[{"text_idx": "#000000", "text": "Wikipedia's Technology as translated by GramTrans"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Teknologio (\"scienco de metio\", de greka \u03c4\u03b5\u0301\u03c7\u03bd\u03b7, tekne, \"arto, kapablo, ruzaj\u0302o de mano\";\nkaj - \u03bb\u03bf\u03b3\u03b9\u0301\u03b1, - logia [2] ) estas la kolekto de teknikoj, kapabloj, metodoj kaj procezoj uzitaj en la produktado de varoj au\u0306 servoj au\u0306 en la akiro de celoj, kiel ekzemple scienca enketo.\nTeknologio povas esti la scio pri teknikoj, procezoj, kaj la kiel, au\u0306 g\u0302i povas esti enkonstruita en mas\u0302inoj kiuj povas esti funkciigitaj sen detala scio pri sia laborado."}, {"text_idx": "#000002", "text": "La uzo de la homspeco de teknologio komencig\u0302is kun la konvertig\u0302o de naturresursoj en simplajn ilojn.\nLa prahistoria eltrovo de kiel por kontroli fajron kaj la pli posta Neolitika revolucio pliigis la haveblajn fontojn de mang\u0302aj\u0302o kaj la invento de la rado helpis al homoj vojag\u0302i enen kaj kontroli ilian medion.\nEvoluoj en historiaj tempoj, inkluzive de la presilo, la telefono, kaj la Interreto, malpliigis fizikajn barierojn al komunikado kaj permesis al homoj interrilati libere sur tutmonda skalo.\nLa stabila progreso de armea teknologio alportis armilojn de iam-ajna-kreskanta detrua potenco, de kluboj g\u0302is atombomboj."}, {"text_idx": "#000003", "text": "G\u0302i helpis evoluigi pli progresintajn ekonomiojn (inkluzive de la tutmonda ekonomio de hodiau\u0306) kaj permesis la ascendon de libertempoklaso.\nMultaj teknologiaj procezoj produktas nedeziratajn kromproduktojn konatajn kiel poluo kaj malplenigas naturresursojn al la damag\u0302o de la medio de la Tero.\nInventoj c\u0302iam influis la valorojn de socio kaj levis novajn demandojn de la etiko de teknologio.\nEkzemploj inkludas la pliig\u0302on de la nocio de efikeco lau\u0306 homa produktiveco, kaj la defiojn de bioetiko."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Filozofiaj debatoj ekestis super la uzo de teknologio, kun malkonsentoj super c\u0302u teknologio plibonigas la homan kondic\u0302on au\u0306 plimalbonigas g\u0302in.\nNeo-Luddism, anarki-primitivismo, kaj similaj reakciaj movadoj kritikas la penetrecon de teknologio, argumentante ke g\u0302i damag\u0302as la medion kaj fremdigas homojn;\npropagandantoj de ideologioj kiel ekzemple transhumanismo kaj tekno-progresema projekcio dau\u0306rigis teknologian progreson kiel utile al socio kaj la homan kondic\u0302on."}, {"text_idx": "#000005", "text": "G\u0302is antau\u0306 nelonge, estis kredite ke la evoluo de teknologio estis limigita nur al homoj, sed 21-an jarcenton sciencaj studoj indikas ke aliaj primatoj kaj certaj delfen komunumoj evoluigis simplajn ilojn kaj pasanta sian scion al aliaj generacioj."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Optimismo kaj skeptiko en la 21-a jarcento"}, {"text_idx": "#000009", "text": "La uzo de la esprimo \"teknologio\" s\u0302ang\u0302ig\u0302is signife dum la lastaj 200 jaroj.\nAntau\u0306 la 20-a jarcento, perspektivo estis nekutima en la angla, kaj kutime rilatis al la priskribo au\u0306 studo de la utilaj artoj.\nLa esprimo ofte estis ligita al teknika edukado, kiel en la Masac\u0302useca Instituto de Teknologio (luita en 1861)."}, {"text_idx": "#000010", "text": "La esprimo \"teknologio\" pliig\u0302is al eminenteco en la 20-a jarcento lige kun la Dua industria revolucio.\nLa esprimo signifoj s\u0302ang\u0302ig\u0302is en la frua 20-a jarcento kiam amerikaj sociaj sciencistoj, komencante kun Thorstein Veblen, tradukitajn ideojn de la germana koncepto de Technik en \"teknologion.\"\nEn germanaj kaj aliaj eu\u0306ropaj lingvoj, distingo ekzistas inter teknik kaj teknologie kiu estas forestantaj en la angla, kiu kutime tradukas ambau\u0306 esprimojn kiel \"teknologio.\"\nDe la 1930-aj jaroj, \"teknologio\" rilatis ne nur al la studo de la industriaj artoj sed al la industriaj artoj mem."}, {"text_idx": "#000011", "text": "En 1937, la amerika sociologo Read Bain skribis ke \"teknologio inkluzivas c\u0302iujn ilojn, mas\u0302inoj, ilaro, armiloj, instrumentoj, enhavante, vestante, komunikante kaj transportante aparatojn kaj la kapablojn de kiuj ni produktas kaj uzas ilin.\"\nLa difino de Bain restas ofta inter akademiuloj hodiau\u0306, aparte sociaj sciencistoj.\nSciencistoj kaj ing\u0302enieroj kutime preferas difini teknologion tiel aplikata scienco, prefere ol kiel la aj\u0302oj kiujn homoj faras kaj uzon.\nPli lastatempe, akademiuloj pruntis de eu\u0306ropaj filozofoj de \"tekniko\" por etendi la signifon de teknologio al diversaj formoj de instrumenta kialo, kiel en la laboro de Foucault pri teknologioj de la memo ( teknikoj de soi)."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Vortaroj kaj akademiuloj ofertis gamon da difinoj.\nLa Merriam-Webster Learner's-Vortaro ofertas difinon de la esprimo: \"la uzo de scienco en industrio, ing\u0302enieristiko, ktp., inventi utilajn aj\u0302ojn au\u0306 solvi problemojn\" kaj \"mas\u0302inon, pecon de ekipaj\u0302o, metodo, ktp., kiu estas kreita per teknologio.\"\nUrsula Franklin, en s\u0302i 1989 \"Real World of Technology\" prelego, donis alian difinon de la koncepto;\ng\u0302i estas \"praktiko, la maniero kiel ni faras al aj\u0302oj c\u0302irkau\u0306e c\u0302i tie.\"\nLa esprimo ofte estas uzita por implici specifan kampon de teknologio, au\u0306 por rilati al alta teknologio au\u0306 j\u0302us konsumelektroniko, prefere ol teknologio kiel tutaj\u0302o.\nBernard Stiegler, en Technics and Time, 1 , difinas teknologion lau\u0306 du manieroj: kiel \"la postkuro de vivo de rimedoj krom vivo\", kaj kiel \"fakorganizitan neorganikan materion.\""}, {"text_idx": "#000013", "text": "Teknologio povas esti plej larg\u0302e difinita kiel la unuoj, kaj materialo kaj malgravaj, kreita per la apliko de mensa kaj fizika laboro por atingi iom da valoro.\nEn tiu uzokutimo, teknologio rilatas al iloj kaj mas\u0302inoj kiuj povas esti uzitaj por solvi real-mondajn problemojn.\nEstas sekvoric\u0302a esprimo kiu povas inkludi simplajn ilojn, kiel ekzemple levstango au\u0306 lignokulero, au\u0306 pli kompleksajn mas\u0302inojn, kiel ekzemple kosmostacio au\u0306 partikloakceleratoro.\nIloj kaj mas\u0302inoj ne devas esti materialaj;virtuala teknologio, kiel ekzemple softvaro kaj komercmetodoj, falo sub tiu difino de teknologio.\nW. Brian Arthur difinas teknologion lau\u0306 simile larg\u0302a maniero kiel \"rimedon por plenumi homan celon.\""}, {"text_idx": "#000014", "text": "La vorto \"teknologio\" ankau\u0306 povas esti uzita por rilati al kolekto de teknikoj.\nEn tiu kunteksto, g\u0302i estas la aktuala stato de la scio de la homaro pri kiel kombini resursojn por produkti deziratajn produktojn, solvi problemojn, plenumi bezonojn, au\u0306 kontentigi deziras;\ng\u0302i inkludas teknikajn metodojn, kapablojn, procezojn, teknikojn, ilojn kaj krudaj\u0302ojn.\nSe kombinite kun alia esprimo, kiel ekzemple \"medicina teknologio\" au\u0306 \"spacteknologio\", g\u0302i rilatas al la stato de la scio kaj iloj de la respektiva kampo.\n\" Pintnivela teknologio\" rilatas al la alta teknologio havebla al la homaro en iu kampo."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Teknologio povas esti rigardita kiel agado kiu formig\u0302as au\u0306 s\u0302ang\u0302as kulturon.\nPlie, teknologio estas la apliko de matematiko, scienco, kaj la artoj por la avantag\u0302o de vivo kiam g\u0302i estas konata.\nModerna ekzemplo estas la pliig\u0302o de komunikadoteknologio, kiu malpliigis barierojn al homa interagado kaj kiel rezulto helpis generi novajn subkulturojn;\nla pliig\u0302o de ciberkulturo havas c\u0302e sia bazo la evoluon de la Interreto kaj la komputilon.\nNe c\u0302io teknologio plifortigas kulturon lau\u0306 kreiva maniero;\nteknologio ankau\u0306 povas helpi faciligi politikan subpremon kaj militon per iloj kiel ekzemple pafiloj.\nKiel kultura agado, teknologio datas de antau\u0306 kaj scienco kaj ing\u0302enieristiko, c\u0302iu el kiuj formaligas kelkajn aspektojn de teknologia klopodo."}, {"text_idx": "#000016", "text": "La distingo inter scienco, ing\u0302enieristiko, kaj teknologio ne estas c\u0302iam klaraj.\nScienco estas sistema kono de la fiziko au\u0306 materia mondo akirita tra observado kaj eksperimentado.\nTeknologioj ne estas kutime ekskluzive produktoj de scienco, c\u0302ar ili devas kontentigi postulojn kiel ekzemple servaj\u0302o, uzeblo, kaj sekurecon."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Ing\u0302enieristiko estas la cel-orientita procezo de dizajni kaj produktado de iloj kaj sistemoj por ekspluati naturfenomenojn por praktikaj homaj rimedoj, ofte (sed ne c\u0302iam) utiligante rezultojn kaj teknikojn de scienco.\nLa evoluo de teknologio povas tiri sur multaj kampoj de scio, inkluzive de scienca, ing\u0302eniera, matematika, lingva, kaj historia scio, por realigi iun praktikan rezulton."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Teknologio ofte estas sekvo de scienco kaj ing\u0302enieristiko, kvankam teknologio kiel homa aktiveco antau\u0306as la du kampojn.\nEkzemple, scienco eble studos la fluon de elektronoj en konduktiloj utiligante jam-ekzistantajn ilojn kaj scion.\nTiu j\u0302us trovita scio tiam povas esti utiligita fare de ing\u0302enieroj por krei novajn ilojn kaj mas\u0302inojn kiel ekzemple semikonduktaj\u0302oj, komputiloj, kaj aliajn formojn de specialteknologio.\nEn tiu signifo, sciencistoj kaj ing\u0302enieroj povas ambau\u0306 esti konsideritaj teknologoj;\nla tri kampoj ofte estas konsideritaj unu por la celoj de esplorado kaj referenco."}, {"text_idx": "#000019", "text": "La precizaj rilatoj inter scienco kaj teknologio aparte estis diskutitaj fare de sciencistoj, historiistoj, kaj politikofaristoj en la malfrua 20-a jarcento, delvis c\u0302ar la debato povas informi la financadon de baza kaj aplikata scienco.\nEn la tuja maldormo de 2-a Mondmilito, ekzemple, g\u0302i estis g\u0302enerale pripensita en Usono kiu teknologio estis simple \"aplikata scienco\" kaj ke por financi bazsciencon devis rikolti teknologiajn rezultojn en konvena tempo.\nArtikulacio de tiu filozofio povus esti trovita eksplicite en la disertaj\u0302o de Vannevar Bush en postmilita sciencpolitiko, Science - The Endless Frontier: \"Novaj produktoj, novaj industrioj, kaj pli da laborlokoj postulas kontinuajn aldonojn al scio pri la naturaj leg\u0302oj ...\nTiu esenca nova scio povas esti akirita nur tra baza scienca esplorado.\"\nEn la malfrua-1960-aj jaroj, aliflanke, tiu vido venis sub rektan atakon, gvidante direkte al iniciatoj financi sciencon por specifaj taskoj (iniciatoj rezistitaj fare de la scienca komunumo).\nLa temo restas disputiga, kvankam la plej multaj analizistoj rezistas la modelon kiun tiu teknologio simple estas sekvo de scienca esplorado."}, {"text_idx": "#000020", "text": "La uzo de iloj de fruaj homoj estis duonflanka procezo de eltrovo kaj de evolucio.\nFruaj homoj evoluis el specio de furag\u0302ado prahomoj kiuj jam estis bipedalaj, [21] kun cerbmaso c\u0302irkau\u0306 unu'triono de modernaj homoj.\nIluzo restis relative sens\u0302ang\u0302a por la plej granda parto de frua homa historio.\nAntau\u0306 C\u0302irkau\u0306 50,000 jaroj, la uzo de iloj kaj kompleksa aro de kondutoj aperis, kreditaj fare de multaj arkeologoj esti ligita al la apero de tute moderna lingvo."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Prahomoj komencis uzi primitivajn s\u0302tonilajnj milionojn da jaroj antau\u0306e.\nLa plej fruaj s\u0302tonaj iloj estis malgrandaj pli ol rompita roko, antau\u0306 sed c\u0302irkau\u0306 75,000 jaroj, [24]\npremelgus\u0302igado disponigis manieron fari multe pli bonan laboron."}, {"text_idx": "#000022", "text": "La eltrovaj\u0302o kaj utiligo de fajro, simpla energifonto kun multaj profundaj uzoj, estis turnopunkto en la teknologia evoluo de la homaro.\nLa preciza dato de g\u0302ia eltrovaj\u0302o ne estas konata;\nsignoj de brulgustaj bestostoj c\u0302e la Cradle of Humankind (Lulilo da Humankind) indikas ke la malsovag\u0302igo de fajro okazis antau\u0306 1 Ma;\nscienca interkonsento indikas ke homo erectus kontrolis fajron de inter 500 kaj 400 Ka.\nFajro, instigita per ligno kaj lignokarbo, permesitaj fruaj homoj por kuiri ilian mang\u0302aj\u0302on por pliigi g\u0302ian digesteblon, plibonigantan g\u0302ian nutran valoron kaj plilarg\u0302igantan la nombron da mang\u0302aj\u0302oj kiuj povus esti mang\u0302itaj."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Aliaj teknologiaj progresoj faritaj dum la Paleolitika epoko estis vestaj kaj s\u0302irmejo;\nla adopto de ambau\u0306 teknologioj ne povas esti datita precize, sed ili estis s\u0302losilo al la progreso de la homaro.\nC\u0302ar la Paleolitika epoko progresis, log\u0302ejoj ig\u0302is pli sofistikaj kaj pli kompleksaj;\njam 380 Ka, homoj konstruis provizorajn lignokabanojn.\nVestaj\u0302o, prilaborita lau\u0306 la felo kaj feloj de c\u0302asitaj bestoj, helpis la homaron disetendig\u0302i en pli malvarmajn regionojn;\nhomoj komencis migri for el Afriko preter 200 Ka kaj en aliajn kontinentojn kiel ekzemple Eu\u0306razio."}, {"text_idx": "#000025", "text": "La teknologia supreniro de MAN komencig\u0302is en serioza en kio estas konata kiel la Neoolita Periodo (\"Nova S\u0302tonepoko\").\nLa invento de brilpoluritaj s\u0302tonaksoj estis grava antau\u0306enig\u0302o kiu permesis arbarsenigon sur grandskala krei bienojn.\nAgrikulturo nutris pli grandajn populaciojn, kaj la transiro al Loksideco permesis samtempe kreskigante pli da infanoj, c\u0302ar beboj jam ne devis esti portitaj, c\u0302ar nomadaj devas.\nPlie, infanoj povis kontribui laboron al la levo de kultivaj\u0302oj pli volonte ol ili povis al la c\u0302asistoj-kolektist ekonomio."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Kun tiu log\u0302antarkresko kaj havebleco de laboro venis pliig\u0302o en laborspecialig\u0302o.\nKio ekigis la progresadon de fruaj Neoolitaj vilag\u0302oj g\u0302is la unuaj grandurboj, kiel ekzemple Uruk, kaj la unuaj civilizoj, kiel ekzemple Sumero, ne estas specife konataj;\ntamen, la apero de c\u0302iam pli hierarkiaj sociaj strukturoj kaj specialig\u0302inta laboro, de komerco kaj milito inter apudaj kulturoj, kaj la bezono de kolektiva ago venki mediajn defiojn kiel ekzemple irigacio, estas c\u0302iu pripensado por esti ludinta rolon."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Dau\u0306rigi plibonigojn kondukis al la fornego kaj blekegoj kaj disponigis la kapablon al eperlano kaj forg\u0302ejaj indig\u0302enaj metaloj (nature okazante en relative pura formo).\nOro, kupro, arg\u0302ento, kaj plumbo, estis tiaj fruaj metaloj.\nLa avantag\u0302oj de kupriloj super s\u0302tono, osto, kaj lignaj iloj estis rapide s\u0302ajnaj g\u0302is fruaj homoj, kaj indig\u0302ena kupro estis vers\u0302ajne uzita de proksime de la komenco de Neoolitaj tempoj (proksimume 10 Ka).\nIndig\u0302ena kupro ne nature okazas en grandaj kvantoj, sed kuprercoj estas tre oftaj kaj kelkaj el ili produktas metalon facile kiam bruligite en arbaro au\u0306 lignokarbfajroj.\nPoste, la funkciado de metaloj kau\u0306zis la eltrovon de alojoj kiel ekzemple bronzo kaj latuno (proksimume 4000 a.K.).\nLa unuaj uzoj de feralojoj kiel ekzemple s\u0302tal datoj al c\u0302irkau\u0306 1800 a.K."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Dume, homoj lernis kontroli aliajn formojn de energio.\nLa plej frua konata uzo de ventoenergio estas la velboato;\nla plej frua rekordo de s\u0302ipo sub velo estas tiu de Nila boato kiu devenas de la 8-a jarmilo BCE.\nDe la pratempo, egiptoj vers\u0302ajne uzis la potencon de la c\u0302iujara inundado de Nilo irigacii siajn terojn, iom post iom lernante reguligi multon da g\u0302i tra intence konstruis irigacikanalojn kaj \"kapti\" basenojn.\nSimile, la fruaj homoj de Mezopotamio, la sumeranoj, lernis uzi la Tigrison kaj Eu\u0306fratajn riverojn por multe lasamaj celoj.\nTamen, pli vasta uzo de vento kaj akvo (kaj ec\u0302 homa) potenco postulis alian inventon."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Lau\u0306 arkeologoj, la rado estis inventita proksimume 4000 a.K. vers\u0302ajne sendepende kaj preskau\u0306 samtempe en Mezopotamio (en aktuala Irako), la Norda Kau\u0306kazo ( majkop-kulturo) kaj Mezeu\u0306ropo.\nTaksoj sur kiam tio eble okazis intervalo de 5500 g\u0302is 3000 a.K. kie la plej multaj ekspertoj metas g\u0302in pli proksime al 4000 a.K.\nLa plej malnovaj artefaktoj kun desegnaj\u0302oj kiuj prezentas konveksajn c\u0302arojn originas de proksimume 3500 a.K.;\ntamen, la rado eble estis en uzo por Jarmiloj antau\u0306 ol tiuj desegnaj\u0302oj estis faritaj.\nEkzistas ankau\u0306 indico de la sama periodo por la uzo de la potista rado.\nPli lastatempe, la plej malnov-konata ligna rado en la mondo estis trovita en la Ljubljanaj marc\u0302oj de Slovenio."}, {"text_idx": "#000030", "text": "La invento de la rado revoluciigis komercon kaj militon.\nG\u0302i ne prenis longe por malkovri ke konveksaj c\u0302aroj povus esti uzitaj por porti pezajn s\u0302arg\u0302ojn.\nRapide (la radoj de rotaciantaj) ceramikistoj ebligis fruan amasproduktadon de ceramiko, sed g\u0302i estis la uzo de la rado kiel transformilo de energio (tra akvoradoj, ventomuelejoj, kaj ec\u0302 tretmueliloj) kiu revoluciigis la aplikon de nehomaj energifontoj."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Mezepoka kaj moderne historio (300 p.K. - donacoj)"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Inventoj dau\u0306ris tra la Mezepoko kun inventoj kiel ekzemple silko, la c\u0302evalkolumo kaj hufumoj en la unuaj malmultaj cent jaroj post la falo de la Romia Imperio.\nMezepoka teknologio vidis la uzon de simplaj mas\u0302inoj (kiel ekzemple la levilo, la s\u0302rau\u0306bo, kaj la pulio) esti kombinita por formi pli d komplikajn ilojn, kiel ekzemple la c\u0302arumo, ventomuelejoj kaj horlog\u0302oj.\nLa Renesanco alportis antau\u0306en multajn el tiuj inventoj, inkluzive de la presilo (kiu faciligis la pli bonegan komunikadon de scio), kaj teknologio ig\u0302is c\u0302iam pli rilata al scienco, komencante ciklon de reciproka akcelo.\nLa akceloj en teknologio en tiu epoko permesis pli stabilan liveradon de mang\u0302aj\u0302o, sekvita per la pli larg\u0302a havebleco de konsumvaroj."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Komencante en Britio en la 18-a jarcento, la Industria revolucio estis periodo de bonega teknologia eltrovaj\u0302o, precipe en la lokoj de agrikulturo, produktado, minado, metalurgio, kaj transporto, motivigita per la eltrovo de vaporforto.\nTeknologio prenis alian pas\u0302on en sekundo industrian revolucion kun la utiligado de elektro por krei tiajn inventojn kiel la elektromotoro, ampolo, kaj sennombra aliaj.\nScienca akcelo kaj la eltrovo de novaj konceptoj poste enkalkulis elektran flugon kaj akcelojn en medicino, kemio, fizikoj, kaj ing\u0302enieristiko.\nLa pliig\u0302o je teknologio kondukis al nubskrapuloj kaj larg\u0302aj urbaj areoj kies log\u0302antoj fidas je motoroj por transporti ilin kaj sian mang\u0302aj\u0302provizadon.\nKomunikado ankau\u0306 estis tre plibonigita kun la invento de la telegrafo, telefono, radio kaj televido.\nLa malfruaj 19-a kaj fruaj 20-a jarcentoj vidis revolucion en transportado kun la invento de la aviadilo kaj au\u0306to."}, {"text_idx": "#000034", "text": "La 20-a jarcento alportis amason da inventoj.\nEn fiziko, la eltrovo de fisio kondukis al kaj atombomboj kaj nuklea energio.\nKomputiloj ankau\u0306 estis inventitaj kaj poste miniaturigitajn utiligante transistorojn kaj integrajn cirkvitojn.\nInforma teknologio poste kau\u0306zis la kreadon de la Interreto, kiu montris en la nuna Informteknologio-epoko.\nHomoj ankau\u0306 povis esplori spacon kun satelitoj (poste uzitaj por telekomunikado) kaj en pilotataj misioj irantaj la tutan vojon al la luno.\nEn medicino, tiun epokon alportis inventojn kiel ekzemple malferma-koro-kirurgio kaj pli posta stamc\u0302elterapio kune kun novaj farmaciaj\u0302oj kaj terapioj."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Kompleksa produktado kaj konstru teknikoj kaj organizoj estas necesaj por fari kaj konservi tiujn novajn teknologiojn, kaj tutaj industrioj ekestis por apogi kaj evoluigi sukcesantajn generaciojn de c\u0302iam pli pli kompleksaj iloj.\nModerna teknologio c\u0302iam pli dependas de trejnado kaj eduko - iliaj dizajnistoj, konstruantoj, observigantoj, kaj uzantoj ofte postulas sofistikan g\u0302eneralan kaj specifan trejnadon.\nKrome, tiuj teknologioj farig\u0302is tiel kompleksaj ke tutaj kampoj estis kreitaj por apogi ilin, inkluzive de ing\u0302enieristiko, medicino, kaj komputado, kaj aliaj kampoj estis pli kompleksaj, kiel ekzemple konstruo, transportado kaj arkitekturo."}, {"text_idx": "#000036", "text": "G\u0302enerale, teknikismo estas la kredo je la utileco de teknologio por plibonigado de homaj socioj.\nPrenita al ekstremaj\u0302o, teknikismo \"reflektas fundamentan sintenon kiu serc\u0302as kontroli realecon, solvi c\u0302iujn problemojn kun la uzo de scienc-teknologiaj metodoj kaj iloj.\"\nEn aliaj vortoj, homoj iutage povos majstri c\u0302iujn problemojn kaj eventuale ec\u0302 kontroli la estontecon uzante teknologion.\nKelkaj, kiel ekzemple Stephen V. Monsma, [48] ligas tiujn ideojn al la abdiko de religio kiel pli alta morala au\u0306toritato."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Optimismaj supozoj estas faritaj de propagandantoj de ideologioj kiel ekzemple transhumanismo kaj singularitarianismo, kiuj rigardas teknologian evoluon kiel g\u0302enerale havado de utilaj efikoj por la socio kaj la homa kondic\u0302o.\nEn tiuj ideologioj, teknologia evoluo estas morale bona."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Transhumanists g\u0302enerale kredas ke la punkto de teknologio devas venki barierojn, kaj ke al kio ni ofte rilatas kiam la homa kondic\u0302o estas j\u0302us alia bariero por esti superita."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Singularitarian kredas je iu speco de \" akcelado de s\u0302ang\u0302o \";\nke la indico de teknologia progreso akcelas kiel ni akiras pli da teknologio, kaj ke tio kulminos per \" Neordinaraj\u0302o \" post kiam artefarita g\u0302enerala inteligenteco estas inventita en kiu progreso estas preskau\u0306 senfina;\nTaksas c\u0302ar la dato de tiu Neordinaraj\u0302o varias, [49] sed eminenta futuristo Ray Kurzweil taksas ke la Neordinaraj\u0302o okazos en 2045."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Kurzweil ankau\u0306 estas konata pro sia antau\u0306historio de la universo en ses epokoj: (1)\nla fizika/kemia epoko, (2) la vivepoko, (3) la homa/cerbepoko, (4) la teknologiepoko, (5) la artefaritinteligenteca epoko, kaj (6) la universala koloniigepoko.\nIri de unu epoko g\u0302is la venonta estas Neordinaraj\u0302o en sia propra rajto, kaj periodo de rapidi supren antau\u0306as g\u0302in.\nC\u0302iu epoko prenas pli mallongan tempon, kio signifas la tutan historion de la universo estas unu giganta Neordinaraj\u0302okazaj\u0302o."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Kelkaj kritikistoj vidas tiujn ideologiojn kiel ekzemploj de sciencismo kaj tekno-utopianism kaj timas la nocion de homa pliigo kaj teknologian neordinaraj\u0302on kiun ili apogas.\nKelkaj priskribis Karl Marx kiel tekno-optimiston."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Sur la iom skeptika flanko estas certaj filozofoj kiel Herbert Marcuse kaj John Zerzan, kiuj kredas ke teknologiaj socioj estas esence mankhavaj.\nIli indikas ke la neevitebla rezulto da tia socio devas ig\u0302i por c\u0302iam teknologiaj je la kosto de libereco kaj psikologia sano."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Multaj, kiel ekzemple la luditoj kaj eminenta filozofo Martin Heidegger, tenas gravaj, kvankam ne tute, determinismaj rezervadoj pri teknologio (vidu \" La Demando Pri Teknologio \" [52] ).\nLau\u0306 Heidegger-akademiuloj Hubert Dreyfus kaj Charles Spinosa, \"Heidegger ne kontrau\u0306batalas teknologion.\nLi esperas riveli la esencon de teknologio en maniero kiel kiu \"lau\u0306 neniu maniero ens\u0302losas nin al prostituita devigo premi sur blinde kun teknologio au\u0306, kio venas al la sama aj\u0302o, por ribeli senhelpe kontrau\u0306 g\u0302i.\"\nEfektive, li promesas ke \"kiam ni siatempe malfermas nin eksplicite al la esenco de teknologio, ni trovas nin neatendite preniten en liberigan aserton.\"\nKion tio implicas estas pli kompleksa rilato al teknologio ol au\u0306 tekno-optimistoj au\u0306 tekno-pesimistoj tendencas permesi.\""}, {"text_idx": "#000044", "text": "Kelkaj el la plej distingivaj kritikoj de teknologio estas trovitaj en kio nun estas konsideritaj kiel distopia literatura klasikaj\u0302o kiel ekzemple Bela Nova Monda de Aldous Huxley, A Clockwork Orange de Anthony Burgess, kaj George Orwell Deknau\u0306 okdek kvar .\nEn Faust de Goethe, Faust vendanta sian animon al la diablo kontrau\u0306 potenco super la fizika mondo ankau\u0306 estas ofte interpretita kiel metaforo por la adopto de industria teknologio.\nPli lastatempe, modernaj verkoj de sciencfikcio kiel ekzemple tiuj de Philip K. Dick kaj William Gibson kaj filmoj kiel ekzemple Klingulo kaj Ghost in the Shell (Fantomo en la S\u0302elo) projekto tre ambivalencaj au\u0306 avertaj sintenoj direkte al la efiko de teknologio al homa socio kaj identeco."}, {"text_idx": "#000045", "text": "La malfrua kulturkritikisto Neil Postman distingis ilo-uzantajn sociojn de teknologiaj socioj kaj de kion li nomis \"teknopolimeroj\", sociojn kiuj estas dominitaj per la ideologio de teknologia kaj scienca progreso al la ekskludo au\u0306 damag\u0302o de aliaj kulturaj praktikoj, valoroj kaj mondkonceptoj."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Darin Barney skribis koncerne la efikon de teknologio al praktikoj de civitaneco kaj demokrata kulturo, sugestante ke teknologio povas esti konstruita kiel (1) objekto de politika debato, (2) rimedo au\u0306 komunikilo de diskuto, kaj (3) scenaro por demokrata konsiderado kaj civitaneco.\nKiel scenaro por demokrata kulturo, Barney sugestas ke teknologio tendencas fari etikajn demandojn, inkluzive de la demando da kia bona vivo konsistas el, preskau\u0306 maleblaj, c\u0302ar ili jam donas respondon al la demando: bona vivo estas unu kiu inkludas la uzon de pli kaj pli da teknologio."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Nikolas Kompridis ankau\u0306 skribis koncerne la dang\u0302erojn de nova teknologio, kiel ekzemple gentekniko, nanoteknologio, sinteza biologio, kaj robotiko.\nLi avertas ke tiuj teknologioj enkondukas senprecedencajn novajn defiojn en homoj, inkluzive de la ebleco de la permanenta s\u0302ang\u0302o de nia biologia naturo.\nTiuj konzernoj estas dividitaj fare de aliaj filozofoj, sciencistoj kaj publikaj intelektuloj kiuj skribis koncerne similajn temojn (ekz. Francis Fukuyama, Ju\u0308rgen Habermas, William Joy, kaj Michael Sandel)."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Pli fifama kontrau\u0306-teknologia disertaj\u0302o estas civilizo industria and Its Future , verkita fare de la Unabomber Ted Kaczynski kaj presita en pluraj gravaj gazetoj (kaj pli postaj libroj) kiel parto de laboro por fini lian bombadkampanjon de la tekno-industria infrastrukturo."}, {"text_idx": "#000050", "text": "La nocio de konvena teknologio estis evoluigita en la 20-a jarcento fare de pensuloj kiel ekzemple Ernst Friedrich Schumacher kaj Jacques Ellul por priskribi situaciojn kie estis ne dezirinde uzi tre novajn teknologiojn au\u0306 tiujn kiuj postulis aliron al iu alcentrigita infrastrukturo au\u0306 partojn au\u0306 kapabloj importis de aliloke.\nLa Ekovilag\u0302 movado aperis delvis pro tiu konzerno."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Tiu sekcio plejparte temigas amerikajn konzernojn ec\u0302 se g\u0302i povas racie esti g\u0302eneraligita al aliaj okcidentaj landoj."}, {"text_idx": "#000052", "text": "La neadekvata kvanto kaj kvalito de amerikaj laborlokoj estas unu el la plej fundamentaj ekonomiaj defioj kiujn ni renkontas.\nKio estas la ligo inter teknologio kaj tiu fundamenta problemo?"}, {"text_idx": "#000053", "text": "En lia artikolo, Jared Bernstein, Senior Fellow c\u0302e la Centro en Bug\u0302eto kaj Strategioprioritatoj, [58] pridubas la g\u0302eneraligitan ideon tiu au\u0306tomatigo, kaj pli larg\u0302e, teknologiajn progresojn, plejparte kontribuis al tiu kreskanta labormerkat problemo.\nLia disertaj\u0302o s\u0302ajnas esti tria maniero inter optimismo kaj skeptiko.\nEsence, li reprezentas neu\u0306tralan aliron de la ligo inter teknologio kaj amerikaj temoj koncerne senlaborecon kaj malkreskantan salajrojn."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Li utiligas du c\u0302efargumentojn por defendi sian punkton.\nUnue, pro lastatempaj teknologiaj progresoj, kreskanta nombro da laboristoj perdas iliajn laborlokojn.\nAnkorau\u0306, scienca indico ne evidente montras ke teknologio delokigis tiel multajn laboristojn kiujn g\u0302i kreis pli da problemoj ol g\u0302i solvis.\nEfektive, au\u0306tomatigo minacas ripetemajn laborlokojn sed higher-finaj laborlokoj dau\u0306re estas necesaj c\u0302ar ili kompletigas teknologion kaj manajn laborlokojn kiu \"postulas flekseblecjug\u0302on kaj ordinara racio\" [59] restas malmola anstatau\u0306igi kun mas\u0302inoj.\nDue, studoj ne montris klarajn ligilojn inter lastatempaj teknologioprogresoj kaj la salajrotendencoj de la lastaj jardekoj."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Tial, lau\u0306 Bernstein, anstatau\u0306e de temigado teknologion kaj g\u0302iajn hipotezajn influojn sur aktuala amerika kreskanta senlaboreco kaj malkreskado de salajroj, oni devas maltrankviligi pli koncerne \"malbonan politikon kiu ne kompensas la malekvilibrojn en postulo, komerco, enspezo kaj s\u0302anco.\""}, {"text_idx": "#000056", "text": "Thomas P. Hughes deklaris ke c\u0302ar teknologio estis konsiderita esencan vojon solvi problemojn, ni devas esti konsciaj pri g\u0302iaj kompleksaj kaj multfacetaj karakteroj por uzi g\u0302in pli efike.\nKio estas la diferenco inter rado au\u0306 kompaso kaj kuiradmas\u0302inoj kiel ekzemple forno au\u0306 gasfornelo?\nC\u0302u ni povas konsideri c\u0302ion el ili, nur parto de ili, au\u0306 neniun el ili teknologiojn?"}, {"text_idx": "#000057", "text": "Teknologio ofte estas pripensita tro mallarg\u0302e;\nlau\u0306 Hughes, \"Teknologio estas kreiva procezo implikanta homan eltrovemon.\nLa emfazo de tiu difino de kreivo evitas nelimigitajn difinojn kiuj povas erare inkludi kuirado- \"teknologiojn\", sed g\u0302i ankau\u0306 elstarigas la elstaran rolon de homoj kaj tial iliajn respondecajn kampojn por la uzo de kompleksooteknologiaj sistemoj."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Tial, rekono de la limigoj de teknologio, kaj pli larg\u0302e, scienca scio, estas necesa - precipe en kazoj traktantaj mediajn justeco- kaj santemojn.\nOttinger dau\u0306rigas tiun argumentanta kaj argumentas ke la dau\u0306ranta rekono de la limigoj de scienca scio iras man en mano kun sciencistoj kaj la nova kompreno de ing\u0302enieroj de ilia rolo.\nTia aliro de teknologio kaj scienco\" [postuli] teknikaj profesiuloj por elpensi iliaj roloj en la procezo alimaniere.\n[Ili devas konsideri sin kiel] kunlaborantoj en esplorado kaj problemsolvo prefere ol simple provizantoj de informoj kaj teknikaj solvoj.\""}, {"text_idx": "#000060", "text": "Teknologio estas konvene difinita kiel iu apliko de scienco por plenumi funkcion.\nLa scienco povas esti fronta eg\u0302o au\u0306 establita kaj la funkcio povas havi altan videblecon au\u0306 esti signife pli sekulara, sed g\u0302i estas c\u0302io teknologio, kaj g\u0302ia ekspluato estas la fundamento de c\u0302iu konkurenciva avantag\u0302o."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Teknologi-bazita planado estas kion kutimis konstrui al Usono industriajn gigantojn antau\u0306 WWII (ekz., Dow, DuPont, G) kaj g\u0302i estas kio kutimis transformi Usonon en superpotencon.\nG\u0302i ne estis ekonomi-bazita planado."}, {"text_idx": "#000063", "text": "La kapablo fari kaj uzi ilojn iam estis konsiderita difina karakterizaj\u0302o de la genro homo.\nTamen, la eltrovo de ilkonstruo inter c\u0302impanzoj kaj rilataj primatoj forj\u0302etis la nocion de la uzo de teknologio kiel unika al homoj.\nEkzemple, esploristoj observis sovag\u0302ajn c\u0302impanzojn uzi ilojn por furag\u0302ado: kelkaj el la iloj uzitaj inkludas foliospongulojn, termitajn fis\u0302kaptadenketojn, pistilojn kaj levilojn.\nOkcidentafrikaj c\u0302impanzoj ankau\u0306 uzas s\u0302tonmartelojn kaj ambosojn por fendado de nuksoj, [72] kiel faras kapucinsimioj de Boa Vista, Brazilo."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Teorioj de teknologio ofte provas antau\u0306diri la estontecon de teknologio bazita sur la alta teknologio kaj scienco de la tempo.\nKiel kun c\u0302iuj prognozoj de la estonteco, aliflanke, teknologio estas necerta."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Futuristo Ray Kurzweil antau\u0306diras ke la estonteco de teknologio estos plejparte konsistos el koincidanta \"GNR-Revolucio\" de Genetics, Nanotechnology, kaj Robotics, kun robotiko estanta la plej grava el la tri."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Teorioj kaj konceptoj en teknologio"}, {"text_idx": "#000068", "text": "Produktiveco plibonigante teknologiojn (historio de ekonomio)"}, {"text_idx": "#000072", "text": "Scienco kaj teknologio de lando"}, {"text_idx": "#000074", "text": "Origino de religio Paleolitika religio"}, {"text_idx": "#000075", "text": "Vivlongigo Strategioj por Engineered Negligible Senescence"}, {"text_idx": "#000076", "text": "Strategioj por Engineered Negligible Senescence"}, {"text_idx": "#000078", "text": "Artefarita cerbo Blua Cerba Projekto"}, {"text_idx": "#000079", "text": "Teknologio au\u0306 Teh\u0302nologio estas ampleksa koncepto, traktanta konon kaj aplikon de iloj kaj metioj, faritaj de iu animalo, kaj kiel tio rilatas al la kapablo de tiu estaj\u0302o regi kaj adaptig\u0302i je la medio."}, {"text_idx": "#000080", "text": "G\u0302i estas detaliga sciaro pri tio, kiel oni povas produkti tion, kion oni bezonas. Pri tio, kiel produkti, lau\u0306 pli g\u0302enerala vidpunkto, vidu ing\u0302enierarton."}, {"text_idx": "#000081", "text": "La teknologiaj\u0302oj estas rezultoj de apliko de g\u0302eneralaj principoj de ing\u0302enierado por atingi iam post iam pli bonajn solvojn por faciligi la homan vivon. Ankau\u0306 al teknologio apartenas c\u0302iuj akcesoraj ing\u0302enierartaj\u0302oj, uzataj por produkti ion alian."}]