[{"text_idx": "#000001", "text": "Centra banko, rezervulbenko, au\u0306 mona au\u0306toritato estas institucio kiu administras s\u0302tat valuton, monprovizon, kaj interezoprocentojn.\nCentraj bankoj ankau\u0306 kutime kontrolas la komercan bankadan sistemon de siaj respektivaj landoj.\nKontraste al komerca banko, centra banko posedas monopolon dum pliigado de la mona bazo en la s\u0302tato, kaj kutime ankau\u0306 presas la nacian valuton, [1] kiu kutime funkcias kiel la legala pagilo de la s\u0302tato.\nCentraj bankoj ankau\u0306 funkcias kiel \" pruntedonanto de lasta eliro \" al la banka sektoro dum tempoj de financkrizo.\nLa plej multaj centraj bankoj kutime ankau\u0306 havas kontrolajn kaj reguligajn potencojn certigi la solventecon de membrinstitucioj, malhelpi bankpanikojn, kaj malhelpi malzorgeman au\u0306 frau\u0306dan konduton de membro-bankoj."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Centraj bankoj en la plej multaj evoluintaj nacioj estas institucie dizajnitaj por esti sendependaj de politika interfero.\nTamen, limigita kontrolo de la administraj kaj leg\u0302donaj korpoj kutime ekzistas."}, {"text_idx": "#000005", "text": "La uzo de mono datas de antau\u0306 historio.\nRegistara kontrolo de mono estas dokumentita en la antikva egipta ekonomio (2750-2150 a.K.).\nLa egiptoj mezuris la valoron de varoj kun centra unuo nomita shat.\nKiel multaj aliaj valutoj, la shat estis ligita al oro.\nLa valoro de shat lau\u0306 varoj estis difinita per registaraj administracioj.\nAliaj kulturoj en Malgranda Azio poste realigis siajn valutojn en la formo de oro kaj arg\u0302entaj moneroj."}, {"text_idx": "#000006", "text": "En la mezepoka kaj la frua moderna periodo reto de profesiaj bankoj estis establita en Suda kaj Mezeu\u0306ropo.\nLa institutoj konstruis novan parton en la financa ekonomio.\nLa monsistemo dau\u0306re estis kontrolita fare de registarinstancoj, plejparte tra la produktadprerogativo.\nBankoj, aliflanke, povis uzi libromonon por krei enpagojn por siaj klientoj.\nTiel, ili havis la eblecon por eldoni, pruntedoni kaj transdoni monon sendepende sen rekta registara kontrolo."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Por plifirmigi la monsistemon, reto de publikaj inters\u0302ang\u0302bankoj estis establita komence de la 17-a jarcento en c\u0302efaj eu\u0306ropaj komercaj centroj.\nLa Amsterdama Wisselbank estis fondita kiel unua instituto en 1609.\nPlue inters\u0302ang\u0302bankoj situis en Hamburgo, Venecio kaj Nurenbergo.\nLa institutoj ofertis publikan infrastrukturon por senkontantaj internaciaj pagoj.\nIli planis pliigi la efikecon de internacia komerco kaj protekti monan stabilecon.\nLa inters\u0302ang\u0302bankoj tiel plenumis kompareblajn funkciojn al modernaj centraj bankoj.\nLa institutoj ec\u0302 eldonis sian propran (libro) valuton, nomitan Mark Banco."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Banko de Amsterdamo (Amsterdamsche Wisselbank)"}, {"text_idx": "#000009", "text": "En la frua moderna periodo, la nederlandanoj estis pioniraj financaj novigantoj kiuj evoluigis multajn progresintajn teknikojn kaj helpis amorigi la fundamentojn de moderna financa sistemo.\nLa Banko de Amsterdamo ( Amsterdam Wisselbank), establita en la Respubliko de la Sep Unuig\u0302intaj Provincoj en 1609, ofte estas konsiderita kiel frontulo al modernaj centraj bankoj.\nLa inventoj de la Wisselbank helpis amorigi la fundamentojn por la naskig\u0302o kaj evoluo de la centra bankada sistemo kiu nun ludas decidan rolon en la ekonomio de la mondo.\nKune kun kelkaj duavicaj lokaj bankoj, g\u0302i elfaris multajn funkciojn de centra bankada sistemo.\nG\u0302i okupis mezpozicion en la financa mondo de g\u0302ia tago, provizante efika, efika kaj fidis sistemon por naciaj kaj internaciaj pagoj, kaj lanc\u0302is la plej unuan internacian rezervovaluton, la bankoguldenon.\nLucien Gillard (2004) nomas g\u0302in la eu\u0306ropa guldeno ( le guldeneurope\u0301en), [23] kaj Adam Smith dedic\u0302as plurajn pag\u0302ojn al klarigado kiel la bankoguldeno funkcias (Smith 1776: 446-455).\nLa modelo de la Wisselbank kiel s\u0302tata banko estis adaptita c\u0302ie en Eu\u0306ropo, inkluzive de la Bank of Sweden (Banko de Svedio) (1668) kaj la Banko de Anglio (1694)."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Banko de Svedio (Sveriges Riksbank)"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Establite fare de nederland-latva Johan Palmstruch en 1668, Sveriges Riksbank ( Bank of Sweden (Banko de Svedio) ofte estas konsiderita per multaj la plej maljunan centran bankon de la monda."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Kvankam tiu establado de la Banko de Anglio markas la originon de centra bankado, ne havis la funkciojn de moderna centra banko, nome, reguligi la valoron de la nacia valuto, financi la registaron, esti la sola aprobita distribuisto de monbiletoj, kaj funkcii kiel \"pruntedonanto de lasta eliro\" al bankoj havanta likvidkrizon.\nTiuj modernaj centraj bankadaj funkcioj evoluis malrapide tra la 18-a kaj 19-a jarcentoj."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Kvankam la banko estis origine privata institucio, antau\u0306 la fino de la 18-a jarcento g\u0302i c\u0302iam pli estis rigardita kiel publika au\u0306toritato kun civita respondeco direkte al la bontenado de sana financa sistemo.\nLa valutkrizo de 1797, kau\u0306zita de panikitaj deponantoj retirig\u0302antaj de la banko kau\u0306zis la registaron suspendantan konverteblecon de notoj en monerpagon.\nLa banko baldau\u0306 estis akuzita de la bulionists de igado de la kurzo fali de super emisiado monbiletoj, pagendaj\u0302o kiun la banko neis.\nTamen, estis klare ke la banko estis traktita kiel organo de la s\u0302tato."}, {"text_idx": "#000015", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] Henry Thornton, komercbankisto kaj mona teoriulo estis priskribitaj kiel la patro de la moderna centra banko.\nKontrau\u0306ulo de la reala fakturdoktrino, li estis defendanto de la orbrikistpozicio kaj signifa figuro en mona teorio.\nLa procezo de Thornton de mona vastig\u0302o anticipis la teoriojn de Knut Wicksell koncerne la \"akumulan procezon kiu reproponas la Kvanto-Teorion en teorie kohera formo\".\nKiel respondo al la 1797-datita valutkrizo, Thornton verkis en 1802 An Enquiry into the Nature and Effects of the Paper Credit of Britio, , en kiu li argumentis ke la pliig\u0302o en paperkredito ne kau\u0306zis la krizon.\nLa libro ankau\u0306 donas detalan raporton pri la brita monsistemo same kiel detalan ekzamenon de la maniero kiel en kiuj la Banko de Anglio devus agi por kontrau\u0306agi fluktuojn en la valoro de la funto."}, {"text_idx": "#000016", "text": "G\u0302is la mezdeknau\u0306a jarcento, komercaj bankoj povis emisii siajn proprajn monbiletojn, kaj notoj emisiitaj fare de provincaj bankfirmaoj estis ofte en cirkulado.\nMultaj konsideras la originojn de la centra banko situi kun la trairejo de la Banka C\u0302arto-Leg\u0302o de 1844.\nSub tiu leg\u0302o, aprobo emisii novajn monbiletojn estis limigita al la Banko de Anglio.\nEn la sama tempo, la Banko de Anglio estis limigita emisii novajn monbiletojn nur se ili estus 100% malantau\u0306eniritaj per oro au\u0306 supren al 14 milionoj \u00a3 en registars\u0302uldo.\nLa Ago helpis limigi la liveradon de novaj notoj atingantaj cirkuladon, kaj donis al la Banko de Anglio realan monopolon en la printado de novaj notoj."}, {"text_idx": "#000017", "text": "La banko akceptis la rolon de \"pruntedonanto de lasta eliro\" en la 1870-aj jaroj post kritiko de it malvigla respondo al la Overend-rulbrankarda krizo.\nLa j\u0302urnalisto Walter Bagehot skribis pri la subjekto en\nLombard Street: Priskribo de la pruntomerkato , en kiu li rekomendis ke la banko por oficiale ig\u0302us pruntedonanto de lasta eliro dum kreditkraketo, foje referite kiel \"Bagehot's deklaro\".\nPaul Tucker vortumis la deklaron en 2009 jene:"}, {"text_idx": "#000018", "text": "por deturni panikon, centraj bankoj frue devus pruntedoni kaj libere (Ie sen limo), al solventaj firmaoj, kontrau\u0306 bona kroma, kaj c\u0302e \"altaj tarifoj\"."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Kvankam centraj bankoj hodiau\u0306 estas g\u0302enerale rilataj al dekretmono, la 19-an kaj fruajn 20-an jarcentojn centraj bankoj en la plej granda parto de Eu\u0306ropo kaj Japanio formig\u0302is sub la internacia orbazo, aliloke [ kie?\nlibera bankado au\u0306 valuto-komisionoj estis pli kutimaj c\u0302e tiu tempo.\nProblemoj kun kolapsoj de bankoj dum malhau\u0306soj, aliflanke, kondukis al pli larg\u0302a subteno por centraj bankoj en tiuj nacioj kiuj ne videre posedis ilin, plej precipe en Au\u0306stralio."}, {"text_idx": "#000021", "text": "La 23an de decembro 1913 la Usona Kongreso kreis la Usonan Federacian Rezervan Sistemon per la pasigado de The Federal Reserve Act (La Federacia Rezerva Sistemo-Leg\u0302o) en la Senato kaj g\u0302ia subskribado de prezidanto Woodrow Wilson en la sama tago.\nAu\u0306stralio establis sian unuan centran bankon en 1920, Peruon en 1922, Kolombion en 1923, Meksiko kaj C\u0302ilio en 1925 kaj Kanadon kaj Nov-Zelandon en la sekvo de la Granda Depresio en 1934.\nAntau\u0306 1935, la nura signifa sendependa nacio kiu ne posedis centran bankon estis Brazilo, kiu poste evoluigis antau\u0306ulon g\u0302is tie en 1945 kaj la nunan Central Bank of Brazil (Centra banko de Brazilo) dudek jarojn poste.\nPost akirado de sendependeco, afrikaj kaj aziaj landoj ankau\u0306 establis centrajn bankojn au\u0306 monuniojn."}, {"text_idx": "#000022", "text": "La People's Bank of China (La banko de homoj de C\u0302inio) evoluigis g\u0302ian rolon kiel centra banko komencanta en proksimume 1979 kun la enkonduko de merkatreformoj, kiuj akcelis en 1989 kiam la lando adoptis g\u0302enerale kapitalisman aliron al sia eksportekonomio.\nEvoluante plu parte en respondo al la Eu\u0306ropa Centra Banko, la People Banko de C\u0302inio havita antau\u0306 2000 ig\u0302anta moderna centra banko.\nLa plej lastatempa bankmodelo estis prezentita kune kun la eu\u0306ro, kaj implikas kunordigon de la eu\u0306ropaj naciaj bankoj, kiuj dau\u0306re administras siajn respektivajn ekonomiojn aparte en c\u0302iuj rilatoj krom valutinters\u0302ang\u0302o kaj bazigas interezoprocentojn."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Ekzistas neniu normterminologio por la nomo de centra banko, sed multaj landoj uzas la \"Bank of Country\" formularon - ekzemple:\nBanko de Anglio (kiu, malgrau\u0306 sia nomo, estas fakte la centra banko de Britio kiel tutaj\u0302o.\nLa nommanko de reprezentado de la tuta Unuig\u0302inta Reg\u0302lando (\"Banko de Britio\", ekzemple) povas esti s\u0302uldita al la fakto ke g\u0302ia establado okazis kiam la Regnoj de Anglio, Skotlando kaj Irlando estis apartaj unuoj (almenau\u0306 en nomo), kaj tial antau\u0306-datoj la fuzio de la Regnoj de Anglio kaj Skotlando, la sorbado de la Regno de Irlando en la Union kaj la formadon de la nuntempo Unuig\u0302inta Reg\u0302lando), Bank of Canada (Banko de Kanado), Bank of Mexico (Banko de Meksiko), Bank of Thailand (Banko de Tajlando)."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Kelkaj estas stilitaj \"naciaj\" bankoj, kiel ekzemple la Svisa Nacia Banko kaj National Bank of Ukraine (Nacia banko de Ukrainio), kvankam la esprimo nacia banko ankau\u0306 estas uzita por privataj komercaj bankoj en kelkaj landoj kiel ekzemple National Bank of Pakistan (Nacia banko de Pakistano).\nEn aliaj kazoj, centraj bankoj povas integrigi la vorton \"Centraj\" (ekzemple, Eu\u0306ropa Centra Banko, Central Bank of Ireland (Centra banko de Irlando), Central Bank of Brazil (Centra banko de Brazilo).\nEn kelkaj landoj, precipe en antau\u0306e Communist ili, la esprimo nacia banko povas esti uzita por indiki kaj la monan au\u0306toritaton kaj la gvidan bankunuon, kiel ekzemple Sovet-tiu de Unio\nEn maloftaj kazoj, centraj bankoj estas stilitaj \"s\u0302tato-\" bankoj kiel ekzemple la State Bank of Pakistan (S\u0302tata banko de Pakistano) kaj State Bank of Vietnam (S\u0302tata banko de Vjetnamio)."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Multaj landoj havas s\u0302tatajn bankojn au\u0306 aliajn kvazau\u0306-registarunuojn kiuj havas totale apartajn funkciojn, kiel ekzemple financaj importado kaj eksportaj\u0302oj.\nEn aliaj landoj, la esprimo nacia banko povas esti uzita por indiki ke la celoj de la centra banko estas pli larg\u0302aj ol mona stabileco-, kiel ekzemple plena dungado, industria evoluo, au\u0306 aliaj celoj.\nKelkaj s\u0302tataj komercaj bankoj havas nomojn sugestiajn je centraj bankoj, ec\u0302 se ili ne: ekzemploj estas la Bank of India (Banko de Hindio) kaj Central Bank of India (Centra banko de Hindio) estas."}, {"text_idx": "#000027", "text": "La c\u0302ef-oficulo de centra banko estas kutime konata kiel la guberniestro, prezidanto au\u0306 Prezidanto."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Post la financkrizo de 2007-2008 centraj bankoj gvidis s\u0302ang\u0302on, sed aktuale en 2015 ilia kapablo akceli ekonomian kreskon ekhaltis.\nCentraj bankoj diskutas c\u0302u ili devus eksperimenti kun novaj iniciatoj kiel negativaj interezoprocentoj au\u0306 rekta financado de registaro, \"premi ec\u0302 pli politikistoj farendaj\u0302o pli\".\nAndy Haldane de la Banko de Anglio diris \"ke centraj bankistoj povas devi akcepti ke iliaj bonaj ag\u0302aj tagoj - de adaptado de interezoprocentoj por akceli dungadon au\u0306 enhavi inflacio - povas esti for definitive\".\nLa Eu\u0306ropa Centra Banko kaj La Banko de Japanio kies ekonomioj estas en au\u0306 proksima al deflacio, dau\u0306rigas kvantan moderigon ac\u0302etantan valorpaperojn por instigi al pli da pruntedonado."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Funkcioj de centra banko povas inkludi:"}, {"text_idx": "#000030", "text": "metante la oficialan interezoprocenton - uzitan por administri kaj inflacion kaj la kurzon de la lando - kaj certigante ke tiu indico ekvalidas per diverseco de strategiomekanismoj\nkontrolante la tutan monprovizon de la nacio\nla bankisto de la registara kaj la banko de la bankistoj (\" pruntedonanto de lasta eliro \")\nadministrante la valuts\u0302ang\u0302on kaj orrezervojn de la lando kaj la akciarregistron de la registara\nreguligante kaj kontrolante la bankindustrion"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Centraj bankoj efektivigas la monpolitikon de lando elektita."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Plej ekstreme baza nivelo-, monpolitiko implikas establi kiun formon de valuto kiun la lando povas havi, c\u0302u dekretvaluto, oro-apoganta valuton (nuligitan por landoj en la Internacia Monunua Fonduso), valuto-komisionon au\u0306 valutunion.\nKiam lando havas it propran nacian valuton, tio implikas la temon de iu formo de normigita valuto, kio estas esence formo de kambio: promeso inters\u0302ang\u0302i la noton kontrau\u0306 \"mono\" sub certaj cirkonstancoj.\nHistorie, tio ofte estis promeso kambii la monon por valormetaloj en iom da fiksa kvanto.\nNun, kiam multaj valutoj estas dekretmono, la \"promeso pagi\" konsistas el la promeso akcepti tiun valuton por pagi por impostoj."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Centra banko povas uzi la valuton de alia lando au\u0306 rekte en valutunio, au\u0306 nerekte sur valuto-komisiono.\nEn c\u0302i-lasta kazo, ekzempligita fare de la Bulgara Nacia Banko, Honkongo kaj Latvio, la loka valuto estas malantau\u0306enirita kun fiksa rapideco per la posedaj\u0302oj de la centra banko de fremda valuto.\nSimilaj al komercaj bankoj, centraj bankoj tenas aktivaj\u0302ojn (registarobligacioj, valuts\u0302ang\u0302o, oro, kaj aliaj financaj aktivaj\u0302oj) kaj altiras kompensdevojn (valuto restantajn).\nCentraj bankoj kreas monon emisiante seninterezajn valutnotojn kaj vendante ilin al publiko (registaro) en inters\u0302ang\u0302o por rentodonaj aktivaj\u0302oj kiel ekzemple registarobligacioj.\nKiam centra banko deziras ac\u0302eti pli da obligacioj ol iliaj respektivaj naciaj registaroj faras haveblaj, ili povas ac\u0302eti privatajn obligaciojn au\u0306 aktivaj\u0302ojn nomitajn en fremdaj valutoj."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Frikcia senlaboreco estas la periodo inter laborlokoj kiam laboristo serc\u0302as, au\u0306 transitioning de unu tasko g\u0302is alia.\nSenlaboreco preter frikcia senlaboreco estas klasifikita kiel neintencita senlaboreco."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Ekzemple, struktura senlaboreco estas formo de senlaboreco rezultiganta de misagordo inter postulo la labormerkaton kaj la kapablojn kaj lokojn de la laboristoj serc\u0302ante dungadon.\nMakroekonomia politiko g\u0302enerale planas redukti neintencitan senlaborecon."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Keynes etikedis iujn ajn laborlokojn kiuj estus kreitaj per pliig\u0302o je salajro-varoj (t.e., malkresko en reala salajro) kiel kontrau\u0306vola senlaboreco:"}, {"text_idx": "#000041", "text": "C\u0302ar inflacio malaltigas realajn salajrojn, kejnesanoj rigardas inflacion kiel la solvon al kontrau\u0306vola senlaboreco.\nTamen, \"neantau\u0306vidita\" inflacio kau\u0306zas pruntedonantperdojn kiam la reala interezoprocento estos sub la nivelo de atendata.\nTiel, kejnesa monpolitiko celas stabilan rapidecon de inflacio.\nPublikaj\u0302o de la Au\u0306stria skolo de ekonomiko, The Case Against the Fed (La Kazo Kontrau\u0306 la Fed) , argumentas ke la klopodoj de la centraj bankoj por kontroli inflacion estis malutilaj."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Ekonomia kresko povas esti plifortigita per investo en kapitalo, kiel ekzemple pli au\u0306 pli bona mas\u0302inaro.\nMalalta interezoprocento implicas ke firmaoj povas prunti monon por investi en siaj kapitalakcioj kaj pagi malpli interezon por g\u0302i.\nMalaltigi la intereson estas tial konsiderita apogi ekonomian kreskon kaj ofte kutimas mildigi tempojn de malalta ekonomia kresko.\nAliflanke, akiri la interezoprocenton ofte estas utiligita en tempoj de alta ekonomia kresko kiel kontrau\u0306cikla aparato konservi la ekonomion de trovarmig\u0302o kaj eviti merkatvezikojn."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Pliaj celoj de monpolitiko estas stabileco de interezoprocentoj, de la financa merkato, kaj de la valuta merkato.\nCeloj ofte ne povas esti apartigitaj de unu la alian kaj ofte konfliktas.\nKostoj devas tial esti singarde pesitaj antau\u0306 strategiefektivigo."}, {"text_idx": "#000044", "text": "La c\u0302efa monpolitiko instrumentoj haveblaj al centraj bankoj estas senkas\u0302a merkatoperacio, bankorezervo-postulo, interez-politiko, re-pruntedonado kaj re-rabato (inkluzive de uzado de la esprimo reac\u0302etas merkaton), kaj kreditpolitiko (ofte kunordigita kun komerca politiko).\nDum kapitalo-tau\u0306geco estas grava, g\u0302i estas difinita kaj reguligita fare de la Banko por Internacia Kontoreguligo, kaj centraj bankoj en praktiko g\u0302enerale ne uzas pli striktajn regulojn."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Senkompare la plej videbla kaj komprenebla potenco de multaj modernaj centraj bankoj devas influi merkata interezo-kurzojn;\nkontrau\u0306e al popolkredo, ili malofte \"atribuis\" tarifojn al fiksa nombro.\nKvankam la mekanismo devias de lando al lando, plej uzas similan mekanismon bazitan sur la kapablo de centra banko krei tiel multe da dekretmono kiel postulate."}, {"text_idx": "#000046", "text": "La mekanismo movi la merkaton direkte al \"celkurzo\" (whikever specifa indico estas uzita) estas g\u0302enerale pruntedoni monon au\u0306 prunti monon en teorie senlimaj kvantoj, g\u0302is la lau\u0306cela merkatkurzo estas sufic\u0302e proksima al la celo.\nCentraj bankoj povas fari tion pruntedonante monon al kaj pruntado de mono de (prenante enpagojn de) limigita nombro da kvalifikitaj bankoj, au\u0306 per ac\u0302etado kaj vendado de obligacioj.\nEkzemplocele por kiel tio funkcias, la Bank of Canada (Banko de Kanado) metas celan subitan oftecon, kaj grupon de kaj plie au\u0306 minuso 0.25%.\nKvalifikitaj bankoj pruntas de unu la alian ene de tiu bendo, sed neniam supre au\u0306 malsupre, c\u0302ar la centra banko c\u0302iam pruntedonos al ili c\u0302e la pinto de la grupo, kaj prenos enpagojn c\u0302e la fundo de la grupo;\nen principo, la kapacito prunti kaj pruntedoni c\u0302e la ekstremaj\u0302oj de la grupo estas senlima.\nAliaj centraj bankoj uzas similajn mekanismojn."}, {"text_idx": "#000047", "text": "La celkurzoj estas g\u0302enerale mallongperspektivaj tarifoj.\nLa fakta indico de kiun prunteprenantoj kaj pruntedonantoj ricevas sur la merkato dependos (perceptite) kreditrisko, matureco kaj aliaj faktoroj.\nEkzemple, centra banko eble metos celkurzon por dumnokta pruntedonado de 4.5%, sed tarifoj c\u0302ar (ekvivalenta risko) kvinjaraj obligacioj eble estos 5%, 4.75%, au\u0306, en kazoj de inversaj rendimentokurvoj, ec\u0302 sub la mallongperspektiva indico.\nMultaj centraj bankoj havas unu primaran \"fraptitolo-\" oftecon kiu estas citita kiel la \"centrabanka ofteco\".\nEn praktiko, ili havos aliajn ilojn kaj tarifojn kiuj estas uzitaj, sed nur unun kiu estas rigore lau\u0306cela kaj devigita."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Tipe centra banko kontrolas certajn specojn de mallongperspektivaj interezoprocentoj.\nTiuj influas la akcion- kaj obligaciajn merkatojn same kiel hipotekon kaj aliajn interezoprocentojn.\nLa Eu\u0306ropa Centra Banko ekzemple sciigas g\u0302ian interezoprocenton c\u0302e la renkontig\u0302o de g\u0302ia Governing Council;\nkoncerne la Usonan Federacian Rezervan Sistemon, la Federal Reserve Board of Governors (Federacia Rezervo-Estraro de Guberniestroj).\nKaj la Federacia Rezerva Sistemo kaj la ECB estas kunmetitaj de unu au\u0306 pluraj centraj korpoj kiuj kau\u0306zas la c\u0302efdecidojn c\u0302irkau\u0306 interezoprocentoj kaj la grandeco kaj speco de senkas\u0302aj merkatoperacioj, kaj pluraj branc\u0302oj por efektivigi g\u0302iajn politikojn.\nKoncerne la Federacian Rezervan Sistemon, ili estas la lokaj Federacia Rezerva Sistemo-bankoj;\npor la ECB ili estas la naciaj centraj bankoj."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Tipa centra banko havas plurajn interezoprocentojn au\u0306 monpolitikilojn g\u0302i povas meti influi merkatojn."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Marg\u0302ena pruntinterezo - fiksa rapideco por institucioj por prunti monon de la centra banko.\n(En la Usono tio estas nomita la rabattarifo).\nC\u0302efa refinancado aprezas - la publike videbla renteas la centran bankon sciigas.\nG\u0302i ankau\u0306 estas konata kiel minimumoferta ofteco kaj funkcias kiel oferta planko por konvertado de pruntoj.\n(En la Usono tio estas nomita la federacia fonduskurzo).\nDeponinterezo, g\u0302enerale konsistante el interezo por rezervejoj kaj foje ankau\u0306 interezo por troaj rezervejoj - la interezpartioj ricevas por enpagoj c\u0302e la centra banko."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Tiuj tarifoj rekte influas la tarifojn en la pruntomerkato, la merkato por mallongdau\u0306raj pruntoj."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Tra senkas\u0302aj merkatoperacioj, centra banko influas la monprovizon en ekonomio.\nC\u0302iun fojon kiam g\u0302i ac\u0302etas valorpaperojn (kiel ekzemple registarobligacio au\u0306 fiskofakturo), g\u0302i en efiko kreas monon.\nLa centra banko kambias monon por la sekureco, pliigante la monprovizon malaltigante la liveradon de la specifa sekureco.\nInverse, vendado de valorpaperoj de la centra banko reduktas la monprovizon."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Senkas\u0302aj merkatoperacioj kutime prenas la formon de:"}, {"text_idx": "#000056", "text": "Ac\u0302etante au\u0306 vendante valorpaperojn (\" rektaj operacioj \") por realigi interezoprocentcelon en la Interbankomerkato.\nProvizora pruntedonado de mono por kau\u0306cioj (\"Reverse Operations\" au\u0306 \" reac\u0302etoperacioj \", alie konataj kiel la \"reposedo-\" merkato).\nTiuj operacioj estas arang\u0302itaj sur regulan bazon, kie fiksite maturec pruntoj (de unu semajno kaj unu monato por la ECB) estas forau\u0306kciitaj.\nValuts\u0302ang\u0302 operacioj kiel ekzemple valuts\u0302ang\u0302inters\u0302ang\u0302oj."}, {"text_idx": "#000057", "text": "C\u0302iuj tiuj intervenoj ankau\u0306 povas influi la valutan merkaton kaj tiel la kurzo.\nEkzemple, la People's Bank of China (La banko de homoj de C\u0302inio) kaj la Banko de Japanio okaze ac\u0302etis plurcent miliardojn da U.S. Treasuries, supozeble por c\u0302esigi la malkreskon de la usona dolaro kontrau\u0306 la Renminbi kaj la eno."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Se konfrontite kun la nul pli malalta saltego au\u0306 likvideckaptilo, centraj bankoj povas frekventi kvanta moderigo (QE).\nKiel senkas\u0302aj merkatoperacioj, QE konsistas el la ac\u0302eto de financaj aktivaj\u0302oj de la centra banko."}, {"text_idx": "#000059", "text": "La skalo de QE estas multe pli granda.\nLa centraj bankoj efektivigis QE kutime sciigis specifan kvanton de aktivaj\u0302oj kiujn g\u0302i intencas ac\u0302eti.\nLa tempodau\u0306ro de QE estas celkonscie longa se ne nelimigita.\nLa investaj\u0302okvalifiko estas kutime pli larg\u0302a kaj pli fleksebla sub QE, permesante al la centra banko ac\u0302eti obligaciojn kun pli longa matureco kaj pli alta riskoprofilo."}, {"text_idx": "#000060", "text": "En tiu signifo, kvanta moderigo povas esti konsiderita etendaj\u0302on de senkas\u0302aj merkatoperacioj."}, {"text_idx": "#000061", "text": "C\u0302iuj bankoj estas postulataj por teni certan procenton de siaj aktivaj\u0302oj kiel kapitalo, indico kiu povas esti establita fare de la centra banko au\u0306 la bankada inspektisto.\nPor internaciaj bankoj, inkluzive de la 55 membro centraj bankoj de la Banko por Internacia Kontoreguligo, la sojlo estas 8% (vidu la Basel Capital Accords) da risk-adaptitaj aktivaj\u0302oj, per kio certaj aktivaj\u0302oj (kiel ekzemple registarobligacioj) estas konsideritaj havi pli malalte riskon kaj estas au\u0306 parte au\u0306 plene ekskluditaj de totalaj aktivoj por la celoj de kalkulado de kapitalo-tau\u0306geco.\nParte pro zorgoj vedr. investaj\u0302oinflacio kaj reac\u0302etinterkonsentoj, kapitalpostuloj povas esti konsideritaj pli efikaj ol rezervpostuloj en malhelpado de senfina pruntedonado: kiam c\u0302e la sojlo, banko ne povas etendi alian prunton sen akirado de plia kapitalo en g\u0302ia bilanco."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Historie, bankorezervoj formis nur malgrandan frakcion de enpagoj, sistemo nomis frakciecan rezervon bankada.\nBankoj tenus nur malgrandan procenton de siaj aktivaj\u0302oj en la formo de kontantrezervoj kiel asekuro kontrau\u0306 bankpanikoj.\nDum tempo tiu procezo estis reguligita kaj asekurita fare de centraj bankoj.\nTiaj legalrezervaj postuloj estis lanc\u0302itaj en la 19-a jarcento kiel provo redukti la riskon de bankoj troetendantaj sin kaj suferantaj de bankpanikoj, kiam tio povis konduki al frap-sur efikoj al aliaj troetenditaj bankoj."}, {"text_idx": "#000063", "text": "C\u0302ar la frua 20-a-jarcenta orbazo estis subfosita per inflacio kaj la malfrua 20-a-jarcenta dekretodolaro kiun hegemonio evoluigis, kaj C\u0302ar bankoj multig\u0302is kaj okupig\u0302is pri pli kompleksaj transakcioj kaj povis profiti el negocoj tutmonde en la avizo de momento, tiuj praktikoj ig\u0302is devigaj, se nur por certigi ke ekzistis iom da limo por la s\u0302velado de monprovizo.\nTiaj limoj farig\u0302is pli malmolaj devigi.\nLa People's Bank of China (La banko de homoj de C\u0302inio) retenas (kaj uzas) pli da potencoj super rezervoj c\u0302ar la juano kiun g\u0302i administras estas ne-konvertebla valuto."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Pruntagado de bankoj ludas fundamentan rolon en determinado de la monprovizo.\nLa centrabanka mono post entuta kompromiso - \"fina mono\" - povas preni nur unu el du formoj:"}, {"text_idx": "#000065", "text": "fizika kontantmono, kiu malofte estas uzita en pograndaj financaj merkatoj,\ncentrabanka mono kiu malofte estas uzita fare de homoj"}, {"text_idx": "#000066", "text": "La valutkomponento de la monprovizo estas multe pli malgranda ol la deponaj\u0302komponento.\nValuto, bankorezervoj kaj instituciaj pruntinterkonsentoj kune konsistigas la monan bazon, nomitan M1, M2 kaj M3.\nLa Federacia Rezerva Sistemo-Banko c\u0302esis publikigi M3 kaj nombradon g\u0302i kiel parto de la monprovizo en 2006."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Centraj bankoj povas rekte kontroli la monprovizon metante limojn por la kvanto kiun bankoj povas pruntedoni al diversaj sektoroj de la ekonomio.\nCentraj bankoj ankau\u0306 povas kontroli la kvanton de pruntedonado uzante kreditkvotojn.\nTio permesas al la centra banko kontroli kaj la kvanton de pruntedonado kaj g\u0302ia asigno direkte al certaj strategiaj sektoroj de la ekonomio, ekzemple por apogi la nacian industripolitikon.\nLa Banko de Japanio kutimis uzi tian politikon (\"fenestrokonsilado\") inter 1962 kaj 1991."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Por influi la monprovizon, kelkaj centraj bankoj povas postuli ke kelkaj au\u0306 c\u0302iuj valuts\u0302ang\u0302okvitancoj (g\u0302enerale de eksportaj\u0302oj) estu inters\u0302ang\u0302itaj kontrau\u0306 la loka valuto.\nLa indico kiu kutimas ac\u0302eti lokan valuton povas esti merkat-bazita au\u0306 propraau\u0306toritate meti de la banko.\nTiu ilo estas g\u0302enerale uzita en landoj kun ne-konverteblaj valutoj au\u0306 parte konverteblaj valutoj.\nLa ricevanto de la loka valuto povas esti permesita libere forigi la financon, postulatajn por subteni la financon la centra banko por iu tempodau\u0306ro, au\u0306 permesita uzi la financon kun certaj restriktoj.\nEn aliaj kazoj, la kapablo teni au\u0306 uzi la valuts\u0302ang\u0302on povas esti alie limigita."}, {"text_idx": "#000069", "text": "En tiu metodo, monprovizo estas pliigita de la centra banko kiam g\u0302i ac\u0302etas la fremdan valuton eldonante (vendado) la lokan valuton.\nLa centra banko poste povas redukti la monprovizon de diversaj rimedoj, inkluzive de vendado de obligacioj au\u0306 valuts\u0302ang\u0302intervenoj."}, {"text_idx": "#000070", "text": "En kelkaj landoj, centraj bankoj devos eble aliajn ilojn tiu laboro nerekte por limigi pruntedonajn praktikojn kaj alie limigi au\u0306 reguligi kapitalmerkatojn.\nEkzemple, centra banko povas reguligi marg\u0302enpruntedonadon, per kio individuoj au\u0306 firmaoj povas prunti kontrau\u0306 promesitaj valorpaperoj.\nLa marg\u0302eno kiun postulo establas al minimuma proporcio de la valoro de la valorpaperoj al la kvanto pruntis."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Centraj bankoj ofte havas postulojn por la kvalito de aktivaj\u0302oj kiuj povas esti tenitaj fare de financejoj;\ntiuj postuloj povas funkcii kiel limo por la kvanto de risko kaj plibonigi kreis de la financa sistemo.\nTiuj postuloj povas esti rektaj, kiel ekzemple postulado de certaj aktivaj\u0302oj porti certajn minimumajn kreditrangigojn, au\u0306 nerektaj, per la centrabanka pruntedonado al kontrau\u0306partioj nur kiam sekureco de certa kvalito estas promesita kiel krome."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Kvankam la percepto de publiko povas esti ke la \"centra banko\" kontrolas kelkajn au\u0306 c\u0302iujn interezoprocentojn kaj valutokurzojn, ekonomia teorio (kaj granda empiria indico) montras ke estas maleble farendaj\u0302o ambau\u0306 tuj en malferma ekonomio.\n\" malebla Triunuo \" estas la plej fama formulig\u0302o de tiuj limigitaj potencoj, kaj postulas ke estas maleble celi monpolitikon (larg\u0302e, interezoprocentoj), la kurzon (tra fiksa rapideco) kaj konservi liberan elstaran movadon.\nC\u0302ar la plej multaj okcidentaj ekonomioj nun estas konsideritaj \"malfermaj\" kun libera elstara movado, tio esence signifas ke centraj bankoj povas celajn interezoprocentojn au\u0306 kurzojn kun kredindeco, sed ne ambau\u0306 tuj."}, {"text_idx": "#000073", "text": "En la plej fama kazo de strategiofiasko, Black Wednesday, George Soros arbitrageis la rilaton de la brita pundo al la EKUO kaj (post gajnado 2 miliardoj USD mem kaj devigado de la UK elspezi pli ol 8 USD bn la funton) devigis g\u0302in prirezigni g\u0302ian politikon.\nEkde tiam li estis severa kritikisto de mallertaj bankpolitikoj kaj argumentis ke neniu devus povi fari kion li faris."}, {"text_idx": "#000074", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] La plej kompleksaj rilatoj estas tiuj inter la juano kaj Usono-dolaro, kaj inter la eu\u0306ro kaj g\u0302iaj najbaroj.\nUS-dolaroj estis c\u0302ieaj en la ekonomio de Kubo post g\u0302ia leg\u0302igo en 1991, sed estis oficiale forigitaj de cirkulado en 2004 kaj anstatau\u0306igitaj per la konvertebla peso."}, {"text_idx": "#000075", "text": "(novembro 2017) Pli radikalaj instrumentoj"}, {"text_idx": "#000076", "text": "Kelkaj antau\u0306vidis la uzon de kion Milton Friedman siatempe nomis \" helikoptermono \" per kio la centra banko farus rektajn translokigojn al civitanoj [40] por levi inflacion g\u0302is la celita celo de la centra banko.\nTia strategiopcio povis esti precipe efika c\u0302e la nul pli malalta saltego."}, {"text_idx": "#000077", "text": "En kelkaj landoj centra banko, tra g\u0302iaj filioj, kontroloj kaj ekranoj la banka sektoro.\nEn aliaj landoj bankinspektado estas arang\u0302itaj fare de ministerio kiel ekzemple la UK Fisko, au\u0306 de sendependa registaragentejo, ekzemple, Financial Conduct Authority de UK.\nG\u0302i ekzamenas la bilancojn kaj konduton de la bankoj kaj politikojn direkte al konsumantoj.\n[ klarigo bezonis ] Krom refinancado, g\u0302i ankau\u0306 provizas bankojn per servoj kiel ekzemple translokigo de financo, folietoj kaj moneroj au\u0306 fremda valuto.\nTiel g\u0302i ofte estas priskribita kiel la \"banko de bankoj\"."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Multaj landoj monitoros kaj kontrolos la bankan sektoron tra pluraj malsamaj agentejoj kaj por malsamaj celoj.\nla bankreguligo en Usono ekzemple estas tre fragmenta kun 3 federaciaj agentejoj, la Federacia Bankasekuro-Entrepreno, la Federacia Rezerva Sistemo-Estraro, au\u0306 Office of the Comptroller of the Currency (Oficejo de la Kontrolisto de la Valuto) kaj multnombra aliaj sur la s\u0302tato kaj la privata nivelo.\nEkzistas kutime signifa kunlaboro inter la agentejoj.\nEkzemple, moncentrobankoj, deponaj\u0302-prenantaj institucioj, kaj aliaj specoj de financejoj povas esti submetitaj al malsama (kaj foje koincidanta) reguligo.\nKelkaj specoj de bankreguligo povas esti delegitaj al aliaj niveloj de registaro, kiel ekzemple s\u0302tato au\u0306 provincaj registaroj."}, {"text_idx": "#000079", "text": "C\u0302iu kartelo de bankoj estas precipe proksime observita kaj kontrolita.\nLa plej multaj landoj kontrolas bankfuziojn kaj estas singardaj de koncentrig\u0302o en tiu industrio pro la dang\u0302ero de grouptink kaj senbridaj pruntvezikoj surbaze de ununura punkto de fiasko, la kreditkulturo de la malmultaj grandaj bankoj."}, {"text_idx": "#000080", "text": "Registaroj g\u0302enerale havas iom da grado da influo al ec\u0302 \"sendependaj\" centraj bankoj;\nla celo de sendependeco estas c\u0302efe malhelpi mallongperspektivan interferon.\nLa Germana Federacia Banko estis la unua centra banko estanta donita plenan sendependeco, igante tiun formon de centra banko esti referita kiel la \"Bundesbank modelo\", kiel kontrau\u0306batalite, ekzemple, al la Nov-Zelanda modelo, kiu havas celon (t.e. inflacicelo) metitan fare de la registaro."}, {"text_idx": "#000081", "text": "Rekomendantoj de centrabanka sendependeco kverelas ke centra banko tro sentemaj al politika direkto au\u0306 premo povas apogi ekonomiajn ciklojn (\" hau\u0306so-malhau\u0306so-ciko \"), c\u0302ar politikistoj povas esti tentitaj por akceli ekonomian agadon progresado de elekto, al la damag\u0302o de la longperspektiva sano de la ekonomio kaj la lando.\nEn tiu kunteksto, sendependeco estas kutime difinita kiel la funkcia kaj administradsendependeco de la centra banko de la registaro."}, {"text_idx": "#000082", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] centrabanka sendependeco estas kutime garantiita per leg\u0302aro kaj la institucia kadro regante la rilaton de la banko kun elektitaj oficialuloj, precipe la ministron de financo.\nCentrabanka leg\u0302aro sanktigos specifajn procedurojn por selektado kaj nomumado de la kapo de la centra banko.\nOfte la ministro de financo nomumos la guberniestron en interkonsilig\u0302o kun la estraro kaj g\u0302ia aktuala guberniestro de la centra banko.\nKrome, la leg\u0302aro precizigos bankojn la periodon de guberniestro de nomumo.\nLa plej sendependaj centraj bankoj g\u0302uas fiksan ne-renovigeblan esprimon por la guberniestro por elimini premon sur la guberniestro por plezurigi la registaron en la espero de esti renomumitaj por dua oficperiodo.\nG\u0302enerale, sendependaj centraj bankoj g\u0302uas kaj celon kaj instrumentsendependecon."}, {"text_idx": "#000083", "text": "En rendimento al ilia sendependeco, centra banko estas kutime respondeca sur iu nivelo al registaroficistoj, au\u0306 al la financministerio au\u0306 al parlamento.\nEkzemple, la Junto de la Usona Federacia Rezerva Sistemo estas nomumita fare de la President of the U.S. (Prezidanto de Usono) kaj konfirmita fare de la Senato, [44] publikigas lau\u0306vortajn transskribaj\u0302ojn, kaj bilancoj estas reviziitaj fare de la Registaro-Respondigebleco-Oficejo."}, {"text_idx": "#000084", "text": "En la 2000-aj jaroj ekzistas tendenco direkte al pliigado de la sendependeco de centraj bankoj kiel maniero plibonigi longperspektiva ekonomia efikeco.\nDum granda volumeno de ekonomia esplorado estis farita por difini la rilaton inter centrabanka sendependeco kaj ekonomia efikeco, la rezultoj estas ambiguaj."}, {"text_idx": "#000085", "text": "La literaturo sur centrabanka sendependeco difinis akumulan kaj komplementan nombron da aspektoj: [47]"}, {"text_idx": "#000086", "text": "La sendependeco de la centra banko estas sanktigita bofamiliano kaj s\u0302irmas centran bankon de politika interfero.\nEn generalperiodoj, institucia sendependeco signifas ke politikistoj devus sindeteni por serc\u0302i influi monpolitikdecidojn, dum simetrie centraj bankoj ankau\u0306 devus eviti influanta-registaran politikon."}, {"text_idx": "#000087", "text": "La centra banko havas la rajton atribui siajn proprajn politikcelojn, c\u0302u inflaciocelado, kontrolo de la monprovizo, au\u0306 konservi fiksan kurzon.\nDum tiu speco de sendependeco estas pli ofta, multaj centraj bankoj preferas sciigi siajn politikcelojn en partnereco kun la konvenaj ministerioj.\nTio pliigas la travideblecon da la strategioscenarprocezo kaj tiel pliigas la kredindecon de la celoj elektitaj disponigante certigon ke ili ne estos s\u0302ang\u0302itaj sen avizo.\nKrome, la fikso de komunaj celoj per la centra banko kaj la registarhelpoj eviti situaciojn kie mona kaj financpolitiko estas en konflikto;\nstrategiokombinaj\u0302o kiu estas klare suboptimala."}, {"text_idx": "#000088", "text": "La centra banko havas la sendependecon por determini lau\u0306 la plej bonan manieron da realigado de g\u0302iaj politikceloj, inkluzive de la specoj de instrumentoj uzis kaj la tempigon de ilia uzo.\nPor atingi g\u0302ian mandaton, la centra banko havas la au\u0306toritaton supre prizorgiten siaj propraj operacioj (nomumante kunlaborantaron, metante bug\u0302etojn,.\nkaj organizi g\u0302iajn internajn strukturojn sen troa implikig\u0302o de la registaro.\nTio estas la plej ofta formo de centrabanka sendependeco.\nLa donado de sendependeco al la Banko de Anglio en 1997 estis, fakte, la donado de funkcia sendependeco;\nla inflacicelo dau\u0306re estis sciigita en la jarabug\u0302eta parolado de la kanceliero al parlamento."}, {"text_idx": "#000089", "text": "La aliaj formoj de sendependeco ne estas eblaj se centrabankaj kapoj ne havas altan dungosekurecon.\nEn praktiko, tio signifas ke guberniestroj devus teni longajn mandatojn (almenau\u0306 pli longajn ol la balotciklo) kaj certan gradon da lau\u0306leg\u0302a imuneco [49] .\nUnu el la plej oftaj statistikaj indikiloj uzitaj en la literaturo [ kiun citaj\u0302o bezonis ] kiel anstatau\u0306anton por centrabanka sendependeco estas la \"turno-super-indico\" de centrabankaj guberniestroj.\nSe registaro havas la kutimo de nomumi kaj anstatau\u0306igi la guberniestron ofte, evidente havas la kapaciton mikrodirekti la centran bankon tra g\u0302ia elekto de guberniestroj.\ncentraj bankoj havas plenan au\u0306tonomion en sia bug\u0302eto, kaj kelkaj ec\u0302 estas malpermesitaj en financado de registaroj.\nTio estas intencita forigi instigojn de politikistoj por influi centrajn bankojn.\nLau\u0306leg\u0302a sendependeco: kelkaj centraj bankoj havas sian propran lau\u0306leg\u0302an personecon, kio permesas al ili ratifi internaciajn interkonsentojn sen la aprobo de registara (kiel la ECB) kaj iri en tribunalo."}, {"text_idx": "#000090", "text": "Estas argumentite ke sendependa centra banko povas prizorgi pli kredindan monpolitikon, igante merkatatendojn pli respondemaj al signaloj de la centra banko.\nKaj la Banko de Anglio (1997) kaj la Eu\u0306ropa Centra Banko estis sendependaj kaj sekvas aron de publikigitaj inflaciceloj tiel ke merkatoj scii kion atendi.\nAl ec\u0302 la People's Bank of China (La banko de homoj de C\u0302inio) estis aljug\u0302ita grandan latitudo, kvankam en C\u0302inio la oficiala rolo de la banko restas tiu de nacia banko prefere ol centra banko, emfazita per la oficiala rifuzo \"unpeg\" la juanon au\u0306 retaksi g\u0302in \"sub premo\".\nLa sendependeco de la People's Bank of China povas tiel esti legita pli kiel sendependeco de la Usono, kiu regas la financajn merkatojn, prefere ol de la Komunista Partio de C\u0302inio kiu regas la landon.\nLa fakto ke la Komunista Partio de Alberto ne estas elektita ankau\u0306 trankviligas la premon plezurigi homojn, pliigante g\u0302ian sendependecon."}, {"text_idx": "#000091", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] internaciaj organizaj\u0302oj kiel ekzemple la Monda Banko, la Banko por Internacia Kontoreguligo (BIS) kaj la Internacia Monunua Fonduso (IMF) forte apogas centrabankan sendependecon.\nTio rezultoj, delvis, de kredo je la internaj merits de pliigita sendependeco.\nLa subteno por sendependeco de la internaciaj organizaj\u0302oj ankau\u0306 venas parte de la ligo inter pliigita sendependeco por la centra banko kaj pliigita travidebleco en la politikdecida procezo.\nLa Financial Services Action Plan reviziomem-takso de la IMF), ekzemple, inkludas kelkajn demandojn pri centrabanka sendependeco en la travideblecsekcio.\nSendependa centra banko gajnos pli alte en la revizio ol oni kiu ne estas sendependa."}, {"text_idx": "#000100", "text": "Basel Committee sur Banking Supervision"}, {"text_idx": "#000104", "text": "Organizo por Ekonomia Ca-operacio kaj Evoluo"}, {"text_idx": "#000107", "text": "Centra banko estas banko, kiu havas monopolajn taskojn difinitajn de la s\u0302tato por reguligi la fluon de mono."}, {"text_idx": "#000108", "text": "Kutime c\u0302iu banko en la koncerna lando havas konton c\u0302e la centra banko. Tiel enlandaj g\u0302iroj bezonas maksimume unu peradon. La kontonumero povas samtempe servi kiel bankokodo, ekz. en Germanio."}, {"text_idx": "#000109", "text": "En s\u0302tatoj, kiuj havas propran valuton, la centra banko eldonas g\u0302in kaj do havas tre rektan influon al la monkvanto per la kondic\u0302oj (precipe interezoj), je kiuj mono estas ricevebla resp. deponebla. Tiel g\u0302i klopodas agi kontrau\u0306 inflacio kaj samtempe disponigi sufic\u0302e da mono bezonata de la ekonomio - almenau\u0306 en landoj, kie la centra banko agas sendepende de la s\u0302tato. En kelkaj landoj la s\u0302tata registaro rekte estras la centran bankon. Tio havas la avantag\u0302on, ke g\u0302i povas harmoniigi la mono-politikon de la centra banko kun la cetera politiko. Sed estas granda tento eldoni tro da mono, c\u0302ar tio plialtigas la gajnon de la centra banko, kiu fluas en la s\u0302tatan kason. Tio kau\u0306zas altan, foje ekstreme altan, inflacion."}, {"text_idx": "#000110", "text": "Kaze de monunio ekzistas ankau\u0306 centraj bankoj sur plurs\u0302tata nivelo, ekzemple la Eu\u0306ropa Centra Banko, kiu respondecas pri eu\u0306ro."}, {"text_idx": "#000111", "text": "La taskoj de centraj bankoj varias. Ekzemple ili povas kolekti datumojn pri internacia komerco kaj fari el tio statistikojn."}]