[{"text_idx": "#000000", "text": "C\u0302u vi vidas c\u0302iujn lingvojn supre de la pag\u0302o ? Ni tradukas rakontojn el Global Voices por ke civitanaj komunikiloj tra la mondo estu alireblaj por c\u0302iuj."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Arto kaj kulturoBona novaj\u0302oCenzuroCivitanaj komunikilojDisvolvadoEdukadoEkonomio kaj komercoElektadoEn- kaj elmigradoEtno kaj rasoFilmoFotografioFres\u0302a Novaj\u0302oHistorioHomaj rajtojHomama agadoHumuroIdeojIndig\u0302enojInternaciaj rilatojInterreta aktivismoJunulojJuroKatastrofoKomunikiloj kaj j\u0302urnalismoLaboroLingvoLiteraturoMedioMilito kaj konfliktoMuzikoNutraj\u0302oParolliberecoPolitikoProtestoRajtoj je seksa diverseco (GLAT)RegadoReligioRifug\u0302intojSanoSciencoSportoTeknikaroUnesko (UNESCO)Unuig\u0302itaj Nacioj (UN)Virinoj kaj socia seksoVojag\u0302o"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Kiel estas renkonti la frisan lingvon en preskau\u0306 c\u0302iu spaco en c\u0302iutaga vivo, ec\u0302 rete, en Frislando, Nederlando"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Redaktora rimarko: De la 20-a g\u0302is la 26-a de aprilo 2022 Mirjam Vellinga gastigas la alternan Tvitero-konton @EuroDigitalLang, kiu esploras kiel teknologioj povas esti uzataj por revivigi eu\u0306ropajn minoritatajn au\u0306 regionajn lingvojn. Legu pli pri tiu c\u0302i kampanjo c\u0302i tie."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Ekde 1928 Afu\u0302k estas estiminda organizo kies misio estas promocii la frisajn lingvon kaj kulturon en c\u0302iuj tipoj de spacoj en la nederlanda provinco Frislando. La lingvo sukcesis konservig\u0302i en c\u0302iutaga vivo kaj, lau\u0306 Afu\u0302k, preskau\u0306 c\u0302iuj el la 642 000 log\u0302antoj de la provinco komprenas la lingvon. Lau\u0306 la retejo de Afu\u0302k, \u201ctio signifas ke oni povas renkonti la frisan kaj uzi g\u0302in ie ajn en la provinco\u201d c\u0302e la bakejoj, en la superbazaroj, en la librejoj, c\u0302e la kuracistaj oficejoj, en lernejoj, c\u0302e la kartoklubo, en la sportejoj, sur signoj de urboj kaj vilag\u0302oj, en la amaskomunikiloj, en la teatro kaj c\u0302e laboro\u201d."}, {"text_idx": "#000008", "text": "La kontribuo de Afu\u0302k inkluzivas la liveradon de lingvaj kursoj por plenkreskuloj, la eldonadon de elektronikaj libroj kaj magazinoj, la kreadon de aplikaj\u0302oj kaj la iveradon de konsultaj servoj por kompanioj kaj organizoj pri kreado de politiko kurag\u0302iganta la lingvouzadon."}, {"text_idx": "#000009", "text": "La organizaj\u0302o estas bone konata al Mirjam Vellinga, kiu estis kreskigita de frisoparolantaj gepatroj. Nur kiam s\u0302i translog\u0302ig\u0302is de Frislando por studi en la Universitato de Groningeno, s\u0302i aprezis kiom unika estas la lingvo kaj \u201cla sociaj, psikologiaj kaj politikaj faktoroj, ligitaj al parolado de minoritata lingvo\u201d. S\u0302i baldau\u0306 transiris de studado de la angla al studado de la frisa kaj baldau\u0306 post bakalau\u0306rig\u0302i komencis labori por Afu\u0302k, kie s\u0302i restis por dudek jaroj. Aktuale s\u0302i tenas sian pozicion de projekta gvidanto de la internaciaj projektoj."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Rising Voices intervjuis Miriam per retpos\u0302to."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Half of all Frisians are able to read Frisian easily. However, a small proportion of Frisians have a good written command of their language. This number has steadily increased in recent years. This is due to education and the increasing use of social media in Frisian. There are concerns about the language transfer from parents to their children. That is slowly decreasing and one of the most important factors to keep a language alive."}, {"text_idx": "#000016", "text": "The following applications are now available:"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Google Translate through community development\nFacebook in Frisian through community development\nGboard and Swiftkey as automatic text predictors\nFrisian as a language in Microsoft Office with built-in spelling and grammatical corrector on Windows operating systems (however, this has to be downloaded separately, and is not automatically integrated in updates and when people buy Microsoft Office software).\nNavigation in Frisian through Waze\nOnline Frisian-Dutch dictionaries and translation tools"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Nuntempe iom pli ol duono de la log\u0302antaro en Frislando parolas la frisan kiel sian unuan lingvon kaj c\u0302irkau\u0306 75% de la log\u0302antaro parolas la frisan en c\u0302iutaga vivo. Preskau\u0306 c\u0302iuj en la provinco kun proksimume 650 000 log\u0302antoj povas kompreni la lingvon: c\u0302irkau\u0306 95%. Tio signifas ke oni renkontas la frisan ie ajn en c\u0302iutaga vivo."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Duono de c\u0302iuj frisoj povas legi en la frisa c\u0302iutage. Tamen eta parto de la frisoj havas bonajn skribokapablojn en sia lingvo. Tiu c\u0302i nombro konstante kreskis en lastaj jaroj. Tio okazis danke al edukado kaj kreskanta uzo de sociaj amaskomunikiloj en la frisa. Ekzistas zorgoj pri la lingva transdono de gepatroj al iliaj infanoj. G\u0302i malrapide malkreskas kaj estas unu el la plej gravaj faktoroj de lingva vivsubtenado."}, {"text_idx": "#000020", "text": "La reta statuso estas meznivela. Unuflanke kelkaj aplikaj\u0302oj estis evoluigitaj. Aliflanke grandaj kompanioj kutime ne kreas au\u0306tomate siajn aplikaj\u0302ojn en la frisa."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Jenaj aplikaj\u0302oj nun estas alireblaj:"}, {"text_idx": "#000022", "text": "\u2022 Google Translate danke al komunuma evoluigo"}, {"text_idx": "#000023", "text": "\u2022 Facebook en la frisa danke al komunuma evoluigo"}, {"text_idx": "#000024", "text": "\u2022 Gboard kaj Swiftkey kiel au\u0306tomataj lingvosugestiloj"}, {"text_idx": "#000025", "text": "\u2022 La frisa kiel lingvo en Microsoft Office kun integrita ortografia kaj gramatika korektiloj en Vindozo (tamen g\u0302i devas esti els\u0302utita aparte kaj ne estas au\u0306tomate integrita en aktualigoj kaj kiam homoj ac\u0302etas programaron de Microsoft Office)"}, {"text_idx": "#000026", "text": "\u2022 Navigado en la frisa per Waze"}, {"text_idx": "#000027", "text": "\u2022 Retaj frisa-nederlandaj vortaroj kaj tradukiloj"}, {"text_idx": "#000031", "text": "RV: Priskribu iujn el la defioj kiuj malhelpas al via lingvo esti plenforte uzata rete."}, {"text_idx": "#000035", "text": "MV: At the moment we are focusing both on language learning and language awareness and assertiveness in schools (primary, secondary and vocational education). It is important that younger people learn the language and are able to speak, read and write it, but it is also important that they feel comfortable using it, understand more about their language behavior and language use and the mechanisms behind that. Peer to peer conversations about their language use and specific assignments at school that focus on working with the language in a practical way (thinking about how Frisian can become more visible in the company where they do their internship for instance) work very well in our experience."}, {"text_idx": "#000036", "text": "In order to make it easier for young people to use the language digitally, we have developed several translation tools and there are other tools available as well, like Gboard and Swiftkey. Not everyone knows that they are there, so we are also focusing on promoting those tools in an attractive way (short clips, distributed on several social media platforms)."}, {"text_idx": "#000037", "text": "For the next generations to use the language it is essential to educate young parents about the value of the minority language and how to raise children multilingual in different situations. In Frysla\u0302n there is a magazine and an online platform to inform young parents about this and they receive a special language gift (Taalkado) when they register the birth of their child with the local government."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Nuntempe ni koncentrig\u0302as je lernado, konsciado kaj firmigado de la lingva c\u0302eesto en lernejoj (bazaj, mezaj kaj profesiaj). Estas grave ke junaj homoj lernu la lingvon kaj povu paroli, legi kaj skribi en g\u0302i, sed ankau\u0306 gravas ke ili sentu sin komforte uzante g\u0302in, komprenu pli bone sian lingvan konduton kaj lingvouzon kaj iliajn mekanismojn. Rektaj konversacioj pri ilia lingvo kaj specifaj taskoj en lernejoj fokusig\u0302antaj je laboro kun la lingvo en praktika maniero (pensado pri kiel la frisa povas ig\u0302i pli videbla en la kompanio kie ili trapasas stag\u0302on ekzemple) bone funkcias lau\u0306 nia sperto."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Por fari pli facila por junuloj la uzadon de la lingvo en cifereca formo, ni evoluigis kelkajn tradukilojn kaj estas aliaj iloj alireblaj kiel Gboard kaj Swiftkey. Ne c\u0302iu scias ke ili ekzistas, do ni koncentrig\u0302as ankau\u0306 je promociado de tiuj iloj en alloga maniero (per mallongaj filmetoj, distribuitaj en kelkaj sociretaj platfomoj)."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Por ke la sekvaj generacioj uzu la lingvon gravas eduki junajn gepatrojn pri la valoro de la minoritata lingvo kaj pri kiel kreskigi plurlingvajn infanojn en diversaj situacioj. En Frislando estas magazino kaj reta platformo kiuj informas junajn gepatrojn pri tio c\u0302i kaj ili ricevas specialan lingvan donacon (Taalkado) kiam ili registras la naskon de sia infano c\u0302e la loka registaro."}, {"text_idx": "#000041", "text": "C\u0302i tiu artikolo venas de Rising Voices, projekto de Global Voices, kiu helpas disvastigi civitanajn komunikilojn al lokoj, kie kutime oni ne havas aliron al ili. \u00b7 C\u0302iuj artikoloj"}, {"text_idx": "#000044", "text": "\u2018Via\u2019dle: Wordle nun alireblas en multaj lingvoj de la mondo"}, {"text_idx": "#000050", "text": "Aboni komentojn de c\u0302i tiu artikolo per retpos\u0302to"}, {"text_idx": "#000052", "text": "Global Voices estas subtenata de la klopodoj de niaj volontulaj kontribuantoj, fondumoj, donacantoj kaj misio-servoj. Por pliaj informoj bonvolu legi nian Monkolektan Etikan Politikon."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Speciala danko al niaj multaj subtenantoj"}, {"text_idx": "#000054", "text": "Bonvolu subteni nian gravan laboron"}]