[{"text_idx": "#000003", "text": "Antau\u0306 kelkaj tagoj nia pos\u0302tisto alportis libreton al mi. G\u0302i venis de Julia Sigmund, la inspira redaktorino de alia libreto kun atestoj de cento da samideanoj pri ... la tagoj, kiam ili estis plej felic\u0302aj. Do mi pensis ricevi denove kolekton kun korvarmigaj, felic\u0302igaj kaj g\u0302ojigaj vivomomentoj."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Tamen la titolo de la libreto igis min dubi. Nomoj kaj Sortoj. Kial Julia elektis la vorton sorto? Por mi la vorto alportas timon, necertecon, malbonan au\u0306guron. Sed la zamenhofa proverbo 194a sugestas, ke ne nepre estu tiel! G\u0302i ja ankau\u0306 povas esti favora. Nu ja, la \u201enecerteco\u201d, tamen, estas nepra elemento de la ideo \u201esorto\u201d."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Ah\u0302, se oni bone pripensas, oni komprenos, ke la ideo \u201esorto\u201d estas iu \u201esapveziko\u201d ... au\u0306 iu \u201efigo post Pasko\u201d, c\u0302ar oni algluas la etikedon \u201eestis s\u0302ia sorto!\u201d, nur kiam oni priparolas intan okazaj\u0302on. En la lasta historieto de la libreto, knabineto eskapas esti viva entombigita nur, c\u0302ar la patro ankorau\u0306 lastafoje deziras rigardi s\u0302in antau\u0306 ol li fermas la tombon. Nu! C\u0302u la knabino \u201eeskapis sian sorton\u201d au\u0306 c\u0302u estis s\u0302ia sorto, ke s\u0302i lastmomente savig\u0302is? Interesa estas la konstato de la knabino \u2013 nun jam 65-jara \u2013 ke \u201es\u0302i estis kondamnita al la vivo\u201d. Do altajn ideojn pri sia vivo s\u0302i certe ne havas!"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Tute ne temos pri la kovrilo de la libro! G\u0302i estas tre deca, sincera kaj eble aluda! Montrig\u0302as soleca homa figuro, suriranta la vivovojon kaj trenanta longan incitan ombron malantau\u0306 si ... iom timigan. Tiu figuro kaj tiu ombro regule revenas en la libro kiel fono sub la teksto. Bonega ideo! Mia intertitolo \u201ec\u0302ifona vesto ... \u201d aludas la zamenhofan proverbon el paragrafo 229a, kiu ilustras la temon \u201ehonesto\u201d: Pli bona c\u0302ifona vesto, ol ric\u0302eco en malhonesto. La dek tri historietoj, tute klare plejparte \u201everaj\u201d, honeste priskribas homajn sortojn kaj ne kas\u0302as mizeron, malfelic\u0302on, malhoneston, kruelon kaj korupton. El la dek tri historietoj estas nur du au\u0306 tri, kiuj havas iom \u201egloran finon\u201d. Tamen ili povos alporti apogon en propran mizeron, c\u0302ar pere de mizero de aliaj homoj oni povas trovi ian memkonsolon!"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Homoj, kiuj konas Julia \u2013 kaj kiu ja ne konas s\u0302in? \u2013 sentos dum legado, kvazau\u0306 ke s\u0302i sidus antau\u0306 ili, en fotelo, kaj trankvile rakontus la historietojn. Kaj s\u0302i uzas sian propran kutiman lingvon, kun kelkaj (tre malmultaj, sed tamen iuj) personaj propraj\u0302oj, do sian propran idiolekton ... kaj tio vere ne s\u0302okas min. Konsideru, baldau\u0306a leganto de la verketo, tiun rimarkon kiel instigon serc\u0302i la kelkajn privataj\u0302ojn, c\u0302ar ... mi mem estis instigita al interesa pensado, ke (kaj Zamenhof mem iam esprimis tiun ideon) fojfoje logiko povas pravigi (necesigi?) gramatikan eraron."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Kiel kutime: iu ajn libro, legota de mi, devas dum iom da tagoj simple kus\u0302i sur apudlita tableto. Por ke mi povu legi kaj relegi la titolon de la libro."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Kial? Nu, por provi konjekti pri la tuta libro. G\u0302iaj ideo, strukturo, koncepto, intrigo, fabulo ktp g\u0302is 30\u201335 parametroj. La lastaj estas la enhavo mem kaj la lingvoposedo. C\u0302u stulte? Tute ne. Vi nur provu. Post tiuj ekzercoj la propra legado estas multe pli emocie ric\u0302a kaj profunda."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Do, Nomoj kaj sortoj. Tre interesa temo! Iuj el ni kredas, ke la nomo de persono influas al lia/s\u0302ia sorto. Aliaj nur ridas. Ceteraj... Ceteraj ec\u0302 ne pensas pri similaj bagateloj. Mi kredas, kaj pro tio mi atendis de la libro ian novan rigardon, aspekton, traktaj\u0302on. Finfine mi maturig\u0302is kaj eklegis la libron."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Kaj ricevis senteblan frapon kontrau\u0306 mia kompatinda \u201cemociaro\u201d. Plena senrevig\u0302o en mia kapablo antau\u0306legi."}, {"text_idx": "#000013", "text": "La unuan rakonton Adela mi legis ec\u0302 trifoje, sed trovis neniun ligon de s\u0302ia nomo kaj s\u0302ia sorto. Do, la nomo (titolo) de la libro neniom estas/os kun g\u0302ia sorto ligita. Samkiel en malnova anekdoto. Sidas du verkistoj. Unu gaja, la dua trista. Tre trista."}, {"text_idx": "#000014", "text": "\u2013 Karulo! De kie tristo?"}, {"text_idx": "#000015", "text": "\u2013 Mm... mi romanon finverkis..."}, {"text_idx": "#000019", "text": "La samon mi povas diri pri c\u0302iuj rakontoj. Sed kiaj rakontoj! La sekva Elmero min simple kortus\u0302is. Belega rakonto. Antau\u0306 c\u0302io \u2013 g\u0302ustego de la priskribo. Temas pri jeno: Elmero svingas hakilon super la kapo de infano kaj diras: \u201cMi povus mortigi, sed mi ne mortigas, c\u0302ar mi amas lin\u201d."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Ankau\u0306 mia Elmero havante la tutan c\u0302ambron da molaj pupoj, iam ridante, iam plorante, perdante la salivon, ludas kun pupoj. Mi povas j\u0302uri, ke li neniam legis pri iu ajn historia evento. Des pli li ne povis legi Esperantan libron, sed li agis, kvazau\u0306 leginte la libron Nomoj kaj sortoj. Au\u0306 inverse."}, {"text_idx": "#000022", "text": "La koincido estas plena. Tio ne povas esti, sed jen okazis. Inter ni kaj sinjorino Ju\u0301lia kus\u0302as miloj da kilometroj kaj \u2013 ec\u0302 pli grave \u2013 diferenco de la tempo. La libro estis jam verkita, sed priskribas tujajn eventojn. Kaj priskribas tre g\u0302uste. Sen elpensaj\u0302oj, falsoj, afektoj. Tio signifas, ke sinjorino Ju\u0301lia estas tre, tre ric\u0302a sinjorino. S\u0302i dungis dudekon da agentoj (spionoj) kaj sendis ilin al mia kompatinda urbeto, por ke ili c\u0302ion dokumentu..."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Pri simplaj homoj en normala lingvaj\u0302o"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Lernolibro pri recenzoj eble preskribus, ke oni difinu la lokon de verko en la verkaro de au\u0306toro, kaj la verkaron de au\u0306toro en la rilatoj vivcirkonstancaj kaj literaturaj. Nu, mi ne estas tiel ambicia, precipe c\u0302ar tiajn sciojn biografiajn kaj literaturhistoriajn mi tute ne havas nek povas akiri facile. Tamen mi povas prilumi kelkajn angulojn, kiuj espereble kontribuu al ia (dezirinde sobra) pritakso de c\u0302i tiu kolekto de rakontoj."}, {"text_idx": "#000026", "text": "C\u0302ar, jes ja, kiel la strikte priskriba titolo montras, la libreto de nia au\u0306torino estas s\u0302ajne senfadena kolekto da personnomoj, kies vivhistoriojn ni ekkonas. Pri kiaj vivhistorioj temas? Ili estas normalaj homoj, kiel ci kaj mi, kiuj naskig\u0302as, vivas kaj mortas. Ili estas homoj, rapide skizitaj kvazau\u0306 per peniktus\u0302oj (tamen realecaj, eble ec\u0302 realaj), kies centro estas iliaj emoj kaj malemoj, nescio kaj pasio, sen plia horizonto, kiujn la vivo pelas de plac\u0302oj al malplac\u0302oj kaj inverse. Ili vojag\u0302as tra la vivo per siaj lertaj-mallertaj decidoj en favoraj-malfavoraj cirkonstancoj, iele trapele duone malbone."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Kelkaj rakontoj estas individuaj tragedioj ampleksantaj jen unu, jen plurajn generaciojn, pro nebridita pasio (Adela, Elmero, Florika), au\u0306 pro nebridita memtrompo (Georgo), au\u0306 pro forlasiteco kaj nehelpateco (Jozefo). En la kazo de Kazimiro ni trankvilig\u0302as pro lia savig\u0302o el promalsana tragedio. Linka prezentas tutan vivon da g\u0302ojoj kaj malg\u0302ojoj en nuraj dek du pag\u0302oj. Kun Marioara ni dividas g\u0302ojegon pro ricevita letero en fono de preteksta longa rakontero pri loko fadenanta la tutan rakonton. Apud Olga ni lernas, ke surteraj paradizo kaj infero dependas de homaj kondutoj kaj sintenoj. La vivo de Peeter estas ekzemplo de savig\u0302o el angoro per persista laboro. Se Stepan avertas ke, se la animo mortas, ankau\u0306 la korpo mortas sekve, tamen Viola donas al ni esperon, c\u0302ar eblas savig\u0302i el la morto per sopiro."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Por fora leganto eble ne gravas tio, kiel venis la au\u0306torino al tiuj kortus\u0302aj rakontoj. Por tiuj el ni, kiuj havis bons\u0302ancon iam, ec\u0302 nur tang\u0302e, renkonti s\u0302in (ekzemple, okulsigne al Ju\u0301lia, mi estas tiu kompare pli juna \"ang\u0302elo\", kiu en la Libroservo de la Bjalistoka UK ac\u0302etis relative grandan amason da libroj, kies altan prezon mi pagis rekte al s\u0302i), la eble membiografia karaktero de parto de la rakontoj nur aldonas al la kortus\u0302eco de la tuta kolekto."}, {"text_idx": "#000030", "text": "De kiam s\u0302i ricevis la pokalon de \"Nova Talento\" en la Belartaj Konkursoj de UEA en 1969 (tion mi ne vivis mem, c\u0302ar mi eklernis esperanton en 1977, jaro de UK en Rejkjaviko) g\u0302is c\u0302i tiu rakontaro, kies Postparolo havas daton de la unua de aprilo 2011, s\u0302ia ne tute diskreta literaturado ampleksis premiojn, librojn, pupteatron, redaktoradon... por ne mencii s\u0302ian organizan engag\u0302ig\u0302on en la socia vivo de Esperantujo, kio inkluzivas ankau\u0306 la dek du novajn fabelojn, kiujn s\u0302i rakontas senc\u0302ese al ni el KD, kvazau\u0306 elektronika panjo au\u0306 avinjo."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Do c\u0302i tiu rakontaro estas apenau\u0306 pli fajne polurita surpaperigo de tio, kion s\u0302i vers\u0302ajne faras en sia c\u0302iutaga uzo de la lingvo, ec\u0302 familie kun sia edzo, la esperanto-verkisto Filippo Franceschi, alinome Sen Rodin, kiu redaktis ankau\u0306 c\u0302i tiun verkon."}, {"text_idx": "#000032", "text": "La lingvaj\u0302o de la edzino estas preskau\u0306 nepercepteble malpli avangarda ol tiu de la edzo, tamen sur ambau\u0306 sidus bone la priskribo, ke g\u0302i estas normala esperanto de Eu\u0306ropo, kun siaj tipaj leksikaj malglataj\u0302oj (tamen tiel plac\u0302e allaseblaj, lau\u0306 mia takso, kiel la trajtoj de aliaj esperantoj, ec\u0302 se nur c\u0302ar tio donas lokan \"eu\u0306ropan koloron\") kaj kun sintakso komuna al plimulto de eu\u0306ropaj lingvoj, kiu fug\u0302as de ordoj tipaj nur en malplimultoj; do longaj \"komplementoj\", kaj precipe prepoziciaj \"komplementoj\", kutime ne antau\u0306as la vortojn, de kiuj ili \"dependas\", dum la tuto havas duone liberan vortordon, almenau\u0306 en la limigita senco, ke la subjekto ne c\u0302iam nek nepre antau\u0306as la verbon."}, {"text_idx": "#000034", "text": "La plej grava, lau\u0306 mia pritakso, estas, ke ni jen havas facile kaj rapide legeblan rakontaron pri simplaj homoj en normala lingvaj\u0302o, kun tia polurado, kiu sufic\u0302as por s\u0302minki c\u0302iutagaj\u0302ojn nur por fari ilin pli allogaj, tamen for de virtuozaj stilekzercoj, lingvaj saltoj kaj transkapig\u0302oj de nia literatura cirko, kiajn ni vidas precipe en niaj poetoj. Fakte, mi preferas s\u0302in kiel poeton malgrau\u0306 s\u0302ia foje dolc\u0302ac\u0302a stilo, kiu similas al tiu de G\u0302ubran' H\u0302alil' G\u0302ubran', la fama usonaraba verkisto en la araba kaj en la angla, kiu popularig\u0302is en la t.n. \"kontrau\u0306kultura (mi dirus \"alikultura\") movado\" de la 1960aj jaroj (n. 1883, m. 1931). Do jen estas c\u0302effluero de nia diligenta kolegaro, konvena kaj ec\u0302 necesa s\u0302miro, por ke iru plu la karavano."}]