[{"text_idx": "#000004", "text": "Tiu socia statuso ekzistis diversskale c\u0302e preskau\u0306 c\u0302iuj la civilizacioj de antikveco, de C\u0302inio g\u0302is Romia imperio [2] pasante tra Hindio kaj Persa imperio."}, {"text_idx": "#000005", "text": "La subpremo de la sklavoj kondukis kelkfoje al ribeloj, el kiuj la plej fama estis la sklavribelo de Spartako [3]. Tiuj ribeloj estis c\u0302iam venkitaj far la pli bone organizitaj kaj ekipitaj potenculoj."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Kiam en milito malnovaj Slavoj kaptis malamiksoldaton tiam lin prenis al sklaveco. Por ke klaru lia socia pozicio oni tondis liajn harojn. Kiam liaj haroj plenkreskis li povis hejmig\u0302i en tribo au\u0306 foriri. Bedau\u0306rinde, tiuteme ni tute ne ka\u00adpablas pruvi tion, kion oni ofte diras, t.e. ke mondskale en mul\u00adtaj lernejoj Esperanto instruig\u0302as."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La vera sklaveco malfortig\u0302is dum ekapero de feu\u0306dismo, sed restis heredaj\u0302oj de g\u0302i. La brazila instruisto kaj edukisto pri korpekzercoj Douglas Pereira Dias ricevis diferencigitan instruadon, kies fundamentojn plifortigis la Pedagogio de Amo, kiun ni elvolvis kun infanoj g\u0302is la 10-jara ag\u0302o, kaj poste kompletig\u0302is \u2014 ekde la 11-jara ag\u0302o \u2014 per Pedagogio de Ekumena Civitano."}, {"text_idx": "#000008", "text": "La sklaveco revivig\u0302is pro la koloniado de Ameriko. La koloniistoj volis laborigi fortajn, kaj malmultekostajn laboristojn sur la bienegoj, en la minoj de la novaj teritorioj. Tiel ili ekigis la sklavkomercon en la komenco de la 16-a jarcento."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Komence de la 19-a jarcento la sklaveco estis baro antau\u0306 la evoluo de kapitalismo; tiel ekis la movado de aboliciismo. La sklavecon forvis\u0302is Unuig\u0302inta Reg\u0302lando en 1807 [5], Francio en 1816 kaj bols\u0302evismo kaj fas\u0302ismo, du politikaj \u201cnovaj\u0302oj\u201d, aperintaj en Eu\u0306ropo kaj najbare al g\u0302i, klare prezentas movig\u0302on en rea direkto. En Usono en 1841-1842 okazis la kazo de Sengbe Pieh au\u0306 alinome kazo Amistad, kaj oni liberigis la sklavojn en plimulto de la s\u0302tatoj en la 1860-aj jaroj, kiel rezulto de la Usona Enlanda Milito 1861\u20131865."}, {"text_idx": "#000014", "text": "En antikva Egiptio vera sklaveco ne ludis gravan rolon. Ekzemple la egiptaj piramidoj estis konstruitaj de pagitaj laboristoj, kiuj pro la nobla celo de sia laboro estis respektataj homoj. Eble ili ne havis la rajton libere elekti sian laboron, do estis servutuloj."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Je mia vekig\u0302o tiun matenon mi sentis en la atmosfero ke Herodoto en sia dua volumo pri historio raportas, ke faraono H\u0302ufu, kiun li prezentas kiel kruelulon, devigis c\u0302iujn regnanojn labori pri piramid-konstruado, po tri monatojn. C\u0302iu tia alterno konsistis el 100.000 homoj. Se tiu raporto estas vera, efektive temis pri servuteco. Oni supozas, ke la nombro 100.000 estis simbola, kaj ke vere estis malpli da laboristoj. Ec\u0302 la bols\u0302evismo, kies radikalismo estis ekstrema, balzamis Leninon kaj el Karolo Markso faris la Savinton. La idealo de individuo estas la neelradikigebla bezono de la homa animo, kiu protektas g\u0302in kun fanatikeco kies grandeco kreskas kun g\u0302ia malgracio."}, {"text_idx": "#000016", "text": "En antikva Grekio, kulture evoluinta, sklaveco estis grava elemento de socio. Iuj ec\u0302 opinias, ke nur la ekzisto de sklavoj donis al la reganta klaso la libero okupig\u0302i pri arto kaj filozofio au\u0306 pri kreado de efika armeo[6]."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Pri la socia sinteno al sklaveco komparu la eldiron de Aristotelo sube."}, {"text_idx": "#000020", "text": "G\u0302is la 2-a jarcento a.K. en Romio ekzistis sklavigo pro s\u0302uldoj; s\u0302uldanto devis labori por la kreditanto. Pro multig\u0302o de militkaptitoj ekestis abundo da militsklavoj, kaj la s\u0302uldsklavigo estis nuligita. Plia fonto de sklavoj estis, ke kelkaj krimoj estis puneblaj per sklaveco."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Sklavoj laboris en c\u0302iuj branc\u0302oj de la ekonomio. C\u0302ar la greka lingvo estis simbolo de klereco, grekaj sklavoj foje estis s\u0302atataj kiel instruistoj."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Lau\u0306 romia juro la idoj de sklavoj heredis la sklavecon. Sklavoj ne havis personajn rajtojn, sed mastroj povis permesi al ili posedon de personaj havaj\u0302oj[10]. Per kolektita havaj\u0302o sklavo povis mem ac\u0302eti sian liberon [11] kaj tiel akiris plenajn rajtojn de civitano. Li plu devis labori por sia mastro kaj ec\u0302 c\u0302e sia liberigo devis fari kontrakton pri tio, sed la mastro ne plu havis plenajn rajtojn, ekzemple lin mortigi. Tian dependecon havis ankau\u0306 multajn romianoj, kiuj neniam estis sklavoj. Filoj de liberigitaj sklavoj estis plenrajtaj civitanoj. Tiel la liberigo de sklavoj, ofte promesita kaj praktikata por certigi ilian lojalecon, tre kreskigis la nombron de civitanoj."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Servitus sexualis estas formo de servitutis in quio mulier vel impuberes prostitutionem vel actum sexualem coacticiam compellentur. Saepe in relatione cum mercatu hominum estas et crimen contra humanitatem formas."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Dum tri jarcentoj okazis vendado de homoj, viroj, virinoj, infanoj, perforta ellandigo de ili el Afriko c\u0302efe al Ameriko. Tion organizis s\u0302ipkompanioj el Eu\u0306ropo. C\u0302ar afrikanoj ne okupis la marbordojn, estis facile por la alvenintoj konstrui havenojn. Afrikaj reg\u0302oj kunlaboris kun sklavistoj per vendado de siaj militkaptitoj, kelkaj ec\u0302 kaptis homojn de najbaraj etnoj por vendi ilin. Lau\u0306 diversaj fontoj oni atingas la suman nombron de cent milionoj da sklavoj ellandigitaj dum 3 jarcentoj. Sklavigo estis komerca bezono: eu\u0306ropanoj bezonis laborfortojn en Ameriko."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Aristotelo diris ke estas homoj, kiuj naskig\u0302is por esti liberaj, kaj homoj, kiuj nature naskig\u0302is por esti sklavoj. G\u0302enerale, oni pensas ke en sklavismaj socioj, estus du grupoj klare definitaj: la sklavaro kaj la liberularo, sed tio ne estas tute vero. Unue, la liberaj homoj ne estas c\u0302iam sinjoroj, kaj dividig\u0302is en multaj klasoj, estas ceramistoj, agrikulturistoj, sacerdotoj, nobeluloj, artistoj, vendistoj, ktp. kaj ankau\u0306 la sklavoj ne estas samaj. Tiu nesamecoj de sklavoj ne estas akcidenta, sed tute necesa por ke la sistemo funkciu, se c\u0302iuj el ili havus la saman statuson, ili unuig\u0302us kaj ribelus."}, {"text_idx": "#000032", "text": "En klasika romia sklavismo estis multaj tipoj de sklavoj: servi, vernae, ancillae [20], ktp. kun rajtoj kaj funkcioj malsamaj. Kelkaj el ili estas preskau\u0306 liberaj kaj ec\u0302 potencaj, la provincestro de Egipto kaj la estro de financoj de la imperio, ekzemple, estis \"sklavoj\" de imperiestro, kiu povis ilin mortpuni sen jug\u0302o, sed ili mem havis palacojn kaj sklavojn kaj potencon sur liberaj homoj."}, {"text_idx": "#000033", "text": "En brazila sklaveco, ankau\u0306 estis malsamaj tipoj de sklavoj por ke ili ne kunig\u0302u. Estis la \"boc\u0327ais\", nigruloj kiuj venis rekte el Afriko, kiuj faris la plej pezajn laborojn kaj ricevis la plej fortaj punoj, kiuj g\u0302enerale survivis nur kvin jarojn. Estis la \"crioulos\", nigruloj kaj mulatoj kiuj naskig\u0302is en Brazilo kaj parolis la portugalan lingvon, kiuj suferis malpli kruelajn perfortojn. Estis la \"mucamas\", similaj al romiaj ancillae, c\u0302iam virinoj, kiuj helpis en hejmajn laborojn. Estis ankau\u0306 la \"negros de ganho\", kiuj estis preskau\u0306 liberaj, log\u0302is en siaj propraj hejmoj, kaj devis nur pagi kotizon al sia sinjoro. La \"crioulos\" ofte perfortis kaj denuncis la \"boc\u0327ais\", la \"mucamas\" estis la ligo inter la sinjoro kaj la sklavoj. Kiam sklavo volis peti ion al sinjoro, li unue kontaktig\u0302is al \"mucama\", kiu ripetis tion al sinjoro."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Krom malsamo lau\u0306 \"tipo\", sklavoj ankau\u0306 estis malsamaj lau\u0306 \"raso\" au\u0306 deveno, tio helpis la hegemonion de sinjoroj, c\u0302ar ofte, oni miksis sklavojn devenajn el malamikaj etnoj. En Brazilo oni ofte miksis indig\u0302enojn kaj nigrulojn, islamanojn kaj politeistojn, germanojn kaj polojn. G\u0302enerale, pro etnocentrismo, unu etno rigardis sin supera al aliaj kaj ne volis kunligig\u0302i al siaj \"malsuperuloj\" kontrau\u0306 siaj sinjoroj, kiuj, ec\u0302 se ne estas vere \"superaj\", almenau\u0306, lau\u0306 ili, estis pli similaj al ili mem, kaj \"fatale\" rekonu la maljustecon sklavigi \"superajn\" homojn kune kun \"malsuperaj\". Tiu penso okazis fakte al sklavoj de afrikaj etnoj hau\u0306sa kaj malia, kiuj ribelis ne por fini la sklavecon, sed por ke oni agnosku ilin kiel superajn al aliaj nigruloj, kaj okazis ankau\u0306 al germanoj, kiuj c\u0302iam helpis al siaj sinjoroj subpremon al poloj."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Al sklavo mon' ne estas savo, li c\u0302iam restas sklavo.\nPli felic\u0302a sinjoro sen havo, ol ric\u0302ulo sed sklavo.\nSub tero sklavo kaj sinjoro ne diferencas per valoro."}]