[{"text_idx": "#000000", "text": "De Esperanto g\u0302is Dothraki: librorecenzo (1)"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Recenzo de Stanislav Kos\u030cecky\u0301 (Slovakio)."}, {"text_idx": "#000003", "text": "La bildo montras la recenzatan libron apud d-ro Kos\u030cecky\u0301 kaj Aleksandr Piperski dekstre."}, {"text_idx": "#000004", "text": "En la enkonduko de tiu c\u0302i publikaj\u0302o la au\u0306toro klopodas koncize prezenti la kreadon de novaj lingvoj (ilian konstruadon) kiel novan lingvosciencan fakon, kiun li signas kiel interlingvistikon (kion ni konsideras g\u0302ia malpli vasta interpreto). En sia teksto la au\u0306toro enkondukas konatan sed c\u0302iam aktualan fakton, ke la kreado de novaj lingvoj, sed ankau\u0306 okupig\u0302ado pri ili, dau\u0306re renkontig\u0302adas en la lingvoscienca societo kun priduboj, kaj en la tradicio de lingvoscienco rusa (kaj antau\u0306e ec\u0302 en la sovetia) oni c\u0302iam restadas c\u0302e la priskribo de konscie kreitaj lingvoj kiel \u201ciskustvennije\u201d, t.e. artefaritaj, kion jam la hodiau\u0306a (sed ankau\u0306 la pli malnova) eu\u0306ropa lingvistiko/interlingvistiko anstatau\u0306igis per la epiteto plana (planlingvo)."}, {"text_idx": "#000005", "text": "La neceson de la klasifikado de tiaj c\u0302i lingvoj elvokas lau\u0306 la au\u0306toro la fakto, ke ilia \u201cmondo\u201d estas tre ampleksa. G\u0302ian aspekton determinas du parametroj:"}, {"text_idx": "#000006", "text": "kun kia celo ekestis la lingvo, kaj\nc\u0302u g\u0302i ekestis \u201cde nulo\u201d au\u0306 surbaze de iaj naturaj lingvoj."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Se ni komencas kun la celoj de la lingva kreado, la plej populara el ili estas perfektigi la homan pensadon pere de nova sistemigita kaj logika lingvo. Kiel akcentas la au\u0306toro, tiu c\u0302i celo estas dense ligita kun la hipotezo de lingva relativeco au\u0306 kun hipotezo de Sapir\u2013Whorf: la lingvo influas la pensadon de la homoj, kiuj g\u0302in parolas. Se estas tiel, c\u0302u ne estas necese eltrovi lingvon, kiu estu konstruita severe logiksence kaj en kiu ne trovig\u0302u mankoj? Per ideoj de pliperfektigo de la lingvo, kaj per tio ankau\u0306 de la pensado, estas gvidataj kreantoj de lingvoj, kiujn ni nomas filozofiaj au\u0306 logikaj. Al tiuj c\u0302i lingvoj envicigas la au\u0306toro Loglan-on de la jaro 1960."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Kiel oni konstatas plue, la konstruado de lingvoj povas sekvi la praktikan celon \u2013 helpadi al reciproka komprenig\u0302o inter homoj. Estas kompreneble, ke, elirante el la multeco de lingvoj, kiuj en la mondo trovig\u0302as, la rolon de interkomprenig\u0302ilo ludas ofte peranta lingvo. Se sur la teritorio de Rusio estas tia la rusa, sur internacia scenejo la homoj kutime interkomprenig\u0302as angle. C\u0302e tio ekestas la opinio, ke la elekto de unu lingvo kun aparta statuso ne estas justa. Tiu c\u0302i realo iniciatis ankorau\u0306 unu direkton de lingva konstruado, kiun reprezentas la kreado de internaciaj helpaj lingvoj. Kaj ankau\u0306 tie c\u0302i ni renkontig\u0302adas kun la evoluo: la eu\u0306ropa mezepoka kaj same frua novepoka tempo estis tempo de intereso pri filozofiaj lingvoj."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Kiel interesan informon disponigas la au\u0306toro, ke sub influo de la evoluo de informaj teknikoj en la dua duono de la 20-a jarcento la intereso pri tiaj c\u0302i lingvoj koncentrig\u0302is al universalaj piktogramaj lingvoj. C\u0302i-rilate estas menciataj ec\u0302 la t.n. stelaj lingvoj (destinitaj al komunikado kun civitanoj de aliaj mondoj), kio ligig\u0302as al pliprofundigado de la scienca fantaziado de la nuntempo. Tie c\u0302i tamen la au\u0306toro atentigas pri la risko de ebla kunfluo de c\u0302i tiaj lingvoj kun la lingvoj de programado [kiujn ni g\u0302uste nomas artefaritaj \u2013 rimarko de la recenzanto] au\u0306 kun la lingvoj lau\u0306 necesoj de la arta (beletra) kreado."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Ni permesas al ni noteton, ke en la au\u0306tora klasifiko mankas grava diferencigo \u2013 nome divido de tiaj c\u0302i lingvoj al projektoj, semiplanaj lingvoj kaj planlingvoj, kio en nuntempa interlingvistika literaturo estas jam kutima. Nur malfacile nome eblas kompreni kiel lingvon la proponon, kiu, se diri metafore, ne forlasis la labortablon de sia kreinto kaj simple restis nur projekto. Al semiplanaj lingvoj oni envicigas tiajn, kiuj atingis, au\u0306 eventuale atingas, certan gradon de socia aplikado. Ili estas nur kelkaj: Latino Sine Flexione, Occidental-Interlingue, Volapu\u0308k kaj precipe Interlingua. Fine de tiu c\u0302i hierarkio staras planlingvoj, kies ununura reprezentanto estas Esperanto kiel plene funkcianta lingvo kun ampleksa bazo de siaj parolantoj kaj ilia agado. Cele de plisimpligo ni c\u0302i tie lasas c\u0302e unuopaj projektoj la terminon lingvo."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Grava estas la atentigo de la au\u0306toro pri plia parametro de la klasifiko de la rezultoj de lingvoplana laboro. La lingvoj, kiuj transprenas sian leksikan kaj gramatikan materialon de la naturaj (etnaj) lingvoj, estas signataj kiel aposterioraj; kontrau\u0306 ili tiaj, kiuj estas kreitaj \u201cde nenio\u201d, estas aprioraj. Interesa, tamen iomete provoka, estas la noto de la au\u0306toro pri ec\u0302 literaturaj lingvoj bazitaj sur kelkaj dialektoj (kiel ekzemplon li prezentas la nuntempan germanan literaturan lingvon). Kiel li akcentas, ili estas nenio alia ol aposterioraj helpaj lingvoj, nur kun tiu diferenco, ke ili estas destinitaj ne por komprenig\u0302o inter diversaj nacioj, sed nure inter anoj de unu nacio, parolantaj per diversaj dialektoj (p. 18)."}, {"text_idx": "#000012", "text": "La relative ampleksa enkonduko de la libro finig\u0302as per atentigo, ke la verko ne aspiras al komplekseco kaj disponigas al la leganto plurajn pli detalajn fontojn. Tia c\u0302i konstato estas plene en harmonio kun la realo, c\u0302ar kelkaj publikaj\u0302oj al la temo prezentas ec\u0302 milon da tiaj c\u0302i projektoj (ekz. A. D. Dulic\u030cenko 917 el ili g\u0302is la jaro 1973), atendenda estas ilia stabila kresko, kaj \u2013 precipe post ekfunkciigo de Interreto \u2013 malkomplikig\u0302as la problemo de ilia prezentado."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Este arti\u0301culo tambie\u0301n esta\u0301 disponible en espan\u0303ol."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Mi konsentas kun komento de Federico Gobbo.\nS\u0302ajnas al mi, ke la libro resumas la tre bone konatajn sciojn de la klasika periodo de interlingvistiko, sen ajna originala kontribuo. Ec\u0302 ne estas konsiderata la s\u0302tuparo de Detlev Blanke pri la socilingvistikaj efikoj de la projektoj, kiel prave notas la recenzanto. Domag\u0302e!"}, {"text_idx": "#000017", "text": "S\u0302ajnas al mi, ke la libro resumas la tre bone konatajn sciojn de la klasika periodo de interlingvistiko, sen ajna originala kontribuo. Ec\u0302 ne estas konsiderata la s\u0302tuparo de Detlev Blanke pri la socilingvistikaj efikoj de la projektoj, kiel prave notas la recenzanto. Domag\u0302e!"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Algorithmic detection of Alzheimer\u2019s by analysis of speech \u00b7 Algoritma detektado de la alchejmera malsano per parolanalizo\nThe universal sound of swearing \u00b7 La universala sono de sakrado\nThe Esperanto World Congress that almost did not happen: Barcelona, 1909\nEl Congreso Mundial de Esperanto que casi no sucede: Barcelona, \u200b\u200b1909\nLa Universala Kongreso de Esperanto, kiu preskau\u0306 ne okazis: Barcelono, 1909\nThe future of linguistic diversity \u00b7 La estonteco de lingva diverseco"}]