[{"text_idx": "#000000", "text": "Baza legolisto aktualigita proze kaj poezie"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Antau\u0306 kvarona jarcento William Auld laste g\u0302isdatigis sian liston de la gravaj beletraj\u0302oj originale verkitaj en Esperanto. Nun g\u0302i estis kompletigita de Sten Johansson, kiu elektis pliajn prozajn verkojn, kaj de Nicola Ruggiero kaj Suso Moinhos, kiuj aldonis titolojn al la poezia parto. Sed pluraj gravaj verkoj en la listo ne plu facile haveblas."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Kelkaj libroj el la nova kaj malnova listoj."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Tie Auld argumentas kontrau\u0306 asertoj pri la neekzisto au\u0306 senvaloreco de la Esperanta literaturo, kaj skribas:"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Tiu supraj\u0302a skizo apenau\u0306 donas impreson pri la realaj atingoj kaj abunda amplekso de la originala literaturo de Esperanto. Iu ajn, kiu volas ec\u0302 aludi al g\u0302i devas esti leginta almenau\u0306 kelkajn elstarajn verkojn antau\u0306 ol esprimi opinion."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Poste sekvas listo de 23 poeziaj kaj 29 prozaj verkoj. En 1997 li iom kompletigis g\u0302in. Lia lasta versio de la listo enhavis 27 poeziajn kaj 32 prozajn verkojn."}, {"text_idx": "#000008", "text": "\u2013 La eventuala utilo ja dependas de c\u0302ies opinio, sed lau\u0306 mi g\u0302i povas helpi al legantoj elekti iom valorajn verkojn kaj eble eviti la plej ac\u0302ajn. Mi persone opinias ke Auld plejparte elektis tre trafe kaj bone, diras Sten Johansson."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Li de multaj jaroj prizorgas la valoran retejon OLE, pri originala literaturo Esperanta."}, {"text_idx": "#000010", "text": "William Auld forpasis en 2006, kaj poste neniu kompletigis lian liston. Lau\u0306 Sten Johansson ne vere eblas s\u0302ang\u0302i la liston post la morto de Auld."}, {"text_idx": "#000011", "text": "\u2013 Kiel dirite, Auld unufoje g\u0302isdatigis g\u0302in en 1997. Post lia morto evidente ne eblas s\u0302ang\u0302i lian liston. Sed en la lastaj du jaroj kelkaj homoj instigis min krei propran aldonan liston. Mi sufic\u0302e hezitis c\u0302u tio indas, sed nun mi decidis tamen fari tion pri prozo kaj peti helpon de Suso Moinhos kaj Nicola Ruggiero pri poezio."}, {"text_idx": "#000013", "text": "\u2013 Mia propra principo estis proponi verkojn, kiuj plac\u0302is al mi, el tiuj kiujn mi legis. Plejparte mi enlistigis verkojn pli novajn ol la listo de Auld, sed ankau\u0306 tri pli malnovajn. Evidente temas nur pri niaj personaj proponoj, surbaze de niaj spertoj kaj niaj gustoj. C\u0302iu ajn homo povas fari sian propran liston, elektante el tio, kion oni legis."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Kiom el la verkoj vi mem legis? Kiujn vi plej s\u0302atis kaj kial?"}, {"text_idx": "#000015", "text": "\u2013 El mia propra aldonpropono mi legis c\u0302iujn 14, ne surprize. El ili mi plej s\u0302atis \u201dMi stelojn jungis al revado\u201d de Mikaelo Brons\u0302tejn. El la proza listo de Auld mi legis 29 el 32. El tiuj mi plej s\u0302atis \u201dLappar, la antikristo\u201d de Endre To\u0301th. El la poeziaj listoj mi legis unu verkon komplete, sed krome eble pecetojn de 2 au\u0306 3 el 41. Mi ja legis du-tri aliajn poemarojn, kiuj ial ne trafis en la listojn, diras Sten Johansson."}, {"text_idx": "#000016", "text": "En la listo estas ankau\u0306 unu via propra verko. C\u0302u ankau\u0306 g\u0302in vi mem elektis?"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Temas pri la romano \u201dSesdek ok\u201d, kiu ricevis la duan Lau\u0306ron de la Akademio en 2022. En la nova listo same trovig\u0302as \u201dMi stelojn jungis al revado\u201d de Mikaelo Brons\u0302tejn, kiu ricevis la unuan Lau\u0306ron en 2021."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Suso Moinhos, kiu kunlaboris pri la poezia parto, atentigas ke ajna tiaspeca listo evidente estas subjektiva, pridiskutebla afero."}, {"text_idx": "#000020", "text": "\u2013 Do ne ekzistas unu sola listo ebla. Oni komprenu ankau\u0306, ke temas pri listo de libroj. Tio signifas, ke bedau\u0306rinde ni ne povis konsideri au\u0306torojn, kiuj ankorau\u0306 ne aperigis poemaron. Temas pri verkistoj, kies produktado estas g\u0302is nun malgranda, au\u0306 kies versaj\u0302oj sidas nur dise tra periodaj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000021", "text": "\u2013 Nia c\u0302efa kriterio c\u0302e la elekto estis la literatura kvalito. Cetere, ni decidis, iom sur la spuroj de Auld, enlistiginta \u201dEsperantan Antologion\u201d, ke en nia kontribuo ne povis manki la verkaroj de Auld mem, de Boulton, de Edwin de Kock kaj de Ragnarsson."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Por legi librojn, ne sufic\u0302as havi liston, necesas la libroj mem. Tamen pluraj el la libroj ne estas plu ac\u0302eteblaj."}, {"text_idx": "#000023", "text": "\u2013 Ne el nia listo, sed el tiu de Auld, de longe mankas en libroservoj la \u201dPoemoj de Armand Su\u201d kaj, en la sfero proza, \u201dLa litomis\u0302la tombejo de Pic\u0302\u201d kaj \u201dLappar, la antikristo, de To\u0301th\u201d. Krome, de longe ni atendas paperan reeldonon de \u201dLa granda kaldrono\u201d de Francis, kiu intertempe, bons\u0302ance, aperis bite. Tiuj tri prozaj verkoj estas esencaj en la historio de la Esperanto-literaturo."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Nicola Ruggiero, la alia kontribuinto al la poezia parto de la listo, listigas plurajn poeziajn verkojn en la listo, kiuj ne plu haveblas almenau\u0306 lau\u0306 la katalogo de UEA:"}, {"text_idx": "#000027", "text": "\u2013 Temas pri verkoj tre apartaj unu de la alia. C\u0302iu el ili meritus reeldonon en presa formo kaj samtempe en bita formo. Tamen, g\u0302is nun, nur FEL eldonas ankau\u0306 en bita formo, sed nur tion pri kio g\u0302i rajtas, memkompreneble. Tiuj du verkoj de Schwartz haveblas kiel sonlibroj en KD. Kredeble, la aliaj verkoj iel haveblas en interreto, diras Nicola Ruggiero."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Pri Kalocsay li atentigas, ke aliaj liaj verkoj ja ankorau\u0306 haveblas, kaj troveblas ankau\u0306 en interreto."}, {"text_idx": "#000029", "text": "\u2013 Iam indos kunigi c\u0302iujn liajn poeziajn kaj literaturkritikajn eseojn en plenverkaron, kiel jam okazis por aliaj granduloj de nia literaturo."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Multaj esperantistoj ne tre bone konas la originalan literaturon. Ec\u0302 tiuj, kiuj ja legas prozon, ofte apenau\u0306 ion scias pri la originala poezio. Kio do estas speciala pri la Esperanta poezio, kio igas g\u0302in aparte leginda? Nicola Ruggiero klopodas klarigi:"}, {"text_idx": "#000031", "text": "\u2013 Ne estas facile respondi sen ig\u0302i false retorika. Mi legas poezion c\u0302ar per g\u0302i mi atingas alian signifo-nivelon en memesplorado. Certe ankau\u0306 la prozo povas utili al tio, sed la poezio uzas similajn rimedojn alimaniere. Mi pensas c\u0302efe pri la uzo de imag\u0302oj \u2013 pervortaj prezentoj de sensa impreso, ne nepre vida; ili povas esti rektaj au\u0306 figuraj. La imag\u0302o implicas rekreon de la realo surbaze de elementoj bazitaj sur intuo au\u0306 vizio de la verkisto, kiun oni devas malc\u0302ifri. G\u0302uste en tiu malc\u0302ifrado trovig\u0302as ric\u0302ig\u0302o kaj konstanta rekreo kaj vidpunkto pri la realo de nia mondo kaj de nia konscio."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Jen la aldonoj al la legolisto, elektitaj de Sten Johansson (prozo) kaj de Suso Moinhos kaj Nicola Ruggiero (poezio). La ligiloj gvidas al informoj pri la koncerna verko en la retejo OLE. Tie troveblas ankau\u0306 la listo de William Auld, inkluzive liajn kompletigojn de 1997."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Malklaras la sorto de la libroservo de UEA"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Gratulon al la triopo pro tiu g\u0302isdatigo! Tamen, mi sentas iom nekomforte, ke baza legolisto enhavas ankau\u0306 plenajn poemarojn anstatau\u0306 konsisti nur el specimenaj unuopaj libroj de legindaj au\u0306toroj. Ne c\u0302io en plena verkaro estas valora. Milpag\u0302a libro ankau\u0306 facile fortimigas male al centpag\u0302a, precipe malpli spertan legemulon. Fakte, Auld povintus aldoni En barko senpilota al sia listo, c\u0302ar kiam g\u0302i aperis, La fenomeno Esperanto ankorau\u0306 ne iris al presejo. Eble ne nur pro manko de parademo li ne faris tion."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Estas pravo en viaj vortoj. Por tamen pravigi ankau\u0306 niajn elektojn, mi diros, ke jam en la Auld-a listo aperas unuopaj libroj de tiuj au\u0306toroj kies plenverkarojn ni listigis. Se eniri en detalojn, mi mem opinias, ke aliaj unuopaj poemaroj de tiuj au\u0306toroj estas, lau\u0306 mi, pli bonaj ol la menciitaj en la Auld-a listo, nome:\n\u2013 \u2018Unufingraj melodioj\u2019 (sed ne la fina teatraj\u0302o) kaj \u2018Humoroj\u2019, de William Auld\n\u2013 \u2018Nuntempa eposo\u2019 kaj \u2018La sekreta psiko\u2019, de Marjorie Boulton (sed ili aperas en la plenverkaro \u2018Unu animo homa\u2019)\n\u2013 \u2018Ombroj de la kvara dimensio\u2019 de Edwin De Kock"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Fine, indas plu diri, ke bonan bildon pri multegaj au\u0306toroj ja donas Esperanta Antologio, ankorau\u0306 havebla c\u0302e la Katalogo de UEA je bona prezo. Homoj, ekhavu g\u0302in!"}, {"text_idx": "#000041", "text": "La ideo enmeti plenajn verkarojn ne estas bona. Tio aspektus same, kiel \u201cPlena verkaro\u201d de Tolstoj (90 volumoj) en iu \u201cBaza legolisto de la rusa literaturo\u201d anstatau\u0306 konkretaj romanoj."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Oni povus ankau\u0306 argumenti, ke enmeti c\u0302ian libron de poemoj en tian liston estas malbona ideo: oni enmetu la unuopajn verkojn, do la poemojn."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Nu, kelkaj libroj de poemoj havas ian unuecon, sed multaj prezentas c\u0302iujn sufic\u0302e bonajn poemojn produktitajn dum certa periodo de la au\u0306toro. Tri el la poemolibroj de Boulton s\u0302ajnas aparteni pli-malpli al c\u0302i tiu kategorio."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Simile oni povus argumenti kontrau\u0306 enlistigo de novelaroj, kiuj ne havas fortan unuecon, sed nur prezentas kolekton da prozaj\u0302oj produktitaj dum certa periodo."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Reeldoni verkojn de Kalocsay estas bela idea, sed bedau\u0306rinde la kopirajtoj \u00abperdig\u0302is\u00bb, do eble necesos atendi g\u0302is 2047."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Mi nuntempe ne rekomendas librojn, sen aldono de informo pri a) kie oni povas trovi ilin, b) kiel oni povas mendi au\u0306 akiri ilin, kaj c) kiom estos la kosto."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Se juna progresanto en C\u0302ilio, Tanzanio, Usono, au\u0306 Vjetnamujo ekhavus intereson pri iuj el tiuj c\u0302i verkoj, kion ri faru?"}, {"text_idx": "#000051", "text": "\u201cMaja Pluvo\u201d c\u0302e UEA kostas \u20ac10,50 por 96-pag\u0302a libro. Minimuma sendokosto estas \u20ac6,00. Kaj aldonig\u0302as la pandemia krompago de minimume \u20ac4,00."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Kiu atendas, ke iu provus ac\u0302eti tian mallongan libreton kontrau\u0306 tia pago?"}, {"text_idx": "#000054", "text": "(Mi iom miras, ke \u201cTestamente\u201d de Edwin de Kock, eldonita de Mondial, ne plu estas ac\u0302etebla c\u0302e Amazon en Usono.)"}, {"text_idx": "#000056", "text": "Mi ne scias kion Lic\u0302jo celis pri pagmaniero simple, c\u0302ar uzante telefonon por navigi la retejon mi ne facile sukcesis iri ec\u0302 tiel longe en la procedo."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Iun fojon, antau\u0306 ne tre longe, mi celis mendi libron de FEL, kaj intencis enketi pri la sendokosto, sed ec\u0302 kiel spertulo pri la retejo mi akcidente tuj sendis la mendon. Kaj ne estas klara maniero nuligi mendon. Ktp. Modernaj homoj ne volas alfronti tiajn komplikaj\u0302ojn. Mi ne volas ilin alfronti."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Se mi \u201cplendas\u201d, mia plendo ne rilatas nur al la pagsistemoj. Relegu mian komenton: la retejoj estas antikvaj, kaj funkcias tiel."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Se oni volas konsili al homoj \u201ckion legi\u201d, oni ankau\u0306 konsilu al ili \u201ckiel trovi.\u201d"}, {"text_idx": "#000063", "text": "Mi ja flankenig\u0302as de la demando de Lee, sed g\u0302i igis min vei, ke pro manko de presita katalogo \u2014 la lasta de UEA aperis en 2001 \u2014 plejparto de libroj malaperis en netroveblo. En la reto eblas facile trovi verkojn lau\u0306 au\u0306toroj kaj titoloj, sed foliumante presitan katalogon oni trafis verkojn, pri kies ekzisto oni ne sciis. Multaj el la libroj, kiujn mi siatempe mendis c\u0302e UEA, estis tiel trovitaj. Bedau\u0306rinde pro kostoj eldonado de plena katalogo ig\u0302is ne ebla, des pli c\u0302ar tro malkreskis la merkato. Siavice manko de presita katalogo influas al plua malkresko de la merkato. Diabla cirklo do. Pri novaj libroj oni ekscias, c\u0302ar ili estas reklamataj kaj aperas recenzoj, sed baldau\u0306 ili ne plu estas novaj kaj riskas forgesig\u0302i."}, {"text_idx": "#000067", "text": "En sia propra testamento, Edwin de Kock diris, ke li volas libere disponigi siajn verkojn. Mi ne scias, kiel tio funkcias rilate al libro kiel \u201cTestamente\u201d, kies kopirajton supozeble posedas Mondial. C\u0302u la volo de la verkisto superas tiun de la eldonejo?"}, {"text_idx": "#000068", "text": "C\u0302u vi povas citi precizajn vortojn de Edwin de Kock kaj diri la fonton?"}, {"text_idx": "#000070", "text": "Tion diris al mi la plej ag\u0302a filo de Edwin de Kock, en telefon-konversacio, dum ni provis arang\u0302i la sorton de la Esperanto-libroj."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Mi ne havas la dokumenton, sed mi ne havas kialon dubi, ke la filo diris al mi la veron."}, {"text_idx": "#000074", "text": "Koncerne problemon de tio, kiel fari malnovajn eldonojn akireblaj por legantoj, mi vidas eblan solvon en koncepto de kontrolata cifereca luado (Controlled digital lending): bibliotekoj cifirecigas librojn, kiujn ili havas, kaj disponigas al uzantoj retaliron al ili, tiel ke en c\u0302iu momento nur unu homo povas legi certan libron. Lau\u0306 ideo de g\u0302iaj au\u0306toroj, la kopirajto tiumaniere ne estas rompata \u2014 papera versio estas nur anstatau\u0306igita per la elektronika. En la praktiko, tamen, oni kontestas tion, sed mi opinias, ke ne estas seriozaj obstakloj por apliki c\u0302i tiun metodon en Esperanta medio. G\u0302i donus aliron al malnovaj kaj ne reeldonataj libroj kaj samtempe konservus stimulon ac\u0302eti novajn."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Kiel kurdlingvaj dividoj malhelpas aliron al informojRusiaj diplomatoj reagas al nova lingvoleg\u0302o en Kirgizio, revenigante kolonian pasinteconTiuj fotoj montras la historion de la \u2018rusaj dometoj\u2019 en Havano, Kubo"}]