[{"text_idx": "#000002", "text": "Multaj esperantistoj interesig\u0302as pri lingvaj aferoj, speciale pri la analizo de esperanto bonaj studoj estas necesaj. La Belartaj Konkursoj de UEA ekde 1976 spronas ankau\u0306 tiun agadon en sia branc\u0302o \u201cEseo\u201d (memore al Luigi Minnaja). La eldono de premiitaj verkoj estas bonvena. La unua volumo en la 16 premiitaj eseoj, eldonitaj en 2015, prezentas interesan kolekton de diversaj aliroj al la lingva fenomeno esperanto. Jam parte eldonitaj, sed kiel tuto kun la enkonduko de Humphrey Tonkin (kun klarigo kio estas eseo), mallonga postparolo de Carlo Minnaja kaj informoj pri la au\u0306toroj, g\u0302i certe estas valora libro. Kelkaj redaktoraj notoj aktualigas la artikolojn."}, {"text_idx": "#000003", "text": "La titolo sugestas pli vastan gamon de interlingvoj \u2013 kiu entenas la problemon de interlingva komunikado per diversaj lingvoj (kvar artikoloj) kaj fokusig\u0302as pri esperanto (12 artikoloj). Bernard Golden, kiu en sia tempo tre fekunde kaj erudicie traktis multaj lingvajn demandojn, c\u0302eestas per du artikoloj. En la unua (1979) li komparas la su\u0306ahilan lingvon kaj esperanton en ilia internacia rolo, analizante la faktorojn de sukceso; en la dua (1988) li komparas la pig\u0302inojn kaj kreolajn lingvojn kun planlingvoj (tiun temon pli detale traktos Liu Haitao en 2001). Jan Werner analizas la konfuzajn faktorojn en lingva komunikado (2011). La multflanka Christian Rivie\u0300re, kiu figuras en la volumo kun kvar premiitaj eseoj, malkas\u0302as sian ligitecon al informadiko en la eseo pri mezurado de inform-kvanto (2002)."}, {"text_idx": "#000004", "text": "En aliaj siaj artikoloj Rivie\u0300re koncentrig\u0302as al esperantologiaj, c\u0302efe morfologiaj, temoj. Li provas sistemigi la diskutatan kampon de vortfarado en esperanto en Vortfarado kaj radikfarado (2002), konservante la gramatikan karakteron de radikoj. Li faras pas\u0302on en la direkto pli bone kompreni la problemon, sed ne solvas la multjaran akran diskuton inter esperantistoj. Li analizas la kuntekstan redundancon en esperanto (2006) en diversaj niveloj, kio estas bezonata por kompreni mesag\u0302ojn, montras erarojn por alveni al baza demando, c\u0302u la komunaj referencoj sociaj, kulturaj, politikaj, filozofiaj au\u0306 historiaj sufic\u0302as inter esperantistoj por interkomprenig\u0302i? En sia kvara artikolo (2003) Rivie\u0300re pliproksimigas la pluralon kun multaj ekzemploj."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Ni scias, ke esperanto surface estas eu\u0306ropa lingvo pro sia devenmaniero, sed profunde g\u0302i havas pli universalajn trajtojn. Xu Daorong, la sola (!) azia premiito, trovas similecon inter esperanto kaj la c\u0302ina (1979). Per ekzemploj li montras kiel la c\u0302ina radiko en diversaj kuntekstoj interpreteblas kiel verbo, substantivo, adjektivo au\u0306 adverbo, paraleligante ilin per esperantaj vortoj, kie la sama radiko per s\u0302ang\u0302o de klara finaj\u0302o atingas la samon. Ankau\u0306 la logikeco de numeraloj similas en la du lingvoj."}, {"text_idx": "#000006", "text": "La leksika evoluo, la apero de neologismoj / novismoj kaptis la verkemon ec\u0302 de du au\u0306toroj en la sama jaro 2012. Aleksandro Melnikov serc\u0302as respondon, c\u0302u forpeli, c\u0302u preferi ilin, c\u0302u \u201cPironi\u201d, c\u0302u \u201cNevesi\u201d. En facile alirebla kaj amuza stilo li detale analizas la demandon el lingvistika, kultura kaj sociologia vidpunktoj kun trafaj ekzemploj de esperanta kulturo, kaj sistemigas la novismojn. Ankau\u0306 Sten Johanson hezitas inter evoluo au\u0306 patologio. Li atentigas pri la granda potencialo de esperanto konstrui novajn vortojn kaj la neevitebleco de jam ekzistantaj kritikeblaj vortoj (vane eblus anstatau\u0306 hipopotamo \u201cakva c\u0302evalo\u201d lau\u0306 la hungara modelo), pri pseu\u0306domorfemoj kiel -logo. Li referencas al la skolo bonlingvismo kaj la terminologia uzo kaj fine konkludas, ke la \u201clingvo esence estas interkonsento inter la homoj, kiuj uzas g\u0302in\u201d."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Zsuzsanna Csisza\u0301r prezentas la lingvaj\u0302on de porinfana literaturo (1994), kiu estas interesa kaj servas edukig\u0302on de infanoj en komprenebla lingvaj\u0302o. Gonc\u0327alo Neves ne povis nei sian literaturan vejnon, serc\u0302ante la klarigon por verbaj strukturoj en formo de konversacio inter esperantistoj (1999). Li sugestas, ke c\u0302e transitivaj verboj temas pri energiotransigo al la objekto, sed la ekzemploj ne konvinkas. Cetere tio direblus ankau\u0306 pri aliaj verbaj rekcioj (= fiksaj komplementoj)."}, {"text_idx": "#000008", "text": "La dua artikolo de Sten Johanson (2005) proponas uzi la interreton kiel tekstaron por lingvaj esploroj kaj per ekzemploj montras la praktikan utilon. La esperanta Tekstaro ne estas sufic\u0302e granda kaj moderna por prezenti la nuntempan lingvouzon \u2013 kiel li prave rimarkigas. La tekstaraj analizoj estas gravaj, ja la esperantistaro estas lingvokomunumo de dua lingvo kun malpli stabila kaj fidinda lingvouzo."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Geraldo Mattos skribas pri la rilato de lingvo kaj dialekto (2009), konsiderante, ke la fremdaj influoj povas disdialektigi esperanton. Malpli oftan temon, la ortografion, traktas Marie Bartovska\u0301 (1980) koncerne la komon, kaj Nikola Ras\u030cic\u0301 science prezentas digrafion, specialan kazon de rilato inter lingvo kaj skribo (2000)."}, {"text_idx": "#000010", "text": "La sinsekvo de la artikoloj estas iom enigma, nek alfabeta, nek lau\u0306tempa, nek lau\u0306tema, sed certe ili konsistigas kune interesan kaj legindan kolekton."}]