[{"text_idx": "#000002", "text": "Kiam mi estis iomete pli juna, mi hazarde renkontis la libron Lingvo kaj vivo de Gaston Waringhien, kaj g\u0302i tre impresis min; efektive, grandan parton de mia entuziasmo pri Esperanto mi povas atribui al tiu libro. C\u0302ar Gaston Waringhien scipovas verki eseon, kiu vekas la inspiron en la ordinara leganto. Kiel bons\u0302ance por ni, ke li burg\u0302onis el kulturo, kiu kvazau\u0306 perfektigis la literaturan arton de la eseo; kaj kiel bons\u0302ance por ni, ke li siatempe elektis verki siajn eseojn en Esperanto. Tiel ne nur francoj, sed ankau\u0306 japanoj, usonanoj, c\u0302inoj kaj hungaroj povas sperti la plezuron legi la pensojn de tiu moderna renesanca homo."}, {"text_idx": "#000003", "text": "C\u0302i tiu volumo estas la kvara en serio, kaj kvazau\u0306 rekta posteulo de la supre menciita Lingvo kaj vivo; nome, g\u0302i ankau\u0306 traktas la esperantologion, sed c\u0302ifoje kun pli da emfazo je la historio ol je la stato de la lingvo, kaj kun difinita emfazo je la vivo, personeco, kaj graveco de L. L. Zamenhof. Tio estas plej rimarkinda en la ses komencaj eseoj (kiuj havas numerojn 2 g\u0302is sep, pro atribuo de numero 1 al la antau\u0306parolo). La eseo 8, traktanta \"La skribo kaj g\u0302iaj problemoj\", iomete deflankig\u0302as de tio, sed post diskutado de la diversaj skribsistemoj uzataj c\u0302irkau\u0306 la mondo kaj tra historio, Waringhien efektive revenas al la fonetika alfabeto de Esperanto kiel atestaj\u0302o de la genio de Z."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La plej longa eseo en la kolekto, \"La inkunabloj de Esperanto\", diskutas -- iom detale -- tiujn librojn de Esperanto, kiuj aperis antau\u0306 la 1a de septembro 1889 -- do denove preskau\u0306 entute temas pri verkoj de Zamenhof. Por tiuj, al kiuj plac\u0302as konspiroj, mi rekomendas ankau\u0306 la eseojn \"Kulisaj manovroj\" -- pri la akus\u0302o de Ido -- kaj \"Polemikoj c\u0302irkau\u0306 vortaroj\" -- kiu traktas la pli tenebrajn flankojn de la personecoj de kelkaj francaj movadanoj, plej rimarkinde The\u0301ophile Cart."}, {"text_idx": "#000005", "text": "En la fina parto, Waringhien pli detale diskutas la problemojn de la vortaristoj -- li ekzemple uzas la proprajn spertojn el la periodo de pretigo de PIV -- kaj de tiu punkto li saltas en diskutojn pri la evoluo de la lingvo lau\u0306 la gvidlinioj starigitaj en la komenco de Zamenhof. En la fino li diskutas la brojn, kiuj jam de jaroj kontrau\u0306staras la disvastig\u0302on de Esperanto, kaj la esperojn, kiujn li havas por la brila estonteco de la lingvo."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Kial mi trovas la eseojn de Waringhien tiel legeblaj kaj legindaj? Eble c\u0302ar mi rekonas c\u0302e li precize tau\u0306gan miksaj\u0302on de eruditeco, humuro, kaj bona Esperanta stilo. La stilo eble venas de konscia imitado de Zamenhof -- kaj se vi volas lerni verki/paroli en bona Esperanto, nepre legu pag\u0302ojn 54-55. La humuro estas plej evidenta en la multaj piednotoj -- rimarku, ekzemple, la subnoton sur pag\u0302o 231, en kiu Waringhien citas diskuton pri la g\u0302usta esperantigo de la nomo de la dio Mammon. Kaj la eruditecon oni povas flari el c\u0302iu pag\u0302o, preskau\u0306 c\u0302iu alineo, de la verko."}, {"text_idx": "#000007", "text": "C\u0302u mi aldonu, ke Waringhien ne hezitas prezenti al la leganto, inter siaj propraj verkoj, ankau\u0306 citaj\u0302ojn, kiuj povas gravigi ankau\u0306 aliajn personojn. Se liaj tradukoj el la leteroj de Beaufront kaj Couturat montras tiujn homojn friponoj, lia prezento de la c\u0302efaj partoj de la antau\u0306parolo de la vortaro Esperanto-franco de Grosjean-Maupin (pagoj 170-176) male pruvas la esencan genion de tiu subtaksata kaj malmulte memorata leksikologo."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Kiel oni atendus c\u0302e Waringhien, eraroj malabundas; tamen rimarku sur pag\u0302o 170 lian \"komence de sia vortaro, 28-pag\u0302a antau\u0306parolo malkas\u0302e pritraktis...\" Preseraroj simile maloftas. Bedau\u0306rinde la 9a linio sur pag\u0302o 86 estas anstatau\u0306inta de la kvina linio sur pag\u0302o 87; g\u0302ia originala enhavo estas nedivinebla."}, {"text_idx": "#000009", "text": "El kvin volumoj da eseoj, tri jam estas nehaveblaj. (1) Domag\u0302e! C\u0302u li skribas pri Hamleto kiel la unua detektivromano, c\u0302u pri la ideologio de Zamenhof, c\u0302u pri komparo inter la strukturoj de Esperanto, Ido kaj Occidental, Waringhien estas c\u0302iam unu el la plej legindaj stilistoj de Esperanto. C\u0302i tiun libron mi senrezerve rekomendas al VI!"}]