[{"text_idx": "#000001", "text": "Esperanto ne estas por c\u0302iuj"}, {"text_idx": "#000002", "text": "En sia vidpunkta artikolo akademiano Tatjana Auderskaja argumentas, ke Esperanto esence malsamas de aliaj lingvoj, havante trajtojn de intelekta ludo. \u201dKreante vorton, ni kreas ankau\u0306 la mondon post g\u0302i\u201d, s\u0302i skribas. Sed tial Esperanto estas facila nur por homoj kreaj kaj inventemaj. Tial g\u0302i lau\u0306 s\u0302i neniam povos ig\u0302i lingvo por c\u0302iuj."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Regule reaperas la diskuto: \u201cC\u0302u estas facila nia lingvo Esperanto?\u201d"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Sed c\u0302iam g\u0302i sin bazas sur unusola kruro: oni pristudas la trajtojn de la lingvo mem. Tamen lernas ja lingvon homoj. Kaj oni ja fakte devas esplori tute alian, s\u0302ajne neniam pristuditan flankon de la problemo: c\u0302u facila por la homoj estas la lingvo?"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Kaj tio estas tre interesa demando, se temi pri Esperanto. Oni konstante rezonadas pri klara strukturo de la lingvo, pri sistemeco de vortklasoj, kio ege plifaciligas la lernadon de Esperanto.\nJes, sed por kiuj plifaciligas?"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Ja plimulto de la homoj absolute ne konscias pri ajna lingva strukturo kaj ne komprenas pri vortklasoj. Ili uzas lingvon senkonscie, kiel aj\u0302on. Por ili, ekzemple, tablo povas esti ligna, ronda, kuireja ktp, sed ili ne povas percepti la vorton \u201ctablo\u201d, kiu havas kiel ecojn singularon, nominativon, substantivon (kaj en certaj lingvoj ankau\u0306 deklinacion, genron kaj tiel plu)."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Tiu abstrakta, lingva dimensio ne ekzistas en multaj mensoj, por g\u0302i simple ne estas loko en ili. Tion bone komprenis Bertilo Wennergren en sia PMEG, kiam li inventis tiujn vortformojn kiel \u201ca-vorto\u201d, \u201co-vorto\u201d kaj tiel plu, transigante la lingvajn nociojn al aj\u0302a mondo, kie oni povas vidi kaj tus\u0302i ilin.\nSed por legi kaj kompreni PMEG, oni devas jam bone koni la lingvon, kies reguloj estas klarigataj en la libro; do, la magia cirklo, c\u0302u ne?"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Alia problemo, same tus\u0302anta la mensojn de lernantoj, estas la kreivo de Esperanto (kion oni formale nomas \u201cskemeco\u201d). Jes, Zamenhof mem pritaksis kiel la plej grandan avantag\u0302on de Esperanto g\u0302ian krean karakteron, au\u0306 \u201celpensadon de regula vortfarado\u201d."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Ajna uzanto povas mem krei vortojn el la pretaj konstruelementoj, kvazau\u0306 el infanaj kubetoj kunmeti novajn vortojn. Kaj ajna uzanto povas kompreni la signifon de nova vorto, dismetante g\u0302in je apartaj vorteroj."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mi ne vane menciis infanajn kubetojn: Esperanto estas ludo*, granda krea ludo de plenpova intelekto, kiu g\u0302uas sian potencon, kreante novajn vortojn, novajn sencojn, novajn mondojn. Se kognado kaj pensado okazas ene de lingvo, do ankau\u0306 lingvo mem povas krei novajn terenojn por kogno kaj penso. Kreante vorton, ni kreas ankau\u0306 la mondon post g\u0302i."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Kaj se ne s\u0302vebi en empirio \u2013 kia belega mens-disvolviga ludo por komencantoj: mem krei kaj kompreni novajn kunmetitajn vortojn! Kia intelekta g\u0302uo!"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Sed por kiuj? C\u0302u multaj kapablas akcepti g\u0302in? Post multjara instruado de Esperanto kaj aliaj fremdlingvoj, kristalig\u0302is firma konvinko, ke por tre multaj homoj estas pli facile enparkerigi senpense kaj obeeme dekojn da fremdaj vortoj, ol memorfiksi nur unu radikon kaj algoritmon, lau\u0306 kiu oni povas mem krei multnombrajn vortojn. Homoj ne volas au\u0306 ne povas strec\u0302i la cerbon, serc\u0302i novan agmanieron, se eblas iri lau\u0306 la kutima vojo."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Tial ajna nacia lingvo povus esti por multaj lernantoj pli facila ol Esperanto: g\u0302i ja ne postulas komprenemon, inventemon, kreemon, liberan pensadon, sed nur la konatan manieron, lau\u0306 kiu oni agis dum miljaroj: lau\u0306s\u0302tupan memorfiksadon."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Do, tiu nekutima trajto de Esperanto povas ec\u0302 forpeli \u201csimplajn homojn\u201d, kiuj ne alkutimig\u0302is al cerbostrec\u0302oj. Jen, vidu: oni promesis al ili \u201csimplan lingvon\u201d \u2013 sed mensogis ja, g\u0302i ne estas \u201csimpla\u201d, estas nekutima, en g\u0302ia kadro oni sentas sin maloportune kaj incitite, g\u0302i postulas c\u0302iupas\u0302e kompreni kaj krei. Kompreneble ja, ke tre multaj forkuras de g\u0302i, seniluziigitaj."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Do, c\u0302u estas facila nia lingvo Esperanto? Por kreantoj \u2013 jes; sed c\u0302u multas sur la Tero kreantoj? Tial, neniam venos la Fina Venko, kiam la tuta homaro alproprigos Esperanton; tiu procentaj\u0302o, kiu ekzistas nun, estas, vers\u0302ajne, la justa procentaj\u0302o de tiuj, kiuj volas kaj povas uzi \u201cnian karan lingvon\u201d. Esperanto \u2013 ne por c\u0302iuj."}, {"text_idx": "#000017", "text": "* Lau\u0300 opinio de Johan Huizinga, la ludo povas koncerni sciencon, morojn kaj vivarang\u0302on, justicon, religion, militon... La ludo estas libera homa agado, kiu eliras el la kadro de la c\u0302iutaga vivo kaj ne eblas sen reguloj. Lingvon li ne menciis, sed tre trafe rimarkis pri reguloj. \u201cNova filozofia enciklopedio\u201d difinas ludon kiel unu el c\u0302efaj formoj de memsufic\u0302a agado, kiu donas al partoprenantoj plezuron kaj g\u0302ojon. G\u0302i ankau\u0306 estas uzata kiel trejnilo por sportistoj, militistoj. Fakte, g\u0302i c\u0302eestas en c\u0302iuj sferoj de la materia kaj spirita kulturo. (Noto de la au\u0306toro)"}]