[{"text_idx": "#000001", "text": "Esperanto-Asocio de Britio lastatempe ig\u0302is granda eldonanto de altkvalitaj, c\u0302efe tradukitaj libroj en Esperanto. La asocio nun ac\u0302etis la tradukrajtojn de du famaj, anglalingvaj libroj, kaj serc\u0302as tradukantojn por ili per konkurso."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Eble tiel aspektos la pretaj libroj \u2013 sed la enhavo ankorau\u0306 mankas."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Libera Folio: Kiel funkcias la konkursoj?"}, {"text_idx": "#000006", "text": "\u2013 Kandidatig\u0302i \u2013 plej laste la 15-an de decembro \u2013 estas facile: tion oni faras plenigante formularon en nia retejo, tuj post kiam oni vidas konfirm-mesag\u0302on, kie trovig\u0302as ankau\u0306 els\u0302uteblaj versioj de la tradukotaj tekstoj. Mi poste kontaktos la kandidatojn por prezenti min, kaj klarigi, ke la tradukoj devas atingi min plej laste la 31-an de januaro. Ilin mi poste plusendos al la j\u0302urio.\nMi ne estas unu el la jug\u0302ontoj, kaj tiel ne gravas, ke mi scios, kiu kiun tradukon verkis. La jug\u0302ontoj \u2013 trihoma j\u0302urio, el kiu du estas Akademianoj \u2013 estos plene senpartiecaj, c\u0302ar mi forigos nomojn kaj similajn identigilojn. Simple estos tiel, ke gajnos la verkintoj de la plej bonaj tradukoj, c\u0302ar la jug\u0302ontoj ne havos aliajn informojn, kiuj povus influi la decidon, kion ni esperas anonci en februaro. Se tamen la j\u0302urio trovig\u0302os sub lavango da dokumentoj, la anoncon oni kompreneble devos, pro kialo tute festinda, prokrasti."}, {"text_idx": "#000007", "text": "\u2013 G\u0302is tiu stadio, la konkursoj estas kiel c\u0302iu alia: gajninton oni nomas kaj gratulas. Trovig\u0302as c\u0302e la niaj tamen plia dimensio: ni jam ac\u0302etis la traduk-rajtojn cele al eldonado, kaj kontraktos kun la gajnintoj por traduki la tutan libron. Se la gajnintoj sendos al ni g\u0302ustatempe manuskripton sufic\u0302e bonan por publikigado, ili ricevos ne nur proprajn ekzemplerojn, sed 500 britajn pundojn (proksimume 575 eu\u0306rojn) kiel dank-esprimon: por tradukistoj de Esperantaj libroj mi supozas tion eble nekonata fenomeno!"}, {"text_idx": "#000008", "text": "C\u0302u vi arang\u0302as la konkursojn unuafoje?"}, {"text_idx": "#000009", "text": "\u2013 Jes, tio estas tute nova afero c\u0302e ni. Se g\u0302i estos sukcesa, ni vers\u0302ajne g\u0302in ripetos."}, {"text_idx": "#000010", "text": "\u2013 Ni lanc\u0302is la konkursojn oficiale en la 15-a de novembro. Post du tagoj jam kandidatig\u0302is 16 diversaj homoj, do la tujaj rezultoj estis jam kontentigaj. Post tiam, aldonig\u0302is aliaj nomoj, tamen ne tiel rapide, kiel en la postlanc\u0302aj tagoj."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Kiel vi ekhavis la ideon?"}, {"text_idx": "#000012", "text": "\u2013 G\u0302i kirlig\u0302is en la cerbo de unu el niaj estraranoj, Simone Davis, kiam s\u0302i kaj mi diskutis planojn por la estonteco. EAB jam plens\u0302topis la brec\u0302on en la Esperanta merkato por infanlibroj, do s\u0302ajnis sencohave bremseti tiun agadon kaj turni nian fokuson al alia brec\u0302o, kiun s\u0302i \u2013 legemulo nove alveninta en Esperantujon \u2013 certe konis: la manko de bonkvalitaj modernaj libroj, kiajn oni trovas vendataj en flughavenoj, stacidomoj, ktp. Ni decidis, do, pri la venontaj pas\u0302oj, sed konstatis problemon rilate la efektivigadon: kiuj tradukos? Kiel kapabli eldoni plurajn tiajn librojn en unu jaro?"}, {"text_idx": "#000013", "text": "\u2013 Traduki kaj poste eldoni libron postulas multe da tempo, kaj se ni sukcesus, ekzemple, eldoni kvin au\u0306 ses novajn librojn en c\u0302iu jaro, tio necesigus, ke en unu momento eble deko da tradukantoj prilaboru tekston. Tiun dekon tamen ni ne konas. Tiel naskig\u0302is la propono lanc\u0302i konkurson, en kiu ni kontraktos kun la gajninto por eldoni la tutan libron, kaj ec\u0302 proponi al la tradukinto iom da mono poste. La konkursoj kreos ligilon inter ni \u2013 kiuj serc\u0302as homojn pretajn kaj kapablajn traduki \u2013 kaj homojn g\u0302uste tiajn."}, {"text_idx": "#000014", "text": "\u2013 Tiu originala propono iom evoluis, kiam ni demandis nin: \u201dKion ni faras por flegi novan generacion de tradukistoj? Kion ni povus fari por krei tion?\u201d El tio naskig\u0302is la dua konkurso, kromnomita \u201dnova talento\u201d. Tiukaze ni proponas tekston pli simplan kaj malpli longan, kaj la konkurso estas malferma al c\u0302iuj, krom homoj jam tradukintaj en Esperanton libron pli ol 12 000 vortojn longan. Kun la gajninto de la konkurso ni kontraktos, same kiel en la c\u0302efa konkurso, sed kun diferenco: tiu homo ricevos ankau\u0306 ses unu-horajn virtualajn trejnsesiojn kun spertaj tradukistoj, kiujn pagos EAB."}, {"text_idx": "#000015", "text": "De kie venas la mono?"}, {"text_idx": "#000016", "text": "\u2013 El niaj enspezoj: c\u0302iuj kostoj por eldonado \u2013 granda prioritato por la nuna EAB \u2013 trovig\u0302as en nia bug\u0302eto. Tiaj\u0302ojn ni povas fari pro sag\u0302a decido farita en senmona epoko."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Kiel vi elektis la verkojn?"}, {"text_idx": "#000019", "text": "\u2013 Simone Davis konas literaturon multe pli bone ol mi, kaj iam listigis dudekon da diversspecaj libroj, kiujn traduki kaj eldoni ni povus konsideri. Unu ni jam eldonis: la libron de la jaro en Britujo en 2004, La kurioza incidento de la hundo en la nokto. En s\u0302ia listo trovig\u0302is kaj Rebecca kaj Matilda. Tiujn du mi taksis eble uzindaj por la konkurso, kaj pro tio, ke negoci la kontraktojn estis facile, jen la rezulto: la unuaj provitaj estis tiuj akceptitaj!"}, {"text_idx": "#000020", "text": "C\u0302u vi supozas, ke gravas esti anglalingvano por bone traduki? C\u0302ar al aliaj lingvoj ja kutime tradukas denaskaj parolantoj de la cellingvo."}, {"text_idx": "#000021", "text": "\u2013 Oni ja devas traduki el la angla, sed tio estas nenio nova: estas c\u0302iutagaj\u0302o, ke profesiaj tradukistoj elangligas en sian denaskan lingvon. Pli gravaj estas la Esperanto-kapabloj. En la profesia mondo, ne lingvo-lerninto sed denaska parolanto tradukas en la cel-lingvon: niaj tradukistoj en Esperantujo devas strebi esti tiel bonaj en sia lingvo lernita. Granda defio, sed dum pli ol 130 jaroj pluraj el inter la esperantistaro aplombe plenumis la taskegon."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Alklaku por kunhavigi c\u0302e Twitter(Malfermig\u0302as en nova fenestro)Alklaku por kunhavigi c\u0302e Facebook(Malfermig\u0302as en nova fenestro)Alklaku por kunhavigi per Telegramo(Malfermig\u0302as en nova fenestro)"}, {"text_idx": "#000023", "text": "J\u0302omart kaj Natas\u0302a kantas kune dum kvin jardekoj"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Kjara gajnis alternativan Eu\u0306rovidan konkurson"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Eblas trovi informojn (kaj regulojn) c\u0302i tie, kun ligilo al la formularo por kandidatig\u0302i.\nEblas kandidatig\u0302i g\u0302is la fino de la 15-a de decembro (britahore). La tradukota(j) teksto(j) estos els\u0302utebla(j) de la mesag\u0302o, kiu aperos post plenigo kaj sendo de la formularo.\nMi kontaktos vin poste, por ke vi havu mian retpos\u0302tadreson, al kiu vi sendu via(j)n traduko(j)n, plej laste la finon de la 31-a de januaro (denove britahore).\nSe vi gajnos, ni kontraktos kun vi.\nSe vi ne gajnos, tamen estos tradukinta tute bone ... nu, povus esti, ke tio ne estos la fino de la rakonto, c\u0302ar pli kaj pli da tiaj libroj ni intencas eldoni, do via nomo c\u0302iaokaze povus trovig\u0302i apud tiu de renoma au\u0306toro. Ni vidu! \ud83d\ude42"}, {"text_idx": "#000027", "text": "Gratulon pro la originala koncepto por varbi tiele novajn tradukantojn!"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Kredas mi, ke estas tre grave, kaj amuze, legi prozon tradukitan al Esperanto."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Lau\u0306dinda estas la iniciativo elekti tradukonton per j\u0302urio, sed c\u0302u mi risku suspekti la du akademianojn tro konservative esti jug\u0302ontaj? Bonvole ne miskomprenu min deziranta ian tradukon radikalan; tamen stilo avangarda \u2013 miaopinie \u2013 estus plej bonvena. Kiom da tradukoj estas mi jam leginta kies tradukinto retretis c\u0302e c\u0302iu obstaklo au\u0306 c\u0302irkau\u0306-navigis g\u0302in per parafrazoj, proksimumaj turnoj, kriplaj kunmetoj, kaj sen-gusta dikcio g\u0302is restas nur krud-pala ombro de la originalo? Nu, sufic\u0302e por ke mi entute ne plu privas min de la originalo. Mi esperas ke la traduko aspiru logi ec\u0302 anglofonon ne por ke li havu dekoracion esperantan sur la breto, sed c\u0302ar li taksas g\u0302in pli plezure legi ol ties krud-pala ombro, c\u0302i-foje t.e. la \u00ab originalo \u00bb."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Min zorgigus ne la konservemo de akademianoj sed ilia lingva kapablo. Estas publika sekreto, ke akademianeco ne c\u0302iam egalas lingvan majstrecon. Foje ec\u0302 ne simplan lingvan g\u0302ustecon."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Kaj tio ne estas nura opinio de mi, konata kaj neglektinda fanfaronulo. Memoru ekz. la iamajn vortojn de Komitatano Z: \"simplaj samideanoj kun plezuro ridas pri lingvaj bonzoj, kiuj regas akuzativon malpli bone ol ili, kaj nenio pli ol tio subfosas la reputacion de la Akademio\" ("}, {"text_idx": "#000033", "text": "Aliflanke, ni ankau\u0306 ne forgesu, ke por prijug\u0302i la lingvan kvaliton de teksto (originala au\u0306 tradukita) necesas bona scipovo de la lingvo. Tio koncernas ne nur j\u0302urianojn sed c\u0302iun ajn leganton. Ofte homoj malkompetentaj pri la lingvo ne hezitas tranc\u0302e prijug\u0302i. Fakte, ju pli malkompetenta la parolanto, des pli akra kaj memcerta la kritiko."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Mi esperas, sed ne certas, ke tio estas parodio."}, {"text_idx": "#000035", "text": "C\u0302iuokaze, la stilo de la traduko estu la stilo de la originalo. Matilda estas infan-romano, kaj supozeble la stilo ne estas avangarda."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Lau\u0306dinda estas la iniciativo elekti tradukonton per j\u0302urio, sed c\u0302u mi risku suspekti la du akademianojn tro konservative esti jug\u0302ontaj?"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Lau\u0306 mi ne. Ambau\u0306 estas sukcesaj tradukistoj: unu, ekzemple, tradukis la infanlibron de la jaro; la alia novan libron furore vendig\u0302antan:"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Tradukado estas tre malfacila tasko. Oni prenu ec\u0302 tre surfacan detalon relate al Rebeka: ke la du c\u0302efaj karakteroj estas usonano kaj brito dum la 30-aj jaroj. C\u0302u povas c\u0302u devus tio esti esprimita en la traduko tia kiel iu nativo g\u0302in \u00ab sentas \u00bb en la originalo? C\u0302io de tio, apud multaj aliaj untaj detaloj tedaj estas deciditaj per tradukanto, kaj foje tio signifas bezonon fari kontrau\u0306-konvenciajn elektojn. Estas legitime kuriozi pri kiel jug\u0302o respondos, kaj se la marg\u0302eno por komerca sukceso koncerne esperantan merkaton estas tre fajna, sekvas ke estas rezoneble supozi jug\u0302on havi konservativan metrikon. Mi do reafirmas mian aserton ke mi persone ac\u0302etus kun plezuro iun tradukon kiu traktas takte c\u0302i tiajn problemojn tiel ke la traduko ig\u0302os akompanaj\u0302o, se ne anstatau\u0306o por la originalo sur mia breto."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Mi tamen opinias ke stilo avangarda ne estus plej bonvena. Au\u0306, pli akurate esprimite, ne estus bonvena se la stilo de la originalo ne estas mem avangarda. Tradukisto ne emu farig\u0302i la c\u0302efrolulo, sed peranto de la verko (mi celas c\u0302efe prozaj\u0302ojn; poezio havas aliajn postulojn). Tradukisto ne pensu ke la originalo estas krudpala ombro, kiun g\u0302i (li au\u0306 s\u0302i) plibonigos, sed konsciu ke g\u0302i estas servanto.\nSe tradukisto volas esti c\u0302efrolulo, g\u0302i verku originale, ne traduku.\nMallonge, ne estu De Diego."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Metite flanken kiel ni bildigas al ni la koncepton de \u00ab avangarda, \u00bb ni estas entute akordaj. Koncerne la esprimon \u00ab krud-pala ombro, \u00bb multaj al-esperantaj tradukoj tro ofte estas tia, kaj estus plezure legi iun kiu pli legendas ol la originalo. Iuj profesiaj tradukoj ja plenumas tion do kial ne por esperanto? Por pli bone kompreni mian perspektivon, klopodu subkompreni per \u00ab avangarda \u00bb iun stilon kiu tiu-cele sukcesos."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Mi tamen iomete malkonsentas pri la lasta eldiro. Lau\u0306 mi ja gravas, ke la tradukontoj de la angla libroj estu denaskaj parolantoj de la angla au\u0306 kun ekvivalenta scipovo.\nKe ni tradukas el nia denaska lingvo en fremdan cellingvon anstatau\u0306 inverse, estas unu el la avantag\u0302oj de Esperanto, kiu kontribuas al la boneco de g\u0302ia literaturo. Ja ankau\u0306 mi kiel germano kun enorda kono de la angla povus legi ekz. \"Matilda\" originale kaj traduki g\u0302in, sed mi ne kaptus c\u0302iujn eblaj nuancojn, aludojn kaj fajnaj\u0302ojn, kiel farus tion anglo."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Lau\u0306 mi ja gravas, ke la tradukontoj de la angla libroj estu denaskaj parolantoj de la angla au\u0306 kun ekvivalenta scipovo."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Kion vi do disputas? Mi diris, ke ne estas nepre esti (denaska) anglalingvano, kaj vi mem agnoskis, ke ne necesas esti denaskulo."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Mi rekte komparis kun la profesia mondo, en kiu oni tradukas en sian denaskan lingvon el alia. Vi sub-komprenu, ke tiun nedenaskan lingvon oni (pasive) regas g\u0302is alta nivelo; profesiaj eldonejoj ja havas atendojn pri kvalito."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Mi ne disputas, ke tre bona nedenaska parolanto povas kaj rajtu esti konsiderata, mi nur konstatas, ke tia nivelo ne estas atingata ofte kaj precipe rilate la anglan multaj lernintoj tro alte taksas siajn konojn.\nLa situacio de Esperanto simple donas la s\u0302ancon ekhavi tradukanton vere bonan rilate la fontlingvon, dum en etnolingvoj oni devas atenti antau\u0306 c\u0302io la cellingvon. Do ni havas unikan avantag\u0302on eluzindan.\nMi opinias vian konkurson bona rimedo por elsarki g\u0302uste la plej bonaj tradukontojn."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Cetere ... ni jam uzis viajn kontribuojn el angla originalo (ec\u0302 rimig\u0302anta!) en libro eldonita (kaj redaktita) de ni! Kial do protesti? G\u0302i ja estis infanlibro de la jaro, do tiu c\u0302i nia aliro supozeble ne estas tiel misa!"}, {"text_idx": "#000048", "text": "Nu, tio estis ja hazarda okazaj\u0302o.\nMi estis tradukinta la libron el la germana por hejma uzo, kaj en la efektivigita libro partoprenis 3 anglaj denaskuloj, kiuj multe pli kontribuis al la fina formo ol mi (kaj bone tiel!).\nMi ne kun bona konscienco volus esti la sola tradukinto, tiam g\u0302i ne estus au\u0306tentika."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Apenau gravas kiom oni scipovas la lingvon de la originalo \u2013 au, pli bone dirite, tio estas afero de efikeco. Se la tradukanto ion ne scias au ne komprenas, li povas konsulti denaskulojn, serchi informojn en la reto ktp. Sed fari same pri la cellingvo igus tradukadon preskau neebla. Mi mem tradukis el, interalie, la litova kaj la estona, dum mi nur lernis tiujn lingvojn, kaj, mi malmodestas diri ke la rezulto ne estis skandale malbona."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Pri tio mi ne konsentas. Tre ofte homoj kredas kompreni ion, kion ili ne vere komprenas, au\u0306 maltrafas gravajn nuancojn pro mankohava kono de fremda kulturo. Do certe por bonaj tradukoj tre gravas bona scio de la originala lingvo kaj la rilata kulturo. (Tio kompreneble ne signifas, ke g\u0302uste viaj tradukoj suferus pro tiaj mankoj, vers\u0302ajnege ili estas multe pli bonaj ol la plej multaj tradukoj faritaj de homoj kun denaska scio de la fontolingvo.)"}, {"text_idx": "#000051", "text": "Oni ne troigu la gravon de lingva denaskeco. Evidente, denaskulo pli vershajne hejmos en la kultura fono kaj aludaro de la tradukata verko ol aliaj, sed ne temas pri chio au nenio. Kiel multo en la vivo, estas afero grada, ne absoluta. Kaj aparte en nia kulturo, kie ne svarmas bonaj tradukantoj, ne indas insisti pri tiu chi kriterio."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Mi diris nenion pri denaskeco. Sed mi ne konsentas kun via tezo \"Apenau\u0306 gravas kiom oni scias la lingvon de la originalo\"."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Nu, jes, \"apenau\u0306\" estas tro forta vorto, mi vortumis iom provoke \ud83d\ude42"}, {"text_idx": "#000054", "text": "Se mi tradukus beletron el la angla, mi devus tiel ofte demandi kaj kontroli, ke ne plu estus efike \ud83d\ude09\nTamen, havi tradukon de nedenaska parolanto estas pli bone ol ne havi tradukon entute. Sed en c\u0302i tiu okazo EAB estas vers\u0302ajne en la komforta pozicio povi elekti. Min vere interesos, kies provtraduko venkos."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Tio dependas de la celo kaj speco de literaturo, c\u0302u ne? Se temas pri distra romano, kaj oni celas bonan vendadon, tiam ne tro gravas, c\u0302u la traduko estas fidela: c\u0302efe gravas, ke la legantoj s\u0302atas la tradukon kaj ac\u0302etas g\u0302in. Tamen, se temas pri kontrakto au\u0306 diplomatia teksto au\u0306 historia dokumento, tiam mi supozas, ke pli gravas g\u0302usta kompreno de la originalo ol bonstila vortumo en la cellingvo, kaj kompreneble ne c\u0302iam eblas au\u0306 indas konsulti denaskulojn, se oni tradukas ekzemple el la sumera au\u0306 la antikva greka. Gramatikan eraron oni povas multe pli facile korekti dum reviziado ol miskomprenon de la originalo. Tio dependas ankau\u0306 de la lingvoparo: relative multaj homoj sufic\u0302e scias la anglan por kompreni la originalojn de \u00abRebeka\u00bb kaj \u00abMatilda\u00bb, sed relative malmultaj homoj sufic\u0302e scias Esperanton por skribi tradukon, kiu ne donas kapdoloron al revizianto."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Se temas pri transdono de stilo de la originalo, g\u0302uste nun mi legas la romanon \u00abPikniko c\u0302e vojrando\u00bb, kaj s\u0302ajnas al mi, ke Mikaelo Brons\u0302tejn iom tro klopodis por transdoni la parolmanieron de koleraj au\u0306 duonebriaj rusoj, tiel ke ne c\u0302iam estas facile diveni la denotacian enhavon de la diraj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000060", "text": "La argentina selektitaro estas c\u0302ampiono de la mondpokalo de KataroIrano: unua ekzekuto ligita al la tumultojDu misiloj trafis PollandonUN: amasa plimulto por kondamni la rusiajn aneksadojn en UkrainioParlamentaj balotoj en Latvio: tutnova vizag\u0302o por la deputitaro"}, {"text_idx": "#000061", "text": "Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracionVenkado de ekzistadismaj krizoj per muziko: Karolina Cicha de PollandoMeksika kolektivo kiu piratas librojn por kundividi kulturon alfrontas blokadojn"}]