[{"text_idx": "#000000", "text": "Wikipedia's Epistemology as translated by GramTrans"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Sciteorio ( / \u026a \u02cc p \u026a s t da \u026a \u02c8 m da \u0252 l da \u0259 d\u0292 I / ( au\u0306skultu ); from Greek \u03b5\u0313\u03c0\u03b9\u03c3\u03c4\u03b7\u0301\u03bc\u03b7, episte\u0304me\u0304, meaning 'knowledge', and \u03bb\u03bf\u0301\u03b3\u03bf\u03c2, logos, meaning 'logical discourse') is the branch of philosophy concerned with the theory of knowledge.[1]"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Sciteorio studas la naturon de scio, pravigon, kaj la racion de kredo.\nMulto de la debato en sciteorio centras sur kvar areoj: (1)\nla analizon de la naturo de scio kaj kiel g\u0302i rilatigas al tiaj konceptoj kiel vero, kredo, kaj pravigo, [2] [3] (2) diversaj problemoj de skeptiko, (3) la fontoj kaj amplekso de scio kaj pravigita kredo, kaj (4) la kriterioj por scio kaj pravigo.\nSciteorio traktas tiajn demandojn kiel \"Kiajn fabrikaj\u0302ojn justified kredojn justified?\n\", [4] \"Kio faras al g\u0302i malbona eldiro-tion ni sciigon iom?\"\nkaj principe \"Metodo-do ni sciigo-tio ni sciigo?\""}, {"text_idx": "#000003", "text": "La esprimo \"Sciteorio\" unue estis uzita fare de skota filozofo James Frederick Ferrier en 1854.\n[ a ] Tamen, lau\u0306 Brett Warren, Reg\u0302o-Jakobo VI de Skotlando antau\u0306e personigis tiun filozofian koncepton kiel la karaktero Epistemon en 1591."}, {"text_idx": "#000007", "text": "En filozofia dialogo, Reg\u0302o-Jakobo VI de Skotlando skribis la karakteron Epistemon kiel la personigo de filozofia koncepto diskuti en argumentoj de c\u0302u la maljunegaj religiaj perceptoj de sorc\u0302ado devus esti punitaj en sag\u0302e stimulita kristana socio.\nLa argumentoj kiujn King Jakobo prezentas, tra la karaktero Epistemon, estas bazitaj sur ideoj de teologia rezonado koncerne la kredon de socio, c\u0302ar lia kontrau\u0306ulo Philomathes prenas filozofian pozicion la lau\u0306leg\u0302aj aspektoj de socio sed serc\u0302as akiri pli bonegan scion de Epistemon, kies nomo estas greka por sciencisto.\nTiu filozofia aliro signifis Philomath serc\u0302antan akiri pli bonegan scion tra sciteorio kun la uzo de teologio.\nLa dialogo estis uzita fare de King Jakobo por eduki socion en diversaj konceptoj inkluzive de la historio kaj etimologio de la subjektoj diskutita."}, {"text_idx": "#000008", "text": "La vorto sciteorio estas derivita de la malnovgreka episte\u0304me\u0304 kun la signifo \"scio\" kaj la sufikso - logio, kun la signifo \"logika diskurso \" (derivita de la greka vorto emblemoj kun la signifo \"diskurso\").\nJ.F. Ferrier kreis sciteorion en la modelo de 'ontology-, por indiki tiu branc\u0302on de filozofio kiu planas malkovri la signifon de scio, kaj nomis g\u0302in la \"vera komenco\" de filozofio.\nLa vorto estas ekvivalenta al la koncepto Wissenschaftslehre, kiu estis uzita fare de germanaj filozofoj Johann Fichte kaj Bernard Bolzano por malsamaj projektoj antau\u0306 ol g\u0302i estis dau\u0306rigita fare de Husserl.\nFrancaj filozofoj tiam donis al la esprimo e\u0301piste\u0301mologie pli mallarg\u0302an signifon kiel' ekkonteorio [the\u0301orie de La konaisance].\n'E. g, E\u0301mile Meyerson malfermis sian Identity and Reality, skribita en 1908, kun la rimarko ke la vorto \"ig\u0302as fluo\" kiel ekvivalente al \"la filozofio de la sciencoj.\""}, {"text_idx": "#000009", "text": "En matematiko, estas konata ke 2 + 2 = 4, sed tie ankau\u0306 scias kiel aldoni du nombrojn, kaj konante personon (ekz., sin), lokon (ekz., onies hejmurbo), aj\u0302on (ekz., au\u0306toj), au\u0306 agadon (ekz., aldono).\nKelkaj filozofoj opinias ke ekzistas grava distingo inter \" sciado tio \" (sciu koncepton), \" scianta kiel \" (komprenu operacion), kaj \" konat-scia \" (sciu de rilato), kun sciteorio estanta c\u0302efe koncernita kun la unua el tiuj."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Dum tiuj distingoj ne estas eksplicitaj en la angla, ili estas difinitaj eksplicite en aliaj lingvoj (Notu kelkaj lingvoj ligitaj al la angla estis diritaj reteni tiujn verbojn, ekz. skotoj: \"spriteco\" kaj \" komprenhorizonto \").\nEn la franca, la portugala, la hispana, la germana kaj la nederlanda scii (persono) estas tradukita uzi connai\u0302tre, konhecer, konocer kaj kenen respektive, dum por scii (kiel farendaj\u0302o ke io) estas tradukita uzante savoir, sabron kaj u\u0306eten.\nLa novgreka havas la verbo\u03b3\u03bd\u03c9\u03c1\u03b9\u0301\u03b6\u03c9 (gnori\u0301zo) kaj \u03be\u03b5\u0301\u03c1\u03c9 (kse\u0301ro).\nLa itala havas la verbkonoscere kaj sapere kaj la substantivoj por scio estas conoscenza kaj sapienza. germano havas la verbu\u0306isen kaj kenen. Wissen implicas scii fakton, kenen implicas scii en la signifo de esti alkutimigita al kaj havado de laborscio de;\nekzistas ankau\u0306 substantivo derivita de kenen, nome Erkennen, kiu estis dirita implici scion en la formo de rekono au\u0306 ekkono.\nLa verbo mem implicas procezon: vi devas iri de unu s\u0302tato al alia, de stato de \" ne-erkennen \" al stato de vera erkenen. Tiu verbo s\u0302ajnas esti la plej konvena lau\u0306 priskribado la \"episteme\" en unu el la modernaj eu\u0306ropaj lingvoj, tial la germana nomo \" Erkenntnistheorie \".\nLa teoria interpreto kaj signifo de tiuj lingvaj temrestaj\u0302oj kontestata."}, {"text_idx": "#000011", "text": "En lia artikolo On Denoting kaj lia pli posta libro Problems of Philosophy\nBertrand Russell substrekis la distingon inter \" scio per priskribo \" kaj \" scio de konato \".\nGilbert Ryle ankau\u0306 estas meritigita je substrekado de la distingo inter sciado kiel kaj sciado tio en La Koncepto de Menso.\nMichael Polanyi argumentas por la epistemologia signifo de scio kiel kaj scio tio;\nutiligante la ekzemplon de la ago de ekvilibro implikita en veturado per de biciklo, li sugestas ke la teoria scio pri la fizikoj implikitaj en konservado stato de ekvilibro ne povas anstatau\u0306igi la praktikan scion pri kiel rajdi, kaj ke estas grave kompreni kiom ambau\u0306 estas establitaj kaj blokitaj.\nTiu pozicio estas esence Ryle, kiu kverelis ke malsukceso agnoski la distingon inter scio ke kaj scio kiel kondukas al senfina regresas."}, {"text_idx": "#000012", "text": "En lastatempaj tempoj, epistemologoj inkluzive de ( Sosa, Greco, Kvanvig, Zagzebski) kaj Duncan Pritchard argumentis ke sciteorio devus analizi la trajtojn de homoj\" (t.e., intelektaj virtoj) kaj ne j\u0302us la trajtojn de proponoj au\u0306 de propoziciaj mensaj sintenoj."}, {"text_idx": "#000014", "text": "En ofta parolado, \"deklaro de kredo\" estas tipe esprimo de kredo au\u0306 fidas je persono, povo au\u0306 alia unuo - dum g\u0302i inkludas tiajn tradiciajn vidojn, sciteorio ankau\u0306 temas pri kion ni kredas.\nTio inkludas \"la\" veron, kaj everything alian ni akceptas kiel \"verajn\" por ni mem de kogna perspektivo."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Epistemologoj kverelas pri c\u0302u kredo estas la bonorda vero-portanto.\nKelkaj prefere priskribus scion kiel sistemon de pravigitaj veraj proponoj, kaj aliaj kiel sistemon de pravigitaj veraj frazoj.\nPlatono, en lia Gorgias, argumentas ke kredo estas la plej ofte alvokita vero-portanto."}, {"text_idx": "#000017", "text": "En la Theaetetus , Sokrato pripensas kelkajn teoriojn kiel al kiu scio estas, la lastan estaj\u0302on tiu scio estas vera kredo \"kun raporto\" (signifo klarigis au\u0306 difinis lau\u0306 iu maniero).\nLau\u0306 la teorio ke scio estas pravigita vera kredo, por scii ke antau\u0306fiksita propono estas vera, oni rajtas ne nur kredi la signifan veran proponon, sed oni ankau\u0306 devas havi bonan kialon de fari tion.\nUnu implico de tio estus tiel neniu akirus scion j\u0302us kredante ion kiu okazis por esti vera.\nEkzemple, malsana persono kun neniu medicina eduko, sed kun g\u0302enerale optimisma sinteno, eble kredos ke li resanig\u0302os post sia malsano rapide.\nTamen, ec\u0302 se tiu kredo montrig\u0302is por vera, la paciento ne scintus ke li ig\u0302us bone c\u0302ar lia kredo malhavus pravigon."}, {"text_idx": "#000018", "text": "La difino de scio tiel pravigita vera kredo estis vaste akceptita g\u0302is la 1960-aj jaroj.\nC\u0302e tiu tempo, artikolo skribita fare de la amerika filozofo Edmund Gettier provokis gravan g\u0302eneraligitan diskuton.\n(Vidu teorioj de pravigo por aliaj videbloj en la ideo."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Edmund Gettier estas plej konata c\u0302ar mallonga artikolo rajtigis \"Is Justified True Belief Knowledge?\"\npublikigita en 1963, kiu vokis en demandon la ekkonteorion kiu estis domina inter filozofoj dum miloj da jaroj.\nTion en victurno nomita en demandon la reala valoro de filozofio c\u0302u tia evidenta kaj facila kontrau\u0306ekzemplo al grava teorio povis ekzisti sen iu ajn rimarkante g\u0302in dum miloj da jaroj.\nEn kelkaj pag\u0302oj, Gettier argumentis ke ekzistas situacioj en kiuj onies kredo povas esti pravigita kaj vera, ankorau\u0306 ne validas kiel scio.\nTio estas, Gettier interbatalis ke dum pravigite kredo je vera propono estas necesa ke tiu propono por estus konata, g\u0302i ne estas sufic\u0302a.\nKiel en la diagramo, vera propono povas esti kredita fare de individuo (purpura regiono) sed dau\u0306re ne fali ene de la \"scio-\" kategorio (flava regiono)."}, {"text_idx": "#000022", "text": "En unu respondo al Gettier, la amerika filozofo Richard Kirkham argumentis ke la nura difino de scio kiu iam povis esti imuna kontrau\u0306 c\u0302iuj kontrau\u0306ekzemploj estas la infalibilisto oni.\nKvalifiki kiel objekto de scio, iras la teorio, kredo rajtas ne nur esti vera kaj pravigita, la pravigo de la kredo devas necesigi sian veron.\nEn aliaj vortoj, la pravigo por la kredo devas esti neeraripova."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Reliabilism estis signifa linio de respondo al la Gettier-problemo inter filozofoj, originante kun laboro de Alvin Goldman de la 1960-aj jaroj.\nLau\u0306 reliabilismo, kredo estas pravigita (au\u0306 alie apogita lau\u0306 tia maniero por nombri direkte al scio) nur c\u0302u g\u0302i estas produktita per procezoj kiuj tipe donas sufic\u0302e altan rilatumon de fidela al falsaj kredoj.\nEn aliaj vortoj, tiu teorio deklaras ke vera kredo validas kiel scio nur c\u0302u g\u0302i estas produktita per fidinda kredo-forma procezo.\nEkzemploj de fidindaj procezoj inkludas: normaj perceptaj procezoj, memorante, bona rezonado, kaj introspekton."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Reliabilism estis defiita per Gettier-kazoj.\nAlia argumento kiu defias reliabilismon, kiel la Gettier-kazoj (kvankam g\u0302i ne estis prezentita en la sama mallonga artikolo kiel la Gettier-kazoj), estas la kazo de Henry kaj la garbejfasadoj.\nEn la pensa eksperimento, viro, Henry, movas antau\u0306en kaj vidas kelkajn konstruaj\u0302ojn kiuj similas garbejojn.\nSurbaze de lia percepto de unu el tiuj, li finas ke li j\u0302us vidis garbejojn.\nDum li vidis unun, kaj la percepto li bazigis sian kredon ke tiu kiun li vidis estis de reala garbejo, c\u0302iujn aliajn garbej-similajn konstruaj\u0302ojn li vidis estis fasadoj.\nTeorie, Henry ne scias ke li vidis garbejon, malgrau\u0306 ambau\u0306 sian kredon ke li vidis unu estaj\u0302o vera kaj lia kredo estanta formita surbaze de fidinda procezo (t.e. lia vizio), c\u0302ar li nur akiris sian veran kredon per akcidento."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Robert Nozick ofertis la sekvan difinon de scio:\nS scias tiun P se kaj nur se:"}, {"text_idx": "#000030", "text": "La brita filozofo Simon Blackburn kritikis tiun formulig\u0302on per sugestado ke ni ne volas akcepti kiel sciokredojn, kiun, dum ili \"spuras la veron\" (kiam la raporto de Nozick postulas), ne estas tenitaj pro konvenaj kialoj.\nLi diras ke \"ni ne volas aljug\u0302i la titolon de sciado io al iu kiu nur pretas kontentigi la kondic\u0302ojn tra difekto, difekto, au\u0306 fiasko, komparite kun iu alia kiu ne pretas kontentigi la kondic\u0302ojn.\"\nAldone al tio, eksternulalistkontoj de scio, kiel ekzemple tiu de Nozick, ofte estas malvolaj malaprobi finon en kazoj kie g\u0302i estas intuicie valida."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Timothy Williamson avancis ekkonteorion lau\u0306 kiu scio ne estas pravigita vera kredo kaj plie iom da ekstra kondic\u0302o (j), sed primara.\nEn lia libro Knowledge and its Limits, Williamson argumentas ke la koncepto de scio ne povas esti rompita malsupren en aron de aliaj konceptoj tra analizo - anstatau\u0306e, g\u0302i estas sui generis.\nTiel, kvankam scio postulas pravigon, veron, kaj kredon, la vorto \"scio\" ne povas esti, lau\u0306 la teorio de Williamson, precize rigardita kiel simple stenografio por \"pravigita vera kredo\"."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Centra debato c\u0302irkau\u0306 la naturo de pravigo estas debato inter epistemologiaj eksternulalistoj unuflanke, kaj epistemologiaj trejnlaborantalistoj sur la alia."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Eksternulalistoj tenas ke faktoroj rigarditaj kiel eksteraj\", kun la signifo ekstero de la psikologiaj statoj de tiuj kiuj akiras scion, povas esti kondic\u0302oj de pravigo.\nEkzemple, eksternulalistrespondo al la Gettier-problemo estas diri ke, en ordo por pravigita vera kredo por validi kiel scio, devas ekzisti ligo au\u0306 dependeco inter la kredo kaj la stato de la ekstera mondo.\nKutime tio estas komprenita por esti kau\u0306za ligo.\nTia kau\u0306zado, lau\u0306 la mezuro kiu g\u0302i estas \"ekster\" la menso, validus kiel ekstera, sci-cedema kondic\u0302o.\nInternalists, aliflanke, asertas ke c\u0302iuj sci-cedemaj kondic\u0302oj estas ene de la psikologiaj statoj de tiuj kiuj akiras scion."}, {"text_idx": "#000037", "text": "La problemo estas identigi kio (c\u0302u io ajn) igas scion pli da valoraj\u0302o ol nura vera kredo, au\u0306 tio igas scion pli da valoraj\u0302o ol pli minimuma konjunkcio de it'oj komponentoj, kiel ekzemple pravigo, sekureco, sentemon, statistikan vers\u0302ajnecon, kaj kontrau\u0306-Gettier kondic\u0302ojn, en speciala analizo de scio kiu elpensas scio kiel dividita en komponentojn (al kiuj sci-unue epistemologiaj teorioj, kiuj postulas scion kiel fundamenta, estas rimarkindaj esceptoj).\nLa valorproblemo reaperis en la filozofia literaturo pri sciteorio en la dudekunua jarcento sekvante la pliig\u0302on de virtsciteorio je la 1980-aj jaroj, parte pro la evidenta ligo al la koncepto de valoro en etiko."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Unu el la pli influaj respondoj al la problemo estas tiu scio estas ne precipe valora kaj ne estas kio devus esti la c\u0302effokuso de sciteorio.\nAnstatau\u0306e, epistemologoj devus temigi aliajn mensajn statojn, kiel ekzemple kompreno.\nRekomendantoj de virtsciteorio argumentis ke la valoro de scio venas de interna rilato inter la scianto kaj la mensa stato de kredado."}, {"text_idx": "#000041", "text": "La naturo de tiu distingo estis kontestita fare de diversaj filozofoj;\ntamen, la esprimoj povas esti malglate difinitaj jene:"}, {"text_idx": "#000045", "text": "Evolua psikologio prenas novan aliron al la problemo.\nG\u0302i diras ke ekzistas denaska dispozicio por certaj specoj de lernado.\n\"Nur malgrandaj partoj de la cerbo similas tabulan rasan;\ntio estas vera ec\u0302 por homoj.\nLa resto estas pli kiel sens\u0302irma negativo atendanta por esti trempita en rivellikvaj\u0302on\" [32]"}, {"text_idx": "#000047", "text": "La amerika filozofo W. V. O. Quine, en lia Two Dogmas of Empiricism (Du Dogmoj de Empirio) , fame defiis la distingon, argumentante ke la du havas nebulecan limon.\nKelkaj nuntempaj filozofoj ofertis pli dau\u0306rigeblajn raportojn pri la distingo."}, {"text_idx": "#000048", "text": "La historia studo da filozofia sciteorio estas la historia studo de laboroj por akiri filozofian komprenon au\u0306 konon de la naturo kaj amplekso de homa scio.\nEkde laboroj por ricevi tiun specon de kompreno havas historion, la demandojn filozofia sciteorio hodiau\u0306 demandas pri homa scio estas ne nepre la sama kiel ili siatempe estis.\nSed tio ne signifas ke filozofia sciteorio estas sin historia temo, au\u0306 ke g\u0302i traktas nur au\u0306 ec\u0302 c\u0302efe historian komprenon."}, {"text_idx": "#000049", "text": "En filozofio, empirio estas g\u0302enerale ekkonteorio temiganta la rolon de sperto, aparte sperto bazita sur perceptaj observaj\u0302oj per la sencoj.\nCertaj formoj traktas c\u0302iun scion tiel empiriaj, [ citaj\u0302o bezonis ] dum kelkaj rigardas disciplinojn kiel ekzemple matematiko kaj logiko kiel esceptojn."}, {"text_idx": "#000050", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] ekzistas multaj variaj\u0302oj da empirio, pozitivismo, realismo kaj ordinara racio estanta inter la plej ofte klarigitaj.\nSed centra al c\u0302iuj empiricistosciteorioj estas la nocio de la epistemologie privilegia statuso de sensdatenoj."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Multaj idealistoj kredas ke scio estas c\u0302efe (almenau\u0306 en kelkaj lokoj) akirita per aprioraj procesoj au\u0306 estas denaska - ekzemple, en la formo de konceptoj ne venita de sperto.\nLa signifaj teoriaj procesoj ofte sekvas la nomo \" intuicio \".\nLa signifaj teoriaj konceptoj povas lau\u0306dire esti parto de la strukturo de la homanimo (kiel en la teorio de Kant de transcenda idealismo), au\u0306 ili povas esti diritaj ekzisti sendepende de la menso (kiel en la teorio de Platono de Formoj)."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Kompare kun empirio kaj idealismo, kiu centras c\u0302irkau\u0306 la epistemologie privilegia statuso de sensdatenoj (empiriaj) kaj la supereco de Racio (teoria) respektive, moderna raciismo aldonas trian \"sistemon de pensado\", (kiam Gaston Bachelard nomis tiujn areojn) kaj diras ke c\u0302iuj tri gravegas: La empiria, la teoria kaj la abstraktaj\u0302o.\nPor Bachelard, raciismo igas egalan referencon al c\u0302iuj tri sistemoj de pensado."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Konstruismo estas vido en filozofio lau\u0306 kiu c\u0302iu \"scio estas kompilo de hom-faritaj konstruoj\", [36] \"ne la neu\u0306trala eltrovo de objektiva vero\".\nDum Objektivismo temas pri la \"objekto de nia scio\", konstruismo substrekas \"kiel ni konstruas scion\".\nKonstruismo proponas novajn difinojn por scio kaj vero kiuj formas novan paradigmon, surbaze de inter-subjektiveco anstatau\u0306e de la klasika objektiveco, kaj de dau\u0306rigebleco anstatau\u0306e de vero.\nPiagetiana konstruismo, aliflanke, kredas je objektiveco - konstrukcioj povas esti konfirmitaj tra eksperimentado.\nc\u0302ar Vico diris: \"La normo de la vero devas esti farinta g\u0302in.\""}, {"text_idx": "#000054", "text": "La regresi problemo estas la problemo de disponigado de kompleta logika fundamento por homa scio.\nLa tradicia maniero apogi racia argumento estas apelacii al aliaj raciaj argumentoj, tipe uzante katenojn de racio kaj reguloj de logiko.\nKlasika ekzemplo kiu iras reen al Aristotelo deduktas ke Sokrato is mortal. Ni havas logikan regulon kiu diras ke C\u0302iuj homoj estas mortontaj kaj aserto ke Sokrato estas homa kaj ni deduktas ke Sokrato estas mortonta.\nEn tiu ekzemplo kiel lau\u0306 kion ni scias ke Sokrato estas homa?\nSupozeble ni uzas aliajn regulojn kiel ekzemple:\nAll born from human females are human. Kiu tiam forlasas malferman la demandon kiel lau\u0306 kion ni scias tiel c\u0302io naskita de homoj estas homaj?\nTio estas la regresi problemo: kiel povas ni poste fini logikan argumenton kun iu deklaro (j) kiuj ne postulas plian pravigon sed dau\u0306re povas esti konsideritaj raciaj kaj pravigitaj?"}, {"text_idx": "#000055", "text": "por pravigi kredon oni devas apelacii al plu pravigita kredo.\nTio signifas ke unu el du aj\u0302oj povas esti la kazo.\nAmbau\u0308 ekzistas kelkaj kredoj ke ni povas esti pravigitaj por tenado, sen povado pravigi ilin surbaze de iu alia kredo, au\u0306 alia por c\u0302iu pravigita kredo ekzistas infinitoj regresas de (eblaj) pravigo [la nebulozoteorio].\nEn tiu teorio ekzistas neniu fundo de pravigo.\nPravigo j\u0302us serpentumas en kaj eksteren tra nia reto de kredoj, c\u0302esante nenie."}, {"text_idx": "#000056", "text": "La s\u0302ajna malebleco de kompletigado de senfina c\u0302eno de rezonado lau\u0306 iuj apogas skeptikon.\nG\u0302i ankau\u0306 estas la impeto por la fama deklaro de Descartes:\nmi pensas, tial mi estas .\nDescartes serc\u0302is iun logikan deklaron kiu povis esti vera sen alogo al aliaj deklaroj."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Multaj epistemologoj studantaj pravigon provis argumenti por diversaj specoj de katenoj de argumentado de tion povas eviti la regresi problemon."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Fundamentalistoj respondas al la regresi problemon per asertado ke certaj \"fondusoj\" au\u0306 \"bazaj kredoj\" apogas aliajn kredojn sed ne sin postulas pravigon de aliaj kredoj.\nTiuj kredoj eble estos pravigitaj c\u0302ar ili estas memevidentaj, neeraripovaj, au\u0306 venas de fidindaj kognaj mekanismoj.\nPercepto, memoro, kaj apriora intuicio ofte estas konsiderita kiel eblaj ekzemploj de bazaj kredoj."}, {"text_idx": "#000060", "text": "La c\u0302efa kritiko de bazismo estas ke se kredo ne estas apogita per aliaj kredoj, akceptante g\u0302i povas esti arbitra au\u0306 nepravigebla."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Tamen, Warburton skribas en \"Pensado de A Z\", \"cirklaj argumentadoj ne estas malvalidaj;\nen aliaj vortoj, de logika perspektivo ekzistas nenio interne malg\u0302uste kun ili.\nTamen, ili kiam estas, brutale cirkla, sensacie seninforma."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Pozicio konata kiel \" foundherentismo \", avancita fare de Susan Haack, estas intencita esti unuigo de bazismo kaj koherismo.\nUnu komponento de tiu teorio estas kio estas nomita la \"analogeco de la krucvortenigmo.\"\nDum, ekzemple, infinitistoj rigardas la regresi de kialoj kiel \"formite\" kiel ununura linio, Susan Haack argumentis ke g\u0302i estas pli kiel krucvortenigmo, kun multoblaj strekoj reciproke apogante unu la alian."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Alternativa rezolucio al la regresi problemon estas konata kiel \" infinitismo \".\nInfinitistoj prenas la senfinan serion por esti simple eblaj, en la senco ke individuo povas havi senfine multajn kialojn haveblajn al ili, sen konscie opiniis trae c\u0302ion pri tiuj kialoj kiam la bezono ekestas.\nTiu pozicio estas instigita delvis per la deziro eviti kio estas vidita kiel la arbitreco kaj cirkleco de siaj c\u0302efaj konkurantoj, bazismo kaj koherismo."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Hindaj filozofiaj lernejoj kiel ekzemple la hindua Nyaya, kaj Carvaka, kaj poste, la Jain kaj budhanaj filozofiaj lernejoj, evoluigis epistemologian tradicion kiu estas nomita \"pramana\" sendepende de la okcidenta filozofia tradicio.\nPramana povas esti tradukita kiel \"instrumento de scio\" kaj rilatas al diversaj rimedoj au\u0306 fontoj de scio kiuj estis akceptitaj esti fidindaj de hindaj filozofoj.\nC\u0302iu lernejo de hinda filozofio havis siajn proprajn teoriojn pri kiuj pramanaj estis validaj rimedoj al scio kaj kiu estis nefidindaj (kaj kial).\nEn la hindaj tradicioj, la plej vaste traktitaj pramanaj estas:\nPratyaks\u0323a (percepto), Anuma\u0304n\u0323a (inferenco), Upama\u0304n\u0323a (komparo kaj analogeco), Artha\u0304patti (postulijono, derivado de cirkonstancoj), Anupalabdi (ne-percepta, negativa/kogna pruvo) kaj s\u0301abda (vorto, atestaj\u0302o da pasintaj au\u0306 nunaj fidindaj ekspertoj).\nDum la Nyaya lernejo (komencig\u0302ante kun la Nya\u0304ya Su\u0304tras de Gotama, duan jarcenton p.K.) estis propagandanto de realismo kaj apogis kvar pramanajn (percepto, inferenco, komparo/analogeco kaj atestaj\u0302o), la budhanaj epistemologoj ( Dignaga kaj Dharmakirti) g\u0302enerale akceptis nur percepton kaj inferencon."}, {"text_idx": "#000066", "text": "La ekkonteorio da la Budho en la fruaj budhanaj tekstoj estis interpretita kiel formo de pragmatismo same kiel formo de korespondadoteorio.\nSame, la budhana filozofo Dharmakirti estis interpretita ambau\u0306 kiel tenado de formo de pragmatismo au\u0306 korespondadoteorio por sia opinio ke kio estas vera estas kio havas realan potencon ( arthakriya).\nLa budhano la teorio de Madhyamika lernejo de malpleneco ( shunyata) dume estis interpretita kiel formo de filozofia skeptiko."}, {"text_idx": "#000067", "text": "La c\u0302efa Jain-kontribuo al sciteorio estis ilia teorio de \"multaj flanka-eco\" au\u0306 \"multi-perspectivism\" ( Anekantavada) kiu diras ke ekde la mondo estas plurfaceta, c\u0302iu ununura vidpunkto estas limigita ( naya - parta starpunkto).\nTio estis interpretita kiel speco de plurismo au\u0306 perspektivismo.\nLau\u0306 Jain-sciteorio, neniu el la pramanas donas absolutan au\u0306 perfektan scion c\u0302ar ili estas c\u0302iu limigis vidpunktojn."}, {"text_idx": "#000068", "text": "La Carvaka lernejo da materialistoj nur akceptis la pramana da percepto kaj tial estis unu el la unuaj empiricistoj.\nEkzistis ankau\u0306 alia lernejo de filozofia skeptiko, la Ajn\u0303ana."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Foundationalism kaj la aliaj respondoj al la regresi problemon estas esence defendoj kontrau\u0306 skeptiko.\nSimile, la pragmatismo de William James povas esti rigardita kiel koheristo defendo kontrau\u0306 skeptiko.\nJakobo forj\u0302etis konvenciajn filozofiajn vidojn de vero kaj difinis veron por esti bazita sur kiom bone koncepto laboras en specifa kunteksto prefere ol objektivaj raciaj kriterioj.\nLa filozofio de Logiko-pozitivismo kaj la laboro de filozofoj kiel ekzemple Kuhn kaj Popper povas esti rigardita kiel skeptiko aplikita al kio povas vere esti konsiderita scienca scio."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Filozofio de scienco Dedukt-nomological modelo\nRilato inter religio kaj scienco"}, {"text_idx": "#000087", "text": "Sciteorio au\u0306 gnoseologio[1] estas branc\u0302o de la filozofio kiu ekzamenas la ecojn, originon kaj limojn de la homa scio. G\u0302i estas ege grava parto de la filozofio, kiu multe rilatas al aliaj partoj, ekzemple al la filozofio de scienco, al la metafiziko kaj al la filozofio de matematiko."}, {"text_idx": "#000088", "text": "Dum longa tempo filozofoj kredis ke scio estas pravigita vera kredo. Lau\u0306 tiu c\u0302i teorio subjekto S scias ke la propozicio P estas vera se kaj nur se S kredas ke P estas vera, P estas vera kaj la kredo de P fare de S estas pravigita."}, {"text_idx": "#000089", "text": "Tiu c\u0302i analizo de la signifo de \"scio\" estis kritikita de Edmund Gettier. Li donis ekzemplon de kazo kiam iu pravigite kredas ion veran, sed tamen ne scias g\u0302in."}]