[{"text_idx": "#000000", "text": "C\u0302u vi vidas c\u0302iujn lingvojn supre de la pag\u0302o ? Ni tradukas rakontojn el Global Voices por ke civitanaj komunikiloj tra la mondo estu alireblaj por c\u0302iuj."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Arto kaj kulturoBona novaj\u0302oCenzuroCivitanaj komunikilojDisvolvadoEdukadoEkonomio kaj komercoElektadoEn- kaj elmigradoEtno kaj rasoFilmoFotografioFres\u0302a Novaj\u0302oHistorioHomaj rajtojHomama agadoHumuroIdeojIndig\u0302enojInternaciaj rilatojInterreta aktivismoJunulojJuroKatastrofoKomunikiloj kaj j\u0302urnalismoLaboroLingvoLiteraturoMedioMilito kaj konfliktoMuzikoNutraj\u0302oParolliberecoPolitikoProtestoRajtoj je seksa diverseco (GLAT)RegadoReligioRifug\u0302intojSanoSciencoSportoTeknikaroUnesko (UNESCO)Unuig\u0302itaj Nacioj (UN)Virinoj kaj socia seksoVojag\u0302o"}, {"text_idx": "#000004", "text": "C\u0302u latinidaj lingvoj ig\u0302as pli genroneu\u0306tralaj?"}, {"text_idx": "#000006", "text": "En la venontaj monatoj, Tutmondaj Voc\u0302oj esploros neduumajn lingvajn iniciatojn, komence konatajn kiel \u201cinkluziva lingvaj\u0302o\u201d. Tiu c\u0302i unua kolektiva artikolo ekpritemas esploradon de genro en latinidaj lingvoj."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La lingvoj povas esti vidataj kiel formo de magio kiu efikas sur la mondon. Tio, kion ni diras, kaj kiel ni uzas lingvon influas nian pensmanieron, imagpovon kaj realon."}, {"text_idx": "#000008", "text": "En la plejparto de la latinidaj lingvoj, ekzistas inaj kaj viraj genraj markoj por pronomoj, substantivoj, adjektivoj, determinantoj kaj demonstrativoj. En situacioj en kiuj la genro de persono estas nekonata au\u0306 oni priparolas grupon genre miksan, la nunaj konvencioj de latinidaj lingvoj prioritatas la viran formon kiel komunan normon. Malkiel la rumana, kiu konservis la neu\u0306tran genron de la latina, la lingvoj franca, hispana, portugala, itala kaj kataluna nur havas duumajn genrajn formojn, sekve, prezentas specialajn malfacilaj\u0302ojn por genra neu\u0306traleco."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Aktivismo por genra neu\u0306traleco en lingvo estas parto de pli larg\u0302a movado por pridemandi, rezisti kaj malmunti seksismon peratan de lingvo. Aktivistoj asertas ke la superregado de la vira genro en lingvoj ne estas neu\u0306trala, kiel supozite, male g\u0302i estis altrudata historie per procezoj ideologiaj kaj politikaj."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Dum la lastaj jardekoj, movadoj premis por la pligrandig\u0302anta videbleco de virinoj kaj aliaj genroj en lingvo pere de antau\u0306enigado de la uzo de neu\u0306traj pronomoj kaj infleksioj kun diversaj kombinoj de simboloj au\u0306 vokaloj."}, {"text_idx": "#000011", "text": "En la franca, malnovaj reguloj estas pridisputitaj"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Infanoj kiuj studas la francan, rapide lernas la ofte ripetitan gramatikan regulon: \u201cvirgenro kovras ingenron\u201d. Tio signifas ke c\u0302e pluralaj formoj kun malsamaj genroj, la virformo dominas. Ene de francparolantaj komunumoj, ortografio konata kiel inkluziva skribado estis akiranta elstarecon en la lastaj jaroj por kontrau\u0306batali tiun lingvistikan genran biason."}, {"text_idx": "#000014", "text": "La unua maniero adopti inkluzivan skribadon estas uzi, kiom eble, ekzistantajn neu\u0306tralajn formojn, ekzemple, \u201clectorat\u201d (\u201clegantaro\u201d) anstatau\u0306 \u201cles lecteurs\u201d (virgenro) au\u0306 \u201cles lectrices\u201d (ingenro). La dua tekniko eksplicite inkluzivas finaj\u0302ojn ambau\u0306 viran kaj inan. Ekzemple, la finaj\u0302oj \u201ce\u201d kaj \u201cice\u201d, ofte uzataj por inaj formoj, akompanus la virformon, tiukaze, \u201clecteur\u00b7ice\u00b7s\u201d (\u201clegantoj\u201d)."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Kvankam tiu ortografio estis adoptita de kelkaj amaskomunikiloj, universitatoj kaj kelkaj firmaoj, g\u0302i dau\u0306re estas tre kontroversa, precipe en Francio, kie kritikistoj argumentas ke g\u0302i estas nenecesa."}, {"text_idx": "#000016", "text": "La plej ordinara nova pronomo uzata por rilati al neduumaj homoj au\u0306 al genre miksita grupo estas \u201ciel\u201d \u2013 kuntirig\u0302o de \u201cil\u201d kaj \u201celle\u201d (\u201cli\u201d/\u201ds\u0302i\u201d). Tamen, ankorau\u0306 ne ekzistas interkonsento pri tio, kiel marki neu\u0306tralan genron en aliaj vortklasoj. Ekzemple, se \u201ciel\u201d estas uzata, parolantoj estos tamen dau\u0306re devigataj elekti, poste, unu el la duumaj opcioj por finaj\u0302oj de adjektivoj au\u0306 substantivoj. G\u0302is nun, pronomoj kaj genroneu\u0306tralaj alternativoj havas neniun institucian aprobsigelon kaj ne estas vaste uzataj ekster kviraj, GLATKI+ kaj feminismaj rondoj."}, {"text_idx": "#000018", "text": "\u201cNeniu infano naskig\u0302as mac\u0302isma\u201d s\u0302ildo en mars\u0302o por virinaj rajtoj en Santa Fe, Argentino, 2017. Foto de Wikipedia, sub CC BY-SA 4.0."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Movadoj en la hispanparolanta mondo faris multan premon por genra neu\u0306traleco. Lingva aktivismo estas aparte forta en Argentino, kie g\u0302i ig\u0302is potenca retorika kaj politika ilo en publika diskurso: prezidento Alberto Ferna\u0301ndez uzas kelkajn formojn de genroneu\u0306trala lingvaj\u0302o en siaj diskursoj, pluraj universitatoj permesas g\u0302in en akademiaj publikaj\u0302oj, kaj publikaj organismoj kiel la Centra Banko inkluzivigis g\u0302in en formalaj komunikadoj."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Kelkaj provoj por genra neu\u0306traleco estis efektivigitaj dum la lastaj jardekoj en la hispana; la plej fruaj inkluzivis la uzon de \u201cx\u201d kaj \u201c@\u201d por anstatau\u0306igi la vokalon kiu markas la genron, kiel en \u201ctod@s\u201c(\u201cc\u0302iuj\u201d). Pli fres\u0302date, aktivistoj komencis uzi la \u201ce\u201d kiel g\u0302eneralan, neu\u0306tralan alternativon, kaj la neu\u0306tra pronomo \u201celle\u201d aperis kiel alternativo por \u201ce\u0301l/ella\u201d (\u201cli/s\u0302i\u201d)."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Dum tiuj c\u0302i formoj estas c\u0302efe uzataj ene de GLATKI+ kaj feminismaj komunumoj, fres\u0302data raporto de la retejo Chequeado, specialig\u0302anta pri la kontrolo de novaj\u0302oj, montras ke kelkaj genroneu\u0306tralaj vortoj jam estas akceptataj (au\u0306 tolerataj) de argentinaj parolantoj. Ankau\u0306, nova enketo de la hispana organizaj\u0302o Funde\u0301u emfazis la kreskantan uzon de \u201cx\u201d, \u201c@\u201d au\u0306 \u201ce\u201d fare de hispanparolantaj Tviter-uzantoj en c\u0302iu lando."}, {"text_idx": "#000022", "text": "La portugala similas al la hispana rilate alternativojn por genra neu\u0306traleco. En 2015, Andrea Zanella, brazila psikologo, kreis manifeston por \u201cradikale inkluziva komunikado\u201d en la portugala en partnereco kun firmao nomata Diversity Box. Ekde tiam, Diversity Box kreas genroinkluzivajn gvidilojn por firmaoj."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Kiel en la hispana, la uzo de \u201cx\u201d au\u0306 \u201c@\u201d ig\u0302is populara interrete, c\u0302efe en feminismaj grupoj, malgrau\u0306 tio, ke g\u0302i ne estas parto de la gramatikaj reguloj de la portugala lingvo, kio postulas leg\u0302ajn s\u0302ang\u0302ojn en la Brazila Kongreso. Tiu c\u0302i afero ne estas nuntempe en la leg\u0302dona agendo en Brazilo."}, {"text_idx": "#000024", "text": "La italoj hezitas pri schwa"}, {"text_idx": "#000025", "text": "En Italio, kvankam debatoj pri genra neu\u0306traleco ne estas tiom disvatigataj kiel en hispanparolantaj komunumoj, ekzistas diskuto gvidata de la itala lingvisto Vera Gheno pri schwa au\u0306 sceva\u0300 (\u04d9), simbolo el la Internacia Fonetika Alfabeto (IFA)."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Schwa devenas de dialektoj el centra kaj suda Italio kaj povas esti uzata rilate al pluraj homoj en genroneu\u0306trala maniero. G\u0302i povus anstatau\u0306igi * au\u0306 \u201c@\u201d je la fino de vortoj kun markata genro, kiuj tre oftas interrete sed ne estas prononceblaj en la parolata itala. En au\u0306gusto 2020, la itala blogisto Alice klarigis kiel prononci schwa."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Kvankam multaj institucioj \u2013 inkluzive de la loka registaro de Katalunio \u2013 rekomendis la uzon de neduuma lingvaj\u0302o jam de jardekoj, gvidlinioj de la Au\u0306tonoma Universitato de Barcelono fokusig\u0302as pri strategioj kiel prefero de ekzistantaj neu\u0306tralaj alternativoj kiel \u201cel professorat\u201d (profesoraro) au\u0306 duoblaj genraj formoj kiel \u201cels professors i les professores\u201d (\u201cla profesoroj kaj la profesorinoj\u201d), au\u0306 komunaj ingenraj formoj."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Defioj pri neduuma lingvaj\u0302o en la rumana"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Neduuma esprimado estas aparte defia en la rumana. Finaj\u0302oj kiel \u201c@\u201d au\u0306 \u201ce\u201d ne funkcius por la rumana, c\u0302ar \u201co\u201d ne estas kutime virgenra finaj\u0302o, kaj ingenraj substantivoj estas tradicie formataj aldonante sufikson al la virgenra formo (\u201cactivist\u201d>\u201dactivista\u0306\u201d, \u201caktivulo\u201d>\u201daktivulino\u201d). Kelkfoje la alternativa finaj\u0302o \u201cX\u201d estas uzata, ekzemple, \u201cactivistX\u201d anstatau\u0306 \u201cactivis\u0326ti\u201d/\u201dactiviste\u201d, vira kaj ina genraj formoj por \u201caktivuloj\u201d. Tamen, aktivuloj pri genro uzas la pronomojn \u201cei\u201d au\u0306 \u201cele\u201d (iela traduko de la angla \u201cthey\u201d, esperantlingve \u201cili\u201d) por eviti genrajn markilojn."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Malkiel la supre menciitaj lingvoj, la rumana konservis la neu\u0306tran genron, ekzistantan en la latina, sed g\u0302i estas c\u0302efe genro de objektoj au\u0306 de kolektivaj estaj\u0302oj. C\u0302iuj neu\u0306traj substantivoj estas virgenraj en singularo kaj ingenraj en pluralo, tial gramatika neu\u0306tro ne nepre signifas neu\u0306tralecon, de neduuma lingva vidpunkto. Do, spite al s\u0302ajna lingvistika avantag\u0302o, genra neu\u0306traleco en la rumana ne vere prosperas nuntempe."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Civitanaj komunikilojInterreta aktivismoLingvoVirinoj kaj socia sekso"}, {"text_idx": "#000035", "text": "Plej novaj artikoloj pri Civitanaj komunikiloj"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Meksika kolektivo kiu piratas librojn por kundividi kulturon alfrontas blokadojn"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Germinda Casupa\u0301, c\u0302ikita indig\u0302eno fronte al fajro kaj masklismo"}, {"text_idx": "#000041", "text": "C\u0302u eblas revivigi \u201ctatarismon\u201d malgrau\u0306 la identeca politiko de Rusio?"}, {"text_idx": "#000043", "text": "Retpos\u0302to (ne estos publikigata) (deviga)"}, {"text_idx": "#000044", "text": "Aboni komentojn de c\u0302i tiu artikolo per retpos\u0302to"}, {"text_idx": "#000045", "text": "C\u0302iuj komentoj estas kontrolitaj de administranto. Ne sendu vian komenton pli ol unufoje c\u0302ar tiu povus esti markita kiel spamo.\nBonvolu konduti respekteme al aliaj. Komentoj kiuj enhavas malamajn esprimojn, obscenaj\u0302ojn kaj personajn atakojn ne estos aprobitaj."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Global Voices estas subtenata de la klopodoj de niaj volontulaj kontribuantoj, fondumoj, donacantoj kaj misio-servoj. Por pliaj informoj bonvolu legi nian Monkolektan Etikan Politikon."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Speciala danko al niaj multaj subtenantoj"}, {"text_idx": "#000048", "text": "Bonvolu subteni nian gravan laboron"}]