[{"text_idx": "#000002", "text": "Somere la legomoj estis prenataj el la g\u0302ardeno je la antau\u0306a vespero. Escepte de asparagoj kaj florbrasikoj, ni havis c\u0302iujn legomojn, kiujn oni nuntempe povas ac\u0302eti je ajna dato, sed eble kelkajn tagojn pli poste. La legomoj estis unue tralavataj per pluvakvo kun iom da vinagro, postlavataj per putakvo kaj molboligataj en putakvo au\u0306 stufataj en butero. Kiam ili dolc\u0302ig\u0302is, oni survers\u0302is tau\u0306gan sau\u0306con kaj igis ilin bongustaj\u0302o."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Panjo estis lerta pri sens\u0302elado de terpomoj per tranc\u0302ileto. Post la ekentranc\u0302o la s\u0302elo derulig\u0302is kiel risorto, g\u0302is restis la sens\u0302ela terpomo. Por la plena bando necesis plena emajlita sitelo da ili. Sed tiam ni jam disponis sens\u0302eligan aparaton, kaj per g\u0302i la sens\u0302eligado iris multe pli rapide, necesis nur eligi la g\u0302ermputetojn per speciala tranc\u0302ileto. Ni s\u0302atis stari apud la sitelo, c\u0302ar c\u0302iam, kiam panjo j\u0302etis tempomon en g\u0302in, la akvo guts\u0302prucis. Tion ni trovis amuza. Foje ni interpus\u0302ig\u0302is por esti en la unua vico."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La sens\u0302eligitaj terpomoj subakvigitaj en granda aluminia poto atendis la g\u0302ustan momenton por esti surfajrigotaj kaj molboligotaj. Pri iuj specoj oni diris, ke ili similis ruls\u0302tonojn, dum aliaj baldau\u0306 molig\u0302is, lau\u0306 la necesa tempo sur la fajro."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Revenante de la lernejo, pasinte c\u0302e la viandisto, ni j\u0302etetis la viandon sur la tablon kaj rapide demetis nian ves\u0302ton. Panjo metis la viandon sur la jam prete varmigitan paton kaj elc\u0302erpis la supon, kiun s\u0302i intertempe estis metinta sur la feraj\u0302on en la malgranda kuirejo."}, {"text_idx": "#000006", "text": "C\u0302iu bandano havis propran sidlokon. La plej junaj knaboj sidis en sia alta infanseg\u0302o c\u0302etable kaj ili ricevis salivotukon. Post krucosigno ni silente ekmang\u0302is."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La lasta knabo apenau\u0306 estis finmang\u0302inta sian supon, kiam pac\u0302jo jam aperis kun la farunecaj terpomoj. Devers\u0302i la akvon kaj seks\u0302uti la terpomojn estis lia tasko. La terpomoj estis metataj sur la kutiman lokon kaj sekvataj de la legomoj. Poste venis la viando. C\u0302iu ricevis sian porcion kaj tuj dispecigis kaj platigis siajn terpomojn. Pri la legomoj estis malfacilaj\u0302o: iuj preferis legomon, kiun aliaj ne s\u0302atis, sed c\u0302e ni validis severa leg\u0302o: oni formang\u0302u c\u0302ion, kio trovig\u0302as sur onia telero!"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Kiam la teleroj estis malplenaj, la tablobiero aperis. C\u0302ies glaso estis plenigata. Somere kelkfoje estis s\u0302prucakvo. Ni plej s\u0302atis la rug\u0302etan riban s\u0302prucakvon."}, {"text_idx": "#000009", "text": "La deserto, kiu tiam venis, estis bongusta: bovleton da kremaj\u0302o au\u0306 rizaj\u0302o kun kansukero, tre simpla, kaj g\u0302i plenigis la lastajn spacetojn en nia stomako."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Kelkfoje okazis, ke ni ricevis pecon da torto, kiam estis ies naskig\u0302dato, au\u0306 kiam estis vizitinto je la antau\u0306a tago. Panjo tre lertis pri tortobakado kaj s\u0302i fulmrapide sukcesis pretigi iun. Tre aprecataj estis s\u0302iaj \u201ckvar-kvaronaj tortoj\u201d. Tiuj konsistas el kvar egalkvantaj ingrediencoj. Ili ne bezonis longan bakig\u0302on en la forno kaj ankorau\u0306 duonvarme tre bongustis, ec\u0302 kiam ili ankorau\u0306 estis iom gluecaj lau\u0306tus\u0302e."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Sed s\u0302ia foliigita pasto ja bezonis tutan nokton. Per g\u0302i estis preparataj la plej bonaj c\u0302erizaj tortoj."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Ingrediencoj por 8 personoj: 200 g da butero \u2013 200 g da memfermenta faruno \u2013 4 ovoj \u2013 2 paketoj da vanila sukero."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Preparo: fandu la buteron \u2013 Miksu la sukeron kun la ovoflavaj\u0302oj kaj faruno en flavetan paston \u2013 kirle aldonu la fanditan buteron \u2013 Bats\u0302au\u0306migu la ovblankaj\u0302on kun la vanila sukero \u2013 Miksu la s\u0302au\u0306mon en la paston \u2013 Baku en antau\u0306hejtita forno dum 60 minutoj je 180 gradoj."}, {"text_idx": "#000014", "text": "\u201cMattentaarten\u201c, regiona specialaj\u0302o de Geraardsbergen, fakte estis por la kermeso. Jam de kelkaj tagoj antau\u0306e oni s\u0302paris la s\u0302afinan lakton. La antau\u0306an tagon oni metis tiun lakton en la plej grandan disponeblan poton kaj miksis g\u0302in kun kruda buterlakto de c\u0302e Lonko. Oni varmigis kaj kirlis la tuton g\u0302is kazeig\u0302o. Post malvarmig\u0302o oni pasigis g\u0302in tra mantuko metita sur kribrilo super sitelo. Poste oni pendigis la mantukon je hoketo por elfuigi c\u0302iun likvaj\u0302on."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Necesas por la kazea pasto: rondaj bakujetoj \u2013 2,3 litroj da fres\u0302a bovina lakto \u2013 1,2 litroj da fres\u0302a buterlakto \u2013 4 ovoj \u2013 235 gramoj da sukero \u2013 kelkaj gutoj da migdalekstrakto"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Varmigu la lakton kaj buterlakton kune, kirlu g\u0302is koagulig\u0302o \u2013 estingu la fajron kaj elgutigu en urtiktuko (au\u0306 simila) g\u0302is la posta tago."}, {"text_idx": "#000017", "text": "La postan tagon aldonu al tiu kazeo la ovoflavaj\u0302ojn, la bats\u0302au\u0306migitan ovoblankaj\u0302on, la sukeron kaj migdalekstrakton."}, {"text_idx": "#000018", "text": "\u2013 metu en la bakujetojn maldikan folion da foliigita pasto kaj alpremu g\u0302in \u2013 Plenigu la ujetojn per la kazea pasto \u2013 Metu maldikan folion da foliigita pasto super la ujetojn. Fortranc\u0302u la paston c\u0302irkau\u0306 la ujetoj \u2013 S\u0302miru la foliigitan paston per ovoblankaj\u0302o por havi bele brunan koloron post la bakig\u0302o \u2013 Per tondilo tondu V-formon en la mezo \u2013 Enfornigu je 225\u00b0C dum duona horo."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Ingrediencoj por la foliigita pasto:"}, {"text_idx": "#000020", "text": "500 gramoj da faruno \u2013 400 gramoj da butero \u2013 1 taso da akvo \u2013 iom da salo"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Kribru la farunon kaj aldonu la salon \u2013 Miksu trionon de la butero kaj la tason da akvo en g\u0302in. Miksu bone, g\u0302is vi obtenas malmolan paston \u2013 Kruce elrulu la paston \u2013 Kunknedu la ceteron de la butero kaj s\u0302miru g\u0302in sur la paston \u2013 Kunfaldu la paston kaj elrulu g\u0302in g\u0302is centimetra diko \u2013 Kunfaldu la paston trioble kaj lasu g\u0302in denove dum horkvarono \u2013 Elrulu la paston 3 fojojn kaj c\u0302iufoje kunfaldu g\u0302in \u2013 Lasu g\u0302in dum horkvarono \u2013 Kunfaldu la paston trioble kaj lasu g\u0302in denove dum horkvarono \u2013 metu la foliigitan paston en la ujetojn kaj plenigu ilin per la kazea pasto \u2013 Kovru nun la ujojn per folio da foliigita pasto kaj detranc\u0302u g\u0302in c\u0302irkau\u0306 la ujetoj \u2013 Pris\u0302miru per ovoblankaj\u0302o por obteni belan koloron post bakig\u0302o."}, {"text_idx": "#000022", "text": "La postan tagon la kazeo estis premata tra kribrilo, miksata kun ovoflavaj\u0302o kaj sukero en molan paston. Kelkaj gutetoj da migdaloleo aldonis delikatan guston. La bats\u0302au\u0306migita ovoblankaj\u0302o estis aldonata en la plej granda poto, kiun ni posedis. Plej ofte oni uzis anserajn ovojn, sed tio ne s\u0302ang\u0302is la guston."}, {"text_idx": "#000023", "text": "La foliigota pasto, restinta dum tuta nokto en la kelo, estis prenata kaj per la ligna rulo elrulata sur la puran lignan tabloplaton. Iom da faruno sur kaj sub la folion, kunfaldi g\u0302in ... kaj ripeti la operacion, ju pli ofte, des pli delikata ig\u0302os la krusto. La altrandaj bakmuldiletoj estis s\u0302mirataj per butero kaj kunmetataj en kvadrato sur la tablon. La mola maldika pastohau\u0306to estis metata super ilin kaj alpremata en la muldiletojn. En c\u0302iun muldilon oni metis kvanton el la kazea pasto. Se ni estis sag\u0302aj, ni ricevis iom da pastohau\u0306to, per kiu ni kreis uletojn, kiujn ni finfine mang\u0302is. Ili havis apartan acidecan guston. La restinta pasto estis kunpremata por esti elrulata en novan folion."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Post kovro per alia pastohau\u0306to la randoj estis kunpremataj kaj en la kovra hau\u0306to oni per tondilo faris V-forman entranc\u0302on. Intertempe la kuireja hejtilo estis varmigita kun la du fornopordetoj fermitaj. Post atingo de la bona temperaturo la aroj da bakmuldiletoj estis metataj sur kradojn kaj s\u0302ovataj en la fornojn. Komencig\u0302is la atendado. Iom post iom ekestis apetitiga bonodoro. S\u0302ajne dau\u0306ris eternon, antau\u0306 ol la forno estis malfermata, unue nur mallarg\u0302e por kontroli per trikilo (kion ili tiele precize kontrolis, mi ne scias) kaj kiam c\u0302io s\u0302ajnis en ordo, la forno estis tute malfermata. Jen ili trovig\u0302is deksesope en c\u0302iu forno bele vicigitaj. La odoro estis ebriiga. C\u0302iufoje panjo havis surprizon por ni. S\u0302i estis aldoninta kelkajn \u201cbovopiedojn\u201d."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Bovopiedoj estis farataj jene: Dum la kovrado de la tortoj c\u0302iam ja restis iom da hau\u0306to kaj tiun restaj\u0302on panjo elrulis en triangulojn, unu por c\u0302iu filo. El la resto de la kazeaj\u0302o s\u0302i metis iom sur c\u0302iun triangulon. La randoj estis s\u0302mirataj per iom da ovblankaj\u0302o kaj bone kunpremataj. Tiaj paketoj trovis sufic\u0302an lokon apud la tortoj en la forno."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Tiuj varmegaj bovopiedoj estis metataj en la s\u0302rankon en la kelo por malvarmig\u0302i dum unu horo. Kaj tiu horo dau\u0306ris... dau\u0306radis. Dume ni atendadis. Kiam c\u0302io estos enordigita, ni finfine rajtos gustumi la bakaj\u0302ojn. Horo ja povas dau\u0306ri longege! La lau\u0306normaj kazetortoj estis metataj en la s\u0302rankon por malvarmig\u0302i."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Finfine! Ankorau\u0306 varmetaj, la bovopiedoj estis jam tiel bongustaj kaj antau\u0306gustumo de la vera kermesa deserto."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Ankau\u0306 tiu deserto plurfoje aperis sur la menuo. Kiam restis duona pano, kiu riskis elsekig\u0302i, panjo faris el g\u0302i \u201cmalperditan panon\u201d."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Sed s\u0302i ne sekvis la kutiman recepton."}, {"text_idx": "#000030", "text": "La pano estis rompata kaj metata en poton. Oni aldonis lakton kaj sukeron kaj miksis kun iom da butero en kac\u0302ecan paston. En la plej granda ceramika bakmuldo g\u0302i estis metata en la bakfornon. Por fari tion, panjo plej ofte uzis la gasfornon. Kiam tio surtablig\u0302is, malvarma kaj malavare pris\u0302utita per bruna sukero, g\u0302i baldau\u0306 malaperis en la stomakojn de la knaboj. Honeste dirate, mi tre s\u0302atis g\u0302in, pli ol rizaj\u0302on."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Meze de novembro oni tradicie bakis vaflojn."}, {"text_idx": "#000032", "text": "La vaflilo kun ties fajrkovrilo prenita de sub la kamenbreto kaj jam s\u0302mirita per peceto da fres\u0302a lardo estis metata sur la rando de la kuireja hejtilo por jam ekvarmig\u0302i. Pac\u0302jo devis kunporti por du cendoj da gisto de c\u0302e la bakisto. Jam estis kontrolite, c\u0302u restis sufic\u0302e da faruno en la hejmo, kaj da ovoj kaj da sukero. Kaj ek! La gisto estis metata en iom da varmeta akvo. En la plej granda poto, se mi bone memoras, estis la aluminia supujo, oni metis la farunon, la lakton kaj la sukeron. La cetero estis miksata kun paketo da vanila sukero. La ovblankaj\u0302o estis bats\u0302au\u0306migata, tio estis tasko por nia pac\u0302jo. C\u0302io estis bone kirlata kaj, kovrita de mantuko, metata sur la malfermita pordeto de la kuireja hejtilo. De tempo al tempo oni kontrolis, c\u0302u la pasto jam sufic\u0302e fermentis, kaj finfine jes! Sur la truo de la nun varmega hejtilo oni s\u0302ovis la vaflilon kun g\u0302ia nigra ringo. Post iom da atendo oni malfermis la vaflilon kaj frotis la surforkan lardopeceton sur g\u0302in. Jes! G\u0302i siblis. Kulerego da pasto estis vers\u0302ata sur la varmegan vaflilon, kiun oni tuj devis fermi kaj turni. Onjo Linjo kutimis diri, ke oni tiam citu tri \u201cpatroniajn\u201d, antau\u0306 ol malfermi g\u0302in. Tiu regulo estis plenumata kaj jes, iom pala vaflo kun mankantaj anguloj estis la rezulto. La unuan vaflon ricevis la hundo. Jam la dua kulero da pasto estis survers\u0302ata, kaj ni denove atendis, g\u0302is c\u0302i-foje perfekta orebruna vaflo aperis. La dolc\u0302a odoro disvastig\u0302is tra la kuirejo. Sur la malgranda tablo, kiu estis als\u0302ovita por surmeti la vaflojn, ankau\u0306 alvenis la buterujo apud la kradeto, sur kiun oni demetis la vaflojn."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Kaj intertempe la bakado dau\u0306radis."}, {"text_idx": "#000034", "text": "La unue bakitaj vafloj, nun jam sufic\u0302e malvarmig\u0302intaj, estis pris\u0302mirataj per butero kaj pris\u0302utataj per blanka sukerpulvoro. Komence c\u0302iu ricevis duonon. La unua mordo kredigis nin esti en paradizo, agrablega gusto kun vanila aromo. G\u0302i igis nin deziregi plian vaflon. La vafloj unu post la alia malaperis en la s\u0302macajn bus\u0302ojn. Post iom da tempo ja restis kelkaj vafloj sur la kradeto. Fine pac\u0302jo kaj panjo ankau\u0306 povis ekmang\u0302i vaflon kun gluto da fres\u0302farita kafo. Tiun vesperon ni c\u0302iuj malfacile endormig\u0302is pro tro plena stomako. La odoro de fres\u0302bakitaj vafloj ec\u0302 estis atinginta nian dormoc\u0302ambron. La postan tagon ni plu mang\u0302is vaflojn, jam je la mateno, anstatau\u0306 buterpanoj. Je la kvara horo la resto estis dividata, se restis unu por c\u0302iu. Tiel finig\u0302is la vaflomang\u0302ado g\u0302is venonta okazo."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Dum ni ja parolantas pri bongustaj\u0302oj, ni ankau\u0306 priparolu la olenokojn. Kiam panjo je vendredo au\u0306 sabato disponis malmultegan tempon, ni kelkfoje ricevis nokojn."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Estis kvazau\u0306 kutima panpasto bolita en akvo kaj mang\u0302ata kun iom da butero kaj bruna sukero. Sed iufoje estis varianto kiel deserto. Dum la nokoj bolis, panjo metis sian fritpoton sur la gasfajron. Kiam la antau\u0306vidita porcio da nokoj estis finfarita, s\u0302i simple metis la saman paston per sia kulero en la varmegan fritgrasaj\u0302on. Post kelka tempo ili ig\u0302is orbrunaj. Ili estis pris\u0302utataj per sukero kaj surtabligataj sur telereto. Ni rajtis mang\u0302i ilin per la manoj, c\u0302ar panjo kaj pac\u0302jo ankau\u0306 faris tion."}, {"text_idx": "#000037", "text": "C\u0302ar ni dum printempo oftete disponis tro da lakto, ni tiam ofte mang\u0302is c\u0302iajn kac\u0302ojn."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Por prepari bonan rizokac\u0302on, la rizo devis resti dum tuta nokto en la lakto. La postan tagon g\u0302i estis molboligata kun cinamo. Poste g\u0302i povis pluboleti dum horoj, g\u0302is tute ne plu videblis fluidaj\u0302o. La rezulto estis io tute alia ol la nuntempa rizaj\u0302o. La ora hau\u0306to sur g\u0302i estis io por mang\u0302i en la c\u0302ielo per ora kulereto. Oni povis surs\u0302uti iom da bruna sukero, sed ankau\u0306 sen tiu, g\u0302i jam estis bonega."}, {"text_idx": "#000039", "text": "C\u0302io, kion vi g\u0302is nun legis, estas nur supraj\u0302a supervido pri nia tiama viveto. Nun mi volas doni kelkajn klarigojn pri la kielo kaj kialo, kaj pli bonan priskribon de la tiamaj vivokondic\u0302oj."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Kiam eksonis la vekhorlog\u0302o en la dormoc\u0302ambro de niaj gepatroj, ni ankorau\u0306 iom kviete pludormis. Pac\u0302jo kaj panjo en siaj noktovestoj malfermis inter ambau\u0306 dormoc\u0302ambroj la pordon, kiu nokte c\u0302iam restis fermita. En la duonlumo de la olelampeto, li au\u0306 s\u0302i alproksimig\u0302is al ni kaj per alumeto lumigis la kandelon sur la noktotableto. Tiu prilumis la c\u0302ambron. Tiam ili vekis nin per skueto. De sub la litkovriloj ja sonis mallau\u0306ta jeso, sed ni turnis nin sur alian flankon, denove kas\u0302ig\u0302is sub la kovriloj kaj plu ronkis."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Post kelkaj minutoj ripetig\u0302is la sama ceremonio, sed c\u0302i-foje iom pli konvinka, g\u0302is ni aperis de sub la litkovriloj kaj malfermis la okulojn."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Intertempe panjo estis jam vestita."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Ni pigre eltiris niajn brakojn de sub la varmaj kovriloj kaj levis ilin. Kiam panjo estis proksima, ni provis kapti s\u0302in por kiseto. Tio plej ofte sukcesis. C\u0302e la flanko de Pol, kiu dividis la liton kun mi, estis la sama ceremonio. Post ioma strec\u0302ig\u0302o je c\u0302iuj flankoj ni fine sukcesis eksidi."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Post plia peno la unua piedo elig\u0302is el la varma loketo. De kiam niaj piedoj ektus\u0302is la malvarman plankon, ni subite estis tute vekitaj. Nudpiede kaj tremetante ni faris niajn unuajn tiutagajn pas\u0302ojn al la noktovazo. Sur ties fundo, en la mezo, mankis iom da emajlo. Tio estis la celpunkto. Kune kun Pol, kiu ag\u0302is jaron pli ol mi, ni malsupreniris antau\u0306 panjo, kiu tenis Liven-on dormantan sur sia brako. Pol iris antau\u0306 mi kun la sekure s\u0302irmita kandelo. Panjo malaltigis la flameton de la olelampeto kaj estingis g\u0302in."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Estis longa vico da s\u0302tupoj. Se mi bone memoras, estis 14 s\u0302tupoj en la unua s\u0302tuparo; en la dua, kiu kondukis al la dua etag\u0302o, estis 20 s\u0302tupoj."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Poste (kiam nek pac\u0302jo nek panjo vidis) ni ja sukcesis malsupreniri pli rapide. Ni lanc\u0302is la dekstran kruron trans la manrelon kaj malantau\u0306en glitis malsupren. Tio eblis, c\u0302ar la manrelo seninterrompe kontinuis de tute supre g\u0302is la unua. Oni ja devis iom bremsi c\u0302e la turnig\u0302o."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Ni haltis en la granda kuirejo. En la lumo de la kandelo panjo tiretis c\u0302eneton kaj la gaslampo startis. Ni subite trovig\u0302is en plena lumo. Liven estis metata en sian lulilon kaj panjo komencis siajn taskojn. Unue necesis ekbruligi la hejtilon por boligi akvon por la kafo, c\u0302ar tio dau\u0306ris plej longe. Intertempe ni estis helpataj c\u0302e la vestado. Unue la longa dormorobo estis tirata de super nia kapo kaj rapide anstatau\u0306igata per flanela subc\u0302emizo. Panjo ordonis \u201cBrakojn supren\u201d kaj per ektiro pasigis g\u0302in preter mian dikan kapon, kie g\u0302i tre premis. Dum vintro nin vestis flanela subc\u0302emizo kaj super g\u0302i memtrikotita brustovesto. Fermi la butonojn estis fus\u0302laboro; poste prembutonoj multe faciligis la aferon. Kalsonojn ni tiam ankorau\u0306 ne konis, sed ja varman trikotitan pantalonon kun ronda elastaj\u0302o, plejofte sen krurumoj kaj sen fendo. Kaze de urg\u0302a neceso, eblis rapide malsuprenigi g\u0302in."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Niajn s\u0302trumpojn ni mem surmetis, foje kun misturnita kalkanumo, sidante sur la seg\u0302o antau\u0306 la hejtilo, kvankam tiu ankorau\u0306 ne elradiis varmon, sed c\u0302ar tiu seg\u0302o ankorau\u0306 staris tie de la antau\u0306a vespero. Nun alvenis la tempo por nin lavi en la lavejo. Kiam ni ankorau\u0306 estis tre junaj, panjo aldonis iom da varma akvo en la pelveton da malvarma akvo el la pumpilo. Ankau\u0306 niaj oreletoj estis purigataj; per kroc\u0302etilo envolvita per mantuko c\u0302iuj malpuraj\u0302oj estis eligataj. Kaj ankau\u0306 la regiono malantau\u0306 la oreloj ricevis atenton."}, {"text_idx": "#000050", "text": "La tiama dentopurigo estis tute alia ol la nuna. C\u0302io estis farata per la sama mantuko. Oni devis iom froti la malsekan angulon sur pecon da blanka kreto kaj per g\u0302i froti la dentojn, g\u0302is aperis inter la lipoj iom da s\u0302au\u0306mo, kiun oni elkrac\u0302is. Tralavo per iom da akvo forigis la malagrablan guston. Panjo kaj pac\u0302jo po havis supre, sur sia lavotablo, en pelveto, veran dentobroson. Tubo da dentopasto kus\u0302is sur la marmora tableto apud renversita glaso. Mi ne scias, c\u0302u ili uzis g\u0302in."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Vestitaj ni iris al la fotelo en la malgranda kuirejo. Intertempe la kaldrono jam eksiblis kaj la muelaj\u0302o unuafoje estis supervers\u0302ata. Panjo jam estis preparinta buterpanojn kaj metinta ilin en la pladon."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Tiam pac\u0302jo aperis tutvestita. Ankau\u0306 li devis iri lernejen, en Karmelejon, por instrui pri desegnado. Ni kune mang\u0302is c\u0302e la tablo en la malgranda kuirejo."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Matene la apetito ne estis tre granda. La buterpanoj, tra kies truetoj aperis la j\u0302eleo, estis mang\u0302ataj kaj helpataj malsupren per la necesaj glutoj da kafo. Per malseka lavilo la bus\u0302oj kaj gluecaj manoj estis frotpurigataj."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Ankau\u0306 en la malgranda kuirejo unue la Lovena hejtilo estis ekbruligata. Post kelkaj jaroj anstatau\u0306is g\u0302in \u201ckontinua\u201d hejtilo. Unue tiu el la supra mang\u0302oc\u0302ambro estis tie instalata, sed post \u201ckomerca foiro\u201d, kiun pac\u0302jo c\u0302iujare vizitis, \u201cHarpagono\u201d estis instalata. Fakte tiu estis ideala hejtilo kun sistemo, kiu havigis kiel eble plej multan varmon el la karbo. G\u0302i uzis malgrandkalibran (5-10 mm) antraciton, kiu tiutempe ankorau\u0306 estis tre malmultekosta. Per relative malgranda ujo kun 7 kg da g\u0302i la tuta malsupra etag\u0302o estis varmigata dum tuta tago."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Kaj de tiam la kuireja hejtilo estis c\u0302iam malpli ofte uzata."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Varme vestitaj en surtuto ni iris eksteren. Pac\u0302jo veturigis nin per sia motorciklo al la infanlernejo en Huneghem. Antau\u0306tagmeze, dum la edzo kaj infanoj estis en siaj lernejoj, la bebo estis prizorgata. En pelveto sur tableto antau\u0306 la nun plenvarmiganta hejtilo, li estis lavata. Poste li povis plu dormi au\u0306 ludi en sia rampejo. Regis kvieto dum kelka tempo."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Kiam ekestis silento en la rampejo, estis pro la ekdormo de la etulo. Panjo tuj profitis pro la okazo por arang\u0302i la litojn, malfermi la s\u0302utrojn kaj fenestrojn por aerumi, skui la kapkusenojn, arang\u0302i la littukojn kaj kovri ilin per superkovrilo. Komence estis nur unu lito, aldonig\u0302is kvar pliaj."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Kiam ies kraneto estis likinta en la lito, la drapoj estis sternataj sur seg\u0302on antau\u0306 la fenestro por sekig\u0302i. Ne en la fenestrotruo, c\u0302ar tie ili estus videblaj de el la urbo. La koncerna lito devis resti malfermita por sekigi ankau\u0306 la kau\u0306c\u0302ukan folion. Somere tio ne gravis, c\u0302ar tiam estis kotonaj blankaj drapoj sen nenecesaj fantaziaj\u0302oj. Sed vintre la littukoj estis el flanelo, kaj sekigi tiujn estis ne tiel facile. Tial ili kelkfoje estis tuj metataj en la lavotaj\u0302aro. Se la lanaj litkovriloj ne estis tro malsekaj, estis ne dramece. Vespere la kulpulo devis respekti sentrinkan dieton. Preskau\u0306 c\u0302iam temis pri la samaj uletoj. Iu el ili ec\u0302 regulis la vekhorlog\u0302on por eviti akcidenton."}, {"text_idx": "#000059", "text": "La lavakvo de pac\u0302jo estis vers\u0302ata en la noktovazon kaj kunprenata malsupren."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Kaj la etulo... trankvile plu dormis."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Marta, la laktistino, kiu c\u0302iutage alportis lakton al ni, alvenis c\u0302irkau\u0306 la dekunua. S\u0302i sciigis sian alvenon per frapeto sur la malantau\u0306a pordo kaj eniris kun siaj laktokruc\u0302oj portataj de s\u0302i per jugo."}, {"text_idx": "#000062", "text": "De tiu momento neniu el ni ankorau\u0306 devis diri ion. Avantag\u0302o por ni estis, ke s\u0302i pasis c\u0302e niaj onklinoj kaj funkciis kiel mesag\u0302istino, s\u0302i interligis nin. Kvankam ni havis s\u0302afinojn, kiuj liveris lakton al ni, ni c\u0302iutage bezonis almenau\u0306 unu plian litron da bovina lakto por la etuloj (la s\u0302afina lakto estis tro grasa). C\u0302iutage, ec\u0302 dimanc\u0302e, s\u0302i fidinde aperis tie. S\u0302i log\u0302is trans Oudenberg, iom pli malproksime ol la onklinoj. Kun sia patro, Lonko, s\u0302i malsupren kondukis sian azenan c\u0302areton lau\u0306 la kruta Malnova S\u0302oseo kaj havis fiksan haltejon supre de Fortikeja Placo. Tie la azeneto restis sola por ripozi post la malfacila veturo malsupren. La c\u0302areto havis lignajn radojn kun feraj radringoj kaj fortikaj bremsblokoj, kiuj estis tiel forte alpremataj, ke la radoj povis apenau\u0306 turnig\u0302i. Lonko mars\u0302is apud g\u0302i kaj tenis en la mano barblokon por haltigi la c\u0302aron, se necesus."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Lonko tiam mars\u0302is lau\u0306 Fortikaj\u0302a kaj Granda Placoj kaj la ceteraj stratoj de la urbo kun du laktokruc\u0302oj je jugo kaj duonlitra stanita mezurilo je c\u0302eneto."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Intertempe Marta pas\u0302is lau\u0306 la aliaj stratoj. Post vizito al ni restis nur la pli alte situanta kafejo Paradizo, kie finig\u0302is s\u0302ia c\u0302iutaga tasko."}, {"text_idx": "#000065", "text": "C\u0302irkau\u0306 la dekunua horo kaj duono la anseroj lau\u0306te alarmis. Pi, nia viransero, avertis nin per fortaj flugilsvingoj, ke iu estas venonta. Trino, la anserino, s\u0302ancelig\u0302is post g\u0302i."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Estis Reneo, la pos\u0302tisto. Li pus\u0302is sian pezan biciklon supren lau\u0306 la mallarg\u0302a kruta vojeto de la enirejo c\u0302e Farmista strato al nia domo. Li malfermis la feran kradon c\u0302e la legomg\u0302ardeno kaj malantau\u0306 sia biciklo sekure s\u0302irmita kontrau\u0306 la atakoj de Pi, li sukcesis atingi la alian kradon kaj finfine enveni. Li metis sian biciklon kontrau\u0306 la vitrodoma pordo, c\u0302iutage lau\u0306 la sama scenaro, ankau\u0306 dimanc\u0302e, sed tiam nur por alporti la gazeton."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Unue li j\u0302etetis sian kepion sur la tablon kaj demetis sian pezan ledan tornistron apud g\u0302in. Tiam li prenis la j\u0302urnalon el unu fako kaj serc\u0302is leterojn el la alia. Fine kun profunda g\u0302emo li eksidis. Lia rug\u0302a naztuko supozeble apartenis al la uniformo. C\u0302iufoje kiam li vis\u0302is per g\u0302i la s\u0302vitaj\u0302on de sia rug\u0302ig\u0302inta frunto, li diris: \u201cEstas ja bela log\u0302ado c\u0302i tie, sed!...\u201d kaj c\u0302iam denove li plendis pri \u201ctiu laciga krutaj\u0302o\u201d, kiun li devis supreniri. Restis nur kelkaj domoj antau\u0306 la fino de lia tasko. Granda taso da bona varma kafo kun peceto da sukero, kiun li unue metis en la kafon kaj tuj elsuc\u0302is, vere g\u0302uigis lin. Intertempe li komentariis la novaj\u0302ojn, kiujn li estis au\u0306dinta en la urbo, au\u0306 lau\u0306dis la belajn fruktojn, kiujn li rikoltis, au\u0306 siajn dikajn terpomojn au\u0306 siajn sanajn kuniklojn."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Komence de la monatoj dum kelkaj tagoj lia horaro estis malsama. La kau\u0306zo de tio estis la pagado de la pensioj. Tiam li ne deziris kafon kaj petis \u201cion pli malgrandan\u201d. Panjo komprenis lian aludon kaj elvers\u0302is glaseton da brando. Tion li tre s\u0302atis, sed neniam parolis ebriete."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Post ripozeto li tiam eliris tra la kradopordo c\u0302e Oudenbergstrato por servi siajn lastajn klientojn kaj ekde tiam la vojo kondukis lin malsupren al Staciplaco, apud la fervoja stacidomo, kie tiam trovig\u0302is la pos\u0302toficejo."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Kelkfoje vizitis nin alia pos\u0302toficisto, la telegramliveristo. Kutime estis juna ulo, dudekkelkjara, en komika uniformo, kiu bicikle hejmen liveris la telegramojn. Sur lia ventro li portis specon de monsako kun kupra fermilo. Li ne konis la pli mallongan vojon kaj tial c\u0302iam venis antau\u0306e c\u0302e la strato. Li sonorigis kaj \u2013 ankorau\u0306 senspira pro la grimpado kaj kun sia biciklo c\u0302emane \u2013 liveris la dokumenton kontrau\u0306 subskribo kaj tuj malaperis malsupren."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Pri la mang\u0302o oni jam pensis la antau\u0306an tagon. La legomoj estis rikoltataj el la g\u0302ardeno kaj pretpurigataj sur la vazarlavada tablo."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Jam de la frua antau\u0306tagmezo la supo bruetis sur la kuireja hejtilo kaj plenigis la grandan kuirejon per sia alloga aromo. Tiam la molkuiritaj legomoj estis pasigitaj per kulerego tra la mane turnata muelkribrilo. La etuloj, s\u0302irmataj de salivtuko, mang\u0302is sian buterpaneton kun iom da supo por altkutimig\u0302i al la c\u0302iutagaj mang\u0302aj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Pac\u0302jo \u2013 poste la granduloj \u2013 devis kunporti viandon de c\u0302e Mil, la viandisto. La rug\u0302an viandon Mil prenis el la glacis\u0302ranko malantau\u0306 la butiko. Kun impona tranc\u0302ilo, kiu bezonis oftan reakrigon, li detranc\u0302is tranc\u0302aj\u0302on post tranc\u0302aj\u0302o. Por porkaj\u0302o li kelkfoje dekroc\u0302is sian hakilon. Unu hakego devis sufic\u0302i, c\u0302ar per pliaj hakoj ekestus risko fari splitaj\u0302ojn, kiuj estigus dang\u0302eron misgluti. Kelkfoje segilo estis bezonata por disdividi la viandon. Kiam temis pri kolbasoj, lia edzino Lena faris tion. S\u0302i prenis la hakotaj\u0302on el la glacis\u0302ranko, kiu estis fermita per granda kromiita fermilo. C\u0302iufoje, kiam g\u0302i malfermig\u0302is, blanka nubeto elvenis el g\u0302i."}, {"text_idx": "#000074", "text": "S\u0302i metis la hakitaj\u0302on en mas\u0302inon. Tiam s\u0302i devis rapide surmeti la intestojn sur tubon, c\u0302ar la viando jam ekvenis el g\u0302i. Aperis metroj kaj metroj da kolbasoj, g\u0302is ne plu estis viando. Per svingo s\u0302i volvis c\u0302ion c\u0302irkau\u0306 sia brako kaj pendigis la kolbasojn sur la hokojn malantau\u0306 la vitrino. Por nia mendo s\u0302i detranc\u0302is parton de la tuto kaj metis la kolbasojn sur blankan paperon. S\u0302i au\u0306 li svingis g\u0302in sur la pesilon, iom fus\u0302is per peziloj kaj faris la kalkulon sur la rando de la papero. La paketo estis falde fermata kaj kun suposto volvata en paperon, kiun oni detiris kaj des\u0302iris de rulego."}, {"text_idx": "#000075", "text": "Komence oni pesis per ordinara vekta pesilo kun c\u0302iuspecaj malgrandaj peziloj, sed poste venis granda blanka pesilo. Ne plu necesis apartaj peziloj kaj ec\u0302 ne plu necesis kalkuli, c\u0302ar eblis c\u0302ion legi sur montroplato. Notendis nur la rezulto."}, {"text_idx": "#000076", "text": "La liverado de hakitaj\u0302o ankau\u0306 apartenis al la taskaro de Lena, kiu tre lerte sukcesis detranc\u0302i g\u0302in gramprecize per sia ligna tranc\u0302ilo. Delikatan viandaj\u0302on ili ankau\u0306 vendis, sed la viandisto en strato Granda havis pli vastan elekteblon, tial oni ac\u0302etis g\u0302in tie."}, {"text_idx": "#000077", "text": "Kiam Mil priservis nin, ni ricevis iom da hakitaj\u0302o, sed kiam estis Lena, s\u0302i iris al la malantau\u0306a c\u0302ambro kaj reaperis kun frandaj\u0302o. Tion ni pli s\u0302atis. S\u0302i enmanigis g\u0302in tiel, ke neniu vidis (sed tion s\u0302i same faris kun c\u0302iuj infanoj, konfidence, c\u0302u ne?)."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Kiam estis buletoj sur la menuo, la hakitaj\u0302o estis kunportita jam je la antau\u0306a tago. G\u0302i estis bone miksata kun ovaj\u0302o kaj erigita pano kaj rulata en buletojn. Je la tau\u0306ga momento en granda pato etis fandata iom da butero kaj en tiu la buletoj estis vicigataj kaj fritataj, por ke la knabaro baldau\u0306 povu mang\u0302i sen atendo. Panjo praktike neniam uzis sebon, c\u0302ar pluraj stomaketoj ne toleris g\u0302in."}, {"text_idx": "#000079", "text": "C\u0302e viandistoj jam delonge ekzistis glacis\u0302rankoj. Estis tre bone izolitaj spacoj kun bazo 2m x 2m. Ene c\u0302e la flankoj kaj supro estis specialaj lokoj por enmeti la glaciblokojn. La grandaj blokoj (20 x 20 cm, 1 m longaj) estis c\u0302iutage alveturataj el la glacifabriko de Strombeek per specialaj c\u0302aroj tirataj de c\u0302evaloj. Ili liveris glacion al viandistoj kaj kafejoj."}, {"text_idx": "#000080", "text": "Bona regulo estis: malfermi la pordon lau\u0306eble malplej longe."}, {"text_idx": "#000081", "text": "Antau\u0306e oni konservis la glacion en glacikeloj. En la abateja parko en Geraardsbergen ankorau\u0306 ekzistas tia. La glacio estis staplita dumvintre kaj bone enfermita por la somero."}, {"text_idx": "#000082", "text": "Povis okazi, ke panjo ankau\u0306 kundonis mendon kunportendan de c\u0302e Elodie, kiu ekspluatis butiketon, kie oni povis ac\u0302eti c\u0302iajn aj\u0302ojn. Kiam oni malfermis la pordon, oni trovig\u0302is inter du longaj vendotabloj. Nur la dekstra tau\u0306gis por ni. La alia estis por virinoj: tie temis pri korsetoj kaj c\u0302emizoj, ec\u0302 hernizonoj."}, {"text_idx": "#000084", "text": "Ni pli s\u0302atis la dekstran flankon, kie la muro estis kovrita de kestetoj kun kupraj preniloj en granda bretaro. Iuj havis vitran vandon, malantau\u0306 kiu oni vidis rizon, tapiokon, semolon kaj avengrion. Sur papereto estis indikita la prezo. En la elmontrejo, kiun oni tre bone vidis de la vendotabo, videblis la plej bongustaj frandaj\u0302oj. Nigraj elastaj\u0302oj kaj \u201cmaljunulina karno\u201d kaj kolorbuloj kaj eu\u0306kaliptaj\u0302oj kaj mentobuloj kaj babilbuloj kaj rug\u0302aj dolc\u0302aj\u0302oj kun blanka strio kaj \u201csurbastoneta fekaj\u0302o\u201d kaj c\u0302iaj karamelbombonoj ... estis vera revo kaj ni enviis s\u0302ian filon, kiu rajtis movig\u0302i inter c\u0302i c\u0302io."}, {"text_idx": "#000085", "text": "En vitra s\u0302ranko c\u0302e la ekstremaj\u0302o de la vendotablo estis kuketoj, kazetortoj [regiona specialaj\u0302o de Geraardsbergen, \u201cmattentaarten\u201c], frang\u0302ipanoj, buterkuketoj en vitra vazo kaj s\u0302au\u0306mkuketoj sur pleteto. Sur la supra vitroplato trovig\u0302is tri specoj de fromag\u0302o, sed ni c\u0302iam petis holandan fromag\u0302on de Gouda, kiun ni mem plej multe s\u0302atis. Kiam ni devis kunporti spickukon, Elodie malfermis la kelan pordon kaj prenis duonmetron longan blokon ja dekkvin centimetrojn dikan. Onidire tiu estis la plej bona el la tuta urbo. S\u0302i detranc\u0302is de g\u0302i iom dikajn tranc\u0302aj\u0302ojn, c\u0302ar alie ili disfalus, s\u0302i diris. S\u0302i metis blankan paperpecon sur la latunan pesilteleron. Sur la alian pesilteleron s\u0302i metis la pezilojn. Nun s\u0302i metis tranc\u0302aj\u0302on post tranc\u0302aj\u0302o g\u0302is kiam la vekto baskulis kaj tiam s\u0302i miene demandis \u201cc\u0302u bone?\u201d. La pagendan sumon s\u0302i skribis sur la paperon kaj metis la paketon apud la pesilon. Kiam la familio plivastig\u0302is, oni ac\u0302etis grandan blokon entutan, c\u0302ar ni kapablis mem tranc\u0302i g\u0302in pli bone kaj pli maldike."}, {"text_idx": "#000086", "text": "La fromag\u0302on s\u0302i tranc\u0302is per alia tranc\u0302ilo, sur kiu papero estis faldita por eviti algluig\u0302on. Ankau\u0306 tiun s\u0302i tranc\u0302is dike."}, {"text_idx": "#000087", "text": "La rizon por nia rizokac\u0302o s\u0302i c\u0302erpis el la c\u0302emura kesteto. Estis nur unu speco, sed g\u0302i estis bona. Per metala s\u0302ovelileto s\u0302i plenigis papersaketon, metis g\u0302in sur la pesilon kaj malrapide aldonis rizon, g\u0302is la vekto baskulis. La pagenda sumo estis zorge notata sur la sakrandon."}, {"text_idx": "#000088", "text": "Vermic\u0302elojn s\u0302i prenis pofaske kaj metis sur la pesilon. Se oni bezonis pli da ili, s\u0302i simple aldonis plian faskon, c\u0302ar s\u0302i mals\u0302atis rompi tiun varon. (Vermic\u0302eloj tiutempe ankorau\u0306 ne vendatis kiel rektaj vergetoj, sed makaronioj jes)"}, {"text_idx": "#000089", "text": "Kiam panjo mem iris butikumi kaj c\u0302eestis infanoj, tiuj post la finpago ricevis kolorbulon au\u0306 karamelbombonon."}, {"text_idx": "#000090", "text": "La du fratinoj de nia patrina avino restintis needzig\u0302intaj. Ili kune plu ekspluatis la kafejon de siaj gepatroj. G\u0302i trovig\u0302is c\u0302e la krucig\u0302o de Longa s\u0302oseo kaj Malnova s\u0302oseo. La nomo \u201cPlantistejo\u201d indikas, ke iam antau\u0306e log\u0302is tie g\u0302ardenisto. La arang\u0302o de la g\u0302ardeno konfirmis tion."}, {"text_idx": "#000091", "text": "Malantau\u0306 la granda legomg\u0302ardeno ankau\u0306 plena je c\u0302iaspecaj ornamaj plantoj estis granda herbejo kun multaj fruktarboj. Sed, c\u0302ar tiuj ne estis fakule pritonditaj kaj bontenitaj, ili produktis nur malmulte. La tuto estis c\u0302irkau\u0306ita de dorna krataga heg\u0302o, kiu estis c\u0302iujare tondata de Filemono, la servanto, kiu venis fari la pezan laboron. Sed pro la ag\u0302o jen kaj jen estis truoj en la heg\u0302o, kaj tiujn oni devis fermi per pecoj da krado, por ke la s\u0302afoj ne eskapu."}, {"text_idx": "#000092", "text": "Mi c\u0302iam konis grandan nigran hundon tie, sed c\u0302iufoje, kiam ni alproksimig\u0302is, g\u0302i grau\u0306lis, kaj ni do evitis g\u0302in. Sed kiam foje okazis, ke ni havis kuketon, g\u0302i subite ja konis nin kaj venis almozpeti. G\u0302ia kutima loko estis sub la fenestro c\u0302e la vitrodomo, sur juta sako. Tuj apude estis la telereto de la katoj. C\u0302ar tiuj bone harmoniis kun la hundo, ili rajtis tie mang\u0302i kaj ili kelkfoje venis dormi sur la saman maton."}, {"text_idx": "#000093", "text": "Tri s\u0302afoj tenis la pas\u0302tejajn herbojn malaltaj."}, {"text_idx": "#000094", "text": "Kelkaj kokinoj kaj granda nigra virkoko havis sian c\u0302irkau\u0306baritan ejon malantau\u0306 la staloj."}, {"text_idx": "#000095", "text": "La kafejo mem estis klasikstila rilate la tiaman epokon. Ekstere, c\u0302e ambau\u0306 muroj, estis ringoj fiksitaj en la muro por povi alligi c\u0302evalojn au\u0306 bovojn. C\u0302e la flanko de Malnova s\u0302oseo estis ligna baskulponto por pesi bestojn. En la domo estis la cetero de la aparato kun granda fera lato kun ciferetoj, sur kiu oni povis glitigi latunajn pezilojn. C\u0302e la ekstremaj\u0302o estis mistera skatoleto, en kiu la kartonetoj estis presataj."}, {"text_idx": "#000096", "text": "Seso da tabletoj garnitaj per cindrujo kun alumetoj kaj po kvar seg\u0302oj estis ordigitaj sur la malhelblus\u0302tona planko. Alta vers\u0302otablo kun kromiita vers\u0302krano staris bele brilante antau\u0306 alta speguls\u0302ranko kun bierglasoj. La s\u0302ranko havis torditajn kolonojn. En anguleto kus\u0302is ludkartaroj. Antau\u0306 la fenestro je la interna korto staris bilardo kovrita de granda verda drapo."}, {"text_idx": "#000097", "text": "Sub la vers\u0302tablo trovig\u0302is blankemajlita sitelo, en kiu la restaj\u0302etoj de la biero estis kolektataj, kiujn fine la s\u0302afoj trinkis. Antau\u0306 la vers\u0302tablo estis diss\u0302utata blanka sablo por la tabakmac\u0302antoj, por kiuj ankau\u0306 staris tie blua emajlita krac\u0302ujo plenigita per blanka sablo."}, {"text_idx": "#000098", "text": "Meze de la c\u0302ambro staris granda nigra hejtilo kun gisa karbujo."}, {"text_idx": "#000099", "text": "C\u0302iaj bieroj faritaj de la bierfarejo Concordia estis tie haveblaj. La vers\u0302krano liveris Bok-bieron lau\u0306 la tiutempa modo. Nur s\u0302prucakvo estis destinita al la virinoj."}, {"text_idx": "#000100", "text": "Kiam la \u201cgardistoj\u201d (doganistoj au\u0306 akcizistoj) bicikle revenante de sia turneo en Onkerzele"}, {"text_idx": "#000101", "text": "au\u0306 Moerbeke [Murbek] mallonge haltis c\u0302i tie \u2013 kutime c\u0302iam la samaj, ili tuj iris malantau\u0306en al la kuirejo, kie ili petis \u2013 kiam neniu c\u0302eestis \u2013 \u201cLinjo, donu ion de sub la s\u0302tuparo\u201d. Kaj onjo Linjo malfermis la pordon al la s\u0302tuparo kaj post iom da bruado s\u0302i revenis kun du glasetoj g\u0302isrande plenaj. Kiam ili kelkajn minutojn poste devis kontroli, ili trovis nenion. Cigareto el la kesteto sur la kudromas\u0302ino estis ekbruligata kaj baldau\u0306 agrabla parfumo de bluaj nubetoj trairis la kuirejon. Babilante ili plufumis en la kafejo."}, {"text_idx": "#000102", "text": "Kiam iu eniris la kafejon, unu el la onklinoj, kutime onjo Linjo iris lau\u0306 la malantau\u0306a pordo en la salonegon kaj tuj malantau\u0306 la vers\u0302tablon. Tradicie estis s\u0302i, kiu lavis la malplenajn glasojn. Estis c\u0302iam la samaj glasoj. Mi ne komprenas, ke ili ankorau\u0306 ne estis eluzitaj. La mendo estis lau\u0306te dirita, nur kutimuloj mendis per signo, kiu estis tuj komprenata. Plejofte temis pri Bok-eto."}, {"text_idx": "#000103", "text": "Sufic\u0302is ektiro je la brako de la vers\u0302ilo por fluigi la g\u0302ustan kvanton en la glason.Se temis pri nur kelkaj glasoj, s\u0302i portis ilin en la manoj, sed kiam estis pluraj, s\u0302i metis la s\u0302au\u0306mantajn glasojn sur pleton."}, {"text_idx": "#000104", "text": "Posttagmeze estis kelkaj klientoj, kiuj venis trinki sian c\u0302iutagan konsolaj\u0302on. De tempo al tempo estis cigarfabrikanto, kiu, revenante de sia rondiro, volis regali sin per glaseto. Cigaredoj tiutempe ankorau\u0306 ne estis tiel lau\u0306modaj. Onjo Zoe kelkfoje malkas\u0302e diris al ekfumanto de cigaredo, ke g\u0302i tre odorac\u0302as. Ili tamen plu venis, eble ili faris tion por inciti s\u0302in."}, {"text_idx": "#000105", "text": "La plej gajnigaj tagoj estis la lundoj. Tiam la plej oftaj klientoj estis kamparanoj venintaj al la bestofoiro, kiuj dum rehejmeniro venis mang\u0302i siajn buterpanojn c\u0302i tie. Kompreneble ili s\u0302atis sidi en loko, de kie ili povis vidi siajn bestojn, apud la baskulo, precize en la pasejo. Ili ne sciis, ke tie estis la observejo de onjo Zoe."}, {"text_idx": "#000106", "text": "Onjo Zoe estis iom severa, kaj, kiam iu faligis ion sur la plankon, s\u0302i devigis lin forpreni tion... dirante, ke s\u0302i ne estis ilia servistino por forigi ilian defalaj\u0302on, kaj s\u0302i rug\u0302ig\u0302inta pro c\u0302agreno malaperis en la kuirejon. Onjo Linjo devis denove glatigi la rilatojn."}, {"text_idx": "#000107", "text": "La bestoj, kiujn la kamparanoj estis ac\u0302etintaj, estis ligataj ekstere je ringo kaj devis tie atendi. Kelkfoje ili ricevis sitelon da akvo. Onjo Linjo sur siaj c\u0302iamaj lignos\u0302uoj c\u0302iam pas\u0302etadis. Kaj kiam okazis, ke la bestoj postlasis ion, tio estis s\u0302ovelata en malpuran sitelon, kiu estis tuj malplenigata en la sterkejo. Poste necesis kelkaj siteloj da pumpakvo, por ke c\u0302io denove aspektu deca. Por tiu laboro s\u0302i ja surmetis aliajn lignos\u0302uojn, kiuj c\u0302iam pretis apud la malantau\u0306a pordo."}, {"text_idx": "#000108", "text": "Tra granda duobla pordo oni eniris la \u201ckunvenejon\u201d. Tie la tuton regis granda diss\u0302ovebla elipsa tablo, c\u0302irkau\u0306ita unuflanke de seg\u0302o kun brakapogiloj kaj rug\u0302a kuseno kaj nombro da ordinaraj seg\u0302oj. Je la flanko staris plia aro. Nuksligna s\u0302ranko servis por enmeti dokumentojn kaj paperaj\u0302ojn. Je la muroj pendis la reglamentoj de diversaj societoj. Apud la kafejo estis vico da malgrandaj ludomoj kaj je la angulo trans la kafejo estis stalo kun mang\u0302ujoj kaj supre kelkaj dormoc\u0302ambretoj. Kiam la bestkomercistoj kaj bovistoj volis iri al la vendejo, ili alportis siajn bovojn au\u0306 aliajn bestojn tien por tranokti. En la fojnejo ja c\u0302iam estis iom da fojno kaj pajlo por la bestoj. Kaj akvo troveblis malantau\u0306e en puto."}, {"text_idx": "#000109", "text": "C\u0302iam ja troveblis kialo por irigi la infanojn al la onklinoj. En la periodo, kiam la pomoj maturis, ni ankorau\u0306 pli multe s\u0302atis iri tien."}, {"text_idx": "#000110", "text": "Malsuprenirinte la malantau\u0306an flankon de la monteto lau\u0306 la kapela vojeto, preterpasinte la krucon c\u0302e la angulo, ni unue rigardis super la heg\u0302o por vidi, c\u0302u ne estis movig\u0302o en la g\u0302ardeno. Tiam ni kurbig\u0302antaj kuris lau\u0306 la mallarg\u0302a vojeto c\u0302e la fino de ilia g\u0302ardeno al la fruktarbejo. Tie ni serc\u0302is en la heg\u0302o la unuan truon, kiu estis sufic\u0302e granda por trairi. Ni rapidis tra g\u0302i tuj al la bona pomarbo, forte skuis g\u0302in, kaj jen denove defalis kelkaj fres\u0302aj pomoj. La malfres\u0302aj estis plejofte jam morditaj de la s\u0302afoj. Rapide preni iun kaj ree malaperi tra la heg\u0302otruo estis la devizo. Ni frotbriligis la pomon per la maniko de nia brustovesto kaj ekmang\u0302is g\u0302in. Kompreneble ni zorge formang\u0302is nian pomon, antau\u0306 ol eniri c\u0302e la onklinoj. Ni rapidis al la kuirejo kaj eksidis sur segon apud la kudromas\u0302ino."}, {"text_idx": "#000111", "text": "Nia mesag\u0302o estis rapide dirita. Se g\u0302i trovig\u0302is sur papereto, g\u0302i estis tuj transdonita. Dum onjo Zoe jam per duona vorto estis sufic\u0302e kompreninta, onjo Linjo diris: \u201cC\u0302u vi ne deziras pomon?\u201d. \u201cNu, jes\u201d. S\u0302i iris antau\u0306 ni al la vitrodomo, kie sur tabakmatoj trovig\u0302is amaso da falintaj pomoj."}, {"text_idx": "#000112", "text": "Filemono devis forpreni ilin, por ke la s\u0302afoj ne mang\u0302u tro da ili. Tio povus okazigi diareon."}, {"text_idx": "#000113", "text": "Kiam la vinberoj maturig\u0302is, ni ne rajtis eniri la vitrodomon; la pordeto estis s\u0302losita, lau\u0306dire por eviti, ke ebriaj klientoj enirus."}, {"text_idx": "#000114", "text": "C\u0302e la foriro ni ricevis kukon kaj konsilon \u201cEstu singardaj!\u201d. Kaj ni forkuretis."}, {"text_idx": "#000115", "text": "C\u0302iujare je la fino de la ferioj, kiam la tagoj jam mallongig\u0302is, okazis la samo. Malantau\u0306 la bieno de Vulders (kafejo trans Longa s\u0302oseo) la onklinoj ankorau\u0306 posedis grandan kampon. C\u0302iujare terpomoj tie estis kultivataj por iliaj kaj niaj bezonoj."}, {"text_idx": "#000116", "text": "Je mardo, do ne je foira tago, ni c\u0302iuj devis helpi c\u0302e la rikoltado de la terpomoj. Filemono jam antau\u0306 horoj estis irinte tien kun la c\u0302arumo, sur kiu en blua mantuko kus\u0302is liaj buterpanoj kaj ceramika botelo. Jam antau\u0306 kelka tempo li estis foriginta la terpoman herbon. Kaj kiam ni alvenis, jam duo da vicoj estis elhakitaj per hojo. La plata c\u0302arumo jam staris preta kun kelkaj malplenaj jutaj sakoj."}, {"text_idx": "#000117", "text": "Ne necesis multe klarigi, c\u0302ar la dikaj tuberoj atendis nin. De tempo al tempo Filemono devis trinketi iom el sia kruc\u0302eto."}, {"text_idx": "#000118", "text": "La terpoma korbo estis metata ien en malplena loko inter la vicoj kaj ni ekkolektis la tuberojn. Ni ne rajtis j\u0302eti la terpomojn. En mallonga tempo la korbo plenig\u0302is. G\u0302i tiam estis singarde transvers\u0302ata en sakon. En unu sakon oni metis proksimume tri korbojn."}, {"text_idx": "#000119", "text": "Je la nau\u0306a horo Filemono haltis por mang\u0302i buterpanon. Por li estis dikegaj buterpanoj kun tranc\u0302o da bakita lardo. Per sia kurba tranc\u0302ilo li c\u0302iufoje detranc\u0302is pecon, kiun li formang\u0302is. En la alia mano li tenis sian tasegon da varma vaporanta kafo. Li trempis sian panpecon en la kafon kaj mordis g\u0302in."}, {"text_idx": "#000120", "text": "Li tiam iom mac\u0302etis kaj tralavis g\u0302in per gluto da kafo. Ni c\u0302iam miris pro tio, ke li sukcesis tramordi tiajn dikajn buterpanojn. Onjo prenis por ni el sia ovokorbo pakon en blanka papero. Sidante sur la timonoj de la c\u0302arumo ni malpakis g\u0302in."}, {"text_idx": "#000121", "text": "Felic\u0302e onjo estis preparinta por ni pli kutimajn tranc\u0302aj\u0302ojn. Ili estis jam tute pretaj, s\u0302miritaj per fandita grasaj\u0302o, lau\u0306 s\u0302i, oni devis fari tion okaze de la terpoma rikolto, c\u0302ar ankau\u0306 ili faris tion, kiam ili estis junaj. El la laktokruc\u0302o s\u0302i lau\u0306vice vers\u0302is c\u0302ies kafon en la ununuran tason. ["}, {"text_idx": "#000122", "text": "C\u0302iu trinkis kaj transdonis la tason, g\u0302is la kruc\u0302o malplenis."}, {"text_idx": "#000123", "text": "Lau\u0306vice la terpomoj estis hoje elterigataj kaj kolektataj. Dau\u0306ris eternon, lau\u0306 mia malsato. Estis preskau\u0306 tagmezo, kiam la lasta tubero de tiu speco estis ensakigita."}, {"text_idx": "#000124", "text": "La alia speco devis ankorau\u0306 atendi dum duo da semajnoj, c\u0302ar ilia herbo estis ankorau\u0306 tro verda. Tiam ni felic\u0302e denove estos en la lernejo. Nun la sakoj estis nodligataj kaj la c\u0302arumo estis s\u0302arg\u0302ata: du sakoj staris kaj la tria kus\u0302is sur ili kun sia supro preter la breto. La s\u0302nurego, kiu estis kunportita c\u0302irkau\u0306 la c\u0302arumo, estis malligata kaj duo da knaboj povis ektiri la c\u0302arumon tra la malfiksa sablo, dum Filemono volvis sian portilon c\u0302irkau\u0306 la prenilojn."}, {"text_idx": "#000125", "text": "Sur la mallarg\u0302a vojeto ili devis tiri malrapide, c\u0302ar la viro ne plu estis tiom maljuna. La rado postlasis profundan sulkon pro la peza s\u0302arg\u0302o. C\u0302e la deklivo al la strato la tirintoj devis c\u0302esi. Oni unue devis rigardi, c\u0302u ne alvenis veturilo. Se c\u0302io estis sekura, oni transiris la straton kaj oni tiris la c\u0302arumon g\u0302is la krucejo de la s\u0302oseoj kaj, se c\u0302io estis sekura, rapide transiris kaj iris rekten al la barilpordo apud la log\u0302ejo. Tiu jam estis malfermita kaj oni povis pluveturi tuj al la rulejo. Tomi, la hundo, estis malliberigita en la vitrodomo. Tiaj veturoj estis ripetataj kelkajn fojojn kaj poste la terpomoj estis singarde els\u0302utataj el la sakoj kaj dissternitaj sur la rulejon. Filemono povis g\u0302ui glaseton da brando. Ni ricevis kukon kun taseto da kafo kun multe da s\u0302afa lakto. Onjo Zoe jam estis preparinta la tagmang\u0302on kaj ni do povis tuj ekmang\u0302i. Post la supo estis \u2013 vi neniam sukcesus diveni \u2013 rug\u0302brasikaj\u0302o kun pecetoj da pomo kaj kolbasoj. Se estintus pli multe da g\u0302i, ni mang\u0302intus ankorau\u0306 pli da g\u0302i, c\u0302ar tiel bongustis."}, {"text_idx": "#000126", "text": "Kiam ni estis c\u0302e la onklinoj kaj onjo Linjo devis fari ac\u0302etojn au\u0306 komision, s\u0302i oftete kunprenis du au\u0306 tri el ni."}, {"text_idx": "#000127", "text": "S\u0302i ne kurag\u0302is lasi nin solaj kun sia pli juna fratino Zoe. Tiel okazis, ke s\u0302i devis iri al Murbek c\u0302e iu parenco. Jen ni survoje, kompreneble piede, c\u0302ar tiutempe ne ekzistis alia maniero. Tio estis dau\u0306ronta tutan posttagmezon. Lau\u0306longe de Longa s\u0302oseo, kiu pasis antau\u0306 ilia pordo, ni ekmars\u0302is. En unu el la unuaj domoj post trio da kilometroj en Murbek log\u0302is hufferisto C\u0302arlo. Tie c\u0302iam estis ripozejo por nia onjo. Tie ankau\u0306 estis kafejo. S\u0302i eniris por babili kun la estrino, dum ni rajtis scivole c\u0302irkau\u0306rigardi en la forg\u0302ejo. Tiun tagon ni s\u0302ajne havis bons\u0302ancon. Kamparano envenis kun sia c\u0302evalo, kiu urg\u0302e bezonis novajn hufferojn. Estis mildanima besto kaj g\u0302i estis kvazau\u0306 la trankvilo mem lau\u0306 la deklaro de la posedanto. G\u0302i estis kviete metata en la trabaron, kiu devis teni la beston dum la ferumado, kaj alligata al la traboj per ledaj rimenoj. C\u0302arlo iris kelkajn fojojn c\u0302irkau\u0306 g\u0302in kaj intertempe tiris la fajroblovilon. Tio igis helan flamon supren s\u0302pruci el la fajrujo. La malantau\u0306a piedo de la besto estis fiksata je trabo kaj la eluzita fero estu detirata per granda tenajlo, sed tio ne glate sukcesis. La besto stamfis, kaj lau\u0306 la aspekto de g\u0302ia vizag\u0302o g\u0302i suferis. G\u0302iaj nazotruoj strec\u0302malfermig\u0302is kaj estis s\u0302au\u0306mo sur g\u0302iaj lipoj. Kiam la forg\u0302isto ankorau\u0306foje forte tiris, la fero finfine malfiksig\u0302is. Li j\u0302etis g\u0302in sur la amason da rustaj\u0302oj antau\u0306 la forg\u0302ejo. Je la muro pendis aro da hufferoj. C\u0302arlo elektis lau\u0306mezuran feron, prove almetis g\u0302in sur la hufon kaj per longa nigra tenilo metis g\u0302in en la fajron. Ni ankau\u0306 rajtis foje tiri la fajroblovilon. Interesis nin rigardi, kiel li elprenis la feraj\u0302on el la fajro kaj metis g\u0302in sur la amboson. Lumaj fajreroj disflugis. Per martelo li frapis sur kelkajn lokojn de la fero kaj prove almetis g\u0302in sur la hufon de la besto. Blua nubo kaj terura odorac\u0302o de brulanta kornaj\u0302o elig\u0302is kaj malvidebligis c\u0302ion."}, {"text_idx": "#000128", "text": "La c\u0302evalo timige henis, per ektirego rompis la rimenon kaj frapis la timigitan forg\u0302iston per la liberigita malantau\u0306a piedo rekte sur ties brusto. Ni au\u0306dis ion kraki. Kiam la fumo ekmalaperis, ni vidis la forg\u0302iston kuntirite sidi kun sia kapo kontrau\u0306 la muro anheligante pro aermanko. La estrino vers\u0302ajne au\u0306dis ion kaj veninte rigardi tuj rapidis al sia kuirejo alarme vokante \u201cRapide, telefonu al doktoro\u201d. La plej proksima telefonaparato trovig\u0302is iom pli fore en la strato, kaj tie necesis kelkaj pliaj klarigoj, antau\u0306 ol oni fine povis atingi la kuraciston. Felic\u0302e doktoro Van der Schueren ankorau\u0306 laboris hejme. Li lasis siajn pacientojn tie, kie ili sidis, surmetis sian ledan jakon kaj rapidis per sia motorciklo lau\u0306 Longa s\u0302oseo al Murbek."}, {"text_idx": "#000129", "text": "La paroh\u0302estro, kiu log\u0302is nur kelkajn domojn de tie, rapide c\u0302eestis kaj rigardis tre zorge. Duo da viroj metis la malfelic\u0302ulon sur tablon en la kafejo."}, {"text_idx": "#000130", "text": "La arda fero felic\u0302e ne estis falinta sur lin. Tio estas c\u0302io, kion ni povis vidi. La c\u0302evalo, kiu pro la tumulto estis tre nervozig\u0302inta, estis karesata de sia mastro, g\u0302is g\u0302i iom trankvilig\u0302is. Tiam li malligis g\u0302in kaj kun larmoj en la okuloj kun g\u0302i reiris hejmen murmurante, ke g\u0302i estas tiel sag\u0302a besto, kial io tia devis okazi precize al li. La c\u0302evalo neniam plu havis feron sur siaj hufoj."}, {"text_idx": "#000132", "text": "C\u0302arlo dum ankorau\u0306 tri tagoj anhelis pro spirmanko kaj tiam mortis. De tiam mi ektimas c\u0302iujn c\u0302evalojn, ec\u0302 se temas pri bonanimuloj."}, {"text_idx": "#000133", "text": "Kiam novnaskito ne ricevis sufic\u0302e da patrina lakto, oni iom rapide s\u0302ang\u0302is al bovina lakto, dum la unuaj semajnoj maldensigita per mineralakvo de Vichy [vis\u0302i\u2019] kaj boligita. Tio postulis iom gravan adaptig\u0302on de la bebo. Multe pli tau\u0306ga por la infano estis vera patrina lakto de nutristino. Tio okazis por nia tiutempe plej juna Arturc\u0302jo. C\u0302iutage tra c\u0302ia vetero oni irserc\u0302is la veran patrinan lakton c\u0302e nutristino. En litrobotelo kun s\u0302rau\u0306bos\u0302topilo s\u0302i estis kolektinta sian valorplenan tromulton. S\u0302i kontentis pro la helpo, kiun s\u0302i povis liveri kaj prave fieris pri sia agado. Komence estis granda kvanto, sed post kelkaj semajnoj tiu malpliig\u0302is. Post kunveno de la du patrinoj tio finig\u0302is. De tiam la infano povis s\u0302ang\u0302i al la kutima lakto, kaj jam povis ekdigesti ion alian."}, {"text_idx": "#000134", "text": "Panjo vere malg\u0302ojis pri tio kaj ec\u0302 hontis, sed necesis. Patrino Lo, kiel ni nomis s\u0302in, log\u0302is en s\u0302oseo Malgranda kaj havis infanon proksimume samag\u0302an."}, {"text_idx": "#000135", "text": "S\u0302i havis mamegojn, per kiu s\u0302i nutris sian etulon, sed ankorau\u0306 havis tro da lakto. Tiel la du virinoj reciproke kompletig\u0302is. Kaj c\u0302iam, kiam Patrino Lo poste venis c\u0302e nin, oni reparolis pri la tiama tempo. S\u0302ia knabo estis maldikuleto, kiam li ekmilitservis. Li estis la ununura, kiu ne plendis pri la mang\u0302aj\u0302o en la armeo. Kiel knabo li soldatig\u0302is kaj ekssoldatig\u0302is kiel viro. Multe poste li pereis en karbominejo."}, {"text_idx": "#000136", "text": "La puriga tago fakte jam komencig\u0302is vendrede post la tagmang\u0302o. Tiam la dormoc\u0302ambroj estis purigataj per seka plankovis\u0302tuko sur broso. La vaksita planko estis briligata, la litoj enordigataj kaj kelkfoje la fenestroj estis lavataj. Sed tio estis dang\u0302era afero pro la alto de la fenestroj, tial pac\u0302jo devis helpi per ligna s\u0302tupareto."}, {"text_idx": "#000137", "text": "La s\u0302tuparo en la koridoro estis kovrita de mars\u0302tapis\u0302o, kiun oni mane traktis per broso, c\u0302ar g\u0302i ne estis tiel malpura, sed la lano devis esti senigata de piedspuroj. La etag\u0302a koridoro estis frotetita per la enkau\u0306stika broso. La s\u0302tuparo malsupren estis el farbita ligno kaj estis traktata per duone malseka plankovis\u0302tuko."}, {"text_idx": "#000138", "text": "La fenestroj estis traktataj almenau\u0306 post c\u0302iuj kvar semajnoj per spongo kaj s\u0302amo, ec\u0302 se preskau\u0306 certis, ke tuj post la s\u0302amado ekpluvos kun sufic\u0302e da vento por pripluvigi la fenestrojn. Sed ili estis traktitaj, kaj tio devis sufic\u0302i."}]