[{"text_idx": "#000000", "text": "Alumetoj estas stangetoj el brulema materialo kun ekstremaj\u0302o el substanco facile flamigebla per froto. Ili servas por fari fajron."}, {"text_idx": "#000001", "text": "John Walker estis kemiisto el Stock-on-Tees en Anglio. En la jaro 1826 li tute hazarde inventis alumeton. Li laboris en sia laboratorio miksante per stangeto h\u0302emian miksaj\u0302on de potaso kaj antimono. Poste li ekfrotis per la stangeto je s\u0302tona planko, por ke li senig\u0302u de bulo, kiu kreig\u0302is sur ties ekstremaj\u0302o. Subite ekflagris flamo. Walker tiun c\u0302i interesaj\u0302on montris al c\u0302iu, sed li ne igis patenti g\u0302in."}, {"text_idx": "#000003", "text": "En la jaro 1830 do franca kemiisto Charles Sauria s\u0302ang\u0302is kemian konsiston de alumeto: tie aperis blanka fosforo. La fetoro ja estis forigita, sed iel oni \u201eforgesis\u201c, ke g\u0302uste la blanka fosforo estas morte dang\u0302era. En unu skatoleto estis sufic\u0302a kvanto da g\u0302i por mortigi homon. Pluraj ekkonis tion je sia sano, sinmortigintoj eluzis tion perfekte."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Sekurecalumetojn inventis svedo Johan Lundstro\u0308m en la jaro 1855. Ili ekflagros nur pro ekfroto je aparta surfaco, c\u0302ar unu kemiaj\u0302o bezonata por ekbrulo estas en la ekstremaj\u0302o, la alia en la frotaj\u0302o. Oni komencis fabriki la sekurecalumetojn ankorau\u0306 la saman jaron kiel en Svedio, tiel same en Anglio."}, {"text_idx": "#000006", "text": "La hodiau\u0306aj alumetoj estas kreataj el maldikaj stangetoj (el piceo, tremolo, poplo) au\u0306 per kartonaj (recikligeblaj) stangetoj impregnitaj per parafino kaj provizitaj per la t.n. ekstremaj\u0302o el miksaj\u0302o de oksigenigaj\u0302o, ligiloj kaj plenigaj\u0302oj. Oni ekflagras ilin per ekfroto de la ekstremaj\u0302o je muro de skatoleto, s\u0302mirita per miksaj\u0302o de rug\u0302a (nevenena) fosforo, muelita vitro, plenigaj\u0302oj kaj gluo."}]