[{"text_idx": "#000001", "text": "La nuna Teravada Budhismo disvastig\u0302is al la tuta mondo c\u0302efe pro du faktoroj: 1) diaspora komunumo de la taja popolo; 2) popularig\u0302o de la plenatenta meditado (vipassana\u0304). El la du c\u0302efaj teravadaj budhismaj landoj, S\u0301rilanko kaj Tajlando, la posta estas pli influhava al la cetera mondo pri budhismo. Tajaj budhismaj temploj trovig\u0302as en c\u0302efaj urbegoj tra la mondo. La instruoj de gravaj tajaj budhismaj instruistoj kiel Ajahn Chah vaste disvastig\u0302as. La budhisma samgho kaj budhismaj organizoj en Tajlando estas ankau\u0306 tre aktivaj, kaj ties internacia agado multe pliviglig\u0302is dum la pasintaj jardekoj. Kompreneble la c\u0302efa trajto de la taja budhisma tradicio estas la uzo de la taja lingvo. La religia c\u0302antado uzas ofte ne la Palian lingvon, sed la tajan lingvon. Taja budhisma tradicio enhavas multajn tajajn indig\u0302enajn trajtojn, sed samtempe la taja kulturo mem estis multe influita de la antikva budhisma kulturo. Tia antikva kulturo inkludas ritojn kaj budhismajn agojn kiel almozpetado de la monah\u0302oj. Almozpetadon g\u0302enerale ne praktikas la monah\u0302oj krom tiuj el la teravada tradicio. C\u0302ar la antikva formo de budhismo estis konservita en la teravada tradicio, la disvastig\u0302o de la taja budhisma tradicio helpas modernajn homojn plibone kompreni la historion de Budhismo kaj ties originalajn instruojn, malgrau\u0306 la supermetaj\u0302oj kulturaj."}, {"text_idx": "#000002", "text": "La dua fenomeno rilate al la teravada tradicio estas la tielnomata plenatenta meditado (angle mindfulness meditation). Originale, meditado (bha\u0304vana\u0304) estis la kerno de budhisma instruo por la gemonah\u0302oj. Por la laikuloj la emfazo estas bona, etika konduto (ekz. la kvin preceptoj). En la historio de budhismo (senkonsidere de tradicioj kaj sektoj), la originala trejnado de meditado kun tre striktaj metodoj iom post iom malaperadis. Fojfoje estis movado de revigligo. Unu el tiuj klopodoj okazis en Birmo dum la 19a jarcento (lau\u0306 Braun, tio estis reago al brita koloniismo kaj la novaj konceptoj pri mensa kaj korpa bonfarto). Konsekvence, la medita metodo satipat\u0323t\u0323ha\u0304na (skt. smr\u0323tyupastha\u0304na) farig\u0302as grava parto de la religia sperto por la laikaj budhanoj kiuj sopiras pacon kaj mensan komforton en la moderna tempo sed ne povas au\u0306 deziras dedic\u0302i sin al la plentempa religia vivo kiel gemonah\u0302o. Nuntempe plenatenta meditado kaj plenatenteco farig\u0302is kuraca metodo, aprobita de pli kaj pli da scientistoj, kuracistoj, kaj edukistoj. Trovig\u0302as meditado por infanoj en lernejoj kaj aro de komercismaj produktaj\u0302oj kiujn iel utiligas la teknikojn de plantatenteco por diversaj celoj \u2013 ofte sanrilataj. Nuntempe ene de la budhismaj komunumoj trovig\u0302as viglaj diskutoj pri la tau\u0306geco kaj problemoj pri tiu c\u0302i fenomeno \u2013 nome, la popularig\u0302o kaj vulgarig\u0302o de budhisma instruo."}, {"text_idx": "#000003", "text": "La disvastig\u0302o de la tibeta budhismo estas rakonto ankau\u0306 pri la diasporo de la tibeta popolo. Kvankam Tibeta Budhismo enhavas la plej lastan disvolvig\u0302on de Budhismo kaj en g\u0302i trovig\u0302as ankau\u0306 multaj enhavoj kiuj ne trovig\u0302as en la antikvaj formoj de Budhismo, la tibeta tradicio vaste disvastig\u0302is en la 20a jarcento post la dua mondmilito. La samgo de la Tibeta Budhismo estis tre vigla, c\u0302u en Tibeto, c\u0302u ekster g\u0302i. Tiu vigleco estas multflanka \u2013 la vigla eduka sistemo kiu ebligis altnivelan atingon kiel geshe (doktorig\u0302o pri budhisma instruo); krome ekzistas ankau\u0306 tre strikta religia hierarh\u0302io. La Dalai Lama kiel funkcias kvazau\u0306 papo havas gravan influon al la tibeta popolo kaj ankau\u0306 la kredantoj de la tibeta budhisma tradicio. La tibeta tripitako estas tre ampleksa kaj altiras la admiron de kleruloj tutmondaj. Malgrau\u0306 la altnivela atingo de la religio, oni tamen ne forgesu ke g\u0302i estas esence mezepoka religio kiu enhavas multajn trajtojn de mezepoka indig\u0302ena tibeta kulturo. Krom la emfazo de la uzo de la tibeta lingvo, multaj religiaj ritoj kaj praktikoj estis vers\u0302ajne kompreneblaj kaj utilaj en siaj tempoj kaj kultura medio. En tibeta budhismo, oni trovas ekster-budhismajn enhavojn politikajn kaj kulturajn. En Eu\u0306ropo la papo havis gravan politikan povon, sed tiu epoko jam forpasis. Sed por la tradiciaj tibetanoj la Dalailamao havas similan politikan rolon. C\u0302u la modernuloj akceptu la Dalajlamaon dum ni rifuzu la papon? Por malgrandigi la s\u0302okojn al la modernuloj, varbistoj de tibeta budhismo klopodadis prezenti la religion kiel modernan moralan instruon universalan. La malkongrueco tamen restas kaj posas kiel defio por la sekvantoj de tiu c\u0302i tradicio en la estonteco."}]