[{"text_idx": "#000001", "text": "Dum kelkaj semajnoj en 1968 ekzistis artefarita insula s\u0302tato kies oficiala lingvo estis Esperanto. Lau\u0306plane g\u0302i devus ig\u0302i turisma celo, sed g\u0302in rapide detruis la italaj au\u0306toritatoj. Nun forpasis g\u0302ia fondinto, Giorgio Rosa."}, {"text_idx": "#000002", "text": "La insulo de la rozoj"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Alvenis sciigo pri la morto de la Bolonja ing\u0302eniero Giorgio Rosa (1925-2017), la kreinto de la \u201cInsulo de la Rozoj\u201d, artefarita platformo starigita en la Adriatika maro, fronte al Rimini, 400 metrojn ekster la italaj teritoriaj akvoj, kiu la unuan de majo 1968 estis memproklamita sendependa s\u0302tato kun nomo en Esperanto, \u201cEsperanta Respubliko de la Insulo de la Rozoj\u201d."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Lau\u0306 artikolo tiutempe aperinta en la revuo Esperanto, Giorgio Rosa komencis plani la fondon de sia insula respubliko jam en 1958, kaj baldau\u0306 trovis 12 kilometrojn ekster Rimini punkton, kie la maro estas nur 14 metrojn profunda \u2013 kaj precize ekster la 12-kilometra teritoria zono de Italio, sekve en internacia maro, kiel asertis Esperanto."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Por financi la konstruadon Giorgio Rosa sukcesis havigi al si la subtenon de ses entreprenistoj, kiuj disponigis la bezonatan kapitalon. Lau\u0306 la supozo de Giorgio Rosa, la artefarita insulo povus ig\u0302i turisma vidindaj\u0302o kaj eble ec\u0302 profita. Same kiel la proksima respubliketo San-Marino, ankau\u0306 la Esperanta insulo ja interalie povus eldoni proprajn pos\u0302tmarkojn kaj vendi ilin."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La unua versio de la insula respubliko estis detruita de la ondoj jam dum la konstruado en februaro 1965. Tamen la insulanoj ne rezignis, sed dau\u0306rigis la laboron, rakontis la revuo Esperanto en 1968:"}, {"text_idx": "#000008", "text": "La sperto estis instrua. La dua provo estis jam pli ambicia: novaj kolonoj el s\u0302talo, pli larg\u0302aj ol la antau\u0306aj, ekstaris firme sur la marfundo, plenaj de cemento. Kiel kapo sur tiuj multaj koloj ekestis larg\u0302a plataj\u0302o kun solidaj c\u0302ambroj kaj c\u0302irkau\u0306a koridoro. La Insulo de la Rozoj jam proksimig\u0302is al sia definitiva formo. La plano realigata antau\u0306vidis trinkejon, restoracion, pos\u0302tofi\u0300cejon, bankon, vendejojn, kiuj estus c\u0302iuj rekte alireblaj el la c\u0302irkau\u0306a promenejo. Tute supre, sur la \u201ctegmento\u201d, estus teraso."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Jam post la finkonstruo oni anoncis la insulon sendependa s\u0302tato:"}, {"text_idx": "#000011", "text": "La situo de la insulo."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Tamen la sendependo ne dau\u0306ris longe. Jam kelkajn semajnojn post la deklaro pri nova s\u0302tato, fine de junio 1968, la itala polico okupis la insulon."}, {"text_idx": "#000013", "text": "La platformo poste estis detruita de la itala mararmeo, per eksplodaj\u0302oj, inter la 11-a kaj la 13-a de februaro 1969. La restaj\u0302oj dronis nur la 26-an de februaro, pro s\u0302tormo."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Spite la rapidan detruon de la sendependa insulo, restis spuroj de g\u0302i en la itala kulturo. En 2012, Walter Veltroni (i.a. eksa urbestro de Romo) publikigis romanon, L\u2019isola e le rose (\u201dLa insulo kaj la rozoj\u201d), libere inspiritan de la eventoj."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Antonio De Salvo kaj Libera Folio"}, {"text_idx": "#000021", "text": "La limo por la mara teritoria zono ne estas 12 km, sed 12 maraj mejloj (22 km). S\u0302ajne tiu \"insulo\"(fakte platformo) estis en itala teritorio, kaj do Italio rajtis malkonstrui g\u0302in."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Efektive, do la tiama aserto en la revuo Esperanto s\u0302ajnas bazig\u0302i sur miskompreno. Krome, la indikita loko lau\u0306 Google ec\u0302 ne trovig\u0302as 12 kilometrojn de la marbordo, sed malpli ol 11 kilometrojn."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Oni atentigis min, ke la limo de 12 maraj mejloj estas g\u0302enerale akceptata nur de 1994. Antau\u0306 tio, diversaj landoj pretendis je diversaj limoj, plej ofte malpli ol 12 maraj mejloj. Tamen, la limoj c\u0302iam estis en maraj mejloj (1852 m), neniam en kilometroj, kaj do ne eblas ke Italio pretendis je ekzakte 12 km."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Mi ektimis ke temas pri Jorge \u2013 "}, {"text_idx": "#000026", "text": "Italio estas nur fikcia nomo de \" Itistoj\" char fine ili interkonsentis kun la io -istoj kiuj formis apartan alon .\nLa itala Esperanto- Federacio kontrauis la projekton , char ili preferis la sufikson \"ujo\"."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Pri aliaj strangaj landnomoj prave jam ege malkontentis nia majstro Zamenhof."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Lau\u0306 la itala vikipedio li forpasis la 2-an de marto, sed tie mankas indiko pri fonto.\nTio tamen s\u0302ajnas kredebla, konsiderante ke en loka gazeto la informo aperis la 4-an de marto."}, {"text_idx": "#000030", "text": "La 3an de marto, lau tiu sama artikolo."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Estas tute hazarde, ke, unuflanke \" Dum kelkaj semajnoj en 1968 ekzistis artefarita insula sxtato kies oficiala lingvo estis Esperanto \" kaj, aliflanke mia esperantistigxo okazis samjare, en 1968."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Mi ne estas juristo do ne scias, kion rajtintus fari la potenco konsiderante, ke cxio okazis \"...en internacia maro \" Ankau tion ne scias, kiomlonga distanco estas inter Italio kaj la insulo."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Mi promesis, ke post informigxo mi daurigos komentadon kaj sukcesos cxion meti klara konsiderante, ke la originala temo estis la Insulo"}, {"text_idx": "#000056", "text": "Pri la insulo krom la enhavo de artikolo -kiel mi skribis- sciis nenion, do sen konkretajxoj \u2013 argumentoj- pri tio mi ne kapablas diskuti."}, {"text_idx": "#000058", "text": "La \" insulo de rozoj \" estis konkreta aperajho . Pri ghi eblas informighi kaj argumenti. Nekapablo estas chefa eco de Esperantistoj \u2013 ghi ne estas korekta starpunkto.\nKrom la \"insulo de rozoj \" ekzistis kaj ekzistas similaj projektoj"}]