[{"text_idx": "#000000", "text": "Wikipedia's Puppet as translated by GramTrans"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Marioneto estas senviva objekto, ofte simila al iu speco de homo, beston au\u0306 mitan ciferon, kiu estas vigla au\u0306 manipulita fare de homo nomita pupisto.\nLa pupisto utiligas movadojn de s\u0302iaj manoj, brakoj, au\u0306 kontrolaparatojn kiel ekzemple bastonoj au\u0306 kordoj por movi la korpon, kapon, membrojn, kaj en kelkaj kazoj la bus\u0302on kaj okulojn de la marioneto.\nLa pupisto ofte parolas en la voc\u0302o de la karaktero de la marioneto, kaj tiam sinkronigas la movadojn de la bus\u0302o de la marioneto kun tiu parolita parto.\nLa agoj, gestoj kaj parolitaj partoj vivitaj fare de la pupisto kun la marioneto estas tipe utiligitaj en rakontado.\nMaskerado estas tre antikva formo de teatro kiu devenas de la 5-a jarcento a.K. en Antikva Grekio.\nEkzistas multaj malsamaj gamoj da marionetoj, kaj ili estas faritaj de larg\u0302a gamo de materialoj, depende de sia formo kaj intencita uzo.\nIli povas esti ekstreme kompleksaj au\u0306 tre simplaj en sia konstruo."}, {"text_idx": "#000002", "text": "La plej simplanimaj marionetoj estas fingromarionetoj, kiuj estas malgrandegaj marionetoj kiuj konvenas sur ununura fingro, kaj s\u0302trumpetmarionetoj, kiuj estas formitaj de s\u0302trumpeto kaj funkciigitaj per enigado de onies mano ene de la s\u0302trumpeto, kun la malfermaj\u0302o kaj fermo de la mano simulante la movadon de la bus\u0302o de la marioneto\".\nGantpupo estas kontrolita per unu mano kiu okupas la internon de la marioneto kaj movas la marioneton c\u0302irkau\u0306e ( Pulc\u0302inelo kaj Judi marionetoj estas konataj ekzemploj de gantpupoj).\n\"Viv-mana marioneto\" estas simila al gantpupo sed estas pli granda kaj postulas du pupiston por c\u0302iu marioneto.\nMarionetoj estas multe pli komplika speco de marioneto;\nili estas suspenditaj kaj kontrolitaj per kelkaj s\u0302nuroj ligitaj al la kapo, reen kaj membroj, kaj plie foje centra bastono fiksita al kontroldrinkejo tenis de supre de la pupisto."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Bastonmarioneto estas konstruita c\u0302irkau\u0306 centra bastono havigita al la kapo.\nOmbromarioneto estas formtranc\u0302ita figuro tenita inter fonto de lumo kaj diafana ekrano.\nBunraku-marionetoj estas speco de japana ligno-c\u0302izita marioneto.\nStomakparolpupo estas hom-forma marioneto operaciita per la mano de ventroparolistprezentisto.\nKarnavalmarionetoj estas grandaj marionetoj, tipe pli grandaj ol homo, dizajnita por esti parto de granda spektaklo au\u0306 parado."}, {"text_idx": "#000004", "text": "3 Idiomaj\u0302oj kaj kulturaj esprimoj"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Maskerado estis praktikita en Antikva Grekio kaj la plej malnovaj skribaj notoj pri maskerado povas esti trovitaj en la verkoj de Herodoto kaj Xenophon, originante de la 5-a jarcento a.K.\nLa greka vorto tradukig\u0302is kiam \"marioneto\" estas \"\u03bd\u03b5\u03c5\u03c1\u03bf\u0301\u03c3\u03c0\u03b1\u03c3\u03c4\u03bf\u03c2\" ( nevrospastos), kio lau\u0306litere signifas \"tirita de s\u0302nuroj, s\u0302nur-tirante\", [3] de \"\u03bd\u03b5\u03c5\u0342\u03c1\u03bf\u03bd\" ( nevron), kun la signifo c\u0302iu \"tendeno, tendeno, muskolo, s\u0302nuro\", au\u0306 \"drato\", [4] kaj \"\u03c3\u03c0\u03b1\u0301\u03c9\" ( spao\u0304), kun la signifo \"remizo, tiron\"."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Aristotelo (384-322 a.K.) diskutas marionetojn en sia laboro On the Motion of Animals ."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La movadoj de bestoj povas esti komparitaj kun tiuj de au\u0306tomataj marionetoj, kiuj estas aktivigitaj dum la kialo por malgrandega movado;\nla leviloj estas liberigitaj, kaj frapas la torditajn kordojn unu kontrau\u0306 la alia."}, {"text_idx": "#000008", "text": "En Hindio, maskerado estis praktikita de antikvaj tempoj kaj estas konata sub malsamaj nomoj en malsamaj regionoj.\nElfosado de argilpupoj de Indusaj val ejoj funkcias kiel indiko.\nLa arto de maskerado nomita Bommalattam estas meciita en tamila literaturo Silappadikaram, kiu estas skribita proksimume dua jarcento a.K. [9]"}, {"text_idx": "#000010", "text": "La nigra malpeza marioneto estas formo de maskerado kie la marionetoj estas funkciigis sur scenejo lumigita nur per ultraviola lumo, kiu kas\u0302as la pupiston kaj akcentas la kolorojn de la marionetoj, kiuj estas normale dizajnitaj uzante kolorojn kiuj respondas al UV-lumo brilante hele.\nLa pupistoj rezultas vestitaj en nigra kontrau\u0306 nigra fono, kun la fono kaj la kostumo de pupisto normale farite de nigra veluro.\nLa pupistoj manipulas la marionetojn sub la lumo, dum ili poziciigas sin neviditaj kontrau\u0306 la nigra malluma fonon.\nMarionetoj de multaj grandecoj kaj tipoj povas esti uzitaj.\nLa origina koncepto de tiu formo de maskerado povas esti spurita al Bunraku maskerado."}, {"text_idx": "#000011", "text": "La bunrakujmarionetoj estas speco de ligno-c\u0302izita marioneto origine igita elstari tra torc\u0302 lumo.\nEvoluigite en Japanio dum mil jaroj antau\u0306e kaj formaligita kaj kombinita kun shamisen muziko c\u0302e la fino de la 16-a jarcento, la pupistoj vestig\u0302as por resti neu\u0306tralaj kontrau\u0306 nigra fono, kvankam ilia c\u0302eesto kiel speco de \"ombro-\" ciferoj aldonas misteran potencon al la marioneto.\nBunraku tradicie uzas tri pupistojn por operacii marioneton kiu distingig\u0302as de 1/3 g\u0302is 1/2 vivgrandeco."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Karnavalmarionetoj (ALINOME- korpmarionetoj) estas kutime dizajnitaj por esti parto de granda spektaklo.\nTiuj ofte estas uzitaj en paradoj (kiel ekzemple la SOS-parado en Minneapolis, Usono) kaj manifestacioj, kaj estas almenau\u0306 la grandeco de homo kaj ofte multe pli grandaj.\nUnu au\u0306 pluraj prezentistoj estas postulataj por movi la korpon kaj membrojn.\nEn paradoj, la aspekto kaj personeco de la persono interne ne estas signifaj al la spektanto.\nTiuj marionetoj estas precipe rilataj al grandskala distro, kiel ekzemple la noktaj paradoj c\u0302e diversaj Disney kompleksoj c\u0302irkau\u0306 la mondo.\nSimilaj marionetoj estis dizajnitaj fare de Julie Taymor por La Leonreg\u0302o."}, {"text_idx": "#000018", "text": "La fingromarioneto estas simpla marionetvariaj\u0302o kiu konvenas sur ununura fingro.\nFingromarionetoj normale havas neniujn movante partojn, kaj konsistas c\u0302efe el kavaj\u0302a cilindroformo por kovri la fingron.\nFingromarionetoj ofte estas ornamitaj kun okuloj kaj bus\u0302oj faris de s\u0302tofo au\u0306 aliaj materialoj.\nTiu formo de marioneto limigis aplikig\u0302on, kaj estas uzita plejparte en antau\u0306lernejoj au\u0306 infang\u0302ardenoj por rakontado gravedaj infanoj."}, {"text_idx": "#000019", "text": "La s\u0302trumpetmarioneto estas marioneto formita de s\u0302trumpeto kaj funkciigita per enigado de mano ene de la s\u0302trumpeto.\nLa mano estas malfermita kaj fermita por doni la impreson de parolado.\nFoje rigardas kaj aliaj vizag\u0302ecoj estas aldonitaj al la s\u0302trumpeto por igi la marioneton pli realisma.\nS\u0302trumpetmarionetoj ankau\u0306 estas popularaj en multaj marionetprezentoj, c\u0302ar ili estas simplaj fari kaj facilaj por uzi.\nIli estas plejparte uzitaj en satira au\u0306 la verkoj de infanoj."}, {"text_idx": "#000020", "text": "La gantpupo (au\u0306 gantpupo ) estas marionetoj kontrolitaj per unu mano kiu okupas la internon de la marioneto.\nLa Pulc\u0302inelo- kaj Judi marionetoj estas konataj ekzemploj de gantpupoj.\nPli grandaj specoj de gantpupoj metas la manon de la pupisto en la kapon de j\u0302us la marioneto, kontrolante la bus\u0302on kaj kapon, kaj la korpo de la marioneto tiam pendigas super la tuta arm. Aliajn partojn de la marioneto (plejparte brakojn, sed specialaj variaj\u0302oj ekzistas kun palpebroj kiuj povas esti manipulitaj;\nla bus\u0302o ankau\u0306 povas malfermig\u0302i kaj fermig\u0302i) estas kutime ne multe pli grandaj ol la mano mem.\nS\u0302trumpetmarioneto estas precipe simpla speco de gantpupo farita de s\u0302trumpeto."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Tajlorita gantpupo kaj Kristnasko donaco"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Ankau\u0306 vokis du-persona marioneto\" au\u0306 \"viv-mana marioneto\", la hom-braka marioneto g\u0302i estas similaj al gantpupo sed estas pli grandaj kaj postulas du pupistojn.\nUnu pupisto metas manon ene de la kapo de la marioneto kaj operacias g\u0302ian kapon kaj bus\u0302on metante s\u0302ian alian brakon en ganton kaj specialan manikon alkroc\u0302itan al la marioneto (dekstra brako se ili estas maldekstramanaj kaj maldekstra brako se ili pravas donita).\nLa dua pupisto metas s\u0302ian brakon en ganton kaj specialan manikon alkroc\u0302itan al la marioneto por funkciigi la alian arm. Tiun manieron, la marioneto povas elfari mangestojn.\nTio estas formo de ganto au\u0306 manmaskerado kaj bastonmaskerado."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Tri \"Du-gantpupoj\" estas tre popularaj en Rusio ec\u0302 post la fino de la Malvarma Milito."}, {"text_idx": "#000029", "text": "La lumaj kurtenaj marionet prezentoj uzas lumon por elstarigi malgrandajn areojn de spektaklareo, permesante al la marioneto esti vidita dum la manipulatoroj restas nevideblaj.\nLa marionetoj staras sur scenejo dividita en malluman fonon kaj bon-kleran malfonon, renkontante por formi \"kurtenon\" de lumo.\nLa pupisto vestig\u0302as en nigra kaj restas kas\u0302a en la malluma fono de la scenejo dum la marioneto estas tenita trans la lumkurteno en la klera malfono de la scenejo.\n\"Lumo-kurteno-marioneto\" estas termino, kaj c\u0302iu marioneto kiu estas etendigita en bon-kleran areon kie g\u0302ia prizorganto restas separita de la marioneto per dividado de lumo povas esti nomita luma kurtenmarioneto."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Marionetoj, au\u0306 \"kordmarionetoj\", estas suspenditaj kaj kontrolitaj per kelkaj s\u0302nuroj, kaj plie foje centra bastono fiksita al kontroldrinkejo tenis de supre de la pupisto.\nLa kontroldrinkejo povas esti au\u0306 horizontala au\u0306 vertikalo unu.\nBazaj s\u0302nuroj por operacio estas kutime fiksitaj al la kapo, reen, manoj (por kontroli la armilojn) kaj j\u0302us super la genuo (por kontroli la gambojn).\nTiu formo de maskerado estas kompleksa kaj sofistika funkciigi, postulante pli grandan manipulan kontrolon ol fingro, ganto au\u0306 bastonmarioneto.\nLa pupteatraj\u0302o prezentita fare de la Von Trapp-infanoj kun Mario en La Sono de Muziko estas marionetekspozicio."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Pupisto manipulante marioneton en Prago, C\u0302eh\u0302io"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Pupisto rezultante en New Orleans, Louisiana"}, {"text_idx": "#000036", "text": "\"Uncle Rastus\" maljuna viro ludanta bang\u0302on"}, {"text_idx": "#000038", "text": "La marote estas simpligita bastonmarioneto kiu estas nur kapo kaj/au\u0306 korpo sur bastono.\nG\u0302i estis uzita fare de pajacoj en renesanctempoj.\nEn marote a\u0300 c\u0302efa prenante, la alia brako de la pupisto eliras el la korpo (kiu estas nur s\u0302toftuko) por funkcii kiel la arm. de la marioneto Kelkaj marote havas malgrandan s\u0302nuron kurantan tra la bastono fiksita al tenilo c\u0302e la fundo.\nKiam la tenilo estas premita, la bus\u0302o malfermig\u0302as."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Tira kordmarioneto estas marioneto konsistanta el s\u0302tofkorpo kie en la pupisto metas lian/s\u0302ian brakon en fendeton en la malantau\u0306on kaj tiras ringojn sur kordojn kiuj trompas certajn movadojn kiel ekzemple mansalutado de la brakoj au\u0306 movado de la bus\u0302o."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Pus\u0302omarioneto konsistas el sementita karaktero sur bazo kiu estas konservita sub strec\u0302iteco g\u0302is la butono sur la fundo estas premita.\nLa marioneto s\u0302anceligas, malaltig\u0302oj kaj tiam kolapsas, kaj estas kutime utiligita kiel novaj\u0302ludilo, prefere ol kiel parto de profesia pupteatro."}, {"text_idx": "#000041", "text": "La ludilteatro estas marioneto formtranc\u0302ita de papero kaj blokita sur karto.\nG\u0302i estas aljardita en sia bazo por bastono kaj funkciigita per pus\u0302ado de g\u0302i enen de la flanko de la pupteatro.\nTukoj estis produktitaj por marionetoj kaj pejzag\u0302o de la 19-a jarcento por la uzo de infanoj."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Bastonmarioneto estas marioneto konstruita c\u0302irkau\u0306 centra bastono havigita al la kapo.\nGranda ganto kovras la bastonon kaj estas alkroc\u0302ita al la kolo de la marioneto.\nBastonmarioneto estas kontrolita de la pupisto movanta la metalbastonojn fiksitajn al la manoj de la marioneto (au\u0306 ajnaj aliaj membroj) kaj turnante la centran bastonon havigitan al la kapo."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Bastonmarioneto \"Bleeckie\", renkontante strigon, 2011."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Ombromarioneto estas formtranc\u0302ita figuro tenita inter fonto de lumo kaj diafana ekrano.\nOmbromarionetoj povas formi solidajn siluetojn au\u0306 esti ornamitaj kun diversaj kvantoj de formtranc\u0302itaj detaloj.\nKoloro povas esti enkondukita en la eltonditaj formoj por disponigi malsaman dimension kaj malsamaj efikoj povas esti atingitaj movante la marioneton (au\u0306 lumfonto) for el fokuso.\nJavaj ombromarionetoj konataj kiel Ombropupo estas la klasika ekzemplo de tio.\nEn C\u0302inio, g\u0302i ig\u0302is populara de Dinastio Song."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Supermarionation estas metodo inventita fare de Gerry Anderson kiun li uzis en sia televido montras Stingray kaj Thunderbirds .\nLa marionetoj estis marionetoj kun elektronike movado de bus\u0302oj por enkalkuli lip-synchroniseitan paroladon.\nLa marionetoj dau\u0306re estis kontrolitaj fare de homaj manipulatoroj kun mallumigitaj s\u0302nuroj."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Tiklinsekto estas speco de gantpupo kreita de homa mano havi kvar gambojn, kie la marionettrajtoj estas desegnitaj sur la mano mem.\nLa mezfingro estas levita kiel kapo, kaj la dikfingro kaj montrofingro funkcias kiel unua aro de du gamboj sur unu flanko, dum la ringofingro kaj etfingro funkcias kiel dua aro de du gamboj sur la kontrau\u0306a flanko."}, {"text_idx": "#000050", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] Tabla c\u0302efa marioneto"}, {"text_idx": "#000052", "text": "La Stomakparolpupo estas marioneto formita kiel malgranda homo kiu estas operaciita fare de ventroparolistoprezentisto por enfokusigi la atenton de la spektantaro de la agadoj de la prezentisto kaj pliigi la iluzion ke la imitaj\u0302o parolas.\nIli estas nomitaj imitaj\u0302oj c\u0302ar ili ne parolas sur sia propra.\nLa ventroparolistimitaj\u0302o estas kontrolita per tiu mano de la ventroparolisto.\nVentroparoladleg\u0302oj ne estas c\u0302iam prezentitaj kun tradicia imitaj\u0302o;\nfoje aliaj formoj de maskerado estas uzitaj."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Akvomarioneto estas vjetnama marionetformularo, la \"Mu\u0301a ro\u0302\u0301i nu\u031bo\u031b\u0301c\".\nMu\u0301a ro\u0302\u0301i nu\u031bo\u031b\u0301c lau\u0306litere signifas \"marionetoj kiuj dancas sur akvo\", antikvan tradicion ke datoj reen al la 10-a jarcento.\nLa marionetoj estas konstruitaj el ligno kaj la spektakloj estas prezentitaj en g\u0302istalia nag\u0302ejo.\nGranda bastono apogas la marioneton sub la akvo kaj estas uzita fare de la pupistoj por kontroli ilin.\nLa aspekto estas de la marionetoj relokig\u0302antaj la akvo.\nKiam la rizejoj inundus, la vilag\u0302anoj distrus unu la alian uzante tiun marionetformularon."}, {"text_idx": "#000060", "text": "La akvo ankau\u0306 disponigas la bonan scenaron por la temo de la pupistoj: dau\u0306ra vilag\u0302vivo.\nAkvomarionetoj alportas sarkasman humuron al scenoj de terkultivado, fis\u0302kaptado, festivalokazaj\u0302oj kiel ekzemple bubalbataloj, kaj infanludoj de rulglobetoj kaj moneroj\u0302eto.\nFis\u0302kaptado ig\u0302as ludo de klarmenseco inter la fis\u0302kaptisto kaj lia predo, kie la fis\u0302kaptisto ricevas la mallongan finon (ofte kaptante sian surprizitan najbaron per eraro).\nKrom vilag\u0302vivo, scenoj inkludas legendojn kaj nacian historion.\nLeonhundoj petolas kiel hundidoj dum drakoj elspiras fumon kaj s\u0302oso s\u0302prucas de akvo c\u0302e la spektantaro.\nPrezentoj de g\u0302is 18 mallongaj scenoj estas kutime lanc\u0302itaj fare de porkvosta kampulo konata kiel Teu, kaj akompanitaj fare de malgranda homorkestro."}, {"text_idx": "#000064", "text": "En pli g\u0302enerala signifo, marioneto estas ajna persono kiu estas kontrolita per alia de kialoj de (ekzemple) nepravigebla influo, intelekta manko, au\u0306 manko de karaktero au\u0306 karismo.\nLa romano The Puppet Masters de sciencfikciau\u0306toro Robert A. Heinlein prezentas fremdajn parazitojn kiuj alkroc\u0302as sin al homoj kaj kontrolas siajn agojn."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Karulo, vorto kiu sonas simila, foje estas esprimo de flatado, simila al \"amo\", \"dorlotbesto\", \"pupo\" au\u0306 \"karulo\".\nG\u0302i aludas al homo-magio kaj sorc\u0302ado, kie karulo estas speciala pupo kreita por reprezenti personon por la celo de gisadresanigo, fekundeco, au\u0306 ligi sorc\u0302ojn."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Animacio estas rilata sed esence diferenca procezo de maskerado.\nVigligi marionetojn en temp-bazita amaskomunikilaro kiel ekzemple filmo au\u0306 vidbendo estas simulaj\u0302o de movado kreita elmontrante serion de bildoj, au\u0306 kadrojn, dum maskerado estas la viva manipulado de figuroj.\nMarionetanimacio, au\u0306 \" puppetoon \", povas plusendi c\u0302iu el ambau\u0306 por c\u0302esigi movig\u0302 filmigon, kie la movadoj de la marionetoj estas kreitaj kadro-post-kadro;"}]