[{"text_idx": "#000000", "text": "Esploristoj enmetis Esperanton en DNA"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Usonaj esploristoj sukcesis enkodigi en DNA-molekuloj la tutan esperantlingvan version de la verko \u201dLa mirinda sorc\u0302isto de Oz\u201d. Lau\u0306 la esploristoj Esperanto aparte bone tau\u0306gis por la eksperimento pro sia neu\u0306traleco \u2013 kaj pro siaj c\u0302apelitaj literoj."}, {"text_idx": "#000002", "text": "DNA (deoksiribonuklea acido) estas helica molekulo, kies diversaj variaj\u0302oj enhavas la genetikajn informojn de c\u0302iuj bestoj kaj plantoj. G\u0302i estas ankau\u0306 ekstreme efika maniero konservi ajnajn datumojn en malmulta spaco \u2013 c\u0302iuj ekzistantaj komputilaj datumoj en la mondo povus teorie esti konservitaj en kelkaj gramoj da DNA."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Pro tio de jaroj oni faras eksperimentojn pri konservado de komputilaj datumoj en DNA-c\u0302enoj. Tamen en la kopiado de DNA facile okazas eraroj, kaj pro tio oni devas uzi diversajn teknikojn por certigi, ke la informoj estas transdonataj g\u0302uste. Redundo kaj ripetado de la datumoj estas unu tia strategio."}, {"text_idx": "#000004", "text": "En nova eksperimento teamo de sciencistoj c\u0302e la Universitato de Teksaso en Austin, Usono, demonstris novan teknikon por eviti erarojn en la kopiado, sen la antau\u0306e uzita multfoja ripetado de la datumoj. Anstatau\u0306e, la informoj estis konservitaj en formo de latiso, kie c\u0302iu informero subtenas la aliajn."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Por sia eksperimento la esploristoj elektis tekston en Esperanto: la libron La mirinda sorc\u0302isto de Oz, tradukitan de Donald Broadribb. Libera Folio petis profesoron William Press rakonti, kial la teamo elektis tiun verkon. Jen kion li respondis:"}, {"text_idx": "#000006", "text": "\u2013 Ni elektis la tekston en Esperanto pro du kialoj, unu filozofia kaj unu praktika. La filozofia kialo estas ke la scienca strebado en si mem estas internacia kaj neu\u0306trala, kaj ni volis elekti sekularan tekston, kiu reflektas tion. La mirinda sorc\u0302isto de Oz s\u0302ajnis tau\u0306gi lau\u0306 tiuj kriterioj."}, {"text_idx": "#000007", "text": "\u2013 La praktika kialo estas, ke la vastigita alfabeto de Esperanto (kompare kun la angla) uzas c\u0302iujn ok bitojn en la bajto da komputila spaco kiu enhavas unu literon da teksto. Tio starigis pli bonan teston por nia erar-korekta kodo. Ni uzis la tradukon de Donald Broadribb, c\u0302ar g\u0302i estis facile havebla en la reto."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Por demonstri la funkciadon de la sistemo, la sciencista teamo subigis la DNA-c\u0302enojn kun la Esperanta teksto al altaj temperaturoj kaj ekstrema humido. Kvankam la molekuloj estis difektitaj de tiuj cirkonstancoj, la tuta teksto poste estis sukcese dec\u0302ifrita kun c\u0302iuj c\u0302apelitaj literoj en ordo."}, {"text_idx": "#000011", "text": "C\u0302u vere Esperanto estas facila lingvo?"}, {"text_idx": "#000012", "text": "C\u0302u mi g\u0302uste vidas, ke la scienca artikolo nenie citas la libron, kiun oni enkodigis en DNA? La preskomunikilo tre klare anoncis la fakton kaj faris kuriozaj\u0302on el g\u0302i, sed nek la studo mem, nek la suplementaj informoj* ie ajn mencias Oz au\u0306 Esperanton."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Evidente ne gravas al la prezentita metodo, kiun mesag\u0302on oni enkodigis au\u0306 el kiu lingvo. Sed mia simpla homscienca animo insistas, ke oni citu la literaturon, kiun oni uzas ... \ud83d\ude41"}]