[{"text_idx": "#000004", "text": "Inkluzive la paralelan junularan renkontig\u0302on partoprenis en la kongreso pli ol 200 esperantistoj el 13 landoj, inter ili UEA-prezidanto Duncan Charters kaj vicprezidanto Amri Wandel, el Hungario estis nur mi, kvankam el Poznan\u0301o c\u0302eestis kaj prelegis Ilona Koutny."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Ulrich Brandenburg \u2013 post la statuta maksimumo de ses jaroj \u2013 forlasis la prezidantecon. Nova prezidanto farig\u0302is profesoro Martin Haase, bone konata al multaj el Germanaj kaj Hungaraj Esperantistoj kaj el GEJ kaj el TEJO."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Mi aldonas la malferman paroladon kaj gazetartikolon de Ulrich Brandenburg, c\u0302i-lastan kompletan raporton pri la tuta kongreso. Fine de c\u0302i tio, mi aldonas la ligilon al la la tuta programo kaj la ligilon al la abunda fotomaterialo, ankau\u0306 al la retejo de la kongreso. Vi ankau\u0306 povas trovi la liston de partoprenantoj c\u0302i tie (iom sube)."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Mi rigardas c\u0302iujn tiajn kongresojn el la vidpunkto, ke mi povu \u00absperte\u00bb kontribui al la organizado de iu Hungara enlanda kongreso. Mi ankau\u0306 partoprenis en la kunsido de la Germanaj Esperantistoj kiam ili reelektis la estraron kaj la funkciulojn , mi gratulis kaj la eksig\u0302intan kaj la elektitan novan prezidanton nome de HEA."}, {"text_idx": "#000012", "text": "En 2023 la mondo memorfestas la ducentjaran datrevenon de la naskig\u0302o de la granda hungara poeto Sa\u0301ndor Peto\u030bfi \u2013 poeto de la popoleca stilo sed multe pli... Liaj poemoj estas abunde tradukitaj Esperanten c\u0302efe de Kolomano Kalocsay, kiu donacis nian komunumon per libro da poemoj, bind\u00adita en \u201eLibero kaj Amo\u201d, eldonita por la cent kvindeka jarig\u0302o.La prezentado bazig\u0302as sur zorge elektitaj poemoj kaj eltiraj\u0302oj el c\u0302i tiu volumo."}, {"text_idx": "#000013", "text": "La preleganto koncize resumas la vivvojon de Peto\u030bfi kaj la historian epokon, en kiu la poemo naskig\u0302is kaj la poeto verkis, pere de ilustraj\u0302oj, kiel mapoj, manuskripto, ekstrakto el kinofilmo, fotoj, kaj sonregistraj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000014", "text": "La preleganto entreprenis traduki poemon La Jug\u0302o, elverkitan en heksametroj, kiu g\u0302is nun ne estis formfidele tradukita. La \u201efinprodukto\u201d de la arttraduko estas malkovro, au\u0306 remalkovro, ke Esperanto perfekte tau\u0306gas por la heksametroj samtempe plenumante la postulojn kaj de la antikvaj grekaj kaj de la Esperantaj reguloj. Heksametro estas ja lulilo de la Eu\u0306ropa kulturo."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Estas ne mapli grave ke c\u0302i tiu traduko bazig\u0302as sur la Fundamento \u2013 Esperanto \u201ekonas\u201d la heksametrojn de sia naskig\u0302o ekde \u201eLa Unua Libro\u201d, \u2013 heksametroj estas kvazau\u0306 enkoditaj."}, {"text_idx": "#000016", "text": "La epoko en kiu Peto\u030bfi vivis kaj verkis, kaj lia vivovojo mem estas specialaj, maloftaj edifaj momentoj por la homaro \u2013 la epoko de reformoj , vivovojo de revoluciulo."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Mi dankis al Antono Samak, kunautoro de la traduko kaj por la helpo mi ricevis de Istva\u0301n Ertl, Blazio Vaha kaj Renato Corsetti . C\u0302iuj rajtigis min paroli kaj subskribi la tradukon sola.Mi tradukis kaj deklamis ankau\u0306 la poemeton Vivo, morto ."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Jam en c\u0302i tiu kongreso, mi renkontis multajn el tiuj, kiuj poste estis ankau\u0306 tie en Torino, kaj mi povis interparoli vid-al-vide kun Duncan Charters, la prezidanto de UEA, pri niaj planoj kaj la helpo, ni bezonos havi liaflanke."}, {"text_idx": "#000023", "text": "potenca Hungara oficiala subteno de la iniciato che Unesko pri la Mondtago de Esperanto,\nmemoreventoj pri Sa\u0301ndor Giesswein \u2013 okaze de la centjarig\u0302o de lia morto ( 15. Novembro 1923 ) Sa\u0301ndor Giesswein estis membro de la Lingva Komitato interalie,\ntaskoj sur la agendo en la kunlaboro kun Csaba Ko\u030bro\u0308si, la Prezidanto de la G\u0302enerala Asembleo de UN."}, {"text_idx": "#000024", "text": "El la postkongresa programo mi substrekas, ke granda nombro de la partoprenantoj de la postkongreso vizitis la Esperanto-urbon Herzberg, kie okazis g\u0302enerala demonstracio-karnevalo."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Mi restis pli longe ol la aliaj, c\u0302ar mi renkontig\u0302is kun Zso\u0301fia Ko\u0301rody, kiu detale montris al mi la Esperanto-arkivon kaj centron.Mi estis c\u0302i tie la unuan fojon kaj mi estis ege impresita de tio, kion mi vidis kaj au\u0306dis."}, {"text_idx": "#000026", "text": "La kongreso de germanaj esperantistoj estis organizita je la nivelo de monda kongreso kaj lauprograme kaj lau\u0306kondic\u0302e, lau\u0306cirkonstance."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Malferma parolado de Ulrich Brandenburg"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Antau\u0306 117 jaroj c\u0302i tie kunvenis Esperanto-amikoj el germanlingvaj landoj por formi \u201eGermanan Esperantistan Societon\u201d, kiu poste farig\u0302is Esperanto-Federacio. Lokaj socioj ekzistas en Germanio ekde 1888. Estis tempo de rapida prospero. Tiutempe okazis ankau\u0306 la 4-a Universala Kongreso de Esperanto en Dresdeno en 1908 kun 1500 partoprenantoj. La 10-a Universala Kongreso planita por 1914 en Parizo tiam devis esti nuligita pro la milito."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Post la perdoj de la Unumondo-Milito okazis nova ekesploro. Preskau\u0306 5 000 partoprenantoj venis al la monda kongreso en Nurenbergo en 1923 meze de la inflacia periodo. C\u0302ie formig\u0302is Esperanto-rondoj kaj asocioj \u2013 inkluzive de forta laborista movado, kiu estis la unua dissolvita post la \u201epotencpreno\u201d en 1933. Kio restis el la Esperanto-organizoj, devis c\u0302esi funkcii plej malfrue post la malpermeso de 1936."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Rekonstruado post 1945 estis tre baldau\u0306 dividita en Orienton kaj Okcidenton \u2013 kvankam en Oriento la malpermeso trudita de Stalin dau\u0306re efikis dum longa tempo. Hodiau\u0306 ni traktas malpli dramajn defiojn. Tutmondig\u0302o kaj novaj amaskomunikiloj kreas diversajn Komunikaj s\u0302ancoj kaj pliigi la bezonon de internacia kompreno. Ni spertas demokratiigon de komunikado: s\u0302ancon ankau\u0306 por Esperanto, kiun eble ne c\u0302iuj rekonis."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Esperanto-vivo en Germanio komencis organizig\u0302i jam relative frue: la klubo en Nu\u0308rnberg (antau\u0306e volapu\u0308kistoj) adoptis Esperanton jam en 1888, unu jaron post apero de la \u201eunua libro\u201c. Sed la fondig\u0302o de tutlanda asocio dau\u0306ris g\u0302is la jaro 1906, kaj sian hodiau\u0306an nomon la Germana Esperanto-Asocio ricevis nur en 1909."}, {"text_idx": "#000037", "text": "De la fondig\u0302o en Braunschweig g\u0302is hodiau\u0306 pasis 117 jaroj, kaj tamen estis \u00ab nur \u00bb nia 100-a kongreso. Pri la mankantaj jaroj kulpas la du mondmilitoj kaj la malpermeso de c\u0302ia Esperanto-agado dum la nazia periodo. Kiel naskig\u0302urbo Braunschweig konservis apartan rolon por la germana Esperanto-movado. Tie okazis ankau\u0306 la 50-a GEK, la centa datreveno de la asocio kaj nun do la jubilea kongreso. Jubileoj estas okazoj por festi, en ideala kazo ankau\u0306 por lerni el la historio kaj por fari planojn. Estis bona kongreso, kaj mi revenis el Braunschweig iom pli optimisma ol antau\u0306e."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Inkluzive la paralelan junularan renkontig\u0302on partoprenis en la kongreso pli ol 200 esperantistoj el 13 landoj, inter ili UEA-prezidanto Duncan Charters kaj vicprezidanto Amri Wandel. Por la inau\u0306gura kunsido ni gastis en la festsalono de la antikva urbodomo: digna kadro, kiun ni ec\u0302 sukcesis plenigi. Aliaj programeroj okazis en la salonoj de la junulargastejo (g\u0302in komplete okupis la kongresanoj) kaj en proksima salono de la c\u0302efa loka gazeto."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Post inau\u0306guro kun salutvortoj de urbo kaj UEA la enkondukaj prelegoj pritraktis la asocian historion kaj unu tre gravan aktualan aspekton de Esperanto. Pascal Dubourg Glatigny parolis pri la reapero de esperantistoj en Germanio (el kiuj pluraj aktivis en la rezisto kontrau\u0306 la nazia reg\u0302imo) post 1945, kaj Ilona Koutny pritraktis interkulturan komunikadon en Esperanto. La sukceson de s\u0302ia instruprogramo en Pozna \u0301n ilustris ne laste la grupeto de c\u0302inaj gestudentoj, kiuj partoprenis en la junulara parto de la kongreso."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Sed multegaj eventoj okazis paralele, kaj mi au\u0306dis iom da bedau\u0306ro ke ne eblis sekvi c\u0302iujn. C\u0302iu tamen povis c\u0302eesti la du festvesperojn : sabaton kun koncerto de kantistino Kjara el Italio, kaj dimanc\u0302on kun prezento de loka dancgrupo (gajninto de pluraj naciaj konkursoj) kaj koncerto de Kimo + Radio Mondo. Bons\u0302ance la loko sufic\u0302is por ankau\u0306 dancigi la kongresanojn, el kiuj multaj restis g\u0302is longe post noktmezo. Dum la postaj tagoj en iom pli malgranda rondo koncertis kaj kabaredis Georgo Handzlik kaj Sas\u0302a Pilipovi \u0301c, ambau\u0306 bone konataj en Esperantujo."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Kompare al pasintaj kongresoj ege abunda estis la ekskursa programo : kvar gvidadoj tra la historia urbocentro, ekskursoj (ankau\u0306 biciklaj kaj boataj) al aliaj vidindaj\u0302oj en la urbo, partopreno en urba festo de la \u00ab Esperanto-urbo \u00bb Herzberg dum kongresa dimanc\u0302o. La plilongigo al tuta semajno ebligis pliajn ekskursojn : al la VW-fabriko en Wolfsburg, al la mezepoka urbo Goslar kun sia imperiestra palaco kaj al la apuda Wolfenbu\u0308ttel \u2013 loko de kastelo kaj fama biblioteko, kiun iam estris Gotthold Ephraim Lessing. Bons\u0302ance por ni la suno brilis dum preskau\u0306 la tuta semajno."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Por la Germana Esperanto-Asocio la centa kongreso ankau\u0306 estis okazo fari iom da statuta laboro. La \u00ab Federacia Asembleo \u00bb (jarc\u0302efkunveno) i.a. elektis novan estraron \u2013 ankau\u0306 novan generacion de estraranoj. Mi mem post la statuta maksimumo de ses jaroj forlasis la prezidantecon. Nova prezidanto farig\u0302is profesoro Martin Haase, bone konata al multaj el ni el GEJ kaj TEJO. La estraron forlasis ankau\u0306 nia trezoristo Matthias Hecking kaj mia edzino Barbara, kiu prizorgis la administradon. Pri kontinueco zorgos Andreas Emmerich kiel vicprezidanto, Andreas Diemel, Nils Brinkmann, Franz Kruse kaj Michaela Stegmaier. Novaj estraranoj estas Reinhard Pflu\u0308ger (jam duan fojon kiel trezoristo), Jean-Paul Kuhfahl kaj Steffen Mo\u0308ller. Nova reprezentanto de GEJ en la estraro (antau\u0306e Michael Vrazitulis) nun estas Jonas Schulz. Por resumi mian sperton dum ses jaroj : estis multege da laboro, sed plej ofte valoris la penon. Kaj estis kurag\u0302ige kunlabori kun teamo de simpatiaj kaj fidindaj gekolegoj. Al la posteuloj mi deziras sukceson !"}, {"text_idx": "#000044", "text": "Mi revenis el Braunschweig iom pli optimisma ol antau\u0306e, ne nur c\u0302ar mi esperas nun havi pli da libertempo. Du impresojn mi volas aparte mencii, c\u0302ar ili pli ol antau\u0306e evidentig\u0302is dum la nuna kongreso. Unue la junularan arang\u0302on KEKSO (mi c\u0302iam forgesas kion signifas tiu akronimo) kun aparta programo, sed nur kelkajn cent metrojn for de la kongresejo. G\u0302i nun kreskis al pli ol tridek partoprenantoj \u2013 inkluzive la c\u0302inojn el Pozna \u0301n, kiuj tie konatig\u0302is kun la koncepto de amaslog\u0302ejo.Por niaj kongresoj, kiuj ofte similas al kunvenoj de la tria ag\u0302o, estas bone ke junularo kaj meza generacio farig\u0302as pli videblaj. Due : jam dum pasintaj kongresoj ni ofertis Esperanto-kursojn por surlokaj komencantoj, sed kutime venis nur malmultaj. En Braunschweig la tutsemajnan kurson partoprenis 20 personoj el la tuta federacia lando Malsupra Saksio (kiu ec\u0302 agnoskis g\u0302in kiel elekteblan por \u00ab kleriga libertempo \u00bb) : tiom, ke necesis fari du grupojn kaj trovi plian instruiston."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Kongresoj nur estas momentoj en la vivo de asocio, sed ili donas la s\u0302ancon montri ke Esperanto restas aktuala. Ke tiu momento bone sukcesis, tion ni dankas antau\u0306 c\u0302io al la Loka Kongresa Komitato, preskau\u0306 la sama kiel lastjare en Oldenburg. Pri la centa nun ankorau\u0306 memorigas la specialaj pos\u0302tmarkoj (jes : ili ankorau\u0306 validas kaj estas mendeblaj c\u0302e GEA) kaj paketo da jubileaj keksoj (minusklaj), kiujn ni konservas por tau\u0306ga okazo. La 101-a GEK en 2024 estos komuna : ni jam antau\u0306g\u0302ojas pri la Eu\u0306ropa Esperanto-Kongreso en Strasburgo."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Unua versio de traduko el la germana, 2023-07-13; originalo c\u0302i tie >"}, {"text_idx": "#000048", "text": "Kreskanta tutmonda disvastig\u0302o de Esperanto"}, {"text_idx": "#000049", "text": "136 jarojn post la apero de la unua Esperanto-lernolibro la internacia lingvo Esperanto disvastig\u0302is tutmonde. La internacia esperantlingva komunumo nun estas reprezentata en pli ol 120 landoj de la mondo.La pola okulkuracisto Ludoviko Zamenhof kreis la bazon de la internacia lingvo en la 1870-aj jaroj kaj publikigis la unuan Esperanto-lernolibronen Varsovio en 1887. Unu jaron poste formig\u0302is la unua Esperanto-grupo de la mondo en Nurenbergo kaj du jarojn poste aperis la unua Esperanto-revuo kun baldau\u0306 proksimume 500 abonantoj. Ekde 1904 ekzistas infanoj kreskantaj kun Esperanto kiel unu el siaj gepatraj lingvoj."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Vivanta lingvo kaj gepatra lingvo"}, {"text_idx": "#000051", "text": "En la nun 136 jaroj de sia ekzistado la internacia lingvo Esperanto evoluis al viva kaj vigla lingvo, kiu estas uzata en preskau\u0306 c\u0302iu imagebla kampo de la vivo, de multaj homoj ec\u0302 c\u0302iutage. La nombro de homoj, kiuj parolas Esperanton, estas taksata je kelkcent mil g\u0302is pluraj milionoj;por proksimume 1 000 g\u0302is 3 000 el ili Esperanto estas unu el la gepatrajlingvoj."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Esperanto estas agnoskita kiel kultura heredaj\u0302o en Pollando kaj kiel kultura havaj\u0302o en Kroatio"}, {"text_idx": "#000055", "text": "Pollando kaj Kroatio agnoskis Esperanton kiel nematerian kulturan heredaj\u0302on kaj kultu\u0301ran posedaj\u0302on kaj registris tion c\u0302e Unesko; en Hungario, Esperanto estas egalrajta fremdlingvo en multaj lokoj.La liturgiaj tekstoj por mesoj en Esperanto estas agnoskitaj de la Vatikano ekde 1990, la Esperanto PEN-Centro estas membro de la verkista asocio PEN Internacia ekde 1993."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Esperanto kiel komplemento al la angla"}, {"text_idx": "#000057", "text": "Iom disvastig\u0302inta estas la supozo, ke la angla sufic\u0302as por la tutmonda komunikado. Tamen Esperanto estas multe pli rapide lernebla kaj certigas pli grandan kultu\u0301ran egalrajtecon kaj lingvan justecon. Tio plu estas esencaj avantag\u0302oj.La celo de la Esperanto-komunumo restas ebligi al kiel eble plej multaj homoj en la mondo rekte komuniki trans lingvaj limoj, en relative mallonga tempo kaj kun kompare malmulta lernado."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Esperanto estis kreita de Ludoviko Zamenhof por ebligi al homoj rekte komuniki kaj tiel servi al interkomprenig\u0302o inter la popoloj kaj al la paco. En la esperantlingva komunumo homoj konatig\u0302as kaj aprezas unu la alian ankau\u0306 trans ideologiaj limoj. La konvinko, ke en internaciaj rilatoj \u2014 lau\u0306 la preamblo de la statuto de UN \u2013 oni rezignas pri perforto kaj militaj atakoj, ke oni konservas la pacon kaj akceptas la landlimojn kiel ili disvolvig\u0302is, tio ekde c\u0302iam estas esenca ideo de la esperantlingva komunumo. Do ne estas mirinde, ke fruaj pacifistoj kiel Alfred Hermann Fried (Nobel-premio pri paco 1911) parolis Esperanton kaj aliaj subtenis g\u0302in. Dum la Malvarma Milito la Esperanto-asocioj estis inter la tre malmultaj, kiuj havis komunajn internaciajn asociojn de Oriento kaj Okcidento, per kiuj homoj el ambau\u0306 potencosferoj en regulaj renkontig\u0302oj lernis kompreni unu la alian."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Subpremado kaj Persekutado de Esperanto"}, {"text_idx": "#000061", "text": "Unesko jam ekde 1985: Subtenu Esperanton!"}, {"text_idx": "#000062", "text": "Jam en 1985 la 23-a G\u0302enerala Konferenco de Unesko petis siajn membros\u0302tatojn \u201esubteni la enkondukon de studprogramo pri la lingva problemo kaj pri Esperanto en siaj lernejoj kaj altlernejoj\u201d. Ni proponas sekvi tiun c\u0302i Unesko-iniciaton kaj starigi esplorojn pri Esperanto kaj g\u0302ia lingvokomunumo c\u0302e altlernejoj.(2) Almenau\u0306 unu leciono pri Esperanto estu ofertata al lernantoj en lernejoj. Ni elkore invitas vin veni al internacia Esperanto-arang\u0302o kaj mem vidi la Esperanto- praktikon (kalendaro c\u0302e 3)."}, {"text_idx": "#000063", "text": "La aldono enhavas pli detalajn informojn pri Esperanto, pri la Esperanto-praktiko, la stato de la angla kaj pri malg\u0302ustaj onidiroj."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Az Eszperanto\u0301 Vila\u0301gszo\u0308vetse\u0301g u\u0308zenete az Ero\u030bszakmentesse\u0301gvila\u0301gnapja\u0301n"}, {"text_idx": "#000070", "text": "Eszperanto\u0301 nyelvtanfolyamA MESZ weba\u0301ruha\u0301zaHi\u0301rlevelek, kiadva\u0301nyok1% felaja\u0301nla\u0301sa"}]