[{"text_idx": "#000000", "text": "Kien malaperis la Unua Libro?"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Kion necesas fari por denove inspiri multajn homojn lerni Esperanton, demandas Jolanta van Holstein. En 1887 ne ekzistis interreto, tamen la ideo sukcese disvastig\u0302adis. C\u0302u venis tempo reeldoni kaj traduki en c\u0302iujn naciajn lingvojn la Unuan Libron?"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Antau\u0306 131 jaroj, en 1887, kiam Ludoviko Zamenhof eldonis sian Unuan Libron kun la ideo pri Internacia Lingvo, ne ekzistis interreto, ne ekzistis apoj kiel Duolingo, programoj por lerni la lingvon ... nek io ajn komparebla kun la nuntempaj teknikaj\u0302oj, kiu faciligus la disvastigon de la lingvoprojekto de Zamenhof."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Tamen la ideo disvastig\u0302adis tra la tuta mondo ... Zamenhof sendis per simpla, tradicia pos\u0302to la libron al diversaj homoj por ke ili legu g\u0302in, pripensu la aferon kaj subtenu lin por realigi lian revon. La libro enhavis i. a. klarigojn de la au\u0306toro pri lia ideo kaj pri la lingvo mem, la 16 regulojn de la lingvo, kelkajn tradukojn en tiu Lingvo Internacia, simple por montri ke g\u0302i funkcias, ke oni povas esprimi c\u0302ion en g\u0302i kaj traduki al g\u0302i c\u0302iujn verkojn. Kaj la libro enhavis ankau\u0306 kuponojn, kiun li petis resendi al li kiel deklaron ke oni volas lerni la lingvon, kaj ke oni lernos g\u0302in, se 10 milionoj da homoj deklaros la samon. Kaj jen: la homoj legis la libron kaj reagis."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La unua kiu kontaktis L. Zamenhof estis Antoni Grabowski. Jam en la jaro 1887 Grabowski ac\u0302etis kaj trastudis la fres\u0302e aperintan libreton \u201cDr-o Esperanto. Internacia Lingvo. Antau\u0306parolo kaj plena lernolibro\u201d, en kiu L. L. Zamenhof prezentis sian lingvoprojekton. Forte impresita de ties travidebla strukturo kaj surprize rapide akirebla esprimkapablo, Grabowski vojag\u0302is al Varsovio kaj vizitis Zamenhof; en tiu tago okazis inter ili la unua bus\u0302a dialogo en Esperanto. Poste Grabowski per siaj tradukoj tre grave influis la evoluon de la Esperanta literatura lingvo. La elpoligo de la epopeo \u201cSinjoro Tadeo\u201d de Adam Mickiewicz fare de Grabowski apartenas al la plej brilaj tradukoj al Esperanto, iam ajn aperintaj."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Nuntempe ekzistas multege da kursoj, lernolibroj, lerniloj kaj apoj por alproprigi Esperanton. Sed kie estas tiuj esperantistoj kiuj ellernas Esperanton bone? Kiuj faras tion je la nivelo de la unuaj esperantistoj? Kial oni forgesis la Unuan Libron? Mi volontege lanc\u0302us la ideon eldoni la Unuan Libron en c\u0302iuj lingvoj, c\u0302ar la Unua Libro, enhavanta la klarigojn de Zamenhof, liajn emocian peton kaj instigon atenti lian verkon, kaj ankau\u0306 la bazajn principojn, estas la plej bona lernolibro de Esperanto iam ajn eldonita."}, {"text_idx": "#000006", "text": "En la Unua Libro mi trovis ne nur respondojn al la demando \u201ckial lerni Esperanton\u201d, sed mi trovas en g\u0302i ankau\u0306 inspirig\u0302on por mia Esperanto-agado. Zamenhof metis en la Unuan Libron ne nur raciajn klarigojn pri sia lingvo internacia, sed ankau\u0306 c\u0302iujn siajn emociojn, kiuj profunde tus\u0302as min c\u0302iufoje denove kiam mi relegas la libron. La Unua Libro enhavas c\u0302iujn argumentojn kaj pledojn por Esperanto. Mi opinias, ke oni ne bezonas elpensi kaj presi novajn varbilojn, sufic\u0302us traduki al naciaj lingvoj la Unuan Libron kaj disdoni g\u0302in. G\u0302i estas la plej bona kaj la plej alparoliga varbilo por Esperanto kiun mi konas. Zamenhof montris per g\u0302i sian genion. En 1887 li aplikis merkatadon de sia verko sur la nivelo de la 21-a jarcento. Sur la unua pag\u0302o de la libro videblas la frazo: \u201cPor ke lingvo estu tutmonda, ne sufic\u0302as nomi g\u0302in tia.\u201d Zamenhof humile kaj modeste petas atenton kaj aktivan helpon de la tuta homaro por sia verko, kiu kostis al li multe da tempo kaj sano. La celo estas do tutmondigi la lingvon. Tio estas la tasko de la Esperanto-movado kaj de c\u0302iu esperantisto."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Tamen indas konscii, kion Goethe en Fau\u0306sto formulis tiel c\u0302i: Kiu alportas multon, tiu alportos ion por multaj. (\"Wer vieles bringt, wird manchem etwas bringen.\") La homoj estas malsamaj kaj se io plac\u0302as al oni mem, oni ne atendu, ke c\u0302iuj aliaj estos same entuziasmaj. Mi mem j\u0302us kun aliaj kreis informilon pri Esperanto, kiu aparte prezentas multajn informojn pri la hodiau\u0306a Esperanto-komunumo \u2013 faktojn, pri kiuj ekzistas multaj eraraj opinioj en la mondo kaj bedau\u0306rinde ec\u0302 inter la lingvistoj. G\u0302i ne diras g\u0302in, sed g\u0302i estas celita al lingvistoj, lingvo-studentoj kaj lingvemuloj. La teksto estas g\u0302uste tiel arang\u0302ita, ke g\u0302i prezentas la Esperanto-realon pri multaj temoj, pri kiuj cirkulas eraraj onidiroj. En la germana c\u0302e kaj , por la angla, franca kaj itala metu en, fr au\u0306 it anstatau\u0306 de. Komentoj bonvenas; supozeble okazos plua redaktado. (La adreso iam s\u0302ang\u0302ig\u0302os por la fina versio.)"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mia impreso estas, ke grava diferenco inter 1887 kaj hodiau\u0306 estas, ke tiam oni nenion sciis pri Esperanto, dum hodiau\u0306 multaj homoj havas eraran kredon pri g\u0302i. Ekzemple oni kredas, ke Esperanto estus jam mortinta, ke ne ekzistus kantoj au\u0306 libroj au\u0306 au\u0306toroj, ne denaskuloj nek denaskularo nek la gepatraro kaj aliaj c\u0302iutagaj uzantoj de Esperanto. Iuj kredas, ke ne eblus vortludoj en Esperanto. Aliaj supozas, ke por c\u0302inoj Esperanto estus same malfacila kiel lerni la francan au\u0306 italan. En mia germanlingva studo pri multaj misaj asertoj, c\u0302efe de lingvistoj, mi iom prezentas la faktan situacion kaj la misan prezenton fare de iuj lingvistoj kaj aliaj sciencistoj. Legebla en la jarlibro de la germana societo pri interlingvistiko 2018, ."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mi cetere atentigas, ke la informilo vere estu inform-ilo. Mi per g\u0302i ne volas varbi homojn ellerni Esperanton. Mi kontraste volas informi ilin pri la nuna stato de Esperanto kaj Esperantujo \u2013 kaj mi instigas ilin fakte lerni Esperanton dum unu sola horo, por kompreni pri kio temas. Poste ili lasu, se ili volas \u2013 sed almenau\u0306 ili sciu pri Esperanto kaj se ili informos aliajn, ili informu lau\u0306 la faktoj."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Elkoran dankon Lu pro via komento. Mi tute konsentas kun vi. Kompreneble c\u0302iuj havas proprajn gustojn kaj bezonojn, kaj c\u0302iuj rajtas elekti sian propran vojon. Mi kredas ankau\u0306 ke celo sanktigas la rimedojn, do c\u0302iu rimedo estas bona. Mia intenco estis substreki, ke estus bone reveni al la bazo. Duolingo estas bonega ilo por konigi Esperanton al granda kvanto da homoj, tamen mi havas la supozon, ke homoj kiuj lernas Esperanton per Duolingo ne vere havas ideon kial plu lerni Esperanton. Plej ofte finante la kurson, ili ne plu okupig\u0302as pri Esperanto, c\u0302ar mankas la motivado kaj ankau\u0306 la baza scio pri la movado kaj kulturo. Kaj tio estas mortinda peko. Do, lau\u0306 mi ankau\u0306 bonega kombino estus Duolingo unue, La Unua Libro due."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Bonege! Dankon, Przemys\u0142aw, pro la ligilo."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Mi opinias la Unuan Libron precipe historia dokumento. Tre surprizis min ke iu opinias g\u0302in la plej bona lernolibro de Esperanto iam ajn eldonita. Kiujn lernolibrojn konas la au\u0306toro? Surprizas ankau\u0306 la opinio ke nuntempaj lingvolernantoj atingus pli malaltan nivelon ol tiuj en la pionira epoko. C\u0302u la au\u0306toro ne partoprenas Esperanto-renkontig\u0302ojn, ne legas modernan Esperanto-literaturon?"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Nova eldono de la Unua Libro cetere nepre enhavu komentarion, kiu atentigu pri la diferencoj inter la tiama projekta Esperanto kaj la nuna fundamenta Esperanto."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Krizipo, la au\u0306toro vidis jam probable c\u0302iujn lernolibrojn iam ajn eldonitajn kaj ne nur partoprenis, sed ankau\u0306 organizis sufic\u0302e multe da Esperanto-arang\u0302oj, komencante de la plej granda Esperanto-renkontig\u0302o, la 72-a UK-o en Varsovio. Alig\u0302u, mi petas, al la pozitiva kaj konstrua diskuto pri kiel entuziasmigi homojn al lernado kaj profunda studado de Esperanto, anstatau\u0306 unue provi \"fliki truon en mia tegmento\". Proponu pli bonan ideon kaj mi volontege konsideros g\u0302in. Kaj jes, kompreneble la Unua Libro bezonas komentarion kaj nuntempan alpas\u0302on, sed mi opinias, ke la Unua Libro ne povas esti forgesita. Cetere... mi scivolas: en kiu lingvo vi legis la Unuan Libron?"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Tamen, j\u0302us venis en mian kapon ideo, kiun mi ne mem povas efektivigi. Fine de la pasinta jarmilo Hungara Esperanto-Asocio eldonis du librojn, kiujn mi opinias tre utilaj por perfektigi esperantistojn: \"Gvidlibro pro supera ekzameno\" kaj \"Baza literatura krestomatio\". Tiajn gvidilojn al la Esperanto-kulturo ni bezonas ankau\u0306 nun. Eble ne kiel libroj, sed kiel libere atingebla retejo."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Neniu ideo estas malbona. C\u0302iu ideo estas pli bona ol neniu ideo. Mi tamen probable ne bone komprenas vian ideon... c\u0302u vi parolas pri la reeldono de Baza literatura krestomatio? (g\u0302i estas ankorau\u0306 ac\u0302etebla papere) Pri la libera atingebleco rete povas decidi nur la eldonisto mem, do Hungara Esperanto-Asocio au\u0306 Vilmos Benczik (mi ne scias kiu posedas la au\u0306torrajtojn). Tamen la ideo estas bona. Kiamaniere aliaj homoj (ni ne-hungaraj esperantistoj) povus helpi c\u0302e proponita de vi projekto?"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Carlo Minnaja, la problemo pri kiu mi komencis paroli estas manko de kono (au\u0306 intereso) pri Esperanto, ne pri Esperanto-eldonaj\u0302oj. Tial mi pensas, ke ni devas fari grandan pas\u0302on returne. Eble tio povas akceli la aferon de Esperanto. Se ne estos novaj adeptoj, ne estos ankau\u0306 legantoj de plej aplau\u0306dindaj eldonaj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Mi ne celas reeldonon de _tiuj_ libroj, sed publikigon de _tiaj_ gvidiloj. Ne havus sencon gvidi esperantistojn al la mondo de la 1970aj jaroj. Por \"Gvidlibro por supera ekzameno\" mankas nuntempe ankau\u0306 la superaj ekzamenoj. La plej altnivela ekzameno nuntempe estas C1 lau\u0306 la Komuna Eu\u0306ropa Referenckadro, sed tiu c\u0302i ekzameno testas nur lingvajn kapablojn, ne kulturajn sciojn. Estu celo ke homoj, kiuj lernis Esperanton, farig\u0302u konsciaj subjektoj de nia kulturo, konu g\u0302iajn tradiciojn kaj kapablu mem pluevoluigi la Esperanto-kulturon."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Krizipo, mi pensas, ke unue necesas informi kaj entuziasmigi homojn por Esperanto kaj pligrandigi la rondon de esperantistoj. C\u0302iuj aliaj pas\u0302oj estas sinsekvaj. Sen legantoj c\u0302iuj (malnovaj) eldonaj\u0302oj havos nur la valoron de (malnova) papero, bedau\u0306rinde."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Mi opinias ke ekzistas jam sufic\u0302e da esperantistoj. Nur necesas kulture aktivigi ilin."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Krizipo, mi nur pri unu afero konsentas kun vi: nepre necesas kultura aktivigo de esperantistoj. Sed miaopinie ni povos diri ke ekzistas sufic\u0302e da esperantistoj nur tiam, kiam c\u0302iu homo sur nia planedo ekscios ke Esperanto ekzistas. C\u0302u ili volas lerni g\u0302in kaj ekuzi g\u0302iajn avantag\u0302ojn, tio jam estas ilia propra konsidero. Krome mi ne intencas komenci disputon pri la difino de esperantisto. Mi pensas, ke la PIV-a difino estas tute klara: \"Persono, kiu uzadas Esperanton\". Malgrau\u0306, ke mia revo estas ke li au\u0306 s\u0302i uzadu Esperanton bone, g\u0302uste kaj korekte post unu jaro de la studado... mi tamen ec\u0302 estus kontenta se tio okazus post kvin jaroj de la studado."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Manko de \"kono\" aus manko de \"intereso\" ? Konoj ne mankas. La termino \"Esperanto\" havas bonegan reputacion, kiel simbolo de \"internacia\" au\u0306 \"tutmondeca\"\nKompanioj elektas la nomon mem au\u0306 vortojn el la lingvo. La problemo estas la mankanta intereso pri Esperanto, pri kiu kulpas la Esperantistoj. Neniu alia.\nDe jardekoj estas kutimo kulpigi aliajn, j\u0302urnalistojn, sciencistojn, politikistojn ktp. C\u0302iu kaze Esperantistoj nenion malg\u0302ustan faras: Ili eldonas malnovan literaturon, pri kiu neniu interesig\u0302as. Ili produktas dikajn librojn pri c\u0302i tiu malaktuala literatro.\nEn la kongresoj kaj kunvenoj ili traktas temojn, kiuj estas same malmodaj, kiel la vestaj\u0302oj de la partoprenantoj. Aktualaj temoj trapenetras la barilon de Esperantujo kutime post 20 jaroj, kiam ili ne plu estas aktualaj.\nLa reeldono de historia libro bele kongruas kun la agmaniero de la aktuala Esperanto-Stagnado."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Eble vi ne c\u0302iuloke sekvas la evoluon de Esperantujo. Ekzemple en NR pasintjare okazis diskuto pri la movado Ankau\u0306Mi (MeToo). G\u0302eneraligoj ne helpas \u2013 en c\u0302iu kampo de socio estas homoj kiuj traktas malnovajn temojn kaj aliaj traktas novajn temojn."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Estas al mi egale, c\u0302u indas \"kulpigi\" ekzemple lingvistojn. Fakto tamen estas ke multaj lingvistoj estas erare informitaj pri Esperanto \u2013 ili kredas, ke Esperanto ne havus literaturon, ne vortludojn, ne kantojn k. s. Bedau\u0306rinde kelkaj el ili ec\u0302 diskonigas siajn erarajn informojn, kiel mi detaligis en kontribuo por la nova jarlibro 2018 de la germana societo por interlingvistiko, pri kiu mi informis jam supre. Estas g\u0302uste tiuj lingvistoj, kiuj grandparte kau\u0306zis la eraran bildon, kiun la socio havas pri Esperanto \u2013 ekz. ke neniu (plu) parolus g\u0302in. Lingvistoj, same kiel aliaj sciencistoj, devus esti konsciaj, ke ili bone kontrolu, kiajn informojn ili disvastigas \u2013 kaj prefere dufoje kontroli ol neniel."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Roland Schnell, kiel multege vi pravas, sed ankau\u0306 iom malpravas. \"Historia libro\" estas la plej baza Esperanto-libro. Iamaniere mi havas supozon ke vi ne legis g\u0302in (se vi jam legis) en via gepatra lingvo, c\u0302ar nur tiam en la gepatra lingvo oni vere bone povas kapti g\u0302ian esencon. Relegu la Unuan Libron, mi petas, kaj tiam mi volontege revenos al la disputo..."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Viaj konsiloj iomete memorigas min pri la konsiloj en la marksisma mondo, ke oni studu la une la verkojn de la majstroj (Marx, Engels, Lenin), kvankam aliaj, noma Rosa Luxemburg, pli bone klarigis la aferon. Jes, estas bele, havi la tri volumenojn de \"La Kapitalo\" en la libros\u0302ranko. Sed por lerni, studi, g\u0302ui, ili ne utilas.\nSe vi ne s\u0302atas marksismon, vi povas preni iu alian filozofian au\u0306 religian movadon. C\u0302ie estas la \"kulto\" de la plaj frua literaturo, kiun oni devu prefe studi.\nEl hiodiau\u0306a vidpunkto la \"Unua Libro\" estas didaktike katastrofo kaj respegulas la nivelon fine de la 19a jarcento."}, {"text_idx": "#000040", "text": "\"La problemo estas la mankanta intereso pri Esperanto, pri kiu kulpas la Esperantistoj. Neniu alia.\""}, {"text_idx": "#000041", "text": "Mi plene konsentas kun tio. Se ankorau\u0306 antau\u0306 kelkaj jardekoj, ec\u0302 antau\u0306 unu jardeko (kvankam jam malfacile) ni povis \"kulpigi aliajn, j\u0302urnalistojn, sciencistojn, politikistojn ktp.\", do hodiau\u0306 nur ni mem havas respondecon pri la publika bildo de Esperanto. Eraraj opinioj de lingvistoj k.a. havus neniun signifon, se publiko perceptus Esperanton ne kiel ideon, sed kiel realecon. Kaj tio eblas nur se g\u0302i observos aplikadon de la lingvo, kiu lau\u0306 siaj formoj kaj skalo konvenos la eblojn de la hodiau\u0306a mondo."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Se sufic\u0302us eldoni la unuan libron por disvastigi Esperanton, mi ne komprenas kial iu ne pensis pri tiu luma ideo! Pli serioze , nuntempe la junuloj ne legas librojn (plejparte). La uzado de smartfono malebligas tion. Plie ekzistas sufic\u0302e da iloj por lerni ec\u0302 studi Esperanton! Vidu Duolingo, multaj komencas lerni, sed kiom da finas la lernadon? Nuntempe la junuloj preferas lerni la Anglan, sed kiam ili bone parolos la Anglan, tiam estos la C\u0302ina (au\u0306 alia) kiu regos la mondon! Ni devas akcepti la ideon ke Esperanto mortos! Kiel diris Krizipo faru....! Pardonu por tiuj negativaj frazoj! Malfacilas antau\u0306en!"}, {"text_idx": "#000045", "text": "Mi konsentas, kun Krizipo, ke la Unua Libro estas precipe historia dokumento. Dum pli ol 100 jaroj la kutimoj de homoj s\u0302ang\u0302ig\u0302is. Ni ne atendu savadon de Esperanto de eldono. Nun ni devas lukti por instruado de Esperanto en lernejoj por eliri el la stagnado. Do amikig\u0302u kun funkciuloj de ministerio de klerigado kaj konvinku ilin enkonduki Esperanton kiel plenrajtan frremdlingvon. Mi ne vidas alian vojon por iri antau\u0306en."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Se ni nun unu plian fojon proponas instruadon de Esperanto en lernejoj, estas tre vers\u0302ajne, ke ni unu plian fojon malsukcesos. Povas temi maksimume pri libervola instruado de Esperanto; pri tio ni scias, ke g\u0302i relative facile eblas en gimnazio, se estas unu engag\u0302ita instruisto. Ofte mi au\u0306dis, ke c\u0302iujare denove oni trovas kvin g\u0302is dek Esperanto-lernantojn inter entute eble mil lernantoj de gimnazio; necesas nur c\u0302iujare denove iri al la unuaj klasoj de la lernejo kaj proponi la liberan laborgrupon. (Kian prelegon oni faru? Simplan, ekzemple mallongegan: \"Esperanto estas internacia lingvo. C\u0302u vi havas demandojn pri tio?\")"}, {"text_idx": "#000048", "text": "Ivano, c\u0302u vi legis la Unuan Libron en via gepatra lingvo? C\u0302ar, mi pensas, ke nur tiam oni komprenas g\u0302ian esencon, ja j\u0302us tiam, g\u0302i tus\u0302as niajn emociojn. Zamenhof uzis \"storytelling\", la plej fortan merkatuman ilon, kiun nun uzas la plej grandaj firmaoj, tial ja ankau\u0306 ili farig\u0302is la plej grandaj."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Kara Jolanta! Mi legis la antau\u0306parolon. Kaj tuj en komenco trovis senkulpigon: Vi povas pensi, ke proponata afero estas utopio. Finlegu la verkon...\nTio sonas kiel reklamo: Vi povas pensi komence, ke nia varo estas senutila. Finlegu nian reklamon kaj Vi komprenos, kiel bona estas nia varo.\nMia impreso g\u0302enerala : la teksto estas tro rektlinia.\nDo la Unua Libro estas konvinka por ni, esperantistoj. C\u0302u estas konvinka por simpla leganto, mi dubas. Antau\u0306 c\u0302io c\u0302ar la temo tute ne interesas la plimulton. Mi pensas, ke bezonas ne konvinki, sed instrui. Kaj amasa instruado eblas nur en lernejoj."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Elkoran dankon pro via reago, Ivano. Mi g\u0302ojas legi vian opinion, kiun mi certe enplektos en miajn konsiderojn. Mi tute ne nepre volas forpus\u0302i la ideon eldoni la Unuan Libron. Simple c\u0302i momente mi ne havas alian ideon por inspri homojn kaj por antu\u0306enirigi Esperanton. Evidente devas okazi io, kion oni ankorau\u0306 ne faris g\u0302is nun, alie nenio s\u0302ang\u0302ig\u0302os. Mi deziras s\u0302ang\u0302on por Esperanto (lau\u0306 mi g\u0302i necesas). Persone mi opinias la unuan frazon emn la Unua Libro g\u0302uste tre bona komenco. Nu bone... mi jam estis fervora esperantisto kiam mi legis g\u0302in.. C\u0302iuj homoj, kiuj ankorau\u0306 ne konas Esperanton prenos la libron en siajn manojn kun granda skeptikeco. Do la leganto tuj rekonos sin en la vortoj. Sed la leganto jam ekinteresig\u0302is, do restas nun regali lin per bona legaj\u0302o. Se la Unua Libro ne estas bona legaj\u0302o ( mi opinias, ke jes!, tamen mi tre serioze prenas aliajn opiniojn), tiam ni donu al g\u0302i alian modernan enhavon, kun vortoj de Zamenhof kiel la bazo kaj kompreneble kun la komento, ke la enhavo estas s\u0302ang\u0302ita. Ni faru pli bonan \"reklamon\" por Esperanto ol faris g\u0302in Zamenhof. Tra densa mallumo briletas la celo..."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Kara Jolanta! Min impresas Via kompromisemo. Estas facila diskuti kun Vi. Vi pravas, ke bezonas fari ion, kion ni ankorau\u0306 ne faris. Mi mem faris reklaman libron por Esperanto en la rusa. Mi havas la belegan libron (PDF) de au\u0306stralia esperantistino Nicole Else \"Foreign Languages. What they don't often tell you\", kiu estas tre talenta kaj konvinka reklamo de Esperanto. Tamen mi komprenis, ke neesperantistoj tute ne interesig\u0302as pri problemrondo. Reklamo povas konvinki nur malmultajn. Tial mi konkludis, ke ni devas trovi alian vojon. G\u0302is nun esperantistoj (inkluzive UEA kaj ILEI) tute ne luktis por enkonduko de Esperanto en lernejojn. Pli precize, penas enkonduki Esperanton en lernejojn, sed nur kiel propedeu\u0306tika objekto, ekde jardekoj sensukcese. Mi proponas disvastigi tiun agadon en direkto: Esperanto kiel plenrajta fremdlingvo en lernejoj. Ekzistas pozitiva sperto en Hungario. Lau\u0306 mi c\u0302iu nova, ec\u0302 malgranda lando, kie ni sukcesus reprodukti la hungaran sukceson, estus grandega venko de esperantistoj."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Ivano, mi farig\u0302is s\u0302tupeton pli scia dank' al la rimarkoj de vi c\u0302iuj, kaj kompreneble mi konsideras ilin kaj s\u0302ang\u0302as mian alpas\u0302on. Mi ankorau\u0306 ne tute cedis pri mia ideo pri la Unua Libro, sed mi dau\u0306re estas malfermita al novaj ideoj. Sed la Unua Libro simple ne povas esti forgesita, pri tio mi ne kompromisas. Mi ekkonsciis, ke eble mi tute alie legus kaj komprenus la Unuan Libron, se mi legus g\u0302in antau\u0306 ol mi farig\u0302is esperantisto au\u0306 se mi entute nenion scius pri Zamenhof kaj lia ideo. Malfacilas por mi liberig\u0302i de tiu dorsosako plena de spertoj, scio kaj (antau\u0306)jug\u0302oj kaj pririgardi la aferon kiel iu kiu ne konas Esperanton kaj Esperanto-movadon. Mi tute konsentas kun vi, ke enkonduko de Esperanto en la (baz)lernejoj estas bonega ideo kaj necesa pas\u0302o. Sed... unue informi, poste instrui. Se homoj (i. a. instruistoj) ne scias kio estas Esperanto kaj kiujn avantag\u0302ojn g\u0302i ofertas, ili ne ekinteresig\u0302os pri la instruado de g\u0302i."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Zamenhof estis geniulo. Tial lia unua bros\u0302uro pri Esperanto estas bonega informilo, sed malbona lernilo. Se li farus bonan lernilon, li malutilus al sia celo: iniciati ne lingvon, sed lingvokomunumon. La lingvo ne devis esti perfekta dekomence, tute male, li _konscie metis eraron en la Unuan Libron_: la vortoj iam, tiam, kiam ktp. havis la formojn ian, tian, kian ktp., nedistingeble de la akuzativaj formoj de ia, tia, kia ktp. C\u0302iuj eldonoj post 1888 kompreneble korektas tiun eraron."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Kial mi kredas ke tio estis intenca de Zamenhof? C\u0302ar tiel li povis vidi kiuj el liaj kritikontoj estas seriozaj. Se ili rimarkos tiun eraron, ili atentigos pri g\u0302i; se ili ne rimarkos, ili ne estas seriozaj, sed nur kverelemaj. Jen genie simpla metodo distingi ilin."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Cetere la frazo \"Por ke lingvo estu tutmonda, ne sufic\u0302as nomi g\u0302in tia\" ankau\u0306 ne trovig\u0302as en la eldonoj post 1887. G\u0302i estis aludo al Volapuko, kiu krevis en 1889 post jaro da c\u0302iam pli evidenta malkonkordo. Zamenhof ne estis la tipo kiu mokus venkiton."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Ni Esperantistoj ankau\u0306 povas malkonkordi, sed ne plu pri la lingvo mem. Entute niaj defioj draste s\u0302ang\u0302ig\u0302is depost 1887. Bros\u0302uro simila al la Unua Libro devas doni klaran respondon al la demando: Kiel ni povas diri ke la Angla ne estas la monda lingvo? C\u0302u nescio de la Angla ne estas simple manko de eduko?"}, {"text_idx": "#000059", "text": "Zamenhof estis genio kaj li genie sciis kion li faris. Pri tio ni sendube samopinias. Pri la cetero ni povus disputi senc\u0302ese. Mian intencon \u2013 g\u0302is nun \u2013 komprenis neniu, ankau\u0306 vi ne \"Jes jen Jens\", bedau\u0306rinde.\nLa Unua Libro estas bona lernilo, mi aldonu \u2013 baza lernilo, tio ja estas pruvita. Multaj homoj lernis Esperanton uzante nur la Unuan Libron, ne nur Grabowski. Kompreneble por lerni iun ajn lingvon, do ankau\u0306 Esperanton, neniam sufic\u0302as unu libro, sendepende de tio kiel bona kaj brila g\u0302i estas. Homoj kiuj dissemadis kaj distrumpetadis, ke Esperanto estas facile lernebla lingvo kolektas nun amaran rikolton (povran rikolton!). Io devas s\u0302ang\u0302i ankau\u0306 tiuflanke. Mi pensas, ke iu kiu legos la Unuan Libron lernos Esperanton au\u0306 bonege au\u0306 ne lernos entute. En la nederlanda lingvo ni havas belan esprimon pri tiu proceso \"separi la lolon disde de la tritiko\". Eble g\u0302uste tion Esperanto bezonas. Mi vere ne scias kio povus helpi al Esperanto, mi simple serc\u0302as kaj konsideras eblojn... Eble vi pravas, ke ne La Unua Libro, sed moderna, nuntempa bros\u0302uro simila al la Unua Libro estas ec\u0302 pli bona ideo..."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Mi konsentas kun Jolanta, ke la Unua libro vere estas tre grava dokumento, tamen miavide g\u0302ia graveco estas en tio, ke g\u0302i montras vojon, lau\u0306 kiu Esperanto povas atingi seriozan disvastig\u0302on (kaj kiun Zamenhof mem komence antau\u0306vidis por g\u0302i). Por mi estas vere mirige, ke neniu rimarkas c\u0302i tiujn indikojn, kvankam ili estas tute klaraj."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Zamenhof skribas, ke por disvastig\u0302o de internacia planlingvo \u2014 ne nur Esperanto, tamen ajna \u2014 oni solvu di esencajn problemojn (la tria, menciita de li, estas fakte nur akcesora). La unuan problemon \u2014 fari lingvon sufic\u0302e facila por ekposedo \u2014 li solvis tre bone. Tamen la duan \u2014 fari utilecon de c\u0302i tiu lingvo sendependa de la nombro da g\u0302iaj parolantoj \u2014 li ne povis solvi per la rimedoj, kiujn li posedis. Kaj c\u0302i tiu problemo estas, kiel mi jam diris, esenca por disvastig\u0302o de planlingvo, c\u0302ar sen solvi g\u0302in oni trafas fermitan cirklon: amasa intereso al lingvo ne aperos g\u0302is kiam sufic\u0302e granda nombro da homoj parolos g\u0302in (c\u0302irkau\u0306 nivelo de dek milionoj, lau\u0306 noto de Zamenhof), kaj c\u0302i tiuj parolantoj siavice ne povas aperi sen amasa intereso al la lingvo."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Mi tre g\u0302ojas pro via mesag\u0302o kaj pro via kompreno, Kirill. Mi pensas, ke vi komprenis la aferon, c\u0302ar vi legis la Unuan Libron en via gepatra lingvo, krome ankorau\u0306 en la gepatra lingvo de Zamenhof. Tio estas vere unu el la problemoj, ke multaj esperantistoj ne legis la Unan Libron, do fakte eble mi povas ankau\u0306 konkludi, ke ili ne bone komprenas la ideon de Esperanto kaj la intencon de Zamenhof. Despli mi do volas substreki: ek al la bazo!"}, {"text_idx": "#000064", "text": "Dankon pro la respondo. Miavide, problemo estas ne en \"gepatra lingvo\", tamen en tio, ke la Esperanto-komunumo sekvas s\u0302ablonojn de sia agado, formig\u0302intajn antau\u0306 pli ol jarcento, sen analizi ilin serioze. Oni strebas \"disvastigi la lingvon\", komprenante c\u0302i tiun proceson kiel disvastig\u0302on de _scio_ de g\u0302i. Tamen tio fakte estas nur provizora metodo, kiu formig\u0302is en la frua epoko de Esperanto (kaj pludau\u0306ras ekzisti g\u0302is nun), c\u0302ar ne ekzistis rimedoj por disvastigi _uzadon_ de la lingvo. Ja Zamenhof komprenis disvastig\u0302on de Esperanto g\u0302uste tiel (almenau\u0306, en la komenca etapo)."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Kredu min, Kirill, temas pri gepatra lingvo, c\u0302ar temas c\u0302efe pri emocioj, se oni devas preni decidon (ekinteresig\u0302i pri Esperanto) au\u0306 se oni devas fari elekton (lerni au\u0306 ne lerni Esperanton). Emocioj en gepatra lingvo havas la plej fortan efikon. Tio estas ankau\u0306 science pruvita. Pri la alio mi tute konsentas kun vi. Oni simple bezonas s\u0302ang\u0302i la s\u0302ablonojn, c\u0302ar ni ja jam klare vidas ke ili nur g\u0302enas iun ajn disvastigon, c\u0302u de scio, c\u0302u de uzado."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Jes, Zamenhof en la Unua libro tre emocie parolas al la koro de la leganto. Kaj mi tre s\u0302atas la Unuan libron g\u0302uste pro tio."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Sed nura reeldono (cetere, g\u0302i ja estas libere alirebla en la reto) eble ne sufic\u0302us: La lingvo, en kiu Zamenhof parolas en g\u0302i, estas la lingvo de antau\u0306 130 jaroj, kaj li parolas pri la mondo de antau\u0306 130 jaroj. Kiam mi hodiau\u0306 legas g\u0302in, mi legas g\u0302in ankau\u0306 kiel historian dokumenton, kiel arh\u0302ivaj\u0302on."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Oni devus do aktualigi g\u0302in por montri la eblan signifon de Esperanto en la nuna tempo en la okcidentaj socioj, en kiuj ja ekzistas jam multe pli da transnacia komunikado ol en 1887 kaj ankau\u0306 en tre s\u0302ang\u0302ita formo (Netflikso, Jutubo, Instagramo, Vacapo ktp.) kaj tre s\u0302ang\u0302itaj cirkonstancoj (mondvasta turismado kaj vojag\u0302ado ktp.). Sed mi ne imagas, kiel oni povus s\u0302ang\u0302i la tiel kortus\u0302an tekston de Zamenhof. Oni devus, lau\u0306 mia opinio, tute nove verki g\u0302in, sed g\u0302uste per tio ja perdus la esencon de la voc\u0302o de Zamenhof, kiu tiel tus\u0302as."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Sebastiano, mi g\u0302ojas kaj felic\u0302as legante ke ankau\u0306 vin tus\u0302is la Unua Libro. Mi jam sentis iom soleca kun mia emocioj! Eble la reeldono (kaj traduko al naciaj lingvoj! \u2013 c\u0302ar tio ja estas la esenco de mia argumentado) de la tuta Unua Libro entute ne necesas, eble glate kaj gajvive skribita rakonto sufic\u0302as, sed nepre! nepre! antau\u0306igita au\u0306 kompletigita de la rakonto de Zamenhof mem. Mi supozas, ke nur iu, kiu ne legis la Unuan Libron en gepatra lingvo povus malkonsenti kun mi."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Mi elektis alian metodon por veki intereson pri la \"Unua libro\":\nMi verkis tekston en moderna lingvo, per kiu Zamenhof priskribas siajn celojn. Ecx okazis, ke iu Esperantisto kredis, ke temas pri \"forgesita\" teksto de Zamenhof. Tute male: Estas mia fikcio kaj mi celis iomete relativigi la geniulon.\nLa kulto pri la \"genia\" Zamenhof ne tauxgas por nia moderne tempo. Kial ne malkasxe paroli pri la eksteraj faktoroj, kiuj finfine ebligis al li realigi lian revon."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Wow! Roland, kia bonega ideo! Elkoran gratulon pro tiu teksto! G\u0302uste tiajn tekstojn, en diversaj naciaj lingvoj, ni bezonas por interesigi homojn pri Esperanto, kaj se de tempo al tempo oni enplektos en la tekston vortojn de Zamenhof mem tio jam estas perfekta reklamo de lia heredaj\u0302o. Kial vi mem ne propagis vian pag\u0302on pli frue? ... mi ne konis g\u0302in, sed mi ja konas la germanan lingvon, kaj volontege legas en la germana."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Koran dankon por la lau\u0306daj vortoj. Kompreneble mi publikigis la tekston. Mi ec\u0302 produktis bros\u0302uron, kiun mi ofertis c\u0302ie, kutime por la \"Naskig\u0302tago de Esperanto\" en somero.\nIam mi ec\u0302 proprakoste produktis grandan stokon kaj sendis als Herzberg (teorie la Esperanto-urbo), sed sen rimarkebla reago.\nC\u0302u la Esperantistoj estas stultaj kaj tradiciemuloj? C\u0302u ili preferas eterne utiligi la tedan biografion de Privat au\u0306 la dolc\u0302ajn studojn el pli nova tempo (ekz. Zamenhof-strato). Tio nur tau\u0306gas por entuziasmuloj, ne por iu vasta publiko, kiun oni dezirus alparoli. Precipe junan.\nMia teksto estas por c\u0302iuj trovebla en la reto kaj mi regule (almenau\u0306 c\u0302iujare ) atentigas pri la ekzisto kaj la ebleco ricevi g\u0302in papere.\nBv. demandi al la germanaj Eperantistoj, kial ili preferas ne uzi la materialon. Eble vi komprenus, kial Esperanto stagnas."}, {"text_idx": "#000074", "text": "Roland, bedau\u0306rinde mi jam komprenis, kial Esperanto stagnas. Unu el la problemoj estas, ke esperantistoj koncentrig\u0302as pri si mem (kiel persono kaj kiel komunumo) kaj instruas Esperanton al esperantistoj. La selekta \"toleremo\" estas ankau\u0306 granda baro por la disvastigo de Esperanto. Oni toleras eternajn komencantojn kaj fervorajn vojag\u0302antojn kiuj ne parolas Esperanton, kaj akceptas kaj bonvenigas ilin c\u0302iu jare dum la UK-oj, sed oni ne toleras homojn, kiuj alvenas al Esperanto-arang\u0302oj c\u0302ar ili volas iom pli ekscii pri Esperanto kaj eble lerni. \"Ne, ne \"krokodilojn\" ni ne volas inter ni\" (reala citaj\u0302o el miaj vivspertoj!)! Esperanto-movado farig\u0302is rondo de reciproka adorado... Oni elektas esperantiston de la Jaro, oni eldonas librojn pri esperantistoj -eminentuloj... lau\u0306do al tiu esperantisto kiu iam rifuzos akcepti tiun \"honoron\", kaj lau\u0306te diros, ke ne temas pri esperantistoj, sed pri Esperanto!"}, {"text_idx": "#000075", "text": "Via analizo estas trafa kaj kongruas kun mia percepto. Mi s\u0302atus diskuti la aferon kun vi. Sed la komento-funkcio ne estas la tau\u0306ga rimedo.\nEble ni povas uzi forumon (publikan) por inters\u0302ang\u0302i spertojn kaj ideojn.\nMia individua retpos\u0302ta adreso estas roland.schnell[at]mail.de\nEsts vere kurioze, ke aktuale UEA iniciatis \"konkurson\" por krei forumon, kiu havu la kapablojn, kiujn forumoj en la ekstera mondo havas de 20 jaroj. La softvaro estas preta. Oni nur devas aktivigi g\u0302in. Mi g\u0302is nun ne vidis institucion de Esperantistoj, kiu ofertis klasikan forumon por strukturigi diskutojn.\nEc\u0302 SAT en la gazetara informo pri sia lastas kongreso konstatis la mankojn kaj instigis al solvo."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Roland, mi nomas tiun c\u0302i menciitan agadon kos\u0302mara superkreskig\u0302o de burokratio en komunumo, kie oni j\u0302us finis likvidi analfabetismon... Sed bone... Zamenhof dirus \"s\u0302ajnon ne fidu, jug\u0302i ne rapidu\".\nPoste mi volonte kontaktos vin por pridiskuti la aferon."}, {"text_idx": "#000077", "text": "C\u0302io el la jaroj 1887-c\u0302. 1910 jam farig\u0302is historiaj\u0302o. Tio estis la komenca fazo de Esperanto, nenio vere estis fiksita, kaj ne jam stabilig\u0302is sintaksaj kaj leksikaj formoj."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Ec\u0302 la Fundamento enhavas strangaj\u0302ojn kaj misaj\u0302ojn. G\u0302i ja gvidas kaj stabiligas la lingvon, sed mi neniel uzus g\u0302in por instrui la lingvon."}, {"text_idx": "#000079", "text": "La Unua Libro havis efikon en sia epoko. Sed ec\u0302 en g\u0302i estas strangaj\u0302oj. Ekzemple la aserto ke oni povas lerni la tutan gramatikon de Esperanto \u201cperfekte\u201d ene de unu horo. Kaj la longa, pedanta enkonduko . . . ktp."}, {"text_idx": "#000080", "text": "Mi konsilus al iu ajn kiu havas intereson legi la Unuan Libron, legi la Fundamenton, legi la Fundamentan Krestomation, kaj aliajn malnovajn verkojn. Sed c\u0302iu konsciu ke la lingvo en tiaj verkoj estas embria, kaj ne reprezentas Esperanton kiel g\u0302i ekzistas en la komunumo de parolantoj hodiau\u0306. (Legu la Fundamentan Krestomation en la eldono de UEA, kun prikomentado de G. Waringhien, se vi dubas)."}, {"text_idx": "#000081", "text": "Estus multe pli utile krei modernan, novan prezenton de Esperanto, kiu rilatas al homoj en la jaro 2018 (baldau\u0306 2019). Reeldono de la Unua Libro estus vana entrepreno."}, {"text_idx": "#000083", "text": "ENS7759, je certe bonega ideo! Simplaj ideoj estas ofte la plej bonaj. Elkoran dankon pro la konigo de la ligilo. Mi devas honte konfesi, ke malgrau\u0306 ke la ideo estas lanc\u0302ita en 2015 jaro, mi ne au\u0306dis pri g\u0302i pli frue... j\u0302us nun eksciis. Sed g\u0302i estas vere aplau\u0306dinda!\nIamaniere la \"revoluciaj\" ideoj kaj proponoj pri reformo de Esperanto, forj\u0302eto de la akuzativo kaj c\u0302eso de la uzado de c\u0302apelitaj literoj estas pli videblaj ol simplaj ideoj... Tre bedau\u0306rinda afero."}, {"text_idx": "#000084", "text": "fragmento el la unua libro estas vochregistrita en jaro 1907 en kembrigho."}, {"text_idx": "#000085", "text": "la vocho de zamenhof sonas obtuze."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Dieter, antau\u0306 111 jaroj la tekniko ne estis favora kaj subtena al Esperanto... Nuntempe la voc\u0302o de Zamenhof sonus firme kaj klare."}, {"text_idx": "#000088", "text": "Dieter, se plibonigo de la voc\u0302o de Zamenhof vere estas ebla pere de la nuna tekniko tion oni nepre devas fari. Mi bedau\u0306rinde ne estas teknikisto, kaj mi ne konsciis, ke eblas plibonigo. Se tio okazus ni havus belegan materialon, kiun ni povus uzi kiel fragmenton en nuntempaj filmoj. Vere tio estus grandega pas\u0302o kaj helpo."}, {"text_idx": "#000094", "text": "Jubileoj kaj memordatoj en februaro 2023Anna Lo\u0308wenstein: Niaj atingoj kaj malsukcesoj dum 2022UK-108: 772 alig\u0302intoj el 51 landoj"}]