[{"text_idx": "#000000", "text": "Pacismo en praktiko: c\u0302u ekzistas esperanta vojo?"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Studentoj kaj esploristoj el diversaj landoj renkontig\u0302is en Bonn por diskuti pacismon en la Esperanto-movado el diversaj vidpunktoj. Estis prezentitaj unikaj historiaj materialoj \u2013 kaj la nova, franca traduko de La dang\u0302era lingvo de Ulrich Lins."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Partoprenintoj de la ateliero en Bonn."}, {"text_idx": "#000003", "text": "\u201dPacismo en praktiko: c\u0302u ekzistas esperanta vojo?\u201d estis la temo de ateliero por studentoj kaj junaj esploristoj, kiu okazis de la 6-a g\u0302is la 8-a de septembro 2022 c\u0302e la Universitato Bonn en Germanio."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La renkontig\u0302o en Bonn estas parto de triopa serio, kun la c\u0302efa temo \u201dtransnaciaj emancipaj praktikoj sub lupeo de esperanta paradigmo\u201d. Surbaze de la Esperanto-movado kiel modelo, la projekto celas pritrakti ajnan novigan kaj au\u0306tonomian formon de nedeviga asociig\u0302o inter individuoj kaj grupoj, kiu formig\u0302is trans limoj kaj engag\u0302ig\u0302as por pacismo. La formato kunigas junajn esploristojn el diversaj landoj kaj fakoj."}, {"text_idx": "#000005", "text": "La renkontig\u0302o komencig\u0302is per prezento de Bernhard Tuider (Au\u030cstria Nacia Biblioteko, ANB), Pascal Dubourg Glatigny kaj Denis Eckert pri la kunlaboro inter UEA kaj ANB por la longtempa konservado de unika arkivo kaj raraj malnovaj presaj\u0302oj de la Esperanto-movado. Ili klarigis la kontroladon kaj preparadon de tiuj dokumentoj, kiuj ne jam ekzistis en la Viena kolekto (februaro-julio 2022)."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Tiamaniere oni povas garantii la profesian longdau\u0306ran konservadon kaj disponigon de multaj gravaj historiaj\u0302oj, kelkaj el ili g\u0302is nun nekonataj, kiel la unua esperanta lernolibro en la araba, presita en Aleksandrio en 1904, au\u030c la tre rara ukraina s\u0302losilo de Orest Kuzma, aperinta en 1925."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Oni povas mencii ankau\u030c dulingvan lernolibron, en la hebrea kaj araba, eldonitan en Jerusalemo dum la dua mondmilito. Inter la mirindaj malkovroj estas tri porinfanaj libretoj, ric\u0302e kaj kolore ilustritaj, el Tbiliso (1909)."}, {"text_idx": "#000011", "text": "La prelego de Lola Romieux montris la agadon de socialistaj virinoj dum la dua duono de la 19-a jarcento, kiuj subtenis proprajn temojn kaj problemojn ekster la tradiciaj laboristaj institucioj. Tiu deflanka elpas\u0302o montras klaran similecon kun la agado de esperanto-propagandistoj."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Komuna rondo donis al ni la okazon diskuti tri gravajn esperantlingvajn tekstojn: la tre konatan \"Alvoko al la diplomatoj\" de Zamenhof (Varsovio, 1915), la neglektitan \"Skizo de praktika programo pacifista\" de Zielenski (Istanbulo, 1922), kaj la pragmatan pozicion de Verda Majo, esprimitan en s\u0302ia teksto \"Al la tutmonda esperantistaro\" (C\u0302inio, Chongqing, 1938)."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Javier Alcalde partoprenis rete la diskutrondon kaj substrekis la grandan diversecon de la esperantlingva tekstaro pri paco, kaj precipe de la tradukoj al esperanto."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Amirpasha Tavakkoli prezentis la evoluon de la irana esperanto-movado ekde la fruaj jaroj kun g\u0302iaj du c\u0302efaj tendencoj, la laika movado de la Klara Lingvo (Ahmad Kasravi), kaj la bahaisma, kiuj celis la enlandan pacon pere de interkomunuma toleremo kaj komprenemo."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Eric Macpherson Bailo\u0301n ilustris la originalan kunlaboron de au\u030cstraj kaj hispanaj esperantistoj (1920) por helpi tricent infanojn el Stirio (suda Au\u030cstrio) suferintajn la militon."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Nian seminarion kompletigis publika prelego de Ulrich Lins, kiu estas pioniro de la historia esplorado de Esperanto kaj partoprenis la tutan atelieron. C\u0302e la Franca Instituto en Bonn, okaze de la apero de la franclingva traduko de lia c\u0302efverko, li prezentis al pli vasta publiko sian laboron pri \u201dDang\u0302era esperanto: Hitler, Stalin kaj Internaciismo \u201d."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Tiu diverseco rilate la partoprenantojn kaj ties temojn igis la renkontig\u0302on vera sukceso. Pasintjare la renkontig\u0302o de Esperanto-paradigmo kunvenis en Berlino kaj venontan jaron okazos en Parizo."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Konata kanada muzikisto koncertis en Esperanto"}, {"text_idx": "#000030", "text": "C\u0302e la vorto \"movado\" mi demandas min, kion g\u0302i fakte celas. Indas lau\u0306 mi fari diferencon inter Esperanto-movado kaj Esperanto-komunumo, kiel kelkaj sociologoj, interalie Jerzy Leyk, proponas ekde la 1970-aj jaroj. Per Esperanto-movado oni tiam nomas la agadon por la disvastigo de Esperanto, dum per Esperanto-komunumo c\u0302iajn aktivaj\u0302ojn de Esperanto-parolantoj."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Tio ne estas simpla insistado pri terminologio. La du vortoj kreas malsaman bildon en la kapo de au\u0306skultanto: Se c\u0302io, kio rilatas al Esperanto, estas nomata \"movado\", eksterulo facile povas havi la impreson, ke temas pri grupo de homoj, kiuj prezentadas kaj subtenas Esperanton kiel internacian lingvon \u2013 eble sen paroli g\u0302in au\u0306 sen paroli g\u0302in bone kaj c\u0302iutage. Kaj fakte mi ja trovis multajn lingvistojn, kiuj vere kredas, ke ne ekzistas komunumo de Esperanto-parolantoj, ke ne ekzistas denaskuloj, ne literaturo, ne muziko, ne vortludoj, ne kulturo au\u0306 ec\u0302 ke entute ne temas pri lingvo. Se ni uzas la vorton \"movado\" por nomi la Esperanto-parolantojn kun c\u0302iuj ties aktivaj\u0302oj, ni riskas, ke eksterulo pretervidas la faktan lingvo-komunumon de Esperanto."}, {"text_idx": "#000033", "text": "S\u0302ajnas al mi ke la distingo movado/komunumo estas pli propaganda ol reala. C\u0302iu komunumo movig\u0302as (krom se g\u0302i estas jam mortanta), c\u0302iu movado formas komunumon (krom se g\u0302i estas mortnaskita)."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Sendepende de vortludoj: Se mi rigardas, kiom multe en la socio engag\u0302ig\u0302as movadoj kiel feminismo kaj mediprotektado, kaj komparas tion kun la engag\u0302ig\u0302o en la socio de la Esperanto-asocioj, mi vidas grandegan diferencon. La procentaj\u0302o de aktivado-kampoj malsamegas."}, {"text_idx": "#000035", "text": "UEA koncentrig\u0302as pri renkontig\u0302oj (nomataj UK), libroj, gazetoj k.s.; la engag\u0302ig\u0302o por la disvastigo de Esperanto c\u0302e UEA malgrandas, ec\u0302 ne ekzistas dungito pri varbado au\u0306 io simila. En Roterdamo oni s\u0302ajne neniam transsendis gazetarajn komunikojn pri la Esperanto-komunumo kaj UEA al la loka gazetaro. Kontraste ekzemple la mediprotektantoj tre zorgas, kiel en la socio progresigi sian temaron."}, {"text_idx": "#000036", "text": "La diferenco inter movado kaj komunumo estas, se mi g\u0302uste komprenis, ke komunumo ne bezonas pravigi sian ekziston. G\u0302i ekzistas se g\u0302iaj anoj opinias ke g\u0302i ekzistas, kaj nur se la komunumo deziras ekspansii, g\u0302i bezonas ekhavi karakteron ankau\u0306 de movado."}, {"text_idx": "#000037", "text": "La problemo de ekspansiema Esperanto-komunumo estas ke ni ne havas pretan modelon pri tio kio okazu al la ceteraj lingvoj se Esperanto estos agnoskita kiel la internacia lingvo (kia g\u0302i jam estas, ja nur la agnosko mankas, lau\u0306 movadana vidpunkto). C\u0302u la lingva diverseco estas konservinda kaj konservebla? Kial kaj kiel? Kial Esperanto estas pli tau\u0306ga por konservado de la nacia diverseco ol la Angla? Kio finfine estas tiel malbona pri lingva imperiismo, se la lingvo estas komunikilo kaj estas absoluta valoro havi c\u0302iam pli multe da pli facila komunikado? La demandoj amasig\u0302as, kaj respondi ilin estas multe pli malfacile ol simple lerni la Anglan kaj eble du-tri pliajn lingvojn. Aliflanke, la demandoj ja ne malaperas nur c\u0302ar ni ignoras ilin, kaj la esperantistoj (inkluzive tiujn kiuj ne parolas la lingvon) estas la solaj en pozicio por entute diskuti ilin."}, {"text_idx": "#000038", "text": "La distingo inter movado kaj komunumo efektive trovig\u0302as jam en la Bulonja Deklaracio, komparu la difinojn de \"esperantismo\" kaj \"esperantisto\"."}, {"text_idx": "#000042", "text": "La argentina selektitaro estas c\u0302ampiono de la mondpokalo de KataroIrano: unua ekzekuto ligita al la tumultojDu misiloj trafis PollandonUN: amasa plimulto por kondamni la rusiajn aneksadojn en UkrainioParlamentaj balotoj en Latvio: tutnova vizag\u0302o por la deputitaro"}, {"text_idx": "#000043", "text": "Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracionVenkado de ekzistadismaj krizoj per muziko: Karolina Cicha de PollandoMeksika kolektivo kiu piratas librojn por kundividi kulturon alfrontas blokadojn"}]