[{"text_idx": "#000002", "text": "Utena, urbo kun 32 mil log\u0302antoj, situas en la nord-orienta parto de Litovio, 92 km norden de la Litovia c\u0302efurbo Vilno, au\u0306 67 km norden de la geografia centro de Eu\u0306ropo."}, {"text_idx": "#000003", "text": "La nomo Utena (Utten) estis registrita en la jaro 1261a, kaj g\u0302i do estas unu el la plej malnovaj litovaj log\u0302lokoj. Komence g\u0302i estis ligna kastelo c\u0302e la rivereto Utene\u0307le\u0307 (Uteneto). Fine de la 13a jarcento c\u0302i tie oni konstruis la potencan kastelon, c\u0302irkau\u0306 kiu formig\u0302is urbeto.\nLegendo rakontas, ke la fondinto de Utena estis mita duko Utenis. Li kuns\u0302utis kastelmonton Narku\u0304nai, konstruis sur g\u0302i la kastelon kaj fondis la apudan urbon. La legendo precizigas, ke c\u0302e fins\u0302utado de la kastelmonto iu junulo falis de g\u0302i kaj rompis sian nukon. La pagana pastro klarigis la eventon pozitive: jen bona loko por konstrui c\u0302i tie kastelon, c\u0302ar c\u0302iu, kiu penos g\u0302in detrui, finos la vivon same. Kaj vere, multfoje atakata, la kastelo eltenis. Tamen en komenco de la 15a jarcento, dum milito kontrau\u0306 Livona kavalira ordeno, g\u0302i estis detruita kaj poste translokig\u0302is al la nuna, ekonomie pli oportuna urboloko."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Sur la blazono de Utena estas orkolora hufumo, talismano de felic\u0302o kaj sukceso. Kvankam la urbeton kelfoje ruinigis malamikaj armeoj, g\u0302i c\u0302iam fenikse revivig\u0302adis. Grandan instigon al la evoluo de Utena donis la s\u0302oseo Peterburgo-Varsovio, konstruita tiuloke dum 1830\u20131836. Tiam en Utena estis arang\u0302ita altklasa pos\u0302teja komplekso kun tranoktejo kaj c\u0302evalejo. En 1854 c\u0302i tie estis establita semafora telegrafejo (unu funkcianta semaforo estas rekonstruita) kaj en 1918 \u2013 telefona centralo. La klasikstilan pos\u0302tejon vizitis, interalie, la Ruslanda caro Nikolao I kun sia filo Aleksandro. S\u0302ang\u0302is siajn c\u0302evalojn c\u0302i tie la rusa pentristo Ilja Repin kaj la franca verkisto Honore\u0301 de Balzak. C\u0302i tie haltripozis ankau\u0306 granda litova poeto episkopo Antanas Baranauskas (lian verspoemon La arbaro de Anyks\u030cc\u030ciai esperantigis la elstara litova esperantisto Petras C\u030celiauskas). La malnova pos\u0302tejo estas restarigita, nun c\u0302i tie funkcias artlernejo. En g\u0302ia korto estas eksponataj dilig\u0302enco kaj pos\u0302ta kales\u0302o, rekonstruitaj en la Litovia filmproduktejo. Oni povas konatig\u0302i kun la veturilo, la sama, per kiaj oni en la 19a jarcento veturigadis pasag\u0302erojn kaj pos\u0302ton. Per simila dilig\u0302enco en Litovio vojag\u0302is ankau\u0306 Ludoviko Zamenhof.\nEn kaj apud la urbo estas 186 lagoj kaj lagetoj. Inter ili estas Tauragno, s\u0302atata de kajakantoj, la plej profunda Litovia lago \u2013 60,5 m. Unu el plej longaj estas Aiseto \u2013 16 km longa. Nur 14 km nordoriente de Utena, situas la belega lago Alaus\u030co, populara inter somerumantoj. En g\u0302ia okcidenta duoninsulo staras la restarigita mezepoka klasikstila bieno Bikus\u030ckio, kie nun oni organizas landajn kaj internaciajn subc\u0302ielajn pentradajn kaj skulptadajn simpoziojn.\nEn la urbo mem estas interesaj vizitindaj\u0302oj. En la urba parko elstaras Utenos-s\u0302tono. La BETanojn logos la romantikisma-bizanca stilo de la romkatolika preg\u0302ejo de la C\u0302ieliro de Jesuo, negranda rusortodoksa kirko, kirko de malnovritanoj, nova preg\u0302ejo de la Dia Providenco kaj sinagogo. Ankau\u0306 monumento por Jonas Basanavic\u030cius, heroldo de litova nacia revivig\u0302o, persono bone konata al bulgaroj. Altiras la urbogastojn la muzika lumfontano, inau\u0306gurita dum la celebrado de la 750-jarig\u0302o de la urbo."}, {"text_idx": "#000008", "text": "La nordorienta Litovio estas ne nur laga, sed ankau\u0306 bierfaranta lando. C\u0302i tie konservig\u0302is unika bierfara tradicio, transiranta de unu homgeneracio al alia. C\u0302i tiun tradicion uzas ankau\u0306 Utenos alus, la plej granda bierproduktejo en baltaj landoj, establita en 1977. La historion de la bierproduktejo en Utena, teknologiojn de bierfarado kaj gustumadon de kvar specoj de la produktata biero prezentas al ekskursantaj grupoj la muzeo de Utenos alus. La BETanoj havos bonan s\u0302ancon gustumi la \u201cvivan\u201d litovan bieron en lokaj bierejoj. Nemultekostan, kompare kun bieroj en aliaj Eu\u0306ropaj landoj."}]