[{"text_idx": "#000000", "text": "Wikipedia's Trade as translated by GramTrans"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Komerco implikas la translokigon de varoj au\u0306 servoj de unu persono au\u0306 unuo g\u0302is alia, ofte en inters\u0302ang\u0302o por mono.\nReto kiu permesas komercon estas nomita merkato."}, {"text_idx": "#000002", "text": "La praformo de komerco, s\u0302akras, vidis la rektan inters\u0302ang\u0302on de varoj kaj servoj por aliaj varoj kaj servoj.\nInters\u0302ang\u0302o inters\u0302ang\u0302as aj\u0302ojn sen la uzo de mono.\nPoste unu flanko de la inters\u0302ang\u0302o komencis impliki valormetalojn, kiuj akiris simbolan same kiel praktikan gravecon.\nModernaj borsistoj g\u0302enerale negocas tra komercilo, kiel ekzemple mono.\nKiel rezulto, ac\u0302eti povas esti apartigita de vendado, au\u0306 gajno.\nLa invento de mono (kaj pli posta kredito, papermono kaj ne-fizika mono) tre simpligis kaj antau\u0306enigis komercon.\nKomerco inter du borsistoj estas nomita duflanka komerco, dum komerco inter pli ol du borsistoj estas nomita plurflanka komerco."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Komerco ekzistas pro la specialig\u0302o kaj dividado de laboro, en kiu la plej multaj homoj koncentrig\u0302as pri malgranda aspekto de produktado, sed uzas ke produktaj\u0302o enen komercas por aliaj produktoj kaj bezonoj.\nKomerco ekzistas inter regionoj c\u0302ar malsamaj regionoj povas havi komparan avantag\u0302on (perceptanta au\u0306 realaj) en la produktado de iu komerc-ebla krudvaro - inkluzive de produktado de natura rimedo malabundaj au\u0306 limigitaj aliloke, au\u0306 c\u0302ar la grandeco de malsamaj regionoj povas instigi al amasproduktado.\nKiel tia, komerco c\u0302e merkataj prezoj inter lokoj povas utili ambau\u0306 lokojn."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Detala komerco konsistas el la vendo de varoj au\u0306 varo de tre fiksa loko, kiel ekzemple grandmagazeno, butiko au\u0306 kiosko, rete au\u0306 de pos\u0302to, en malgrandaj au\u0306 individuaj multoj por rekta konsumo au\u0306 uzo de la ac\u0302etanto.\nPogranda komerco estas difinita kiel la vendo de varoj kiuj estas venditaj kiel varo al podetalistoj, au\u0306 industriaj, komercaj, instituciaj, au\u0306 aliaj profesiaj komercklientoj, au\u0306 al aliaj grocistoj kaj parencajn subigitajn servojn."}, {"text_idx": "#000006", "text": "1 Mediterranean kaj Proksima Oriento"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Komerco estas derivita de la latina commercio, de c\u0302uro kaj merks, varo."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Komerco de mezangla komerco (\"pado, kurso de konduto\"), enkondukita en la angla de hanseataj komercistoj, de Mezmalaltgermana komerco (\"trako, kurso\"), de la Malnovsaksa trada (\"spuro, trako\"), de La prag\u0302ermana \u00f7 trado\u0304 (\"trako, maniero\"), kaj parenca kun oldangla tredan (\"pas\u0302i\")."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Komerco originis kun homa komunikado de la pratempo.\nKomerco estis la c\u0302efinstalaj\u0302o de prahistoriaj homoj, kiuj s\u0302akris varojn kaj servojn de unu la alian antau\u0306 la novigado de nuntempa valuto.\nPeter Watson datas la historion de longdistanca komerco de c\u0302irkau\u0306 150,000 jaroj antau\u0306e."}, {"text_idx": "#000010", "text": "En la mediteranea regiono la plej frua kontakto inter kulturoj estis de membroj de la specia homo sapiens c\u0302efe uzante ldanubo-riveron, en tempo komencanta 35,000-30,000 a.K."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Kelkaj spuras la originojn de komerco al la komenco de transakcio mem en la pratempo.\nKrom tradicia au\u0306tarkio, komerci ig\u0302is c\u0302efinstalaj\u0302o de prahistoriaj homoj, kiuj s\u0302akris kion ili havis por varoj kaj servoj de unu la alian."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Komerco vers\u0302ajne okazis c\u0302ie en multe de registrita homa historio.\nEkzistas signoj de la inters\u0302ang\u0302o de obsidiano kaj siliko dum la s\u0302tonag\u0302o.\nKomerco en obsidiano vers\u0302ajne okazis en Gvineo de 17,000 a.K."}, {"text_idx": "#000013", "text": "La plej frua uzo de obsidiano en la Proksima Oriento datas al la Malsupra kaj Mezo paleolitika."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Komerco en la s\u0302tonag\u0302o estis esplorita fare de Robert Carr Bosanquet en elfosaj\u0302oj de 1901.\nKomerco vers\u0302ajne unue komencig\u0302is en suda okcidenta Azio."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Arkeologiaj signoj de obsidianuzo disponigas datenojn pri kiel tiu materialo estis c\u0302iam pli la preferata elekto prefere ol siliko de la malfrue Mesolitaj g\u0302is Neolithic, postuladinters\u0302ang\u0302o kiel demetaj\u0302oj de obsidiano alvenas raraj en la mediteranea regiono."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Obsidiano supozeble disponigis la materialon por fari tranc\u0302i ilaron au\u0306 ilojn, kvankam c\u0302ar aliaj pli facile akireblaj materialoj estis haveblaj, uzo estis trovita ekskluziva al la pli alta statuso de la tribo uzanta \"la silikon de la ric\u0302ulo\"."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Obsidiano estis inters\u0302ang\u0302ita c\u0302e distancoj de 900 kilometroj ene de la mediteranea regiono."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Komerco en Mediteranea Maro dum la Neolitiko de Eu\u0306ropo estis plej bonega en tiu materialo.\nRetoj estis en ekzisto c\u0302e proksimume 12,000 a.K. [22] Anatolio estis la fonto c\u0302efe por komerco kun la Levantenio, Irano kaj Egiptujo lau\u0306 Zarins-studo de 1990.\nMeloj kaj Liparus fontoj produktita inter la plej g\u0302eneraligita komerco en la mediteranea regiono kiel konate al arkelogio."}, {"text_idx": "#000019", "text": "La Sario-i-sang mino en la montoj de Afganio estis la plej granda fonto por komerco de lapislazulo.\nLa materialo estis plej plejparte komercis dum la Kasitperiodo de Babilonio komencanta 1595 a.K."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Ebla estis elstara komercejo dum la tria Jarmiloj, kun retatingado en Anatolio'n kaj nordan Mezopotamion."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Materialoj utiligitaj por kreado de juvelaj\u0302o estis komercis kun Egiptujo ekde 3000 a.K.\nLongdistancaj komercvojoj unue aperis en la tria jarmilo BCE, kiam sumeranoj en Mezopotamio komercis kun la Harappan-civilizo de la Indusa Valo.\nLa fenicoj notig\u0302is al marborsistoj, vojag\u0302ante trans Mediteranean Maron, kaj same longen norden kiel Britio al fontoj de stano por produkti bronzon.\nPor tiu celo ili establis komerckoloniojn la grekoj nomitaj emporia."}, {"text_idx": "#000022", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] [34] De la komenco de greka civilizo g\u0302is la au\u0306tuno de la romia imperio en la 5-a jarcento, finance enspeziga komerco alportis valoran spicon g\u0302is Eu\u0306ropo de la malproksima oriento, inkluzive de Hindio kaj C\u0302inio.\nRomia komerco permesis al g\u0302ia imperio prosperi kaj elteni.\nC\u0302i-lasta Romia Respubliko kaj la Pax Romana de la romia imperio produktis stabilan kaj sekuran transportadreton kiu ebligis la sendaj\u0302on de komercvaroj sen timo de signifa piratado, kiam Romo farig\u0302is la sola efika marpotenco en Mediteranea Maro kun la konkero de Egiptujo kaj la proksima oriento."}, {"text_idx": "#000023", "text": "En antikva Grekio Hermeso estis la dio de komerco [36] [37] (komerco) kaj pezoj kaj iniciatoj, [38] por romianoj Mercurius ankau\u0306 dio de komercistoj, kies festivalo estis festita fare de borsistoj en la 25-a tago de la kvina monato.\nLa koncepto de libera komerco estis antitezo al la volo kaj ekonomia direkto de la regantoj de la malnovgrekaj s\u0302tatoj.\nLibera komerco inter s\u0302tatoj estis subpremita per la bezono de striktaj internaj kontroloj (per impostado) konservi sekurecon ene de la fisko de la reganto, kiu tamen ebligis la prizorgadon de kvanteto da g\u0302entileco ene de la strukturoj de funkcia socia vivo."}, {"text_idx": "#000024", "text": "La falo de la romia imperio, kaj la sukcesaj Malhelaj ag\u0302oj alportis malstabilecon al Okcidenteu\u0306ropo kaj proksima kolapso de la metioreto en la okcidenta mondo.\nKomerco tamen dau\u0306re prosperis inter la regnoj de Afriko, Mezoriento, Hindio, C\u0302inio kaj Sudorienta Azio.\nIu komerco okazis en la okcidento.\nEkzemple, Radhanites estis mezepoka gildo au\u0306 grupo (la preciza signifo de la vorto estas perdita al historio) de judaj komercistoj kiuj komercis inter la kristanoj en Eu\u0306ropo kaj la Islamanoj de la Proksima Oriento."}, {"text_idx": "#000025", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] La Oriento"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Arkeologia indico (Greenberg 1951) de la unua uzo de fabrikmarkoj estas de C\u0302inio datita proksimume 2700 a.K."}, {"text_idx": "#000027", "text": "La apero de inters\u0302ang\u0302retoj en la Antau\u0306kolumbaj socioj de kaj proksima al Meksiko povas esti okazinta ene de lastatempaj jaroj antau\u0306 kaj post 1500 a.K."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Dum la Mezepoko, komerco evoluigita en Eu\u0306ropo per komercaj luksvaro c\u0302e komercfoiroj.\nRic\u0302aj\u0302o ig\u0302is transformita en moveblan ric\u0302aj\u0302on au\u0306 kapitalon.\nBanksistemoj formig\u0302is kie mono en raporto estis transdonita trans naciaj limoj.\nMano al manmerkatoj ig\u0302is kvalito de urba vivo, kaj estis reguligitaj fare de urbadminstracioj."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Dum la Mezepoko, Mezazio estis la ekonomia centro de la mondo.\nLa Sogdians dominis la Orient-okcidentan komercvojon konatan kiel la Silkvojo post la 4-a jarcento p.K. g\u0302is la 8-a jarcento p.K., kun Suyab kaj Talas vicanta inter iliaj c\u0302efaj centroj en la nordo.\nIli estis la c\u0302efruldom komercistoj de Mezazio."}, {"text_idx": "#000030", "text": "De la 8-a g\u0302is la 11-a jarcento, la vikingoj kaj Estadoj komercis kiel ili velis de kaj al Skandinavio.\nVikingoj velis al Okcidenteu\u0306ropo, dum Estadoj al Rusio.\nLa Hanso estis alianco de komercurboj kiuj konservis komercmonopolon super la plej granda parto de Norda Eu\u0306ropo kaj la Balta Maro, inter la 13-a kaj 17-a jarcentoj."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Vasco da Gama iniciatis la eu\u0306ropan Spickomercon en 1498 kiam li atingis Calicut post velado c\u0302irkau\u0306 la Bonespera Kabo c\u0302e la suda pinto de la afrika kontinento.\nAntau\u0306 tio, la fluo de spico en Eu\u0306ropon de Hindio estis kontrolita fare de islamaj potencoj, aparte Egiptujo.\nLa spickomerco estis de grava ekonomia graveco kaj helpis sproni la Age of Discovery (Ag\u0302o de Discovery) en Eu\u0306ropo.\nSpicoj alportitaj al Eu\u0306ropo de la orienta mondo estis kelkaj el la plej valoraj krudvaroj por sia pezo, foje konkurante kun oro."}, {"text_idx": "#000033", "text": "En la 16-a jarcento, la Deksep Provincoj estis la centro de libera komerco, trudante neniujn valutkontrolojn, kaj rekomendante la liberan movadon de varoj.\nKomerco de la Orienthindaj Insuloj estis dominita fare de Portugalio en la 16-a jarcento, la Respubliko de la Sep Unuig\u0302intaj Provincoj en la 17-a jarcento, kaj la britoj en la 18-a jarcento.\nLa Hispana Imperio evoluigis regulajn komercligojn trans kaj Atlantiko kaj La Pacifikoj."}, {"text_idx": "#000035", "text": "En 1799, la Nederlanda Orienthinda Kompanio, la plej granda firmao de antau\u0306e la monda, ig\u0302is bankrota, parte pro la pliig\u0302o de konkurenciva libera komerco."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Kiam malkompetenta produktanto sendas la varon kiun g\u0302i produktas plej bone al lando kapabla produkti g\u0302in pli efike, ambau\u0306 landoj utilas."}, {"text_idx": "#000038", "text": "La potencpreno de libera komerco estis c\u0302efe bazita sur nacia avantag\u0302o en la meza 19-a jarcento.\nTio estas, la kalkulo farita estis c\u0302u g\u0302i estis en la memprofito de iu akurata lando malfermi siajn limojn al importado."}, {"text_idx": "#000039", "text": "John Stuart Mill pruvis ke lando kun monopolo preziganta potencon sur la internacia merkato povis manipuli la kondic\u0302ojn de komerco tra asertado de komercimpostoj, kaj ke la respondo al tio eble estos reciprokeco en komerca politiko.\nRicardo kaj aliaj proponis tion pli frue.\nTio estis prenita kiel indico kontrau\u0306 la universala doktrino de libera komerco, kiam estis kredite ke pli de la ekonomia pluso de komerco atribuig\u0302us al lando sekvanta reciproka, prefere ol tute libera, komercaj politikoj.\nTio estis sekvita ene de kelkaj jaroj per la bebindustrio scenaro evoluigita fare de Mill reklamanta la teorion ke registaro havis la devontigon protekti junajn industriojn, kvankam nur por tempo necesan ke ilin evoluigus plenan kapaciton.\nTio ig\u0302is la politiko en multaj landoj provantaj industriigi kaj eksteren-konkuri anglajn eksportfirmaojn.\nMilton Friedman poste dau\u0306rigis tiun vejnon de penso, montrante ke en kelkaj cirkonstancoj komercimpostoj eble estos utilaj al la gastiganta lando;\nsed neniam por la mondo c\u0302e granda."}, {"text_idx": "#000040", "text": "La Granda Depresio estis grava ekonomia recesio kiu kuris de 1929 al la malfruaj 1930-aj jaroj.\nDum tiu periodo, ekzistis granda falo en komerco kaj aliaj ekonomiaj indikiloj."}, {"text_idx": "#000041", "text": "La manko de libera komerco estis konsiderita per multaj c\u0302efkialon de la depresio kau\u0306zantan stagnon kaj inflacion.\nNur dum la 2-a Mondmilito la recesio finig\u0302is en Usono.\nAnkau\u0306 dum la milito, en 1944, 44 landoj subskribis la Bretton Woods Interkonsenton, intenciten por malhelpi naciajn komercajn barojn, por eviti depresiojn.\nG\u0302i starigis regulojn kaj instituciojn reguligi la internacian ekonomikon: la Internacia Monunua Fonduso kaj la Internacia Banko por Rekonstruo kaj Evoluo (poste dividig\u0302is en la Monda Banko kaj Banko por Internacia Kontoreguligo).\nTiuj organizoj ig\u0302is funkciaj en 1946 post kiam sufic\u0302e daj landoj ratifis la interkonsenton.\nEn 1947, 23 landoj konsentis al la G\u0302enerala Interkonsento pri Komercimpostoj kaj Komerco por antau\u0306enigi liberan komercon."}, {"text_idx": "#000042", "text": "La Eu\u0306ropa Unio ig\u0302is la plej granda eksportfirmao de la monda de industrivaroj kaj servoj, la plej granda eksporta merkato por proksimume 80 landoj."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Hodiau\u0306 komerco estas subaro kompleksa sistemo de firmaoj kiuj provas maksimumigi siajn profitojn ofertante produktojn kaj servojn al la merkato (kiu konsistas kaj el individuoj kaj aliaj firmaoj) je la plej malsupra produktokosto.\nSistemo de internacia komerco helpis evoluigi la mondan ekonomion sed, en kombinaj\u0302o kun duflankaj au\u0306 plurflankaj interkonsentoj malaltigi komercimpostojn au\u0306 por realigi liberan komercon, foje vundis triamondajn merkatojn por lokaj produktoj."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Libera komerco avancis plu en la malfrua 20-a jarcento kaj fruaj 2000-aj jaroj:"}, {"text_idx": "#000045", "text": "Eu\u0306ropa Unio levis barierojn al interna komerco de varoj kaj laboro.\nThe GATT Marrakech Agreement precizigis formadon de la WTO.\nJanuaron 1, 1995 Monda Organizaj\u0302o pri Komerco estis kreita por faciligi liberan komercon, per postulado de reciproka plej-favorata-nacian komercstatuso inter c\u0302iuj subskribintoj.\nEu\u0306ropa Komuumo estis s\u0302ang\u0302ita en la Eu\u0306ropan Union, kiu plenumis la Ekonomia kaj Monnetary Union (EMU) en 2002, per lanc\u0302ado de la Eu\u0306ro, kaj kreante tiun manieron realan komunan merkaton inter 13 membros\u0302tatoj en januaro 1, 2007.\nInte\u0301re\u0302ts des nations de l'Europe, de\u0301ve\u0301lope\u0301s relativement au commerce (1766)\n2005, la Central American Free Trade Agreement (Centra amerika Liberkomerca interkonsento) estis subskribita;\nG\u0302i inkludas Usonon kaj la Dominikan Respublikon."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Protektismo estas la politiko de retena kaj malinstiganta komercon inter s\u0302tatoj kaj kontrastas al la politiko de libera komerco.\nTiu politiko ofte prenoj de formo de komercimpostoj kaj restriktaj kvotoj.\nProtektismaj politikoj estis precipe g\u0302eneralaj en la 1930-aj jaroj, inter la Granda Depresio kaj la komenco de 2-a Mondmilito."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Islama instruo instigas al komerco (kaj kondamnas uzuron au\u0306 intereson).\nDe komerco, la tuta socio ricevas avantag\u0302ojn sed memprofito igas la ric\u0302ulon pli ric\u0302aj kaj la senhavulojn pli malric\u0302aj."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Jude-kristana instruo malpermesas frau\u0306don kaj malhonestajn iniciatojn."}, {"text_idx": "#000049", "text": "La unuaj kazoj de mono estis objektoj kun propra valoro.\nTio estas nomita krudvarmono kaj inkludas ajnan ofte haveblan krudvaron kiu havas propran valoron;\nhistoriaj ekzemploj inkludas porkojn, rarajn konkojn, la dentojn de baleno, kaj (ofte) brutaron.\nEn mezepoka Irako, pano estis utiligita kiel frua formo de mono.\nEn Meksiko sub Moktezumo kakaoj estis mono."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Valuto estis lanc\u0302ita kiel normigita mono faciligi pli larg\u0302an inters\u0302ang\u0302on de varoj kaj servoj.\nTiu unua fazo de valuto, kie metaloj kutimis reprezenti stokis valoron, kaj simboloj reprezenti krudvarojn, formis la bazon de komerco en la Fekunda duonluno dum pli ol 1500 jaroj."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Numismatoj havas ekzemplojn de moneroj de la plej fruaj grandskalaj socioj, kvankam tiuj estis komence nemarkitaj buloj de valormetalo."}, {"text_idx": "#000052", "text": "La Doha rondo de Mondorganizaj\u0302o pri Komerco-intertraktadoj planis malaltigi barierojn al komerco c\u0302irkau\u0306 la mondo, kun fokuso sur igi komercon pli justa por evolulandoj.\nBabiladoj estis pendigitaj super dislimo inter la ric\u0302aj industrilandoj, reprezentitaj fare de la G20, kaj la plej gravaj evolulandoj.\nAgrikulturaj subvenciadoj estas la plej signifa temo sur kiu interkonsento estis plej malfacila por negoci.\nKompare, ekzistis multe da interkonsento sur komercefektivigo kaj kapacitkonstruaj\u0302o.\nLa Doha rondo komencig\u0302is en Doho, Kataro, kaj intertraktadoj estis dau\u0306rigitaj en:\nkaj Parizo, Francio kaj Honkongo."}, {"text_idx": "#000053", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] C\u0302inio"}, {"text_idx": "#000054", "text": "Komencig\u0302ante c\u0302irkau\u0306 1978, la registaro de la C\u0302ina Popola Respubliko (PRC) komencis eksperimenton en ekonomia reformo.\nKontraste al la antau\u0306a Soveti-stila centre planekonomio, la novaj iniciatoj lau\u0306stadie malstrec\u0302is restriktojn pri terkultivado, agrikulturan distribuon kaj, plurajn jarojn poste, urbajn entreprenojn kaj laboron.\nLa pli merkate orientita aliro reduktis neefikecojn kaj stimulis privatan investon, precipe de farmistoj, kiuj kondukis al pliigita produktiveco kaj produktaj\u0302o.\nUnu trajto estis la establado de kvar (poste kvin) Specialaj ekonomia zonoj situantaj lau\u0306 la Sudorienta marbordo."}, {"text_idx": "#000057", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] internacia komerco"}, {"text_idx": "#000058", "text": "Internacia komerco estas la inters\u0302ang\u0302o de varoj kaj servoj trans naciaj limoj.\nEn la plej multaj landoj, g\u0302i reprezentas signifan parton de MEP.\nDum internacia komerco c\u0302eestis c\u0302ie en multe de historio (vidu Silkvojo, Sukcena Vojo), sia ekonomia, socia, kaj politika graveco pliigis en la lastaj jarcentoj, plejparte pro Industrialization, progresintan transportadon, tutmondig\u0302on, transnaciajn firmaojn, kaj subkontraktadon."}, {"text_idx": "#000059", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] Empiria indico por la sukceso de komerco povas esti vidita en la kontrasto inter landoj kiel ekzemple Sud-Koreio, kiu adoptis politikon de eksport-orientita industriigo, kaj Hindion, kiuj historie havis pli fermitan politikon.\nSud-Koreio faris multe pli bone de ekonomiaj kriterioj ol Hindio dum la pasintaj kvindek jaroj, kvankam g\u0302ia sukceso ankau\u0306 devas fari kun efikaj s\u0302tataj institucioj."}, {"text_idx": "#000060", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] komercaj sankcioj"}, {"text_idx": "#000061", "text": "Komercaj sankcioj kontrau\u0306 specifa lando foje estas truditaj, por puni tiun landon por iu ago.\nEmbargo, severa formo da ekstere trudita izoliteco, estas blokado de c\u0302iuj komercas de unu lando sur alia.\nEkzemple, Usono havis embargon kontrau\u0306 Kubo dum pli ol 40 jaroj."}, {"text_idx": "#000063", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] justa komerco"}, {"text_idx": "#000064", "text": "La \" justa komerco \" movado, ankau\u0306 konata kiel la \"komerca justeco-\" movado, reklamas la uzon de laboro, mediajn kaj sociajn normojn por la produktado de krudvaroj, precipe tiujn eksportitajn de la Tria kaj Second Worlds g\u0302is la Unua mondo.\nTiaj ideoj ankau\u0306 ekfunkciigis debaton sur c\u0302u komerco mem devus esti kodigita kiel homa rajto."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Importaj firmaoj libervole estas apoganto de justakomercaj normoj au\u0306 registaroj povas devigi ilin tra kombinaj\u0302o de dungado kaj komerca juro.\nProponitaj kaj spertaj justakomercaj politikoj varias vaste, intervalante de la komuna malpermeso de varoj faritaj uzi sklavan laboron al minimumpreza subten kabaloj kiel ekzemple tiuj por kafo en la 1980-aj jaroj.\nNe-registaraj organizaj\u0302oj ankau\u0306 ludas rolon en reklamado de justakomercaj normoj per funkciado kiel sendependaj ekranoj de observo kun etikedado de postuloj.\n[ citaj\u0302o bezonis ] Kiel tia, g\u0302i estas formo de Protectionism."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Komerco estas inters\u0302ang\u0302o de valoraj\u0302oj inter du iuj. La \"valoraj\u0302oj\" povas esti mono, produktaj\u0302oj, servoj, informo au\u0306 io ajn, kiu havas valoron al la inters\u0302ang\u0302antoj. La inters\u0302ang\u0302antoj povas esti homoj, grupo de homoj, au\u0306 firmaoj. Komerco estas grava meh\u0302anismo de kapitalismo."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Honesta komerco (angle fair trade)\nIntelekta propraj\u0302o Rajtoj al propraj\u0302o kiu estas fabrikita per la menso, kiel patentoj kaj kopirajtoj.\nNemovebla propraj\u0302o (au\u0306 \"Reala propraj\u0302o\") Propreblaj\u0302o kiu ne povas esti movita, kiel lando au\u0306 konstruitaj\u0302oj.\nPersona propraj\u0302o Propraj\u0302o kiu povas esti movita."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Intelekta propraj\u0302o Rajtoj al propraj\u0302o kiu estas fabrikita per la menso, kiel patentoj kaj kopirajtoj.\nNemovebla propraj\u0302o (au\u0306 \"Reala propraj\u0302o\") Propreblaj\u0302o kiu ne povas esti movita, kiel lando au\u0306 konstruitaj\u0302oj.\nPersona propraj\u0302o Propraj\u0302o kiu povas esti movita."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Monda Organizaj\u0302o pri Komerco (MOK)"}, {"text_idx": "#000075", "text": "\u201e Kiu volas komerci, tiu sag\u0302on bezonas. \u201d\n\u201e Malsag\u0302ulo venas, komercisto festenas. \u201d\n\u201e Ne ekzistas en komerco amikeco nek s\u0302erco. \u201d"}]