[{"text_idx": "#000002", "text": "Kontrau\u0306-kristanaj politikoj en la Romia Imperio"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Martiroj de la Hispana Enlanda Milito"}, {"text_idx": "#000007", "text": "La Diocletianic au\u0306 Great Persecution estis la s\u0302uformiloja kaj plej multe de la severa persekuto de kristanoj en la Romia Imperio.\nEn 303, la imperiestroj Diokleciano, Maksimiano, Kaio Galerio, kaj Constantius eldonis serion de ediktoj nuligantaj la lau\u0306leg\u0302ajn rajtojn de kristanoj kaj postulado ke ili observas tradiciajn romiajn religiajn praktikojn.\nPli postaj ediktoj lau\u0306cela la pastraro kaj ordigitaj c\u0302iuj log\u0302antoj oferi al la romiaj dioj (politiko konata kiel universala ofero).\nLa persekuto variis en intenseco trans la imperio - plej malforta en gau\u0306lo kaj Britio, kie nur la unua edikto estis uzita, kaj plej forte en la orientaj provincoj.\nPersekutorikaj leg\u0302oj estis nuligitaj fare de malsamaj imperiestroj en malsamaj tempoj, sed Konstantino kaj tiu de Licinius\nEdikto de Milano (313) tradicie markis la finon de la persekuto."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Diokleciano kaj Kaio Galerio, 302-303"}, {"text_idx": "#000015", "text": "De g\u0302ia debuto g\u0302is g\u0302ia leg\u0302igo sub Konstantino, [5] dum la unuaj du jarcentoj da g\u0302ia ekzisto, kristanismo kaj g\u0302iaj terapiistoj estis nepopulara kun la homoj c\u0302e granda.\nKristanoj c\u0302iam estis suspektindaj, [5] membroj de \"sekreta societo\" kies membroj komunikis kun privata kodo [7] kaj kiu forcedig\u0302is de la publika sfero.\nG\u0302i estis populara malamikeco - la kolero de la homamaso - kiu motivigis la plej fruajn persekutojn, ne oficialan agon.\nEn Lyon en 177, g\u0302i estis nur la interveno de g\u0302entilaj au\u0306toritatoj kiuj maldau\u0306rigis paganan plebon de trenado de kristanoj de siaj domoj kaj batado de ili al morto.\nLa guberniestro de Bithynia-Pontus, Plinio, estis sendita longaj listoj de denuncoj fare de anonimaj civitanoj, kiu imperiestro Trajano konsilis lin ignori."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Al la anoj de la tradiciaj sektoj, kristanoj estis strangaj estaj\u0302oj: ne tre romia, sed ne tre barbaro c\u0302iu el ambau\u0306.\nIliaj praktikoj profunde minacis al tradiciaj moroj.\nKristanoj malaprobis publikaj festivaloj, rifuzitaj por partopreni en la imperia sekto, evitis s\u0302tatoficon, kaj publike kritikis antikvajn tradiciojn.\nJustino Martiro rakontas pri pagana edzo kiu kondamnis sian kristanan edzinon, kaj Tertuliano rakontas pri infanoj senheredigitaj por ig\u0302i kristanoj.\nTradicia romia religio estis nesolveble interplektita en la s\u0302tofon de romia socio kaj s\u0302tato, sed kristanoj rifuzis observi g\u0302iajn praktikojn.\n[notoj 1] En la vortoj de Tacitus, kristanoj montris \"malamon al la homa raso\" ( malamgenerisozumanusoj).\nInter la pli naivaj, kristanoj lau\u0306supoze uzis nigran magion en okupo pri revoluciaj celoj, [16] kaj praktiki inceston kaj kanibalismon."}, {"text_idx": "#000023", "text": "La unika pozicio de la kristanoj kaj Judoj de la imperio ig\u0302is c\u0302iam pli s\u0302ajna.\nLa judoj gajnis imperian toleremon pro la granda antikvaj\u0302o de sia kredo.\nIli estis sendevigitaj de la persekuto de Decius [56] kaj dau\u0306re g\u0302uis liberecon de persekuto sub Tetrarchic-registaro.\n[notoj 4] C\u0302ar ilia kredo estis nova kaj nekonata [55] kaj ne tipe identig\u0302is kun judismo antau\u0306 tiu tempo, kristanoj havis ne tian senkulpigon.\nKrome, kristanoj distancigis sin de sia juda heredaj\u0302o por sia tuta historio."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Persekuto ne estis la nura ellasejo de la morala fervoro de la Tetrarkio.\nEn 295, au\u0306 Diokleciano au\u0306 lia Cezaro (malc\u0302efa imperiestro), Kaio Galerio, [60] emisiis edikton de Damasko proskribanta incestajn geedzig\u0302ojn kaj asertanta la superecon de romia juro super loka juro.\n[notoj 5] G\u0302ia preambulo insistas ke estas la devo de c\u0302iu imperiestro devigi la sanktajn preskribojn de romia juro, por \"la senmortaj dioj mem preferos kaj estos en paco kun la romia nomo ...\nse ni vidis al g\u0302i ke c\u0302io kondic\u0302igita de nia regulo tute kondukas pian, religian, paceman kaj c\u0302astan vivon en c\u0302iu respekto\".\nTiuj principoj, se donite sian plenan etendaj\u0302on, logike devigus romiajn imperiestrojn devigi konformecon en religio."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Paganaj pastroj, ankau\u0306, estis interesitaj pri subpremado de ajna minaco al tradicia religio.\nLa kristano Arnobius, skribo dum Diocletiana regado, atribuas financajn konzernojn al proviantantoj de paganaj servoj:"}, {"text_idx": "#000030", "text": "La au\u0306guristoj, la revinterpretistoj, la au\u0306guristoj, la profetoj, kaj la priestlings, iam vanta ...\ntimante ke siaj propraj artoj estu alportitaj al nulo, kaj ke ili povas c\u0302antag\u0302i sed malabundajn kontribuojn de la fervoruloj, nun malmultajn kaj maloftaj, plori lau\u0306te, \"La dioj estas nglektitaj, kaj en la temploj ekzistas nun tre maldika partopreno.\nIamaj ceremonioj estas sens\u0302irmaj al mokado, kaj la tradiciaj ritoj de institucioj post kiam sanktaj sinkis antau\u0306 la superstic\u0302oj de novaj religioj.\""}, {"text_idx": "#000031", "text": "Ili kredis ke iliaj ceremonioj estis malhelpitaj per la c\u0302eesto de kristanoj, kiuj lau\u0306supoze malheligis la vidon de orakoloj kaj obstrukcis la rekonon de la dioj de siaj oferoj."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Eu\u0306sebio de Cezareo, nuntempa eklezia historiisto, rakontas similan rakonton: komandantoj estis rakontitaj doni al siaj soldatoj la elekton de ofero au\u0306 perdo de rango.\nTiuj esprimoj estis fortaj - soldato perdus sian karieron en la militistaro, lia s\u0302tatpensio kaj liaj personaj s\u0302paraj\u0302oj - sed ne mortigaj.\nLau\u0306 Eu\u0306sebio, la elpurigo estis larg\u0302e sukcesa, sed Eu\u0306sebio estas konfuzita koncerne la formalismaj\u0302ojn de la okazaj\u0302o kaj lia karakterizado de la totala grandeco de la rezignado estas ambigua.\nEu\u0306sebio ankau\u0306 atribuas la iniciaton por la elpurigo al Kaio Galerio, prefere ol Diokleciano."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Moderna akademiulo Peter Davies supozas ke Eu\u0306sebio rilatas al la sama okazaj\u0302o kiel Lactantius, sed ke li au\u0306dis de la okazaj\u0302o tra publikaj onidiroj kaj sciis nenion de la privilegia diskuto c\u0302e la privata religioceremonio de la imperiestro kiu Lactantius havis al aliron\nDe kiam estis la armeo de Galerius kiu estintus elpurigita - Diokleciano forlasis lia en Egiptujo estingi dau\u0306ran agitadon - Antiochenes kompreneble kredintus Kaio Galerion por esti g\u0302ia instiganto.\nLa historiisto David Woods argumentas anstatau\u0306e ke Eu\u0306sebio kaj Lactantius rilatas al tute malsamaj okazaj\u0302oj.\nEu\u0306sebio, lau\u0306 Arbaro, priskribas la komencojn de la armeelpurigo en Palestino, dum Lactantius priskribas la okazaj\u0302ojn en tribunalo.\nArbaro asertas ke la signifa trairejo en Chronicon de Eu\u0306sebio estis koruptita en la traduko al la latina kaj ke la teksto de Eu\u0306sebio origine lokalizis la komencojn de la armeopersekuto c\u0302e fortikaj\u0302o en Betthorus (El-Lejjun, Jordanio)."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Diokleciano estis en Antioh\u0302io en la au\u0306tuno de 302, kiam la venonta kazo de persekuto okazis.\nLa diakono Romanus vizitis tribunalon dum preparaj oferoj okazis kaj interrompis la ceremoniojn, kondamnante la agon en lau\u0306ta voc\u0302o.\nLi estis arestita kaj jug\u0302ita por esti metita brulante, sed Diokleciano kasaciis la decidon, kaj decidis ke Romanus devus havi sian langon forigita anstatau\u0306e.\nRomanus estus ekzekutita la 18-an de novembro, 303.\nLa au\u0306daco de tiu kristana malkontenta Diokleciano, kaj li forlasis la grandurbon kaj direktig\u0302is al Nicomedia por pasigi la vintron, akompanitan fare de Kaio Galerio."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Duaj, trie, kaj kvara ediktoj"}, {"text_idx": "#000043", "text": "En la somero de 303, [157] sekvante serion de ribeloj en Melitene ( Malatya, Turkio) kaj Sirio, dua edikto estis publikigita, ordigante la areston kaj malliberigon de c\u0302iuj episkopoj kaj pastroj.\nEn la jug\u0302o de historiisto Roger Rees, ekzistis neniu logika neceso por tiu dua edikto;\nke Diokleciano eldonis unun indikas ke li estis au\u0306 nekonscia la unua edikto estis arang\u0302ita, au\u0306 ke li sentis ke g\u0302i ne funkciis same rapide kiel ke li bezonis g\u0302in al.\nSekvante la publikigon de la dua edikto, malliberejoj komencis plenigi - la subevoluinta malliberejsistemo de la tempo ne povis pritrakti la diakonojn, lektoroj, pastroj, episkopoj, kaj ekzorcistoj devigis sur g\u0302i.\nEu\u0306sebio skribas ke la edikto enretigis tiel multajn pastrojn ke ordinaraj krimuloj estis forpus\u0302itaj, kaj devis esti liberigitaj."}, {"text_idx": "#000045", "text": "En 304, la kvara edikto ordigis c\u0302iujn personojn, virojn, virinojn, kaj infanojn, por kolekti en publika spaco kaj oferti kolektivan oferon.\nSe ili rifuzis, ili estis efektivigotaj.\nLa preciza dato de la edikto estas nekonata, [165] sed g\u0302i estis vers\u0302ajne eldonita en au\u0306 januaro au\u0306 februaro 304, kaj estis uzita en Balkano en marto.\nLa edikto estis en uzo en Thessalonica ( Tesaloniko, Grekio) en aprilo 304, [167] kaj en Palestino baldau\u0306 post.\nTiu lasta edikto ne estis devigita entute en la domajnoj de Maksimiano kaj Constantius.\nEn la Oriento, g\u0302i restis uzebla g\u0302is la temo de la Edikto de Milano de Konstantino kaj Licinius en 313."}, {"text_idx": "#000050", "text": "En la Oriento, la persekuto estis oficiale nuligita la 30-an de aprilo, 311, [181] kvankam martirecoj en Gazao dau\u0306ris g\u0302is la 4-a de majo Kaio Galerio, nun sur lia mortolito, eldonis proklamon por fini malamikecojn, kaj doni al kristanoj la rajtojn ekzisti libere sub la leg\u0302o, kaj al pacema kunigo.\nPersekuto estis c\u0302ie c\u0302e fino.\nLactantius konservas la latinan tekston de tiu deklaro, priskribante g\u0302in kiel edikton.\nEu\u0306sebio disponigas grekan tradukon de la deklaro.\nLia versio inkluzivas imperiestrotitolojn kaj adreson al provincanoj, sugestante ke la proklamo estas, fakte, imperia letero.\nLa dokumento s\u0302ajnas nur estinti promulgita en la provincoj de Galerius."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Inter c\u0302iuj aliaj arang\u0302oj kiujn ni c\u0302iam direktig\u0302as al la avantag\u0302o kaj utileco de la s\u0302tato, ni g\u0302is c\u0302i-tie deziris ripari c\u0302iujn aj\u0302ojn lau\u0306 la leg\u0302oj kaj publika disciplino de la romianoj, kaj certigi ke ec\u0302 la kristanoj, kiuj prirezignis la praktikon de siaj prapatroj, devus reveni al sag\u0302eco.\nEfektive, pro iom da kialo au\u0306 alia, tia g\u0302uamo atakis kaj idioteco posedis tiujn kristanojn, kiujn ili ne sekvis la praktikojn de la antikvuloj, kiujn siaj propraj prapatroj eble, starigis, sed lau\u0306 sia propra volo kaj c\u0302ar g\u0302i plezurigis ilin, ili faris leg\u0302ojn por ili mem ke ili observis, kaj kolektis diversajn homojn en diversspecaj lokoj.\nTiam kiam nia ordono estis eligita deklarante ke ili devus resendi sin al la praktikoj de la antikvuloj, multaj estis submetitaj dang\u0302ero, kaj multaj ec\u0302 estis mortigitaj.\nMultaj pli insistadis je ilia vivmaniero, kaj ni vidis ke ili nek ofertis bonordan kultadon kaj sekton al la dioj, au\u0306 al la dio de la kristanoj.\nPripensante la observadon de nia propra milda mildeco kaj eternan kutimon, de kiu ni estas kutimitaj por doni mildecon al c\u0302iuj homoj, ni decidis etendi nian plej rapidan indulgon al tiuj homoj ankau\u0306, tiel ke kristanoj ree povas establi siajn proprajn rendevuejojn, tiel longaj kiel ili ne funkcias lau\u0306 malorda maniero.\nNi estas ronde sendi alian leteron al niaj oficialuloj detaligante la kondic\u0302ojn kiujn ili devus observi.\nSekve, en akordo kun nia indulgo, ili devus preg\u0302i al sia dio por nia sano kaj la sekureco de la s\u0302tato, tiel ke la s\u0302tato povas esti konservita sekura sur c\u0302i flankoj, kaj ili eble povas vivi sekure kaj defendeble en siaj propraj hejmoj."}, {"text_idx": "#000052", "text": "La vortoj de Galerius plifortikigas la teologian bazon de la Tetrarkio por la persekuto;\nla agoj faris nenion pli ol provo devigi tradiciajn civitajn kaj religiajn praktikojn, ec\u0302 se la ediktoj mem estis g\u0302isfunde netradiciaj.\nKaio Galerio faras nenion por perforti la spiriton de la persekuto - kristanoj dau\u0306re estas admonitaj pga. sia nonkonformeco kaj malsag\u0302aj praktikoj - kiun Kaio Galerio neniam koncedas ke li faris io ajn malg\u0302ustan.\nLa koncedo ke la dio de la kristanoj eble ekzistos estas farita nur malvolonte.\nCertaj fruaj 20-ajarcentaj historiistoj deklaris ke la edikto de Galerius definitive nuligis la malnovan \"lau\u0306leg\u0302an formulon\" nelicetese Christianos, [188] igis al kristanismo religiolicita , \"sur alparo kun judismo\", [189] kaj sekurigis la posedaj\u0302on de kristanoj, [188] inter aliaj aj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Ne c\u0302iuj estis tiel entuziasmaj.\nLa 17-ajarcenta eklezia historiisto Tillemont nomis la edikton \"sensignifa\";\nsame, la malfrua 20-ajarcenta historiisto Timothy Barnes avertis ke la \"novaj\u0302o au\u0306 graveco de [xxx] iniciato ne devus esti supertaksitaj\".\nGarbejoj notas la leg\u0302aron de tiu Galerius nur alportiten al la orientaj rajtoj kristanoj jam posedite en Italio kaj Afriko.\nEn Gau\u0306lio, Hispanio, kaj Britio, krome, kristanoj jam havis longe pli ol Kaio Galerio ofertis al orientaj kristanoj.\nAliaj malfruaj 20-ajarcentaj historiistoj, kiel Graeme Clark kaj David S. Potter, asertas ke, por g\u0302ia tuta sekurigado, la emisio de Galerius da la edikto estis grava okazaj\u0302o en la historioj de kristanismo kaj la romia imperio."}, {"text_idx": "#000054", "text": "La leg\u0302o de Galerius ne estis efika por longa en la distrikto de Maximinus.\nEne de sep monatoj da la proklamo de Galerius, Maximinus rekomencis persekuton.\nPersekuto dau\u0306rus en la distrikto de Maximinus g\u0302is 313, baldau\u0306 antau\u0306 lia morto.\nC\u0302e renkontig\u0302o inter Licinius kaj Konstantino en Milano en februaro 313, la du imperiestroj redaktis la kondic\u0302ojn de universala paco.\nLa kondic\u0302oj de tiu paco estis pos\u0302titaj fare de la venka Licinius c\u0302e Nicomedia la 13-an de junio, 313.\nPli postaj ag\u0302oj vojag\u0302is al nomi la dokumenton la \" Edikto de Milano \"."}, {"text_idx": "#000055", "text": "[notoj 17] Ni pensis batalpreta rekomendi tiujn aj\u0302ojn plej plene al via prizorgo kiun vi povas scii ke ni donis al tiuj kristanoj liberigas kaj senrestriktan s\u0302ancon por religiumado.\nKiam vi vidas ke tio estis koncedita al ili fare de ni, via Kultado scios ke ni ankau\u0306 koncedis al aliaj religioj la rajton de senkas\u0302a kaj libera observo de ilia kultado por la konsidero de la paco de niaj tempoj, kiujn c\u0302iu povas havi la liberan s\u0302ancon devoti kiam li plezurigas;\ntiu reguligo estas farita ke ni eble ne s\u0302ajnas malpliigi de iu digno au\u0306 ajna religio."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Dum la persekuto sub Constantius estis relative malpeza, ekzistas neniu dubo c\u0302irkau\u0306 la forto da la persekuto en Maksimiana domajno.\nG\u0302iaj efikoj estas registritaj en Romo, Sicilio, Hispanio, kaj en Afriko [219] - efektive, Maksimiano instigis al precipe strikta devigo de la edikto en Afriko.\nLa politika elito de Afriko estis insista ke la persekuto estu plenumita, [220] kaj la kristanoj de Afriko, precipe en Numidia, estis same insista dum rezistadoj de ili.\nPor la Numidians, transdoni skribaj\u0302ojn estis ago de terura rezignado.\nAfriko longe estis hejmo de la Church of the Martyrs (Preg\u0302ejo de la martiroj) - en Afriko, martiroj tenis pli religieman au\u0306toritaton ol la pastraro [223] - [222] kaj enhavis precipe krutan, fanatikan, kaj legalistan diversecon de kristanismo.\nEstis Afriko kiu donis al la Okcidento la plej multajn el g\u0302iaj martirecoj."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Kio sekvis la agon de Marcellinus de traditio, se iam fakte okazis, estas neklara.\nS\u0302ajnas estinti pau\u0306zo en la episkopa sinsekvo, aliflanke.\nMarcellinus s\u0302ajnas esti mortinta la 25-an de oktobro, 304, kaj (se li apostatis) estis vers\u0302ajne forpelita de la eklezio en frue 303, [239] sed lia posteulo, Marcellus, ne estis konsekrita g\u0302is au\u0306 novembro au\u0306 decembro 306.\nIntertempe, du frakcioj diverg\u0302is en la romia eklezio, apartigante la kadukan, kristanojn kiuj observis la ediktojn por certigi sian propran sekurecon, kaj la rigoristojn, tiujn kiuj tolerus neniun kompromison kun laika au\u0306toritato.\nTiuj du grupoj koliziis en strataj bataloj kaj tumultoj, poste kau\u0306zante murdojn.\nEstas dirite ke Marcellus, rigoristo, elpurigis c\u0302ion mencion da Marcellinus de preg\u0302ejarkivoj, kaj forigis sian nomon de la kurzlisto de episkopoj.\nMarcellus mem estis forigita de la grandurbo, kaj mortis en ekzilo la 16-an de januaro, 309."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Maksencio, dume, ekspluatis la malpopularecon de Galerius en Italio (Kaio Galerio lanc\u0302is impostadon por la grandurbo kaj kamparo de Romo por la unua fojo en la historio de la imperio) [242] por deklari sin imperiestro.\nLa 28-an de oktobro, 306, Maksencio konvinkis la Pretorianan Gvardion apogi lin, ribelon, kaj provizi lin per la purpuraj roboj de la imperiestro.\nBaldau\u0306 post lia aklamo, Maksencio deklaris sin finon al persekuto, kaj toleremon favore al c\u0302iuj kristanoj en sia sfero.\nLa novaj\u0302oj vojag\u0302is al Afriko, kie en pli postaj jaroj kristano de Cirta povus dau\u0306re revoki la precizan daton kiam en \"paco\" estis enkondukita.\nMaksencio ne permesis la restituon de konfiskita posedaj\u0302o, aliflanke."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Ekster Romo, ekzistas pli malmultaj certaj detaloj de la progreso kaj efikoj de la persekuto en Italio;\nekzistas ne multaj mortoj defendeble atestitaj por la regiono.\nLa Acta Eulpi registras la martirecon de Euplus en Katanio, Sicilio, kristanon kiuj kurag\u0302is kunporti la sanktajn evangeliojn c\u0302irkau\u0306e, rifuzante transcedi ilin.\nEuplus estis arestita la 29-an de aprilo, 304, provis, kaj martirigita la 12-an de au\u0306gusto, 304.\nEn Hispanio la episkopo Ossius of Corduba (Ossius de Corduba) poste deklarus sin konfesanto.\nPost 305, la jaro kie Diokleciano kaj Maksimiano abdikis kaj Constantius ig\u0302is Au\u0306gusto, ekzistis ne pli daj aktivaj persekutoj en la Okcidento.\nEu\u0306sebio deklaras ke la persekuto dau\u0306ris \"malpli ol du jarojn\"."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Lactantius, dau\u0306re vivante en Nicomedia, vidis la komencojn de la apokalipso en la persekuto de Diocletian.\nLa skribaj\u0302oj de Lactantius dum la persekuto elmontras kaj amarecon kaj kristanan triumfalismon.\nLia eskatologio kuras rekte kontrau\u0306en al Tetrarchic postulas al \"renovigo\".\nDiokleciano asertis ke li starigis novan epokon de sekureco kaj paco;\nLactantius vidis la komencon de kosma revolucio."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Antau\u0306 la edikto de Galerius de toleremo"}, {"text_idx": "#000070", "text": "Palestino estas la nura regiono por kiu plilongigita loka perspektivo de la persekuto ekzistas, en la formo de Martyrs of Palestine (Martiroj de Palestino) de Eu\u0306sebio.\nEu\u0306sebio estis log\u0302anta en Caesarea, la c\u0302efurbo de romiano Palestino, por la tempodau\u0306ro de la persekuto, kvankam li ankau\u0306 vojag\u0302is al Fenicio kaj Egiptujo, kaj eble Arabio ankau\u0306.\nLa raporto de Eu\u0306sebio estas neperfekta.\nG\u0302i temigas martirojn kiuj estis liaj personaj amikoj antau\u0306 ol la persekutoj komencig\u0302is, kaj inkludas martirecojn kiuj okazis ekstere de Palestino.\nLi disponigas nur nudajn g\u0302eneralecojn c\u0302e la sanga fino de la persekutoj, ekzemple.\nEu\u0306sebio rekonas kelkajn el siaj fau\u0306ltoj.\nC\u0302e la komenco de lia raporto pri la g\u0302enerala persekuto en la Eklezia Historio, Eu\u0306sebio lamentas la nekompleteco de lia raportaj\u0302o: \"kiel oni povis numeri la amason da martiroj en c\u0302iu provinco, kaj aparte tiujn en Afriko kaj Mauretania, kaj en Thebaid kaj Egiptujo?\""}, {"text_idx": "#000071", "text": "Ekde neniu sub la statuso da guberniestro tenis la lau\u0306leg\u0302a potenco por devigi mortpunon, la plej multajn rezistemajn kristanojn estintus sendita al Caesarea por atendi punon.\nLa unua martiro, Procopius, estis sendita al Caesarea de Scythopolis ( Beit She'an, Israelo), kie li estis leganto kaj ekzorcisto.\nLi estis kunportita antau\u0306 la guberniestro la 7-an de junio, 303, kaj demandis oferi al la dioj, kaj vers\u0302i vers\u0302oferon por la imperiestroj.\nProcopius respondita de citado Homero: \"la rego de multaj ne estas bona aj\u0302o;\nlasu ekzisti unu reganto, unu reg\u0302o\".\nLa guberniestro senkapigis la viron tuj."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Pliaj martirecoj sekvis en la monatoj poste, [274] pliig\u0302ante en la venonta fonto, kie la nova guberniestro, Urbanus, publikigis la kvaran edikton.\nEu\u0306sebio vers\u0302ajne ne listigas kompletan raporton pri c\u0302iu tiuj efektivigitaj sub la kvara edikto - li aludas preterpase al aliaj malliberigite kun Thecla of Gaza, ekzemple, kvankam li ne nomas ilin."}, {"text_idx": "#000074", "text": "C\u0302e iu punkto post la publikigo de la unua edikto de Maximinus, eble en 307, Maximinus s\u0302ang\u0302is la punon por malobeoj.\nAnstatau\u0306e de ricevado de la mortopuno, kristanoj nun estus mutilitaj kaj kondamnis por uzkonsumi en s\u0302tataj minoj.\nC\u0302ar egiptaj minoj estis trodungitaj, plejparte pro la enfluo de kristanaj kaptitoj, egiptaj pentantoj estis c\u0302iam pli senditaj al la kuprominoj c\u0302e Feno en Palestino kaj Kilikio en Malgranda Azio.\nC\u0302e Diocaesarea ( Tzippori, Israelo) en la fonto de 308, 97 kristanaj konfesantoj estis ricevitaj fare de Firmilianus de la porfirminejoj en la Thebaid.\nFirmilianus distranc\u0302is la tendenojn sur iliaj maldekstraj piedoj, blindigitaj iliaj dekstraj okuloj, kaj sendis ilin al la minoj de Palestino.\n[notoj 19] Dum alia okazo, 130 aliaj ricevis la saman punon.\nKelkaj estis senditaj al Phaeno, kaj kelkaj al Kilikio."}, {"text_idx": "#000075", "text": "Eu\u0306sebio karakterizas Urbanus kiel viro kiu g\u0302uis iun diversecon en siaj punoj.\nUnun tagon, baldau\u0306 post kiam Pasko 307, li ordigis la virgulinon Theodosia de Tiro (s\u0323u\u0304r, Libano) j\u0302etita al la maro por konversaciado kun kristanoj partoprenantaj teston kaj rifuzantaj oferon;\nla kristanoj en tribunalo, dume, li sendis al Phaeno.\nEn ununura tago, novembro 2, 307, Urbanus jug\u0302is viron nomis Domninus por esti bruligita vivanta, tri jnuloj por batali kiel gladiatoroj, kaj pastro por esti eksponita al bestac\u0302o.\nEn la sama tago, li ordonis al kelkaj junaj viroj esti kastritaj, senditaj tri virgulinojn al bordeloj, kaj malliberigitaj kelkaj aliajn, inkluzive de Pamphilus of Caesarea (Pamphilus de Caesarea), pastro, akademiulo, kaj defendanto de la teologo Origeno.\nBaldau\u0306 post, kaj pro nekonataj kialoj, Urbanus estis senvestigita de sia rango, malliberigita, provis, kaj efektivigis, c\u0302io en unu tagon da efikigitaj procedoj.\nLia anstatau\u0306aj\u0302o, Firmilianus, estis veteransoldato kaj unu el la fidindaj konfiduloj de Maximinus."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Eu\u0306sebio notas ke tiu okazaj\u0302o markis la komencon de provizora libertempo de persekuto.\nKvankam la preciza datigo de tiu libertempo ne notig\u0302as specife fare de Eu\u0306sebio, la teksto da la martiroj registras neniujn palestinajn martirojn inter la 25-an de julio, 308 kaj la 13-an de novembro, 309.\nLa politika klimato vers\u0302ajne influis persekutorikan politikon c\u0302i tie: Tio estis la periodo de la konferenco de Carnuntum, kiu renkontis en la 308-a de novembro Maksinegativa vers\u0302ajne foruzis la venontajn malmultajn monatojn en diskuto kun Kaio Galerio super lia rolo en la imperia registaro, kaj ne havis la tempon trakti la kristanojn."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Maksinegativa ankau\u0306 laboris por reanimado de pagana religio.\nLi nomumis c\u0302efpastrojn por c\u0302iu provinco, viroj kiuj devis porti blankajn robojn kaj kontroli c\u0302iutagan kultadon de la dioj.\nMaksinegativa ankau\u0306 postulis ke forta riparlaboro estu farita dum kadukig\u0302ado de temploj ene de lia domajno."}, {"text_idx": "#000080", "text": "Post la edikto de Galerius de toleremo"}, {"text_idx": "#000081", "text": "Post la morto de Galerius, Maximinus konfiskis Malgrandan Azion.\nEc\u0302 post la edikto de Galerius de toleremo en 311, Maximinus dau\u0306re persekutis.\nLia nomo estas forestanta de la listo da imperiestroj publikigantaj la edikton de Galerius de toleremo, eble tra pli posta subpremado.\nEu\u0306sebio deklaras tiel ke Maximinus observis g\u0302iajn provizaj\u0302ojn nur kontrau\u0306vole.\nMaksinegativa lia pretorianprefekto Sabinus rakontis skribi al provincaj guberniestroj, petante ke ili kaj iliaj subuloj ignoras \"tiun leteron\" (la edikto de Galerius).\nKristanoj devis esti liberaj de molestado, kaj ilia nura kristanismo ne lasus ilin malfermaj al krimaj pagendaj\u0302oj.\nMale al la edikto de Galerius, aliflanke, la letero de Maximinus faris neniujn provizaj\u0302ojn por kristana kunigo, nek li sugestis ke kristanoj konstruu pli da preg\u0302ejoj."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Kiam Maksinegativa ricevitaj rimarkas ke Konstantino sukcesis pri lia kampanjo kontrau\u0306 Maksencio, li emisiis novan leteron reenpostenigantan kristanojn iliaj iamaj liberecoj.\nLa teksto de tiu letero, kiu estas konservita en Historia Ecclesiastica de Eu\u0306sebio, aliflanke, indikas ke la iniciato estis Maximinus sole, kaj ne tiu de Konstantino au\u0306 Licinius.\nG\u0302i ankau\u0306 estas la nura trairejo en la praaj fontoj disponigantaj la raciaj\u0302on de Maximinus por liaj agoj, sen la malamikeco de Lactantius kaj Eu\u0306sebio.\nMaksinegativaj s\u0302tatoj ke li apogis Dioklecianon kaj la fruan leg\u0302aron de Galerius sed, sur estado faritaj al Cezaro, realigis la drenilon kiun tiaj politikoj havus sur lia laboristaro, kaj komencig\u0302is utiligi persvadon sen devigo.\nLi dau\u0306rig\u0302as por aserti ke li rezistis peticiojn de Nikomedians por malpermesi kristanojn de ilia grandurbo (okazaj\u0302o Eu\u0306sebio ne alie registras), [323] kaj ke kiam li akceptis la postulojn de deputitaroj de aliaj grandurboj li nur sekvis imperian kutimon.\nMaksinegativa lia letero finas referenceante la leteron kiun li skribis post la edikto de Galerius, demandante ke liaj subuloj estu malseveraj.\nLi ne rilatas al siaj fruaj leteroj, kiuj instigis al dedic\u0302ita persekuto."}, {"text_idx": "#000087", "text": "La pagana homamaso estis pli komprenema al la suferoj de la kristanoj ol ili estis en la pasinteco.\nLactantius, Eu\u0306sebio kaj Konstantino skribas de abomeno c\u0302e la ekscesoj de la persekutantoj - Konstantino de ekzekutistoj \"lacigitaj eksteren, kaj nau\u0306zitaj c\u0302e la kruelecoj\" ili transigis.\nLa forto de la martiroj spite al morto gajnis la kredrespektecon en la pasinteco, [348] kvankam g\u0302i eble gajnis malmultajn konvertitojn.\nLa penso de martireco, aliflanke, dau\u0306rigis kristanojn sub testo kaj en malliberejo, hardante ilian kredon.\nEnpakite kun la promeso de eterna vivo, martireco pruvis alloga por la kreskanta segmento de la pagana populacio kiu estis, citi Dodds, \"nove enamig\u0302inte kun morto\".\nPor utiligi la faman frazon de Tertuliano, la sango de la martiroj estis la spermo de la eklezio."}, {"text_idx": "#000090", "text": "En la fina c\u0302apitro da la unua volumo de lia Historio de la Malkresko kaj Falo de la Romia Imperio (1776), Gibbon asertas ke kristanoj multe troigis la skalon de la persekutoj kiujn ili suferspertis:"}, {"text_idx": "#000091", "text": "Post kiam la eklezio triumfis super c\u0302iuj s\u0302iaj malamikoj, la intereso same kiel vanteco de la kaptitoj ekigis ilin por pligrandigi la meriton de ilia respektiva sufero.\nOportuna distanco de tempo kaj loko donis abundan amplekson al la progreso de fikcio;\nkaj la oftaj kazoj kiuj eble estos asertitaj de sanktaj martiroj, kies vundoj estis senprokraste resanigitaj, kies forto estis renovigitaj, kaj kies perditaj membroj estis mirakle reenpostenigitaj, estis ekstreme oportunaj por la celo de forigado de c\u0302iu malfacileco, kaj de silentiga c\u0302iu obj\u0302eto.\nLa plej ekstravagancaj legendoj, c\u0302ar ili kontribuis al la honoro de la eklezio, estis aplau\u0306ditaj fare de la senkreda homamaso, permesita fare de la potenco de la pastraro, kaj atestitaj per la suspektindaj signoj de eklezia antau\u0306historio."}, {"text_idx": "#000092", "text": "Dum lia historio, Gibbon implicas ke la frua eklezio subfosis tradiciajn romiajn virtojn, kaj tiel difektis la sanon de g\u0302entila socio.\nKiam Gibono serc\u0302is redukti la nombrojn da la martiroj en lia Historio, li estis perceptita kiel intencante malpliigi la eklezion kaj nei biblian historion.\nLi estis atakita por lia s\u0302ajna ireligion en presaj\u0302o.\nLa nuntempa klasika akademiulo Richard Porson mokis Gibbon, skribante ke lia homaro neniam dormis, \"krom se kiam virinoj estas rabitaj, al au\u0306 la kristanoj persekutitaj\"."}, {"text_idx": "#000094", "text": "Listo de kristanoj mortigitaj dum la regado de Diokleciano"}, {"text_idx": "#000110", "text": "Kaptiteco de Mangalorean Catholics c\u0302e Seringapatam"}, {"text_idx": "#000112", "text": "La persekutado de Diokleciano, ankau\u0306 nomata \u00abGranda Persekutado\u00bb, estis la lasta, kaj eble la plej sangovers\u0302a el la kontrau\u0306kristanaj persekutoj en la Romia Imperio. En 303, la tetrarkio formata de la au\u0306gustoj Diokleciano kaj Maksimiano kaj la cezaroj Kajo Galerio kaj Konstancio diskonigis serion de ediktoj per kiuj la leg\u0302aj rajtoj de la kristanoj estis forigitaj kaj samtempe postulis ke ili plenumu la ritojn de la tradiciaj romiaj religioj. Postaj ediktoj enfokusig\u0302is sur la pastraro kaj postulis universalajn oferojn, ordoninte al c\u0302iuj civitanoj oferi al la gedioj. La persekutado variis lau\u0306 intenseco lau\u0306longe de la imperio. la plej malfortaj persekutoj okazis en Gau\u0306lio kaj Britanio, kie estis aplikata nur la unua edikto, dum la plej akraj trovig\u0302is en la orientaj provincoj. Kvankam la persekutleg\u0302oj estis nuligitaj de diversaj imperiestroj en malsamaj epokoj, Konstantino la Granda kaj la Edikto de Milano de Licinio tradicie markis la finon de la persekutado kontrau\u0306 la kristanoj."}, {"text_idx": "#000113", "text": "La kristanoj estis obj\u0302eto je diskriminacio lokanivele en la Imperio, kvankam la unuaj imperiestroj ne formulis leg\u0302ojn rekte kontrau\u0306 ili. Tamen, ekde la komenco de kristanismo ili estis vidataj kiel minaco por la tradicioj de la Romia Imperio. Same, la kristanoj estis konsiderataj kiel anoj de \u00absekreta societo\u00bb, de kiu oni c\u0302iam suspektis kaj pro diversaj kialoj c\u0302iam trovig\u0302us marg\u0302ene de la socio. Post al surtronig\u0302o de Diokleciano en 284 okazis lau\u0306grada s\u0302ang\u0302o en la oficiala ago rilate al la religiaj malplimultoj; en la unuaj 15 jaroj de lia regado, Diokleciano purigis la armeon el kristanoj, kondamnis la manikeanojn je morto, kaj sin c\u0302irkau\u0306is de publikaj kontrau\u0306antoj al la kristana religio. En la jaro 302 Kajo Galerio, fervora pagano, premis al Diokleciano por ekigi g\u0302eneralan persekutadon kontrau\u0306 la kristanoj. Post konsultado de la ras consultar al orakolejo de Apolo, g\u0302ia respondo estis interpretita kiel favora al la pozicio de Galerio kaj en 303 ekig\u0302is la g\u0302eneraligita persekutado."}, {"text_idx": "#000114", "text": "La persekutado kontrau\u0306 la kristanoj variis lau\u0306longe de la Imperio en la regionoj regataj de Diokleciano kaj Galerio estis pli akra, kaj malpli severaj en tiuj regataj de Konstancio. Lia filo, Konstantino, post esti proklamita au\u0306gusto en 306, metis finon al la persekutado en la teritorioj sub lia rego kaj ofertis al la kristanoj la tutan redonon de iliaj posedaj\u0302oj. En tiu sama jaro, en Italio, la uzurpinto Maksencio prenis la lokon de la sukcedinto de Maksimiano, Severo, promesante la plenan religian toleremon. Kajo Galerio finis la persekutadon en Oriento en 311, sed ekigita denove en Egiptujo, Palestino kaj Malgrand-Azio de lia sukcedinto, Maksimino. Konstantino kaj Licinio, la sukcedinto de Severo, subskribis la \u00abEdikto de Milano\u00bb en 313, kiu donis pli profundan kaj kompreneman akceptadon de kristanismo lau\u0306 la propono de la edikto de Galerio. Kiam Licinio venkis Maksiminon en 313 la persekutado en Oriento tute finig\u0302is."}, {"text_idx": "#000115", "text": "La persekutado ne sukcesis bremsi la kreskadon de la kristana eklezio. En 324, Konstantino estis la nura reganto de la Imperio kaj kristanismo konvertig\u0302is en lia favorata religio. Kvankam la persekutado okazigis la morton al, lau\u0306 nunaj kalkuloj, inter 3000 kaj 3500 kristanoj, samkiel la torturo, enkarcerigo kaj ekzilo de multaj aliaj, sed la plejmulto preterlasis la punon. Tamen, la persekutado kau\u0306zis la dividon de multaj eklezioj inter tiuj kiuj plenumis la imperiajn altrudojn (la \u00abperfiduloj\u00bb), kaj tiuj kiuj restis \u00abpuraj\u00bb. Kelkaj skismoj, kiel la donatistoj en Nordafriko (kiuj ne repacig\u0302is kun la Katolika Eklezio g\u0302is 411) kaj la melecianoj en Egiptujo, dau\u0306re restis sub la persekutadoj. En la postaj jarcentoj, kelkaj kristanoj kreis \u00abkulton al la martiroj\u00bb kaj troigis la barbarecon de tiu epoko. Tiuj rakontoj estis kritikitaj ekde la Klerismo kaj poste de Edward Gibbon. Modernaj historiistoj kiel Geoffrey de Sainte Croix, provas determini c\u0302u la kristanaj fontoj troigis la atingon de la persekutado de Diokleciano."}]