[{"text_idx": "#000003", "text": "Cien an\u0303os de Miguel Herna\u0301ndez"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Hoy, cuando se cumplen 100 an\u0303os del nacimiento del \u201cpoeta del pueblo\u201d, Miguel Herna\u0301ndez, puedo ofrecer una excelente manera de homenajearle:"}, {"text_idx": "#000005", "text": "La expresio\u0301n \u201cpoeta del pueblo\u201d procede del ti\u0301tulo de la antologi\u0301a que se publico\u0301 hace unos an\u0303os, con una seleccio\u0301n de sus poemas, traducidos al esperanto. Y la persona que recita la elegi\u0301a a Ramo\u0301n Sije\u0301 es precisamente su traductor y casi homo\u0301nimo, Miguel Ferna\u0301ndez."}, {"text_idx": "#000006", "text": "La grabacio\u0301n procede de un acto de homenaje que organizamos hace unos meses en Madrid, en el monumento en su memoria en el Parque del Oeste, y donde se declamaron varios de sus poemas, sucesivamente en cada una de las dos lenguas, espan\u0303ol y esperanto, y en ocasiones en una combinacio\u0301n de ambas, con la colaboracio\u0301n, junto con Miguel, de Ana Manero. Un ejemplo de poema en esperanto puede verse en otro vi\u0301deo, en la parte de mi blog en esperanto."}, {"text_idx": "#000007", "text": "El libro \u201cMiguel Herna\u0301ndez, poeto de l\u2019 popolo\u201d puede conseguirse todavi\u0301a en algunos servicios de venta de libros en esperanto. Pero, para obtener un primer aroma de los poemas, y tambie\u0301n por si no conoces ese idioma, puedes ahora acceder a algunos de ellos, que acabo de publicar en una pa\u0301gina aparte: sobre las heridas de la guerra, y las heridas de la vida."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Porque, \u00bfque\u0301 mejor manera de homenajear a Miguel Herna\u0301ndez, que escuchar o leer sus poemas?"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Cent jaroj de l\u2019 poeto de l\u2019 popolo"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Hodiau\u0306, 30an de oktobro, ni kunmemoras la centan datrevenon de la naskig\u0302o de Miguel Herna\u0301ndez, \u201cpoeto de l\u2019popolo\u201d. Kaj por lin omag\u0302i, jen la plej bona proceduro:\n(se oni ne povas spekti la videon, iru tien c\u0302i)"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Kiam Herna\u0301ndez komencis esti iom konata eksplodis la milito, en kiu li sin engag\u0302is, kaj dum kiu li verkis multajn el siaj plej konataj poemoj, kelkaj el kiuj tre batalemaj, aliaj plu lirikaj, aliaj kombinantaj ambau\u0306 aspektojn. C\u0302e la venko de la puc\u0302intaj militistoj, li estis enkarcerigita, kondamnita al morto, kio poste estis s\u0302ang\u0302ata al longa malliberigo, kaj mortis en prizono sekve al la tre malbonaj sanitaraj kondic\u0302oj kaj la manko de sanzorgoj. Dum la diktaturo lia poezio farig\u0302is iel simbola ekzemplo por la rezistantoj kontrau\u0306 tiu reg\u0302imo."}, {"text_idx": "#000013", "text": "En 1988 aperis traduko en Esperanton de antologio de liaj poemoj, sub la nomo \u201cMiguel Herna\u0301ndez, poeto de l\u2019 popolo\u201d, de kiu mi prenis la titolon de tiu c\u0302i teksto. La tradukinto estis la ankau\u0306 poeto kaj preskau\u0306 samnomulo Miguel Ferna\u0301ndez, kiun vi povis spekti en la video."}, {"text_idx": "#000014", "text": "La registrado estis farita en madrida parko, dum pasinta junio, kiam grupo de esperantistoj kunvenis por au\u0306skulti lin, kun Ana Manero, deklami kelkajn pecojn, hispane, esperante, kaj mikse. Vi povas spekti pluajn poemojn tie c\u0302i, inter kiuj, en la apuda hispanlingva blogero, la elegion kiun li verkis c\u0302e la morto de sia plej proksima amiko Ramo\u0301n Sije\u0301, kaj kiu g\u0302is nun plu estas unu el la plej impresaj poemoj de la hispana literaturo."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Nun, por lin pli adekvate lin memorigi, mi enretigis du pluajn poemojn en tiu c\u0302i retejo, pri la vundoj de la milito, kaj ankau\u0306 pri la vundoj de la vivo."}, {"text_idx": "#000016", "text": "C\u0302ar, kiamaniere pli bone omag\u0302i lin, ol legi liajn poemojn?"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Sed ve, la prognozo pri literaturo ne plenumig\u0302is! G\u0302i iris al la perua hispana (en la senco lingva, sed ankau\u0306 s\u0302tataneca) Mario Vargas Llosa (notu ke ambau\u0306 Vargas kaj Llosa estas familiaj nomoj, kaj ke li kutime uzas ambau\u0306). Li estos certe c\u0302efpag\u0302o en c\u0302iuj latinamerikaj kaj hispaniaj j\u0302urnaloj, kaj certe en multaj alikontinentaj, kaj ne mirinde, pro sia beletra valoro kaj sia politika personeco."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Pri la literaturo, mi sentas min devigata skribi ion, c\u0302ar, se mi ne eraras, ne ekzistas tradukoj de liaj verkoj al Esperanto. Mi nuntempe tre malofte legas romanojn, kaj do ne sekvas liajn lastajn produktaj\u0302ojn. Sed lian noveleton \u00abLos cachorros\u00bb (tio kutime signifas bestidojn, sed c\u0302ikaze la senco estas la junaj homidoj) mi legis kiel adoleskulo, kaj mi restis impresita, c\u0302ar ankau\u0306 la c\u0302efroluloj estis samag\u0302aj, kaj estis malfacile ne senti sin s\u0302okita de la lingvaj\u0302o, la temo kaj la maniero g\u0302in prezenti. Poste mi legis junag\u0302e c\u0302iujn siajn unuajn verkojn. Sed li parte ankau\u0306 kulpis pro mia c\u0302eso legi fikcion, c\u0302ar postajn verkojn mi iel sentis falsaj, eble, mi konfesu, c\u0302ar mia kaj lia politika sintenoj diverg\u0302is, kaj estas pli facile kritike jug\u0302i malsamopiniulon. Iamaniere, mi preferis legi veran historion ol lian rakontadon de historiaj eventoj, en kiuj oni neniam scias kio estas vera, kaj kio (beletra) manipulado."}, {"text_idx": "#000022", "text": "De tempo al tempo mi legis liajn j\u0302urnalistajn artikolojn, sed mi taksas ilin denove lingve brilaj sed enhave manipulemaj. Lian kutimon uzi kiel fonton por la artikoloj la librojn au\u0306 skribaj\u0302ojn de aliaj, mi konsideras iom tro facila proceduro, kiun hazarde mi menciis kiel malbonan ekzemplon en mia unua postferia blogaj\u0302o antau\u0306 kelkaj semajnoj. Mi ankorau\u0306 memoras tiun, eble la lastan kiun mi legis, en kiu li skribis pri perua familio de entreprenistoj, uzante kiel c\u0302efa informfonton la artikolojn pri ili en The Economist kaj The Wall Street Journal. Ne mirinde ke li perdis la prezidentajn balotojn en sia lando se li tiel malrekte konas g\u0302in!"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Kiel dirite, ankorau\u0306 restas la premioj pri paco (AKTUALIGO: evidente, ankau\u0306 pri tio mi eraris) kaj ekonomiko. Sed s\u0302ajnas al mi c\u0302ijare, krom eble en Japanio kaj Rusio, pro la deveno de iuj sciencistoj, Vargas Llosa eklipsos c\u0302iujn. Eble tio instigos traduki iujn liajn verkojn al Esperanto. Malgrau\u0306 la antau\u0306aj kritikoj, mi tamen pensas ke liaj unuaj verkoj estus ne nur facile vers\u0302eblaj kaj vendeblaj, sed tradukindaj kaj ac\u0302etindaj."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Prono\u0301stico equivocado sobre los Nobel"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Esta\u0301 claro que este an\u0303o no tengo suerte como adivino. Hace poco falle\u0301 en mi previsio\u0301n sobre el vencedor del Mundial de Fu\u0301tbol (aunque por poco), y ahora me he equivocado al pronosticar sobre los premios Nobel."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Este an\u0303o, el Premio Nobel de Medicina ha premiado un adelanto no so\u0301lo valioso, sino tambie\u0301n popular (excepto entre la Iglesia cato\u0301lica, como siempre), la reproduccio\u0301n asistida. Tambie\u0301n el Premio de Fi\u0301sica ha sido muy atractivo, no so\u0301lo por el hallazgo, del que sin duda vamos a oi\u0301r hablar mucho en el futuro, sino tambie\u0301n por la personalidad de los premiados, uno de ellos muy joven (poco menos que la referencia que comentaba recientemente, Paul Dirac), y el otro conocido tambie\u0301n por sus esfuerzos divulgadores, que le habi\u0301an llevado ya a recibir anteriormente el paro\u0301dico premio IgNobel (\u00a1ver abajo una rana levitando!). Los premiados de Qui\u0301mica son algo ma\u0301s oscuros, al menos para mi\u0301, aunque el hecho de que las dos u\u0301ltimas categori\u0301as tengan que ver con el carbono conduce a un interesante punto de encuentro.\nAnimado por estas circunstancias, como deci\u0301a, me atrevi\u0301 a pronosticar que este an\u0303o los Premios de Literatura y de la Paz iban a ser adjudicados a personas de bajo perfil, quiza\u0301s merecidos, pero no muy populares, y que de nuevo y excepcionalmente los cienti\u0301ficos se iban a llevar el protagonismo. No ha sido asi\u0301, al menos por el momento. Esta\u0301 claro que Mario Vargas Llosa es un premiado espectacular, y al menos en Latinoame\u0301rica y Espan\u0303a se va a llevar todo el protagonismo. Creo que au\u0301n puede ocurrir el Premio Nobel de la Paz vaya a una persona o institucio\u0301n de ma\u0301s bajo perfil, o al menos no demasiado espectacular (ACTUALIZACIO\u0301N: tampoco en esto he acertado, evidentemente), para compensar la pole\u0301mica del an\u0303o pasado, cuando se adjudico\u0301 a Obama, pero en cualquier caso el feno\u0301meno que yo prevei\u0301a ya no se va a producir."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Sobre Vargas Llosa no voy a escribir mucho aqui\u0301, porque ya bastante va a iniciar los medios y la red en espan\u0303ol, aunque si\u0301 me extiendo algo ma\u0301s en mi blog en esperanto, un idioma al que, salvo error, no esta\u0301 todavi\u0301a traducido. Hace tiempo que no leo ficcio\u0301n, y creo que e\u0301l fue uno de los causantes de que dejara de hacerlo, asi\u0301 que no le sigo mucho u\u0301ltimamente. Tampoco suelo leer sus arti\u0301culos periodi\u0301sticos, ya que, como casualmente mencione\u0301 hace un par de arti\u0301culos, me parece que suelen utilizar un me\u0301todo demasiado fa\u0301cil y oportunista, glosando arti\u0301culos de otros. Recuerdo que uno de los u\u0301ltimos que lei\u0301 trataba sobre una familia de emprendedores peruanos, y para ello utilizaba como fuentes de informacio\u0301n The Economist y The Wall Street Journal. \u00bfCo\u0301mo extran\u0303arse de que perdiera la eleccio\u0301n presidencial peruana, si para hablar sobre la situacio\u0301n de su pai\u0301s tiene que utilizar como referencia perio\u0301dicos econo\u0301micos anglosajones?"}, {"text_idx": "#000030", "text": "Sobre sus opiniones poli\u0301ticas, yo que me considero liberal y antinacionalista deberi\u0301a estar de acuerdo con e\u0301l. Sin embargo, su liberalismo y su cosmopolitismo son muy distintos de los mi\u0301os, ya que e\u0301l considera ambos ligados y subordinados al mercado. Le\u0301ase mi cri\u0301tica a George Soros: creo que me evita repetir el arti\u0301culo."}]