[{"text_idx": "#000000", "text": "Wikipedia's Athena as translated by GramTrans"}, {"text_idx": "#000002", "text": "De s\u0302ia origino kiel egea palacdiino, Ateno estis rigardita kiel la patrono kaj protektres de diversaj grandurboj en tuta Grekio, precipe la grandurbo de Ateno, de kiu s\u0302i ricevis she nomon.\nS\u0302i estis konata kiel Poliaj kaj Poliouchos (derivita de Poliso , kun la signifo \"urbos\u0302tato\"), kaj s\u0302iaj tempioj estis kutime situantaj sur la fortika Akropolo en la centra parto de la grandurbo.\nLa Partenono sur la Atena Akropolo estas diligenta al s\u0302i.\nKiel la patrono de metioj kaj teksado, Ateno estis konata kiel Ergane.\nAteno ankau\u0306 estis militistodiino, kaj vers\u0302ajne gvidis soldatojn en batalon kiel Athena Promachos ."}, {"text_idx": "#000003", "text": "En malnovgreka literaturo, Ateno estas portretita kiel la sagaca kunulo de herooj kaj kiel la patrondiino de heroa klopodo;\nen la Odiseado , s\u0302i estas la dia konsilisto al Odiseo, kaj s\u0302i vers\u0302ajne ankau\u0306 helpis la herooperseon.\nEn helena mitologio, Ateno vers\u0302ajne estis naskita de la kapo de sia patro Zeu\u0306so.\nS\u0302i estis konata kiel Athena Parthenos (\"Ateno la virgulino\"), sed, en unu arkaika atika mito, la dio Hefesto provis kaj ne seksperfortis s\u0302in, rezultigante Gaia naskantan Erichthonius.\nEn la fondmito de Ateno, Ateno venkis Pozidono'n en konkurso super patroneco de la grandurbo kreante la unuan olivarbon.\nKune kun Afrodito kaj Hera, Ateno estis unu el la tri diinoj kies vendetto rezultigis la komencon de la Troja Milito."}, {"text_idx": "#000004", "text": "En la pli postaj verkadoj de la romia poeto Ovidio, Ateno lau\u0306dire konkuris kontrau\u0306 la mortonto Arakna en teksadkonkurso, poste s\u0302ang\u0302ante Arakna en la unuan araneon;\nOvidio ankau\u0306 priskribas kiel s\u0302i s\u0302ang\u0302is meduzon en meduzon post travivado ke s\u0302ia estas seksperfortita fare de Pozidono en sia tempio.\nEkde la Renesanco, Ateno farig\u0302is internacia simbolo de sag\u0302eco kaj la artoj.\nOkcidentaj artistoj kaj alegoristoj ofte utiligis Ateno'n kiel simbolon de libereco kaj demokratio."}, {"text_idx": "#000006", "text": "En lia dialogo Cratylus , la greka filozofo Platono (428-347 a.K.) donas kelkajn sufic\u0302e imagivajn etimologiojn de la nomo de Ateno, surbaze de la teorioj de la antikvaj atenanoj kaj liaj propraj etimologiaj konjektoj:"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Tio estas pli grava afero, kaj tie, mia amiko, la modernaj interpretistoj de Homero povas, mi opinias, kunlabori en klarigado de la projekcio de la antikvuloj.\nPor la plej granda parto de tiuj en iliaj klarigoj de la poeto, asertas ke li volis diri per Ateno \"menso\" [ \u03bd\u03bf\u03c5\u0342\u03c2, nou\u0303'oj ] kaj \"inteligenteco\" [ \u03b4\u03b9\u03b1\u0301\u03bd\u03bf\u03b9\u03b1, dia\u0301noia ], kaj la produktanto de nomoj s\u0302ajnas esti havinta eksterordinaran nocion pri s\u0302i;\nkaj efektive vokas s\u0302in de dau\u0306re pli alta titolo, \"dia inteligenteco\" [ \u03b8\u03b5\u03bf\u03c5\u0342 \u03bd\u03bf\u0301\u03b7\u03c3\u03b9\u03c2, teou\u0303 no\u0301e\u0304sis], kiel kvankam li dirus: Tio s\u0302i kiu havas la menson de dio [ \u03b1\u0314 \u03b8\u03b5\u03bf\u03bd\u03bf\u0301\u03b1, theono\u0301a) estas.\nEble, aliflanke, la nomo Theonoe povas signifi \"s\u0302i kiu scias diajn aj\u0302ojn\" [ \u03c4\u03b1\u0300 \u03b8\u03b5\u03b9\u0342\u03b1 \u03bd\u03bf\u03bf\u03c5\u0342\u03c3\u03b1, Ta Teja noousa] pli bone ol aliaj.\nNek ni devas esti ege malg\u0302ustaj en supozado ke la verkinto de g\u0302i deziris identigi tiun diinon kun morala inteligenteco [ \u03b5\u03bd \u03b5\u0301\u03b8\u03b5\u03b9 \u03bd\u03bf\u0301\u03b5\u03c3\u03b9\u03bd, en e\u0301thei no\u0301esin], kaj tial donis al s\u0302i la nomon Etheonoe;\nkiu, aliflanke, au\u0306 li au\u0306 liaj posteuloj s\u0302ang\u0302is en kion ili opiniis pli bela formo, kaj vokis s\u0302ian Ateno'n ."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Tiel, Platono kredis ke la nomo de Ateno estis derivita de greka \u03b1\u0313\u03b8\u03b5\u03bf\u03bd\u03bf\u0301\u03b1, Atheono\u0301a - kiun la pli postaj grekoj raciigis kiel de la theo\u0301'oj) menso de la diaj\u0302o (\u03b8\u03b5\u03bf\u0301\u03c2, (\u03bd\u03bf\u03c5\u0342\u03c2, nou\u0303'oj).\nLa duajarcenta AD-oratoro Aelius Aristides provis derivi naturajn simbolojn de la etimologiaj radikoj de la nomoj de Ateno por esti etero, aero, tero, kaj luno."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Mycenean fresko prezentas du virinojn etendante iliajn manojn direkte al centra figuro, kiu estas kovrita per grandega ok-formo s\u0302ildo;\ntio povas prezenti la militisto-diinon kun s\u0302ia paladio, au\u0306 s\u0302ian paladion en eventualkonusforma reprezentantaro.\nEn la \" procesio Freskopentras \" c\u0302e Knossos, kiu estis rekonstruita fare de la mikenanoj, [18] du vicoj de figuroj portantaj angiojn s\u0302ajnas renkonti antau\u0306 centra figuro, [18] kio estas vers\u0302ajne la minoa antau\u0306ulo al Ateno.\nLa frua dudeka-jarcenta akademiulo Martin Persson Nilsson argumentis ke la minoaj serpentodiinstatuetoj estas fruaj reprezentadoj de Ateno."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Nilsson kaj aliaj asertis ke, en fruaj tempoj, Ateno estis au\u0306 strigo mem au\u0306 birddiino g\u0302enerale.\nEn la tria libro de la Odiseado , s\u0302i prenas la formon de maraglo.\nPropagandantoj de tiu vido argumentas ke s\u0302i faligis she profilaksan strigo-maskon antau\u0306 ol s\u0302i perdis she flugilojn.\n\"Ateno, antau\u0306 la tempo kiam s\u0302i prezentig\u0302as en arto\", Jane Ellen Harrison-rimarkoj, \"tute dej\u0302etis she bestan formon, reduktis la formojn kiujn s\u0302i siatempe uzis de serpento kaj birdo al atributoj, sed foje en nigra-ciferaj florvazo-pentraj\u0302oj s\u0302i dau\u0306re prezentig\u0302as kun flugiloj.\""}, {"text_idx": "#000012", "text": "Estas g\u0302enerale interkonsentita ke la sekto de Ateno konservas kelkajn aspektojn de la proto-ind-eu\u0306ropa transfunkcia diino.\nLa sekto de Ateno ankau\u0306 eble estis influita per tiuj de Near Eastern-militistodiinoj kiel ekzemple la Orienta Semidoj\nIs\u0302tar kaj la Ugaritic Anat, [8] kiuj ambau\u0306 estis ofte portretita ekhavante brakojn."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Miriam Robbins Dexter sugestis ke, minimume c\u0302e iu punkto en s\u0302ia historio, Ateno estis suna diaj\u0302o.\nAteno havas trajtokomunpas\u0302tejon kun hindoeu\u0306ropaj sunaj diinoj, [23] inkluzive de la posedo de spegulo kaj la invento de teksado, karakterizaj\u0302oj kiuj ankau\u0306 estas tenitaj fare de la balta diino Saule\u0307.\nLa asocio de Ateno kun meduzo, kiu ankau\u0306 estas s\u0302ajna de esti suna diino, [23] aldonas plu sunan ikonografion al s\u0302ia cultus.\nAteno poste estis sinkretigita kun Sulis, kelta diino kies nomo estas derivita de la komuna proto-ind-eu\u0306ropa radiko por multaj sunaj dioj.\nKvankam la suno en greka mito estas personigita kiel la masklo Helios, pluraj reliktual sunaj diinoj estas konataj, kiel ekzemple Alectrona."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Platono notas ke la civitanoj de Sais en Egiptujo adoris diinon konatan kiel Neith, [Notoj 2] kiun li identigas kun Ateno.\nNeith estis la antikva egipta diino de milito kaj c\u0302asado, kiu ankau\u0306 estis asociita kun teksado;\ns\u0302ia kultado komencig\u0302is dum la egipta Antau\u0306-dinastia periodo.\nEn helena mitologio, Ateno estis raportita esti vizitinta mitologiajn ejojn en Nordafriko, inkluzive de la Tritono-Rivero de Libio kaj la Phlegraean-ebenaj\u0302o.\n[Notoj 3] Surbaze de tiuj similecoj, la c\u0302inologo Martin Bernal kreis la \" Nigre Ateno'n \" hipotezo, kiu asertis ke Neith estis alportita al Grekio de Egiptujo, kune kun \"grandega nombro da ecoj de civilizo kaj kulturo en la tria kaj dua Jarmiloj\".\nLa \"Black Athena\" hipotezo perturbita g\u0302eneraligita konflikto proksime de la fino de la dudeka jarcento, [26] sed g\u0302i nun estis vaste malaprobita fare de modernaj akademiuloj."}, {"text_idx": "#000015", "text": "En s\u0302ia aspekto de Athena Polias, Ateno estis honorita kiel la diino de la grandurbo kaj la protektres de la citadelo.\nEn Ateno, la Plynteria, au\u0306 \"Festeno de la Bath\", estis observita c\u0302iun jaron c\u0302e la fino de la monato de Thargelion.\nLa festivalo dau\u0306ris kvin tagojn.\nDum tiu periodo, la pastrinoj de Ateno, au\u0306 plyntri\u0301de'oj, elfaris purigan riton ene de la Erechtheion, rifug\u0302ejo dedic\u0302ita al Ateno kaj Pozidono.\nC\u0302i tie la statuo de Ateno estis senvestigita, s\u0302iaj vestaj\u0302oj lavis, kaj korpo purigis."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Ateno estis adorita c\u0302e festivaloj kiel ekzemple Chalceia kiel Athena Ergane, [31] la patronino de diversaj metioj, aparte teksaj.\nS\u0302i ankau\u0306 estis la patrono de metallaboristoj kaj vers\u0302ajne helpis pri la forg\u0302ado de kiraso kaj armiloj.\nDum la malfrua 5-a jarcento a.K., la rolo de diino da filozofio ig\u0302is grava aspekto de la sekto de Ateno."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Ateno estis ne nur la patrondiino de Ateno, sed ankau\u0306 aliaj grandurboj, inkluzive de Argos, Sparto, Gortyn, Lindos, kaj Larisa.\nLa diversaj sektoj de Ateno estis c\u0302iuj branc\u0302oj de s\u0302ia tuthelena sekto [34] kaj ofte proktoris diversajn inicritojn de la greka juneco, kiel ekzemple la trairejo en civitanecon per junaj viroj au\u0306 la trairejo de junaj virinoj en geedzig\u0302on.\nTiuj sektoj estis portaloj de unuforma socianig\u0302o, ec\u0302 preter kontinenta Grekio."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Ateno havis gravan templon sur la Spartana Akropolo, [45] kie s\u0302i estis honorita kiel Poliouchos kaj Khalki\u0301oikos (\"de la Senhonta House\", ofte latinigita kiel Chalcioecus).\nTiu epiteto povas rilati al la fakto ke sektostatuo tenis eble ekzistis faritaj el bronzo, [45] ke la muroj de la templo mem eble estis faritaj el bronzo, [45] au\u0306 ke Ateno estis la patrono de metallaboristoj.\nSonoriloj produktitaj el terakoto kaj bronzo estis utiligitaj en Sparto kiel parto de la sekto de Ateno."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Jon-stila templo al Athena Polias estis konstruita c\u0302e Priene en la kvara jarcento a.K.\nG\u0302i estis dizajnita fare de Pytheos of Priene (Piteoj de Priene), [47] la sama arkitekto kiuj dizajnis la Mau\u0306zoleon c\u0302e Halicarnassus.\nLa templo estis dedic\u0302ita fare de Aleksandro la Granda [48] kaj surskribo de la templo deklarante ke lia dedic\u0302o nun estas okazigita en la Brita Muzeo."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Ateno estis konata kiel Atrytone ( \u03b1\u0301\u03c4\u03c1\u03c5\u03c4\u03c9\u0301\u03bd\u03b7 \"la Fervora\"), Parthenos ( \u03c0\u03b1\u03c1\u03b8\u03b5\u0301\u03bd\u03bf\u03c2 \"virgulino\"), kaj Promachos ( \u03c0\u03c1\u03bf\u0301\u03bc\u03b1\u03c7\u03bf\u03c2 \"s\u0302i kiu batalas plej antau\u0306e\").\nLa epiteto Poliaj (\u03c0\u03bf\u03bb\u03b9\u03b1\u0301\u03c2 \"de la grandurbo\"), rilatas al la rolo de Ateno kiel protektres de la grandurbo.\nLa epiteto Ergane (\u03b5\u03c1\u03b3\u03b1\u0301\u03bd\u03b7 \"la Laborema\") indikis s\u0302in kiel la patronon de metiistoj kaj metiistoj.\nBurkert notas ke la atenanoj foje simple nomis Ateno'n \"la diino\", he\u0304 theo\u0301'oj (\u03b7\u0314 \u03b8\u03b5\u03bf\u0301\u03c2), certe maljunega titolo.\nPost funkciado kiel la jug\u0302isto c\u0302e la testo de Orestes en kiu li estis absolvita de esti murdinta sian patrinon Clytemnestra, Ateno gajnis la epiteton Areia (\u03b1\u03c1\u03b5\u03b9\u0301\u03b1)."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Ateno foje estis donita la epiteto Hippia (\u03b9\u0314\u0301\u03c0\u03c0\u03b9\u03b1 \"de la c\u0302evaloj\", \"rajdanto\"), [49] [50] rilatante al she invento de la peco, brido, armea c\u0302aro, kaj c\u0302aro.\nLa greka geografiisto Pausanias mencias en sia Guide to Greece (Gvidisto al Grekio) ke la templo de Ateno chalinitis (\"la bridanto\") [50] en Korinto situis proksime de la tombo de la infanoj de Medea."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Aliaj epitetoj inkludas Ageleia, Itonia kaj Aethyia, sub kiu s\u0302i estis adorita en Megara.\nLa vorto ai\u0301thyia ( \u03b1\u03b9\u0313\u0301\u03b8\u03c5\u03b9\u03b1) signifas \"plong\u0302iston\", ankau\u0306 kelkaj plong\u0302adaj birdspecoj (eventuale la pufino) kaj metafore, \"s\u0302ipo\", tiel ke la nomo devas referencon Ateno instruanta la arton de s\u0302ipkonstruado au\u0306 navigacio.\nEn templo c\u0302e Phrixa en Eli, lau\u0306dire konstruitaj fare de Clymenus, s\u0302i estis konata kiel Cydonia (\u03ba\u03c5\u03b4\u03c9\u03bd\u03b9\u0301\u03b1)."}, {"text_idx": "#000025", "text": "La greka kinejo Plutarko (46-120 p.K.) rilatas al kazo dum la konstruado de la Partenono de ke s\u0302ia estas nomita Ateno Hygieia (\u03c5\u0314\u03b3\u03b9\u0301\u03b5\u03b9\u03b1, t.e. personigita \"Sano\"):"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Stranga akcidento okazis en la kurso de konstruaj\u0302o, kiu montris ke la diino ne estis negativa al la laboro, sed helpis kaj kunlaboris por alporti g\u0302in al perfekteco.\nUnu el la metiistoj, la plej rapida kaj la plej lerta laboristo inter ili c\u0302iuj, kun deglito de lia piedo falis malsupren de granda alteco, kaj situis en mizera stato, la kuracistoj havante neniun esperon de lia resanig\u0302o.\nKiam Periklo estis en aflikto koncerne tion, la diino [Ateno] aperis al li dum la nokto en song\u0302o, kaj ordigis kurson de terapio, kiun li uzis, kaj en mallonga tempo kaj kun granda facileco resanigis la viron.\nKaj sur tiu okazo g\u0302i estis ke li starigis latunstatuon de Athena Hygeia, en la citadelo proksime de la altaro, kiun ili diras estis tie antau\u0306e.\nSed g\u0302i estis Phidias kiu laboris la kun bildon de la diino en oro, kaj li havas sian nomon gravuritan sur la piedestalo kiel la laboristo de g\u0302i."}, {"text_idx": "#000027", "text": "eposaj verkoj, la plej ofta epiteto de Ateno estas Glaukopis ( \u03b3\u03bb\u03b1\u03c5\u03ba\u03c9\u0342\u03c0\u03b9\u03c2), kiu kutime estas tradukita kiel, \"helokula\" au\u0306 \"kun briletaj okuloj\".\nLa vorto estas kombinaj\u0302o de glauko\u0301'oj ( \u03b3\u03bb\u03b1\u03c5\u03ba\u03bf\u0301\u03c2, kun la signifo \"briletado, arg\u0302ente brila\", kaj poste, \"bluet-verdaj\" au\u0306 \"griza\") [57] kaj o\u0304\u0301p'oj ( \u03c9\u0313\u0301\u03c8, \"okulo, vizag\u0302o\").\nLa vorto glau\u0301x ( \u03b3\u03bb\u03b1\u03c5\u0301\u03be, [59] \"noktuo\") [60] estas de la sama radiko, supozeble lau\u0306 kelkaj, pro la propraj karakterizaj okuloj de la birdo.\nAteno estis klare rilata al la strigo de tre frue sur;\nen arkaikaj bildoj, s\u0302i estas ofte prezentita kun strigo sidis sur she manon.\nTra g\u0302ia asocio kun Ateno, la strigo evoluis en la nacian maskoton da la atenanoj kaj poste ig\u0302is simbolo de sag\u0302eco."}, {"text_idx": "#000028", "text": "En Iliado (4.514), la Odiseado (3.378), la Homeraj Himnoj , kaj en la Teogonio de Heziodo, Ateno ankau\u0306 estas donita la scivoleman epiteton Tritogeneia (\u03c4\u03c1\u03b9\u03c4\u03bf\u03b3\u03b5\u0301\u03bd\u03b5\u03b9\u03b1), kies signifo restas neklara.\nG\u0302i povis signifi diversajn aj\u0302ojn, inkluzive de \"Triton-naskita\", eble indikante ke la homonima maro-diaj\u0302o estis s\u0302ia gepatro lau\u0306 kelkaj fruaj mitoj.\nUnu mito rilatigas la vartpatrorilaton de tiu tritono direkte al la duon-orfa Ateno, kiun li kreskigis kune kun sia propra filino Palasa.\nKarl Kere\u0301nyi sugestas ke \"Tritogeneia ne signifis ke s\u0302i venis en la mondon sur iun specialan riveron au\u0306 lagon, sed ke s\u0302i estis naskita de la akvo mem;\npor la nomo tritono s\u0302ajnas esti rilata al akvo g\u0302enerale.\"\nEn tiu de Ovidio Metamorfozas Ateno estas foje referita kiel \"Tritonia\"."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Alia ebla signifo povas esti \"triobla-portita\" au\u0306 trianaskita, kiu povas rilati al triado au\u0306 al s\u0302ia statuso kiam la tria filino de Zeu\u0306so au\u0306 la fakto s\u0302i estis naskita de Metiso, Zeu\u0306so, kaj sin;\ndiversaj legendoj listigas s\u0302in kiel esti la unua infano post Artemiso kaj Apolono, kvankam aliaj legendoj identigas s\u0302in kiel la unua infano de Zeu\u0306so.\nPluraj akademiuloj proponis ligon al la Rigvedic dio Trita, [67] kiuj foje estis grupigitaj en korpo de tri mitologiaj poetoj.\nMichael Janda ligis la miton de Trita al la sceno en Iliado en kiu la \"tri fratoj\" Zeu\u0306so, Pozidono, kaj Hadeso disigas la mondon inter ili, ricevante la \"larg\u0302an c\u0302ielon\", la maron, kaj la submondon respektive.\nJanda plue ligas la miton de Ateno estanta naskita de la kapo (mi.\nla supra parto) de Zeu\u0306so, komprenante Trito- (kiu eble origine signifis \"la tria\") kiel alia vorto por \"la c\u0302ielo\".\nEn la analizo de Janda de hindoeu\u0306ropa mitologio, tiu c\u0302iela sfero ankau\u0306 estas rilata al la mitologia akvoareo c\u0302irkau\u0306anta la log\u0302atan mondon (la patrino de cfr. tritono, Amphitrite)."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Kvankam Ateno ekaperas antau\u0306 Zeu\u0306so c\u0302e Knossos - en Lineara B, kiel \ud800\udc00\ud800\udc32\ud800\udc19\ud800\udc21\ud800\udc34\ud800\udc1b\ud800\udc0a, ta-na poto-ti-ni-ja, \"Mistress Athena\" [12] [11] - en la Klasika olimpikulpanteono, Ateno estis reformita kiel la s\u0302atfilino de Zeu\u0306so, naskita plene pliarmis de lia frunto.\n[Notoj 6] La rakonto pri s\u0302ia naskig\u0302o venas en pluraj versioj.\nEn la versio rakontita fare de Heziodo en lia Teogonio , Zeu\u0306so kus\u0302is kun Metiso, la diino de ruza penso kaj sag\u0302eco, [71] sed li tuj timis la sekvojn [71] c\u0302ar Gaia kaj Ouranos profesigis tiu Metiso portus infanoj pli sag\u0302a ol li mem.\n[Notoj 7] Por malhelpi tion, Zeu\u0306so glutis Metiso, [73] sed alvenis tro malfrue c\u0302ar Metiso jam elpensis."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Ili diris ke Ateno estis la filino de Zeu\u0306so ne de sekskunig\u0302o, sed kiam la dio havis en pensoj la kreadon de mondo tra vorto ( emblemoj ) sia unua pensanta estis Ateno."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Scholio sur Iliado [79] igas Ateno'n la filino de Brontes the Cyclops (Brontes la ciklopo), [80] kiuj delogis Metiso kaj impregnis s\u0302in, instigante Zeu\u0306son por gluti s\u0302in.\nLa Etymologicum Magnumo [79] anstatau\u0306e opinias Ateno'n la filino de la Daktyl\nFragmentoj atribuitaj fare de la kristano Eu\u0306sebio de Cezareo al la semi-legenda fenica historiisto Sanchuniathon, kiu Eu\u0306sebio-penso estis skribita antau\u0306 la troja milito, igas Ateno'n anstatau\u0306e la filino de Krono, reg\u0302o de Byblos kiu vizitis \"la log\u0302eblan mondon\" kaj testamentis Atikon al Ateno."}, {"text_idx": "#000034", "text": "La epiteto Palasa de Ateno estas derivita au\u0306 de \u03c0\u03b1\u0301\u03bb\u03bb\u03c9, intencante \"svingi [kiel armilo]\", au\u0306, pli vers\u0302ajne, de \u03c0\u03b1\u03bb\u03bb\u03b1\u03ba\u03b9\u0301\u03c2 kaj parencaj vortoj, kun la signifo \"juneco, junan virinon\".\nEn tiu temo, Walter Burkert diras \"ke s\u0302i estas la Palasa de Ateno, Pallas Athenaie, ekzakte kiam Hera de Argos estas Here Argeie.\"\nEn pli postaj tempoj, post kiam la origina signifo de la nomo estis forgesita, la grekoj inventis mitojn por klarigi g\u0302ian originon, kiel ekzemple tiuj raportitaj fare de la epikura filozofo Philodemus kaj la antikva mitografer Pseudo-Apolodoro, kiuj asertas ke Palasa estis origine aparta unuo, kiun Ateno mortigis en batalo."}, {"text_idx": "#000035", "text": "En unu versio de la mito, Palasa estis la filino de la maro-dio tritono;\ns\u0302i kaj Ateno estis deinfanag\u0302aj amikoj, sed Ateno hazarde mortigis s\u0302in dum g\u0302entila partnertrejnad matc\u0302o.\nEkscitita super kion s\u0302i faris, Ateno prenis la nomon Palasa por s\u0302i mem kiel signo de sia funebro."}, {"text_idx": "#000036", "text": "En alia versio de la rakonto, Palasa estis Gigante;\nAteno mortigis lin dum la Gigantomachy kaj senhau\u0306tigis de lia hau\u0306to por fari she mantelon, kiun s\u0302i eluzis kiel venkotrofeo.\nEn alterna vario de la sama mito, Palasa estis anstatau\u0306e la patro de Ateno, [76] [8] kiuj provis ataki sian propran filinon, [86] igante Ateno'n mortigi lin kaj preni lian hau\u0306ton kiel trofeo."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Ateno neniam havis partneron au\u0306 amanton kaj estas tiel konata kiel Athena Parthenos , \"Virgin Athena\".\nS\u0302ia plej fama tempio, la Partenono, sur la Akropolo en Ateno prenas sian nomon de tiu titolo.\nG\u0302i ne estas simple observado de s\u0302ia virgeco, sed rekono de s\u0302ia rolo kiel devigisto de reguloj de seksa modesteco kaj rita mistero.\nEc\u0302 preter rekono, la atenanoj asignis la diinvaloron bazitan sur tiu pureco de virgeco kiam g\u0302i konfirmis rudimenton de ina konduto en la patriarka socio.\nLa studo kaj teorio de Kere\u0301nyi de Ateno akreditas s\u0302ian virgan epiteton por esti rezulto da la rilato al s\u0302ia patro Zeu\u0306so kaj nemalhavebla, kohezia peco da s\u0302ia karaktero dum la ag\u0302oj."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Tiu rolo estas esprimita en kelkaj rakontoj pri Ateno.\nMarinus of Neapolis (Marinus de Neapolis) raportas ke kiam kristanoj forigis la statuon de la diino de la Partenono, bela virino aperis en song\u0302o al Proklo, fervorulo de Ateno, kaj sciigis ke la \" atena Lady \" deziris resti kun li."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Pseudo-Apolodoro [79] protokolas arkaikan legendon, kiu asertas ke Hefesto siatempe provis seksperforti Ateno'n, sed s\u0302i pus\u0302is lin for, igante lin ejakuli sur she femuro.\nAteno vis\u0302is la spermon for uzante lantufon , [90] [87] kiujn s\u0302i j\u0302etis en la polvon, [90] [87] impregnante Gaia kaj igante s\u0302in naski Erichthonius, [90] [87] kiujn Ateno adoptis kiel she propran infanon.\nLa romia mitografer Hyginus [79] registras al simila rakonto en kiu Hefesto postulis Zeu\u0306son por lasi lin geedzig\u0302i kun Ateno c\u0302ar li estis tiu kiu frakasis sincera la kranion de Zeu\u0306so, permesante al Ateno esti naskita.\nZeu\u0306so konsentis pri tio kaj Hefesto kaj Ateno estis geedzitaj, [90] sed, kiam Hefesto estis ronde kompletigi la union, Ateno malaperis de la nuptlito, igante lin ejakuli sur la planko, tiel impregnante Gaia per Erichthonius."}, {"text_idx": "#000040", "text": "La geografiisto Pausanias [79] registras ke Ateno metis la bebon Erichthonius en malgrandan keston [91] ( cista), kiun s\u0302i konfidis al la prizorgo de la tri filinoj de Cecrops:\nHerse, Pandrosos, kaj Aglauros de Ateno.\nS\u0302i avertis la tri fratinojn ne por malfermi la kesteton, [91] sed ne klarigis al ili kial au\u0306 kio estis en g\u0302i.\nAglauros, kaj eventuale unu el la aliaj fratinoj, [91] malfermis la kesteton.\nMalsamaj raportoj diras ke ili au\u0306 trovis ke la infano mem estis serpento, ke g\u0302i estis gardita per serpento, ke g\u0302i estis gardita per du serpentoj, au\u0306 ke g\u0302i havis la gambojn de serpento.\nEn la rakonto de Pausanias, la du fratinoj estis igitaj frenezaj per la vido de la enhavo de la torako kaj j\u0302etis sin de la Akropolo, mortante senprokraste, [93] sed subtegmenta florvazpentraj\u0302o montras ilin esti postkuritaj per la serpento de la limo de la klifo anstatau\u0306e.\nErichthonius estis unu el la plej gravaj fondaj herooj de Ateno [87] kaj la legendo de la filinoj de Cecrops estis sektomito ligita al la ritoj de la Arrhephoria festivalo."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Alia versio de la mito da la atenaj junulinoj estas dirita enen Metamorfozoj konkludante de la romia poeto Ovidio (43 a.K. - 17 p.K.);\nen tiu malfrua variaj\u0302o Hermeso enamig\u0302as al Herse.\nHerse, Aglaulus, kaj Pandrosus iras al la templo por oferti oferojn al Ateno.\nHermespostuloj helpas de Aglaulus delogi Herse.\nHermeso donas al s\u0302i la monon la fratinoj jam ofertis al Ateno.\nKiel puno por la avideco de Aglaulus, Ateno petas al la diino Envy fari Aglaulus j\u0302aluzan de Herse.\nKiam Hermeso alvenas por delogi Herse, Aglaulus staras lau\u0306 sia maniero anstatau\u0306e de helpi al li kiam s\u0302i konsentis."}, {"text_idx": "#000042", "text": "La Gorgoneion s\u0302ajnas esti origininta kiel apotropaic simbolo intencis protekti kontrau\u0306 malico.\nEn malfrua mito inventita por klarigi la originojn de la meduzo, [96]\nMeduzo estas priskribita kiel estis juna pastrino kiu dej\u0302oris en la templo de Ateno en Ateno.\nPozidono voluptis post meduzo, kaj seksperfortis s\u0302in en la templo de Ateno, [97] rifuzante permesi al s\u0302ia c\u0302astecoj\u0302uro stari lau\u0306 sia maniero.\nSur malkovrado de la profanigo de s\u0302ia tempio, Ateno s\u0302ang\u0302is meduzon en malbelegan monstron per serpentoj por hararo kies rigardo turnus ajnan mortonton por s\u0302tonumi."}, {"text_idx": "#000043", "text": "En unu versio de la Tiresias mito, Tiresias trovis Ateno-banadon, [99] kaj s\u0302i frapis lin blinda por certigi ke li neniam denove vidus kion la homo ne estis celita vidi.\nLa patrino de Tiresias Chariclo intervenis sur lia nomo kaj petegis Ateno'n por indulgi.\nAteno ne povus reestigi la vidon de Tiresias, [101] [102] tiel ke anstatau\u0306e s\u0302i donis al li la kapablon kompreni la lingvon de la birdoj kaj tiel antau\u0306diri la estontecon."}, {"text_idx": "#000044", "text": "En fondmito raportita fare de Pseudo-Apolodoro, [79] Ateno konkuris kun Pozidono pri la patroneco de Ateno.\nIli konsentis ke c\u0302iu donus al la atenanoj unu donacon [104] kaj ke Cecrops, la reg\u0302o de Ateno, determinus kiu donaco estis pli bona.\nPozidono ekis la grundon per sia tridento kaj salakvoprintempan sprang;\ntio donis la atenanaliron al komerco kaj akvo.\nAteno c\u0302e it alteco estis signifa marpotenco, venki la persan floton c\u0302e la Battle of Salamis (Batalo de Salamis) [105] - sed la akvo estis sala kaj netrinkebla.\nEn alternativa versio de la mito de Georgiko de Vergil, [79] Pozidono anstatau\u0306e donis al la atenanoj la unuan c\u0302evalon."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Ateno ofertis la unuan malsovaj\u0302igitan olivarbon.\nCecrops akceptis tiun donacon [104] kaj deklaris Ateno'n la patrondiino de Ateno.\nLa olivarbo alportis lignon, petrolon, kaj mang\u0302aj\u0302on, [105] kaj ig\u0302is simbolo de atena ekonomia prospero.\nRobert Graves estis da la opinio ke \"la provoj de Pozidono preni posedon de certaj grandurboj estas politikaj mitoj\", [105] kiuj reflektas la konflikton inter matriarkaj kaj patriarkaj religioj."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Lau\u0306 la Biblioteko de Pseudo-Apollodorus, Ateno gvidis la herooperseon en lia serc\u0302o por senkapigi meduzon.\nLa dek du metopoj sur la Templo de Zeu\u0306so en Olympia prezentas Ateno'n helpantan Heraklon kun lia Twelve Labors.\nS\u0302i estas prezentita kiel sia \"postaj\u0302aliancano\", [110] sed ankau\u0306 la \"milda ..."}, {"text_idx": "#000047", "text": "En la Odiseado , la ruza kaj ruza naturo de Odiseo rapide gajnas la favoron de Ateno.\nPor la unua parto de la poemo, aliflanke, s\u0302i plejparte estas ens\u0302losita g\u0302is helpado de li nur de malproksime, plejparte enplantig\u0302ante pensojn en lia kapo dum lia revojag\u0302o de Trojo.\nS\u0302i konsilajn agojn plifortikigas she rolon kiel la \"protektres de herooj\", au\u0306, c\u0302ar mitologian Walter Friedrich Otto sinkronigis s\u0302in, la \"diinon de proksimeco\", pro s\u0302ia mentorado kaj patrina sondado.\nG\u0302i ne estas g\u0302is li lavas supren sur la marbordo de la insulo de la Phaeacians, kie Nausicaa lavas she vestaj\u0302ojn ke Ateno alvenas propre por disponigi pli percepteblan asistadon.\nS\u0302i s\u0302ajnas en la song\u0302oj de Nausicaa certigi ke la princino savas Odiseo'n kaj ludas rolon en lia fina akompano al Ithaca."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Ateno ekaperas al Odiseo sur lia alveno, kas\u0302vestita kiel gau\u0306c\u0302o;\ns\u0302i komence mensogas kaj rakontas al li ke Penelopo, lia edzino, reedzig\u0302is kaj ke li vers\u0302ajne estas morta, [115] sed Odiseo mensogas reen al s\u0302i, utiligante lertajn elturnig\u0302ojn por protekti sin.\nImponite de lia volforto kaj ruzeco, s\u0302i rivelas sin kaj rakontas al li kion li bezonas por scii por gajni reen sian regnon.\nS\u0302i alivestas lin kiel maljuna almozulo tiel ke li ne estos rekonita fare de la svatantoj au\u0306 Penelopo, [118] [114] kaj helpas al li venki la svatantojn."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Ateno ankau\u0306 ekaperas al la filo de Odiseo Telemako.\nS\u0302iaj agoj igas lin vojag\u0302i c\u0302irkau\u0306e al la kamaradoj de Odiseo kaj demandi pri lia patro.\nLi au\u0306das rakontojn pri iuj el la vojag\u0302o de Odiseo.\nLa pus\u0302o de Ateno por la vojag\u0302o de Telemachos helpas al li kreski en la virrolon, kiun lia patro siatempe tenis.\nS\u0302i ankau\u0306 ludas rolon en finado de la rezulta vendetto kontrau\u0306 la parencoj de la svatantoj.\nS\u0302i instrukcias Laertes j\u0302eti sian lancon kaj mortigi Eupeithes, la patron de Antinous."}, {"text_idx": "#000050", "text": "La mito de la Jug\u0302o de Parizo estas menciita nelonge en Iliado , [123] sed estas priskribita profunda en epitomo de la Cypria , perdita poemo de la Eposa Ciklo, [124] kiu registras ke c\u0302iuj dioj kaj diinoj same kiel diversaj mortontoj estis invititaj al la geedzig\u0302o de Peleus kaj Thetis (la finaj gepatroj de Ah\u0302ilo).\nNur Eriso, diino de misharmonio, ne estis invitita.\nS\u0302i estis g\u0302enita c\u0302e tio, tiel ke s\u0302i alvenis kun ora pomo gravurite kun la vorto \u03ba\u03b1\u03bb\u03bb\u03b9\u0301\u03c3\u03c4\u03b7\u0345 (kaliste\u0304i, \"por la plej justa\"), kiun s\u0302i j\u0302etis inter la diinoj.\nAfrodito, Hera, kaj Ateno c\u0302iu asertis esti la plej justaj, kaj tiel la legitima posedanto de la pomo."}, {"text_idx": "#000051", "text": "La diinoj elektis loki la aferon antau\u0306 Zeu\u0306so, kiuj, ne volante preferi unu el la diinoj, metis la elekton en la manojn da Parizo, troja princo.\nPost banado en la fonto de Monto IDA kie Trojo estis situanta, la diinoj ekaperis antau\u0306 pariza por lia decido.\nEn la recentaj antikvaj bildigoj de la Jug\u0302o de Parizo, Afrodito estas nur foje reprezentita akto, kaj Ateno kaj Hera c\u0302iam estas plene vestitaj.\nEkde la Renesanco, aliflanke, okcidentaj pentraj\u0302oj tipe portretis c\u0302iujn tri diinojn kiel tute nudaj."}, {"text_idx": "#000052", "text": "C\u0302iuj tri diinoj estis ideale belaj kaj Parizo ne povus elekti inter ili, tiel ke ili frekventis subac\u0302etaj\u0302oj.\nHera provis subac\u0302eti Parizon kun potenco super c\u0302io Azio kaj Eu\u0306ropo, [125] kaj Ateno ofertis sag\u0302econ, famon kaj fami pri batalo, [125] sed Afrodito promesis al Parizo ke, c\u0302u li devus elekti s\u0302in kiel la plej justan, s\u0302i lasus lin geedzig\u0302i kun la plej bela virino sur la tero.\nTiu virino estis Heleno, kiu jam estis edzig\u0302inta al reg\u0302o Menelao de Sparto.\nPariza selektis Afrodito'n kaj aljug\u0302is al s\u0302i la pomon.\nLa aliaj du diinoj estis irititaj kaj, kiel rekta rezulto, helpis al la grekoj en la Troja Milito."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Ateno teksis la scenon de she venko super Pozidono en la konkurso por la patroneco de Ateno.\nLa gobelino de Arakna havis dudek unu epizodojn da la malfideleco de la diaj\u0302oj, [130] [129] inkluzive de Zeu\u0306so estanta malfidela kun Leda, kun Eu\u0306ropo, kaj kun Danae\u0308.\nAteno koncedis ke la laboro de Arakna estis perfekta, [129] [130] sed estis kolerigita c\u0302e la ofensiva temelekto de Arakna, kiu montris la malfunkciojn kaj malobeojn de la diaj\u0302oj.\nFinfine, perdante s\u0302ian humoron, Ateno detruis la gobelinon kaj teksilon de Arakna, frapan g\u0302i kun s\u0302ia navedo.\nAteno tiam frapis Arakna trans la vizag\u0302o kun she stabo kvar fojojn.\nArakna pendigis sin en malespero, [129] [130] sed Ateno indulgis s\u0302i kaj alportis s\u0302in reen de la morta en la formo de araneo."}, {"text_idx": "#000055", "text": "En frue, arkaikaj portretoj de Ateno en nigra-cifera ceramiko, la diino retenas iom da el she mino-mikena karaktero, [19] kiel ekzemple grandaj birdoflugiloj, [19] kvankam tio ne estas vera de arkaika skulptaj\u0302o kiel ekzemple tiuj de Aphaean Athena, kie Ateno inkludis pli frua, nevideble supernatura - Aphaea - diino kun kretaj ligoj en s\u0302ia mitos."}, {"text_idx": "#000056", "text": "En klasikaj bildigoj, Ateno estas kutime portretita konstanta vertikala, portante plenlongan s\u0302elpedikon.\nS\u0302i foje estas vestita en kiraso, [131] kaj ofte estas reprezentita eluzante korintan kaskon levitan alte sur s\u0302ia frunto.\nS\u0302ia s\u0302ildo portas en it centro la egidon kun la kapo de la meduzo ( gorgoneion) en la centro kaj serpentoj c\u0302irkau\u0306 la rando.\nEstas en tiu konstanta pozo ke s\u0302i estis prezentita en la fama perdita oro kaj ebur statuo de Phidias de s\u0302i, 36 m alta, la Athena Parthenos en la Partenono."}, {"text_idx": "#000057", "text": "La Mourning Athena estas fama krizhelposkulptaj\u0302o datanta al c\u0302irkau\u0306 470-460 a.K. [132] kiu estis interpretita por reprezenti Athena Polias.\nAthena Polias ankau\u0306 estas reprezentita en Nea-atika krizhelpo nun arang\u0302ite en la Virginia Muzeo de Belartoj, [132] kiu prezentas ke s\u0302i tenas strigon en she mano [Notoj 8] kaj eluzante she karakterizan korintan kaskon ripozigante she s\u0302ildon kontrau\u0306 proksima herma ."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Krom s\u0302iaj atributoj, s\u0302ajnas ekzisti relativa interkonsento en malfrua skulptaj\u0302o de la Klasika epoko, la 5-an jarcenton pluen, kiel al pli kiel kio Ateno aspektis.\nPlej videbla en la vizag\u0302o estas eble la plena rondo forta, mentono kun alta nazo kiu havas altan ponton kiel natura etendaj\u0302o de la frunto.\nLa okuloj tipe estas iom profunde aro.\nLa malridetantaj lipoj estas kutime plenaj, sed la bus\u0302o estas prezentita sufic\u0302e mallarg\u0302a, kutime j\u0302us iomete pli larg\u0302a ol la nazo.\nLa kolo estas iom longa."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Fruaj kristanaj verkistoj kiel ekzemple Klemento de Aleksandrio kaj Firmicus kalumniis Ateno'n kiel reprezentanto de c\u0302iuj aj\u0302oj kiuj estis abomenindaj koncerne paganismon;\nili kondamnis s\u0302in tiel \"senpudora kaj malmorala\".\nDum la Mezepoko, aliflanke, multaj atributoj de Ateno ricevis al la Virgino Maria, [136] kiuj, en kvar-jarcentaj portretadoj, estis ofte prezentitaj eluzante la Gorgoneion.\nKelkaj ec\u0302 rigardis la Virgino Marian kiel militistjunulinon, tre kiel Athena Parthenos;\nunu anekdoto rakontas ke la Virgino Maria siatempe prezentig\u0302is sur la muroj de Konstantinopolo kiam g\u0302i estis sub sieg\u0302o de la Avaroj, tenante lancon kaj instigante homojn por batali.\nDum la Mezepoko, Ateno ig\u0302is vaste uzita kiel kristana simbolo kaj alegorio;\ns\u0302i aperis sur la familiaj blazonoj de certaj noblaj domoj."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Dum la Renesanco, Ateno surmetis la mantelon de mecenato kaj homan klopodon;\nalegoriaj pentraj\u0302oj implikantaj Ateno'n estis favorato de la italaj renesancaj pentristoj.\nAteno estis utiligita kiel simbolo por inaj regantoj, [140] kaj serioj da pentraj\u0302oj fare de Peter Paul Rubens prezentas s\u0302in kiel la patronon de Maria de Medic\u0302o.\nDum la Franca Revolucio, statuoj de paganaj dioj estis malkonstruitaj c\u0302io c\u0302ie en Francio, sed statuoj de Ateno ne estis.\nAnstatau\u0306e, Ateno estis s\u0302ang\u0302ita en la personigon de libereco kaj la respubliko [141] kaj statuo de la diino staris en la centro de la Place de la Revolution (Loku de La Revolution) en pariza.\nEn la jaroj sekvantaj la Revolucion, artaj reprezentadoj de Ateno multig\u0302is."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Unu el la plej zorge konservitaj havaj\u0302oj de Sigmund Freud estis malgranda, bronza statuo de Ateno, kiu sidis sur lia skribotablo.\nFreud siatempe priskribis Ateno'n kiel \"virinon kiu estas nealirebla kaj forpus\u0302as c\u0302iujn seksajn dezirojn - c\u0302ar s\u0302i montras la timigajn genitalojn de la patrino.\"\nFeminismaj videbloj en Ateno estas akre dividitaj;\nkelkaj feministoj rigardas s\u0302in kiel simbolon de ina povigo, [145] dum aliaj rigardas s\u0302in kiel \"la finfinan patriarkan vendon eksteren ...\nkiu uzas s\u0302iajn potencojn promocii kaj antau\u0306virojn prefere ol aliaj de s\u0302ia sekso.\"\nEn nuntempa Viko, Ateno estas honorita c\u0302ar aspekto de la diino [146] kaj iu Wiccans kredas ke s\u0302i povas doni la \"Strig-Donacon\" (\"la kapablo skribi kaj komuniki klare\") sur she devotuloj.\nPro s\u0302ia statuso kiel unu el la dek du olimpikuloj, Ateno estas grava diaj\u0302o en Hellenismos, [147] Neopagan religio kiu serc\u0302as au\u0306tentike revivigi kaj rekrei la religion de antikva Grekio en la moderna mondo."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Ateno estis utiligita multaj tempoj kiel simbolo de respubliko fare de malsamaj landoj, kaj s\u0302i foje aperis sur modernaj moneroj, kiel jes sur la antikva atena drah\u0302mo.\nS\u0302ia kapo prezentig\u0302as sur la 50 1915-S USD Panam-pacifika memormonero."}, {"text_idx": "#000071", "text": "perseus.tufts.edu: Ateno, diino de sag\u0302eco"}, {"text_idx": "#000072", "text": "Preah Thong kaj Neang Neak"}, {"text_idx": "#000073", "text": "Listo de negravaj grekaj mitologiaj figuroj"}, {"text_idx": "#000074", "text": "Helena mitologio en popola kulturo"}, {"text_idx": "#000077", "text": "Blazono de la Regno de Grekio"}, {"text_idx": "#000078", "text": "Listo de kulturaj ikonoj de Grekio"}, {"text_idx": "#000079", "text": "Atena \u2013 helene \u0391\u0313\u03b8\u03b7\u03bd\u03b1\u0342 \u2013 estas la protekta diino de sia urbo Ateno, la c\u0302efurbo de la nuna Grekio. La templo de Atena, la Partenono, ankorau\u0306 staras sur la supro de la Akropolo de la moderna urbo. Antau\u0306e estis granda statuo de la diino Atena en la templo. Apud staras la Erec\u0302teum kun sia kariatidoj, alia templo dedic\u0302ita al Atena. Por protekti sia urbon kaj s\u0302taton, Atena uzis la fulmofrapon kaj la s\u0302ildon nomita la egidon (aegis, vorto kiu signifas \"protektado\" en la greka) de sia patro Zeu\u0306so."}, {"text_idx": "#000080", "text": "Strange, Atena c\u0302iam estas pura virgulino, kaj s\u0302i ne havis veran patrinon: S\u0302i venis de la kapo de Zeu\u0306so, post ke li formang\u0302is sian edzinon Metisa."}, {"text_idx": "#000081", "text": "Sed oni memoras Atenan pli pro sia inteligenteco kaj sag\u0302eco. S\u0302i estis la preferata filino de sia patro. La olivarbo estas la arbo de Atena, kaj la noktuo s\u0302ia birdo."}]