[{"text_idx": "#000000", "text": "Wikipedia's Gelatin as translated by GramTrans"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Gelateno au\u0306 ih\u0302tiokolo (de la latina:\ngelatus elvokiva \"rigida\", \"frosta\") estas diafana, senkolora, fragila (kiam seke), flavorlesmang\u0302aj\u0302o derivita de kolageno akirita de diversaj bestaj korpopartoj.\nG\u0302i estas ofte utiligita kiel g\u0302eliga agento en mang\u0302aj\u0302o, kuraciloj, vitaminkapsuloj, fotarto, kaj kosmetika produktado."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Substancoj enhavantaj gelatenon au\u0306 funkciantaj lau\u0306 simila maniero estas nomitaj \"gelatinozaj\".\nGelateno estas nemaligeble hidroligita formo de kolageno, en kio la hidrolizo rezultigas la redukton de proteinfibretoj en pli malgrandajn peptidojn, kiuj havos larg\u0302ajn molekulpezgamojn rilataj al fizikaj kaj kemiaj metodoj de denaturigo, bazita sur la proceso de hidrolizo.\nG\u0302i estas trovita en plej multe de la glueca bombono, same kiel aliaj produktoj kiel ekzemple sukergumaj\u0302oj, gelatendesertoj, kaj kelkaj glaciaj\u0302oj, trempsau\u0306coj, kaj jahurtoj.\nGelateno por receptuzo venas en la formo de tukoj, grajnetoj, au\u0306 pulvoro.\nTujaj tipoj povas esti aldonitaj al la mang\u0302aj\u0302o kia ili estas;\naliaj devas esti trempitaj en akvo anticipe."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Gelateno facile dissolvig\u0302as en varma akvo kaj metas al g\u0302elo sur malvarmigon.\nSe aldonite rekte al malvarma akvo, g\u0302i ne dissolvig\u0302as bone, aliflanke.\nGelateno ankau\u0306 estas solvebla en la plej multaj polusaj solviloj.\nGelatensolvoj montras viskoelastan fluon kaj eksudantan duoblan refrakton.\nSolvebleco estas determinita per la metodo de fabrikado.\nTipe, gelateno povas esti disigita en relative densa acido.\nTiaj dispersoj estas stabilaj dum 10-15 tagoj kun malgrandaj au\u0306 neniuj kemiaj s\u0302ang\u0302oj kaj estas tau\u0306gaj por tegaj celoj au\u0306 por elstaraj\u0302o en falan banon."}, {"text_idx": "#000006", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] La mekanikaj trajtoj de gelateng\u0302eloj estas tre sentemaj al temperaturvarioj, la antau\u0306a termika historio de la g\u0302eloj, kaj la kvanto de tempopasado.\nTiuj g\u0302eloj ekzistas en nur malgranda temperaturintervalo, la supraj partoj limigas esti la frostopunkto de la g\u0302elo, kiu dependas de gelatengrado kaj koncentrig\u0302o, sed tipe, estas malpli ol 35 \u00b0C (95 \u00b0F) kaj la pli malkulminoj limigas la frostpunkton c\u0302e kiu glacio kristaligas.\nLa supra frostopunkto estas sub homakorpa temperaturo, faktoro kiu estas grava por bus\u0302sento de mang\u0302aj\u0302oj produktitaj kun gelateno.\nLa viskozeco de la gelaten-akva miksaj\u0302o estas plej bonega kiam la gelatenkoncentrig\u0302o estas alta kaj la miksaj\u0302o estas konservita malvarmeta je proksimume 4 \u00b0C (39 \u00b0F).\nLa g\u0302elforto estas kvantigita uzante la Bloom teston."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Sur komerca skalo, gelateno estas produktita de kromproduktoj de la viando kaj led industrioj.\nPlej multe de la gelateno estas derivita de porkaj\u0302hau\u0306toj, porkaj\u0302o, kaj brutarostoj, au\u0306 dividita brutaro kas\u0302as.\nFis\u0302okromproduktoj ankau\u0306 povas esti uzitaj c\u0302ar ili eliminas kelkajn el la religiaj malhelpoj c\u0302irkau\u0306ante gelatenkonsumon.\nLa krudaj\u0302oj estas preparitaj per malsama resanigo, acido, kaj alkalprocesoj kiuj estas utiligitaj por ekstrakti la sekigitan kolagenhidrolizaton.\nTiuj procesoj povas preni plurajn semajnojn, kaj diferencoj en tiaj procesoj havas grandajn efikojn al la trajtoj de la finaj gelatenproduktoj."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Gelateno ankau\u0306 povas esti kuirita en la hejmo.\nBoligante certajn kartilagecajn tranc\u0302aj\u0302ojn de viando au\u0306 ostrezultojn en gelateno estanta dissolvita en la akvon.\nDepende de la koncentrig\u0302o, la rezultaj akcioj (kiam malvarmetigite) formos j\u0302eleon au\u0306 g\u0302elon nature.\nTiu procezo estas uzita por nubo."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Dum multaj procezoj ekzistas per kio kolageno povas esti transformita al gelateno, ili c\u0302iuj havas plurajn faktorojn komune.\nLa intermolekulaj kaj intramolekulaj obligacioj kiuj stabiligas nesolveblan kolagenon devas esti rompitaj, kaj ankau\u0306, la hidrogenaj ligoj kiuj stabiligas la kolagenhelicon devas esti rompitaj.\nLa produktadaj procezoj de gelateno konsistas el tri c\u0302efaj stadioj:"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Pretraktadoj por igi la krudaj\u0302ojn pretaj por la c\u0302efekstraktadpas\u0302o kaj forigi malpuraj\u0302ojn kiuj povas havi negativajn efikojn al fizikokemiaj trajtoj de la fina gelatenprodukto\nLa c\u0302efekstraktadpas\u0302o, kiu kutime estas farita kun varma akvo au\u0306 diluitaj acidsolvoj kiel plurstadia ekstraktado al hidrolizekolageno en gelatenon\nLa rafinaj kaj renormalig\u0302antaj traktadoj inkluzive de filtrado, klarigo, vaporig\u0302o, steriligo, sekigado, kopulaciema, muelante, kaj kribrado forigi la akvon de la gelatensolvo, miksi la gelatenon eltiris, kaj akiri sekig\u0302is, miksis kaj muelis finan produkton"}, {"text_idx": "#000011", "text": "C\u0302u la krudaj\u0302o uzita en la produktado el la gelateno estas derivita de ostoj, diluas acid solvojn kutimas forigi kalcion kaj aliaj salas.\nVarma akvo au\u0306 pluraj solviloj povas esti uzitaj por redukti la grasenhavon, kiu ne devus superi 1% antau\u0306 la c\u0302efekstraktadpas\u0302o.\nSe la krudaj\u0302o konsistas el feloj kaj hau\u0306to;\ngrandecredukto, lavado, forigo de hararo de feloj, kaj sengrasigado estas necesaj prepari la felojn kaj hau\u0306tojn por la c\u0302efekstraktadpas\u0302o."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Kolagenhidrolizo estas farita per unu el tri malsamaj metodoj:\nacido-, alkalo-, kaj enzimeca hidrolizo.\nAcidoterapio estas aparte tau\u0306ga por malpli tute ligitajn materialojn kiel ekzemple porkhau\u0306tokolageno kaj normale postulas 10 g\u0302is 48 horojn.\nAlkalterapio estas tau\u0306ga por pli kompleksa kolageno kiel ekzemple tio trovita en bovaj feloj kaj postulas pli da tempo, normale plurajn semajnojn.\nLa celo de la alkalterapio devas detrui certajn kemiajn krucligojn dau\u0306re donaco en kolageno.\nEne de la gelatenindustrio, la gelateno akirita de acidumita krudaj\u0302o estis nomita tipo-A-gelateno kaj la gelatenon akiritan de alkal-traktita krudaj\u0302o estas referita kiel tipo-B-gelateno."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Progresoj okazas por optimumigi la rendimenton de gelateno uzanta enzimecan hidrolizon de kolageno.\nLa terapiotempo estas pli mallonga ol tio necesa por alkaltraktado, aliflanke, kaj rezultigas preskau\u0306 kompletan konvertig\u0302on al la pura produkto.\nLa fizikaj trajtoj de la fina gelatenprodukto estas konsideritaj pli bonaj."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Post preparado de la krudaj\u0302o, t.e., reduktanta krucligojn inter kolagenkomponentoj kaj forigado kelkajn el la malpuraj\u0302oj kiel ekzemple graso kaj salas, parte purigitan kolagenon estas konvertita en gelatenon per ekstraktado kun au\u0306 akvo au\u0306 acidsolvoj c\u0302e konvenaj temperaturoj.\nC\u0302iuj industriaj procesoj estas bazitaj sur idlo au\u0306 acidaj pH-valoroj c\u0302ar kvankam alkalterapioj akcelas konvertig\u0302on, ili ankau\u0306 antau\u0306enigas degenerprocezojn.\nAcidaj ekstraktadkondic\u0302oj estas grandskale utiligitaj en la industrio, sed la grado da acido varias lau\u0306 malsamaj procesoj.\nTiu ekstraktadpas\u0302o estas plurstadia proceso, kaj la ekstraktadotemperaturo kutime estas pliigita en pli postaj ekstraktads\u0302tupoj, kiu certigas minimuman termikan degeneron de la ekstraktita gelateno."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Tiu procezo inkludas plurajn s\u0302tupojn kiel ekzemple filtrado, vaporig\u0302o, sekigado, frotadon, kaj kribradon.\nTiuj operacioj estas koncentrig\u0302-dependaj kaj ankau\u0306 dependaj de la speciala gelateno uzita.\nGelatendegenero devus esti evitita kaj minimumigita, tiel ke la plej malsupra temperaturo ebla estas uzita por la normaligprocezo.\nLa plej multaj normaligoj estas rapidaj, kun c\u0302iuj la procesoj estanta faritaj en pluraj stadioj por eviti ampleksan malplibonigon de la peptidstrukturo.\nPlimalbonigita peptidstrukturo rezultigus malaltan g\u0302elforton, kio ne estas g\u0302enerale dezirata."}, {"text_idx": "#000016", "text": "La unua uzo de gelateno en mang\u0302aj\u0302oj ricevas al Mezepoka Britio (1400s) kiam brutarhufoj estis boligitaj por produkti g\u0302elon.\nPlia komerca evoluo okazis en 1754 kiam brita produktadpatento estis emisiita.\nMang\u0302aplikoj en la Usono kaj Francio dum 1800-1900 s\u0302ajnas esti establinta la c\u0302iuflankecon de gelateno, inkluzive de la origino de g\u0302ia populareco en la Usono kiel j\u0302eleigi-O.\nSuper mez-malfruaj 1800s, Karlo kaj Rose Knox de New York produktis kaj surmerkatigis gelatenpulvoron, diversigante la apelacion kaj aplikojn el gelateno."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Vers\u0302ajne plej konataj kiel g\u0302eliga agento en kuirado, malsamaj tipoj kaj karakteroj da gelateno estas utiligitaj en larg\u0302a gamo de mang\u0302aj\u0302o kaj ne-nutraj\u0302aj produktoj: oftaj ekzemploj de mang\u0302aj\u0302oj kiuj enhavas gelatenon estas gelatendesertoj, bagateloj, nubo, sukergumaj\u0302oj, bombonmaizo, kaj normvestoj kiel ekzemple Kas\u0302rigardoj, gluecaj ursoj, fruktetmang\u0302aj\u0302oj, kaj j\u0302eleobeboj.\nGelateno povas esti utiligita kiel stabiligilo, dikigilo, au\u0306 teksturizer en mang\u0302aj\u0302oj kiel ekzemple jahurto, kremfromag\u0302o, kaj margarino;\nestas uzite, ankau\u0306, en gras-reduktitaj mang\u0302aj\u0302oj s\u0302ajnigi la bus\u0302senton de graso kaj krei volumenon.\nG\u0302i ankau\u0306 estas uzita en la produktado de pluraj specoj de c\u0302inaj suppastogloboj, specife Shanghainese-supopastogloboj, au\u0306 ksiaolongbao , same kiel Shengjian manto , speco de fritita kaj vaporita pastoglobo.\nLa plenigaj\u0302oj de ambau\u0306 estas faritaj per kombinado de pistita porkaj\u0302o kun gelatenkuboj, kaj en la procezo de kuirado, la gelateno degelas, kreante soupyinternon kun karakteriza gelatinoza gluececo."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Gelateno estas uzita por la klarigo de sukoj, kiel ekzemple pomsuko, kaj de vinagro."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Ih\u0302tiokolo, de la nag\u0302advezikoj de fis\u0302oj, dau\u0306re estas utiligita kiel nag\u0302iliza agento por vino kaj biero.\nKrom cervakorna j\u0302eleo, de cervkornaro (tial la nomo \"cerva korno\"), ih\u0302tiokolo estis unu el la plej malnovaj fontoj de gelateno."}, {"text_idx": "#000021", "text": "La konsumo de gelateno de specialaj bestoj povas esti malpermesita per religiaj reguloj au\u0306 kulturaj tabuoj.\nEkzemple, juda kos\u0302era kaj islama halala dogano postulas gelatenon de fontoj krom porkoj, kiel ekzemple brutaro au\u0306 fis\u0302oj.\nRomaohomoj estas singardaj de gelatenproduktoj kiuj eble estis faritaj de c\u0302evaloj, c\u0302ar ilia kulturo malpermesas la konsumon de c\u0302evaloj.\nKelkaj firmaoj precizigas la fonton de la gelateno uzitaj."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Veganistoj kaj vegetaranoj elektas ne mang\u0302i mang\u0302aj\u0302ojn enhavantajn gelatenon produktitan de bestoj.\nSame, sikhoj, hinduo kaj Jain dogano povas postuli gelatenalternativojn de fontoj krom bestoj, kiel multaj hinduoj, la plej multaj Jains kaj kelkaj Sikhoj estas vegetaraj.\nAliaj homoj simple konsideras gelatenon nemang\u0302ebla pro la ingrediencoj uzitaj en g\u0302ia produktado."}, {"text_idx": "#000023", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] Partaj alternativoj al gelatenoj derivitaj de bestoj inkludas la fukan eltiraj\u0302agaragaron kaj karageninon, same kiel pektinon kaj konjac.\nEsplorado en sintezan kolagenon estas dau\u0306ranta;\naktuale en 2011, parta sukceso estis atingita en reproduktado de la strukturo de kolageno uzante mem-kolektajn peptidojn."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Kvankam gelateno estas 98-99% proteino de seka pezo, g\u0302i havas malmulte da kroma nutrovaloro, variigante lau\u0306 la fonto de la krudan materialan kaj pretigteknikon."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Aminoacidoj c\u0302i-tie en gelateno estas variaj, pro s\u0302ang\u0302ig\u0302antaj fontoj kaj aroj, sed estas c\u0302irkau\u0306: [5]"}, {"text_idx": "#000026", "text": "En 1997, la usona Mang\u0302aj\u0302o kaj Drug Administration (FDA), kun subteno de la TSE ( transdonebla spongeca encefalopatio) Averta komisiono, komencis monitoradon la ebla risko de elsendado de bestaj malsanoj, aparte bovan spongecan encefalopation (BSE), ofte konataj kiel bovofrenezig\u0302o.\nFDA-studo de tiu jaro deklaris:\" ...\ns\u0302tupoj kiel ekzemple varmeco, alkala terapio, kaj filtrado povis esti efika en reduktado de la nivelo de poluado de TSE-agentoj;\ntamen, scienca indico estas nesufic\u0302a c\u0302e tiu tempo montri ke tiuj terapioj efike forigus la BSE-infektan agenton se nune en la fontomaterialo.\"\nLa 18-an de marto 2016 la FDA finpretigis tri antau\u0306e-eldonite intervalon finaj reguloj dizajnis por plue redukti la eblan riskon de BSE en homa nutraj\u0302o.\nLa fina regulo klarigis ke \"gelateno ne estas konsiderita malpermesita brutarmaterialo se g\u0302i estas produktita uzante la kutimajn industrioprocesojn precizigitajn.\""}, {"text_idx": "#000028", "text": ", c\u0302iu bonfamaj [ pavperiodo ] gelatenproduktantoj havas kvalito-regajn sistemojn modloko lau\u0306 ISO 9001.\nLau\u0306 tiu maniero, c\u0302iuj procezos\u0302tupoj estas dokumentitaj.\nPor farmaci-nivelaj gelatenoj, striktaj regularoj de la FDA, la EMA, kaj la Eu\u0306ropa Kodekso devas esti sekvita."}, {"text_idx": "#000029", "text": "[ citaj\u0302o bezonis ] sanefektoj"}, {"text_idx": "#000030", "text": "En 2011, recenzante la klinikajn datenojn kiuj estis publikigitaj g\u0302is nun, la European Food Safety Authority (Eu\u0306ropa Mang\u0302aj\u0302sekurecinstanco) panelo sur Dietetic Products, Nutrition, kaj Alergiojn finanta ke \"kialo kaj efikrilato ne estis establitaj inter la konsumo de kolagenhidrolizato kaj prizorgado de juntoj\".\nRevizio (2012) ankau\u0306 eltrovis ke nesufic\u0302a indico apogis sian uzon por osteoartrito."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Tamen, en 2013, Sano-Kanado aprobis etikedon por \"hidroligita kolageno\" precizigante ke la etikedo povas diri ke estas utile kompletigi mang\u0302aminoacidkonsumadon kaj, ke g\u0302i \"helpas redukti artikdoloron asociitan kun osteoartrito\"."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Gelateno estas proteina substanco, solida sed mola, kiun oni ekstraktas el la ostoj, kartilagoj kaj feloj (hau\u0306toj)."}, {"text_idx": "#000035", "text": "La gelateno estas produktata el la feloj kaj ostoj de c\u0302efe porkoj kaj bovoj kaj kelkfoje de birdoj au\u0306 fisxoj. Post hidrolizo g\u0302i estas longdau\u0306re infuzita en varmega akvo. Samkiel la infuzig\u0302o de buljono la solveblaj elementoj solvig\u0302as. Poste la rezultato estas densigita kaj sekigita."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Anoj de kelkaj religiaj grupigoj (islamanoj, judoj), kiuj nur rajtas mang\u0302i halale au\u0306 kos\u0302ere, ne volas uzi gelatenon kiu eble devenas de porkoj au\u0306 bovoj; ankau\u0306 vegetalanoj kaj vegetaranoj plejofte ne uzas g\u0302in pro la besta deveno. Ofte g\u0302i estas antatau\u0306igita de agaragaro, kiu estas farita el algoj."}]