[{"text_idx": "#000000", "text": "C\u0302u kandidatigi por literatura Nobelpremio E-lingvan verkiston au\u0306 ne kandidatigi? Tio estas la demando."}, {"text_idx": "#000001", "text": "Debatoj pri kandidatigo de iu esperantlingva verkisto por la literatura Nobel-premio de tempo al tempo pliviglig\u0302as, sed preskau\u0306 tuj ree c\u0302esas. Carlo Minnaja atentigas, ke UEA apenau\u0306 kredas je sukceso de simila kandidatigo. \u201cMi persone opinias, ke estas pli bone apogi kandidaton proponitan de tiuj, kiuj ion faras, ol fari nenion entute\u201d, \u2013 skribas Minnaja por LF."}, {"text_idx": "#000002", "text": "En La Ondo de Esperanto aperis intervjuo kun Sten Johansson pri la esperanta literaturo, konekse al la mencio pri Nobel-premio. Lia respondo esencas tiel: \u201ckandidatigi esperanto-verkistojn al Nobel-premio estas stultaj\u0302o\u201d."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Ni startu de baza demando: c\u0302u la esperanta popolo strebu al rekono de nia lingvo kiel arta esprimilo tra la Nobel-premio pri literaturo, samkiel g\u0302i ja strebis al la rekono de g\u0302iaj atingoj en la kampo de intelektaj inters\u0302angoj tra la agnosko de Unesko? Se la respondo estas nea, c\u0302ar la Nobel-premio ne estas fidinda kiel akreditanto de literaturaj valoroj, jen finita afero. Se la respondo estas nea, c\u0302ar la esperantistoj g\u0302enerale opinias, ke la verkado en esperanto ne estas sufic\u0302e altnivela, tio stimulas komenton. Johansson pluas dirante, ke estas jam sufic\u0302e mirinde, ke ekzistas esperantlingva literaturo. Nu, la lingvo ekzistas jam dum kvin generacioj: ke tiom da uloj sukcesis produkti literaturon, estas ordinare, estus ja miriga la malo."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Dum tro bombastis la fiero de Auld, ke la nivelo de nia literaturo estas samnivela kun tiu de \u201cla\u201d (kiuj?) etnaj lingvoj, tamen estas nekontesteble, ke ekzistas unuopaj juveloj, kaj ke ekzistas verkistoj, kiuj, malgrau\u0306 la asfiksia kaj fakte sentantiema merkato, digne tenus sian lokon apud jamaj Nobel-lau\u0306reatoj. Tial primeditiga estas la pozicio esprimita de pluraj lingvo-centroj ene de la internacia, pli ol centlingva, PEN: la Nobel-komitato ne sufic\u0302e atentas la minoritatajn kaj diasporajn lingvojn. Fakte la diktatoreco de malmultaj \u201cgrandaj\u201d (fakte nur eu\u0306ropaj) lingvoj, kiuj havigas trikvaronan plimulton de la g\u0302isnunaj pli ol 110 premiitoj, estas diskriminacia, kiel cetere g\u0302i estas diskriminacia kontrau\u0306 la c\u0302ina, kiu g\u0302is nun ricevis nur du Nobelojn."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Antau\u0306 pluraj jardekoj la posedanto de eldonejo, kiu nun estas la plej altprocenta distribuanto de libroj en Italio, verdiktis \u201cNe eblas esti granda poeto bulgara\u201d. Per tiu diro li celis, paradokse, ke se ne estas sufic\u0302a ac\u0302etanta publiko, la koncepto mem de \u201cgranda poeto\u201d krizas, kaj tio evidente dependas de la disvastigiteco de la lingvo. Akcepteble, lau\u0306 ekonomia vidpunkto. Sed la jug\u0302kriterio por literatura premio devus esti alia: kiom profundaj estas la emocioj kiujn verkisto vekas en la unuopa leganto, senkonekse kun la nombro de la aliaj unuopaj legantoj? Ja, emocioj varias lau\u0306 la leganto kaj lau\u0306 la tempoj; kiu ne spertis la katastrofon de la unua mondmilito, povas indiferenti c\u0302e la romanoj de Baghy, kiu nur en lernejaj tekstoj legis, ke okazis peza kolonia subpremo, povas seninterese gapi c\u0302e la romanoj de Steele, kiu ne havas tuthomaran perspektivon povas rigardi kiel kuriozaj\u0302on la eposojn de de Kock au\u0306 de Montagut. Kiu ilin ne legis, c\u0302ar ili apenau\u0306 eliris el la esperantlingva kokono, ne estas en la kondic\u0302o jug\u0302i."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Tial estas esence traduki ne ja al esperanto, sed el g\u0302i; ni bezonas konvinki la mondon ne pri tio, ke en esperanto oni povas diri c\u0302ion, sed ke oni povas diri ion kulture valoran, kiel proklamas la plu aktuala deklaracio de Rau\u0306mo de antau\u0306 jam preskau\u0306 kvardek jaroj. Se ni kredas, ke esperanto ne estas nura \u201cmensogo sorc\u0302e brila\u201d, sed ja portanto de kulturaj kaj artaj valoroj, tial la aspiro al agnosko tra Nobel-premio estas tute legitima. Mi mem estas jug\u0302anto en tutnacia itala konkurso en kiu mi devas legi pli ol cent librojn jare, do iujn g\u0302eneralajn parametrojn pri literatura valoro kaj jug\u0302kapablon mi ja posedas."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Kiun ni kandidatigu? Inter la movadanoj estas amaso da unuopaj personoj kaj institucioj kvalifikitaj por prezenti kandidatojn, sed neniu movig\u0302as tiucele. La Esperanta PEN-centro, ekzistanta de 1991, kiu regule havas dumonatan revuon, jarkunvenojn, estrarelektojn kaj partoprenas en la internaciaj PEN-kongresoj, havas du-s\u0302tupan elektometodon, kiu kondukis, post la morto de Boulton, al la kandidatigo de Silfer, cetere populara en la internacia PEN. La prezidanto de la Akademio Literatura de Esperanto (ALE), fondita en 2008, deklaris, ke li c\u0302iujare konfirmas kandidatigon de Ragnarsson (parenteze dirite: la ALE-membrolisto registras, kvazau\u0306 vivantojn, ses jam forpasintojn, do g\u0302isdateco vers\u0302ajne problemas)."}, {"text_idx": "#000008", "text": "UEA startigas neniun kampanjon tiucelan, malgrau\u0306 ke la Belartaj Konkursoj pintas c\u0302e la kongresoj; evidente g\u0302i ne kredas sufic\u0302e je agnosko de la literaturaj valoroj de Esperanto tra la Nobel-premio, alie g\u0302i nomumus komisionon, kiu zorgu pri kandidatigo per esplorado de bibliografioj, enketo, kolekto de proponoj, kribro, diskutado, fina decido kaj redakto de vivpriskribo. Tial mi persone opinias, ke estas pli bone apogi kandidaton proponitan de tiuj, kiuj ion faras, ol fari nenion entute. Ja la nura kandidatigo, eventuale ec\u0302 pli ol unu, kio montrus vivantecon de nia literaturo, sendube estas minimume vitrino kaj signo, ke ni kredas (kaj fieras) pri g\u0302i; kial rezigni au\u0306 ec\u0302 defetisme desuprece (kaj supraj\u0302ece) deklari g\u0302in stultaj\u0302o?"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Alklaku por kunhavigi c\u0302e Facebook(Malfermig\u0302as en nova fenestro)Alklaku por kunhavigi per Telegramo(Malfermig\u0302as en nova fenestro)Click to share on Mastodon(Malfermig\u0302as en nova fenestro)"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Tial estas esence traduki ne ja al esperanto, sed el g\u0302i..."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Mi ne povas ne kunsenti. Fakte, el muzikumejo, ni instigas homojn traduki la subtekstojn por fari niajn muzikfilmetojn pli spektindaj kaj g\u0302uindaj de neesperantistoj."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Chu vere estas grava la jughkriterio : emocio\u0301 che la legantoj?"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Chu vere jurio kalkulos la larmojn kaj ridon, korbatojn kaj shviton ?"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Persone, mi ne diras kiel Sten ke estas stultaj\u0302o. Tamen, kompare al la tuta mondo, kiom da homoj kapablas legi kaj aprezi esperantajn verkojn! C\u0302u famkonata verkisto ekzistas esperante? G\u0302is nun mi ne trovis! Eble mi malbone serc\u0302is! Libro kiu kaptas la leganton g\u0302is la fino, en esperantio mi ankorau\u0306 serc\u0302as g\u0302in! Lau\u0306 la s\u0302erca formulo, en Esperanto, ekzistas pli da verkisto ol da leganto! Tamen Carlo pravas, ni ne devas rezigni nin!"}, {"text_idx": "#000016", "text": "> Libro kiu kaptas la leganton g\u0302is la fino, en esperantio mi ankorau\u0306 serc\u0302as g\u0302in!"}, {"text_idx": "#000018", "text": "\u201cFamkonata\u201d verkisto ekzistos neniam dum esp-istoj estas malmultaj, malmulte legas, malmulte ac\u0302etas, malmulte tradukas el e-o kaj tiel malmulte kreas \u201cfamon\u201d. DA tradukindaj verkoj, kiuj kaptas la leganton g\u0302is la fino ja estas: romanoj de Raymond Schwartz, Teodor S\u0302varc, Nemere (pluraj), Steele (pluraj), Bronstejn, Stimec, Baghy, Szilagyi, Elgo, \u201cC\u0302u\u201d-libroj"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Jes vi pravas Carlo, ekzistas famaj au\u0306toroj en esperantio! Mi legis multajn romanojn kaj eseojn, sed la preciza punkto kiu faras la diferencon, malfacilas trovi tiun perlon! Same en mia kaj viaj denaskaj lingvoj! En la listo ili famas por esperantistoj, nur por esperantistoj!"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Eble oni devus levi la demandon, c\u0302u c\u0302iuj verkoj de Sten Johansson estas originalaj, au\u0306 c\u0302u foje okazis plagiato."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Mi unufoje proponis kelkajn el liaj rakontoj al lernanto, klera verkisto en la angla, kaj tiu tuj revenis al mi kaj diris \u201cHo. Tiuj c\u0302i rakontoj jam trovig\u0302as delonge en angla literaturo\u201d."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Oni bone kribru tiajn aferojn, antau\u0306 ol proponi por Nobel-premio."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Unu hirundo printempon ne alportas; ekzistas multaj sendubaj originalaj\u0302oj en Esperanto; ke iu verkisto inspirig\u0302is al aliaj literaturoj estas normale (plagiato ja ne); sed unuopaj kazoj ne tus\u0302as la c\u0302efan demandon: c\u0302u iuj E-verkistoj indus je Nobel-premio tial, ke ili priskribis nian kulturon de paco, kontrau\u0306militan, de internaciismo, de respekto al aliaj? Lau\u0306 mi jes: el la nunvivantaj minimume Stimec, Steele, Nemere. Bedau\u0306rindas, ke ec\u0302 inter ni esp-istoj ili estas malmulte legataj. Ni legu ilin pli multe, recenzu, komentariu kaj c\u0302efe diskonigu eksteren tradukante el ili al naciaj lingvoj"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Aserto de plagiato estas serioza akuzo. Bonvole indiku la koncernajn verkojn, ke la publiko povu prijug\u0302i vian akuzon kaj Sten Johansson povu defendi sin."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Vi responsas pri kontrolo de la onidiroj, kiujn vi au\u0306das. Kaj se vi senkontrole pasigas misinformon al aliaj, vi kunkulpas pri g\u0302ia disvastig\u0302o. Tion oni nepre sciu en nia epoko..."}, {"text_idx": "#000027", "text": "C\u0302u vi certas, ke tiu \u201cklera verkisto\u201d ne simple agis supere pro malestimo de Esperanto? Estas ofta fenomeno, ke homo malbone taksas la efektivan kvaliton de verko pro biaso, c\u0302u socia au\u0306 persona. Vidu, ekzemple, la percepton de multaj mac\u0302istoj, ke virinoj ne povas esti komikaj."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Ja ne ekzistas tute originala literaturo; S\u0302akespiro, Danto k.c. c\u0302iuj forte dependis de antau\u0306aj verkoj, kaj la plej fruaj verkistoj konataj dependis de ekzistanta tradicio. Sed plagiato estas alia afero. Ankau\u0306 mi scivolas, kiel Krizipo, c\u0302u tia akuzo povas esti pruvita. Alie povus temi pri apartaj normoj inter la du lingvoj, bazitaj sur estimo de la lingvo anstatau\u0306 kvalito de la verko."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Do, mi simple rekte diros: Sten Johansson multe kontribuis al populara literaturo en Esperantujo, sed nenio en lia verkaro, lau\u0306 mia taksado, meritas Nobel-premion."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Estus pli bone, se la Esperantistoj rezignus pri tiaj revoj."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Ekzistas pluraj aliaj pli tau\u0306gaj ol Johannsson (Steele, Nemere, Brons\u0302tejn nur por menci tri); la demando estis ne ja c\u0302u Johansson tau\u0306gas (li simple estis la c\u0302efartikolinto kiu stampis \u201cstultaj\u0302o\u201d la sinceran kaj tute ne maltau\u0306gan serc\u0302adon pri tau\u0306ga kandidato), sed c\u0302u ja tiu esploro estas stultaj\u0302o. Mi insistas, ke ne."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Licxjo: nomu la rakontojn \u2013 la miajn kaj tiujn delongajn anglaj\u0302ojn, kiujn mi plagiatis.\nTiam c\u0302iuj povos kompari kaj konstati ke vi blagas kaj senbaze akuzas."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Eble mi diru, ke se mi ne estus komplete blokita de Sten Johansson en Fejsbuko, mi havus emon respondi. Sed kiam oni blokas alian, jen la fino de interkomunikado."}, {"text_idx": "#000039", "text": "En Facebook mi estas ano de grupo, kie ofte aperas terure vortlaksaj teduloj. Mi devis elekti au\u0306 bloki ilin, au\u0306 forlasi la grupon. C\u0302ar fojfoje aperas tie ankau\u0306 interesaj aferoj, mi elektis la unuan solvon. Tio estas c\u0302ies rajto."}, {"text_idx": "#000040", "text": "\u201cLa C\u0302okolada Biskvito\u201d kaj \u201cRenkontig\u0302o kun Boaco\u201d estas du ekzemploj de noveloj, kiuj bazig\u0302as sur nuntempaj legendoj (au\u0306 \u201cmoderna urba folkloro\u201d). Mi verkis ankorau\u0306 unu tian: \u201cBiciklo de eterno\u201d. Ankau\u0306 aliaj verkistoj kelkfoje uzis tiajn fontojn, ekz. Clelia Conterno Guglielminetti verkis novelon surbaze de konata legendo pri s\u0302telita mortinta avino. Tute ne temas pri plagiato de ia ajn anglalingva literaturo. Temas pri literatura (humura) uzo de komuna kultura heredaj\u0302o, proksimume kiel Boccaccio faris en Dekamerono, se vi pardonas la komparon. \ud83d\ude42"}, {"text_idx": "#000041", "text": "Mi akuzas neniun. Mi simple informas."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Mi kredas ke kaj William Auld kaj Sten Johansson brile kaj bone kontribuis al Esperanto-literaturo, kaj mi g\u0302uis la rakontojn kaj verkojn de ambau\u0306."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Sed kiam temas pri \u201cNobel-premio de literaturo\u201d . . . ni estu realismaj. Nek Auld, nek Johansson, nek Kalocsay, nek Baghy, nek Boulton, nek . . . nek . . . nek . . . havas la staturon por tia premio. Nia originala literaturo en Esperanto nutras la Esperantistojn, kaj foje nutras ilin tre bone. Sed g\u0302i ne rolas en monda literaturo."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Mil kisojn por la prava konstato! Kelkaj Esperantistoj nutras la h\u0302imeron, ke Esperanto esence kontribuas al la monda kulturo. De tempo al tempoj venas strangaj ideoj. Propono de UEA por Nobelpremio de Paco estas sur la sama nivelo.\nEstas malmultaj tekstoj de Esperantistoj, kiujn oni povus rigard kiel kontribuo al aktualaj problemoj. Kutime Esperantistoj alvenas kun prokrasto de minimume 20 jaroj.\nTiuj, kiuj estas pli proksime al la realeco, estas malmultaj, ne kunlaboras inter si kaj estas ignorataj de la kutimaj informejoj. Foje oni miras malkovri iun en iu fora angulo de la reto."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Certe ni ne estas la utopiaj savantoj de la mondo, kaj ni ja ofte tendencas al megalomania sinteno. Sed estus stulte diri, ke nia lingvo malmulte kontribuis al la monda kulturo \u2013 kia estus tiu kulturo sen la influo de Esperanto al Orwell kaj Tolkien? Kaj chu Esperanta kongreso ne ebligis la eskapon de Soros, grava financisto de tutmondaj politikaj movadoj? Chu Stalin, Hitler kaj Franco subpremis nin pro sendanghereco / malgraveco? Ni tute ne estas bagatela movado; tio estas stulta mito kredata de nesciuloj, kiuj ankau emas kredi, ke UN inventis Esperanton. Ni estu humilaj sed ne subtaksu nian movadon."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Realismon mi petas. Ne temas pri subtakso, sed ne utilas, kredi je la mitoj, kiujn la propagandistoj de Esperanto plantas en la kapojn de la naivaj adeptoj.\nEkstere neniu kredas la fabelajn historietojn, kiujn vi alludas.\nLa kialoj de Hitler kaj Stalin estis bone kompreneblaj kaj logikaj. Esperanto ne estis la c\u0302efa argumento. Inter la linioj oni povas legio tion ec\u0302 c\u0302e Lins, kiu havas monopolon en la analizo de c\u0302i tiu tempo. Monopoloj neniam utilas."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Licxjo: \u201cMi akuzas neniun. Mi simple informas.\u201d\nSe vi relegus vian unuan mesag\u0302on, vi vidus, ke vi akuzas min pri plagiato.\nSe vi estus honesta, vi konfesus vian eraron kaj petus pardonon.\nJen mia lasta interveno c\u0302i-fadene."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Mi kredas, ke mi legis alian version de \u201cLa c\u0302okolada biskvito\u201d ankau\u0306 en Esperanto. (C\u0302u de Lena Karpunina?) Mi mem unue au\u0306dis formon de la rakonto en la germana c\u0302irkau\u0306 1988/1989, se mi g\u0302uste memoras. Eble estus utile, se au\u0306toroj notus la fonton de tiaj rakontoj, kvankam notoj estas tedaj por la plej multaj legantoj kaj estas malfacile diveni, kio estas prinotinda por estonta, alilanda leganto."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Rilate nobelajn premiojn, mi notas, ke en 1953 la Nobel-premion pri literaturo ricevis ... Winston Churchill. Lau\u0306 mi, William Auld efektive estas pli bona verkisto ol Winston Churchill. Tamen, oni g\u0302enerale konsentas, mi esperas, ke la premio por Churchill estis hontinda eraro (iuspeca flatado al Nerono, au\u0306 minimume politika aserto anstatau\u0306 serioza literatura pritakso)."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Nun necesus nur malkovri ke Churchill estis esperantisto..."}, {"text_idx": "#000051", "text": "antau\u0306 jaroj amiko atentigis min pri \u2018la fantoma petveturanto\u2019 de j. brunvand ([en] tiu folkloristo kolektis multajn rakontojn, kiuj cirkulas en konversacioj, gazetoj, literaturo kaj nun interreto, kaj liaj libroj, kiuj estis destinitaj al la g\u0302enerala publiko, kontribuis siavice al ilia konateco."}, {"text_idx": "#000052", "text": "lau\u0306difine la urba kaj egale la tradicia folkloro estas facile trovebla sed malfacile spurebla pro la multaj rerakontoj. oni eventuale povus referenci al la brunvand-aj au\u0306 similaj libroj."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Kiel kurdlingvaj dividoj malhelpas aliron al informojRusiaj diplomatoj reagas al nova lingvoleg\u0302o en Kirgizio, revenigante kolonian pasinteconTiuj fotoj montras la historion de la \u2018rusaj dometoj\u2019 en Havano, Kubo"}]