[{"text_idx": "#000000", "text": "blogs in auxilinguas colectata per robot"}, {"text_idx": "#000002", "text": "La Esperantlingva versio de la konata retejo Global Voices ekzistas de 2013, sed g\u0302i kelkfoje estis proksime al forvelko pro manko de kunlaborantoj. Nun la retejo viglig\u0302is kaj regule aperigas bonkvalitajn artikolojn pri plej diversaj tutmondaj temoj. Ni petis Manuela Burghelea rakonti, kiel tio sukcesis."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La prestig\u0302a internacia reto de volontulaj blogantoj kaj tradukantoj, Global Voices, ekhavis sekcion en Esperanto jam en 2013. Tamen dum multaj jaroj mankis aktivuloj, artikoloj aperis neregule kaj la lingva kvalito estis nestabila."}, {"text_idx": "#000005", "text": "De kelka tempo tamen rimarkeblas nova viglig\u0302o de la projekto \u2013 aperas artikoloj pri aktualaj temoj, ekzemple pri la protestoj en Belorusio, la konflikto en Karabah\u0302o, au\u0306 pri lingvaj aktivuloj diversloke en la mondo."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Ni petis Manuela Burghelea, unu el la c\u0302efaj aktivuloj de la projekto, rakonti pri la nuna stato de Global Voices, au\u0306 Tutmondaj Voc\u0302oj, kiel g\u0302i nomig\u0302as en Esperanto."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Libera Folio: La retejo lastatempe viglig\u0302is kaj aperas multaj interesaj artikoloj, kial tio okazas?"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Kiom da homoj kunlaboras nun pri la Esperanta versio de la retejo? Kiel evoluis la afero post 2013, kiam ni unue raportis pri g\u0302i?"}, {"text_idx": "#000011", "text": "\u2013 Ekde la kreado de la esperantlingva sekcio de Global Voices en 2013, nau\u0306dek homoj entute alig\u0302is kiel kunlaborantoj, kiuj aktivis en diversaj periodoj. En la lasta jaro, kvarono el tiuj estis aktivaj, tio estas, kunlaboris per tradukado au\u0306 provlegado. Nuntempe mi partoprenas la administradon de la retejo kune kun Herman Dekeu\u0306nink. Helpus nin multe la pliig\u0302o de provlegantoj, tio garantias pli rapidan fluon de publikigado."}, {"text_idx": "#000013", "text": "\u2013 Mi alig\u0302is al Global Voices en 2016, c\u0302ar mi au\u0306dis pri g\u0302i de Herman. Tamen mi alig\u0302is tiam ne al la esperantlingva sekcio, sed al la rumanlingva (mia denaska lingvo), c\u0302ar mi estis lernanta Esperanton de c\u0302irkau\u0306 unu jaro kaj mi ne taksis mian nivelon en Esperanto sufic\u0302e bona. Mi alig\u0302is al la esperantlingva sekcio en 2018. Mi volis gajni sperton kiel tradukisto dum mi g\u0302uis la liberecon elekti miajn plej s\u0302atatajn artikolojn kaj traduki el diversaj lingvoj."}, {"text_idx": "#000014", "text": "La plej multa enhavo en la Esperanta versio s\u0302ajne estas tradukita el la angla. C\u0302u estas enhavo ankau\u0306 el aliaj lingvoj?"}, {"text_idx": "#000015", "text": "\u2013 Efektive la plej multa enhavo estas produktita en la angla, do granda parto de niaj tradukoj estas elangligoj, sed ni ankau\u0306 ofte tradukas el la hispana, el la portugala, el la franca au\u0306 el la rusa, interalie. Global Voices disponeblas en pli ol kvindek lingvoj. Tamen ne c\u0302iuj sekcioj estas same aktivaj kaj malmultaj produktas originalan enhavon."}, {"text_idx": "#000017", "text": "\u2013 La projekto Global Voices naskig\u0302is en Usono, en internacia renkontig\u0302o de blogistoj organizita de la Universitato Harvard, kaj poste etendig\u0302is al c\u0302iuj kontinentoj. La plejmulto de la publikigitaj artikoloj estas neokcidentcentritaj. Tamen, mi ne povas nei la ekziston de certa influo, de certa redaktora vidpunkto pri tutmondaj okazaj\u0302oj, kaj lingvo ja rolas en tio."}, {"text_idx": "#000019", "text": "En 2013 oni diskutis pri tio, c\u0302u estonte eblus verki originalan enhavon en Esperanto, kaj poste traduki g\u0302in al aliaj lingvoj kadre de Global Voices. C\u0302u intertempe okazis progreso tiufronte?"}, {"text_idx": "#000020", "text": "\u2013 Lau\u0306memore nia lasta, mallonga originala artikolo en Esperanto temis pri niaj pag\u0302indikiloj, kiun oni tradukis ankau\u0306 al la rumana, la malagasa, la hispana, la itala kaj la angla. Ni nun kunverkas artikolon pri genroneu\u0306trala lingvaj\u0302o en konstruitaj lingvoj."}, {"text_idx": "#000021", "text": "\u2013 La kvanto de la originala enhavo en Esperanto certe povus esti pli granda, se j\u0302urnalistoj au\u0306 verkemuloj alig\u0302us al nia teamo post legado de la konsiloj por verkistoj. Ni ankau\u0306 dau\u0306re serc\u0302as kunlaborantojn por tradukado kaj provlegado kaj invitas homojn alig\u0302i al Global Voices."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Le memorias de nostre amor"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Non plus io me recorda"}, {"text_idx": "#000025", "text": "e como tu susurrava in mi auro"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Le gris laco de oblivion"}, {"text_idx": "#000027", "text": "quasi plenmente se ha unite"}, {"text_idx": "#000030", "text": "UEA lau\u0306 la estraro ne plu havas monon por pensia programo de la oficistoj. Por havigi subvenciojn la estraro decidis uzi la servojn de la firmao Kosmo, kies posedanto membras en la financa komisiono de la asocio. La bug\u0302eto por 2021 denove estis prokrastita."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Interalie li informis, ke la estraro jam aprobis kunlaboron kun la firmao Kosmo \u201dpor ricevi maksimume profesian helpon por sukcesa stipendipetado, kerna elemento por plibonigi la financan staton de la Asocio\u201d."}, {"text_idx": "#000037", "text": "\u2013 Tio signifas, ke Francesco Maurelli kiel posedanto de Kosmo ne plu povas esti membro de la financa komisiono nek okupi aliajn formalajn rolojn en UEA, kiuj rekte au\u0306 nerekte povas havi financajn konsekvencojn. La komitato konstatu tion en la hodiau\u0306a kunsido. Temas pri postulo, kiu sekvas el la normala praktiko pri intereskonfliktoj kaj kiun ankau\u0306 UEA devas apliki, li skribis en la komitata diskutejo."}, {"text_idx": "#000040", "text": "\u2013 Oni ellaboru bonan planon, c\u0302ar nuntempe kus\u0302as tro da mono tute ne investite. Ni devus havi ideojn, kiel tion estonte investi, kompreneble sen altigi la riskojn. Mi ne antau\u0306vidas, ke la enspezoj povus reveni al la antau\u0306a situacio, sed oni povus konsiderinde altigi la enspezojn."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Li proponis provizore aldoni al la bug\u0302eto 7 000 eu\u0306rojn, kaj samtempe altigi la bug\u0302eteron de membrokotizoj je la sama sumo. Lau\u0306 li la nun bug\u0302etita sumo 126 710 eu\u0306roj c\u0302iukaze estas tro pesimisma, konsiderante, ke UEA en 2019 enspezis 146 733 eu\u0306rojn de kotizoj."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Dum la komitata kunsido estis levita ankau\u0306 la demando pri la Jarlibro, kiu estis nuligita por s\u0302pari monon en 2018. Tiam la estraro aludis, ke anstatau\u0306 la Jarlibro aperu trijara \u201dalmanako\u201d, kiu ne estu au\u0306tomate sendita al la membroj, sed mendebla de dezirantoj."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Pri la \u201dalmanako\u201d parolis ankau\u0306 Mark Fettes en sia adiau\u0306a intervjuo en La Ondo de Esperanto, sed poste la temo s\u0302ajne estis forgesita de la nova estraro. La unua \u201dalmanako\u201d devis aperi en 2020, sed g\u0302i ne aperis."}, {"text_idx": "#000058", "text": "\u2013 Pri la Jarlibro estis propono havi trijaran almanakon, sed ni ne diskutis tion g\u0302is nun, diris Duncan Charters dum la kunsido."}, {"text_idx": "#000063", "text": "To significa que ti blog va devenir plu activ pos un long pause!"}, {"text_idx": "#000064", "text": "Yo vole far por li nov contributiones in li blog o videos o adminim un audio."}, {"text_idx": "#000066", "text": "resona in le corde del nunc"}, {"text_idx": "#000067", "text": "Io tene pecias del historia"}, {"text_idx": "#000068", "text": "io prende cura de illos"}, {"text_idx": "#000069", "text": "e desira los un futuro extendite"}, {"text_idx": "#000070", "text": "Le passato inricchi le nunc,"}, {"text_idx": "#000071", "text": "Le pensatas e sagessa ancestral"}, {"text_idx": "#000072", "text": "Nos porta un ric hereditage, un tresor"}, {"text_idx": "#000073", "text": "Ille que oblida isto deveni povre"}, {"text_idx": "#000075", "text": "illo es le ricchessa de tote le nationes"}, {"text_idx": "#000076", "text": "Unikaj manuskriptoj en Esperanto retrovitaj"}, {"text_idx": "#000077", "text": "Iam komence de la pasinta jarcento la nederlanda kolonia funkciulo P.W. van den Broek verkis en Esperanto ampleksajn gramatikojn de la sanskrita kaj tibeta lingvoj. Tiujn manuskriptojn hazarde malkovris la historiisto Carolien Stolte dum siaj esploroj en la Specialaj Kolektoj de la universitata biblioteko en Leiden. Kun s\u0302ia permeso, Libera Folio aperigas tradukon de s\u0302ia artikolo pri la trovaj\u0302o."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Or. 6767: la manuskripto tia, kia g\u0302i estis sendita al Brill Publishers."}, {"text_idx": "#000080", "text": "Esplorado alportas multajn momentojn da g\u0302ojo, kaj mia preferata el tiaj momentoj plej bone priskribeblas per la esprimo \u201chazarda neplanita eltrovo en arkivoj\u201d: trovi ion, kion vi fakte ne serc\u0302is. Apenau\u0306 ekzistas io pli alloga ol tiri fadenon, pri kies ekzisto vi ne konsciis, nur por vidi, kio malnodig\u0302os. Tial mi sentas apartan eksciton, kiam la priskriboj en la Specialaj Kolektoj entenas informojn kiel [loko de kreado: nekonata]:[kreinto: nekonata] kaj [dato de kreado: nekonata]."}, {"text_idx": "#000081", "text": "Plej multaj arkivoj bezonataj de mi por miaj nunaj esplorlaboroj kutime estas foraj, sed jam delonge mi lernis ne ignori la Specialajn Kolektojn: oni neniam scias, kion ili povas enteni. Pro tio c\u0302i-foje, kiam miaj esplorlaboroj dau\u0306re surfacigis internacian korespondadon en Esperanto dum neprobabla periodo (la 1960-aj jaroj) kaj ene de tre malvers\u0302ajna komunumo (hindiaj socialistoj), mi decidis j\u0302eti rigardon."}, {"text_idx": "#000082", "text": "C\u0302u io en la Specialaj Kolektoj povas konekti Hindion kun la modernaj esperantistoj? Apenau\u0306a s\u0302anco de io tia. Do mia surprizo estis trea, kiam la katalogo montris al mi Orientan Manuskripton 6767: Kompleta Gramatiko de la Tibeta Lingvo klarigita en Esperanto."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Ene de du grandaj kovertoj de la eldonejo Brill Publishers ripozas ama laboro. Orienta Manuskripto 6767, fakte, estas du manuskriptoj. Unu el ili enhavas gramatikon de la tibeta lingvo, kun alfabeto, sintakso kaj lingvaj apartaj\u0302oj, c\u0302io zorge klarigita en Esperanto; la alia enhavas gramatikon de la sanskrita lingvo, kiu ricevis la saman traktadon."}, {"text_idx": "#000084", "text": "Ambau\u0306 gramatikoj estas vastaj kaj metodaj verkoj. Bedau\u0306rinde, la kovertojn ne akompanas kunteksto, sed kaj la au\u0306toro de la manuskriptoj kaj la persono, al kiu la eldonejo Brill plusendis ilin, estas listigitaj, kio donas ideon, kiel la dokumentoj alvenis al la Specialaj Kolektoj."}, {"text_idx": "#000087", "text": "Kiel Heidi Goes atentigas, en la 1920-aj jaroj Van den Broek ec\u0302 gvidis Esperanto-kurson sur la pag\u0302oj de la bulteno de la asocio, Neratja, sub la pseu\u0306donimo \u201cEsperantist\u201d. Evidente, kiam li retirig\u0302is de la kolonia servo, li dau\u0306rigis sian mision disvastigi Esperanton kaj verkis c\u0302i tiujn lernolibrojn pri la tibeta kaj la sanskrita."}, {"text_idx": "#000088", "text": "Oni memkompreneble povus sin demandi: kiom freneza estis la projekto? El nuntempa vidpunkto lernolibro kia c\u0302i tiu s\u0302ajnus ec\u0302 pli limigi la \u2013 jam limigitan \u2013 potencialan publikon por la tibeta kaj la sanskrita. Tamen, el la vidpunkto de la intermilitaj jaroj, tiaj lernolibroj efikus g\u0302uste male: ili neniigus la bezonon publikigi lingvo-instruajn librojn en la denaska lingvo de c\u0302iu studanto. Specife en la kampo de arto kaj sciencoj Esperanto havis multajn engag\u0302ig\u0302intajn partianojn."}, {"text_idx": "#000089", "text": "Antau\u0306 la g\u0302enerala akcepto de la angla lingvo kiel internacia komunikilo de scienco oni organizis provkonferencojn nur en Esperanto, kiujn oni entuziasme distrumpetis kiel \u201cpruvon pri nebezono de interpretistoj\u201d. Denove la Specialaj Kolektoj liveras informojn: KITLV DH 1326 enhavas leterojn de la \u201cNederlanda Asocio por Uzo de Esperanto en la Artoj kaj la Sciencoj\u201d el la 1940-aj jaroj, kiuj lau\u0306das la internaciigan efikon de Esperanto sur la laboron de la fakuloj."}, {"text_idx": "#000090", "text": "Ne nur P. W. van den Broek estis konvinkita pri la neceso de siaj lernolibroj, ankau\u0306 eldonejo Brill klare ne prifajfis tian eblon. En la kovertoj troveblas flugfolio de eldonejo en Lepsiko, tute en Esperanto, varbanta per la multaj alfabetoj, kiujn g\u0302i kapablas presi. Evidente ekzistis precedenco. Tamen la tekstoj devis unue esti ekzamenataj de fakulo."}, {"text_idx": "#000091", "text": "Tiu fakulo, se jug\u0302i lau\u0306 la kovertoj, estis Cornelis van Arendonk. Cornelis van Arendonk studis la araban lingvon c\u0302e Snouck Hurgronje kaj verkis doktorig\u0302an tezon pri la frua araba historio. Amasiginte tre lau\u0306datan lingvan kaj filologian sperton, li estis nomumita \u201dadjutor Interpretis Legati Warneriani\u201d, posteno ligita al la konservado de la Orientaj Manuskriptoj de la kolekto."}, {"text_idx": "#000092", "text": "Tamen la manuskriptoj neniam forlasis la skribotablon de Van Arendonk en la biblioteko, kaj vers\u0302ajne tial ili ankorau\u0306 kus\u0302as tie. Ni povas nur diveni la kialojn. C\u0302u Van Arendonk trovis la manuskriptojn nepublikigindaj? Lia nekrologo en la jarlibro de la Nederlanda Reg\u0302a Akademio de Artoj kaj Sciencoj (KNAW), kies membro li estis, rakontas pri la detalemo, kiun li postulis de aliaj kaj de si mem. Tamen ankau\u0306 la malo same probablas: li trovis la projekton fascina."}, {"text_idx": "#000093", "text": "C\u0302i tia fascinig\u0302emo s\u0302ajnis karakterizi grandan parton de la profesia vivo de Van Arendonk. Liaj sperto kaj emo prepari kritikajn eldonojn de tekstoj igis lin tre populara fakulo, sed liaj kolegoj \u201dtimis peti lian helpon, sciante ke tio senc\u0302enigos helpeman spiriton tute nekontroleblan, tre simile al la g\u0302inoj de la Mil kaj Unu Noktoj\u201d. Malmultaj el la tekstoj, super kiuj li laboris, estis presitaj, do oni ne povas eviti sin demandi, c\u0302u inter ili trovig\u0302as la elegantaj klarigoj de Van den Broek pri la sanskrita kaj la tibeta lingvoj en Esperanto."}, {"text_idx": "#000096", "text": "2020-W42 \u2013 *Koronavirus in Rusia"}, {"text_idx": "#000097", "text": "In diurn marsdiik, Rusia av raported destri mil oktsent seksdesokt kasui de *koronavirus, kekos es numr leplu grand in un diurn, pusante numr total de infektasioni a milion trisent dudesseks mil sent septdesokt. Rusia av raported et dusent kuatrdeskuatr morti, pusante numbr total de morti a dudesdu mil novsent seksdesseks. Ministr prim de Polonia av anded a kuaranten po okurasion proksim ko person proved positiv di *koronavirus. Singapur av raported noun kasui nov. (RU)"}, {"text_idx": "#000098", "text": "2020-W41 \u2013 Coronaviro in Canada"}, {"text_idx": "#000099", "text": "Es annuntiatio ab gubernaculo de provincia Ontario, Canada orientale, quod tabernas, cenaculos interiore, aulas gymnastico et cinemateos in urbes Toronto et Ottawa et regione Peel debe es clauso ad causa de incremento de numero de causus de coronaviro. Isto veni postquam novem centum triginta novem casus es notato in provincia. Numbero de casus confirmato in toto mundo cresce super tres centum quinquaginta mille, quod es numero maximo ab initio de epidemia in Sina. (CA)"}, {"text_idx": "#000100", "text": "Vortotrezoro trovita en la malantau\u0306o de au\u0306to"}, {"text_idx": "#000101", "text": "Ne necesas enkonduki amason da novaj vortoj en Esperanto por verki en g\u0302uebla lingvaj\u0302o. Tion montris Anna Lo\u0308wenstein per siaj verkoj. Nun s\u0302i malkas\u0302is sian sekreton \u2013 sliparon kreitan dum multaj horoj da laboro en la malantau\u0306o de s\u0302ia au\u0306to. Sed kial s\u0302i dum jaroj verkis en tiel stranga loko?"}, {"text_idx": "#000102", "text": "C\u0302u efektive ekzistas plenaj sinonimoj en Esperanto \u2013 au\u0306 en ajna lingvo? Kaj se jes, por kio ili do utilas, se ili ja estas plene sinonimaj?"}, {"text_idx": "#000103", "text": "Neologismoj de c\u0302iam estas populara disputtemo inter esperantistoj. Iuj volas enkonduki lau\u0306eble multajn novajn vortojn por ric\u0302igi la lingvon \u2013 ec\u0302 se neniu ilin komprenos. Aliaj trovas c\u0302iujn novajn vortojn malutilaj, kaj preferus forigi ankau\u0306 parton de la jam uzataj vortoj."}, {"text_idx": "#000104", "text": "Anna Lo\u0308wenstein opinias, ke bone eblas verki varian kaj g\u0302ueblan beletron per la ekzistantaj rimedoj de la lingvo, uzante vortojn, kiujn ordinaraj esperantistoj konas. Tion s\u0302i faris en siaj romanoj, kaj nun s\u0302i malkas\u0302is unu el la sekretoj malantau\u0306 ili."}, {"text_idx": "#000105", "text": "Komence de oktobro s\u0302i aperigis en la reto sian Sinonimaron, liston de proksimume kvincent vortoj kun kelkaj sinonimoj kaj parencaj konceptoj por c\u0302iu kapvorto. Ni petis s\u0302in rakonti pri la projekto."}, {"text_idx": "#000109", "text": "\u2013 Esenca libro, kiun mi konsultadis dum mi verkis mian romanon en la angla, estis la plej fama kaj kompleta anglalingva sinonimaro Roget\u2019s Thesaurus. Mi ne uzis g\u0302in nur por serc\u0302i sinonimojn, kvankam evidente verkanto ofte trovas tion utila por eviti ripetojn, sed pli grave, por serc\u0302i la precizan nuancon, kiun mi bezonis en difinita kunteksto. Sub c\u0302iu kapvorto en la Thesaurus, au\u0306 \u201cVortotrezoro\u201d, aperas tuta serio da parencaj konceptoj, tiel ke oni ne nur trovas samsignifajn vortojn, sed vojag\u0302as c\u0302irkau\u0306 la baza koncepto. Tiu estis la modelo, kiun mi imitis etskale kreante mian propran sinonimaron."}, {"text_idx": "#000111", "text": "\u2013 Necesas emfazi la fakton, ke mi preferas serc\u0302i au\u0306 krei sinonimojn interne de la ekzistanta vortostoko de Esperanto. G\u0302enerale mi provas uzi nur Fundamentajn au\u0306 oficialigitajn radikojn. Tio ne signifas, ke la Sinonimaro tute ne enhavas neoficialajn vortojn, sed mi c\u0302iam zorge pensas, antau\u0306 ol aldoni ilin al la listo, kaj strebas uzi nur tiujn, kiuj s\u0302ajnas al mi ne malhaveblaj."}, {"text_idx": "#000116", "text": "\u2013 Kvankam mi okupig\u0302as pri la Sinonimaro de almenau\u0306 25 jaroj, ne temas pri seninterrompa laboro. Mi ne sisteme aldonas al g\u0302i, sed nur kiam mi efektive verkas kaj renkontas tiun bezonon trovi la g\u0302ustan vorton. Tio okazas precipe kiam mi tradukas, plejparte miajn proprajn verkojn. Mi ekkreis g\u0302in kiam mi tradukis La s\u0302tona urbo, dau\u0306rigis kun Morto de artisto, kaj nun, tradukante mian trian libron La memoraj\u0302oj de Julia Agripina, mi denove konstante utiligas g\u0302in kaj kreas novajn kartojn. Tiu aliro, kvankam ne sistema, havas la avantag\u0302on, ke temas pri vera bezono en vera kunteksto. Tial mi ofte trovas solvojn, kiuj eble ne venus en mian menson, se mi ne elpensus ilin en la kunteksto de reala bezono."}, {"text_idx": "#000117", "text": "\u2013 Fininte mian nunan traduklaboron, c\u0302u mi dau\u0306rigos kaj kompletigos g\u0302in? Mi povos fari tion nur sub la stimulo de efektiva bezono. Eventuale mi povus decidi traduki iun tekston (ne la propran) nur kun la celo kreskigi la sinonimaron."}, {"text_idx": "#000121", "text": "\u2013 Mi ja deziras, ke la Sinonimaro restu ligita kun la retejo La Bona Lingvo, kie g\u0302i nun aperas kaj kies principojn g\u0302i sekvas. C\u0302i-momente g\u0302i estas serc\u0302ebla per Ctrl+f (au\u0306 Cmd+f se oni uzas komputilon Mac). Per tiuj klavoj elstarig\u0302as c\u0302iuj aperoj de la serc\u0302ata vorto. Certe eblus plibonigi tiun sistemon, kaj mi volonte akceptus proponojn fari tion."}, {"text_idx": "#000122", "text": "C\u0302u vi konis la sinonimaron de Jaan Ojalo, kaj c\u0302u eble uzis g\u0302in? C\u0302u estas pliaj provoj pri Esperantaj sinonimaroj?"}, {"text_idx": "#000123", "text": "\u2013 Mi scias, ke ekzistas kelkaj sinonimaroj en Esperanto, sed lau\u0306 mia impreso tiuj konsistas plejparte el listoj de tiuj neoficialaj vortoj, kiujn mi persone neniam uzus kaj ne intencas aperigi en mia propra sinonimaro."}, {"text_idx": "#000124", "text": "\u2013 En la verko de Ojalo, se oni serc\u0302as anstatau\u0306aj\u0302on por la vorto malbela, oni trovos turpa, hida kaj fia. Du el tiuj estas vortoj, kiujn mi mem neniam uzus. Kontraste, en mia sinonimaro sub la kapvorto malbela oni trovas: abomena, nau\u0306za, ac\u0302a, malloga, malplac\u0302a, malgracia, maldelikata, malharmonia, maleleganta, misproporcia, kripla, tordita, fus\u0302a, monstra, nevidinda, malvidinda, maldezirinda, fivizag\u0302a, c\u0302evalvizag\u0302a, bufa, fakoc\u0302era, ordinara, nerimarkinda, horora, terura, s\u0302oka, kruda. El tiuj, fakoc\u0302era kaj horora estas neoficialaj vortoj."}, {"text_idx": "#000125", "text": "\u2013 Evidente la plejmulto el tiuj vortoj ne estas absolutaj sinonimoj, sed sugestoj, kiuj povus utili al verkisto, au\u0306 por anstatau\u0306igi la banalan vorton malbela, au\u0306 por eviti ripetojn, au\u0306 por trovi pli precizan nuancon por la specifa kvalito de malbeleco, kiun oni deziras prezenti. Mankas tamen la propono de Ojala fia, kiu aperas sub la kapvorto malbona, c\u0302ar mi supozas, ke g\u0302i rilatas c\u0302efe al moralaj kvalitoj, kutime ne al la fizika aspekto."}, {"text_idx": "#000127", "text": "\u2013 Komentante pri mia sinonimaro, kiam mi anoncis g\u0302in en Facebook, iu skribis, ke tio s\u0302ajnas nova ideo por evoluigi Esperanton. Lau\u0306 mi Esperanto estas jam funkcianta lingvo. G\u0302i ne bezonas la helpon de c\u0302iu hazarda verkanto, kiu arogas al si la rajton ampleksigi la vortaron. Mia kontribuo al Esperanto per la Sinonimaro espereble estos montri, kiom eblas fari per la jam ekzistantaj rimedoj de la lingvo. Ne necesas inventi neologismojn au\u0306 prunti vortojn el aliaj lingvoj; sufic\u0302as kree utiligi la sistemon de kunmetaj\u0302oj kaj afiksoj por transdoni c\u0302iun nuancon de la emocio au\u0306 priskribo, kiun oni deziras prezenti al la leganto."}, {"text_idx": "#000128", "text": "quando le celo es gris"}, {"text_idx": "#000129", "text": "cade del oculos del firmamento"}, {"text_idx": "#000131", "text": "Islando ordonis fermi trinkejojn, gimnastikejojn kaj distrejojn kaj akre malaltigis la nombron de homoj rajtigitaj kunveni publike \u2013 de ducent al dudek \u2013 por bremsi lastatempan altig\u0302on de kronvirusaj infektoj. Islando estis permesinta remalfermi trinkejojn kaj gimnastikejojn en la fino de majo post batalado kontrau\u0306 la disvastig\u0302o de la viruso, sed en la dua duono de septembro, kiel en multaj aliaj landoj en Eu\u0306ropo, la nombro de kazoj altig\u0302is g\u0302is kvardek tagaj infektoj. (IS)"}, {"text_idx": "#000132", "text": "Pola Radio jam milfoje elsendis en la reto"}, {"text_idx": "#000134", "text": "Dum diversaj periodoj elsendis en Esperanto radiostacioj dise en la mondo, sed la programoj el Varsovio dum jardekoj havis gravegan signifon por la Esperanto-movado."}, {"text_idx": "#000135", "text": "La regulaj Esperanto-elsendoj de Radio Polonia, kiel tiam nomig\u0302is la eksterlanda servo de Pola Radio, post longa pau\u0306zo rekomencig\u0302is en 1959, lige kun la jubilea, 44-a Universala Kongreso samjare en Varsovio."}, {"text_idx": "#000136", "text": "Preskau\u0306 kvardek jarojn laboris tie ankau\u0306 Barbara Pietrzak, kiu nun gvidas la volontulan skipon de Pola Retradio. Okaze de la mila elsendo de Pola Retradio ni petis s\u0302in rakonti pri siaj spertoj."}, {"text_idx": "#000140", "text": "Kiuj estas viaj plej karaj memoroj de la jaroj, kiam la elsendoj okazis kadre de la pola publika radio?"}, {"text_idx": "#000141", "text": "\u2013 En la dau\u0306ro de pli ol 40 jaroj amasig\u0302is multegaj tiaj rememoroj. Ili koncernas c\u0302iujn facetojn de tiu c\u0302i laboro kaj malfacilus indiki unusolan. Apartenas al ili kontaktoj kaj renkontig\u0302oj kun au\u0306skultantoj, raportado pri Esperanto-eventoj, la unua raportado pri la Universala Kongreso, vastig\u0302ado de la redakciaj taskoj. Resume, al tiu plej kara rememoro apartenas la dau\u0306ra vastig\u0302ado kaj altig\u0302ado de la profesiaj kompetentoj kaj en la fino laboro kun novaj kolegoj kaj kun la malnovaj en la redakcio, kiam mi jam farig\u0302is g\u0302ia estro. C\u0302ion c\u0302i mi traktas kiel veran trezoron."}, {"text_idx": "#000143", "text": "Barbara Pietrzak estis la lasta estro de la Esperanto-redakcio, ekde la jaro 2000 g\u0302is sia emeritig\u0302o en 2007. En la lasta jaro s\u0302i devis batali por defendi la pluan ekziston de la Esperanto-redakcio, kiu tamen iom post iom estis nuligita."}, {"text_idx": "#000144", "text": "La lasta ordinara radia elsendo devis okazi en la Zamenhof-tago la 15-an de decembro 2006, sed la nuligo lastmomente estis iom s\u0302ovita, eble pro skandalo c\u0302irkau\u0306 eldiraj\u0302o de Jerzy Targalski, la tiama vicprezidanto de Pola Radio, kiu uzis la judan devenon de Zamenhof kiel argumenton kontrau\u0306 la dau\u0306rigo de la elsendoj."}, {"text_idx": "#000145", "text": "Poste la prezidanto de Pola Radio, Krzysztof Czaban\u0301ski, bedau\u0306ris la eldiraj\u0302on kaj informis, ke la esperantlingvaj elsendoj en Pola Radio ne malaperos, sed plu ekzistos en interreto. Kiam la ordinaraj elsendoj per satelito kaj mallongaj ondoj estis c\u0302esigitaj la 8-an de januaro 2007, efektive tuj estis lanc\u0302ita novformata, podkasta elsendo."}, {"text_idx": "#000146", "text": "Ankau\u0306 tiuj elsendoj tamen fine estis tute nuligitaj en majo 2010. En la sekva jaro la retaj elsendoj tamen renaskig\u0302is, jam kun volontula teamo, kaj de tiam ne c\u0302esas. Pola Retradio j\u0302us aktualigis la administran sistemon de sia retpag\u0302o, kie au\u0306deblas ankau\u0306 la j\u0302usa mila elsendo. La elsendoj estas haveblaj ankau\u0306 en la formo de podkasto."}, {"text_idx": "#000147", "text": "Jen aliflanke malpli facile trovebla ekzemplo de la tradicia formato de Pola Radio: elsendo de la 24-a de oktobro 2003:"}, {"text_idx": "#000148", "text": "Libera Folio: Kiel s\u0302ang\u0302ig\u0302is la formato de la elsendoj, kiam vi transiris al nurreta elsendado?"}, {"text_idx": "#000152", "text": "\u2013 Ni sekvis la insistajn petojn de la au\u0306skultantoj kiuj pledis por dau\u0306rigo de nia laboro, ec\u0302 ekster la publika kadro, kaj ilian deziron lau\u0306eble malmulton perdi el la ric\u0302a oferto, kiun nia Esperanto-Redakcio liveris dum 43 jaroj. Tion ni klopodis atingi, kvankam kelkfoje en nova formo, kion eldevigis la ofteco de la elsendoj. Dufoja elsendado semajne modifis nian rilaton al ekzemple aktualaj\u0302oj el Pollando. Post la forigo de la Esperanto-programoj el Pola Radio nia c\u0302i-rilata misio finig\u0302is. Sed evidente tiaj informoj dau\u0306re trovig\u0302as en la programoj interalie rilate ekonomiajn, sociajn, kulturajn aferojn."}, {"text_idx": "#000153", "text": "\u2013 La literaturaj elsendoj gravitis al la lau\u0306tprezentado, legado de literaturaj\u0302oj, kiel laste de \u201eQuo Vadis\u201d de Henryk Sienkiewicz en la E-traduko de Lidia Zamenhof. Pli ofte ol iam ni c\u0302erpas el la tre modesta savig\u0302inta arkivo de Pola Radio. Ni kiel dirite klopodis konservi la tradicion kaj stilon de la malnova Esperanto-redakcio de Pola Radio, adaptig\u0302ante al la reta epoko."}, {"text_idx": "#000155", "text": "\u2013 Ekde majo 2013, kiam nia elsendoplatformo instalig\u0302is c\u0302e WordPress, ni denove povas proponi al niaj geau\u0306skultantoj c\u0302erpaj\u0302ojn el la elsendoj paralele legeblajn kaj au\u0306skulteblajn (aktualaj\u0302oj, kulturaj kaj sciencaj informoj, felietonoj), kio estis dau\u0306rigo de la tradicio, kiun ni ekigis en 2003. Poste kiel c\u0302erpaj\u0302oj aperis en nia pag\u0302o ankau\u0306 sondokumentoj, aparte intervjuoj."}, {"text_idx": "#000157", "text": "\u2013 Dum la lastaj 9 jaroj pro la evoluo de la reto, sociaj portaloj, la maniero de la komunikado signife s\u0302ang\u0302ig\u0302is. Iom post iom preskau\u0306 tute malaperis tradiciaj leteroj, la reagado farig\u0302is elektronika, recenzaj mesag\u0302oj gravitis al mallongaj \u2013 ec\u0302 se aferkernaj \u2013 reagoj kaj s\u0302atoj, s\u0302atosignoj kun samtempa plukonigado fare de niaj au\u0306skultantoj de informoj pri niaj unuopaj elsendoj al diversaj retaj grupoj."}, {"text_idx": "#000158", "text": "La retejo de Pola Retradio."}, {"text_idx": "#000159", "text": "\u2013 Dau\u0306ra kaj tradicia okazo por la kontakto kun la au\u0306skultantoj estas fizikaj renkontig\u0302oj dum Esperanto-eventoj, dum la UK-oj. Nun ni frontas novan epokon, ankau\u0306 pro la pandemio, de realtempaj, distancaj renkontig\u0302oj. Kaj tiel ekzemple dum la Virtuala Kongreso ni havis kvar tiajn renkontig\u0302ojn, kaj plej vers\u0302ajne pli ofte ni klopodos renkontig\u0302i kun la geau\u0306skultantoj ekzemple pere de Zoom."}, {"text_idx": "#000161", "text": "\u2013 Ili konsistas same el veteranoj, kiuj memoras tempon kiam ni elsendis per mallongaj ondoj, per satelito, helpe de WRN (jam en la reta epoko). La senduba dojeno inter ili estas Jorma Ahoma\u0308ki el Finnlando, kiu ec\u0302 en la krepuska vivperiodo, kiel li g\u0302in difinas, tenis kun ni g\u0302is antau\u0306nelonge viglan korespondan kontakton \u2013 febla fizike, sed vigla intelekte. Kaj kompreneble la rondon de niaj radi-amikoj eniras novaj personoj, ne nepre j\u0302usaj lingvolernintoj, sed evidente novaj lingvokonantoj, fres\u0302bakitaj esperantistoj kiuj lernis la lingvon rete, ekzemple per Duolingo."}, {"text_idx": "#000162", "text": "C\u0302u vi scias, kiuj el viaj programeroj estas la plej popularaj?"}, {"text_idx": "#000163", "text": "\u2013 Sendube oni tre alte taksas la variecon de la elsendoj. Neniam nome ni fokusig\u0302as pri unusola temo (krom esceptaj raportaj elsendoj pri kaj el Universalaj Kongresoj). Multaj au\u0306skultantoj kiel la plej s\u0302atatajn programerojn mencias intervjuojn kun elstaraj, sed ja ankau\u0306 mezaj, esperantistoj. Ne nur aktualajn, sed ankau\u0306 arkivajn."}, {"text_idx": "#000164", "text": "\u2013 Al la s\u0302atataj programeroj apartenas literaturaj elsendoj (arkivaj) kaj tiuj, kiuj sonprezentas verkojn de nia literaturo, ekzemple la jam menciitan \u201eQuo Vadis\u201d. Multajn s\u0302atantojn havas nia sciencbultena rubriko. Sed kiel interesan ekzemplon mi menciu protestojn de au\u0306skultantoj, kiuj negative reagis je nia intenco iumomente malpli da atento doni al la kronvirusaj informoj."}, {"text_idx": "#000166", "text": "En la epoko kiam komencig\u0302is la Esperanto-elsendoj, radio estis unu el tre malmultaj manieroj de tuja internacia komunikado. Nun la aferoj statas alimaniere. Por kio hodiau\u0306 unuavice estas bezonataj viaj elsendoj, lau\u0306 vi?"}, {"text_idx": "#000167", "text": "\u2013 Mia opinio eble ne tiom gravus, sed ja la opinioj de la au\u0306skultantoj, kiuj dau\u0306re taksas niajn elsendojn kiel kvalitan lingvomedion, en kiu ili fajnigas kaj altigas siajn konojn pri la parola lingvouzo. Dank\u2019 al prikomunumaj kaj movadaj informoj la novaj au\u0306skultantoj enmovadig\u0302as, la ceteraj sekvas la vivon de la E-komunumo. Fine c\u0302iuj g\u0302uas la Esperanto-kulturon."}, {"text_idx": "#000168", "text": "\u2013 Eble iom malmodeste en la fino mi kurag\u0302as citi la el la mesag\u0302oj venintaj okaze de nia unumila elsendo. Nia usona au\u0306skultanto deklaris, kaj liajn vortojn konfirmis au\u0306skultanto el Serbio: \u201dDufoje semajne ric\u0302igas mian vivon via bonega kaj grava laboro.\u201d"}, {"text_idx": "#000170", "text": "e le die es distante"}, {"text_idx": "#000171", "text": "Io specta trans le fenestra"}, {"text_idx": "#000172", "text": "e vide Marte, Deneb e Altair"}]