[{"text_idx": "#000001", "text": "Besto kiu eltenas kosman vakuon"}, {"text_idx": "#000002", "text": "C\u0302iam denove sciencistoj surprizig\u0302as de la ekstremaj kondic\u0302oj en kiuj ili trovas vivaj\u0302ojn. Aroj da organismoj estis trovataj en toksaj h\u0302emiaj\u0302oj, preskau\u0306 bolanta akvo au\u0306 en la plej sekaj lokoj surtere. Tiaj organismoj ne povas esti tro kompleksaj. En homoj ekzemple, c\u0302iuj partoj tiom harmonie kunlaboras, ke la tuta korpo povas morti se nur unu parto misfunkcias. \u201cEkstremofiloj\u201d, la unuc\u0302elaj organismoj kiuj s\u0302atas tiajn mediojn, do estas pli simplaj kaj estas adaptitaj por uzi la kondic\u0302ojn al sia avantag\u0302o. Tio ne signifas ke ili pli bonas je travivi ol kutimaj organismoj tamen. Ekstremofilaj organismoj kutime tiom alkutimig\u0302is al sia propra medio, ke ili ne plu kapablus travivi en pli kutimaj kondic\u0302oj. Tardigradoj, au\u0306 ursbestetoj, estas tute malsamaj. C\u0302i tiuj bestoj sukcesas travivi sub la plej diversaj cirkonstancoj. Tio ne igas ilin ekstremofiloj, c\u0302ar ili ne uzas la ekstremajn kondic\u0302ojn al sia avantag\u0302o. Anstatau\u0306e, ili estas tre adaptemaj kaj vers\u0302ajne estas la malplej facile mortigeblaj bestoj surtere."}, {"text_idx": "#000003", "text": "^ Kvankam g\u0302i estas tre malgranda, c\u0302i tiu plenkreska tardigrado ja havas klare kvalitojn de besto."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Tardigradoj estas sufic\u0302e etaj bestoj. Nur la plej grandaj ekzempleroj atingas 1mm, dum la plej etaj ec\u0302 ne atingas dekonon de tio. Ili fakte ne kreskas sammaniere kiel aliaj bestoj. Kiam ili eliras el la ovo, ili jam havas same multajn c\u0302elojn kiel plenkreskulo. Post tio, la kvanto de la c\u0302eloj ne pligrandig\u0302as, sed la grandeco de c\u0302iu individua c\u0302elo kreskas."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Malgrau\u0306 tio ke ili ne tiom grandas, tardigradoj havas multajn distingeblajn korpopartojn. La korpo havas kvin segmentojn, el kiuj kvar havas po du piedojn. Ili havas bus\u0302on kaj nutrokanalon, okulojn kaj cerbon. Pro tio ke ili estas tiom malgrandaj tamen, ili ne bezonas pulmojn au\u0306 brankojn. Anstatau\u0306e, oksigeno el la medio estas rekte absorbata de la c\u0302eloj."}, {"text_idx": "#000006", "text": "^ Jen kiel tardigrado aspektas de ene"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Kiel grupo, tardigradoj vers\u0302ajne estas proksimaj al artropodoj (insektoj, araneoj ktp.), sed tio estas diskutebla. La DNA de tardigradoj estis pristudita plurajn fojojn kaj unu el la plej surprizigaj konkludoj estis ke pli ol 17% el la genoj venis de aliaj specioj. Kiam vivantaj organismoj inters\u0302ang\u0302as genetikan materialon sen reprodukti sin, tio nomig\u0302as horizontala gentransdono. Tiu procezo estas tre ofta por unuc\u0302elaj organismoj. G\u0302i estas la c\u0302efa meh\u0302anismo, kiun bakterioj uzas por rezisti kontrau\u0306 antibiotiko. Pli grandaj organismoj kutime bone protektas sian DNA, do preskau\u0306 neniam pli ol 1% venas de horizontala gentransdono. Unu klarigo por tio ke tardigradoj ja havas tiom da bakteria kaj funga DNA estas ke ili bone kapablas ripari DNA post sekig\u0302o. En tiu situacio ekstera DNA povus pli facile esti enmetata en la h\u0302romosomoj de la bestoj."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Ripari DNA estas nur unu el la manieroj per kiuj tardigradoj protektas sin. Kiam oni sekigas ilian medion, la piedetoj malaperas kaj ili ig\u0302as etaj sekaj pilkoj. Tardigradoj povas travivi nekredeble longe en tiu c\u0302i situacio. Ec\u0302 post dek jaroj oni povas doni iomete da akvo al ili kaj vidi kiel ili ene de horo agas kvazau\u0306 nenio okazis kaj dau\u0306rigas la vivon. Antau\u0306e oni pensis ke tiu talento estis ebla pro la sukero trehalozo, kiu estas uzata de aliaj organismoj por fronti kontrau\u0306 sekaj kaj frostaj medioj. Ekzemplo de tio estas diversaj plantoj el la grupo selaginella, kiuj povas malkreski g\u0302is etaj brunaj buloj kaj post longa tempo ig\u0302i verdaj denove kaj dau\u0306re kreski. Kiam oni serc\u0302is la sukeron en pluraj specioj de tardigradoj tamen, oni trovis neniun spuron. Devis esti metodo do, kiun oni ankorau\u0306 ne komprenis. Solvon oni trovis kiam oni esploris kiuj genoj aktivig\u0302as kiam oni igas la bestojn pli kaj pli sekaj. Kiam ili eniris la \u201dsekan staton\u201d, geno aktivig\u0302as kun la instrukcioj por krei specifajn proteinojn (grandaj molekuloj kun tre specifaj taskoj), kiuj c\u0302irkau\u0306as gravajn biologiajn molekulojn. Tiel la molekuloj estas protektataj kaj ne disfalos pro la sekeco. Kiam la tardigrado denove malsekig\u0302as, la proteinoj solvig\u0302as kaj c\u0302io estas kiel antau\u0306e. Oni povis kontroli tiun klarigon per modifi la DNA de la tardigradoj. Kiam oni fortranc\u0302as la genon por tiuj proteinoj el la DNA, la tardigradoj eltenas sekecon multe malpli ol samspecianoj, dum fungoj kaj bakterioj al kiuj oni donis la genon fartis multe pli bone sub sekaj kondic\u0302oj. C\u0302i tio ne nur estas tre interesa, sed ankau\u0306 povus havi bonajn praktikajn aplikojn. Multaj medikamentoj kaj vakcinoj nur estas stabilaj en frostujo, kio igas disvastigi ilin malfacila (specife en malric\u0302aj landoj). C\u0302i tiuj proteinoj eble povus esti la bazo de teh\u0302niko por pli bone konservi tiujn medikamentojn."}, {"text_idx": "#000009", "text": "^ Tardigradoj povas travivi dum jaroj en \u201cmalseka stato\u201d."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Eksperimentoj pri sekeco ne estas la sola afero kiun la kompatindaj tardigradoj devas elteni. Oni eltrovis inter alie ke ili povas travivi ekstremajn temperaturojn impone longe. Temperaturon de 151\u00b0C, pli ol bolanta akvo do, ili travivas dum kelkaj minutoj, sed ili ec\u0302 pli bone eltenas froston. Temperaturon de -20\u00b0C ili eltenas dum 30 jaroj, -200\u00b0C dum kelkaj tagoj kaj ec\u0302 -272\u00b0C dum kelkaj minutoj. Tio estas tiom malvarma ke temperaturo de pli ol unu grado malpli fizike ne eblas! Oni eltrovis tion per meti la tardigradojn en likvan oksigenon, nitrogenon kaj ec\u0302 likvan heliumon. Pruvinte sian fortecon surtere, oni lanc\u0302is tardigradojn en la kosmon. Per la FOTON-M3-misio en 2007, ili estis metitaj en orbito c\u0302irkau\u0306 la Tero. Tie ili estis neprotektitaj dum dek tagoj en la vakuo de la kosmo, post kio ili reiris al la surfaco. Kiam esploristoj igis la tardigradojn malsekaj kaj rigardis ilin, ili konkludis ke la vakuo ne vere estis problemo al la bestoj. Kio ja mortigis grandan parton el ili estis kosma radiado. Ke kelkaj travivis tamen estis ege mirinda, c\u0302ar kosma radio povas multe damag\u0302i DNA."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Tardigradoj estas sendube inter la plej fortaj bestoj surtere, sed kial utilus elteni kondic\u0302ojn, kiuj ne ekzistas surtere? Tio estas malfacila demando, sed unu el la klarigoj komencig\u0302as en la maro. Tre primitivaj tardigradoj log\u0302as en akvo kaj ne eltenas ekstremajn kondic\u0302ojn. Tiuj, kiuj ekvivis sur seka tero devis adapti sin tamen, c\u0302ar la oceano estas multe pli stabila. Oceanoj ne havas drastajn temperaturs\u0302ang\u0302ig\u0302ojn kaj ili ne vaporig\u0302as en tago, sed surtere tio ja okazas. Por travivi en tiu nova medio, tardigradoj adaptis sin kaj komencis krei proteinojn kaj antioksidantojn por protekti sin. Ili ekuzis la sekan staton kaj komencis ripari la DNA. Tiel ili povis \u201ddormi\u201d g\u0302is la pluvo revenis. Ke tio helpas ilin travivi ekstremajn temperaturojn kaj radiadon estus nur kromefiko. Radiado ekzemple detruas DNA, sed tion ankau\u0306 sekeco faras kaj frosto kaj malseko ambau\u0306 kau\u0306zas mankon de likva akvo. Ili do frontas kontrau\u0306 malsamaj defioj per nur kelkaj strategioj. Tio s\u0302ang\u0302as la demandon tamen, c\u0302ar oni bezonus eltrovi kial aliaj bestoj estas tiom malfortaj kaj molaj. Plej vers\u0302ajne ili simple spertis malsamajn evoluajn premojn, au\u0306 trovis malsamajn strategiojn por batali kontrau\u0306 malsekeco. C\u0302iukaze, tardigradoj estas mirinda grupo de bestoj kaj restas sendube multege kion oni ankorau\u0306 povas lerni de iliaj strangaj kapabloj."}, {"text_idx": "#000013", "text": "2 pensoj pri \u201cBesto kiu eltenas kosman vakuon\u201d"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Dankon. Mi aldonis ligilon al via artikolo al \nTre bona artikolo, fakte mi lernis en la universitato ke kelkaj teorioj pri ekapero de vivo en nia planedo venis el aliaj planedoj/galaksio... interalie oni tion proponis pro tio ke tardigradoj sukcesas pluvivi en la kosmo. Ec\u0302 en la naturo oni trovas ilin en la ionosfero c\u0302ar dum evaporado ili iras tien kune kun la akvo kaj kapablas vivi tie dum jaroj. Sen dube tre rezistemaj estaj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Tre bona artikolo, fakte mi lernis en la universitato ke kelkaj teorioj pri ekapero de vivo en nia planedo venis el aliaj planedoj/galaksio... interalie oni tion proponis pro tio ke tardigradoj sukcesas pluvivi en la kosmo. Ec\u0302 en la naturo oni trovas ilin en la ionosfero c\u0302ar dum evaporado ili iras tien kune kun la akvo kaj kapablas vivi tie dum jaroj. Sen dube tre rezistemaj estaj\u0302oj."}]