[{"text_idx": "#000002", "text": "Julia Sigmond, rumania hungarino, pupteatristino, dum 60 jaroj korespondis kun dekoj\nda esperantistoj. Akumulig\u0302is abundego da leteroj. Kaj s\u0302i decidis kolekti leterarojn\nde kelkaj personoj, kiuj povas prezenti intereson ankau\u0306 al la vasta publiko. Do, s\u0302i\nelektis kvin personojn \u2013 iuj el ili (Ada Fighiera Sikorska, Tibor Sekelj) estas internacie tre vaste konataj\nkaj lasis grandan spuron en la historio de Esperanto, iuj estas pli konataj naciskale\n(Johannes Palu, Nikolao Danovskij, Stanis\u0142aw Janusiewicz), sed ankau\u0306 ilia rolo en\nla evoluo de niaj lingvo kaj movado estas senkonteste signifa. Kaj simple kiel homoj"}, {"text_idx": "#000003", "text": "La kolektoj de la leteroj estas plenaj: ili inkludas la tutajn leterarojn, kiujn ricevis\nde ili Julia Sigmond, c\u0302u tio estas grandaj au\u0306tobiografiaj skizoj, c\u0302u gratulkartoj.\nBedau\u0306rinde, sed neeviteble, la korespondadoj estas unuflankaj, kaj pri kelkaj aferoj,\nje kiuj la homoj respondas, ni povas nur konjekti. Sed ja kompreneble estas, ke en\nla epoko de manskribado de leteroj oni ne ofte kutimis lasi kopiojn de siaj propraj"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Kion donas al ni la legado de malnovaj leteroj? Unue, ni ekscias ion pri la elstaraj\nhomoj \u2013 pri iliaj vivcirkonstancoj, detaloj de biografioj, pensmanieroj ... Ec\u0302 tiam, kiam\nla informoj ne estas tute novaj (ekzemple, Ada Sikorska lasis libron de rememoroj,\nen kiuj s\u0302i rakontas multon el tio, kion s\u0302i rakontas al sia korespondamikino), ni vidas\nnovajn aspektojn de la faktoj, sentas aliajn, pli intimajn intonaciojn, kio donas\nspecialan guston al ilia percepto. Sed plejparte c\u0302io estas nova."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Due, ni travivas la vivepokojn, kiuj nun estas historiaj \u2013 kaj travivas ne per oficialaj raportoj en gazetaro, ne de la vidpunkto de j\u0302urnalistoj,\nsed per vortoj de simplaj homoj \u2013 ja en privata korespondado ec\u0302 famaj j\u0302urnalistoj kaj verkistoj kutimas esprimi sin\niom alimaniere ol en la tekstoj destinitaj por publikigo. Do principe temas pri tus\u0302ado\nde la viva historio \u2013 tia, kia g\u0302i perceptig\u0302is en c\u0302iu konkreta tempo. Antau\u0306 jardekoj homoj (c\u0302iu el ni!)\npensis iom alimaniere ol nuntempe, kaj la malnovaj leteroj permesas tion bonege eksenti."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Kaj nepre prenu la libron\nKvin geamikoj kaj legu g\u0302in \u2013 tio donos la realan eblon konatig\u0302i \u2013 vere, preskau\u0306 persone konatig\u0302i! \u2013 kun kelkaj elstaraj homoj, kaj senti, kial kaj kiel ili vivis kaj sukcesis tiom multe\nfari por nia lingvo kaj komunumo."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Hungarino naskig\u0302inta en Rumanio, Ju\u0301lia (Esperante: Julia) Sigmond lernis Esperanton en 1956, sed au\u0306dis pri g\u0302i de amiko de la familio je dudek jaroj pli frue. Al la lingvo s\u0302in logis s\u0302ia s\u0302atokupo \u2013 korespondado. Ne estas surprizo, ke ankau\u0306 la au\u0306torino de c\u0302i tiu recenzo-prezento havis la saman kau\u0306zon por veni al Esperanto-kurso student-ag\u0302e."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Responde al la anonco Julia ricevis 76 leterojn el 25 landoj! Kun kelkaj el ili s\u0302i korespondis dum jardekoj. \u201cMemore al ilia sincera amo kaj ververa amikeco\u201d Julia Sigmond pretigis libron kun leteroj adresitaj al s\u0302i de s\u0302iaj \u201ckvin treege bonaj korespondgeamikoj\u201d."}, {"text_idx": "#000013", "text": "La nuna epoko grave s\u0302ang\u0302is la interkomunikadon, paperaj leteroj ig\u0302as rara afero, ec\u0302 festajn gratulkartojn oni sendas retpos\u0302te, en sociaj retoj au\u0306 per mesag\u0302iloj. Nun Julia Sigmond, konforme al la epoko, sendas al siaj geamikoj rete \u201cmonatajn\u201d leterojn. Sed novaj kanaloj neniel s\u0302ang\u0302as la sincerecon de s\u0302iaj mesag\u0302oj."}, {"text_idx": "#000015", "text": "El la kvinopo, Ada Sikorska estis la unua kaj la plej longa korespondanto de Julia Sigmond, la unua publikigita enlibre letero estas de la 1a de novembro 1959 (Varsovio), la lasta de la 9a de decembro 1995 (Torino)."}, {"text_idx": "#000016", "text": "La estono Johannes Palu estis vaste konata en Sovetunio, c\u0302efe, kiel peranto de Esperanto-periodaj\u0302oj el Okcidenta Eu\u0306ropo (Esperanto-gazetoj el la socialisma landaro ekde mia esperantistig\u0302o estis aboneblaj per Sojuzpec\u0302atj), ankau\u0306 mi ofte rilatis kun li por arang\u0302i abonojn al Heroldo; por ac\u0302eti librojn por nia Kolektiva Esperanto-Biblioteko kaj por la Urala Libro-Servo, kiujn mi gvidis. Au\u0306toro de lernolibroj por lernejanoj en la estona lingvo, li atingis, ke Esperanto estis instruata fakultative en Estoniaj lernejoj. Estis konate, ke li suferis pro la sovetia reg\u0302imo kaj devis labori kiel simpla laboristo. Liaj leteroj al Julia montras lian inteligenton, komprenon pri la homa naturo, filozofian rilaton al la vivo."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Plu Ii diferencigas la abstraktan percepton de tempo dis de la praktika kaj substrekas, \u201cAda [Fighiera-Sikorska] pravas: por s\u0302i neniam sufic\u0302as la tempo. Kvankam la tempo c\u0302e s\u0302i, c\u0302e vi, c\u0302e mi havas la saman pas\u0302on, g\u0302i praktike estas tute diferenca: dependas de tio, per kio ni plenigas praktike pas\u0302ojn de l\u2019 Tempo...\u201d"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Efektive, en la leteroj de Ada Fighiera-Sikorska ni sentas, kiom strec\u0302a estas s\u0302ia vivritmo \u2013 vojag\u0302oj, kongresoj universalaj kaj naciaj, redaktado de Heroldo kaj abunda korespondado. Tamen s\u0302iaj leteroj al la amikino liveras faktojn kaj detalojn, kiuj mankas en s\u0302iaj g\u0302is nun konataj biografioj."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Kvankam mankas leteroj de Julia mem, sed tra korespondaj\u0302oj direktitaj al s\u0302i, liverig\u0302as s\u0302ia personeco. Tre s\u0302atata (foje mi supozas, ke ec\u0302 amata) de siaj korespondantoj, kara al ili, kiuj c\u0302agrenig\u0302as kiam longe ne venas s\u0302iaj leteroj. \u201cCetere, vi min jam tute forgesis... Estas tiel dolore perdi amikojn. Ili estas malmultaj kaj maloftaj...\u201d \u2013 plendas Nikolaj Danovskij, moskva redaktoro, kies leteroj estas tre personaj kaj atestas tragedion de lia familia vivo."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Esperanto c\u0302eestas tre forte en la volumo, ja danke al g\u0302i ekestis korespondado de Julia, c\u0302eestas ankau\u0306 s\u0302ia profesia laboro kiel pupaktorino tra diversaj informoj diss\u0302utitaj jen kaj jen."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Mi dankas al Julia Sigmond, kiu donacis al ni libron de la g\u0302enro ege rara en Esperantujo, sed populara en la granda mondo, kolekton de leteroj. Leteroj de kvin esperantistoj, c\u0302iu kun interesa personeco kaj vivhistorio. C\u0302u volumo kun leteroj de Julia mem sekvos? Mi volonte legus."}]