[{"text_idx": "#000003", "text": "Yagub Zeynalzade estas 26-jarag\u0302a kuiristo el Azerbajg\u0302ano [eo]. Li ricevis sian kuirartan trejnadon en Kroatio kaj Italio. Post iom da tempo laborinte en itala restoracio, Yagub revenis al Azerbajg\u0302ano, kie li transformis sian log\u0302ejon en la centro de Bakuo [eo] en restoracion. Li log\u0302as kaj ricevas siajn klientojn en apartamento konsistanta el unu sola c\u0302ambro kaj subtegmento."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La kuirarta talento de avino"}, {"text_idx": "#000005", "text": "La intereso de Yagub pri kuirado estis transdonita al li de lia avino kiu edukis lin. Kiel infano li pasigis multajn somerojn en Dashkesan kie lia avino vivis. En intervjuo kun Jam News, Yagub diris, \u201cAntau\u0306 ne longe mi rimarkis, ke kuirado estas enradikig\u0302inta en mi. La influo de mia avino estas neforvis\u0302ebla.\u201d"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Sed malgrau\u0306 senfinaj dolc\u0302aj\u0302oj, kiujn lia avino preparis por li, la vivo en Dashkesan finfine komencis esti enuiga. Li decidis forlasi c\u0302i tiun komfortan zonon por vivi memstare, por kompreni kion li kapablas sen iu ajn helpo."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Tiel komencig\u0302is la transformado de Yagub en Bakuo. Kiam li unue alvenis en Bakuo, li luis log\u0302ejon kun amiko. Sed la konservativaj opinioj de Yagub, malhelpis komenci novan vivon. \u201c\u201cMi estis radikala kaj nekongrua kun preskau\u0306 c\u0302iuj. Mi havis tre malgrandan amikaron kaj sentis min izolita.\u201d"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Yagub fine forlasis la log\u0302ejon kaj okupig\u0302is pri religiaj studoj en madraso [koranlernejo]. \u201cTiu c\u0302i edukado efikis al mi profunde. Lerninte religion, mi iusence lernis mian veron. C\u0302i tio trankviligis min kaj mi komencis esplori aliajn kampojn. Mi volis renkonti novajn homojn.\u201d"}, {"text_idx": "#000009", "text": "C\u0302e iu punkto, Yagub havis sep laborlokojn, provante repagi siajn s\u0302uldojn. \u201cPoste mi konsciis, ke mi volas komenci mian propran entreprenon. Tiel komencig\u0302is mia projekto, kiun mi nomis projekton apartamento.\u201d"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Projekto apartamento au\u0306 libera spaco"}, {"text_idx": "#000011", "text": "\u201cMi bezonis du monatojn por paki miajn aj\u0302ojn kaj eklog\u0302i en c\u0302i tiu dometo. Iom post iom mi dedic\u0302is min al c\u0302i tiu log\u0302eja spaco. Mi devis komenci ie. Mi havis nur 40 manatojn [c\u0302irkau\u0306 24 \u20ac/25 USD] kaj tiun tagon komencis la Projekto Apartamento. Mi konservis duonon de tiu kvanto por mi, ac\u0302etis dolc\u0302aj\u0302ojn kun la alia duono, preparis teon kaj invitis gastojn. C\u0302i tio estis mia unua evento. Muziko, distro. G\u0302is nun ne estis problemoj kun la najbaroj,\u201d diras Yagub."}, {"text_idx": "#000013", "text": "\u201cMi ekkonis ilin, kaj ili konis unu la alian. Mi decidis inviti homojn, kiuj inspiros unu la alian. G\u0302i estas kaj komerca kaj socia projekto. Kvankam ne estis grava enspezo, mi gajnis homojn. Kaj mi, kiu konis neniun c\u0302i tie, iom post iom komencis havi komunumon.\u201d"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Yagub nomas c\u0302i tiun spacon, kiun li transformis en restoracion, ankau\u0306 \u201clibera spaco\u201d \u2013 loko kie junuloj kunvenas kaj mang\u0302as memkuiritajn mang\u0302aj\u0302ojn, kondutante libere."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Yagub diras, ke la Projekto Apartamento ne estas nur restoracio kaj hejmo, g\u0302i estas parto de io, kio povas farig\u0302i longtempe, c\u0302eno de restoracio."}, {"text_idx": "#000016", "text": "\u201cEstas potencialo en regionoj kaj vilag\u0302oj, kaj mi provas trovi g\u0302in. Mi au\u0306 alvokas au\u0306 vizitas rekte. Iuj el la produktoj tie, ne estas vaste konataj c\u0302i tie. Mi ac\u0302etas ilin, kuiras mang\u0302aj\u0302ojn de ili kaj provas gustumigi ilin al homoj. Kiam mi parolis kun lokanoj en la vilag\u0302oj pri agroturismo [eo], la \u201csvisa modelo\u201d ktp., tio sonis al ili kiel fabelo. Ili ne interesig\u0302as pri neatingeblaj perspektivoj, sed sole serc\u0302as iom da helpo c\u0302i tie kaj tie. Do mi ac\u0302etis iliajn produktojn anstatau\u0306e.\u201d"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Komence Yagub faris tion pro personaj interesoj. Kiam li vojag\u0302is c\u0302irkau\u0306 la regionoj dum komercaj vojag\u0302oj, li ac\u0302etis interesajn produktojn kaj kunportis ilin al Bakuo. Li preparis nekonatajn pladojn kaj regalis siajn amikojn, kiuj siavice diskutis kun aliaj pri tiuj novaj kuirartaj spertoj."}, {"text_idx": "#000018", "text": "\u201cKompreneble mi volis transformi c\u0302i tiun procezon en monon. Dau\u0306rigi c\u0302i tiun laboron, kiun mi g\u0302uas, kaj profitigi c\u0302i tiun laboron. Do mi ac\u0302etas c\u0302i tiujn produktojn, metas ilin en la menuon kaj vendas ilin. Tiel mi helpas tiujn en la vilag\u0302oj ac\u0302etante iliajn produktojn, kaj mi proponas al homoj novajn gustojn, mi rakontas al ili la historion de c\u0302i tiuj pladoj.\u201d"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Projekto apartamento, la hejma restoracio de Yagub Zeynalzade, altiras klientojn c\u0302efe per g\u0302ia pag\u0302o c\u0302e Instagram."}, {"text_idx": "#000021", "text": "\u201cHomoj sciigas min , ke ili interesig\u0302as. Malgrandaj entreprenoj c\u0302ie havas malfacilaj\u0302ojn nun. Ni ankorau\u0306 metas la fundamenton, c\u0302io estas nova, kaj nova koncepto c\u0302iam malfacilas. Manko de stabilaj enspezoj estas precipe malfacila. Okazas, ke c\u0302iutage estas gastoj dum tuta semajno, kaj foje ili forestas dek tagojn.\u201d"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Yagub diras, ke en c\u0302i tiu koncepto, la menuo ne estas determinata lau\u0306 la gusto de la klientoj. La klientoj fidas la kuiriston, kiu deziras felic\u0302igi la klienton per liaj pladoj."}, {"text_idx": "#000023", "text": "La funkcioj de la hejma restoracio de Yagub Zeynalzade ne estas limigitaj al la apartamento kaj restoracio. G\u0302i ankau\u0306 estas studio. Li tie faras foto- kaj filmregistradojn kreante enhavon por diversaj kuirartaj platformoj."}, {"text_idx": "#000024", "text": "\u201cTra la tempo ni altiris volontulojn. Ili lernas kuiradon c\u0302i tie. Du el ili jam laboras kun ni. Sed c\u0302i tio estas nekutima loko por labori. Mia celo en kreado de c\u0302i tiu spaco estis transdoni mian kuirartan scion al aliaj. Krom mi, estas kvar knabinoj kun kuirarta edukado. Unu jam kompletigis la programon kaj nun instruas tri pliajn knabinojn.\u201d"}, {"text_idx": "#000025", "text": "C\u0302i tiu domo-restoracio ankau\u0306 ofertas scenejon por arto de la loka junularo, kiun Jagub volas helpi tielmaniere. En malsamaj anguloj de la apartamento oni povas vidi metiojn kaj produktojn faritajn hejme."}, {"text_idx": "#000026", "text": "\u201cEn la lastaj tagoj okazis interesaj aferoj. Amikoj alportis tomatojn, paprikojn, melongenojn el siaj g\u0302ardenoj, alia gasto alportis vinberojn. Estas bonege, ke homoj scias kie trovi nin. Tiel estas c\u0302iam fres\u0302aj lokaj produktoj. Foje homoj ankau\u0306 alportas siajn proprajn pladojn, kiujn ni poste gustumas kaj kune pridiskutas. C\u0302i tiu koncepto estas unika kaj miaj atendoj pri g\u0302i estas altaj. Mi certas, ke ni povas atingi multon en la estonteco.\u201d certigas Yagub."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Pola popolartistino Karolina Cicha [eo], kantistino, komponistino, multinstrumentistino kaj unu-virina orkestro provas uzi la muzikon por venki historian antau\u0306jug\u0302on vidalvide de minoritataj grupoj en Eu\u0306ropo. En c\u0302i tiu intervjuo kun Global Voices, s\u0302i klarigas kial s\u0302i prezentas la muzikon de minoritatoj en Pollando, c\u0302u sole, c\u0302u kune kun siaj kolegaj artistoj."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Por multaj minoritataj grupoj, esti aliigita [ndltr. esti reprezentata de aliaj homoj] estas konata sperto. Sed muziko povas oferti vojon al interkultura [eo] dialogo kaj kundivido de transkultura [eo] perspektivo. C\u0302ar muziko ofte estas s\u0302losila kultura kaj nacia identigiloj \u2013 konsekvence trans generacioj \u2013 muziko povas konservi kulturojn kaj malhelpi ilian nenaturan asimiladon [eo] meze de antau\u0306jug\u0302o au\u0306 diskriminacio de la plimulto."}, {"text_idx": "#000030", "text": "C\u0302io, kion mi devas diri pri g\u0302i, estas ie inter la melodioj. Muziko parolas pli ol vortoj. G\u0302i estas la lingvo de emocioj. G\u0302i estas beleco. Vi devas iri al koncerto au\u0306 au\u0306skulti albumon [por kompreni g\u0302in]."}, {"text_idx": "#000031", "text": "C\u0302i tiuj humanigaj klopodoj kongruas kun la pensado de la germana \u201cfilozofo de ekzistanteca pesimismo\u201d Arthur Schopenhauer [eo], kiu proponis en sia \u201cLa mondo kiel volo kaj reprezento\u201d ke muziko estas universala lingvo kiu povas malkas\u0302i niajn internajn paroladojn kaj dezirojn kaj povas esti lingvo de kompreno kaj akcepto, helpante nin eviti fali en antau\u0306jug\u0302on kaj protekti nin kontrau\u0306 eterna sufero."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Tra s\u0302ia muziko, Cicha elstarigas la plurdimensiecon de la pola kaj orienteu\u0306ropa kulturoj. En 2017, kune kun Bart Pa\u0142yga, s\u0302i surbendigis la albumon Tatar Album (P\u0142yta Tatarska) , kun kantoj de la krimeaj kaj volgaj tataroj [eo], kiuj c\u0302erpas el tradicioj kaj sonoj el la jaro 1397, de kiam datig\u0302as la unuaj mencioj pri la tataroj en la Granda Duklando de Litovio."}, {"text_idx": "#000033", "text": "La tataroj, specife la Lipka-tataroj [eo], estas parto de la pola pejzag\u0302o ekde la 14-a jarcento. Kiel multaj el sia speco, Lipka-tataroj estis parto de la pli granda tjurka islama familio, kiuj skribas en la araba alfabeto kaj parolas la tataran lingvon [eo], tamen, dum la asimilprocezoj en Pollando (tra la tielnomita pola-centrismo), multe de tiu kulturo kaj historio perdig\u0302is \u2013 kvankam aktivuloj kaj artistoj [eo] komencis revivigi la tataran heredaj\u0302on en la lastaj jaroj."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Karolina Cicha, kiu naskig\u0302is en la Podlah\u0302ia provinco de Pollando, diskutis kial s\u0302i estas allogita al la tatara muziko:"}, {"text_idx": "#000035", "text": "Multaj tataroj log\u0302as en mia hejmregiono. Ili translog\u0302ig\u0302is al Pollando antau\u0306 pli ol 600 jaroj, kreskis en la pola kulturo kaj samtempe ne forgesis pri sia identeco kaj islamo [eo]."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Tamen, ec\u0302 antau\u0306 c\u0302i tiu albumo plena de tatara muziko, Karolina surbendigis alian albumon Wieloma je\u0328zykami (Nau\u0306 lingvoj), kiu prezentis kantojn de aliaj polaj malplimultoj, kiel belorusoj, litovoj, rusoj, ukrainoj, judoj, romaoj, kaj du kantoj de la tatara nacia minoritato."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Tamen, s\u0302i ne haltis malkovri la sonojn de malplimultoj. En au\u0306gusto 2022, s\u0302i venis al la malnova sinagogo en Plzen\u030c [Plezeno, C\u0302eh\u0302io], kune kun Patricja Betley kaj Karolina Matuszkiewicz, en tradiciaj naciaj vestaj\u0302oj, por prezenti la kantojn de la karaimoj [eo], la sola tjurka malplimulto kiu konfesas judismon [eo]."}, {"text_idx": "#000039", "text": "...Kiam temas pri la karaismanoj [eo], tiu c\u0302i minoritato c\u0302eestas ankau\u0306 en Pollando kaj estas lau\u0306organize tre dinamika. Estis la polaj karaismanoj mem, kiuj petis min arang\u0302i kaj disvolvi sian muzikon."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Karolina ne simple prezentas la muzikon de minoritatoj \u2013 s\u0302i ankau\u0306 kantas en iliaj lingvoj:"}, {"text_idx": "#000041", "text": "Min tre interesig\u0302as minoritatoj, tial mia deziro lerni la fonetikon de lingvoj. Dum lernado de la lingvo, vi devas ankau\u0306 lerni pri la kulturo kaj mondbildo [eo] de difinita minoritato."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Prezentinte la muzikistojn dum la karaima muzikkoncerto en la sinagogo de Plezeno (Plzen\u030c), la tria sekretario de la litova ambasadejo en C\u0302eh\u0302io, Kristina Baubinaite\u0307, rimarkigis, ke Unesko konsideras la lingvon de la karaimoj kiel grave endang\u0302erigita, lau\u0306dante la rolon de Karolina en la procezo de g\u0302ia konservado. En 2021 Karolina publikigis albumon plenan de karaima muziko nomita Karaimska mapa muzyczna."}, {"text_idx": "#000043", "text": "C\u0302i tiu pola muzikistino ankau\u0306 faras intensan esploradon pri la artefaktoj, sonoj kaj historiokantoj en la aliaj lingvoj; ekzemple, por la tatara albumo, s\u0302i vizitis la Krimeon, Tatarstanon kaj Kazah\u0302ion [c\u0302iuj en eo]."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Mi vojag\u0302as eksterlanden kun la muziko de minoritatoj log\u0302antaj en Pollando ekde 2014... La rakonto pri la kunteksto de la kanto estas gravega elemento de c\u0302iu koncerto. Mi preparas ilin dise. Gravas la c\u0302eesto de kelkaj kantoj g\u0302uste pro tiu c\u0302i kunteksto, kiu diras multon pri la luktoj kaj suferoj de difinita minoritato. Multaj homoj trovas kompaton kun c\u0302i tio kaj permesas al ili vidi sian landon kaj siajn vivojn kun pli granda perspektivo."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Tra tiuj prezentoj, s\u0302i rakontas la rakontojn de la komunumo: prezentante la minoritatan grupon, elstarigante la c\u0302efelementojn de la muziko, kundividante la celojn de la komunumo kaj g\u0302iajn reprezentantojn, kaj instruante la publikon pri la komponistoj au\u0306 kreintoj de la kanto. S\u0302ia tatara albumo inkludis pecojn de krime-tataraj kantoj, kiel ekzemple Ey Gu\u0308zel Q\u0131r\u0131m. Tiu c\u0302i peco esploras tragedian pag\u0302on de la krime-tatara historio \u2014 la amasa deportado de krime-tataroj [eo] en 1944 \u2014 same kiel rakontojn de karaimoj kiuj komencis movig\u0302i de Krimeo al Litovio kaj Pollando en la 14-a jarcento, dau\u0306rante en la 19-a kaj 20-a jarcentoj."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Ni kutime renkontig\u0302as bonan akcepton de nia muziko. Homoj ofte miras, ke en slava lando estas minoritatoj devenantaj el la tjurka lingvogrupo. La c\u0302eesto de belorusoj, ukrainoj au\u0306 litovoj en la regiono estas apenau\u0306 surpriza, sed malmultaj homoj scias pri tataroj au\u0306 karaimoj, ec\u0302 en Pollando mem."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Se demandite kion s\u0302i plej s\u0302atas pri tiu speco de muziko, Cicha respondas ene de la muzika universalismo de Schopenhauer:"}, {"text_idx": "#000048", "text": "Mi ne havas muzikan edukadon. Mi estas memlernantino. Mi lernis c\u0302ion lau\u0306orele kiel vilag\u0302aj muzikistoj... En muziko, mi interesig\u0302as pri universalaj emocioj kaj kiel ili manifestig\u0302as per loka kanto. Mi ne limigas min al mondmuziko. Ekzemple, mi j\u0302us surbendigis la albumon \u2018SAD\u2019, kiun mi kunkreis kun Sw@da, kiu estas la kreinto de elektronika muziko."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Lau\u0306 Schopenhauer, ec\u0302 artistoj ne estas protektitaj kontrau\u0306 la sufero de la vivo. Tamen, la rekompenco por la artisto estas la pura, vera kaj profunda scio pri la interna naturo de la mondo."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Por au\u0306skulti la muzikon de Karolina Cicha kaj festi la diversecon de muzikistoj, kulturoj kaj lingvoj en Pollando, rigardu la Spotify-liston de Global Voices c\u0302i tie."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Konata kolektivo en Meksiko kiu ciferecigas librojn kaj poste kundividas ilin interrete, kiel politika pozicio, batalas kontrau\u0306 nova kopirajta regulado. La retejo Pirateca [ndlt. Tiu nomo rilatas hispane al du vortoj: \u201cPirata\u201d kaj \u201cBiblioteca\u201d, au\u0306 \u201cPirato\u201d kaj \u201cBiblioteko\u201d, kio esperante signifus egale: \u201cPirateko\u201d] estas ankorau\u0306 neatingebla pere de la c\u0302efaj operatoroj pri telekomunikado en la lando ekde julio 2022."}, {"text_idx": "#000053", "text": "La kolektivo alfrontas agojn kiujn g\u0302i taksas persekuto flanke de la registaraj au\u0306toritatoj pri au\u0306torrajtoj, kiuj alvenis al la blokado de g\u0302ia retejo kaj al limigoj por kundividi siajn enhavojn ligitajn al sia retejo en sociaj retoj. G\u0302ia Tvitera konto ankau\u0306 estis suspendita."}, {"text_idx": "#000054", "text": " estas retejo kiu ekde 2019 provizas liberan aliron al pli ol 279 titoloj hispane sub la slogano \u201cLa libroj ne estas s\u0302telitaj, ili estas eksproprietigitaj!\u201d. Homoj kiu administras estas anonimuloj. Ili diras per siaj propraj vortoj al Tutmondaj Voc\u0302oj ke:"}, {"text_idx": "#000055", "text": "A veces, para no centrar la atencio\u0301n en las identidades, preferimos decir que Pirateca no es nada. Pero tal vez, buscando una definicio\u0301n provisional, hoy podri\u0301amos decir: Pirateca es una amistad."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Foje, por ne koncentri atenton al identecoj, ni preferas diri ke Pirateko estas nenio. Sed eble, serc\u0302ante provizoran difinon, hodiau\u0306 ni povus diri: Pirateko estas amikeco."}, {"text_idx": "#000057", "text": "La instigoj malantau\u0306e naskig\u0302as kun la deziro kundividi librojn kiuj markis ilin (ilian vivon):"}, {"text_idx": "#000058", "text": "Es nuestra forma de materializar el amor por nuestrxs amigxs, es el deseo de compartir nuestras lecturas con ellxs; pero tambie\u0301n es el amor por esa comunidad posible, esa comunidad por venir: esxs otrxs amigxs que au\u0301n no conocemos, aquellxs con quienes en secreto, nuestros afectos resuenan."}, {"text_idx": "#000059", "text": "[Tio] estas nia maniero materiigi amon por niaj amikoj, estas la deziro kundividi niajn legaj\u0302ojn kun ili; sed ankau\u0306 estas la amo por tiu ebla komunumo, tiu venonta komunumo: tiuj aliaj amikoj kiujn ni ankorau\u0306 ne konas, tiuj kun kiuj niaj simpatioj sekrete akordig\u0302as."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Antau\u0306 kelkaj monatoj legantoj de Pirateko rimarkis ke la retejo ne alireblas pere de pluraj meksikaj operatoroj pri telekomunikado kaj denuncis tion en la [sociaj] retoj. Ili ankau\u0306 asertas ke Fejsbuko forigis antikvajn publikaj\u0302ojn de Pirateko kaj malpermesis la kreadon de novaj."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Pluraj librovendejoj en Meksiko subtenante Piratekon metis s\u0302parmonujojn por ricevi ekonomiajn kontribuojn por Pirateko. Inter ili, la eldonejo kaj librovendejo Impronta, kiu ricevis viziton de inspektistoj de la Meksika Instituto pri Industria Proprieto (es: IMPI), kiuj rekviziciis la s\u0302parmonon la saman monaton kiam komencig\u0302is la blokadoj."}, {"text_idx": "#000062", "text": "La operatoroj pri telekomunikado implikitaj en la blokado estas la plej grandaj en Meksiko: Telmex, Megacable kaj iutempe Izzi, kiu poste c\u0302esis bloki g\u0302in. Historiaj retmezuradoj de Observatorio Abierto de Interferencias, spaco dedic\u0302ita al dokumentado pri interretaj blokadoj, kaj Ripe Atlas havas registraj\u0302ojn kiuj konfirmas la ekziston de la blokado."}, {"text_idx": "#000063", "text": "La operatoroj pri telekomunikado Telmex kaj Megacable, kiuj estis konsultitaj de Tutmondaj Voc\u0302oj, diris ke la blokaj mezuroj okazas c\u0302ar ili ricevis ordon de IMPI."}, {"text_idx": "#000068", "text": "[Busca] perpetuar el sistema profundamente clasista y privatizador que dicta que so\u0301lo las personas con capital econo\u0301mico pueden acceder a la cultura; para ellos, la cultura se compone de objetos cualquiera, capitalizables y que se pueden poseer, negando asi\u0301 un hecho que a nosotrxs nos parece una realidad ontolo\u0301gica absoluta: que toda creacio\u0301n es siempre colectiva y que el valor de los objetos culturales esta\u0301 en las vidas que transforma, en los corazones que sensibiliza, en las mentes que potencia, y no en los valores monetarios que algu\u0301n sistema econo\u0301mico pueda poner sobre ellos."}, {"text_idx": "#000069", "text": "[Serc\u0302as] dau\u0306rigi la profunde klasisman kaj privatigan sistemon kiu diktas ke nur homoj kun ekonomia kapitalo povas aliri kulturon; por ili, kulturo konsistas el ajnaj objektoj kapitaligeblaj kaj kiuj povas esti posedataj, tiel neante fakton kiu s\u0302ajnas al ni absoluta ontologia realo: ke c\u0302iu kreado estas c\u0302iam kolektiva kaj ke la valoro de kulturaj objektoj estas en la vivoj kiujn g\u0302i transformas, en la koroj kiujn g\u0302i tus\u0302as, en la mensoj kiujn g\u0302i disvolvas, kaj ne en la monaj valoroj kiujn iu ekonomia sistemo povas meti sur ilin."}, {"text_idx": "#000070", "text": "La meksika leg\u0302aro havis serion da modifoj koncerne kopirajton. En 2020, inter c\u0302i tiuj s\u0302ang\u0302oj estis enkondukita administra proceduro kiu permesas al operatoroj pri telekomunikado bloki aliron al retejoj provizore, sen havi jug\u0302istan rezolucion pri la kazo."}, {"text_idx": "#000071", "text": "En c\u0302i tiu kazo, blokaj agoj devenas de administra proceduro kaj ne rezulte de proceso. La blokado estis iniciatita de IMPI pro anonima plendo kiun g\u0302i ricevis kontrau\u0306 Pirateko, diras Salvador Alcantar, kiu akompanas la kolektivon en la leg\u0302a proceduro kaj kiu taksas ke oni alfrontas la unuan publikan kazon kun c\u0302i tiuj trajtoj en la lando."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Unu el la kritikoj de c\u0302i tiu nova kopirajta leg\u0302aro estas ke la au\u0306toritato ne havas publikajn registrojn pri c\u0302i tiu tipo de rimedoj petataj al interretaj provizantoj, do ili povas agi lau\u0306 sia bontrovo kaj sen respondigebleco, aldonas Alcantar."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Fronte al la ekonomia argumento lau\u0306 kiu kundividi librojn, kiel Pirateka faras, efikas sur la au\u0306torojn de c\u0302i tiuj libroj kaj sur la eldonejojn, la kolektivo diras ke:"}, {"text_idx": "#000074", "text": "Los derechos de autor no protegen a nadie ma\u0301s que a los intereses econo\u0301micos de los duen\u0303os de los grandes capitales, o sea, a quienes menos participan en la elaboracio\u0301n de las potencias afectivas de un texto."}, {"text_idx": "#000075", "text": "Kopirajtoj ne protektas iun ajn krom la ekonomiajn interesojn de la posedantoj de granda kapitalo, tio estas tiuj kiuj malplej partoprenas en la ellaborado de la afekciaj povoj de teksto."}, {"text_idx": "#000076", "text": "[Pirateko] konsideras ke la institucioj kaj korporacioj kiuj kutime mencias c\u0302i tiun argumenton devus subteni g\u0302in publikante la informojn pri kiel la profitoj generitaj de la eldona industrio estas distribuitaj kaj tiel konigi la supozeblajn efikojn al la au\u0306toroj. La Nacia C\u0302ambro de la Meksika Eldona Industrio (es: CANIEM) raportas ke la privata libroindustrio generis ekonomian enspezon de 8 mil 469,9 milionoj da meksikaj pesoj (440 milionoj da usonaj dolaroj) en 2020, el kiuj 368 milionoj (19 milionoj da dolaroj) respondas al elektronikaj libroj. La ekonomia forto de la industrio ankorau\u0306 restas sur papero."}, {"text_idx": "#000077", "text": "G\u0302is nun la kolektivo ne estis sciigita au\u0306 informita de la au\u0306toritato pri la leg\u0302aj kialoj au\u0306 akuzoj kiuj kondukis al la blokado de g\u0302ia retejo. Ili argumentas ke la blokadoj okazas meze de persekutado fare de IMPI kaj CANIEM, por scii la nomojn de la homoj kiuj prizorgas kaj por puni ilin. Dume, ili reasertas ke [ili] dau\u0306rigas danke al la subteno kiun ili ricevas de tiuj kun kiuj ili kundividas la librojn:"}, {"text_idx": "#000082", "text": "Tiu c\u0302i estas fragmento de la originala teksto verkita de Esther Mamani kaj publikigita en la cifereca revuo Muy Waso."}, {"text_idx": "#000083", "text": "La bolivia Chiquitania estas la plej granda kaj biodiversa tropika seka arbaro de la mondo. De preskau\u0306 unu jardeko, arbaraj incendioj mortigas, c\u0302iujare, milionojn da bestoj, bruligas milionojn da hektaroj kaj damag\u0302as milojn da familioj."}, {"text_idx": "#000084", "text": "Antau\u0306 la naturmedia kaj homa katastrofoj, indig\u0302enaj virinoj kiel Germinda Casupa\u0301 transprenas la defendadon de sia teritorio."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Germinda estas 45-jarag\u0302a. S\u0302i surhavas g\u0302inzon, kotonan to-c\u0302emizon, sportajn s\u0302uojn kaj s\u0302i tenas sian malhelan hararon en bulo. Por protekti sin kontrau\u0306 la suno s\u0302i c\u0302iam uzas c\u0302apelon, ankau\u0306 el teksaj\u0302o. La longaj vojoj kiujn s\u0302i devas sekvi en la komunumoj estas por s\u0302i kvazau\u0306 promenadoj. Kiam s\u0302i estis junag\u0302a s\u0302i ludis futbalon, basketbalon kaj flugpilkadon [eo]."}, {"text_idx": "#000086", "text": "La vojo de San Ignacio al Santa Anita dau\u0306ras c\u0302irkau\u0306 du horojn kaj estas gruza. Dum la vojag\u0302o, la polvo kaj la varmego kumulig\u0302as en la taksio. Malgrau\u0306 la sufokig\u0302o, Germinda ridetas kaj montras kontag\u0302an humuron."}, {"text_idx": "#000087", "text": "Atingante la komunumon, Germinda salutas la tieajn estrojn kaj profitas por kontroli iliajn laborplanojn, dum la brula sezono alvenas."}, {"text_idx": "#000090", "text": "Tiu \u201cadministra\u201d kapablo venas de s\u0302ia unua laboro, kiam s\u0302i ankorau\u0306 estis adoleskanto. Tiam s\u0302i estis dedic\u0302ig\u0302anta al la pago de servoj kaj al la kontrolo de dungitaro en loka bieno."}, {"text_idx": "#000091", "text": "La gepatroj de Germinda elprenis s\u0302in el la lernejo kiam s\u0302i estis 15-jarag\u0302a, por ke s\u0302ia pli ag\u0302a frato havu la oportunon iri al la universitato."}, {"text_idx": "#000092", "text": "Du jarojn post tiu familia decido, Germinda ne nur laboris kaj prizorgis siajn filojn, sed s\u0302i ankau\u0306 iris al la vespera lernejo por fini sian mezlernejan gradon."}, {"text_idx": "#000093", "text": "Por Germinda, dau\u0306rigi edukadon estis esence. S\u0302i ne volis travivi la samajn aferojn kiujn s\u0302ia patrino travivis."}, {"text_idx": "#000094", "text": "\u201cKiam s\u0302i havis ok jarojn, miaj geavoj vendis s\u0302in al ric\u0302a familio por ke s\u0302i helpu en la domo kaj s\u0302i neniam revenis al la lernejo\u201d, rakontas Germinda pri sia patrino."}, {"text_idx": "#000095", "text": "Tiu praktiko en la orienta Bolivio estas konata kiel patronado kaj konsistas el donado de kuratoreco de knabinoj kaj knaboj al \u201cpatronoj\u201d, kontrau\u0306 \u201cprizorgado\u201d. Reg\u0302imo de servuteco [eo] kiun UN difinas kiel nuntempan formon de sklaveco."}, {"text_idx": "#000096", "text": "Chiquitania estas la plej granda tropika seka arbaro en la mondo kaj, g\u0302is 2019, ankau\u0306 la plej bone konservita. La plej granda parto de tiu teritorio trovig\u0302as en la departemento de Santa Cruz."}, {"text_idx": "#000097", "text": "Dum la periodo de bruligado de la tero (chaqueo), kiu komencig\u0302as inter julio kaj au\u0306gusto, la disvastig\u0302o de la fajro estas kos\u0302maro kiu ripetig\u0302as c\u0302iujare. Tiu praktiko realig\u0302as tradicie por la preparado de la agrikulturaj grundoj, sed de pli ol jardeko g\u0302i mortigas la naturmedion."}, {"text_idx": "#000098", "text": "La homoj log\u0302antaj en la areoj klarigas ke la incendioj servas por purigi la kultivareojn de malgrandaj, mezaj kaj grandaj produktistoj de sojo, maizo kaj fazeoloj."}, {"text_idx": "#000099", "text": "Lau\u0306 informo de la Fondumo Tierra (Fundacio\u0301n Tierra), 26,3% el la areo bruligita en Santa Cruz en 2019 estis tero de mezaj kaj grandaj agrikulturaj kompanioj."}, {"text_idx": "#000100", "text": "Nur 4,9% temis pri komunaj proprietoj kaj apenau\u0306 2,7% pri malgrandaj proprietoj."}, {"text_idx": "#000101", "text": "La incendioj ekster kontrolo okazantaj pro la agroindustrio, kiu disvastig\u0302as inkluzive g\u0302is fiskaj teroj kaj protektitaj areoj, endag\u0302erigas la sekurecon de pli malgrandaj komunumoj."}, {"text_idx": "#000102", "text": "Tamen, en 2019, multaj komunumoj pagis monpunojn pro la incendioj de siaj teritorioj. La monpunoj atingis g\u0302is okdek mil boliviajn pesojn."}, {"text_idx": "#000103", "text": "Arlena Algaran\u0303az, la plej bona amikino de Germinda Casupa\u0301, memoras kun kolero pri la multaj horoj kiujn ili pasigis en oficejoj de la Au\u0306toritato pri Imposto kaj Kontrolo de Arbaroj kaj Tero. Ili provis klarigi al la oficistoj ke la incendioj ne estas okazigitaj de la komunumoj."}, {"text_idx": "#000105", "text": "Malgrau\u0306 sia persisto kaj strebo, Germinda ankorau\u0306 devis superi obstaklon: sian eksedzon, kun kiu s\u0302i edzinig\u0302is kiam s\u0302i estis 16-jarag\u0302a."}, {"text_idx": "#000106", "text": "Li ne konsentis ke Germinda devus studi kaj labori samtempe. Kiam s\u0302i iris eksteren, li molestis kaj perfortis s\u0302in pretekste de \u201cj\u0302aluzo\u201d. Dum multaj jaroj li frapis kaj insultis s\u0302in."}, {"text_idx": "#000109", "text": "For de tiu rilato, ig\u0302is pli facile por Germinda dau\u0306rigi sian edukadon per partopreno en atelioroj kaj plenumado de postenoj en kiuj s\u0302i montris sian temperamenton: fortan sed akordig\u0302eman, engag\u0302itan kaj respondecan."}, {"text_idx": "#000112", "text": "La kritikoj kontrau\u0306 Germinda ne mankas. Plejparte, ili venas de viraj gvidantoj."}, {"text_idx": "#000113", "text": "Kiam s\u0302i eniras unu el la komunumoj kiujn s\u0302i vizitas kutime, unu el la gvidantoj de la komunumo diras ke ili ne agnoskas s\u0302in kiel au\u0306toritaton."}, {"text_idx": "#000116", "text": "Kaj ne estis la c\u0302efoj kiuj elektis Germinda por partopreni en la jug\u0302ado de la Internacia Tribunalo pri Naturo (TIN) en C\u0302ilio en 2019 por denunci la bolivian s\u0302taton pro mortigo de la naturmedio. Tamen, s\u0302i estis elektita danke al la vasta subteno de siaj virinaj kolegoj."}, {"text_idx": "#000117", "text": "En 2018, s\u0302i kreis la Ligon de Komunumaj Defendantoj. Tiu c\u0302i organizaj\u0302o estas komunuma averta sistemo pri kazoj de perforto kontrau\u0306 la virinoj de la regiono."}, {"text_idx": "#000118", "text": "\u201cGerminda c\u0302iam estas atenta por helpi siajn kunulinojn. Se ni ekscias pri kazo de perforto, ni raportas g\u0302in\u201d, klarigas Elena Guasese, log\u0302anto de San\u0303onama."}, {"text_idx": "#000119", "text": "Tiu verdikto kiun la tribunalo donis en 2019 signifis venkon por Germinda, sed g\u0302i reprezentis nur la komencon de pli da taskoj kaj respondecoj."}, {"text_idx": "#000120", "text": "La etendig\u0302o de la agrikultura frontlinio kaj la fajro revenis al Chiquitania en 2020 kaj ankau\u0306 en 2021. Tiuj c\u0302i novaj incendioj postulas de Germinda pli da laboro por estingig\u0302i la flamojn kaj savi sian popolon. Tio signifas protekti la vivon de la arbaroj kaj de g\u0302iaj log\u0302antoj."}, {"text_idx": "#000121", "text": "Nuntempe, Germinda vizitas la komunumojn por vidi kiuj agadoj estas farataj por malpliigi la efikojn de la fajroj."}, {"text_idx": "#000122", "text": "La monitorado kiun Germinda faras, inter aliaj aferoj, temas pri g\u0302isdatigo de la nombro de familioj ekzistantaj en c\u0302iu komunumo, kontrolado de ilia aliro al trinkakvo au\u0306 au\u0306toj kiuj havas sufic\u0302an fuelon por eblaj evakuoj."}, {"text_idx": "#000123", "text": "\u201cNi devas movig\u0302i de zorgo al agado\u201d, diras Germinda antau\u0306 eniri taksion pere de kiu s\u0302i vizitos tri komunumojn en la c\u0302irkau\u0306aj\u0302o de San Ignacio de Velasco: San\u0303onama, Santa Anita kaj Espi\u0301ritu."}, {"text_idx": "#000125", "text": "La lukto kontrau\u0306 la fajro ne c\u0302esas"}, {"text_idx": "#000126", "text": "Survoje al la komunumo de Espi\u0301ritu, Germinda parolas kun kelkaj fajrobrigadistoj kiuj laboras en la regiono. La incendioj reaktivig\u0302is en Candelaria, San Mati\u0301as kaj Robore\u0301."}, {"text_idx": "#000129", "text": "Kvankam familiano helpos s\u0302in prizorgi lin, Germinda estas maltrankvila: la taskoj komencas kumulig\u0302i."}, {"text_idx": "#000131", "text": "En Espi\u0301ritu, Germinda arang\u0302is diversajn renkontig\u0302ojn kun la virinoj de la komunumo. S\u0302i planis paroli pri aliro al trinkakvo, edukado kaj sano."}, {"text_idx": "#000132", "text": "Sed la fajro kaj g\u0302ia dang\u0302era etendig\u0302o okupas la diskutojn."}, {"text_idx": "#000133", "text": "Tiun tagon, post sia lasta renkontig\u0302o, Germinda tus\u0302as sian frunton, arang\u0302as sian c\u0302apelon kaj finas sian vojag\u0302on."}, {"text_idx": "#000134", "text": "\u201cEstis tre bele esprimig\u0302i antau\u0306 la Internacia Tribunalo pri Naturo\u201d, \u2014 memoras Germinda rideteme \u2014 \u201csed c\u0302i tie en la arbaro ne ekzistas verdikto kiu estingu la fajron\u201d."}, {"text_idx": "#000136", "text": "Teo estas la plej populara trinkaj\u0302o en Banglades\u0302o [eo]. Kun sia desegnaj\u0302o pri la malfacila situacio de teolaboristoj kaj iliaj malaltaj salajroj, la juna artisto Tufan Chakma demandas c\u0302u homoj trinkas la sangon de la laboristoj. Bildo el Fejsbuko. Uzata kun rajtigo."}, {"text_idx": "#000137", "text": "La Asocio de Posedantoj de Teog\u0302ardenoj postulis ke teoplantejoj donu log\u0302adon, emeritig\u0302ajn avantag\u0302ojn kaj kuracajn financojn, kune kun semajnaj mang\u0302aj subvencioj, kaj faciligu bazan edukadon al infanoj de laboristoj, altigante iliajn tagajn salajrojn super 400 takoj (4,20 dolaroj) antau\u0306 la kresko. Diversaj agentejoj pri laboro kaj civila socio de la lando esprimis sian subtenon al la postuloj de teolaboristoj."}, {"text_idx": "#000138", "text": "Kvankam la Sindikato de Teolaboristoj protestis por peti tagan salajron de 300 takoj (3,60 dolaroj), g\u0302i s\u0302ajnas kontentig\u0302i pri la kresko de 170 takoj (1,80 dolaroj). En sociaj retejoj, videoj en kiuj ili felic\u0302as pro la kresko aperis. Tamen, multaj starigis la demandon: kiel pluvivos teolaboristoj kun pli malaltaj salajroj se la inflacio pus\u0302is vivkostojn preter iliajn eblecojn?"}, {"text_idx": "#000139", "text": "La teolaboristino Seema Mahali respondis tiun demandon por la bengallingva sekcio de BBC:"}, {"text_idx": "#000140", "text": "Ili povas diri ke ni log\u0302as en domo donita de teoplantejo, sed la kosto de riparo de la domo estas tute la nia. Ni ankorau\u0306 devas ac\u0302eti vestojn, ni devas doni edukadon al niaj infanoj; ni devas ac\u0302eti rizon, fabacojn kaj legomojn. C\u0302u 120 takoj sufic\u0302as (1,20 dolaroj)?"}, {"text_idx": "#000141", "text": "Kvankam taso da teo kostas pli ol 120 takojn (1,26 dolarojn) en elitaj teovendejoj c\u0302efurbe, teolaboristoj gajnas tiel malmulte ke ili ne povas ac\u0302eti kokidon au\u0306 legomojn en la bazaro. Iuj ec\u0302 turnas sin al plado farita kun teaj folioj, ofta elemento en siaj c\u0302iutagaj mang\u0302oj. Tiurilate, la verkisto Kasafaddauza Noman skribis:"}, {"text_idx": "#000142", "text": "Kio povus esti pli romantika ol paroli pri teo en c\u0302i tiu regiono? Niaj amoj, paroladoj, rakontoj, kantoj kaj revolucioj kutime faras referencojn al teo. Per reklamado, ni povas scii ke ec\u0302 post trinkado de taso da teo, soifo dau\u0306ras; vi povas senprokraste refres\u0302ig\u0302i per taso da teo. Ec\u0302 kun nur trinkado de teo, ni povas s\u0302ang\u0302i ajnan situacion, ni povas protesti kontrau\u0306 iu ajn maljusteco kaj havi revoluciajn ideojn. Sed teolaboristoj en c\u0302i tiuj anoncoj estas realaj fonaj akcesoraj\u0302oj. La bela sceno de teokolekto s\u0302ajnas pli bela per bonega kinematografio. Hodiau\u0306, vi devas pagi almenau\u0306 120 takojn (1,26 dolarojn) en elita teovendejo kaj ec\u0302 mang\u0302aj\u0302aj kritikistoj kovras g\u0302in. Sed neniu filmeto montras la scenojn de la lukto por la vivo de laboristoj kun minimuma salajro de 120 takoj (1,26 dolaroj) tage, tio ne estas diskutita en la c\u0302efaj amaskomunikiloj. C\u0302ar ili konservas sian vivon en c\u0302i tiu paradizo mang\u0302ante teajn foliojn!"}, {"text_idx": "#000143", "text": "Nuntempe, estas multaj grandegaj projektoj en la lando por dau\u0306rigi g\u0302ian ekonomian disvolvig\u0302on. Pri tio, Tasmia Afrin Mou skribis en Fejsbuko:"}, {"text_idx": "#000144", "text": "Kial ni devas vidi c\u0302i tiun afis\u0302on [Ndlr (hispane): La afis\u0302o diras \u201cNi volas panon kaj rizon en niaj mang\u0302oj, ni volas tagan salajron de 300 takoj\u201d] dum c\u0302i tiu disvolva fazo de la lando? Teolaboristoj gajnos 5.100 takojn (54 dolarojn) monate, konsiderante c\u0302i tiun pliigitan indicon de 170 takoj (1,80 dolaroj) tage. Ne viandon kaj legomojn, sed kiel familio povas ac\u0302eti ec\u0302 rizon kaj panon kontrau\u0306 tiu c\u0302i mono (dum unu monato)!"}, {"text_idx": "#000146", "text": "Teokultivado en Banglades\u0302o komencig\u0302is dum la brita kolonia reg\u0302imo. En 1840, ili establis la unuan teog\u0302ardenon en la havena urbo C\u0302itagongo [eo]. Tamen, komerca teokultivado ekis en la Silheta Regiono en 1857. Nuntempe, ekzistas pli ol 167 teog\u0302ardenoj en la lando. Grava parto de tiu industrio situas en Silheto, Habiganj kaj Moulvibazar. Estas c\u0302irkau\u0306 140.000 laboristoj en c\u0302iuj g\u0302ardenoj, kaj plej multaj dedic\u0302is sin al c\u0302i tiu profesio de generacioj."}, {"text_idx": "#000147", "text": "Dum la 1860-aj kaj 1870-aj jaroj, la komerca sukceso de teoplantejoj en la regionoj Assam kaj Silheto altiris investojn de multaj eksterlandaj kompanioj. Rezulte, teog\u0302ardenoj en c\u0302i tiuj regionoj komencis kreski. Kun tio venis la postulo de pli da laboristoj. En esplora artikolo de 2014 titolita \u201cHistorio de banglades\u0302aj teog\u0302ardenoj kaj teolaboristoj\u201d, Riad Mahmud kaj Alida Binte Saqi malkas\u0302as ke la migrado de teolaboristoj estis simila al sklavotrafiko. La unuaj laboristoj en teoplantejoj ne estis devenaj de Silheto. Ili venis el diversaj lokoj de Barato [eo], pli ekzakte la plejmulto venis el la areoj trafitaj de malsato. Ili estis portitaj al teoplantejoj kun falsaj pretekstoj kaj la lokanoj nomis ilin \u201ccoolies\u201d [Ndlr: pejorativa nomo de nekompetentaj laboristoj en Azio, malbone pagataj]. La lokaj log\u0302antoj, la posedantoj de la teoplantejoj kaj la oficialuloj traktis ilin kiel sklavojn."}, {"text_idx": "#000148", "text": "Ec\u0302 en la 21a jarcento, la kondic\u0302o de teolaboristoj ne multe s\u0302ang\u0302ig\u0302is. Iliaj enspezoj kaj vivniveloj, kaj la malegaleco kiun ili alfrontas, aperis denove en iliaj lastatempaj protestoj."}, {"text_idx": "#000151", "text": "Jam pasis preskau\u0306 kvar jaroj depost ekvalidis prezidenta dekreto kiu limigas la studadon de indig\u0302enaj lingvoj en la naciaj respublikoj de la Rusa Federacio. Tio okazis en 2017 kiam la parlamento de la Respubliko de Tatarstano [eo] nuligis la devigan studon de la tatara lingvo [eo] en lernejoj. Kian efikon tio havis sur la nacia mem-identeco de tataroj log\u0302antaj en Rusio?"}, {"text_idx": "#000153", "text": "Tataroj en Rusio longe sentas premon rilate al sia identeco kaj la uzo de sia gepatra lingvo. Tio estis la situacio kiam politikaj motivoj regis super la jura ordo, malgrau\u0306 la fakto ke la rusa leg\u0302aro garantias la uzadon kaj studadon de minoritataj indig\u0302enaj lingvoj. G\u0302enerale, la nova politiko s\u0302ajnis malkongrua kun la rajtoj de malplimultoj, garantiitaj de la konstitucio. La decido limigi la spacon por indig\u0302enaj minoritataj lingvoj montris la superecon de unu (reganta) nacia kulturo kaj etneco, kaj kelkaj sentis ke g\u0302i kau\u0306zis malkreskon de la multkulturismo de la lando."}, {"text_idx": "#000154", "text": "Tataroj, estante tjurklingva popolo kun plejparte islama kredo, estas la dua plej granda etno en Rusio, kie la domina vektoro de nacia identeco estas ortodoksa slava. Ili ankau\u0306 estas la plej granda tjurka komunumo en la Rusa Federacio. La komunumo inkludas tatarojn vivantaj en la Respubliko de Tatarstano (36 procentoj), same kiel volgaj tataroj, siberiaj tataroj, astrah\u0302anaj tataroj, krime-tataroj [eo], kaj aliaj pli malgrandaj grupoj. La nombro da tataroj en Rusio lau\u0306 la s\u0302tata censo de 2010 estas proksimume ses milionoj. C\u0302ar ili estas ankau\u0306 disvastigitaj ekster Rusio, la tataroj de ekster Tatarstano kaj de ekster Rusio sentas specialan ligon al Tatarstano, kiu reprezentas sian nacion, identecon kaj bezonojn."}, {"text_idx": "#000155", "text": "Tatarstano estas parto de la Rusa Federacio, kaj kune kun la aliaj 21 naciaj respublikoj, estas egala subjekto de la federacia s\u0302tato. La naciaj respublikoj, kontraste al aliaj federaciaj subjektoj \u2014 krajoj (teritorioj), oblastoj (regionoj) \u2014 havas specialan juran statuson, kun la rajto havi propran konstitucion, leg\u0302donajn instancojn, kaj ec\u0302 sian propran prezidenton (en Tatarstano). Gravas mencii ke ilia speciala statuso ankau\u0306 donas al ili la rajton determini siajn naciajn lingvojn je la oficiala nivelo en la respubliko kune kun la s\u0302tata lingvo, la rusa."}, {"text_idx": "#000156", "text": "Tamen, post la prezidenta iniciato en 2017, kaj g\u0302ia efektivigo en Tatarstano, la tatara lingvo, kaj kun g\u0302i, la statuso de la tatara nacio kaj Tatarstano mem s\u0302ajnis perdi sian pozicion, por iuj nacia tragedio. Tamen prezidento Putin opiniis, ke la studado de denaskaj lingvoj estu libervola. Lau\u0306 li, \u201cdevigi homon lerni lingvon kiu ne estas denaska por li estas same neakceptebla kiel redukti la nivelon kaj tempon por la instruado de la rusa.\u201d Putin ankau\u0306 nomis la rusan lingvon \u201cla natura spirita kadro de nia tuta multnacia lando\u201d."}, {"text_idx": "#000157", "text": "Malgrau\u0306 ke aktivuloj kaj anoj de la publiko esprimis malkonsenton, arang\u0302is protestajn mitingojn, kaj ec\u0302 prezentis plendon c\u0302e la Eu\u0306ropa Kortumo pri Homaj Rajtoj [ru] pri la nova lingvopolitiko, multaj instruistoj de la tatara perdis sian laboron baldau\u0306 post kiam g\u0302i estis efektivigita, kaj la statuso de la lingvo dau\u0306re estas malcerta."}, {"text_idx": "#000158", "text": "Laste sed ne balaste, la fermo de la Tuttatara Publika Centro (Vsetatarskiy Obshestvenniy Centr) [ru] konsternis multajn homojn. Tio okazis post kiam la prokurorejo postulis, ke la plej malnova nacia organizaj\u0302o de la tataroj estu agnoskata kiel ekstremista."}, {"text_idx": "#000159", "text": "Reviglante la konfliktitan tataran kulturon"}, {"text_idx": "#000160", "text": "Paradokse, la tumulto c\u0302irkau\u0306 la lingvopolitiko kau\u0306zis reviglig\u0302on de la tatara kulturo en Rusio. La pli juna generacio trovis novan direkton por mem-identeco, kondukante al novaj evoluoj kaj kultura agado en Tatarstano kaj preter g\u0302i. Kune kun la nacia festo Sabantuy, kiu estas celebrata en urboj c\u0302ie en Rusio kaj celas prezenti sian kulturon, tataroj retrovis kaj ec\u0302 modernigis aliajn iam forgesitajn tradiciojn kaj kutimojn."}, {"text_idx": "#000161", "text": "Ekzemple, elementoj de tradicia brodaj\u0302o farig\u0302is parto de modernaj elegantaj vestaj\u0302oj, kaj pluraj markoj nun aldonas tradiciajn s\u0302ablonojn al puloveroj au\u0306 libertempaj vestaj\u0302oj. La c\u0302apeleto tubetejka [eo] farig\u0302is eleganta akcesoraj\u0302o en la vestaro de la moderna virino. Tataraj bazaroj kaj merkatoj ankau\u0306 renaskig\u0302as en iniciatoj kiel ekzemple Pechen Bazary (Bazaro Pec\u0327a\u0308n ), la fojnomerkato en Kazano [eo], la c\u0302efurbo de Tatarstano."}, {"text_idx": "#000162", "text": "Sportc\u0302emizo kun tatara s\u0302ablono, dezajnita de Tatarcha Casual. Foto de la tatara festivalo el la arkivo de Elmira Lyapina, uzata kun permeso."}, {"text_idx": "#000163", "text": "Paroli la tataran, porti tradiciajn vestaj\u0302ojn, ludi tataran muzikon, organizi malsamajn festivalojn nun estas rigardata kiel signo de prestig\u0302o. Tataraj kantoj estas prezentitaj pli ofte en federaciaj amaskomunikilaj kanaloj: junaj artistoj kiel Dina Garipova , Saida Mukhametzyanova , Elmira Kalimullina c\u0302iuj estis la parto de la franc\u0302iza [eo] spektaklo \u201cThe Voice\u201d [La Voc\u0302o] en la rusa televido."}, {"text_idx": "#000164", "text": "Krome, tatara kin- kaj filmfestivaloj ankau\u0306 altiris novan atenton. La talenta, juna tatara direktoro Ilshat Rakhimbay rakontis al Global Voices pri sia percepto de c\u0302i tiu revivigo kaj la kresko de tatara nacia identeco responde al politikaj limigoj."}, {"text_idx": "#000165", "text": "G\u0302i estas sufic\u0302e mirinda, kaj samtempe tamen ne surpriza. Efektive, [ni vidis] la evoluon de diversaj tataraj kulturaj festivaloj, pli da prezentistoj de tatara muziko au\u0306 muziko en tatara lingvo, kaj pli grave\u2014pli da agnosko kaj rekono ne nur de la publiko, sed ankau\u0306 de la au\u0306toritatoj kun pli profunda nivelo de konscio. Montrig\u0302is pli profunda respekto por la lingvo kaj kulturo, kaj ne ekzistas tia ekskludo kiel antau\u0306e \u2014 g\u0302i ne estas nur la sceneja kulturo, sed ankau\u0306 tiu estas subtenata."}, {"text_idx": "#000166", "text": "Ekrankopio de la mallonga filmo \u201cImagine\u201d (2017), direktoro Ilshat Rakhimbay."}, {"text_idx": "#000167", "text": "Tiel, la filmoj de Ilshat Rakhimbay estas faritaj tra la prismo de \u201cTatar-eco\u201c. Se demandite kial nacia identeco gravas al li kiel produktisto, li klarigis:"}, {"text_idx": "#000168", "text": "G\u0302i estas nur kodo, kiu komence estas ankrita en vi mem, kaj per la lingvo kaj kulturo, en kiuj vi kreskis, vi vidas la tutan mondon. Per vortoj, gepatra lingvo, formig\u0302as speciala rilato al la mondo, la tero, la c\u0302ielo, la homoj kaj la C\u0302iopova."}, {"text_idx": "#000169", "text": "En la 19-a jarcento, la germana filozofo GW Hegel, en sia \u201cGrundlinien der Philosophie des Rechts\u201d [Elementoj de la filozofio de la juro] proponis la vojon al organika komunumo: \u201cEstu homo kaj respektu aliajn kiel personojn.\u201d Li emfazis, ke lingvo estas s\u0302losila elemento de mem-identeco au\u0306 mem-decido. Se nacio estus senigita de la s\u0302losila elemento de sia identeco, multnacia komunumo povus perdi la unikan kulturan heredaj\u0302on kiun g\u0302i reprezentas. Artisto povas ricevi nacian amon kiam la nacio rekonas sin en siaj verkoj, sed c\u0302u la rekono de la nacia identeco de minoritato postulas pli larg\u0302an publikan akcepton?"}, {"text_idx": "#000171", "text": "Ni parolis kun la cifereca lingva aktivisto Franca Umasoye Igwe, ununome Umasoye. De nig\u0302eria deveno, Umasoye interesig\u0302as pri la intersekcoj de teknologio, socimedioj kaj la konservado de la lingvo Ekpeye [elp. ekpeje]. La ekpejoj [eo] estas subgrupo de la Igboj [eo] kiuj log\u0302as en la regionoj de Ahoada en River State [eo], Nig\u0302erio. Umasoye kunigas siajn pasiojn en la organizaj\u0302o kiujn s\u0302i fondis, la NRO [eo] Lingva Iniciato Parolu Ekpeje Flue (Speak Ekpeye Fluently Language Initiative). La retejo klarigas ke Umasoye realigas sian kredon lau\u0306 kiu lingva dau\u0306ripovo devus esti engag\u0302a kaj amuza \u2014 la interfaco estas au\u0306daca, bunta kaj alloga, inkluzivante rimedojn kiel senpagajn lingvajn librojn, kursojn kaj vortaron. En junio, Umasoye kaj s\u0302ia teamo ankau\u0306 kreis premiitan projekton nomitan \u201cproject Afrilingo\u201d c\u0302e la Kodummaratono Monda Pintkunveno pri la Informa Socio, kiu gastigis la eventon en partnerig\u0302o kadre de la Internacia Jardeko de Indig\u0302enaj Lingvoj [de Unesko]. La projekto inkluzivas la kreadon de ludoaplikaj\u0302o por lerni pri indig\u0302enaj lingvoj kaj kulturoj. Ekkonu pli pri la engag\u0302ig\u0302o de Umasoye rilate al la disvastigo de la ekpeja lingvo per ciferecaj medioj en nia intervjuo kun s\u0302i."}, {"text_idx": "#000175", "text": "RV: Kia estas la nuna stato de via lingvo rete kaj eksterrete?"}, {"text_idx": "#000177", "text": "Umasoye: La ekpeja lingvo gajnas iom post iom spacon interrete per la laboro de la Lingva Iniciato Parolu Ekpeje Flue. Ni planas havi pli da alireblaj retaj rimedoj en la venontaj jaroj. Eksterrete, la lingvo estas parolata c\u0302efe de ag\u0302uloj, c\u0302ar junaj generacioj (generacioj \u201cZ\u201d kaj \u201cY\u201d) ne s\u0302ajnas interesig\u0302i pri g\u0302i. Ni intencas alfronti tiun defion per la uzado de ciferecaj iloj."}, {"text_idx": "#000178", "text": "RV: Kiuj estas viaj motivig\u0302oj por vidi vian lingvon en ciferecaj spacoj?"}, {"text_idx": "#000179", "text": "Umasoye: My motivation for having Ekpeye in the digital space is to see that young Ekpeye youths embrace and learn their language in a relatable space. Hopefully this will reduce their language apathy."}, {"text_idx": "#000181", "text": "RV: Priskribu kelkajn el la defioj kiuj malhelpas ke via lingvo estu uzata rete plenmaniere."}, {"text_idx": "#000182", "text": "Umasoye: Some of the challenges that prevent Ekpeye being fully utilized online are:"}, {"text_idx": "#000183", "text": "No proper documentation of the Ekpeye language in recent times.\nLack of funding for developing special apps or web environments between learners and native speakers."}, {"text_idx": "#000184", "text": "Umasoye: Kelkaj el la defioj kiuj malhelpas ke la ekpeja lingvo estu plenmaniere uzata rete inkluzivas:"}, {"text_idx": "#000185", "text": "Neniun tau\u0306gan dokumentadon de la ekpeja lingvo en la fres\u0302dataj tempoj.\nMankon de financado por la disvolvado de specialaj retaj apoj au\u0306 retaj medioj inter lernantoj kaj denaskaj parolantoj."}, {"text_idx": "#000186", "text": "RV: Kiuj konkretaj pas\u0302oj lau\u0306 vi povus esti faritaj por kurag\u0302igi gejunulojn komenci lerni sian lingvon au\u0306 dau\u0306rigi g\u0302ian uzadon?"}, {"text_idx": "#000187", "text": "Umasoye: Young people can be encouraged to learn their language by using a fun and interesting approach that appeals to them while educating them on the importance of language sustainability. A fun approach that can be used is music, the creation of language gaming apps as well as family influence."}, {"text_idx": "#000188", "text": "Umasoye: Junuloj povas esti kurag\u0302igitaj lerni sian lingvon uzante amuzan kaj interesan aliron kiu allogas ilin, samtempe edukante ilin pri la graveco de lingva dau\u0306ripovo [eo \u2013 pdf]. Uzebla amuza aliro povas esti muziko, la kreado de lingvaj ludaj apoj, same kiel familia influigo."}, {"text_idx": "#000192", "text": "En la amerika kontinento, indig\u0302enaj popoloj suferis atakojn ekde kiam komencig\u0302is la eu\u0306ropa koloniigo en la 15-a jarcento. G\u0302ia log\u0302antaro estis amasmortigita pro fremdaj malsanoj, trudlaboro [eo], deviga migrado [eo] por eltiri rimedojn, same kiel pro aliaj formoj de perforto. Hodiau\u0306, ilia vivstilo, lingvoj, kulturo kaj vivoj estas ankorau\u0306 endang\u0302erigitaj pro log\u0302iga koloniismo, perforto, klimata s\u0302ang\u0302o [eo], ekonomia, rasa diskriminado kaj kultura asimilado [eo]. Krome, multaj indig\u0302enaj virinoj suferas seksan perforton. Kadre de nia tutmonda vivmedia krizo, indig\u0302enaj popoloj estas la c\u0302efaj gardistoj de flau\u0306ro kaj fau\u0306no. Ili konsistigas 5% de la monda log\u0302antaro, sed protektas 80% de la monda biologia diverseco, kerna ero por redukti la efikojn de la klimata s\u0302ang\u0302o."}, {"text_idx": "#000193", "text": "Muziko estas potenca veturilo por arta esprimo, identeco, emocioj kaj socia s\u0302ang\u0302o. C\u0302i tie ni prezentas kvin kantojn de indig\u0302enaj virinoj kaj neduumuloj [ndlt.: neduumaj homoj estas tiuj kiuj identigas sin nek kiel virojn nek kiel virinojn. Detalaj informoj en Esperanto sur tersiso.net] de la tero kiun ni hodiau\u0306 konas kiel Amerikon, nomo kiu devenas de la itala navigisto kaj komercisto Amerigo Vespucci [eo]. Por tiuj kiuj estis sur la kontinento dum dekoj da miloj da jaroj, c\u0302i tiu regiono estas konata kiel Abya Yala [Testudinsulo]."}, {"text_idx": "#000195", "text": "Mari\u0301a Reyna estas indig\u0302ena kantistino de mihea [eo] deveno el la regiono oah\u0302aka (Oaxaca), Meksiko. Kune kun Joaqui\u0301n Garzo\u0301n Rivera, direktoro de orkestro, komponisto kaj pianisto, s\u0302i lancis en 2019 Orgullosa soy Rai\u0301z [Mi estas fiera radiko]. S\u0302i kunfandas operajn voc\u0302ojn kun g\u0302enroj kiel j\u0302azo kaj bolero, kaj kantas hispane kaj en pluraj indig\u0302enaj lingvoj."}, {"text_idx": "#000196", "text": "En kunteksto plena je diskriminacio kaj rasismo rilate al indig\u0302enaj popoloj en Meksiko, Reyna kantas pri sia fiereco pri esti indig\u0302ena virino en Orgullosa soy Rai\u0301z."}, {"text_idx": "#000197", "text": "kiuj superfluas c\u0302i tiun landon"}, {"text_idx": "#000199", "text": "Lido Pimienta de Barankilo, Kolombio, nun log\u0302anta en Toronto, Kanado, sukcesis elstari en la Amerikoj. S\u0302i estas identigita kiel afrokolombianino kaj guah\u0302irino [wayu\u0301] [c\u0302iuj eo], kaj s\u0302iaj kantoj parolas pri feminismo, amo kaj g\u0302ojo. S\u0302ia albumo Miss Colombia estis nomumita por la latinamerika premio Grammy por la plej bona latina rokmuziko au\u0306 alternativa albumo en 2020. \u201cEn s\u0302ia muziko ni au\u0306das elementojn de kumbio [cumbia] kaj bullerengue, indig\u0302enajn ritmojn de Kolombio, kune kun elementoj de elektronika muziko, en kelkaj kazoj sinteza popmuziko [eo] kaj en aliaj kazoj hiperpopo au\u0306 avangarda popo\u201c, skribas la kultura revuo Doble Rodada [es]."}, {"text_idx": "#000200", "text": "En Nada [Nenio], kiun s\u0302i kantas kune kun Li Saumet, la kantistino de Bomba Este\u0301reo, Lido Pimienta kantas pri la sufero de virinoj. Pimienta skribis pri sia kanto: \u201c[Virinoj] portas nian doloron kiel memoron, kiel malsanon, kiel baton, kiel vundon (...) Doloras esti unu el ni. Doloras kiam vi estas de akvo, de suno kaj de monto, doloras se vi ne estas konsiderata kiel apartenanta al la g\u0302enerala socio au\u0306 c\u0302eftendenco [ofte referita kiel mainstream en la angla], vi devas pluvivi, ne vivi\u201d."}, {"text_idx": "#000201", "text": "Todo lo que yo senti\u0301, todo lo que yo vivi\u0301\nPor todo lo que presenti\u0301, ya no me queda nada\nPor todo lo que yo mire\u0301 y todo lo que ya son\u0303e\u0301\nPor todo lo que te espere\u0301, ya no me queda nada"}, {"text_idx": "#000202", "text": "C\u0302io, kion mi sentis, c\u0302io, kion mi travivis\nPor c\u0302io, kion mi sentis, al mi restas nenio\nPor c\u0302io, kion mi rigardis kaj kion mi revis\nPor c\u0302io, kion mi atendis por vi, al mi restas nenio"}, {"text_idx": "#000204", "text": "Elisapie Isaac estas inuita [eo] kantau\u0306toro, dokumentfilma produktisto kaj aktivulo de Kebeko, Kanado. S\u0302i volas kanti pri la forto kaj la resilienco [eo] de la nordaj inuitaj komunumoj. S\u0302i diras:"}, {"text_idx": "#000205", "text": "C\u2019est vrai qu\u2019on a ve\u0301cu des choses extre\u0302mement difficiles, mais les gens pensent toujours que les autochtones sont des victimes, mais allez les voir en 2018. Vous verrez la fierte\u0301 d\u2019un peuple qui travaille tellement fort. Le territoire, la langue, les enjeux sont encore bien la\u0300, mais les tambours reviennent. Les jeunes des premie\u0300res nations re\u0301apprennent a\u0300 les utiliser de fac\u0327on ce\u0301re\u0301moniale. C\u0327a va e\u0302tre fort comme gue\u0301rison. On a de plus en plus l\u2019impression qu\u2019on nous entend et je sentais qu\u2019il fallait que je parle aux gens de chez moi dans une langue qu\u2019ils connaissent. Il fallait que je fasse encore de la musique."}, {"text_idx": "#000206", "text": "Estas vere, ke ni travivis ege malfacilajn aferojn, tamen homoj ankorau\u0306 opinias, ke la indig\u0302enaj popoloj estas viktimoj, sed iru vidi ilin en 2018. Vi vidas la fierecon de popolo, kiu tiom multe laboras. La tero, la lingvo, la problemoj ankorau\u0306 estas tie, sed la tamburoj revenis. Gejunuloj de la Unuaj Nacioj instruas uzi tiujn [tamburojn] ceremonie denove. Tio estos forta resanigo. Pli kaj pli ni havas la impreson, ke ni estas au\u0306dataj, kaj mi sentis, ke mi devis paroli kun homoj hejme en lingvo, kiun ili konas. Mi devis denove muziki."}, {"text_idx": "#000209", "text": "Kae\u0302, indig\u0302eno de guajajara [eo] deveno kiu kreskis en la favela [eo] komplekso de Mare\u0301 en Rio-de-J\u0302anejro, ig\u0302is unu el la eksukcesantaj indig\u0302enaj kantistoj kaj aktivuloj de Brazilo. Ri identig\u0302as kiel neduuma [eo] kaj kantas pri la sperto de indig\u0302enoj, kiuj vivas en urbaj medioj, kaj miksas elementojn de repo, brazila funko (kiel en \u201cEssa Rua e\u0301 Minha\u201d), kaj tradiciajn instrumentojn kaj elementojn de sia denaska lingvo Ze'egete."}, {"text_idx": "#000210", "text": "En la kanto Minha Forc\u0327a (\u201cMia forto\u201d), ri kune kun Cana\u0301rio Negro parolas pri la interna forto fronte al diverseco. La filmeto montras la solidarecon inter nigraj kaj indig\u0302enaj virinoj."}, {"text_idx": "#000212", "text": "la forton kiun mi havas"}, {"text_idx": "#000214", "text": "Fawn Wood, de kria [eo] kaj salis\u0302a [eo] deveno, estas komencanta kantistino kaj kantverkistino, ankau\u0306 tre aktiva c\u0302e TikTok kaj partoprenanta en powwows [ndlr: moderna pou\u0306oo (powwow) estas specifa speco de evento kie homoj kunvenas por danci, kanti, societumi kaj honori indianan kulturon], kulturaj kaj sociaj kunvenoj de indig\u0302enaj popoloj de Nordameriko."}, {"text_idx": "#000215", "text": "En majo 2022, s\u0302i gajnis la premion JUNO [eo] en la kategorio Indig\u0302ena Tradicia Artisto au\u0306 Grupo de la Jaro, danke al s\u0302ia albumo kakike, kaj s\u0302i planas publikigi novan albumon antau\u0306 la fino de la jaro. Pri la premio s\u0302i diris:"}, {"text_idx": "#000216", "text": "I think it\u2019s a blessing and it was something that was a long time coming. At one time it was illegal to sing our music. But this is the music that has been on this land forever."}, {"text_idx": "#000217", "text": "Mi pensas, ke estas beno kiu prenis longan tempon por alveni. Iam estis kontrau\u0306leg\u0302e ludi nian muzikon, sed tio c\u0302iam estis la muziko de c\u0302i tiu lando."}, {"text_idx": "#000218", "text": "Remember Me (\u201cMemoru min\u201d) estas unu el s\u0302iaj plej popularaj kantoj kiuj trairis la indig\u0302enajn kontojn de TikTok por memori la virinojn kiuj suferis seksan perforton. La kanto estas amletero al tiuj kiuj mortis."}, {"text_idx": "#000221", "text": "Estas multaj pliaj kantoj de indig\u0302enaj virinoj por malkrovi: la gvatemala [eo] kantistino de majaa [eo] deveno Sara Curruchich g\u0302isdatigadas ludliston en Spotify kun indig\u0302enaj kantistoj el la tuta mondo."}, {"text_idx": "#000223", "text": "Bonvolu uzi unu el niaj emblemoj kiam vi diskonigas niajn artikolojn au\u0306 raportas pri Global Voices au\u0306 pri Tutmondaj Voc\u0302oj en Esperanto (GVE). Kiel c\u0302io de Global Voices, la emblemoj ricevis permesilon de tipo Atribuo Krea Komunaj\u0302o (CC-BY 3.0). Dankon por uzi ilin zorge."}, {"text_idx": "#000224", "text": "La koloroj de Global Voices estas verda #269926 , cejana #00b8c0 kaj nigra #000000"}, {"text_idx": "#000226", "text": "Nia emblemo uzas la simbolon Mpatapo , la \u201cnodon de pacigo/repacig\u0302o\u201d, el la aro de okcident-afrikaj adinkraj simboloj:"}, {"text_idx": "#000227", "text": "La simboloj apartenis al la As\u0302antioj [eo], kiuj printas ilin sur s\u0302tofo, same kiel sur ceramikaj\u0302oj kaj metalaj\u0302oj. La As\u0302antioj rezistis britan kolonian regadon kiam tiu alvenis en Okcidentafrikon. Tial eblas ke multe da kultura tradicio kaj simboleco pluvivas g\u0302is hodiau\u0306."}, {"text_idx": "#000229", "text": "Emblemoj de Tutmondaj Voc\u0302oj (GVE)"}, {"text_idx": "#000230", "text": "C\u0302i tie els\u0302uteblas ses versioj de la emblemo: en ambau\u0306 bildoj estas ligilo al du grandecoj (4536px/600px) en formato PNG kaj ligilo al la skalebla formato EPS."}, {"text_idx": "#000231", "text": "PNG-formato estas \u201ctravidebla\u201d formato kiu montros la fonkoloron malantau\u0306 si. PNG-dosieroj estas pikselaj dosieroj kiuj malklarig\u0302as kiam skalitaj. Plej multaj dosieroj en interreto estas kunpremitaj pikselaj dosieroj kaj tial ne au\u0306tomate tau\u0306gas por profesiaj presaj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000232", "text": "EPS-formato estas krom la svg-formato ankau\u0306 kvazau\u0306 norma formato por konservi vektorajn dosierojn (angle: \u201cvector\u201c). Vektoraj bildoj [eo] montras nur la liniojn kaj plenigaj\u0302ojn de la objekto, dum la c\u0302irkau\u0306aj\u0302o restas \u201cmalplena\u201d kaj tiel la objekto estas memstara. C\u0302i tiuj dosieroj povas esti malfermitaj, redaktitaj kaj rekonservitaj pere de preskau\u0306 ajna grafika arang\u0302oprogramo. Helpe de la libera softvara programo Postscript, la EPS-dosieroj povas esti montrataj sur ekrano au\u0306 konvertitaj por presado sur ne-Postscript-printilo."}, {"text_idx": "#000234", "text": "La emblemo kun blanka fono en PNG-formato estas la defau\u0306la formato por uzo sur helaj fonoj (ekzemple por reta uzo). Por profesiaj aplikoj uzu la skaleblan .eps- formaton."}, {"text_idx": "#000236", "text": "Por aliaj emblemoj kaj insignoj de Global Voices : vidu c\u0302i tie."}, {"text_idx": "#000237", "text": "La Ghriba estas evento kiu kunigas diversajn religiojn en la trankvila insulo G\u0302erbao. Bildo de Imen Boudali, uzita kun permeso."}, {"text_idx": "#000238", "text": "Tiu c\u0302i artikolo de Imen Boudali estis unuafoje publikigita de Raseef22 kaj estas republikigata karde de partnereco pri inters\u0302ang\u0302o de enhavo kun Global Voices."}, {"text_idx": "#000239", "text": "En majo c\u0302iujare Tunizio gastigas unikan kaj eksterordinaran eventon. La nordafrika lando, hejmo por la plej malnova sinagogo en Afriko, celebras kaj revivigas siajn judajn radikojn kadre de la pilgrimado de La Ghriba, evento kuniganta diversajn religiojn en la trankvila insulo G\u0302erbao."}, {"text_idx": "#000240", "text": "Tuj post kiam la pramo atingas la bordon, G\u0302erbao bonvenigas onin kun sereneco. Tiu c\u0302i insulo, historia hejmo de tunizianoj kaj c\u0302iuj tri c\u0302efaj monoteismaj religioj kaj loko de c\u0302iujara juda pilgrimado, estas ofte nomata \u201cla insulo de revoj\u201d. G\u0302i donas al vizitantoj senton de aparteno kaj akceptas ilin kiel nenie aliloke. Palmarboj estas c\u0302ie kie vidas la okulo, lau\u0306longe de primitivaj vojoj, oni rapide ekvidas specifajn g\u0302erbaajn domojn au\u0306 houche, la etajn, kolorplenajn butikojn de la insulo, virojn en grizaj jebbas, virinojn en beskris, malhfas (tradiciaj vestoj kiujn uzas nur virinoj de tiu c\u0302i insulo) kaj dhallalas (tradiciaj pajloc\u0302apeloj) ie ajn."}, {"text_idx": "#000241", "text": "Tiu c\u0302i sceno estas kompletigata per la odoro de la belega blua maro, la fis\u0302kaptistoj kaj iliaj boatoj dissemitaj ie kaj tie, la vendistoj de jasmenaj florbukedoj, la grupoj de maljunaj viroj ludantaj damojn kaj la virinoj stirantaj motorciklojn. Fakte kiam oni estas c\u0302i tie, oni ensorbas kolorojn, nuancojn kaj formojn, foje bazajn kaj minimalismajn, sed neniam tedajn au\u0306 lacigajn."}, {"text_idx": "#000242", "text": "Sed ne nur paradizaj bordoj au\u0306 la nekompareblaj sunsubiroj faras tiun c\u0302i lokon unika kaj belega; gravas ankau\u0306 homoj kaj rilate tion G\u0302erbao estas adorata ne nur de tunizianoj, sed ankau\u0306 de sennombraj vizitantoj de la tuta mondo."}, {"text_idx": "#000243", "text": "Log\u0302antoj de G\u0302erbao sukcesis dum la dau\u0306ro de la insula historio subteni pacan kunvivadon de g\u0302iaj islama, kristana kaj juda komunumoj, kio ig\u0302is ekstreme malofta, ne nur en la araba regiono, sed ankau\u0306 tra la mondo."}, {"text_idx": "#000244", "text": "Antau\u0306 la establo de Israelo en 1948, Tunizio estis hejmo por pli ol 100 000 judoj, sed jaroj pasis kaj post la araba-israela milito en 1967 multaj foriris. Tamen la lando estas hejmo por unu el la plej grandaj judaj komunumoj en Mezoriento kaj Nordafriko, kun 2 000 judoj, el kiuj 1 200 log\u0302as en G\u0302erbao."}, {"text_idx": "#000245", "text": "G\u0302is nuntempo kaj malgrau\u0306 sia malgranda nombro, tuniziaj judoj plu ludas signifan rolon en la g\u0302erbaa socio kaj, same kiel siaj nejudaj najbaroj, aktivas en la insula turisma industrio."}, {"text_idx": "#000246", "text": "G\u0302erbao estas hejmo por juda lernejo (jes\u0302iva), kiu proponas sekularan kaj religian edukadojn por infanoj de kvin au\u0306 ses jaroj g\u0302is adoleskantoj 14-jarag\u0302aj. Irante tra la klasc\u0302ambroj, oni au\u0306das studentojn diskuti pri frazoj el Torao, transirante de la tunizia araba kaj la biblia hebrea lingvo. En alia lernejo de la insulo, la bazlernejo Souani, islamaj kaj judaj studentoj lernas kune en la samaj klasc\u0302ambroj, kundividante sekularajn akademiajn celojn kaj garantiante la estontecon de sia socio surbaze de principoj de interreligia harmonio."}, {"text_idx": "#000247", "text": "La juda heredaj\u0302o de G\u0302erbao, same kiel la heredaj\u0302o de la tunizia religia diverseco, plenforte montrig\u0302as c\u0302iujare dum la pilgrimado Ghriba. Tiu c\u0302i c\u0302iujara renkontig\u0302o okazas c\u0302i-jare de la 14-a g\u0302is la 22-a de majo kun diversaj eventoj, inkluzive viziton al la sinagogo, disdonado de almozoj kaj bonfarado, preg\u0302ado kaj aliaj lokaj tradicioj."}, {"text_idx": "#000248", "text": "Ne-judaj tunizianoj ofte partoprenas en iuj el la sinagogaj tradicioj. Ekzemple multaj lokaj virinoj kaj vizitantoj prenas ovojn markitajn per la nomoj de junulinoj el iliaj familioj kaj lasas ilin en speciala loko c\u0302e la sinagogo. Kiam la pilgrimado finig\u0302as, la ovoj estas redonataj al la junulinoj, kiuj mang\u0302as ilin kun la espero plibonigi siajn edzinig\u0302ajn perspektivojn."}, {"text_idx": "#000249", "text": "Dum oni mars\u0302as direkte al la sinagogo, la c\u0302eesto de sekurecservo certe rimarkindas. Centoj da policanoj, specialaj trupoj kaj armitaj veturiloj estas lokitaj lau\u0306longe de la stratoj kaj c\u0302irkau\u0306 la religia konstruaj\u0302o por garantii la senprobleman pason de la festo. Antau\u0306 ol eniri la ejon, vizitantoj trapasas skanadon kaj iliaj aj\u0302oj estas skrupule ekzamenataj."}, {"text_idx": "#000250", "text": "Dum vi pasas tra la sekurecaj aparatoj, centoj da tuniziaj flagoj kaj la karaktera kombino de la blua kaj la blanka bonvenigas vin."}, {"text_idx": "#000251", "text": "Muziko sonas kiel fono. C\u0302iuj sentas festan atmosferon. Junaj kaj maljunaj, vi povas vidi ke c\u0302iu ajn surhavis siajn plej belajn vestojn. Sub la posttagmeza aprila suno grupoj da vizitantoj en festaj vestoj amasig\u0302as, akcelante siajn pas\u0302ojn por trovi sidlokon en la Oukala (speco de vere tradicia kaj malmultekosta hotelo en populara tunizia kvartalo), kie estas organizita muzika festeno."}, {"text_idx": "#000252", "text": "\u201cMia patrino ac\u0302etis novajn vestojn, do mi povas surpreni ilin hodiau\u0306. Nun mi atendas miajn amikojn por ke ni ludu kune. Mi estas vere ekscitita!\u201d, diras la 8-jara Is\u0302mail, tutkore ridetante kune kun siaj gepatroj kaj aliaj familianoj."}, {"text_idx": "#000253", "text": "Aliaj c\u0302eestantoj, pli fokusig\u0302intaj je la religia aspekto de la evento, elektas iri rekte al la sinagogo. Malgrau\u0306 g\u0302ia relativa malgrandeco, la interiero de la konstruaj\u0302o estas s\u0302oke belega. La blua fajenca kahelo kovras la kvar murojn g\u0302is la plafono, s\u0302okante la imagopovon. La ejo estas plena je homoj."}, {"text_idx": "#000254", "text": "Sub la arkadoj kaj la eternaj lampoj, iuj c\u0302eestantoj eksidis por legi la Toraon, aliaj bruligas kandelojn kaj flustras, diskrete kun okuloj fermitaj, siajn longe tenitajn dezirojn."}, {"text_idx": "#000255", "text": "\u201cMi venis por loki tiun c\u0302i ovon je la nomo de mia solula nevino\u201d, diris Eliana, sepdekjara franco-tunizianino. \u201cMi scias ke s\u0302i ne vere kredas je tiuj c\u0302i historioj, sed ekde kiam mi estis eta, mi alkutimig\u0302is veni al tiu c\u0302i sinagogo kaj vidi mian patrinon kaj miajn onklinojn fari tion. Tio estas parto de nia historio kaj de nia identeco, kaj mi plu tenas la heredaj\u0302on viva\u201d."}, {"text_idx": "#000256", "text": "Tiu c\u0302iujara pilgrimado estas grava ne nur por loka komunumo, sed ankau\u0306 por la tuta lando, de ekonomia perspektivo, per la revigligo de la insula turisma sektoro kaj politike, c\u0302ar tio helpas krei la pacan kaj plurkulturan identecon de Tunizio. La evento estas preparata dum monatoj, kun partopreno de pluraj organizantoj, inkluzive de la Ministerio pri internaj aferoj \u2014 c\u0302io por ekskludi iujn ajn malbonajn surprizojn."}, {"text_idx": "#000257", "text": "En fres\u0302data memoro, Tunizio spertis du tragikajn atakojn kontrau\u0306 la juda komunumo de G\u0302erbao. La unua okazis en 1985 kiam soldato, kiu devis subteni la ordon, ekpafis ene de la G\u0302erbaa sinagogo, mortigante kvin homojn. Poste, en 2002, 25-jara franco-tuniziano ligita al Al-Kaida mortigis 21 homojn."}, {"text_idx": "#000258", "text": "Kun tiuj c\u0302i incidentoj en memoro, la tuniziaj au\u0306toritatoj klopodas fari tiun c\u0302i c\u0302iujaran eventon pli sekura. La registarestro Najla Bouden, la ministro pri turismo Mohamed Moez Belhassine, la guberniestro de Me\u0301denine Said Ben Zayed, la c\u0302efrabeno de Tunizio Hai\u0308m Bittan, same kiel kelkaj ambasadoroj kaj diplomatoj el landoj kiel Francio, Belgio, Germanio, Italio kaj Usono partoprenis tagmang\u0302on dum la c\u0302i-jara pilgrimado."}, {"text_idx": "#000259", "text": "\u201cG\u0302erbao restas fandejo de civilizoj kaj lando de paco kaj toleremo por c\u0302iuj, de kie eliras mesag\u0302o pri amo kaj paco\u201d, diras Bouden."}, {"text_idx": "#000260", "text": "Siavice, la ministro pri turismo Belhassine diris ke la pilgrimado de La Ghriba estas grava evento, kiu malfermas la turisman kaj someran sezonon kaj sendas multajn mesag\u0302ojn al la mondo pri paca kunvivado kaj toleremo por pli bona kaj pli malfermita komunumo."}, {"text_idx": "#000261", "text": "Li aldonis ke tiu c\u0302i grava evento, kiu, lau\u0306 li, akumulis g\u0302is 3 000 vizitantojn, 50 j\u0302urnalistojn kaj altrangulojn de 14 nacioj, estas kazo por ne nur malkovri la plurkulturan aspekton de la insulo, sed ankau\u0306 plong\u0302i je tiu c\u0302i ric\u0302a celloko, proponanta senfinajn avantag\u0302ojn."}, {"text_idx": "#000262", "text": "Rilate al la organizantoj de la pilgrimado gvidata de Perez Trabelsi (prezidanto de la Juda G\u0302erbaa Komitato kaj gvidanto de la juda komunumo en G\u0302erbao), ili opinias ke c\u0302i-jara vizito estis escepta kaj rimarkinda je kelkaj niveloj. Por ili, post du jaroj de pandemio, sendi mesag\u0302on pri paco kaj kunvivado de Tunizio al la resto de la mondo estis gravege en tiu c\u0302i tumulta tempo."}]