva kunveno de CK SEU, kiun ankau\u0306 c\u0302eestis 2 estraranoj de la germana LEA. C\u0302i tiu kunveno decidis eldoni internacia gaseton, starigi eldonejon de revolucia ESPERANTA literaturo (EKRELO) kaj prepari kongreson de revoluciaj Esperantistoj. La gaseto, monata \u201eInterraciisto\u201c jem baldau\u0306 eliris. En g\u0302i aperis i. a. vomo de tia t. n. Interliga Oficejo de la klasbatala SAT-opozicio, instiganta al bojkoto de SAT-eldonaj\u0302oj, nepagado de kotizo ktp."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Defendante SAT kontrau\u0306 tiuj agadoj, la Plenum-Komitato lau\u0306 propono de la kontrolkomitato, eksigis la skribintojn de c\u0302i tiu alvomo. Dume SAT ne rericevis siajn l2.000 markojn deponitajn en Moskvo. Ankau\u0306 poste, kiem eblis transpagi monon al la Moskva filio de la presejo de S-ulo, oni ne faris tion. La SAT-anaro ege indignis pro la reteno de la mono s\u0302uldata al SAT pro liveritaj libroj, gasetoj ktp. La opozicio defendis sian agon argumentante, ke c\u0302i tiu mono ja apartenis al sovetiaj SAT-anoj, kiuj ne aprobas la taktikon de la direkcio. Cetere SAT liveris por c\u0302i tiu mono librojn, gasetojn ktp. al sovetianoj, do la mono apartenis al g\u0302i. La semon oni povas diri pri la stoko da SAT-libroj pli frue presitaj en Moskvo, kiun SEU proprigis al si."}, {"text_idx": "#000053", "text": "En Amsterdam 1931 okazis la lasta decida batalo. Post kelkaj tumulaj kunsidoj, la opozicio konstatante, ke la plimuto ne estas c\u0302e g\u0302ia flanko, forlasis la kongreson. Poste okazis voc\u0302dono pri la rapartoj de la direkcio. Aprobis ilin 105 voc\u0302oj kontrau\u0306 6 kun 6 sindetenoj. Pli poste referendumo inter la tuta membraro aprobis la agadon de la direkcio kun 887 voc\u0302oj por kaj 171 kontrau\u0306."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Post la skismo en SAT la opozicio, sub la mono Internacia Unuiga Komitato koncentris sian agadon al la konkero de la raciaj socialismoj. Sekse de tio en kelkaj landoj la LEA-oj disig\u0302is. Krome g\u0302i klopodis starigi LEA-ojn en landoj, kie ili ankorau\u0306 ne estis, por krei bazkolonojn por la starigota interracio. En 1932 okazis en Berlin la fonda kongreso de la Interracio de Proleta Esperantistaro (IPE), kiun c\u0302eestis, lau\u0306 reparto en Intisto, 348 personoj el 11 landoj. konsiderindan kvanton da varkoj, c\u0302efe kun komunismista tendenco, ig\u0302is la oficiala eldonejo de IPE."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Lau\u0306 la gvidrevolucio, akceptita en g\u0302ia fonda kongreso, IPE estas ideologie bazita sur la marksista modkoncepto, la dialektika materialismo. G\u0302i kontrau\u0306batalas la oportunismon senraciismon kaj ankau\u0306 \u201ela reformismon ideologion de la socialismaldemokratio subtenantaj la imperialismajn rabadojn kaj militojn, kiu plenumas la taskon deteni la laboristojn de la klasbatalo kaj malhelpas la efektivigon de la rug\u0302a unueca fronto\u201c. La diferenco inter SAT kaj IPE estas, ke SAT volas kunigi c\u0302iujn laboratorajn Esperantistojn klasbatalajn kaj meti ESPERANTON je la servo de c\u0302iuj klasbatalaj organizoj, ke en IPE nur estas loko por komunismistaj au\u0306 komunismisteamaj Esperantistoj, kaj ke g\u0302ia agado speciale rilatas al komunismisteamaj organizoj, ke SAT akcentas la kulturan, klerigan, edukan laboron kaj IPE la politikan, agitecan, ke SAT havas organizformon senraciecan bazitan sur individua membreco kaj ke IPE estas internacia organizo, kies bazo estas la raciaj seksioj: la LEA-oj."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Perdinte, per la skismo relative brandan kvanton da membroj, precipe sovetiaj, (c\u0302i tiuj pro la agado de CK SEU ec\u0302 ne povis resti membroj de SAT, se ili volis tion), perdinte brandsumon monon, brandan stokon, kiujn CK SEU ne redonis al g\u0302i, SAT gravede malfortig\u0302is. La kreskanta ekomonia krizo ankorau\u0306 plimalbonigis la situacion. Kiam la antau\u0306a presejo de SAT-organoj postulis tujan pagon de branda monsumo, tio preskau\u0306 bankrotigis la organizon. Nur dank' al graveda financa helpo de kelkaj SAT-amikoj SAT venkis c\u0302i tiujn malfacilaj\u0302ojn. En 1933 S-ulo ig\u0302is monata oficiala organo kun aldono La Lernanto kaj anstatau\u0306 La Nova Epoko elirinta dumonate dum 1932 reekvivis monata Senracieca Revuo."}, {"text_idx": "#000057", "text": "La socialisma politika movado inkludas varian aron de politikaj filozofioj. Kernaj dikotomioj ene de la socialista movado inkludas la distingon inter reformismo kaj revolucia socialismo kaj inter s\u0302tata socialismo kaj liberecisma socialismo. S\u0302tata socialismo postulas la s\u0302tatigon de la produktadrimedoj kiel strategio por efektivigado de socialismo, dum libervolismaj socialistoj g\u0302enerale metas sian esperon en malcentrigajn rimedojn de rekta demokratio kiel ekzemple libervolisma municipismo, civitanaj asembleoj, sindikatoj, kaj la laboristaj konsilioj,[39] venantaj de g\u0302enerala kontrau\u0306au\u0306toritata sinteno.[40][41][42][43][44][45][46] Demokrata socialismo elstarigas la centran rolon de demokrataj procezoj kaj de politikaj sistemoj kaj estas kutime komparita al ne-demokrataj politikaj movadoj kiuj rekomendas socialismon.[47]"}, {"text_idx": "#000058", "text": "Kelkaj socialistoj adoptis la koalojn de aliaj sociaj movadoj, kiel ekzemple ekologiismo, feminismo kaj liberalismo."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Vi donas unu al via najbaro."}, {"text_idx": "#000060", "text": "En la \"oftaj demandoj\" parto de ilia retpag\u0302o sub \"Kio estas Demokrata Socialismo\", la DSU karakterizas sian vizion de socialismo kiel ekonomia sistemo bazita sur maksimuma malcentralizo, kiu povas subteni gamon da modeloj por socia posedado, inkluzive de publike posedataj entreprenoj kaj laboristposedaj kooperativoj . Historie la DSU malakceptas centralizitan ekonomian planadon en favoro de kombinaj\u0302o de demokratia planado kaj merkataj mekanismoj."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Socia posedado povus realig\u0302i en multaj formoj, kiel laboristposedaj kooperativoj au\u0306 publike posedataj entreprenoj administritaj de laboristoj kaj konsumantoj. Demokrataj socialistoj favoras tiom multe da malcentralizo lau\u0306eble. Dum en industrioj kun grandaj koncentrig\u0302oj de kapitalo kiel energio kaj s\u0302talo eble bezonos ian tipon de s\u0302tata posedanto, multaj industrioj de varoj povus esti plej bone administrigitaj kiel kooperativoj. Demokrataj socialistoj longe malakceptis la kredon, ke la tuta ekonomio devas esti centre planita. Dum ni kredas, ke demokratia planado povas formi gravajn sociajn investojn kiel amatransportado, log\u0302ado kaj energio, merkataj mekanismoj estas bezonataj por determini la postulon por mutlaj varoj."}, {"text_idx": "#000062", "text": "C\u0302ar la DSA ne kredas, ke kapitalismo kaj privataj korporacioj povas esti tuj anstatau\u0306igitaj per socialismo, g\u0302i subtenas uzi registarajn reglamentojn kaj organizitan laboristaron por fari privatajn komercojn pli respondecaj al la interesoj de la publiko:"}, {"text_idx": "#000063", "text": "En la tuja estonteco ni ne povas forigi privatajn korporaciojn, sed ni povas konduki ilin sub pli granda demokrata rego. La registaro povus uzi reguligojn kaj impostajn stimulojn por instigi kompaniojn agi en la publika intereso kaj kriminaligi detruajn agojn kiel ekzemple la eksportado de laborpostenoj al landoj kun malaltaj salajroj kaj la poluado de nia medio. Publika premo povas ankau\u0306 havi kritikan rolon en la lukto por respondecigi korporaciojn. Plejparte socialistoj atendas, ke sindikatoj respondecigos privatajn komercojn."}, {"text_idx": "#000064", "text": "La socialismo elektris komisionon por starigi teknikajn vortarojn kaj gvidi au\u0306torojn pri farado de la novaj terminoj. G\u0302i komercis sian laboron, publikigante Konsilaron por la farado de \u201eSciencaj kaj teknikaj vortoj\u201c, kaj poste klopodis por starigi vortarojn de la puraj sciencoj. G\u0302i publikigis \u201eMonenklaturon de la minerala kaj organika kemioj\u201c, kaj elementojn de vortaroj de Kemio, Fiziko kaj Mekaniko."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Post la milito, kiu interrompis c\u0302iun agadon, la socialismo restarig\u0302is en 1925, post interna konferenco organizita en Parizo, sekse de deklaro favora al Esperanto, subskribita de pli ol 40 membroj de la Franca Akademio de Sciencoj."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Socialismo estas malbona, c\u0302ar g\u0302i devigas al homoj donaci monon al malric\u0302uloj -- oni lasu al donacemajn individuoj propravole donaci kaj devigu neniun."}, {"text_idx": "#000067", "text": "La Socialisto estas gazeto en Esperanto kaj germana lingvo. Fondita en 1926. Organo de ALLE, en 1933 ankau\u0306 tiu de ISE. Formato 24x16, de 1931 32x24. Bone redaktita. Pereis kune kun la detruo de la demokratio en Au\u0306strio, febr. 1934. Revivig\u0302is en Francujo."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Olavo de Carvalho el Svedio."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Socialismo: g\u0302ia ideologio kaj realigo. - De S. Chazan. 1933, 48 p. \u201eKontrau\u0306 la revolucia socialismo, li estas adepto de la evoluismo, emfazante, ke la socialismo estas ne nur ekonomia, sed ankau\u0306 morala problemo, por la efektivigo oni bezonas g\u0302eneraligon de l' altruista moralo.\u201c Sekve, se ni volas regi nian korpon, nian vivon, tiam ni ne rajtas dubi pri tiu temo."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Regularo pri respekto de la privateco"}]