[{"text_idx": "#000002", "text": "Lumdisko ( KD) estas cifereca optika disko\ndatumstoka formato kiu estis ko-evoluigita fare de Philips kaj Sony kaj liberigita en 1982.\nLa formato estis origine evoluigita al butiko kaj ludo al nur-sonregistraj\u0302oj sed estis pli posta adaptig\u0302is por stokado de datenoj ( CD-ROM'o).\nPluraj aliaj formatoj estis plue derivitaj de tiuj, inkluzive de skribi-foje au\u0306dio kaj datumstokado ( KD-R), reverkebla amaskomunikilaro ( CD-Rw), Videolumdisko ( VCD), Bonega Videolumdisko ( SVCD), Photo CD, PictureCD, KD-I, kaj Enhanced Music CD.\nLa unua komerce disponebla au\u0306dio-KD-ludanto, la Sony CDP-101, estis liberigita oktobron 1982 en Japanio."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Normigitaj KDoj havas diametron de 120 milimetroj (4.7 in) kaj povas teni g\u0302is proksimume 80 minutojn da nekunpremita au\u0306dio au\u0306 proksimume 700 MiB de datenoj.\nLa Au\u0306teto KD havas diversajn diametrojn arang\u0302antajn de 60 g\u0302is 80 milimetrojn (2,4 g\u0302is 3,1 in);\nili foje estas uzitaj por KD-unuopaj\u0302oj, stokante g\u0302is 24 minutojn da au\u0306dio, au\u0306 liverante pelilojn."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Dum la enkonduko de la teknologio en 1982, KD povis stoki multe pli datenoj ol persona komputilo\ndurdisko, kiu tipe tenus 10 MB.\nAntau\u0306 2010, durdiskoj ofte ofertis same multe da stoka spaco kiel mil KDoj, dum iliaj prezoj plong\u0302is al krudvarnivelo.\nEn 2004, tutmonde vendo de Au\u0306dio-KDoj, CD-ROM'oj kaj KD-R atingis proksimume 30 miliardojn da diskoj.\nAntau\u0306 2007, 200 miliardoj KDoj estis venditaj tutmondaj."}, {"text_idx": "#000005", "text": "De la fruaj 2000-aj jaroj KDoj c\u0302iam pli estis anstatau\u0306igitaj per aliaj formoj de cifereca stokado kaj distribuo, kun la rezulto ke antau\u0306 2010 la nombro da Au\u0306dio-KDoj estantaj vendita en Usono faligis proksimume 50% de ilia pinto;\ntamen, ili restis unu el la primaraj distribuometodoj por la muzika industrio.\nEn 2014, enspezoj de ciferecaj muzikservoj egalis tiujn de fizika formatvendo por la unuan fojon."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Amerika inventinto James T. Russell estis meritigita je inventado de la unua sistemo se temas pri registri ciferecajn informojn pri optika travidebla tavoleto kiu estas s\u0302altita de malantau\u0306e per alt-motora halogenlampo.\nLa patentpeto de Russell unue estis arkivita en 1966, kaj al li estis koncedita patento en 1970.\npost proceso, Sony kaj Philips licencis la patentojn de Russell (tiam teniten fare de kanada firmao, Optical Recording Corp.) en la 1980-aj jaroj."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Kiel rezulto, en 1979, Sony kaj Philips starigita komunan specialtrupon de ing\u0302enieroj dizajni novan ciferecan au\u0306diodiskon.\nGvidite fare de ing\u0302enieroj Kees Schouhamer Immink kaj Toshitada Doi, la esplorado pus\u0302ita antau\u0306en lasero kaj optikdiska teknologio.\nPost jaro da eksperimentado kaj diskuto, la specialtrupo produktis la Rug\u0302an libron\nUnue publikigita en 1980, la normo estis formale adoptita fare de la IEC kiel internacia normo en 1987, kun diversaj amendoj ig\u0302antaj parto de la normo en 1996."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Philips elpensis la esprimon lumdisko en linio kun alia audioprodukto, la Sonkasedo, [18] kaj kontribuis la g\u0302eneralan produktadan procezon, surbaze de vidbenda LaserDisc-teknologio.\nPhilips ankau\u0306 kontribuis ok-al-dek kvar moduladon (EFM), kiu ofertas certan rezistecon al difektoj kiel ekzemple gratvundetoj kaj fingrospuroj, dum Sony kontribuis la erar-g\u0302ustigan metodon, CIRC."}, {"text_idx": "#000017", "text": "La KD estis planita por esti la posteulo de la vinildisko por ludado de muziko, prefere ol c\u0302efe kiel datumstoka medio.\nDe g\u0302iaj originoj kiel muzika formato, KDoj kreskis por ampleksi aliajn aplikojn.\nEn 1983, sekvante la enkondukon de la KD, Immink kaj Braat prezentis la unuajn eksperimentojn per elimineblaj lumdiskoj dum la 73-a AES Kongreso.\nEn junio 1985, la komputil-legebla CD-ROM'o (ROM-o) kaj, en 1990, KD-registreblaj estis lanc\u0302itaj, ankau\u0306 evoluigite fare de kaj Sony kaj Philips.\nRecordable CDs estis nova alternativo glubendi por surbendigado de muziko kaj kopiado de muzikalbumoj sen difektoj lanc\u0302ite en kunpremado uzita en aliaj cifereca registradmetodoj.\nAliaj pli novaj videoformatoj kiel ekzemple DVD kaj Blu-radia uzo la sama fizika geometrio kiel KD, kaj plej multe de la DVD kaj Blu-radiaj ludantoj estas returnite kongruaj kun au\u0306dio-KD."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Per la fruaj 2000-aj jaroj, la CD-ludilo plejparte anstatau\u0306igis la sonkased ludanton kiel normaj\u0302o en novaj au\u0306toj, kun 2010 estante la fina modeljaro por iu au\u0306to en Usono por havi fabrik-ekipitan kasedan magnetofonon.\nKun la kreskanta populareco de porteblaj ciferecaj au\u0306dio-ludiloj, kiel ekzemple pos\u0302telefonoj, kaj solidsubstanca muzikstokado, kiun CD-ludiloj estas fazitaj el au\u0306toj en favoro de minifant helpenigaj\u0302oj, kabligis ligon al USB-aparatoj kaj sendrata Bludenta ligo."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Dume, kun la apero kaj populareco de Interret-bazita distribuado de dosieroj en lossily-kunpremita\nau\u0306dioformatoj kiel ekzemple MP3, vendo de KDoj komencig\u0302is malkreskon en la 2000-aj jaroj.\nEkzemple, inter 2000 kaj 2008, malgrau\u0306 totala kresko en muzikvendo kaj unu nenormala jaro da pliig\u0302o, grandeldoneja KD kiun vendo malkreskis entute je 20%, [42] kvankam sendependa kaj DIY-muzikvendo povas esti spurantaj pli bone lau\u0306 figuroj liberigis 30 marton 2009, al kaj KDoj dau\u0306re dau\u0306ri vendi multe.\nAktuale en 2012, KDoj kaj DVDoj konsistigis nur 34 procentojn de muzikvendo en Usono.\nAntau\u0306 2015 [g\u0302isdatigo] , nur 24% de muziko en Usono estis ac\u0302etitaj en fizika amaskomunikilaro, 2\u20443 de tio konsistanta el KDoj;\ntamen, en la sama jaro en Japanio, pli ol 80% de muziko estis ac\u0302etitaj sur KDoj kaj aliaj fizikaj formatoj."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Sony kaj Philips ricevis lau\u0306don por la evoluo de la lumdisko de profesiaj organizoj."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Teknika Grammy Award por Sony kaj Philips, 1998.\nIEEE Mejlos\u0302tonpremio, 2009, por Philips nur kun la citaj\u0302o: \"La 8an de marto 1979, Gloeilampenfabrieken de N.V. Philips montris por la monda gazetaro Compact Disc Audio Player.\nLa manifestacio montris ke g\u0302i estas ebla utiligante ciferecan optikan registradon kaj reludigon por reprodukti sonsignalojn kun elstara sterea kvalito.\nTiu esplorado c\u0302e Philips establis la teknikan normon por ciferecaj optikaj registradsistemoj.\""}, {"text_idx": "#000023", "text": "Polikarbonata diskotavolo havas la datenojn c\u0302ifritajn uzante tuberojn.\nBrila tavolo reflektas la laseron.\nTavolo de lako protektas la brilan tavolon.\nArto estas ekrano presita sur la pinto de la disko.\nLasera radio legas la KD kaj estas reflektita reen al sensilo, kiu konvertas g\u0302in en elektronikajn datenojn"}, {"text_idx": "#000024", "text": "KD estas farita de 1.2 milimetroj (0.047 in) dikan, polikarbonat plaston kaj pezas 15-20 gramojn.\n[ pli bona fonto bezonis ] De la centro trans, komponentoj estas: la centra spindeltruo (15 mm), la unuatransira areo (fiksa ringo), la fiksa areo (stakigante ringon), la duatransira areo (spegulogrupo), la programo (datenoj) areo, kaj la rando.\nLa interna programareo okupas radiuson de 25 g\u0302is 58 mm."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Maldika tavolo de aluminio au\u0306, pli malofte, oro estas aplikitaj al la surfaco, igante g\u0302in reflekta.\nLa metalo estas protektita per filmo de lako normale turnig\u0302as tegite rekte sur la reflekta tavolo.\nLa etikedo estas presita sur la laktavolo, kutime per ekranprintado au\u0306 ofseto."}, {"text_idx": "#000026", "text": "KD-datenoj estas reprezentitaj tiel malgrandegaj kavig\u0302oj konataj kiel \"fosaj\u0302oj\", c\u0302ifritaj en spiraltrako muldita en la pinton de la polikarbonattavolo.\nLa areoj inter fosaj\u0302oj estas konataj kiel \"teroj\".\nC\u0302iu fosaj\u0302o estas c\u0302irkau\u0306 100 Nm profunda per 500 Nm larg\u0302e, kaj varias de 850 Nm al 3.5 \u03bcm en longo.\nLa distanco inter la trakoj, la tonalto, estas 1.6 \u03bcm."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Motoro ene de la CD-ludilo turnadas la diskon al skana rapideco de 1.2-1.4 m/s ( konstanta linia rapideco) - ekvivalentaj al c\u0302irkau\u0306 500 RPM c\u0302e la interno de la disko, kaj c\u0302irkau\u0306 200 RPM c\u0302e la rando.\n(Disko ludis de komencado finig\u0302i bremsas sian rotacioftecon dum reludigo."}, {"text_idx": "#000029", "text": "KD estas legita enfokusigante 780-Nm ondolongo- ( proksime de infrarug\u0302an) semikonduktaj\u0302laseron enhavitan ene de la CD-ludilo, tra la fundo de la polikarbonattavolo.\nLa s\u0302ang\u0302o en alteco inter fosaj\u0302oj kaj terrezultoj en diferenco lau\u0306 la maniero la lumo estas reflektitaj.\nJe la intensecs\u0302ang\u0302on per lumdiodo, la datenoj povas esti legitaj de la disko.\nPor alg\u0302ustigi la spiralpadronon de datenoj, la semikonduktaj\u0302lasero estas metita sur svingobrakon ene de la diskopleto de iu CD-ludilo.\nTiu svingobrako permesas al la lasero legi informojn de la centro g\u0302is la rando de disko, sen devi interrompi la turnadadon de la disko mem."}, {"text_idx": "#000030", "text": "La fosaj\u0302oj kaj teroj ne rekte reprezentas la nulojn kaj tiajn de binaraj datenoj.\nAnstatau\u0306e, ne-rendiment-al-nul, inversa kodigado estas utiligita: s\u0302ang\u0302o de fosaj\u0302o al tero au\u0306 tero al fosaj\u0302o indikas unu, dum neniu s\u0302ang\u0302o indikas serion de nuloj.\nDevas ekzisti almenau\u0306 du kaj ne pli ol dek nuloj inter c\u0302iu, kiu estas difinita per la longo de la fosaj\u0302o.\nTio en victurno estas dec\u0302ifrita inversigante la ok-al-dek kvar moduladon utiligitan en majstrado de la disko, kaj tiam inversiganta la trans-interplektitan Reed-Solomon-c\u0302ifradon, finfine rivelante la krudajn datenojn stokitajn sur la disko.\nTiuj c\u0302ifrantaj teknikojn (difinitajn en la Rug\u0302a libro ) estis origine dizajnitaj por CD Digital Audio, sed ili poste ig\u0302is normo por preskau\u0306 c\u0302iuj KD-formatoj (kiel ekzemple CD-ROM'o)."}, {"text_idx": "#000031", "text": "KDoj estas akceptemaj difekti dum pritraktado kaj de media malkovro.\nFosaj\u0302oj estas multe pli proksime al la etikedflanko de disko, ebligante difektojn kaj poluaj\u0302ojn sur la klara flanko esti pro fokuso dum reludigo.\nSekve, KDoj pli suferspertas supozeble difekton sur la etikedflanko de la disko.\nGratvundetoj sur la klara flanko povas esti riparitaj replenigante ilin kun simila refraktiva plasto au\u0306 per zorgema finpoluro.\nLa randoj de KDoj foje estas nekomplete sigelitaj, permesante al gasoj kaj likvaj\u0302oj korodi la metalan reflektan tavolon kaj por influi la fokuson de la lasero sur la fosaj\u0302oj.\nLa funga Geotrichum candidum estis trovita - sub kondic\u0302oj de alta varmeco kaj humideco - konsumi la polikarbonatplaston kaj aluminion trovitan en KDoj."}, {"text_idx": "#000033", "text": "La logika formato de au\u0306dio-KD (oficiale Compact Disc Digital Audio au\u0306 LUMDISKO-DA) estas priskribita en dokumento produktita en 1980 fare de la komunaj kreintoj de la formato, Sony kaj Philips.\nLa dokumento estas konata ordinarlingve kiel la Rug\u0302a libro\nLa formato estas du-kanala 16-bita PCM kodigado c\u0302e 44.1 kHz\nKvarkanala sono devis esti alleblas opcio ene de la Red Book formato, sed neniam estis efektivigita.\nMonofonio au\u0306dio havas neniun ekzistantan normon sur Red Book KD;\ntiel, monoa fontomaterialo estas kutime prezentita kiel du identaj kanaloj en norma Red Book sterea trako (t.e., spegulis monoa);\nMP3 CD, aliflanke, povas havi sondosierformatojn kun monoa sono."}, {"text_idx": "#000034", "text": "KD-teksto estas etendaj\u0302o de la Red Book specifo por au\u0306dio-KD kiu enkalkulas stokadon de kromaj tekstinformoj (ekz., albumonomo, kantonomo, artisto) sur normoj-observema au\u0306dio-KD.\nLa informoj estas stokitaj au\u0306 en la enkondukareo de la KD, kie ekzistas c\u0302irkau\u0306 kvin kilobajtoj da spaco haveblaj, au\u0306 en la subkod kanaloj R al W sur la disko, kiu povas stoki proksimume 31 megabajtojn."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Lumdisko-+ Grafikoj estas speciala audiolumdisko kiu enhavas grafikdatenojn aldone al la audiodatenoj pri la disko.\nLa disko povas esti intrigita je regula au\u0306dio-KD-ludanto, sed kiam intrigite je speciala CD+G-ludanto, g\u0302i povas produkti grafiksignalon (tipe, la CD+G-ludanto estas delogita supren al televidilo au\u0306 komputila ekrano);\ntiuj grafikoj preskau\u0306 estas ekskluzive utiligitaj por elmontri kantotekston sur televidilo por karaokeo prezentistoj por kanti kune kun.\nLa CD+G-formato ekspluatas la kanalojn R tra W. These ses bitoj stokas la grafikinformojn."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Titoloj en la SACD-formato povas esti emisiitaj kiel hibridaj diskoj;\ntiuj diskoj enhavas la SACD au\u0306dio-retsendon same kiel norman au\u0306dio-KD-tavolon kadukaj en normaj CD-ludiloj, tiel igante ilin returnite kongruaj."}, {"text_idx": "#000039", "text": "CD-MIDI estas formato uzita por stoki muzik-laikajn datenojn, kiuj sur reludigo estas faritaj per elektronikaj instrumentoj kiuj sintezas la au\u0306dion.\nTial, male al la origina Rug\u0302a libro LUMDISKO-DA, tiuj registradoj ne estas ciferece samplitaj au\u0306diosurbendigadoj.\nLa CD-MIDI-formato estas difinita kiel etendaj\u0302o de la origina Rug\u0302a libro."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Dum la unuaj malmultaj jaroj da g\u0302ia ekzisto, la KD estis komunikilo uzita sole por au\u0306dio.\nTamen, en 1988, la Flava Libro\nCD-ROM'o normo estis establita fare de Sony kaj Philips, kiuj difinis ne-volatilan optikan datenkomputilmemor medion utiligantan la saman fizikan formaton kiel audiolumdiskojn, legeblajn de komputilo per CD-ROM'iniciato."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Totala bildkvalito estas celita esti komparebla al VHS vidbendo.\nNebone kunpremita VCD-vidbendo foje povas esti pli malalta kvalito ol VHS-vidbendo, sed VCD-ekspoziciaj\u0302oj blokas artefaktojn prefere ol analoga bruo kaj ne plimalbonigas plu kun c\u0302iu uzo."}, {"text_idx": "#000044", "text": "352x240 (au\u0306 SIF) rezolucio estis elektita c\u0302ar g\u0302i estas duono de la vertikalo kaj duono de la horizontala rezolucio de NTSC-vidbendo.\nTio aproksimas la (entute) rezolucion de analoga VHS-glubendo, kiun, kvankam g\u0302i havas duoblan la nombron da (vertikalaj) skanadlinioj, havas multe pli malaltan horizontalan rezolucion."}, {"text_idx": "#000046", "text": "SVCD havas du trionojn la rezolucio de DVD, kaj pli ol 2.7 fojojn la rezolucio de VCD.\nUnu KD-R-disko povas teni g\u0302is 60 minutojn da normo bonkvalita SVCD-formata vidbendo.\nDum neniu specifa limo por SVCD-videolongo estas postulita per la specifo, oni devas malaltigi la vidbendan pecetoftecon, kaj tial kvaliton, por alg\u0302ustigi tre longajn vidbendojn.\nEstas kutime malfacile konveni multe pli ol 100 minutoj da vidbendo sur unu SVCD sen altirado de signifa kvalitperdo, kaj multaj hardvarludantoj estas nekapablaj ludi vidbendon kun tuja pecetofteco sub la nivelo de 300 g\u0302is 600 kilopecoj je sekundo."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Photo CD estas sistemo dizajnita de Kodak por ciferecigado kaj stokado de fotoj sur KD.\nLanc\u0302ita en 1992, la diskoj estis dizajnitaj por teni preskau\u0306 100 altkvalitajn bildojn, skanitajn presaj\u0302ojn kaj lumbildojn utiligantajn specialan proprietan kodigadon.\nIli estas celitaj intrigi je KD-I-ludantoj, Photo CD-ludantoj kaj ajna komputilo per la tau\u0306ga softvaro sendependa de la operaciumo.\nLa bildoj ankau\u0306 povas esti elprintitaj sur fotografia papero kun speciala Kodak-mas\u0302ino.\nTiu formato estas malsama al Kodak Picture CD, kio estas konsumvaro en CD-ROM'oformato."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Plifortigita Music CD, ankau\u0306 konata kiel CD Extra au\u0306 CD Plus, estas formato kiu kombinas sonspurojn kaj datumtrakojn sur la sama disko metante sonspurojn en unuan sesion kaj datenojn en duan sesion.\nG\u0302i estis evoluigita fare de Philips kaj Sony, kaj g\u0302i estas difinita en la Blua libro ."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Vinila Disko estas la hibrido de norma au\u0306dio-KD kaj la vinildisko.\nLa viniltavolo sur la etikedflanko de la disko povas teni c\u0302irkau\u0306 tri minutojn da muziko."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Reproduktitaj KDoj estas amasproduktitaj komence uzante hidrau\u0306likan gazetaron.\nMalgrandaj grajnetoj de ekscitita kruda polikarbonatplasto estas mang\u0302itaj en la gazetaron.\nS\u0302rau\u0306bo devigas la likvigitan plaston en la s\u0302imkavaj\u0302on.\nLa s\u0302imo fermig\u0302as per metalstamfanto en kontakto kun la diskosurfaco.\nLa plasto estas permesita malvarmetigi kaj malmolig\u0302i.\nPost kiam malfermite, la diskosubstrato estas forigita de la s\u0302imo fare de robotbrako, kaj 15 mm en diametro-centrotruo (nomita stakiganta ringo) estas kreita.\nLa tempo kiun g\u0302i prenas al \"stampo\" unu KD estas kutime du-g\u0302is-tri sekundoj."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Tiu metodo produktas la klaran plastan brilan parton de la disko.\nPost kiam metala reflekta tavolo (kutime aluminio, sed foje oro au\u0306 alia metalo) estas aplikita al la klara brila substrato, la disko iras sub UV-lumon por kuracado kaj estas prete iri premi.\nPreparig\u0302i por premi KD, vitromastro estas igita, uzante fortan laseron sur aparato simila al KD-verkisto.\nLa vitromastro estas pozitiva bildo de la dezirata KD-surfaco (kun la dezirataj mikroskopaj fosaj\u0302oj kaj teroj).\nPost testado, kutimas fari j\u0302etkubon premante g\u0302in kontrau\u0306 metaldisko."}, {"text_idx": "#000054", "text": "La j\u0302etkubo estas negativa bildo de la vitromastro: tipe, pluraj estas faritaj, depende de la nombro da premado muelejoj kiuj devas fari la KD.\nLa j\u0302etkubo tiam iras en gazetaron, kaj la fizika bildo estas transdonita al la brila KD, postlasante finan pozitivan bildon sur la diskon.\nMalgranda kvanto de lako estas uzita kiel ringo c\u0302irkau\u0306 la centro de la disko, kaj rapida turnadado disigas g\u0302in egale trans la surfaco.\nRandoprotektolako estas uzita antau\u0306 ol la disko estas finita.\nLa disko tiam povas esti presita kaj pakita."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Produktitaj KDoj kiuj estas venditaj en butikoj estas sigelitaj per procezo nomita \"polivolvaj\u0302o\" au\u0306 s\u0302rumpas envolvi."}, {"text_idx": "#000058", "text": "KD-R-registradoj estas dizajnitaj por esti permanentaj.\nDum tempo, la fizikaj karakterizaj\u0302oj de la tinkturfarbo povas s\u0302ang\u0302i kau\u0306zantajn erudiciajn erarojn kaj datenperdon g\u0302is la legadaparato ne povas renormalig\u0302i kun eraraj g\u0302ustigmetodoj.\nLa dezajnovivo estas de 20 g\u0302is 100 jaroj, depende de la kvalito de la diskoj, la kvalito da la skribiniciato, kaj stokadkondic\u0302oj.\nTamen, testado montris tian degeneron de kelkaj diskoj en ec\u0302 nur 18 monatoj sub normalaj stokadkondic\u0302oj.\nTiu fiasko estas konata kiel diskoputro, por kiu ekzistas pluraj, plejparte mediaj, kialoj."}, {"text_idx": "#000059", "text": "La registrebla au\u0306dio-KD estas dizajnita por esti uzita en konsumanta au\u0306dio-KD-registrilo.\nau\u0306dio-KD-registriloj uzas SCMS ( Serial Copy Management System (Seria Copy Management System), fruan formon de cifereca dekstra administrado (DRM), por harmonii kun la AHRA ( Audio Home Recording Act (Audiohejma Registrado-Leg\u0302o).\nLa Registrebla Audio-KD estas tipe iom pli multekosta ol KD-R kun la certeco mallevi produktadvolumenon kaj 3% AHRA-tantiemo kutimis kompensi la muzikan industrion por la kreado de kopio."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Alt-kapacita registrebla KD estas higher-denseca registradformato kiu povas teni 90 au\u0306 99 minutojn da au\u0306dio sur 12 cm (5 en) disko (komparite kun proksimume 80 minutoj por Red Book au\u0306dio) au\u0306 30 minutojn da au\u0306dio sur 8 cm (3 en) disko (komparite kun proksimume 24 minutoj por Red Book au\u0306dio).\nLa pli alta kapacito estas malkongrua per kelkaj registriloj kaj registradsoftvaro."}, {"text_idx": "#000061", "text": "CD-Rw estas re-registrebla medio kiu uzas metalan alojon anstatau\u0306e de tinkturfarbo.\nKe la skribi lasero en tiu kazo estas uzita al varmeco kaj s\u0302ang\u0302as la trajtojn (amorfajn vs. kristala) de la alojo, kaj tial s\u0302ang\u0302as it reflektivecon.\nCD-Rw ne havas same bonege diferencon en reflektiveco kiel glacea KD au\u0306 KD-R, kaj tiel multaj pli fruaj KD au\u0306dio-ludiloj ne povas legi CD-Rw-diskojn, kvankam la plej multaj pli postaj KD au\u0306dio-ludiloj kaj memstara DVD ludantoj povas.\nCD-Rw sekvas la Orange Book normon."}, {"text_idx": "#000062", "text": "La ReWritable Audio-KD estas dizajnita por esti uzita en konsumanta au\u0306dio-KD-registrilo, kiu ne (sen modifo) akceptos normajn CD-Rw-diskojn.\nau\u0306dio-KD-registriloj uzas la Serial Copy Management System (SCMS), fruan formon de cifereca dekstra administrado (DRM), por harmonii kun Audio Home Recording Act de Usono (AHRA).\nLa ReWritable Audio-KD estas tipe iom pli multekosta ol CD-Rw kun la certeco () mallevi volumenon kaj (b) 3% AHRA-tantiemo kutimis kompensi la muzikan industrion por la kreado de kopio."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Pro teknikaj limigoj, la origina ReWritable CD povus esti verkita neniuj pli fastoj ol 4x rapidas.\nAlta Speed ReWritable CD havas malsaman dezajnon, kiu permesas skribon c\u0302e rapidecoj intervalantaj de 4x g\u0302is 12x.\nOriginaj CD-Rw-veturadoj povas nur skribi al origina ReWritable CDs.\nAltaj Speed CD-RW-veturadoj povas tipe skribi al kaj origina ReWritable CDs kaj High Speed ReWritable CDs.\nAmbau\u0306 specoj de CD-Rw-diskoj povas esti legitaj en la plej multaj KD-iniciatoj.\nPli alta rapideco CD-Rw diskoj, Ultra Speed (16x g\u0302is 24x skribas rapidecon) kaj Ultra Speed+ (32x verkas al rapideco) nun estas haveblaj."}, {"text_idx": "#000064", "text": "La Red Book audiospecifo, krom simpla \"kontrau\u0306-kopia\" deklaro en la subkodo, ne inkludas ajnan kopiprotekto mekanismon.\nMinimume jam 2001, [66] provoj estis deklaritaj fare de diskokompanioj por surmerkatigi \"kopi-protektitajn\" ne-normajn lumdiskojn, kiuj ne povas esti s\u0302iritaj, au\u0306 kopiitaj, al durdiskoj au\u0306 facile transformitaj al aliaj formatoj (kiel FLAC, MP3 au\u0306 Ogg Vorbis).\nUnu grava malavantag\u0302o al tiuj kopi-protektitaj diskoj estas ke la plej granda parto ne intrigos je c\u0302iu komputilaj CD-ROM'iniciatoj au\u0306 kelkaj memstaraj CD-ludiloj kiuj uzas CD-ROM'omekanismojn.\nPhilips deklaris ke tiaj diskoj ne estas licaj porti la varmarkitan Compact Disc Digital Audio (Kompakta Disc Digital Audio) emblemon c\u0302ar ili malobservas la Red Book specifojn.\nMultnombra kopiprotekto kiun sistemoj estis rebatitaj per facile havebla, ofte liberigas, softvaro."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Radio Corporation of America glubendkartoc\u0302o (1958)"}, {"text_idx": "#000070", "text": "Komparo de analogaj\u0302o kaj cifereca registrado"}, {"text_idx": "#000071", "text": "Profesia Lumo kaj Sound Association"}, {"text_idx": "#000072", "text": "New Interfaces for Musical Expression (NIME)"}, {"text_idx": "#000073", "text": "Kompakta disko (mallonge KD au\u0306 kodoo, ankau\u0306 nomata lumdisko) estas datuma konservilo, farita el polikarbonato, entenanta maksimume 700 MB-ojn. G\u0302i estas inventaj\u0302o de la firmaoj Sony kaj Philips kaj venis en la merkaton en 1982. G\u0302i tiam estis tute novspeca: la unua konservilo, kiu estas legata sen mekanika tus\u0302ado, nur per lumradio (lasero)."}, {"text_idx": "#000074", "text": "Lumdiskoj estas uzataj precipe por du celoj:"}, {"text_idx": "#000075", "text": "Muzika lumdisko enhavas 80 minutojn da stereofonia son-registraj\u0302o (la unuaj KD-j kapablis enteni nur 74 minutojn).\nDatena lumdisko povas enhavi 700 megabajtojn da ciferecaj datenoj."}, {"text_idx": "#000076", "text": "La longo de 74 minutoj por sondisko lau\u0306dire estis elektita de firmao Sony, por ke la nau\u0306a simfonio de Betoveno povu esti sur ununura disko. Lau\u0306dire tion influis Norio OHGA, vicprezidanto de Sony, kiu tre s\u0302atis la muzikon de Betoveno; lau\u0306 aliaj estis propono de Herbert Von Karajan, kiun konsultis Sony pri la kvalito de ciferecaj registraj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000077", "text": "La diametro de lumdisko estas 12 cm, la meza truo havas diametron de 15 mm. Tio estas unu el malmultaj mezuroj de komputila objekto, kiu ne estas fiksita en coloj."}, {"text_idx": "#000078", "text": "La datenoj sur datena lumdisko ofte estas arang\u0302ataj en dosier-sistemo lau\u0306 normo ISO 9660."}, {"text_idx": "#000079", "text": "C\u0302e video-registraj\u0302o la kapacito de lumdisko sufic\u0302us nur por tri minutoj. Tial por video-filmoj (kaj datenoj g\u0302enerale) oni uzas la pli novan disko-specon DVD."}, {"text_idx": "#000080", "text": "Pluraj konjektas, ke kompakta disko estig\u0302is en la 80-aj jaroj de la 20-a jarcento. Sed estas vere, ke komencoj de g\u0302ia estig\u0302o okazis proksimume g\u0302is mezo de la 60-aj jaroj de tiu jarcento. Tiam James T. Russell venis al konjekto, kreigi registrosistemon, kiu ebligus nelimigitan reludigadon sen evidenta perdo de kvalito de surdiskigaj\u0302o. Estas konate, ke ekz. kiam gramofondisko reludig\u0302os plurfoje, la kvalito de la registro sinkas. Ankau\u0306 magnetofona bendo havas similajn malbonajn ecojn. Tial Russell venis kun ideo de registrado kaj reproduktado de sono sentus\u0302e, per transdono de informoj sole per lumo. Sed lia maniero havis nenion komunan kun optika registro tiel, kiel ni konas g\u0302in ekz. c\u0302e sonfilmo. Li eluzis jam tiam konatan principon de cifereca registro. Tiun liaokaze kreis \"punktoj\" de lumo kaj mallumo, c\u0302iu je diametro 1 mikrometro. Kiel lumfonto li uzis laseron, \"lumon\" kaj \"mallumon\" li poste transigis je elektra signalo, kiu estis au\u0306debla au\u0306 videbla. Li kreis tiel perfektan registron, kiu neniam reludig\u0302os. Por tiu c\u0302i sia sistemo Russell ricevis 22 patentojn. Malgrau\u0306 tio ke li multfoje sukcese prezentis sian inventaj\u0302on, investistoj kaj sciencistoj estis tre skeptikaj. Investoj s\u0302ajnis al ili tro longaj kaj profitoj tro malproksimaj. Kaj tiel tio estis g\u0302is la jaro 1980. Produktrajtojn ac\u0302etis kompanioj Philips kaj Sony. Tiuj c\u0302i kompanioj faris kelkajn modifojn de la sistemo, por ke ili subtenu amasvendadon kaj eblecon de \"hejma\" uzado. En la jaro 1981 35 elektronikaj firmaoj konsentis kun standardo de Phillips-Sony kaj komencig\u0302is konkurso en produktado de reludigiloj por kompaktaj diskoj. En evoluo de tiuj c\u0302i reludigiloj \"meritas\" ankau\u0306 \"alveno\" de proporcie malmultekostaj laseraj LED-diodoj. En la jaro 1986 oni jam vendis pli ol 1 miliono de tiuj reludigiloj. Ili tiel farig\u0302is la plej vendata aparato de konsuma elektroniko. La kompaktaj diskoj inundis la mondon: Preskau\u0306 perfekta kvalito, preskau\u0306 neneniigeblaj, kiujn ne g\u0302enas fingropremoj, etaj gratsignoj kaj ec\u0302 kelkhora pluvo. Sed la evoluo ne haltis."}, {"text_idx": "#000081", "text": "Al la publiko ne sufic\u0302is havi \"nur\" la perfektajn kompaktajn diskojn de firmaa produkto. Tiu volis en la 90-aj jaroj kompaktajn diskojn ankau\u0306 por registro de komputilaj datenoj kaj por uzado de propraj registroj. Kaj tial aperis reskribeblaj kompaktaj diskoj. Eblis tiel havigi rezervon de propraj datenoj, sed bedau\u0306rinde ankau\u0306 datenoj de ceteraj, inkluzive de kopiaj\u0302oj de muzikaj KD en origina kvalito. Kvazau\u0306 tio ne sufic\u0302us, la teknika progreso ebligis produktadon de kompaktaj diskoj, kiuj \"lasas sin\" forvis\u0302i kaj ludigi denove\". Per lasero de unu koloro farig\u0302os registro, per lasero de alia koloro farig\u0302os forvis\u0302o."}, {"text_idx": "#000082", "text": "Lau\u0306 kelkaj la vorto kompakta disko (kaj g\u0302iaj mallongigoj) estas evitinda, c\u0302ar lau\u0306 moderna tekniknivelo, kompaktaj diskoj tute ne estas kompaktaj. Tial oni proponis la kunmetaj\u0302on lumdisko, kiu akcentas la uzon de lumradioj (lasero) en la legado de la disko; similaj kunmetaj\u0302oj ekzistas ankau\u0306 en la c\u0302ina kaj la islanda lingvoj. Nuntempe, la vorto \"lumdisko\" jam estas pli multe uzata ol \"kompakta disko\" kaj \"kodisko\", sed tamen estas uzata malpli ol la mallongigo \"KD\"."}]