[{"text_idx": "#000002", "text": "Archivo de la etiqueta: statistiko"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Post la verkado de mia antau\u0306a artikolo, pri la graveco meti nombrojn en kunteksto kaj ekspliki ties kriteriojn antau\u0306 ol eltiri konkludojn, aperis du novaj\u0302oj kie oni perfekte povas apliki g\u0302uste tion kion mi tie skribis, unu priesperanta, alia pli g\u0302enerala."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La pli vastmonda temas pri la j\u0302usa publikigo de la Raporto PISA, la internacia komparo de edukaj sistemoj, kiujn c\u0302iujare organizas la Organizo por Ekonomia Kunlaboro kaj Disvolvo. Kiel kutime, en la tuta mondo rapide aperis analizoj pri la rezultoj, plejparte bazitaj en la fina \u201cnoto\u201d kiun c\u0302iu lando ricevas en du au\u0306 tri kategorioj de edukado. Kaj kiel c\u0302iujare, almenau\u0306 en Hispanio, eksplodas polemikoj, ke tiu c\u0302i lando estas sub la averag\u0302o, au\u0306 ke oni iom supreniris au\u0306 malplibonig\u0302is, depende de la atentata nombro, kaj ankau\u0306 komparo inter la diversaj regionoj kiuj havas sian propran indekson."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mi tion pli detale pritraktis en la hispanlingva versio, sed jen mia tuj rapida komento: plejmulto da tiuj konkludoj estas plena rubo, rapidaj resumoj por politika debato au\u0306 por plenigi pag\u0302ojn de gazetaro. La fakto estas ke tiu \u201cnoto\u201d apenau\u0306 malsamas disde aliaj eu\u0306ropaj landoj, kaj la diferenco trovig\u0302as plejofte en la intervalo de necerteco. Certe la antau\u0306eniro au\u0306 la regreso kompare kun pasinta jaro estas preskau\u0306 hazarda, kaj granda parto de la variado interhispania s\u0302uldig\u0302as simple al diferenco de ric\u0302eco au\u0306 al statistika bruo."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Mi ne diras ke tiaj komparoj estas senutilaj, tute ne. Sed, kiel mi jam insistis, estas la fajna pristudo de la detaloj kio povos helpi la spertulojn kaj la politikistojn, ne unu nombro sen kunteksto."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La alia teksto estas pli proksima, kaj tre rilata al la temo kiun mi pritraktis en la antau\u0306a artikolo: la nombro de esperantistoj. En la lasta numero de la revuo \u201cEsperanto\u201d, kiun mi j\u0302us ricevis, publikig\u0302as artikolo pri la kvanto de esperantistoj en Hungario, bazita sur la homoj kiuj ekzamenig\u0302is pri nia lingvo en tiea Universitato Eo\u0308tvo\u0308s Lora\u0301nd. La au\u0306toro, Iva\u0301n Bujdoso\u0301, donas amason da detaloj, kun statistika pritrakto, sed estas mirinde ke post du plenaj pag\u0302oj, mi havas ec\u0302 ne la plej malgrandan ideon kiom da esperanto-parolantoj trovig\u0302as en Hungario!"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Fakte, se oni legas la nombron de 24.955 homoj sukcesintaj ekzamenon pri Esperanto en la lastaj 9 jaroj, oni ne povas ne ricevi frapan impreson pri la impona nombro. Sed c\u0302iuj ni suspektas, ke plejmulto de ekzamenintoj neniam uzas la lingvon aktive kaj tute rapide forgesas pri nia lingvo. Ec\u0302 pli, lau\u0306 atesto de lastatempa hungaria vizitanto en Madrido, nia lingvo suferas malprestig\u0302on, kvazau\u0306 g\u0302i estus nur rimedo kiun oportunistoj au\u0306 mallertuloj uzas por trapasi ekzamenojn sen granda peno. Tiaj konsideroj neniel respegulig\u0302as en la artikolo, kiu farig\u0302as misgvida pri la vera stato de nia movado en Hungario."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Mi ne scias kiu kulpas pri tiu misgvido. Eble la verkinto de la artikolo, kiu ja faris tre bonan pure matematikan laboron, sed kiu forgesis pri la plej grava aspekto, nome, la metado de nombrojn en kunteksto kaj la c\u0302erpo de tiaj konkludoj. Au\u0306 la redaktoro, kiu impresig\u0302is de la s\u0302ajna au\u0306toritateco de tiom da tabeloj kaj ciferoj, kaj forgesis peti la plaj bazan informon: kion c\u0302io c\u0302i vere signifas?"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Dum la lastaj tagoj mi ricevis plurajn mesag\u0302ojn petante partoprenon en kampanjo por nombri la tutmondajn esperantistojn. Mi ne enskribig\u0302os tie, kaj mi volas klarigi kial, c\u0302efe c\u0302ar tio koincidis kun mia legado de libro pri nombroj kaj statistikoj, kiu inspiris min verki aliteman tekston en la hispanlingva parto de mia blogo."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mi konsentas ke la nombrado tre gravas. Kiel mi jam skribis en alia teksto en kiu mi parolis pri profesieco en nia movado, \u201ckio ne estas kontoj, tio estas rakontoj\u201d. Nepras ke ni konu kiom da esperanto-parolantoj ekzistas, kaj tute racias ke j\u0302urnalistoj au\u0306 aliaj scivolantoj pridemandu nin pri tio. Sed samtempe, c\u0302iu kiu iom konas pri statistikoj, scias ke nuraj nombroj, sen kunteksto kaj sen eksplikoj, diras nenion.Ili estas pli ol malbonaj rakontoj."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Pri tio temas grandparte la libro kiun mi aludis, \u201cLa tigro kiu ne estas\u201d, de la britiaj Michael Blastland kaj Andrew Dilnot, antau\u0306aj respondeculoj de la radiprogramo \u201cPli au\u0306 malpli\u201d, de la radistacio BBC. La programon, nun direktitan de Tim Harford, au\u0306toro de la libro \u201cLa kas\u0302ita ekonomikisto\u201d kaj j\u0302urnalisto de la Financial Times, mi kelkfoje au\u0306skultas kiel podkaston, c\u0302ar g\u0302i tre rigore kaj sprite pritraktas temon kiu devus tre gravi por c\u0302iu informserc\u0302a civitano: la nombroj c\u0302e la publika debato. Kiom da gejaj personoj ekzistas, c\u0302u estas pli sekure vojag\u0302i kun kasko, c\u0302u la deficito estas eltenebla, kiom gajnas la diversaj tavoloj de la socio kaj kiomajn impostojn ili pagas. Apenau\u0306 ekzistas io pli grava kiam oni volas esti konscia partoprenanto de la socio, kaj tial ekzistas tiom da riskoj ke oni manipulas vin se vi ne konas la nombrojn, kaj vi ne kapablas interpreti la nudajn ciferojn. Se vi havas aliron al la libro au\u0306 similajn verkojn en via lingvo, mi vigle rekomendas g\u0302ian legadon."}, {"text_idx": "#000014", "text": "La c\u0302efa kriterio kiam oni analizas nombrojn estas konscii pri la koncepto de necerteco. Tio por mi estas la plej frapa konstato kiam mi diskutas pri kontoj: homoj g\u0302enerale ne rimarkas ke c\u0302iu nombro havas intervalon kiu limigas g\u0302ian akuratecon, kaj oni emas au\u0306 tute blinde kredi en la nuda nombro, au\u0306 tute malfidi g\u0302in. Mi tamen, pro mia fako, estas ege konscia pri tiu koncepto: jam en la unua semajno de mia universitata kariero (Fiziko) profesoroj insistis ke nombro sen intervalo de necerteco estas tute sensenca. Mi preskau\u0306 c\u0302ion forgesis pri miaj studoj, sed tiu koncepto restas c\u0302iam miakape. Mia sperto, kiam mi diskutas kun homoj el aliaj fakoj, c\u0302efe humanecaj, estas ke ili ne komprenas s\u0302ajnan paradokson: ke scienco g\u0302enerale, kaj fiziko speciale, estas tiom potenca, c\u0302ar g\u0302i tiom forte konscias pri la limoj de sia ekzakteco. La necerteco igas sciencon pli trafa, ne male."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Revenante al Esperanto, jen kial mi s\u0302atas la kalkulon de esperantistoj kiujn siatempe faris Jouko Lindstedt (kvankam, strange, mi ne trovas g\u0302in inter la bibliografiaj indikoj de lia retpag\u0302o). La referenco al grandoordo, kaj ne la nuda numero, pli bone reliefigas nian necertecon. Kaj krome g\u0302i bone montras la diversojn gradojn de konado de la lingvo."}, {"text_idx": "#000016", "text": "S\u0302ajnas al mi ke ni esperantistoj ankorau\u0306 ne estas tre konsciaj kiom gravas esplori la nombrojn. Inter ni, apenau\u0306 nur Lu Wunsch-Rolshoven serioze analizadas nombrojn, kaj eltiras valorajn konkludojn pri g\u0302i. Al li s\u0302uldig\u0302as plejparte la tre datumdonaj artikoloj de Vikipedio pri Statistiko de Esperantujo kaj Nombro de Esperanto-parolantoj, kaj la artikolon kiu utiligas la censon en diversaj landoj por doni impreson pri tiu aspekto, kiun antau\u0306 nelonge publikigis Libera Folio. Ili krome bone montras la necertecojn en la nombrado kaj ec\u0302 en la difino."}, {"text_idx": "#000017", "text": "C\u0302ar ne c\u0302iam estas klare scii kiu estas esperantisto, same kiel ne evidentas kiel kalkuli la nombron de samseksemuloj ec\u0302 se oni faras enketojn au\u0306 nombradojn."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Ne fidu do unuopajn nombrojn. Jen kial mi ne partoprenos en la nombrado de ajna retpag\u0302o, ec\u0302 bonintenca. La fina kalkulo bedau\u0306rinde neniom signifos, ec\u0302 ne kiel rakonto."}]