[{"text_idx": "#000000", "text": "C\u0302u vere Esperanto estas facila lingvo?"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Eblas lerni Esperanton dekoble pli rapide ol la germanan, au\u0306 la hispanan, au\u0306 entute ajnan lingvon. Tiajn asertojn oni ofte au\u0306das, sed sur kio ili bazig\u0302as? Kaj ne malofte oni renkontas ec\u0302 tutmonde famajn esperantistojn, kiuj eraras pri bazaj aferoj \u2013 kiel tio eblas, se Esperanto estas facilega lingvo? Ni demandis al akademiano kaj lingvisto Jouko Lindstedt."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Libera Folio: Kion signifas, ke lingvo estas facila, kaj c\u0302u eblas mezuri tion?"}, {"text_idx": "#000004", "text": "\u2013 Por mezuri la L2-facilecon oni devas unue konsideri, ke g\u0302in influas la denaska lingvo de la lernanto; ekzemple la parolantoj de certaj eu\u0306ropaj lingvoj lernas la vortojn de Esperanto pli facile ol azianoj, au\u0306 la uzo de la difina artikolo \u201cla\u201d estas pli facila por tiuj lernantoj, kies denaska lingvo havas difinan artikolon. Sed pli kaj pli multaj lingvistoj nuntempe opinias, ke iuj strukturaj trajtoj de lingvo povas influi g\u0302ian L2-facilecon por c\u0302iuj lernantoj, do parte sendepende de ties denaskaj lingvoj. Temas pri la simpleco au\u0306 malsimpleco de la lingva strukturo; la faka termino por tio estas \u201ckomplekseco\u201d."}, {"text_idx": "#000005", "text": "\u2013 Esence temas pri tio, kiom da gramatikaj distingoj oni devas esprimi (ekzemple, c\u0302u ekzistas nul, du au\u0306 pli multaj verbotempoj inter kiuj oni devas devige elekti en c\u0302iu frazo) kaj kiom malsimplaj estas la reguloj por ties esprimado (ekzemple, c\u0302u iu verbotempo havas c\u0302iam la saman markilon au\u0306 ne). Sed rimarku, ke la L2-facileco estas empiria nocio, mezurebla per eksperimentoj, dum la komplekseco estas struktura trajto videbla en la gramatika priskribo de la lingvo; precize kiel multe komplekseco influas facilecon, estas ankorau\u0306 pridiskutata."}, {"text_idx": "#000006", "text": "C\u0302u ekzistas tiaj sciencaj prijug\u0302oj pri la facileco de Esperanto?"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Jouko Lindstedt estas ano de la Akademio de Esperanto, kaj j\u0302us emeritig\u0302inta profesoro pri slava filologio c\u0302e la Universitato de Helsinko, Finnlando."}, {"text_idx": "#000008", "text": "\u2013 Iu ajn lingvisto, vidinte la gramatikon de Esperanto, certe konsiderus g\u0302ian kompleksecon relative malalta kompare kun c\u0302iuj lingvoj de la mondo. Sed mankas empiriaj studoj pruvantaj, ke Esperanto efektive estas pli facile lernebla ol iuj aliaj lingvoj. Entute oni ankau\u0306 ne faris tiajn empiriajn komparojn inter naciaj lingvoj \u2013 c\u0302u ekzemple la angla estas pli facile lernebla ol la germana. Tamen, lingvoinstruistoj proprasperte scias, ke instrui iun lingvon g\u0302is certa nivelo povas postuli pli da horoj ol instrui iun alian lingvon g\u0302is la sama nivelo, kaj ankau\u0306 tio estas reala scio, ec\u0302 se nepreciza."}, {"text_idx": "#000009", "text": "\u2013 Mi scias, ke oni faris multajn lernejajn eksperimentojn indikantajn, ke oni relative facile lernas Esperanton. Sed por efektive kompari la facilecon de Esperanto kun iu alia lingvo, oni devus ekzemple hazarde dividi grupon de lernejanoj en du subgrupojn, el kiuj unu lernas Esperanton kaj la alia iun alian lingvon en ekzakte samaj cirkonstancoj. Se Esperanton lernas ekzemple nur tiuj, kiuj mem volontulas al la Esperanta subgrupo, oni jam ne havas bonan eksperimentan situacion, c\u0302ar evidente tiuj lernantoj dekomence pli pozitive rilatas al Esperanto au\u0306 estas pli scivolaj pri lingvoj."}, {"text_idx": "#000010", "text": "\u2013 Krome, ec\u0302 se la divido en du subgrupojn estus hazarda, la rezulto validus nur por Esperanto kaj unusola alia lingvo, kaj nur en unu lando en unu socikultura situacio. Kaj se la alia lingvo en la eksperimento estus la angla, kiel konsideri tion, ke parto de la lernantoj lernus g\u0302in ankau\u0306 eskterlerneje, ekzemple per komputilaj ludoj?"}, {"text_idx": "#000011", "text": "C\u0302u do entute eblas diri, ke Esperanto estas pli facila ol aliaj lingvoj?"}, {"text_idx": "#000012", "text": "\u2013 Eblas diri, ke Esperanto havas relative simplan gramatikon kaj tio certe faciligas g\u0302ian lernadon kiel dua lingvo. Ne eblas diri, ke oni povas lerni Esperanton ekzemple kvinoble pli rapide ol la anglan \u2013 oni tion ne mezuris science, kaj se oni tion farus, tio validus nur en iu difinita lingva kaj kultura medio. Kaj nomi Esperanton pli facila ol c\u0302iuj naciaj lingvoj ne havas sencon, c\u0302ar neniu kapablus kompari g\u0302in kun c\u0302iuj ses mil parolataj lingvoj en la mondo. Mi suspektas, ke almenau\u0306 iuj el ili estus pli L2-facilaj ol Esperanto!"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Sed ec\u0302 se mankas sciencaj esploroj, multaj esperantistoj perceptas Esperanton facila lingvo kaj trovas, ke ili rapide lernis g\u0302in kaj rapide eniris la lingvokomunumon kiel plenvaloraj anoj."}, {"text_idx": "#000014", "text": "\u2013 Tio estas reala sperto de multaj homoj, inkluzive min, kaj oni ne povas g\u0302in deklari iluzia. Aldone al la simpla strukturo de Esperanto, estas grave, ke kutime oni lernas Esperanton pro ideaj kaj personaj motivoj, ne pro ekstera devigo. La lernantoj volas farig\u0302i anoj de la komunumo kaj ekuzi la lingvon. Motiviteco c\u0302iam rapidigas lernadon."}, {"text_idx": "#000015", "text": "\u2013 Se oni volas reklami Esperanton, mi rekomendus kolekti kaj diskonigi personajn spertojn: \u201cEsperanto estis por mi facila lingvo, c\u0302ar...\u201d; \u201cmi s\u0302atas uzi Esperanton, c\u0302ar...\u201d. Tio estus praktika aliro. Se ni elektas hotelon en la reto, ni kutimas rigardi, kiajn personajn spertojn aliaj turistoj raportis pri diversaj hoteloj. Ni ne serc\u0302as sciencan eksperimenton, kiu aljug\u0302as al c\u0302iuj hoteloj objektivan ciferan indicon de boneco. Merkatado estas iom alia afero ol scienca esplorado."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Kio konsistigas tiun perceptatan facilecon de Esperanto? C\u0302u nur lingvaj ecoj, au\u0306 ankau\u0306 ecoj de la lingva komunumo?"}, {"text_idx": "#000017", "text": "\u2013 Tre gravas la fakto, ke nia lingva komunumo ne havas denaskajn parolantojn, kiuj starigas la kriteriojn de bona au\u0306 malbona esprimado. Ni jes havas denaskulojn, sed ili ne ludas tian rolon. Oni povas ekzemple diri kaj \u201chelpi iun\u201d kaj \u201chelpi al iu\u201d, dum en la naciaj lingvoj la denaskaj parolantoj tre ofte akceptas nur unu au\u0306 alian el la analogaj esprimoj. Oni povas c\u0302iam elekti prepozicion kies senco tau\u0306gas, ne nur tiun, kiun oni tradicie uzas. Oni ec\u0302 admiras uzantojn, kiuj trovas novajn manierojn esprimi aferojn. Mi supozas ke por la sentata facileco de Esperanto tiu toleremo de la lingva komunumo estas egale grava ol la nura strukturo de la lingvo."}, {"text_idx": "#000018", "text": "\u2013 Sed kompreneble ankau\u0306 tiu toleremo havas limojn. Ni ne povas diri \u201cmi perdis la ombrelon en la trajnon, sed ac\u0302etis novan el la butiko\u201d, tio estus tro nekutima \u2013 kvankam por finnlingvano tio estus la normala maniero esprimi tiujn okazaj\u0302ojn. Oni devas lerni diri \u201cje la kvina horo\u201d, kvankam oni povus logike elpensi plurajn aliajn prepoziciojn kaj manierojn indiki la horon."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Ec\u0302 spertaj parolantoj ofte faras erarojn pri iuj eroj de la lingvo, eble iom depende de la propra lingva fono. C\u0302u tio signifas, ke Esperanto ne estas facila lingvo?"}, {"text_idx": "#000020", "text": "\u2013 Ofte temas pri tiaj strukturaj trajtoj, en kiuj Esperanto estas pli malsimpla ol multaj aliaj lingvoj. Unu tia estas la akuzativo \u2013 ec\u0302 spertaj parolantoj povas forgesi g\u0302in au\u0306 ankau\u0306 trouzi g\u0302in. Alia estas la netravidebla distingo inter transitivaj kaj netransitivaj verboj, ekzemple fini/finig\u0302i, sed c\u0302esigi/c\u0302esi; el tio rezultas kaj forgesitaj kaj trouzataj ig- kaj ig\u0302-sufiksoj."}, {"text_idx": "#000021", "text": "\u2013 C\u0302e tiuj du trajtoj oni povas paroli pri g\u0302enerala L2-malfacileco de Esperanto, do la lingva fono de la lernanto ne s\u0302ajnas multe influi. Sed g\u0302i certe influas en la uzo de \u201cla\u201d, kiu estas malfacila por c\u0302iuj, kies denaska lingvo ne havas difinan artikolon \u2013 au\u0306 ja havas, sed uzas g\u0302in lau\u0306 aliaj reguloj ol Esperanto. Zamenhof ne kreis maksimume simplan lingvon, sed kompromisis inter diversaj kriterioj, el kiuj la simpleco kaj facileco estis nur unu, ec\u0302 se unu el la plej gravaj."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Alklaku por kunhavigi c\u0302e Facebook(Malfermig\u0302as en nova fenestro)Alklaku por kunhavigi per Telegramo(Malfermig\u0302as en nova fenestro)Click to share on Mastodon(Malfermig\u0302as en nova fenestro)"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Tiu studo s\u0302ajne temis pri la tiel nomata propedeu\u0306tika valoro de Esperanto, kiu estas alia afero ol la facileco de la lingvo. Tamen ec\u0302 tiu specifa propedeu\u0306tika valoro ne estis pruvita."}, {"text_idx": "#000028", "text": "\u201dTamen apenau\u0306 eblas konkludi, ke la bonaj studrezultoj estis atingitaj pro Esperanto. Helmar Frank mem informis lige kun la eksperimento, ke la infanoj de la speciala klaso estis speciale varbitaj por g\u0302i, lernis en posttagmezaj Esperanto-kursoj, kaj do sendube havis pli altan stud-motivig\u0302on ol la hazarda kompar-grupo.\u201d"}, {"text_idx": "#000033", "text": "Tiu studo estas citita en la raporto Grin; la fonto estas Flochon; mi trovis intervjuon en la belga Gazeto La Libre de Denis Flochon pri Esperanto kaj Eu\u0306ropunio, kaj tiam li mem citas Helmar Frank, tiam direktoro de la Paderborna instituto (en 2002). Mi ne vere kapablas serc\u0302i germanlingvan dokumenton, sed mi estas provonta."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Do, mi serc\u0302is kaj trovis kelkajn dokumentojn (ekzemple \nkiuj mencias (parte) tiujn nombrojn pri necesaj studado-horoj por tiuj lingvoj, uzante kiel fonto laboraj\u0302o de Helmar Frank.\nLa grava problemo estas, ke tiuj fontoj estas nun \u2019mortintaj\u2019 ligiloj, senutilaj hodiau\u0306, kiuj gvidas nenien. Antau\u0306 15 jaroj, ili estis certe bonaj klarigak artikoloj, sed nun...\nJen ekzemplo de \u2019mortinta\u2019 ligilo: "}, {"text_idx": "#000036", "text": "\u00bbMi ne vere kapablas serc\u0302i germanlingvan dokumenton\u00ab \u2013 Mi ja eble iom pli bone kapablas. Kion ekzakte vi serc\u0302as?"}, {"text_idx": "#000038", "text": "En nia Esperanto-mondo, estas tre ofta la fenomeno \u201cMi au\u0306dis, ke . . . \u201d au\u0306 \u201cMi legis ie pri raporto, kiu menciis, ke . . . \u201d sen multe da atento al la vero au\u0306 la fonto."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Cetere, la germana interlingvisto Cyrill Brosch certe povas rekte pluinformi vin. Vi trovas Kirilon supozeble c\u0302e Amikumu kaj c\u0302iuokaze pere de lia TTT-pag\u0302o:"}, {"text_idx": "#000046", "text": "C\u0302i-artikole Flochon mencias la nombrojn kaj nur citas Helmar Frank.\nMi konas la aperojaron de la Frank-studo: 1987 laux \u201cLe Monde\u201d (la jutub-ligilo, kiun mi sendis)."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Por la okzao, ke tio estas ankorau\u0306 tro multa laboro por vi, mi indikis al vi Kirilon, kiu havas aliron al interlingvistika/esperantologia fakbiblioteko kun la publikigaj\u0302oj de Frank (k AIS ktp.)."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Kaj en \u201cnormala\u201d neesperanta mondo, kie vivas honestuloj, ne fus\u0302uloj kiel ni, c\u0302iu informoj estas science pruvitaj. Nur fiuloj mensogemaj lernas esperanton, bedau\u0306rinde. La neesperantistoj neniam dirus ion senpruve en siaj c\u0302iutagaj paroladoj."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Mi pensas ke oni tre rapide povas atingi B2 nivelon, c\u0302io post tio nivelo estas simile malfacila kiel la lernado de natura lingvo, c\u0302ar la lernado tiam pli temas pri lingvaj kutimoj, stilaj demandoj kaj etaj detaloj, kiuj oni simple devas scii. Sed B2 ofte tute sufic\u0302as por normalaj konversacioj."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Kiel oni perdas ombrelon en trajnon? Oni ja povas perdi ombrelon en trajno, tamen . . ."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Certe estas anekdotoj pri individuoj kiuj lernis Esperanton tre rapide. Sed same estas anekdotoj pri homoj kiuj strebis lerni Esperanton dum longa tempo, sen konkreta sukceso."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Certe, tio estis simpligo. La baza ideo de la argumento estis ke oni facile povas uzi Esperanto por konversacioj, sed atingi perfekteco estas multe da laboro."}, {"text_idx": "#000060", "text": "> Kiel oni perdas ombrelon en trajnon?"}, {"text_idx": "#000061", "text": "Mi estas denaska finnaparolanto. Lau\u0306 la finna kompreno se vi perdas ombrelon en la trajno_, tio signifgas, ke vi mem ne forlasis la trajnon. Vi iel sencele rondiras en la trajno. Se vi perdas ombrelon en la trajno**n**, tio signifgas, ke vi forlasis la trajnon sen la ombrelo."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Same kun \u201cac\u0302etis **el** la vendejo\u201d. Vi ac\u0302etis ion kaj forlasis la vendejon. Se vi ac\u0302etis **en** la vendejo, vi iel restis en la butiko kaj dau\u0306re ac\u0302etadis. Tio kau\u0306zas tre strangan mentalan imagon."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Esperanto estas tiel facila kiel g\u0302i estas, kun au\u0306 sen sciencaj konfirmoj au\u0306 precizigoj. La komprenenda afero estas nur ke la facila lernebleco estas parto de la ekstera ideo, ne de la interna. Kiam homoj normale renkontos Esperanton jam infanag\u0302e inter pluraj lokaj kaj/au\u0306 familiaj lingvoj, ili c\u0302iuj estos \u201cunuaj\u201d lingvoj kaj ilia relativa lernebleco kiel dua lingvo ne gravos."}, {"text_idx": "#000067", "text": "C\u0302iuokaze estas multaj subjektivaj faktoroj implicitaj en lernado de fremda lingvo, do s\u0302ajnas al mi plej trafe diri ke Esperanto estas _surprize_ facila. Ni rajtas reklami Esperanton per la lernfacileco, ni nur ne faru el g\u0302i pilieron en la ekstera informado."}, {"text_idx": "#000068", "text": "En Libera Folio oni ne povas diri ion pozitivan pri Esperanto au\u0306 nia movado. Vere se okazas io bona, au\u0306 se estas bona novaj\u0302o pri nia afero, tiu NEPRE estas misinterpreto, akcidento au\u0306 simile."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Tio ke Esperantistoj faras multajn erarojn ne nepre signifas ke Esperanto ne estas facila, sed tio povas ankau\u0306 signifi ke Esperantistoj ne sufic\u0302e studis au\u0306 uzis la lingvon. (Au\u0306 ke la efektiva uzo iom devojig\u0302is de la normo.) Antau\u0306 ol povi konkludi ion de tio, oni bezonas kompari kun la kvalito de la uzo de aliaj lingvoj post sama tempo de lernado kaj uzado."}, {"text_idx": "#000071", "text": "La bazo de Esperanto estas facila kaj rapide lernebla \u2013 la konsekvenco de tio estas, ke multe da homoj pensas, ke ili regas la lingvon post 6 monatoj au\u0306 post kelkaj jaroj.\nUnuflanke ni c\u0302iuj konas la eternajn komencantojn, sed aliflanke ankau\u0306 estas multe da progresantoj kiuj kvazau\u0306 stagnas en tiu stato kaj neniam alproksimig\u0302as al la nivelo de progresinto. Tio kompreneble okazas pro tio, ke ofte ni simple ne havas sufic\u0302e da eblecoj por praktiki la lingvon, sed ofte ankau\u0306 mankas simpla volo pliperfektig\u0302i."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Mi c\u0302iam diras: Lingvon oni neniam finlernas."}, {"text_idx": "#000075", "text": "La denaskan lingvon oni ec\u0302 ne lernas. Oni akiras g\u0302in kun la maturig\u0302o de la lingva parto de la cerbo. G\u0302is la maturig\u0302o ne estas problemo havi almenau\u0306 kvinon da denaskaj lingvoj (se oni havas okazon praktiki ilin), sed postajn lingvojn oni akiras nur pene kaj per efektiva lernado. Tamen, ankau\u0306 en denaska lingvo oni devas lerni la legadon kaj skribadon, kaj tiamaniere kutimig\u0302as al pli longaj kaj komplikaj frazkonstruoj (krom al la vortoj kiuj aperas c\u0302efe en skribitaj tekstoj), kio povas influi ankau\u0306 la parolan lingvouzon."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Tio okazas ankau\u0306 al aliaj lingvoj. Ne nur al fus\u0302ega Esperanto. Mi konas germanoj, kiuj vivas 40 jarojn en Brazilo kaj parolas la portugalan tute fus\u0302e. Hispanparolantoj ec\u0302 ne evoluas pri la portugala dum tuta sian vivon. Kial? C\u0302ar oni komprenas ilin. Kaj tio sufic\u0302as. Homoj ne emas lerni lingvojn g\u0302is altaj niveloj, krome se estas granda socia premo pro tio."}, {"text_idx": "#000077", "text": "Esperanto estas por mi la lingvo, kiun mi lernis plej facile.\nBedauxrinde la landnomoj estas la plej fusxata parto de tiu lingvo: kulpas la sxajna neoficiala sufikso -i. En la tempo de Zamenhof ekzistis nur la sufiksoj -an kaj -uj, kiuj tre bone funkciis. La enkonduko de -i kreis grandan konfuzon kaj alportis neniun bona aux nova.\nLa Akademio devus malpermisi la uzadon de la neoficila sufikso -i, por ke oni revenu al la dusufiksa uzado.\nLa venontaj lernantoj multe dankos gxin... ankaux mi \ud83d\ude42\nLegu la libron \u201cRusoj logxas en Rusujo\u201d kaj vi komprenos tion, kion mi diras."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Se iu skribas \u201cLa Akademio devus malpermisi la uzadon de la neoficila sufikso -i\u201d, li au\u0306 s\u0302i evidente ne konscias pri la \u201cpotenco\u201d de la Akademio. G\u0302i almenau\u0306 povas \u201ckonsili\u201d, sed la sorto de multaj konsiloj montras, ke la uzantoj de la lingvo havas aliajn preferojn.\nEble iu membro de la Akademio pretus klarigi la rolon au\u0306 preferinde mencii ligilon al ekzistanta klarigo."}, {"text_idx": "#000079", "text": "La Akademio povas oficialigi radikojn kaj sufiksojn, se ili jam farig\u0302is g\u0302enerale uzataj. G\u0302i povas ankau\u0306 fari rekomendojn kaj malrekomendojn pri lingvouzo. Pri la neoficiala sufikso -i- ne ekzistas valida rekomendo au\u0306 malrekomendo. C\u0302iuokaze, eventuala malrekomendo certe ne s\u0302ang\u0302us la nunan lingvouzon. C\u0302iu tamen rajtas decidi mem uzi nur la Fundamentan sufikson -uj-."}, {"text_idx": "#000080", "text": "Por la temo nun diskutata la afero ne havas multan signifon. C\u0302ar -uj- kaj -i- estas libere inters\u0302ang\u0302eblaj, la malsimpliga efiko estas minimuma. Certe neniu eksperimento montrus, ke pro -i- oni bezonas N pliajn horojn por lerni Esperanton."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Zamenhof ne nur ne donis la bonan solvon sed donis tri \u201csolvojn\u201d, t.e. tri sistemojn por landonomoj (Kanado, Germanujo, Nederlando), kiuj igas la tutan aferon nura tohuvabohuo, pli malfacila ol en aliaj lingvoj. Mi ne plu povas nombri, kiom da fojoj mi au\u0306ds au\u0306 legis ekz. \u201cnorvegano\u201d kaj \u201cfranculo\u201d. Kaj tio havas nenian rilaton kun la \u201cterura -i-\u201c."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Francisco, estus interese, se ni en la landnomoj povus montri unu plian relative malfacilan parton de Esperanto. Tamen, mi havas dubojn \u2013 vi diras, ke la Esperanta sistemo estas pli malfacila ol en aliaj lingvoj, sed mi ne certas, kiu lingvo havus klare pli simplan sistemon. C\u0302u vi povus doni ekzemplon?\nCetere, ni ne havas tri sistemojn sed du \u2013 Nederlando/nederlandano apartenas al la sama sistemo kiel Kanado/kanadano, c\u0302ar Nederlando ne estas kunmetita vorto \u2013 g\u0302i ne enhavas la Esperantan morfemon \u201cland\u201d, same kiel \u201cekskluziva\u201d ne enhavas la Esperantan morfemon \u201ceks\u201d."}, {"text_idx": "#000089", "text": "En c\u0302i tiu punkto la \u201cterure malfacila\u201d c\u0302ina lingvo estas multe pli regula kaj facila ol la \u201cfacilega\u201d Esperanto. Apokalipso proksimig\u0302as."}, {"text_idx": "#000095", "text": "Mi konsentas, ke la landa/landana sistemo de Esperanto estas malsimpla kaj ke la c\u0302ina sistemo (kiu, cetere, estas tre simila al tiu de mia denaska finna!) estas pli simpla. MI kredas, ke vi do trovis unu malfacilan parton de Esperanto. Mi mem c\u0302iam forgesas, c\u0302u en Au\u0306strio log\u0302as au\u0306stroj au\u0306 au\u0306strianoj. \u2013 Sed por iom klarigi, kial Z (lau\u0306 viaj vortoj) \u201cfus\u0302is\u201d la aferojn, oni devas memori, ke oni bezonas ne nur landano-nomojn, sed ankau\u0306 gentonomojn kaj lingvonomojn. Se oni havus la sistemon, en kiu en Finlando log\u0302as finlandanoj, ekestus la demando, c\u0302u tio inkluzivas ankau\u0306 la samelingvajn log\u0302antojn de la lando, kaj se jes, kiel do nomi la plej grandan genton de la lando. C\u0302ar la plimulto de la gentoj en la mondo ne havas propran landon, oni bezonus proprajn vortojn por ili (ekzemple mordvoj au\u0306 romaoj), sed se iu gento havus propran landon, oni ne plu uzus tiu vorton. Se ekzemple la eu\u0306skoj ekhavus propran landon, c\u0302u oni tuj devus komenci paroli pri \u201ceu\u0306skianoj\u201d anstatau\u0306 eu\u0306skoj? Se anstatatau\u0306 \u201cgermanoj\u201d ni devus paroli pri \u201cgermanianoj\u201d, kiel nomig\u0302us la germana lingvo? Kaj tiel plu..."}, {"text_idx": "#000098", "text": "C\u0302u do la c\u0302inoj, alie ol la genia Zamenhof, malkapablis kapti la malsimplon de la mondo kaj, sekve, fus\u0302is per sia simpla sistemo la naturan malsimplon?"}, {"text_idx": "#000100", "text": "Ne mirinde: la h\u0302aosaj esperantaj landnomaj sistemoj ne helpas orientig\u0302i. Vi trovig\u0302as en bona societo."}, {"text_idx": "#000106", "text": "\u00bbEn Hispanio log\u0302as hispanianoj kaj eu\u0306skoj\u00ab \u2013 Tion mi ne bone komprenis. La grupo de \u00bbhispanianoj\u00ab ja enhavas c\u0302iujn civitanojn de la s\u0302tato \u00bbHispanio\u00ab, egale c\u0302u ili apartenas al la gentoj vaska au\u0306 alia. Do la vorto \u00bbhispaniano\u00ab ja enhavas jam c\u0302iujn vaskojn, kiuj estas civitanoj de la s\u0302tato \u00bbHispanio\u00ab. Kial vi aparte mencias ilin en tiu frazo?"}, {"text_idx": "#000107", "text": "Mi klarigis per tiu frazo, kiel funkcias la finna kaj (supozeble) c\u0302ina sistemo, kiun Francisco trovas pli simpla ol la Esperanta. En g\u0302i ne eblas distingi inter hispanoj kaj hispanianoj (ambau\u0306 estas \u201cespanjalainen\u201d en la finna)."}, {"text_idx": "#000108", "text": "Kial la distingo hispano/hispaniano eblas por Hispanio (kaj aliaj landoj) sed ne por Kanado (kaj aliaj landoj)?"}, {"text_idx": "#000109", "text": "Kial Esperanto-parolanto devas memori por c\u0302iu lando de la mondo (mi iom troigas, c\u0302ar kontinentenco helpas, sed ne c\u0302iam, kiel pruvas Nederlando), al kiu rango apartenas la koncerna lando por povi uzi la lando- kaj landanonomon g\u0302uste?"}, {"text_idx": "#000110", "text": "Kial en Esperanto kelkaj landoj estas unuarangaj sed aliaj duarangaj? C\u0302u mi troigas pri \u201cunuarangeco\u201d kaj \u201cduarangeco\u201d? Eble. Sed de tiu (s\u0302ancelig\u0302ema) bazo devenas la tuta absurda sistemo."}, {"text_idx": "#000112", "text": "Jes, tia sistemo au\u0306 io simila estus pli regula ol tiu de la nuna Esperanto. Sed kompreneble Esperanto jam evoluis al alia direkto kaj g\u0302ian sistemon oni ne plu povas radikale s\u0302ang\u0302i. La plimulto de la landonomoj havas jam unu formon fiksitan en la lingvouzo, kaj ekzemple \u201cKanado\u201d estas ec\u0302 oficialigita de la Akademio. Tiuparte Esperanto do estas kaj restos pli malsimpla ol la c\u0302ina kaj la finna, por konklude reveni al la c\u0302efa fadeno de la diskuto."}, {"text_idx": "#000116", "text": "C\u0302ar Esperantisto devas koni la mondon kiel tian, dum al partianoj de naciaj mondlingvoj sufic\u0302as koni nacian perspektivon de la mondo. Kompreneble ne c\u0302iuj povas havi perfektan scion de c\u0302io, sed tiam oni simple akceptas erari kaj ke aliaj eraras fojfoje."}, {"text_idx": "#000117", "text": "\u00bbEn g\u0302i ne eblas distingi inter hispanoj kaj hispanianoj\u00ab \u2013 Stranga sistemo. La mondo de lingvoj estas plena de surprizaj floroj. \ud83d\ude42"}, {"text_idx": "#000118", "text": "S\u0302ajnas al mi, ke en la plej multaj lingvoj oni ne povas distingi inter hispanoj kaj hispanianoj, sed eble mi eraras."}, {"text_idx": "#000119", "text": "\u00bbS\u0302ajnas al mi, ke en la plej multaj lingvoj oni ne povas distingi inter hispanoj kaj hispanianoj\u00ab \u2013 Mi ne konas la plej multajn lingvojn. Do, eble vi pravas. \ud83d\ude42"}, {"text_idx": "#000121", "text": "La du-kategoria sistemo por landnomoj sendube estas la plej fus\u0302a parto de esperanto, sed la uzo de \u201c-io\u201d por landnomoj estas tre eta parto de la problemo."}, {"text_idx": "#000124", "text": "(Mi akceptas la komenton de Javier, ke fakte estas ec\u0302 tri sistemoj: oni povas diri Svislando au\u0306 Svisio, sed oni ne povas diri Nederio.)"}, {"text_idx": "#000125", "text": "C\u0302u vere \u201cTogolando\u201d estas erara?\nC\u0302u do TEJO, Libera Folio kaj fakte miakrede c\u0302iuj Esperantlingvaj retejoj ne uzis la vorton \u201cTogolando\u201d en 2017?"}, {"text_idx": "#000128", "text": "La rekomendo de la Akademio simple s\u0302ang\u0302ig\u0302is dum du jardekoj, same kiel la malnovan rekomendon \u201cKoreo\u201d anstatau\u0306is la pli nova rekomendo \u201cKoreujo\u201d. Tie la Akademio observis la regantan kaj s\u0302ang\u0302ig\u0302antan lingvouzon; mi ne vidas ian \u201ch\u0302aoson\u201d en tio. Se oni vere oficialigus pli multajn landonomojn, poste estus multe pli malfacile s\u0302ang\u0302i ion."}, {"text_idx": "#000129", "text": "Estas du kategorioj por landnomoj. La unua kategorio estas Franco-Francujo, kaj la dua kategorio estas Kanado-Kanadano."}, {"text_idx": "#000133", "text": "Kaj fine, se ec\u0302 la Akademio ne scias c\u0302u landnomo estas en unu kategorio au\u0306 la alia, kiel diable normalaj esperantistoj povas scii?"}, {"text_idx": "#000135", "text": "Estas interese, ke la barataj esperantistoj deziris s\u0302ang\u0302on en la kontrau\u0306a direkto: hindo/Hindujo > Barato/baratano. Evidente influas la etna konsisto de diversaj regnoj."}, {"text_idx": "#000136", "text": "Zamenhof diris, ke estas regulo por decidi c\u0302u landonomo estas en la unua au\u0306 dua kategorio, kaj li klarigis tiun regulon: en unu kategorio estas \u201cla novaj landoj (ekzemple en c\u0302iuj landoj Amerikaj)\u201d, kaj en la alia kategorio estas \u201cla landoj malnovaj\u201d (respondo 47)."}, {"text_idx": "#000137", "text": "Oni povas demandi sin c\u0302u tiu regulo estas g\u0302usta au\u0306 ec\u0302 uzebla, sed tio estis la regulo. Zamenhof jam mem agnoskis, ke \u201cekzistas tri Eu\u0306ropaj regnoj, por kiuj la sufikso \u201cuj\u201d estas ne tute logika (Au\u0306strujo, Belgujo kaj Svisujo)\u201d. (La tiama Au\u0306strio-Hungario tamen estis alia lando ol la nuna Au\u0306strio.)"}, {"text_idx": "#000139", "text": "Mi supozas, ke oni neniam observis la regulon. La plimulto de la eu\u0306ropaj regnoj sendependig\u0302is nur post la tempo de Z, sed oni neniam aplikis al ili la regulon de \u201cnovaj landoj\u201d. Tio neniam estis regulo, nur provo de Z raciigi sistemon iom konfuzan."}, {"text_idx": "#000143", "text": "Ne ekzistas ia speciala \u201cbelga\u201d gento (ekzistas Flandroj kaj Valonoj), kaj tial lau\u0306 Zamenhof ne estas tute logike uzi \u201cujo\u201d por Belgujo. Same por Svisujo kaj la tiama Au\u0306strujo-Hungarujo."}, {"text_idx": "#000144", "text": "Tamen la kriterio de Zamenhof ne funkcias praktike: ne eblas dividi c\u0302iujn regnojn en gento-bazajn kaj ne-gento-bazajn, kvankam la landonomoj kvazau\u0306 sugestas tian dividon. La svisoj au\u0306 la kanadanoj ne havas malpli grandan senton de identeco ol la francoj au\u0306 la rusoj. \u201cLa Akademio rekomendas konsideri, ke la signifo-rilatoj inter la landnomoj kaj la koncernaj landano-nomoj c\u0302iam estas principe la samaj, kiu ajn estas la kategorio de la landnomoj. Ekz-e, Angl-ujo / -io \u2013 Angl-oj kaj en la alia kategorio Nederland-o \u2013 Nederland-anoj.\u201d"}, {"text_idx": "#000159", "text": "Kompreneble li ne aperas en la hagiografia historio de Esperanto."}, {"text_idx": "#000160", "text": "Unue, facileco ne estas lingvistika kriterio. Esperanto NE TUTE estas facila. Kompare al kiu lingvo estas facila?\nLerni lingvon estas tasko por la tuta vivo. Ofte mi diras al miaj gelernantoj: tiam kiam vi pensos ke jam scias, studu denove(alifoje)."}, {"text_idx": "#000162", "text": "Ni povas proprasperte diri bonajn aferojn pri Esperanto, tute honeste. Sed inter ili ne estas \u201cEsperanto estas lau\u0306 sciencaj esploroj kvinoble pli facila ol la angla\u201d au\u0306 io simila."}, {"text_idx": "#000165", "text": "Kiel ni povis forgesi unu el la plej gravaj landoj en Esperantujo, apartenanta al la tria neoficiala sed reale ekzistanta kategorio?: Pollando. Kaj ankau\u0306 Danlando estas ne malinteresa."}, {"text_idx": "#000169", "text": "Resume: ni havas du sistemojn oficiale kaj tri sistemojn reale."}, {"text_idx": "#000171", "text": "Estas interese, ke la grava demando de la relativa (mal)facileco de Esperanto levita de Jouko kaj Kalle, estas iom-post-iom limigita nur al la problemo de la landnomoj!"}, {"text_idx": "#000172", "text": "Jes, tiu temo kreskis iom senproporcie. Aliflanke, la diskuto memorigis nin pri unu plia nefacila subsistemo en Esperanto, do ne estis tute senrilata."}, {"text_idx": "#000176", "text": "Kiel kurdlingvaj dividoj malhelpas aliron al informojRusiaj diplomatoj reagas al nova lingvoleg\u0302o en Kirgizio, revenigante kolonian pasinteconTiuj fotoj montras la historion de la \u2018rusaj dometoj\u2019 en Havano, Kubo"}]