[{"text_idx": "#000001", "text": "Tiu mesag\u0302o tre surprizis min. Nun oni povas traduki mas\u0302ine al esperanto kaj el esperanto inter 63 lingvoj. Mi de kelkaj jaroj hobie laboras pri mas\u0302ina tradukado kaj Esperanto kaj ne tre alte taksis eblon, ke googlo iam kaj tiom frue okupos pri la esperanta lingvo. Mi sciis, ke googlo uzas statistikan metodon por tradukado, kaj mi ankau\u0306 faris kelkajn provojn pri tiu metodo.\nDo mi studis la faman laboron pri statistika tradukado.. Mi iam eksperimentis per giza+ kaj volis uzi tiun ilon por konstrui vortaron. Miaj rezultoj estas tre mizeraj kaj tempo de komputado tre longa. Mi rapide rimarkis, ke oni bezonus vere egan kvanton de paralelaj tekstoj. Mi ne supozis, ke tiu necesa kvanto ekzistus por Esperanto en proksima venonto. Google pruvis la malon. G\u0302i estas la plej granda teksta bazo de mondo kaj g\u0302i povas profiti de tio. Due google eble havas pli bonan teknikon ol la primitivaj iloj de komenco de statistika metodo. Por mi la plej miriga estas la rapideco de g-tradukilo. Mi povas nur imagi, ke la teksto estas tradukita nur c\u0302e multaj paralelaj procesoroj de tre bone skribitaj programoj. La uzula interfaco en povas esti pli facila."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Oni trovas kelkajn informojn pri historio de G-tradukilo tie. Tie mi legis, ke nun la g-tradukilo tradukas pli da teksto en unu tago ol c\u0302iuj tradukistoj en unu jaro kaj estas nun la plej uzata komputila tradukilo. Tio signifas, ke nun multaj homoj unue povas kompreni iugrade fremdlingvajn tekstojn sen dungo de multekostaj tradukistoj kaj longa lernado. La lingva revolucio, pri kiu Esperantistoj c\u0302iam revis, okazas sed ne helpe de Esperanto au\u0306 aliaj lingvoj sed helpe de tekniko."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Surpriza estas por mi ankau\u0306 la fakto, ke tuj esperanto estas unu de lingvoj, al kiu oni povas traduki kaj, de kiu oni povas traduki. Mi tuj faris kelkajn provojn, kaj rimarkis, ke la kvalito estas sufic\u0302e bona por kompreno. Mia plej bona tradukilo (eo>pl) estas komparebla kun googlo. Aliaj estas pli malbonaj. Programo Esperantilo estis longe la sola tradukilo, kiu povas traduki al pola kaj germana lingvoj. Nun la situacio s\u0302ang\u0302ig\u0302is."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mi havas fakan intereson taksi la kvaliton kaj eblojn de tradukilo de googlo. Post la s\u0302oko mi komencis fari kelkajn testojn. Mi tradukis de esperanta lingvo al pola lingvo. Mi rimarkis en pola rezulto kelkajn anglajn vortojn. Do s\u0302ajne googlo uzas la anglan lingvon kiel interlingvo! Ridinde, ke oni frue vidis Esperanton en tiu rolo."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Do la nomo \u201eVera Jeruslanova\u201c estis tradukita al \u201eTrue Jeruslanova\u201c."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Mi volas scii, c\u0302u googlo tradukas po unu frazo au\u0306 kelkajn frazojn kune."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Mi legis la libron. G\u0302i estis tre longa. > Czyta\u0142em ksia\u0328z\u0307ke\u0328. To by\u0142a bardzo d\u0142uga."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mi legis la raportaj\u0302on. G\u0302i estis longa. > Czyta\u0142em raport. To by\u0142a d\u0142uga."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Mi ne povis trovi la ekzemplojn, en kiu la unua frazo influos la tradukon de la dua frazo.\nDo s\u0302ajne la frazoj estas tradukitaj tute sendepende."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Aliaj malfacilaj aspektoj de pola gramatiko"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mi ac\u0302etis la libron kaj legis g\u0302in. > Kupi\u0142em ksia\u0328z\u0307ke\u0328 i ja\u0328 przeczytac\u0301."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Tie la tradukilo ne sukcesis kunligi la subjekton kun du verbojn."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Ordo do vortoj en frazo."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Mi volas scii, c\u0302u googlo iom konas la gramatikon de la lingvo. La testo estas traduki sensencajn sed gramatike korektajn frazojn."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mi legis la interesan libron. Czyta\u0142em interesuja\u0328ca\u0328 ksia\u0328z\u0307ke\u0328.\nMi legis la interesan arbon. Przeczyta\u0142em ciekawy drzewo.\nMi legis la amikan pluvon. Czyta\u0142em na przyjaciela prysznicem.\nLa mondo miras pri tio. Cuda s\u0301wiata na nia\u0328 okiem."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Je malpli granda la vers\u0302ajneco de la frazo des pli mirindaj estas la tradukaj rezultoj.\nDe la dua ekzemplo oni vidas, ke la tradukilo ne povas kunligi la genron de la vorto \u201einteresa\u201c kun vorto \u201earbo\u201c. Tio iom surprizis min, c\u0302ar mi pensis, ke iel google programo zorgas pri gramatiko (rekonas vortgrupojn kaj reguloj de tio)."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Komparo de Esperantilo kun G-Tradukilo"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Mi prenis miajn ekzemplajn frazojn kaj tradukis per googlo. Tiuj frazoj estas elektitaj por kovri la c\u0302iujn aspektojn de pola kaj esperanta gramatiko. La rezultoj estas tie. 17% de tradukoj estas tute identaj. Mi pensas, ke nun tradukado al pola lingvo en Esperantilo estas pli bona ol tiu de G-tradukilo.\nInterese estos kompari tiujn rezultojn post ioma tempo kaj vidi de tiu c\u0302u googlo dau\u0306re plibonigas la tradukilon. De la komparo de tradukoj oni tre bone vidas la specialajn trajtojn de statistika tradukado. Relative ofte la tradukilo de googlo eraras pri la vorteto \u201ene\u201c. Estas malgranda vorteto, sed g\u0302i kau\u0306zas tute malan sencon. Ofte la negado aperas tute surprize. Mi supozas, ke se la vortkombino aperas ofte kun negado, la tradukilo aplikas la negadon, ec\u0302 se en fonta teksto g\u0302i ne estas. Ofte c\u0302e la traduko aperas alia tempo de verboj. De venonta tempo ig\u0302as nuna tempo. Ankau\u0306 c\u0302e tiu oni sentas la anglan interlingvon. Oni rimarkas multajn erarojn, kiuj radikas en malforto de angla lingvo. Surprizaj estas ankau\u0306 kelkaj tradukoj, kiuj tute ne havas rilaton kun la fonto. Oni ne povus ec\u0302 imagi kiel la mas\u0302ino konstruis tian strangan rezulton. Ekzemple: (Lau\u0306 la frukto oni arbon ekkonas. Zgodnie z drzewa owocowego przyjez\u0307dz\u0307asz do zrealizowania.).\nTiuj frazoj rememorigas al anekdotoj pri mas\u0302ina tradukado de 60-aj jaroj.\nLa statistika tradukado estas iom dang\u0302era, c\u0302ar s\u0302ajne la programo insiste volas konstrui iun sencan tradukon, ankau\u0306, se g\u0302i tion tute ne kapablas. En tiu kazoj por mi estus pli bone, se la tradukilo g\u0302entile diris: \u201eMi ne povas traduki tiun frazon\u201c au\u0306 avertis, ke la rezulto ne estas fidinda.\nLa unuopaj vortoj, kiuj tute ne estis tradukitaj, aperas en la fonta teksto sen iu marko. Sed eble tiu estas konscia decido de googlo. Oni eble volis fari la funkciadon tute simpla sen iuj specialaj\u0302oj. Mi povus pensi, ke googlo tute ne volas, ke profesiaj tradukistoj uzas googlo kiel unua s\u0302tupo de ilia laboro kaj tiel ne helpas al tiu grupo. Por profesiaj tradukistoj google havas alian produkton (google toolkit)."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Oni ankau\u0306 povas vidi, ke googlo ne regas morfologion (vortkonstruon) de esperanto. G\u0302i ne rekonas participojn kaj ankau\u0306 ne povas diveni sencon de vorteroj."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Sed mi ankau\u0306 rimarkis kelkajn tradukojn, c\u0302e kiuj googlo estis pli bonaj ol tiuj de la esperantilo. Temas c\u0302efe pri gramatike esceptaj frazoj au\u0306 oftaj parolturnoj, kiujn oni tradukas speciale. Tie oni klare vidas avantag\u0302ojn de statistika metodo. Do la nombro de tiuj frazoj ne estas alta."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Ekzistas ankau\u0306 multaj aliaj trajtoj, kiujn oni povas kompari. Bedau\u0306rinde unue mi devus programi ilaron pro tio. Interesa estus demando, kiom granda estas la nombro de konataj esperantaj vortoj au\u0306 kiaj estas tiuj tekstoj, kiujn uzis googlo por trejnado de sia tradukilo. C\u0302u oni povas de la rezultoj de tradukado trovi la heredan tekston."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Googlo nomas sian metodon de mas\u0302ina tradukado ankau\u0306 la datumorienta metodo (angle: \u201edata-driven approach\u201c). Sed temas pri tradicia statistika metodo. En tiu metodo oni uzas la tre grandan kvanton de paralelaj tekstoj. Temas pri teksto, kiu ekzistas kiel origina teksto kaj kiel la tradukado al alia lingvo. Do la havebleco de paralelaj tekstoj (datumaro) estas tre grava en tiu metodo. La metodo bazig\u0302as sur vers\u0302ajneco. La komputilo tradukas kutime po unu frazo. Unue oni trovas la plej vers\u0302ajnajn tradukojn de iu frazo kaj poste elektas la plej vers\u0302ajnan frazon en cela lingvo. Praktike la konstruo de tia tradukilo estas en du s\u0302tupoj. Oni unu konstruas bazon por rapide kalkuli la vers\u0302ajnecon de frazojn. En tiu fazo la tradukilo s\u0302ajne mem lernas traduki de paralelaj tekstoj. En la dua fazo, la tradukado mem, la komputilo nur devas konstrui frazojn kaj kalkuli vers\u0302ajnecon."}, {"text_idx": "#000025", "text": "C\u0302e tiu metodo la detala lingva kono, gramatikaj reguloj au\u0306 vortaroj ne estas necesas. La evoluo de statistika metodo estas limigita c\u0302e konstruo de algoritmoj, kiuj povas pli rapide kaj ekzakte kalkuli vers\u0302ajnecon de pli malgranda kvanto de paralelaj tekstoj. La detalaj informoj oni trovas en la unua fama scienca laboraj\u0302o."}, {"text_idx": "#000026", "text": "La statistika metodo laboras bone por gramatike similaj lingvoj. Do la rezultoj estas kutime pli bonaj por lingvoj, kiu havas similan fleksion kaj vortordon. La sciencistoj longe laboris pri tielnomataj matematikaj lingvaj modeloj, kiuj plej bone povas speguli la elektitajn lingvojn. Lingvo modelo en statistika metodo estas c\u0302efe nur funkcio por vers\u0302ajneco de iu vorto c\u0302eno por elektita lingvo kaj traduko inter du lingvoj."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Ekzistas du tre grandajn avantag\u0302oj de statistika metodo. La programo kvazau\u0306 povas lerni de tekstoj kaj la kvalito de traduko dependas de tempo kaj forto de komputilo. Oni povas plibonigi la tradukilon havante pli da paralelaj tekstoj sen iu programado au\u0306 homa laboro. La metodo estas ideala por la firmao googlo. Ili havas grandajn komputilajn fortojn kaj grandegan bazon de tekstojn. Googlo vidas c\u0302iujn en la reto per siaj robotoj kaj la firmao povis ankau\u0306 skani multajn librojn. Tial oni ne povas bone kompari la kvaliton de programo kiel Esperantilo kaj google tradukilo. Povus esti, ke la rezultoj, kiujn mi ricevis el la publika pag\u0302o de googlo estas malalta, c\u0302ar googlo ne volas, ke komputilo multe kalkulas sed faras tiom rapide. Do la kvalito estas nur unu de parametroj de tradukilo. Eble googlo povus kontrau\u0306 mono au\u0306 por elektitaj uzantoj fari pli bonan tradukon. Tion mi ne scias."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Estas por multaj enigmo kial la firmao googlo oferas senkostaj servoj por uzantoj. La rezulto de tiu enigmo estas simpla. La servoj ne estas senkostaj. Nur oni pagas alie. Oni pagas per personaj datumoj. Oni devas ankau\u0306 rimarki, ke googlo ne oferas programon sed nur servon. La firmao povas tre rapide s\u0302ang\u0302i la uzadon de servo au\u0306 tute haltigi g\u0302in. C\u0302iun teksto, kiun oni tradukas, farig\u0302as datumaro de googlo. Oni devas pripensi, ke ankau\u0306 c\u0302iu, kiu kontrolas la reton, scias c\u0302iom, kion oni tradukas. La traduka servo ne estas sekurigita per enigmaj metodoj. Oni imagu, ke la iu disidento uzus googlo por traduki iun tekston kontrau\u0306 registaro. Googlo kaj la registaro mem, kiu kontrolas la konekton kun la reto tuj, eksciis pri tio. Mi ne scias, c\u0302u c\u0302iu uzanto de la reto scias pri tio."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Googlo uzas la tradukilon c\u0302e kelkaj propraj servoj. Oni povas traduki la simplan nudan tekston tuj en retumilo. Frue oni povis enskribi la adreson de ttt-pag\u0302o, kiun oni povas traduki. Nun la tradukado de pag\u0302oj estas eble nur en la retumilo Chrome, kiu estas produkto de googlo.\nLa tradukilon oni povas ankau\u0306 uzi en mobiltelefona operaciuma sistemo android kaj aliaj servoj de googlo. Googlo uzas la tradukilon kiel baza servo por kreski la valoron (uzeblecon) de aliaj servoj. Eble iam la mas\u0302ina tradukado estas same memkomprenebla funkcio de iu programo kiel nune la literumado au\u0306 eltondi&interglui (copy&paste)."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Al Kiu apartenas la scio de la statistika tradukilo"}, {"text_idx": "#000031", "text": "La statistika tradukilo povas iel lerni de aliaj tekstoj. Googlo uzas la plej grandan bazon de teksto (la reton) por nutri siajn komputilojn. Tial c\u0302iuj, kiuj iam tradukis tekstojn, partoprenis malrekte en la envolvo de tiu tradukilo. Multaj demandoj estus interesaj en tiu kunteksto. Demandoj pri rajtoj, propraj\u0302o, elspezo, patentoj kaj laborpago. La statistika tradukado estas unu en la kampoj de googlo, kiu tus\u0302as tiun temaron."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Mi pensas, ke la servo \u201egoogle translation toolkit\u201c estis farita ankau\u0306 por kolekti datumaron por plibonigo de tradukilo. Tradukistoj, kiuj uzas tiun servon, helpas ankau\u0306 al plibonigo de tradukilo kaj faras ilian laboron fine malpli bezonatan. Tiu estas nuntempe ofta komerca modelo en la reto. Oni oferas servojn kaj uzantoj per ilia uzado lasas iun datumaron, kiun oni povas uzi en alia maniero komerce kaj fine enspezi per tio monon. Mi longe ne kredis, ke tiu nedirekta metodo funkcius."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Mi ne scias, kiel taksi la plibonigon de mas\u0302ina tradukado en la kunteksto de Esperantistaro. Bedau\u0306rinde frue ofte oni varbis por Esperanto kun la argumento, ke la mas\u0302ina tradukado neniam estos uzebla. Nun oni vidas, ke tiu mas\u0302ina tradukado ig\u0302as kutima ilo, kiun povas uzi preskau\u0306 c\u0302iu. Oni povas atendi, ke la kvalito de tradukado kreskos.\nEsperanto estas nur la 64-lingvo de G-tradukilo, tamen la unua artefarita lingvo, kiun subtenas la programo. Aperis kelkaj tekstoj en la rete en kiuj kelkaj homoj ec\u0302 plendis pri firmao googlo, ke g\u0302i okupas pri iu artefarita lingvo kaj same ekzistas multaj naturaj kaj naciaj lingvoj kiuj ne estas subtenataj. Nun oni povas nur timi, ke googlo iam forigus Esperanton de ilia servo. Tiu estus kiel fina malvenko de Esperanto."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Due la subteno de Esperanto de googlo igis aliajn tiajn projektojn preskau\u0306 vanaj. Ankau\u0306, se ekestos iu ilo, kiu povus traduki pli bone ol googlo tradukilo, oni povus tuj uzi tiun ilon por lerni la googlo tradukilon mem. Do goolgo c\u0302iam havos pli la uzantoj kaj pli da datumaro."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Eble Esperantistoj kaj lingvistoj povus pli serioze pritrakti la mas\u0302inan tradukadon kaj komputilan lingvistikon. Aliaj projektoj povus profiti au\u0306 ekestus novaj projektoj. Eble en tiu kunteksto Esperanto denove estus interesa kiel eksperimenta kuniklo de sciencistoj. Esperanto estas bona lingvo kaj eble ankau\u0306 bona por komputiloj. Imagu, ke Googlo uzos Esperanton kiel mas\u0302inan interlingvon nur c\u0302ar tio garantias pli bonan kvaliton de tradukado. Por komputilo estas tute egale, kiun lingvon g\u0302i uzas (kalkulas). La lingvo estas por komputilo nur datumaro. C\u0302u tiu ebla uzado havus iun influon je Esperantistaro. Esperanto estas artefarita sed Esperantistoj havis c\u0302iam la revon, ke ilia lingvo estas uzata tute nature."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Mi ankau\u0306 ne povas klare imagi, c\u0302u la ekzisto de mas\u0302ina tradukilo pligrandigos la kvanto la esperantaj tekstoj en la reto.\nUnue oni povas nun facile traduki la tekston de fremda lingvo kaj poste korekti g\u0302in. Due oni eble ne tradukus, c\u0302ar c\u0302iu povus mem fari tion kaj ec\u0302 uzi kiel celan lingvon la propran nacian lingvon. Se la kvanto de esperantaj tekstoj pligrandigos eble post tiam plibonigos la kvalito de g-tradukilo. Do povas ekesti pozitiva mem pligrandig\u0302anta efekto."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Nun la kvalito de tradukilo de Esperantilo estas nur por pola lingvo senteble pli bona ol la G-tradukilo. Ekzistas kelkaj argumentoj por uzi la Esperantilon au\u0306 aliaj tradukiloj."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Mi estas tamen konscia, ke por multaj uzantoj de la reto la uzado de g-tradukilo estos same memkomprenebla kiel la uzado de la g-serc\u0302ilo mem."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Por mi la nova situacio signifas, ke mi vers\u0302ajne ne plu laboros pri mas\u0302ina tradukado al aliaj lingvoj sed koncentrig\u0302os nur pli pola lingvo. Por mi estas ankau\u0306 bona afero povi kompari la propran programon kun la alia programo. Mi dezirus, ke tiu alia programo ankau\u0306 estas libera kaj malferme, sed oni ne povas havi c\u0302ion.\nEkzistas ankau\u0306 kelkaj funkcioj de programo Esperantilo, kiuj ankau\u0306 estas utilaj por uzantaro kaj kiuj googlo eble neniam faros. Temas c\u0302efe pri analizo de esperanta teksto mem, korektado kaj taksado."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Esperantilo tradukas al rusa lingvo"}, {"text_idx": "#000042", "text": "En la jaro 2011 mi eldonis nur unu eldonon de Esperantilo (0.993). La c\u0302efa novaj\u0302o de tiu eldono estas la mas\u0302ina traduko al rusa lingvo. Frue mi eldonis monate, sed nur mi preskau\u0306 ne havas tempon por s\u0302atokupoj."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Mi felic\u0302e trovis kelkajn bonajn lingvajn fontojn en la reto kaj povis krei la tradukan vortaron por rusa lingvo. Mi skribis pri tio tie. Aldone al vortaro de Revo mi uzis tre bonan kaj sufic\u0302e kompletan gpl-an vortaron de Juri Fink."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Kompare al tradukado por pola lingvo oni povas multe fari por plibonigi la tradukadon."}, {"text_idx": "#000045", "text": "por multaj verboj mankas gramatikaj priskriboj (aspektoj)\npor multaj substantivoj mankas priskribo pri genro\nnombrovortoj (vere malsimplaj en slavaj lingvoj)"}, {"text_idx": "#000046", "text": "Mi esperas, ke multajn tiujn informoj mi povas gajni de rusa wictionary"}, {"text_idx": "#000047", "text": "Mi devas pristudi la ekzemplajn tradukojn. C\u0302u iu havus tempon por mane traduki la ekzemplojn? Tio certe helpus, c\u0302ar mia kono de rusa lingvo estas nur baza. Bonvolu kontakti min!"}, {"text_idx": "#000048", "text": "Aldone Esperantilo nun povas au\u0306tomate rekoni la enkodon kiel (iso-8859-?, unikode, kio8-r, ...). Mi volas ankau\u0306 en estonto modifi la programon en tiu maniero, ke la programo mem provu diveni, kion la uzanto volas kaj fari multajn taskojn au\u0306tomate."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Lingvaj rimedoj por rusa lingvo"}, {"text_idx": "#000050", "text": "Mi ofte vane provis trovi en la reto lingvistikaj rimedoj (provizoj) por rusa lingvo. Mi povas bone kompreni la parolan rusan lingvon, sed mi ne bone legas kaj skribas g\u0302in. La pola lingvo kaj rusa lingvo estas tre similaj pro kuna slava heredo. Mi pensas, ke oni povas facile krei la mas\u0302inan tradukado al rusa lingvo uzante la mas\u0302inan tradukadon al pola lingvo. La fleksia sistemo estas preskau\u0306 la sama. Temen oni devus havi sistemon, kiu povas generi de vortara formo la celan formon lau\u0306 kazo kaj nombro (por substantivoj).\nLa kreado de tiu sistemo estas tre komplika kaj oni devus tre bone koni la lingvon, do tion mi ne povas fari. Nun mi trovis en la reto sur pagoj de Serge Sharoff la liston de bazaj formoj kun gramatikaj priskriboj kaj c\u0302iuj feksitaj formoj. De tiu listo oni facile povus krei tian fleksilon. Mi spertis, ke fleksio kaj bona traduka vortaro estas la plej laborintensa takso c\u0302e mas\u0302ina tradukado, kiu bazas sur reguloj."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Ekzistas kelkaj diferencoj inter pola kaj rusa lingvo, kiuj postulus s\u0302ang\u0302oj en tradukilo."}, {"text_idx": "#000052", "text": "verboj \u201aesti\u2018 kaj \u201ahavi\u2018 preskau\u0306 malaperis en rusa lingvo.\nen pola lingvo adjektivo povas stari post substantivo.\nla rusa lingvo konas pli la kunmetitaj vortoj.\nEn la rusa lingvo ekzistas pli da tipoj de participoj."}, {"text_idx": "#000053", "text": "C\u0302iuj aliaj diferencoj oni povus kovri per traduka vortaro."}, {"text_idx": "#000054", "text": "La rusa komputila lingvistiko havas onidire tre longan tradicion, tamen tiu tradicio ne rezultis abundon de liberaj iloj kaj fontoj kiel la angla lingvo. Au\u0306 eble tiuj iloj ekzistas sed ne estas por mi troveblaj."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Nun mi devas havi nur sufic\u0302e da tempo kaj deziron programi tion."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Esperantilo enhavas funkcion de traduka memoro kaj ankau\u0306 la specialan redaktilon por tradukado de teksto lau\u0306 segmentoj (frazoj).\nS\u0302ajnas tamen, ke preskau\u0306 neniu uzas tiujn funkciojn. Unue tiuj funkcioj estas por averag\u0302a uzanto tro progresinta, ke li ne bezonas ilin. Due la programo eble estas tro s\u0302arg\u0302ita per funkcioj, ke uzantoj estas malcertaj, por kio tiu programo tau\u0306gas.\nEble kelkaj homoj pruvis tiun funkciojn, trovis erarojn kaj lasis tion. Mi nenion eksciis pri tio. Nun havis antau\u0306 kelka tempo kontakton kun uzanto de OmegaT. Tiu programo estas plej konata traduka programo en modo de libera programado. Esperantilo estas ankau\u0306 listigita en la listo de programoj, kiuj oferas tradukan memoron. Mi ne varbis por tiuj funkcioj kaj tiuj funkcioj ne estas tre fidindaj kaj ne vere finprogramitaj. En la dua flako tiuj funkcioj estas ankau\u0306 interesaj por Neesperantistoj. Tial oni povus varbi per tiuj funkcioj por esperanta lingvo. Almenau\u0306 kelkaj homoj, kiuj uzas tradukan memoron, ekscius pri tiu lingvo.\nLastajn semajnojn mi laboris pri plibonigo de tiuj funkcioj. Mi trovis kaj korektis multajn erarojn. Mi s\u0302ang\u0302is ankau\u0306 la metodon de konservado de traduka memoro kaj vortaroj. Nun mi uzas sqlite datumbazon. Tio tre rapidigis la laboron de programo. La mas\u0302ina tradukado ig\u0302is ec\u0302 6 foje pli rapida."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Esperanto enhavas potencan tradukan memoron kaj povas iel mas\u0302ine traduki de angla lingvo al esperanta lingvo. Do la programo povus esti interesa por tradukado de programaro. Mi rigardis kelkajn liberajn projektojn pri tradukado de programaro. Temas pri tradukado de angla lingvo al Esperanto.\nSekvaj projektoj estas plej grandaj kaj plej progresintaj:"}, {"text_idx": "#000058", "text": "Helpe de Translate toolkit mi kolektis c\u0302iujn tradukojn en unu grandega datumaro.\nMi aliformis la diferencajn formatojn por tradukado al XLIFF-formato. Poste mi importis c\u0302iujn XLIFF-dosieron al traduka memoro de Esperantilo. Tio dau\u0306ris kelkajn horojn.\nNe estis ankau\u0306 fac\u0302ile trovi c\u0302iujn fontojn de tradukadoj en la reto.\nFine mi havas 24MB grandan tradukan memoron kun 58.000 tradukitaj frazoj.\nEstas interese, ke antau\u0306 20 jaroj nur kelkaj registaroj de plej ric\u0302aj landoj havis sufic\u0302e grandan komputilon por prilabori tiun amason da datumoj.\nTio estas bona fonto por sekvaj laboroj. Oni povas uzi tiun tekstaron tre diference.\nG\u0302i povus helpi c\u0302e traduko de aliaj programoj. Mi pensas ankau\u0306 pri au\u0306tomata kredo de vortaroj de tiu datumaro. Mi jam eksperimentis pri tio kun pola lingvo."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Antau\u0306 4 jaroj, kiam mi komencis okupi pri komputila lingvistiko kaj Esperanto, tiu datumaro ne estis ebla. Estas tre g\u0302oige, ke Esperanto evoluas en libera programado. Tiu nuna bazo povus ec\u0302 plirapidigi la disvastigon de Esperanto en tiu kampo."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Unue instalu la plej novan eldonon de Esperantilo. Mi preskau\u0306 c\u0302iumonate pretigas novan plibonigitan eldonon."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Lanc\u0302u Esperantilon. Unue vi povas trarigardi la tradukan memoron. Tial vi ankau\u0306 provos, ke la importado de traduka memoro sukcesis. Agordu la fontan lingvon kiel angla lingvo kaj cela lingvo kiel Esperanto. Vi povas uzi por tiu menuon \u201ePreferaj\u0302oj->fonta lingvo\u201c kaj \u201ePreferaj\u0302oj->cela lingvo\u201c au\u0306 uzi la flagajn butonojn.\nLanc\u0302u la redaktilon de traduka memoro per menuo: \u201etradukado->Traduka Memoro->redaktilo de traduka memoro\u201c.\nNun vi povas prepari la tradukadon de via s\u0302atata programo de angla lingvo al esperanta lingvo. Vi unue bezonas la fontan dosieron en formato XLIFF. Vi povas uzi la programon po2xliff de projekto Translate toolkit por transformi kutiman po-dosieron al xliff-dosiero.\nNun vi povas lanc\u0302i la tradukan asitanton de Esperantilo.\nUzu por tio la menuon \u201eTradukado->Tradukado asistanto\u201c.\nVi povus ankau\u0306 lanc\u0302i la redaktilon de xliff direkto de konsolo"}, {"text_idx": "#000064", "text": "Vi elektu la fontan lingvon kiel angla lingvo (en) kaj celan lingvon kiel Esperanto (eo). Poste vi povas traduki la projekton per tn. traduka segmentilo.\nVi tradukas po unu elemento (segmento).\nKutime la programo pruvas traduki la frazon mas\u0302ine. Se ekzistas la traduko en traduka memoro, vi povas akcepti tiun tradukon.\nOni povas ankau\u0306 traduki la tutan dosieron au\u0306tomate per funkcio \u201eTraduku al fino plenu au\u0306tomate\u201c au\u0306 traserc\u0302i la tekston lau\u0306 traduka memoro per funkcio \u201ePrenu tradukojn de traduka memoro\u201c."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Nun mi kolekti pli ol 50000 tradukoj kaj havis okazon iom trarigardi tiujn tradukojn.\nMi unue serc\u0302is la tradukon de \u201eclose window\u201c kaj trovis:"}, {"text_idx": "#000066", "text": "Interesa eraro. Mi ankau\u0306 g\u0302in iam faris. Kaj poste nur \u201eClose\u201c mi trovis"}, {"text_idx": "#000067", "text": "Mi mem preferas la ordonan formon, c\u0302e ja temas pri komando do ordono. Kutime oni tradukas en naciaj lingvoj tiujn komandojn kiel ordonoj. En germana lingvo oni uzas infinitivon (\u201eSchliessen\u201c). Sed en germana lingvo oni g\u0302enerale ofte uzas tiun formon kiel ordono (senpersona ordono) \u201eArbeiten! Arbeiten!\u201c, eble ankau\u0306 mallongigo de \u201eArbeiten Sie!\u201c. Ankau\u0306 la angla lingvo uzas ordonon, la infinitivo estus \u201eTo close\u201c.\nMi s\u0302atas la formon \u201eu\u201c, kiu ne nur estas ordono, sed ankau\u0306 povas esti sugesto.\nOni povus fari interesajn studojn sur tiu materialo.\nMi pensas pri au\u0306tomata kreado de vortaro."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Nun ekzistas multaj punktoj en programo, kiujn mi volas plibonigi. Mi rimarkis, ke mankas kelkaj funkcioj. Ekzemplo markilo por statuso de tradukado (\u201eakceptita\u201c)."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Mi esperas, ke kelkaj homoj uzos Esperantilon por tradukado de programaro."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Antau\u0306 kelkaj tagoj unu de programistoj de projekto Apertium sciigis al mi, ke tiu projekto pri mas\u0302ina tradukado nun enhavas modulon, kiu tradukas el hispana lingvo al esperanta lingvo. Felic\u0302e la projekto apartenas al malfermaj projektoj, kiuj naskig\u0302is kiel universitata projekto. Mi povis senprobleme els\u0302uti, instali kaj detale trarigardi la projektojn. Tio estas tre g\u0302ojiga afero, c\u0302ar ec\u0302 universitataj projektoj plej ofte estas fermaj kaj formortas. La projekto ekzistas kiel malferma projekto jam 2 jaroj, tamen mi frue ne sciis pri g\u0302i."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Apertium estas traduka modulo kaj aro de lingvistikaj iloj por malprofunda tradukado inter similaj lingvoj. Malprofunda tradukado signifas, ke la programo ne faras plenan sintaksan analizon de teksto. Tamen tio sufic\u0302as, ke 90% de frazoj estas tradukitaj bone inter similaj lingvoj. La projekto unue pritraktis la tradukadon inter la lingvoj: kataluna kaj hispana. Tiu tradukado estas nun ankau\u0306 uzata por mas\u0302ina traduko de artikoloj de iu hispana gazeto."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Nun la projekto subtenas multajn lingvajn parojn. Inter alie Hispana al Esperanto, au\u0306 Angla al Pola lingvo. Mi kalkulis 26 lingvajn parojn. La projekto evoluas tre vigle."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Pri teknikaj aferoj de tiu projekto oni pli bone legu la dokumentojn sur pago kun dokumentaro de projekto. Pli detalajn informojn oni trovas sur vikio de projekto.\nLa instalado de tiu projekto estas nuntempe eble nur sur Linukso kaj eble nur fare de iom sperta komputisto.\nEkzemple la traduka modulo de hispana al esperanta lingvo trovig\u0302as nur en la SVN-programarkivo (repository). Oni devas mem els\u0302uti kaj instali en fiksa ordo kelkajn modulojn. La dokumentaro ne estas tre detala, kaj ofte ne plu aktuala. Do mi mem devis trovi, ke oni nun devas uzi la modulojn lttoolbox-unicode kaj apertium-unikode, kiuj havas internajn numerojn 3.0. Oni uzu ankau\u0306 la programon \u201eapertium\u201c kaj ne \u201eapetium-translation\u201c, kiel tion priskribas malnova dokumentaro. Finfine mi sukcesis kompili kaj lanc\u0302i la tradukadon. Mi ne konas la hispanan lingvon, do mi prenis iun hispanan tekston de la reto kaj tradukis g\u0302in al esperanta lingvo. La traduko estis komprenebla, tamen ekzistas multaj gramatikaj eraroj. Oni povas mem testi la programon direkte per la interreta interfaco."}, {"text_idx": "#000074", "text": "Mi estis tre scivolema pri la tekniko de programo. La programo estas farita g\u0302enerale por multaj lingvoj. Tamen la programistoj plejparte prizorgis romajn lingvojn. Apartium estas programita helpe de C kaj C++. G\u0302i uzas ofte la teknikon Finite state machine\u201c. C\u0302iuj lingvaj informoj estas unue enskribitaj en XML-formato. Poste la programo kompilas tiujn XML-dosierojn al mas\u0302ina formato. Por transformoj estas uzataj priskriboj en XML-formato, kiuj estas kompilitaj per yacc al C-programo. La uzado de programlingvo C/C++ kaj diversaj kompiloloj igas la programon tre rapida. Tre valoraj estas moduloj por morfema analizo kaj fleksio de vortoj. Tio estas tre praktika alveno al tiuj problemoj, kiu estas konata de operaciuma sistemo Unikso. La programo uzas la saman priskribon por ambau\u0306 taskoj. En la dosiero oni trovas la tutan difinon de esperanta fleksio. Por esperanta lingvo tiu dosiero ne estas sensacia, sed por naciaj lingvoj tiuj datoj estas tre valoraj, c\u0302ar kutime la fleksio de naciaj lingvoj estas tre escepta kaj oni bezonas longan tempon por difini g\u0302in. La hispana-esperanta vortaro enhavas 12000 vortojn. La formato estas legebla por komutilo. Ekzistas aldonaj informoj pri genro kaj gramatiko. Tre bona laboro kaj vara lingva trezoro!"}, {"text_idx": "#000075", "text": "Lau\u0306 mia nuna pritakso la projekto havas vere la s\u0302ancon ig\u0302i la Linukso de mas\u0302ina tradukado. Tion celis ankau\u0306 la iniciatantoj de tiu projekto. Tio povus sukcesi kaj jam multaj homoj laboras pri aldonaj lingvaj moduloj. Mi ankau\u0306 iom studis la tradukan modulon de angla lingvo al pola lingvo. Tiuj lingvoj estas tre diferencaj, kaj jam de priskriboj de au\u0306toroj de projekto la programo ne estas konstruita por tradukado inter tiel malsamaj lingvoj. Pli bone estus la tradukado inter pola, c\u0302eh\u0302a, slovaka kaj rusa lingvoj per Apertium. S\u0302ajne la bezono de tradukado inter pola kaj angla lingvoj estas tiel alta, ke ec\u0302 la malsugestoj de au\u0306toroj ne haltigas de evoluo de tiu modulo. Mi tute ne konas la hispanan lingvon, sed mi ankau\u0306 supozas, ke Esperanto kaj hispana lingvo ne estas idealaj lingvoj por malprofunda tradukado. Mi pensas, ke tiu projekto povus esti bona komenco por aliaj pli profundaj tradukadoj."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Nuntempe por kutima uzanto nur la interreta interfaco estas interesa. En la projekto mem ne ekzistas iu uzula interfaco (GUI). Sed tiu interfaco estas atendata de multaj uzantoj. Se tiu projekto estos dau\u0306re tiel sukcesa, eble iam ekestos modulo por OpenOffice kaj aliaj interfacoj. Tio eble tre helpos al malferma programado de tiaj projektoj. Mi ne scias, c\u0302u oni povas kurigi la programon sur Vindozo. Mi supozas, ke oni devus adaptigi unue la kompilan sistemon por Vindozo."}, {"text_idx": "#000077", "text": "La projekto Apertium havas multajn kondic\u0302ojn, por esti sukcesa malferma projekto. G\u0302i enhavas tre stabilajn ilojn, kiujn oni povas jam uzi. Hispana universitato subtenas la evoluon. Tio garantias, ke aroj de studentoj devige interesig\u0302as pri la projekto. La projekto estas jam sukcese uzata en realaj kondic\u0302oj. La sukceso estas la plej granda magneto de tiuj projektoj."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Esperantilo tradukas al sveda lingvo"}, {"text_idx": "#000079", "text": "De eldono 0.97 Esperantilo tradukas ankau\u0306 al sveda lingvo. La nova traduka modulo por mas\u0302ina tradukado estas la rezulto de kunlaboro kun KaGu. Li jam frue kelkfoje skribis al mi kaj demandis pri kelkaj afero rilate al Esperantilo. Li estas fascinigita de ideo de mas\u0302ina tradukado kaj ne havis c\u0302ikoncernajn iluziojn, Finfine mi decidis komenci la programadon de sveda modulo. Mi legis iom pri sveda lingvo sur angla, germana kaj pola vikipedio. La sveda lingvo apartenas al familio de germanaj lingvoj.\nLa ideo estis reuzi la germanan modulon por programado de sveda tradukado. Poste tamen mi decidis reuzi la anglan modulon, c\u0302ar s\u0302ajnis al mi, ke angla lingvo estas pli simila al sveda lingvo. KaGu havas ankau\u0306 kelkajn spertojn pri komputiko kaj programado. Frue li ankau\u0306 okupis pri alia komputila traduka sistemo. Do mi kreis la svedan modulon kiel kopio de angla modulo kaj preparis la EsperantiloSDK, por ke KaGu mem povu adapti la tradukadon. Mi markis speciale lokojn en programa kodo, kiuj devos estas finprogramitaj au\u0306 modifitaj. En la blogo mi priskribis kiel programi la Esperantilon. KaGu ankau\u0306 tre rapide tradukis mane kelkcent ekzemplajn tradukojn. La unua eldono estis farita tre rapide kaj KaGu povis ec\u0302 mem modifi kelkajn lokojn en programo. Li ankau\u0306 raportis al mi multajn problemojn kaj klarigis la defioj de sveda gramatiko."}, {"text_idx": "#000080", "text": "La sveda lingvo estas por mi la lingvo, kiu estas inter angla kaj germana lingvoj. En sveda lingvo ne ekzistas kazoj por substantivoj. La ordo de vortoj estas tre rigida. La sistemo de tempoj estas simila al angla lingvo. Sed la svedaj adjektivoj havas fleksion, kiu estas pli simila al germana lingvo. La sveda lingvo havas ankau\u0306 kelkaj trajtojn, kiuj estas por mi tute nomaj. Ekzemple la difinilo \u201ela\u201c estas esprimata en sveda lingvo kiel finilo. La negado de verboj \u201ene\u201c okazas post la verbo. En sveda lingvo ekzistas 2 genroj, kiuj influas la difinilojn kaj atributojn. En sveda lingvo ekzistas tuta familio de verboj, kiuj ekzistas nur en pasivo (tn. deponens). Tio kau\u0306zis, ke mi devis adaptigi la originalan anglan modulon por sveda lingvo. Parte mi povis uzi la solvojn konatajn de germana lingvo. Alikaze mi devis elpensi solvojn tute denove."}, {"text_idx": "#000081", "text": "Dum programado mi frue rimarkis, ke informoj de vikipedio ne sufic\u0302as. Fleksio de verboj kaj substantivoj ne estis priskribita detale. Ankau\u0306 KaGu ne povis doni al mi precizajn informojn pri reguloj de fleksio, c\u0302ar li uzas la lingvon sen kono de reguloj kaj esceptoj. Finfine mi trovis la plej detalaj informoj sur iu rusa ttt-ejo pri sveda kulturo. La identigo de svedaj specialaj\u0302oj evidentigis kiel la plej malfacila parto de laboro. C\u0302e tiuj problemoj restas nur unu eblo. Oni tradukas kaj testas multajn tekstojn mane kaj provas trovi iujn regulojn. Tiun laboron povas fari nur KaGu, c\u0302ar por mi svedaj vortoj restas nur aroj de literoj."}, {"text_idx": "#000082", "text": "Tio estas pro mi la unua fojo, kiam mi kunlaboris c\u0302e programado de Esperantilo kun iu tiel intense. Ni inters\u0302ang\u0302is multajn leterojn, iufoje ec\u0302 kelkaj leteroj pro tago. La spertoj estas jenaj. Oni devas havi multe da tempo kaj volo. Evidentig\u0302is por mi, ke la programado kaj ec\u0302 uzado de Esperantilo ne estas facila. Mi havis la okazon ekscii ion pri tiuj problemoj. Sen longaj plurfojaj klarigoj kaj reklarigoj nenio sukcesis."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Mi nur poste eksciis, ke KaGu estas delonge pensiulo. Tio estas jam la dua fojo, kiam mi ricevis grandan helpon de pensiulo. Por mi s\u0302ajnas nun, ke nur pensiuloj havas tempon kaj necesan persiston. La eblojn de tiu grupo de homoj estas eble ne sufic\u0302e alte pritaksataj."}, {"text_idx": "#000084", "text": "Certe. La programado de Esperantilo kaj sveda modulo ne estas finita. Oni dau\u0306re povas plibonigi la kvaliton de tradukado. La kvalito dependas je algoritmoj en programo kaj vortaro."}, {"text_idx": "#000085", "text": "En vikipedio mi legis, ke sveda lingvo ne estas granda lingvo rilate al la nombro de parolantoj. Nur 9 milionoj da homoj parolas tiun lingvon. Tamen ofte oni ne bezonas miliono homojn sed nur unu konkretan."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Nun restas iom pli komplikaj kazoj, kiuj ne estas tradukataj korekte.\nNun ni trovis la bonan vojon de kunlaboro. KaGu priskribas la problemojn kaj donas ekzemplojn kaj mi programas.\nNi uzas pro tiu la dokumenton sur Google-docs.\nTio estas facila eblo redakti kune unu dokumenton.\nFelic\u0302e ni ambau\u0306 sukcesis senprobleme uzi tiun sistemon."}, {"text_idx": "#000087", "text": "La sveda vortaro estas en respondeco de KaGu.\nLi plivastigas kaj modifas la vortaron kaj fine sendas al mi nur s\u0302ang\u0302ojn, kiujn mi importas en la gepatran vortaron, kiu trovig\u0302as sur mia sistemo."}, {"text_idx": "#000088", "text": "Sekva eldono de Esperantilo tradukos al sveda lingvo ec\u0302 iom pli bone ol al la angla lingvo."}, {"text_idx": "#000089", "text": "Mas\u0302ina tradukado: angla lingvo al esperanta lingvo"}, {"text_idx": "#000090", "text": "La plej bezonata mas\u0302ina tradukado estas la tradukado inter iu nacia lingvo kaj angla lingvo. Bedau\u0306rinde la angla lingvo estas tre komplika lingvo por sintaksa analizo. Aliflanke tiu lingvo estas la plej bone esplorita lingvo en komputila lingvistiko. Antau\u0306 kelkaj monatoj mi eksperimentis pri mas\u0302ina tradukado de pola lingvo. Tiu tradukado nuntempe estas tute tau\u0306ga. Mi pensis ankau\u0306 pri mas\u0302ina tradukado de angla lingvo. Por tiu tasko la plej grava estas bona sintaksa analizo.\nMi denove traserc\u0302is la interreton kaj ekkovris kelkajn liberajn projektojn, kiuj okupas pri sintaksa analizo de angla lingvo. La plej okulfrapa estis la projekto \u201eLink Grammar Parser\u201c. Tiu universitata projekto liveris ne nur teoriajn rezultojn sed pretan analizilon por angla lingvo. La analizilo enhavas ankau\u0306 la tutan vortaron kaj priskribo de angla sintakso. Ankau\u0306 kelkaj aliaj projektoj uzis tiun programon. Tio estas bona indiko por kvalito de projekto. Mi trovis kelkajn projektojn, kiuj rilatas kun \u201elink parser\u201c."}, {"text_idx": "#000091", "text": "Interfaco por programa lingvo Perl\nInterfaco por programa lingvo Ruby\nProjekto \u201eAbi Word\u201c uzas \u201elink grammar\u201c por gramatika kontrolado"}, {"text_idx": "#000092", "text": "Tiu analizilo estas ankau\u0306 programita per programa lingvo C. Tiun lingvon oni povas tre facile kunligi kun Tcl. Oni ja prave diras, ke Tcl estas la gluteno por programoj skribitaj en C. Mi devis nur programi mallongan interfacon inter Tcl kaj C. Tio estis farita en unu tago. Nuntempe fakte la programa lingvo C estas la plej universala programa lingvo, kiu rulas sur c\u0302iu komputilo sen g\u0302enaj premisoj. Tion oni ne povas diri pri la nuntempe populara programa lingvo \u201eJavo\u201c, kiu c\u0302iam faras problemojn, uzas tro da memoro kaj estas katastrofe malrapida."}, {"text_idx": "#000093", "text": "Mi testis iomete la analizilon. Unue la analizilo rezultas ne sintaksajn arbojn sed la aron de ligiloj. Oni tamen povas facile konstrui de tiuj informacioj la sintaksan arbon. La analizilo povas ankau\u0306 trovi la gramatikan kategorion por c\u0302iu vorto. Tiu estas tre grava c\u0302e angla lingvo, c\u0302ar tio estas en tiu lingvo tre ambigua afero. Kelkaj ekzemploj:"}, {"text_idx": "#000094", "text": "De tiuj informoj oni relative facile povas traduki al esperanta lingvo. Oni devas simple analizi la ligilojn de vortoj. Tiel oni poves ekkoni, c\u0302u iu vorto estas objekto (en esperanto akuzativo). Tiuj subjektoj havas maldekstran ligilon kun simbolo \u201eOS\u201c. La unua malfacilaj\u0302o estas, ke tiu analizilo ne trovas la bazajn formojn (vortaroj formoj) de vortoj. Do la programo devas mem diveni, ke la baza formo de \u201ewritten\u201c estas \u201ewrite\u201c. Kelkfoje oni devas reordigi la vortojn (ekzemple c\u0302e negado au\u0306 angla genetivo father\u2019s)\nMi programis unu semajnon la mas\u0302inan tradukadon kaj la rezultoj ne estas malbonaj."}, {"text_idx": "#000095", "text": "Do nun Esperantilo en eldono 0.97 tradukas tiujn du ekzemplajn frazojn.\nI read a book. \u2013 Mi legas libron.\nI have written the computer program. \u2013 Mi skribis la komputilan programon.\nPor simplaj frazoj tio funkcias preskau\u0306 perfekte. La limoj trovig\u0302as nun en la ebloj de analizilo \u201elink parser\u201c. Tiu analizilo estas por longaj frazoj malrapida. Felic\u0302e ekzistas la eblo interrompi la analizon de frazo, se la bezonata tempo estas tro granda. Nun mi tiel agordis la analizion, ke g\u0302i ne povas uzi por anlizo de unu frazo pli ol 30 sekundoj. Por uzanto la traduko de angla lingvo estas okulfrape pli malrapida ol la traduko en alia direkto. Mi pensas, ke pro tio la analizilo ne estas tau\u0306go por uzo en interreta traduka servo. Tio estas tro kosta afero. La analizilo havas ankau\u0306 problemojn kun parentezoj, citaj\u0302ojn kaj fremdlingvaj vortojn. Do g\u0302i komplete rifuzas la analizon, se en la teksto trovig\u0302as fremdlingvaj singoj au\u0306 g\u0302enerale UTF-8 signoj. Do mi devis programi la alternativan tradukadon por frazoj, kiuj ne povas esti analizitaj de \u201elink parser\u201c. Tiu alternativa tradukado estas simpla vorta tradukado."}, {"text_idx": "#000096", "text": "Ekzistas ankau\u0306 multaj aferoj, kiujn oni povas plibonigi. La plej grava afero estas la tradukado de ambiguaj anglaj vortetoj kiel \u201ethere, this, that, by, to, too, ...\u201c. Ofte oni devas nur analizi la legilojn por trovi la necesan tradukon."}, {"text_idx": "#000097", "text": "La laboro ne estas facila. Ekzistas multega nombro de eblaj nomoj por legiloj. La dokumentaro de \u201elink parser\u201c ne estas aktuala kaj kompleta. Do oni precipe devas simple testi multajn frazojn. La programo ne estas s\u0302ajne plu evoluigita. La lasta eldono devenas de jaro 2005."}, {"text_idx": "#000098", "text": "Jam kun tiu eldono mi rimarkis, ke la kvalito de tradukoj estas pli bona ol la kvalito de aliaj\natingeblaj tradukiloj inter angla kaj esperanta lingvo. Esperantilo nun povas bone traduki negadon, kompleksajn tempojn kaj rekonas akuzativon."}, {"text_idx": "#000099", "text": "Por plibonigi la kvaliton la plej grava estus la plivastigo de vortaro. Do multa laboro estas ankorau\u0306 farinda. Kiel kutime mi iom post iom esperas plibonigi la tradukadon. Bedau\u0306rinde mia kono de angla lingvo ne estas tre bona. Mi delonge lernas tiun lingvon, sed g\u0302is nun havas problemojn. Ofte mi komprenas c\u0302iun unuopan vorton en la frazo, sed la tuta frazo estas por mi sensenca. Mi supozas, ke por samaj kialoj la konstruo de sintaksa analizilo por angla lingvo estas tiel malfacila."}, {"text_idx": "#000100", "text": "Kiel programi mas\u0302inan tradukadon por nova lingvo en Esperantilo?"}, {"text_idx": "#000101", "text": "Iafoje mi ricevas leterojn de uzantoj de Esperantilo, kiu dezirus mas\u0302inan tradukadon al ilia nacia lingvo. Esperantilo nun subtenas la mas\u0302inan tradukadon al 3 lingvoj, sed mi nuntempe okupas nur pri pola lingvo. Estas g\u0302enerale konata fakto, ke programado de mas\u0302ina tradukado ne estas triviala tasko. Alikaze ni delonge havus multajn altnivelajn tradukajn programojn por multaj lingvoj. Fakte nur kelkaj profesiaj firmaoj agas en tiu kampo kaj nombro de subtenataj lingvoj estas malgranda. Esperantilo ne estas planita por subteni dekomence multajn lingvojn. Do c\u0302iu nova subtenata lingvo bezonas novan planadon kaj programadon. Mi ankau\u0306 konscie okupis nur pri unudirekta traduko el Esperanto al nacia lingvo, c\u0302ar tiu direkto s\u0302ajnas havi malpli multajn obstaklojn pro trajtoj de esperanta lingvo. Mi tamen dekomence de programado planis la izolon de partoj de programo, kiuj estas dependaj de lingvo kaj partoj, kiuj estas g\u0302eneralaj pro mas\u0302ina tradukado mem. Tial la tradukado al tiuj 3 lingvoj uzas en 80% la saman programan bazon. Nur la plej specifaj fragmentoj estas programitaj en tn. traduka modulo por koncerna lingvo. Ankau\u0306 la proceso de tradukado mem ebligas la reuzon de grandaj partoj de programo por diferencaj lingvoj."}, {"text_idx": "#000102", "text": "La proceso de programado estas"}, {"text_idx": "#000103", "text": "Gramatika transformigo kaj reordigo (Tiu parto dependas de cela lingvo)"}, {"text_idx": "#000104", "text": "Esperantilo enhavas ankau\u0306 multajn partojn, kiuj ne servas direkte en proceso de tradukado, sed tamen influas la kvaliton kaj la uzeblecon de tuta sistemo."}, {"text_idx": "#000106", "text": "Tial Esperantilo povus bone servi kiel baza sistemo por aliaj tradukaj sistemoj, c\u0302efe en direkto de Esperanta lingvo al nacia lingvo. Due oni povus reuzi la tradukan modulon de iu ekzistanta lingvo por krei tradukan modulon de similspeca lingvo. Ekzemple la traduka modulo de pola lingvo povus esti uzata kiel s\u0302ablono por c\u0302iu slava lingvo. La germana kaj angla moduloj povus esti s\u0302ablonoj por aliaj multnombraj germanaj lingvoj. Tamen mi ne kredas, ke la sintaksa analizo de esperanta lingvo en Esperantilo estus sufic\u0302a por traduko al lingvoj, kiuj tre diferencas de Esperanto. Temas precipe pri struktura (sintaksa) malsimileco."}, {"text_idx": "#000107", "text": "Antau\u0306 ol vi decidis okupi pri mas\u0302ina tradukado"}, {"text_idx": "#000108", "text": "Mas\u0302ina tradukado postulas multajn konojn kaj vastan scion. Do oni devus longe prepari por tiu tasko. Oni devus eklerni multajn novajn kampojn kaj profundigi jam konatan scion. Do tio ne estas okupo por unu semajno au\u0306 iu instrua projekto. Tamen ekzistas sufic\u0302e multaj homoj, kiuj jam havas vastajn spertojn kaj delonge okupas pri tiu temo. Esperantilo estas io, kio povus esti interesa por homoj, kiuj volas havi ion praktikan. Ankau\u0306 kiel s\u0302atokupo estas eble en longa tempo fari ion, kio funkcias kaj havas trajtojn de tn. serioza au\u0306 profesia okupo. Por mi la atributo \u201eprofesia\u201c signifas nur, ke temas pri mono, kiun oni ricevas au\u0306 devas pagi. En tiu senco la sistemo Esperantilo ne estas profesia."}, {"text_idx": "#000109", "text": "Mi povas helpi al c\u0302iu, kiu volas mem plukonstrui au\u0306 reuzi la sistemon Esperantilo, sed\nmi devas dekomence substreki, ke la plej grandan laboron oni devus fari mem. Oni devas mem studi la komputilan lingvistikon, lerni programajn lingvojn kaj gramatikon. La projekto estas tute malferma kaj libera. C\u0302iujn fontojn mi publikigas libere. Do oni ankau\u0306 povus sen mia helpo rekonstrui kaj adaptigi la sistemon por c\u0302ies kialoj. Ekzistas multaj informoj en mia blogo kaj sur la TTT-pag\u0302oj de Esperantilo. Ankau\u0306 pri aliaj teknikoj oni povas multe legi en interreto."}, {"text_idx": "#000110", "text": "Due vi devas pripensi, c\u0302u vi eblas trovi sufic\u0302e da lingvistika materialo. C\u0302u ekzistas liberaj glosaroj por koncerna lingvo? C\u0302u ekzistas bonaj priskriboj de gramatiko? C\u0302u aldonaj informoj pri fleksio ankau\u0306 estas uzeblaj? Mi ofte reuzas aliajn liberajn materialojn. La ideo \u201eProgrami tradukan sistemon tute de komenco\u201c estas tre malespera okupo."}, {"text_idx": "#000112", "text": "Por programi la programon Esperantilo mi uzas iom ne veste konatan programan medion. La baza programa lingvo estas Tcl. Eldone la programo estas skribita lau\u0306 objektema maniero helpe de XOTcl. La programa medio estas XOTclIDE. Mi kredas, ke XOTcl kaj XOTclIDE ebligas la uzon de programa lingvo TCL en grandaj projektoj. Tiuj teknikaj iloj estas malofte uzataj. Sed la ideoj devenas de aliaj medioj, kiuj normale estas veste konataj. Do Tcl similas al C, Java kaj aliaj skriptaj lingvoj. XOTcl estas simila al Java, C++, Ryby kaj Python. Fine la programa medio XOTclIDE estas programita en tradicio de medioj por programa lingvo Smalltalk, kiuj influis ankau\u0306 aliajn programajn mediojn. Do sperta programisto ne trovas en tiu medio vere ion novan."}, {"text_idx": "#000113", "text": "Mi preparis la tutan programan medion kiel EsperantiloSDK.\nVi povas facile instali g\u0302in sur vindozo kaj linukso. Sen aldonaj obstakloj vi povas uzi la programon, trarigardi g\u0302ian programfonton kaj adaptigi kaj plivastigi g\u0302in."}, {"text_idx": "#000114", "text": "Taskoj c\u0302e programado de nova traduka modulo"}, {"text_idx": "#000115", "text": "Oni povas tiujn laborojn distingi inter lingvistikaj taskoj kaj programaj taskoj."}, {"text_idx": "#000117", "text": "Fleksio de substantivoj, verboj kaj adjektivoj\nProjektado de fleksiaj grupoj kaj priskriboj en vortaro\nReguloj pri traduko de subfrazoj"}, {"text_idx": "#000118", "text": "Krado de nova traduka modulo kiel kopio de iu ekzistanta modulo\nProgramado de generatoro por fleksio\nProgramado de generatoro por numeroj\nProgramado de esceptoj kaj specialaj reguloj"}, {"text_idx": "#000119", "text": "Ellerno de sistemo. Praktikaj sugestoj"}, {"text_idx": "#000120", "text": "Jam en normala eldono de Esperantilo vi povas lerni iom pri proceso de tradukado.\nVi povas uzi tiujn funkciojn."}, {"text_idx": "#000122", "text": "La sistemo XOTclIDE enhavas multajn ilojn por inspektado de programaj strukturoj kaj proceso de tradukado.\nSe vi uzas la EsperantiloSDK, vi havas ankau\u0306 aldonajn eblojn.\nLa duopa klako en montrilo de sintakso sur iu elemento malfermigas tn. inspektan fenestron, en kiu\nvi povas inspekti la variablojn kaj metodojn de iu elemento.\nLa proceso de tradukado estas bone priskribita en artikolo \u201eKiel komputilo tradukas?\u201c.\nEkzistas ankau\u0306 multaj aliaj artikoloj pri tiu temo."}, {"text_idx": "#000123", "text": "Se vi jam scias ion pri programa lingvo Tcl, XOTcl kaj la programa medio XOTclIDE, vi povus tuj trarigardi la programfonton de programo kaj tuj adaptigi la sistemon en fenesto Component Browser. Atentu, ke XOTclIDE estas interaktiva sistemo. Tio signifas, ke vi samtempe povas kuri la programon kaj programi g\u0302in."}, {"text_idx": "#000124", "text": "Se vi lanc\u0302is EsperantiloSDK vi vidas fensetron de XOTclIDE, sed ankau\u0306 fenestro kun nomo EsperantiloCentro. De tiu lasta fenestro vi povas lanc\u0302i la konatan redaktilon de Esperantilo kaj ankau\u0306 atingi kelkajn specialajn funkciojn per programado."}, {"text_idx": "#000125", "text": "Por programado de mas\u0302ina tradukado estas gravaj subaj programaj moduloj."}, {"text_idx": "#000126", "text": "Precipe vi devas \u201enur\u201c programi vian propran Esp?Tradukilo."}, {"text_idx": "#000127", "text": "Tie vi povas vidi la priskrobjn de eroj de programo. Tamen mi sugestas trarigardi la fontprogramon kaj programan strukturon de Esperantilo tuj en EsperantiloSDK per modulomontrilo (angle: Component Browser)."}, {"text_idx": "#000128", "text": "Mi nun volas priskribi kelkajn teknikojn, kiujn vi povas uzi dum adaptado de modulo."}, {"text_idx": "#000129", "text": "En ceteraj kazoj la vortoj de cela lingvo estas enmetitaj direkte en la programa fonto. Tial vi povas vidi la fremdlingvan vorton de la baza lingvo, kiu ne venas de vortaro, en la cela teksto.\nVi povas trovi facile la lokon en programo, kiu tion kau\u0306zis per serc\u0302ado de teksto en modulomontrilo.\nUzu la menuon (Method->Search Text->In Component."}, {"text_idx": "#000130", "text": "Ofte iu metodo faras pli ol vi bezonas. Vi povas simple forigi la metodon (menuo: Method->Delete). La programo uzas en tiu kazo la pli bazan metodon kaj la programo dau\u0306re funkcias."}, {"text_idx": "#000131", "text": "Vi povas kompari metodojn de aliaj moduloj per funkcio (menuo: Method->Search Implementers."}, {"text_idx": "#000132", "text": "La baza klaso, kiu respondas pri la tradukado estas FrazTraduko en modulo EspTradukilo. Vidu la metodon traduku."}, {"text_idx": "#000133", "text": "C\u0302iuj vortoj estas objektoj, kiuj devenas de derivita klaso de la klaso TradukElemento.\nEkzemple c\u0302iu pola substantivo estas objekto de klaso ETPlSubstantivo.\nTiu klaso havas tiujn parencojn:"}, {"text_idx": "#000134", "text": "Vi povas rigardi la parencajn strukturojn per Heritage Browser, kiun vi lanc\u0302as per\nClass->Heritage Browser. Kiel vi vidas, la programo Esperantilo uzas konsekvence la objekteman programadon. La klaso \u201eETSubstantivo\u201c estas uzata en c\u0302iujn tradukajn modulojn kaj enhavas bazajn trajtojn de substantivo."}, {"text_idx": "#000135", "text": "Se vi modifis unu metodon (funkcion) kaj g\u0302i ne funkcias, vi povas senprobleme reveni al malnova eldono. Do ni ne bezonas komenti au\u0306 malkomenti partojn de programo. Uzu la menuon: (Method->Version Control->$gt;Editions) au\u0306 (Method->Version Cotrol->Previous Version)."}, {"text_idx": "#000136", "text": "En c\u0302iu metodo, vi povas enmeti tn. haltpunkton (Breakpoint). Por tiu vi skribu en aldona linio: my halt. (Vi devas aldone enlegi la novan metodon per menu Edit->Save au\u0306 klavkombino Ctrl-S)\nSe la programo denove uzas tiun metodon, vi povas inspketi la fluon de programo en sencimilo (debugger). Tiel vi ofte povus pli ekkoni pri programo ol nur legante la statikan programfonton. Vi povas pluruli la programon per butono Resume."}, {"text_idx": "#000137", "text": "La preciza priskribo de tuta programo ne estas praktika. Pli bone estas lernia la programan lingvo kaj legi la programon direkte."}, {"text_idx": "#000138", "text": "Se vi estas preta komenci vian okupon pri programado de Esperantilo, kontaktu min. Eble mi povus fari la plej malfacilajn taskojn por la komenco au\u0306 doni al vi kelkajn rimarkojn."}, {"text_idx": "#000139", "text": "Mas\u0302ina tradukado el pola lingvo al Esperanto"}, {"text_idx": "#000140", "text": "Mi ne planis programi mas\u0302inan tradukadon el pola lingvo, tamen nun mi dum longa tempo laboris pri tiu temo, kaj la venonta versio de Esperantilo enhavos unuan fojon la mas\u0302inan tradukadon el pola lingvo al esperanta lingvo. La c\u0302efa kau\u0306zo pri mia frua rezisto je tiu temo estis, ke mi pritraktis la sintaksan analizon de pola lingvo kiel tre komplika, tro komplika por miaj rimedoj. Post kelkaj eksperimentoj mi konstatis, ke plena (profunda) sintaksa analizo ne estas tiel necesa por pola lingvo. Ekzistas ankau\u0306 la libera projekto morfologik kaj la s_fsa, kiuj oferas polan etiketilon. Do mi povis reuzi jam ekzistantan programaron. Tamen la vortprovizo de projekto morfologik, kvankam g\u0302i estas tre abunda, enhavis multe da eraroj. Do mi devis unue purigi tiun provizon. Por tiu tasko mi produktis de vortaro de Esperantilo c\u0302iujn fleksiajn formojn. Tiujn funkciojn mi jam bezonis por tradukado al pola lingvo. Felic\u0302e la laborkvanto ne estis tiel granda kaj mi povis rapide atingi unuajn rezultojn."}, {"text_idx": "#000141", "text": "C\u0302e tiu temo mi frontis unufoje la problemon de ambiguo de naturaj lingvoj. Por bona tradukado oni bezonas bonan senambiguilon (angle: disambigulation). La sendisambiguo koncernas c\u0302efe du problemojn."}, {"text_idx": "#000142", "text": "Mi frue ec\u0302 ne supozis, kiom da ambigueco ekzistas en pola lingvo. Mi pensas, ke nia cerbo faras tiun taskon tiel rapide, ke la ambigueco ne ig\u0302as konscia. Do mi rimarkis tiun ambiguon nur dum la testado de tradukado."}, {"text_idx": "#000143", "text": "Ankau\u0306 la pola fleksio estas parte tre ambigua."}, {"text_idx": "#000144", "text": "En pola lingvo akuzativo kaj nominativo por senvivaj substantivoj de vira genro estas samaj. Do mi devis uzi multajn diferencajn teknikojn por difini la gramatikan funkcion de vortoj en pola frazo. Pola lingvo havas ankau\u0306 komplikajn trajtojn c\u0302e negado kaj numeraloj. Jen la tabelo, kiu montras kelkajn defiojn de pola lingvo."}, {"text_idx": "#000145", "text": "En tiu ekzemplo la vorto \u201eksia\u0328z\u0307ki\u201c devas esti tradukita depende de kunteksto al \u201elibron, librojn au\u0306 de libro\u201c.\nTamen c\u0302iujn tiujn frazojnj la programo nun povas korekte traduki. Do mi esperas, ke la tradukado el pola lingvo estus ankau\u0306 iam utila. Mi pensas, ke se la traduko estus komprenebla, tiam jam multaj esperantistoj povus kompreni polajn tekstojn. Do tiu direkto de tradukado estus eble pli interesa ol tradukado de Esperanto al pola lingvo. Tiu okupo estas pro mi bona okazo ekkoni la polan lingvon. Tiun scion oni nur tre malfacile atingas per legado de gramatikaj libroj. Eble ankau\u0306 la cerboj de polaj gramatikistoj malkas\u0302as al ili kelkajn gravajn fenomenojn de pola lingvo."}, {"text_idx": "#000147", "text": "Per interreta letero mi konatig\u0302is kun Esperantisto Eckhard Stoll, kiu eble estas al ceteraj homoj konata de Radio Sauerland Welle kaj elsendoj pri fondaj\u0302o Bona Espero. Post kelkaj leteroj kaj longa telefonado ni decidis renkonti. Eckhard estas ankau\u0306 la kreinto de alia traduka programo Ecoso. Do ni havis multegon por priparoli pri programado kaj mas\u0302ina tradukado. Ni parolis multege pri teknikaj aferoj kaj inters\u0302ang\u0302is ideojn pri tradukaj programoj. Mi povis montri direkte kelkajn specialajn funkciojn de programo Esperantilo kaj rakonti pri g\u0302ia programado."}, {"text_idx": "#000148", "text": "Mi decidis detale priskribi kelkajn ideojn de tiu renkonto. Tio estas ankau\u0306 por mi la unua okazo por paroli direkte kun uzanto de Esperantilo. Per tiuj diskutoj mi eksciis pri plibonigindaj flankoj de programo kaj ekhavis ideojn por plua evoluo. La programo Ecoso ne oferas altan kvaliton de mas\u0302ina tradukado, tamen g\u0302i enhavas funkciojn, kiuj ne estas nun en la programo Esperantilo. Oni povis tajpi Esperantajn vortojn kaj samtempe observi la tradukadon al germana lingvo. Mi longe ne povus imagi, kiu vere bezonus tiun funkcion. En mia kapo mi havis nur unu tipon de uzado de programo. La uzanto havas Esperantan tekston, kiun li volas traduki al cela nacia lingvo. Tamen mi devis konfesi, ke mas\u0302ina tradukado estus ankau\u0306 uzebla por propedeu\u0306tikaj kialoj. Ni imagu, ke komencanta lernato de Esperanta lingvo volas krei esperantan tekston. Lia provizo de esperantaj vortoj ne estas granda. Li ankau\u0306 havas problemojn kun esperanta gramatiko. Li tamen volas skribi leteron al iu alia Esperantisto. En tiu kazo li kutime uzus ofte vortaron kaj necesus korektadon. La programo Ecoso estas farita direkte por tiuj uzantoj. Oni tajpas esperantajn vortojn kaj povas direkte kontroli en vortaro, c\u0302u la vorto estas korekta. Do la mas\u0302ina tradukado c\u0302efe gravas kiel kontrola teksto. Tio nun ankau\u0306 estas por mi pli evidenta, c\u0302ar mi ofte rimarkas erarojn en miaj esperantaj tekstoj nur, post kiam mi tradukis ilin al pola lingvo. Do la kombino de literumado, gramatika kontrolado kaj mas\u0302ina tradukado estas tre avantag\u0302aj por komencantoj de esperanta lingvo. Mi ankau\u0306 en frua blogo pensis pri uzantoj, sed pri tiu tipo de uzado mi ne pensis."}, {"text_idx": "#000149", "text": "De eldono 0.94 Esperantilo ankau\u0306 enhavas tiel nomatan rapidan vortaron, kiu laboras simile al programo Ecoso. Mankas nun nur la ebleco samtempe montri la tradukon de vortoj en separita fenestro. Esperantilo tradukas ne po unu vorto, sed g\u0302i bezonas por bona traduko la tutan frazon. La akceptebla solvo estus, ke esperantilo tradukas tuj c\u0302iun vorton lau\u0306 primitiva maniero. Sed kiam la frazo estas finita, la programo retradukas la tutan frazon en pli bona kvalito. Nun ekzistas en Esperantilo t.n. \u201eTradukileto\u201c (menu Tradukado->Tradukileto), kiu estas speciale farita por samtempa tradukado de mallongaj tekstoj. Oni povus plivastigi la funkciadon de tiu ilo, por ke g\u0302i estu pli simila al programo Ecoso."}, {"text_idx": "#000150", "text": "Mi kaptis la okazon kaj detale demandis Eckard pri g\u0302ia uzado de programo Esperantilon. Tio estis por mi tre instrua. Ni diskutis longe pri vortaro de Esperantilo. Bedau\u0306rinde Eckhard ne povis bone uzi tiun vortaron sen mia detala priskribo. La uzula interfaco de vortaro evidentig\u0302is kiel malklara. Mi uzas la vortaron tre ofte kaj ne supozis tiujn malfacilaj\u0302ojn. Speciale malklara evidentig\u0302is la dudirekta serc\u0302ado de vortoj. Por tio oni havas du specialajn kampojn. Ankau\u0306 la montrado de rezultoj kaj la ebleco de direkta redaktado de tradukoj estis malklara. La leciono por mi estas, ke uzantoj atendas, ke la vortaro aspektu kiel papera vortaro. Oni havu nur unu kampon por entajpi la vorton. Ankau\u0306 la gramatikaj priskriboj ne estas klaraj. Se la avarag\u0302a uzanto povus redakti mem la vortaron, la priskribo de gramatiko kaj fleksio devus esti pli facila. Normale altnivela preparo de vortaroj estas tasko por profesiaj lingvistoj. Se tiu vortaro estas uzata en mas\u0302ina tradukado, tiu tasko estas ec\u0302 pli malfacila. La programo devus plifaciligi tiun taskon ankau\u0306 por neprofesiuloj. La plej bona solvo estus, se la programo oferus kelkajn ekzemplojn de fleksio por elekto kaj la uzanto nur devus elekti la korektan frazon. Ni ankau\u0306 diskutis lange pri komuna flegado de vortaro. G\u0302is nun mankas bonaj liberaj vortaroj pro esperanta lingvo, kiujn oni povus uzi en mas\u0302ina tradukado. Sekvaj funkcioj estus necesaj:"}, {"text_idx": "#000152", "text": "Tiu projekto necesus vastan akcepton de germana kaj esperanta komunumo. Ekzistas nun multaj similaj projektoj, kiuj kolektas vortojn por Esperanto kaj por c\u0302iu lingvo. Bedau\u0306rinde c\u0302e multaj tiaj projektoj la uzado de vortaroj ne estas libera. Do mi ne estas certa, c\u0302u indus krei ion novan. Tio devus esti ankau\u0306 separita projekto. Kvankam mi devis akcepti, ke la nuna vortaro ne estas facila, mi tre kutimig\u0302is kun nuna funkciado. Bone estas, ke mi direkte povas redakti tradukojn sen aldonaj pas\u0302oj. En aliaj programoj oni devas trairi per multaj fenestroj por adaptigi unu tradukon. Ankau\u0306 en tiu kazo evidentig\u0302as, ke diferencaj uzantoj volas havi diferencan interfacon. Mi povas diferenci:"}, {"text_idx": "#000153", "text": "Uzantoj kiuj nur legas vortaron kaj nenio scias pri gramatiko\nUzantoj kiuj nur legas vortaron kaj tre malofte korektas tradukojn. Ili havas nur bazajn konojn pri gramatiko\nLingvistoj, kiu ofte uzas vortaron kaj volas direkte redakti tradukojn. (angle: Poweruser)"}, {"text_idx": "#000154", "text": "Nuna vortaro bezonan plibonigon, sed eble bona ideo estus havi du separitajn vortarojn por almenau\u0306 du tipoj de uzantoj."}, {"text_idx": "#000155", "text": "G\u0302enerale mi devas diri, ke multaj funkcioj de Esperantilo ne estas konataj. Eble pli bona solvo estus dividi la programon en kelkaj programoj, kiuj enhavas funkciojn speciale por unu grupo de uzantoj. Mi pensas, ke la plej granda parto de esperantistoj ne scias multe pri lingvistiko, gramatiko kaj komputiloj. Kaj speciale por tiu grupo la programo povus esti aparte utila. Por tiu homoj estas necesa aldona dokumentaro kaj speciala instrukciado. Eble mi povus iam pretigi intrukcajn videojn. Mi pensas, ke direkta kontakto kun uzantoj estas la sola eblo plibonigi la programon."}, {"text_idx": "#000156", "text": "Ni diskutis multe pri plibonigo de germana tradukado. Jes, mi havas mutajn ideojn, sed mi decidis nun prizorgi nur polan mas\u0302inan tradukadon. La tasko estas pena kaj mi volas, ke almenau\u0306 unu lingvo estos bone tradukota. Do eble en venonta jaro mi denove okupus pri germana lingvo."}, {"text_idx": "#000157", "text": "Sukcesa programo devas havi stabilan kernon, kiu povas solvi la planitajn taskojn, kaj ankau\u0306 klaran interfacon. Se unu de tiuj elementoj ne estas bona, la programo ne trovos akcepton. Direkta kontakto kun Esperantistoj tre helpas. Mi esperas, ke mi en la venonto povus partopreni en esperantaj arang\u0302oj kaj renkonti la uzantojn de programo rekte."}]