[{"text_idx": "#000001", "text": "\"G\u0302i estas donita de iu brito al mia bopatrino Yang Jiaodi. S\u0302i konservis g\u0302in por 54 jaroj kaj nun g\u0302i estis transdonita al s\u0302ia tria generacio.\" 65-jara Hu Yue'e atenteme prenis iun rug\u0302an juvelujon el la leda saketo kaj atenteme prenis la oran fingroringon el la juvelujo. Tiam iu savita brita soldato donacis la fingroringon al Yang Jiaodi. Tamen pro la lingva baro neniu sciis lian nomon. La fingroringo atestis la historian fakton, ke fis\u0302istoj en la urbo Zhoushan de la provinco Zhejiang en sudorienta C\u0302inio savis militkaptitojn dum la Dua Mondmilito."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Nokte de la Kristnasko japanaj trupoj atakis kaj okupis Hongkongon kaj pli ol 10 mil aliancitaj armeanoj el Britio, Kanado, Au\u0306stralio, Hindio kaj aliaj landoj farig\u0302is militkaptitoj. Ili estis metitaj en kvar koncentrejojn en Ma Tau Chung, Sham Shui Po, Stanley kaj North Point. Au\u0306tune de 1942 ili estis lau\u0306grupe eskortitaj al Japanio por devigite labori. La 25-an de septembro de 1942 japanaj trupoj enigis 1 816 britajn militkaptitojn en la koncentrejon de Sham Shui Po en tri mallarg\u0302ajn holdojn de la japana armita s\u0302ipo Lisbon Maru. Ili estis garditaj de 778 japanaj armeanoj kaj ekveturis al Japanio post restado en la s\u0302ipo por du tagoj."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La s\u0302ipo Lisbon Maru atingis la marareon c\u0302e Zhoushan de Zhejiang-provinco en sudorienta C\u0302inio la 1-an de oktobro. Pro sia senmarko de eskorto de militkaptitoj g\u0302i estis trafita de la torpedo pafita de la submars\u0302ipo Perko de la 81-a tac\u0302mento de la submars\u0302ipaj trupoj de la Usona Pacifika S\u0302iparo. Posttagmeze de la sama tago la destrojero Kure de la Japana Mararmeo atingis la lokon, kie la s\u0302ipo estis trafita. Parto de la japanaj armeanoj en la s\u0302ipo Lisbon Maru suriris sur la destrojeron. Poste atingis ankau\u0306 alia japana s\u0302ipo Toyokuni Maru, kiu forportis aliajn japanajn armeanojn. Sekve de tio en la s\u0302ipo Lisbon Maru restis nur 25 gardistoj, 77 s\u0302ipistoj kaj tiuj 1 816 britaj militkaptitoj. Poste la s\u0302ipo estis tirita al marareo kun malprofunda akvo. Por eviti forkuron de la militkaptitoj la japana trupo fermis c\u0302iujn holdlukojn per lignotabuletoj. La 2-an de oktobro Lisbon Maru ekdronis. Militkaptitoj en g\u0302i trarompis holdlukojn kaj saltis en la maron por fug\u0302i. La japapaj armeanoj ne nur ne savis ilin, sed ankau\u0306 pafis tiujn, kiuj saltis en la maron."}, {"text_idx": "#000005", "text": "La loko, kie Lisbon Maru dronis, estas c\u0302e la marareo proksime de la insuloj Qingbang kaj Miaozihu de la vilag\u0302o Dongji en la gubernio Dinghai de la provinco Zhejiang. La log\u0302antoj sur la insuloj sin vivtenis per fis\u0302kaptado. Ili kredas je Mazu-diino kaj estas tre helpemaj. Post drono de la s\u0302ipo Lisbon Maru fis\u0302istoj sur la du insuloj trovis, ke sur la maro estas multe da suferantoj. Ili tuj stiris siajn s\u0302ipojn al la loko por savi la suferantojn. La 30 s\u0302ipoj el la insulo Qingbang savis 278 militkaptitojn, kaj la 16 s\u0302ipoj el la insulo Miaozihu -- 106. Krom c\u0302i tiuj 384 savitoj, aliaj pli ol mil militkaptitoj perdis sian vivon en la maro. Plejparto de la savitaj militkaptitoj estis refoje kaptitaj de la japanaj armeanoj kaj estis eskortitaj per la s\u0302ipo Shinsei Maru al S\u0302anhajo kaj poste al Japanio por deviga laboro en Kobe kaj Osaka. Nur kelkaj el ili sin forsavis sub la helpo de c\u0302inaj fis\u0302istoj."}, {"text_idx": "#000006", "text": "La evento pri la savado de britaj militkaptitoj far c\u0302inaj fis\u0302istoj en Zhoushan estis adaptita al la filmo \"Savado en Dongji\"."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Tiam Liu Shunkang, edzo de Hu Yue'e, havis nur 5 jarojn. Li kaj liaj familianoj log\u0302is sur la insulo Qingbang. Lau\u0306 lia memoro, en iu tago de la jaro 1942, post matenmang\u0302o kiam lia patro Liu Rongguo kaj lia pliag\u0302a frato Liu Akang venis c\u0302e marbordo por iri kapti fis\u0302ojn sur la maro same kiel en ordinaraj tagoj, ili vidis, ke iu s\u0302ipo estis trafita. Ili tuj remadis al g\u0302i kaj savis pli ol 20 homojn. \"Tiuj homoj havas blankan hau\u0306ton kaj bluajn okulglobojn. Dum mang\u0302ado ili ne scipovis uzi mang\u0302bastonetojn. Ni ne povis kompreni, kion ili parolas, kaj ne sciis, de kiu lando ili venis. Poste ni sciis, ke ili estas britoj.\""}, {"text_idx": "#000008", "text": "\"Duono el tiuj pli ol 20 savitoj estis arang\u0302itaj en la hejmo de mia bo-onklo kaj la aliaj restis en mia hejmo. Tiam la vivo de nia familio kun 11 membroj estis tre malric\u0302a. Malgrau\u0306 tio miaj gepatroj prenis c\u0302iujn rizon, batatojn kaj salajn fis\u0302ojn rezervitajn en la hejmo por satigi ilin. Post 2 tagoj japanoj venis sur la insulon por kapti ilin. Antau\u0306 sia foriro unu el ili larme prenis la oran fingroringon de sia fingro kaj donis g\u0302in al mia patrino. S\u0302i ne komprenis liajn vortojn kaj supozis lau\u0306 liaj gestoj, ke li eble volas restigi objekton kiel atesto,\" rakontis Liu Shunkang."}, {"text_idx": "#000009", "text": "La fingroringo estis konservita de Yang Jiaodi g\u0302is s\u0302ia forpaso en la jaro 1996. Hu Yue'e diris: \"Antau\u0306 sia forpaso, mia bopatrino admonis nin, ke ni certe redonu la fingroringon al g\u0302ia posedanto.\""}, {"text_idx": "#000011", "text": "Redaktoroj: Zhang Shuang kaj Niu Xueqin"}]