[{"text_idx": "#000001", "text": "Svenska: Falskt om falska foton"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Homoj tre volonte kredas vera tion, kion ili volas kredi. Kaj malkredas tion, kion ili ne volas kredi. J\u0302urnalisto devas sinteni kritike al siaj fontoj, sed kie estas la limo?"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Pasintsemajne mi plurfoje telefonparolis kun reprezentanto de la registara kriz-grupo en Tbiliso. Li asertis, ke la trupoj de Kartvelio ne pafis kontrau\u0306 log\u0302domoj en Ch\u0302invali. Anstatau\u0306e lau\u0306 li la urbon parte detruis rusiaj flugbombadoj."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Ne tre kredeble, se konsideri rakontojn de c\u0302eestintoj. Mi do sintenis iom suspekteme ankau\u0306 al liaj informoj pri la avanco de la rusiaj trupoj en Kartvelio, kaj la rusia bombado de diversaj urboj kaj vilag\u0302oj, unuavice la bombado kontrau\u0306 Gori, kie lau\u0306 li dekoj da pacaj log\u0302antoj mortis."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Poste tamen la plej multaj el liaj asertoj \u2013 krom tiu pri Ch\u0302invali \u2013 povis esti konfirmitaj de sendependaj fontoj. Tiel ankau\u0306 la informoj pri la bombado de Gori. Tamen rusiaj fontoj asertis, ke nenia bombado de Gori okazis."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Do, se ne okazis bombado de Gori, la fotoj pri tio devas esti falsaj\u0302o. Tiel opiniis multaj rusiaj retanoj, kiuj forte malfidas la okcidentajn amaskomunikilojn, ial samtempe forte fidante siajn proprajn. Kaj fine ili ec\u0302 trovis pruvon pri la falseco de tiuj malamataj okcidentaj amaskomunikiloj."}, {"text_idx": "#000008", "text": "En la novaj\u0302grupo soc.culture.esperanto Sergio Pokrovskij diskonigis informon pri la pruvo. Temas pri intervjuo, kiun la fotokorespondanto de la novaj\u0302-agentejo Reuters donis al Aleksej Venediktov, la c\u0302efredaktoro de la serioza kaj fidinda Moskva radiostacio Eh\u0302o Moskvi. En la intervjuo la fotisto, la ukrainano Gleb Garanic\u0302, konfesas, ke liaj fotoj pri la bombado de Gori estis reg\u0302isoritaj:"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Venediktov: Kiuj estas la homoj sur la fotoj?\nGaranic\u0302: Simple homoj. Modeloj, oni povas diri. Homoj kiuj konsentis helpi al ni fari fotojn. Kio speciala estas en tio?\nVenediktov: Sed tiam rezultas, ke vi misgvidis milionojn da homoj.\nGaranic\u0302: Au\u0306 povas esti, ke mi male montris la veron. Oni diris al mi, ke estis kadavroj. Kaj por montri la veron, c\u0302u mi devintus reporti ilin el la kadavrejo kaj foti ilin? Kaj la vundita virino en fajro, sur pikdrato? C\u0302u vi kredas ke s\u0302i sidis tie plurajn horojn, ekde la nokto, kaj neniu ne estus helpinta al s\u0302i? Almenau\u0306 fortirinta s\u0302in de tie."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Leginte la intervjuon mi s\u0302okig\u0302is, kaj dum kelkaj minutoj efektive kredis, ke Reuters disvastigis falsajn fotojn pri la okazaj\u0302oj en Gori. Mi ec\u0302 komentis la aferon en soc.culture.esperanto, argumentante, ke la malmorala konduto de unu fotisto ne signifas, ke tio kio okazis en Gori ne okazis. Ja ekzistas pli da pruvoj pri la okazaj\u0302oj ol la fotoj de Gleb Garanic\u0302."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Poste mi ekmiris, kial mi ne mem au\u0306dis la mirindan intervjuon, kvankam mi regule au\u0306skultas Eh\u0302o Moskvi, kaj kial la intervjuo ne troveblis en la retejo de Eh\u0302o Moskvi, sed nur en amaso da diversaj obskuraj blogoj."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Iom pli da esplorado montris, ke tiu intervjuo neniam okazis. G\u0302i estis komplete elpensita, kaj g\u0302in rapide dementis ne nur Eh\u0302o Moskvi, sed ankau\u0306 la novaj\u0302agentejo Reuters, kiu ec\u0302 publikigis tutan sinsekvon da bildoj por montri, ke ne povis temi pri reg\u0302isoritaj fotoj."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Plej timiga estas ne la fakto, ke iu elpensis falsan intervjuon por subteni siajn paranojajn ideojn pri la falseco de la okcidentaj amaskomunikiloj. Tiaj\u0302on oni evidente ne povas malhelpi. Ne, sed vere oni ektimas, kiam oni vidas, kiom volonte homoj kredas diversajn konspir-teoriojn, kaj kiel malfacile estas diskonigi la veron."}, {"text_idx": "#000014", "text": "C\u0302e Eh\u0302o Moskvi oni eksciis pri la ekzisto de la falsa interjvuo, kiam la rusia s\u0302tata televido kontaktis la radiostacion por demandi, c\u0302u la interjvuo estis filmita. Kompreneble tia pruvo pri la falseco de la okcidentaj amaskomunikiloj bone tau\u0306gus por la rusia s\u0302tata televidkanalo. Bedau\u0306rinde tamen la intervjuo ne estis filmita, pro la simpla kialo, ke g\u0302i neniam okazis."}, {"text_idx": "#000015", "text": "La origina falsa intervjuo estis en la reto nur kelkajn horojn \u2013 la blogo, kie g\u0302i aperis, forigis g\u0302in tuj kiam Aleksej Venediktov dementis g\u0302in. Sed dum tiuj kelkaj horoj la teksto estis kopiita de aliaj blogantoj, kaj disvastig\u0302is fulmrapide. Multaj nun rifuzas kredi, ke la intervjuo neniam okazis, kaj la neokazinta intevjuo estas plu uzata kiel pruvo pri la falseco de la okcidentaj amaskomunikiloj."}, {"text_idx": "#000016", "text": "La serc\u0302o \u201dVenediktov Garanic\u0302\u201d en la rusa donas 774 trafojn, kaj preskau\u0306 c\u0302iu el tiuj trafoj ligas al la falsa intervjuo. Multe pli malfacilas trovi la informon, ke la intervjuo neniam okazis. La rusaj retanoj evidente volas kredi tion, kion ili jam kredas sin scii."}, {"text_idx": "#000017", "text": "\u201dNi j\u0302us enterigis 14-jaran knabinon en la korto\u201d\nLa horlog\u0302o haltis en la feria paradizo\n\u0412\u0441\u044f \u043f\u0440\u0430\u0432\u0434\u0430 \u043e \u0441\u043d\u0438\u043c\u043a\u0430\u0445 \u0438\u0437 \u0413\u043e\u0440\u0438 (ATENTU: falsaj\u0302o! \u2013 \u0444\u0430\u043b\u044c\u0448\u0438\u0432\u043a\u0430!)\n\u00ab\u041c\u043e\u0434\u0435\u043b\u0438, \u043c\u043e\u0436\u043d\u043e \u0441\u043a\u0430\u0437\u0430\u0442\u044c\u00bb. \u0412 \u00ab\u0436\u0438\u0432\u043e\u043c \u0436\u0443\u0440\u043d\u0430\u043b\u0435\u00bb \u043f\u043e\u044f\u0432\u0438\u043b\u043e\u0441\u044c \u0438\u043d\u0442\u0435\u0440\u0432\u044c\u044e, \u043a\u043e\u0442\u043e\u0440\u043e\u0435 \u0413\u043b\u0435\u0431 \u0413\u0430\u0440\u0430\u043d\u0438\u0447 \u043d\u0435 \u0434\u0430\u0432\u0430\u043b \u00ab\u042d\u0445\u0443 \u041c\u043e\u0441\u043a\u0432\u044b\u00bb\n\u042d\u0445\u043e \u041c\u043e\u0441\u043a\u0432\u044b: \u0412\u043e\u0438\u0306\u043d\u0430 \u0438 \u0438\u043d\u0442\u0435\u0440\u043d\u0435\u0442. \u0414\u0435\u0437\u0438\u043d\u0444\u043e\u0440\u043c\u0430\u0446\u0438\u044f \u0432 \u0431\u043b\u043e\u0433\u0430\u0445\n\u0420\u0418\u0410\u041d: \u201d\u042d\u0445\u043e \u041c\u043e\u0441\u043a\u0432\u044b\u201d \u043d\u0435 \u0434\u0435\u043b\u0430\u043b\u043e \u0438\u043d\u0442\u0435\u0440\u0432\u044c\u044e \u043e \u044f\u043a\u043e\u0431\u044b \u043f\u043e\u0441\u0442\u0430\u043d\u043e\u0432\u043e\u0447\u043d\u044b\u0445 \u0444\u043e\u0442\u043e \u0438\u0437 \u0413\u0440\u0443\u0437\u0438\u0438"}, {"text_idx": "#000020", "text": "La plej grava eraro konsistas en tio, kredi je \u201dokcidentaj amaskomunikiloj\u201d kiel unuopinia bloko. Reale c\u0302iuj kritikas c\u0302iujn \u2013 kaj tio faras la diferencon. Gravas, ke la kritiko de la s\u0302tato kaj la amaskomunikiloj povas okazi en la samlandaj amaskomunikiloj mem."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Certe ne c\u0302io estas perfekte balancita. Tamen dum tiu c\u0302i konflikto ekz. la Germana televido g\u0302uste ne simple kulpigis Rusojn, Abh\u0302azojn kaj Osetojn, sed kritikis la agojn de la Kartveloj. Ofte j\u0302urnalistoj simple konfesis, ke ili ne scias, kio vere okazis, kaj tiam limig\u0302is al tio, kion ili mem vidis kaj au\u0306dis."}, {"text_idx": "#000022", "text": "\u00bb Reale c\u0302iuj kritikas c\u0302iujn \u2013 kaj tio faras la diferencon."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Reale nur rusiaj kaj ukrainaj televidistoj estis en Ch\u0302invalo dum la milito, c\u0302iuj aliaj (supozeble ankau\u0306 alimediaj j\u0302urnalistoj) bazis sin en Tbiliso: c\u0302u pro g\u0302ia komforteco, c\u0302u pro g\u0302ia proksimeco al \u201dOkcidento\u201d. En tiaj cirkonstancoj memkompreneble la kartvela flanko estis neeviteble prezentita pli avantag\u0302e."}, {"text_idx": "#000024", "text": "La rusiaj oficialaj instancoj ne permesis al eksterlandaj j\u0302urnalistoj veturi al Ch\u0302invali post la komenco de la bataloj. Aliflanke \u201dvolontuloj\u201d el la tuta Rusio ja rajtis veturi tien kaj plu en la ceteran Kartvelion por rabi kaj detrui. Putin ec\u0302 publike deklaris jam en Pekino la 8-n de au\u0306gusto, ke \u201destos malfacile malhelpi, ke rusiaj volontuloj tien veturu\u201d. Malhelpi j\u0302urnalistojn ja evidente eblis. G\u0302enerale estas malfacile kaj komplike por okcidentaj j\u0302urnalistoj ricevi permeson por labori en Rusio, kvankam dum la lastaj jaroj estis faritaj kelkaj faciligoj pro reciproka interkonsento kun EU. Kartvelio ec\u0302 ne postulas vizon."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Estas naive imagi, ke la gazetaro en la okcidento prezentas tro pozitivan bildon de Kartvelio. Mi bone memoras raportojn pri perforta fino de manifestacioj. La Germana televido ekzemple prezentis tion jene: "}, {"text_idx": "#000026", "text": "Tio tute ne donas bonan impreson pri Sakas\u0302vili. Kaj g\u0302uste tiuj bildoj restis en mia menso."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Pri la temo ke fotojn eblas iom \u201darang\u0302i\u201d, kaj la sekvojn de tiu procedo, estis lastatempe iom da debato en historiaj rondoj en Hispanio, koncerne la eble plej faman el la intercivitana milito, kiun vi povas vidi tie c\u0302i. J\u0302us aperis interesa artikolo en \u201dThe Guardian\u201d pri la afero, kiun scipovantoj de la angla povas legi tie c\u0302i. La titolo: \u201dKameraoj ne mensogas. Fotistoj tion povas kaj faras\u201d."}]