[{"text_idx": "#000001", "text": "Freneza sciencisto (ankau\u0306 freneza kuracisto au\u0306 freneza profesoro) estas karikaturo de sciencisto kiu estas priskribita kiel \"freneza\" au\u0306 \"freneza\" pro kombinaj\u0302o de nekutima au\u0306 maltrankviligante personecajn trajtojn kaj la seng\u0302ene ambician, tabuon kaj/au\u0306 tromemfidan naturon de iliaj eksperimentoj.\nKiel c\u0302eftemo en fikcio, la freneza sciencisto povas esti friponeca ( malbona geniulo) au\u0306 antagonisma, bonkora au\u0306 neu\u0306trala;\npovas esti freneza, ekscentra, au\u0306 mallerta;\nkaj ofte laboras kun fikcia teknologio au\u0306 malsukcesas rekoni au\u0306 aprezi oftajn homajn protestojn kontrau\u0306 provado pozi kiel dio.\nKelkaj povas havi bonintencajn au\u0306 bon-bravajn intencojn, ec\u0302 se iliaj agoj estas dang\u0302eraj au\u0306 kritikindaj, kiuj povas igi ilin hazardaj fiuloj.\nKelkaj estas protagonistoj kiel ekzemple Walter Blanka de Rompig\u0302anta BAD [1] au\u0306 aliancanoj de tio."}, {"text_idx": "#000003", "text": "La prototipa fikcia freneza sciencisto estis Victor Frankenstein, kreinto de lia eponima monstro, [2] [3] [4] kiuj faris lian debuton en 1818, en la romano Frankenstein, or the Modern Prometheus de Mary Shelley.\nKvankam Frankenstein estas bonvola karaktero, la kritika elemento de farado eksperimentoj kiuj transiras \"limojn kiuj ne devas estu krucitaj\", indiferentaj pri la sekvoj, c\u0302eestas en la romano de Shelley.\nFrankenstein estis trejnita kiel kaj alkemiisto kaj moderna sciencisto kiu igas lin la ponto inter du epokoj de evoluanta arketipo.\nLa libro lau\u0306dire estas antau\u0306ulo de nova g\u0302enro, sciencfikcio, [5] [6] kvankam ekzemplocele por gotika hororo [7] [8] [9] [10] g\u0302i estas ligita kun aliaj precedencoj ankau\u0306."}, {"text_idx": "#000004", "text": "1896 vidis la publikigon de The Island of Doctor Moreau (La Insulo de Doktoro Moreau) de H. G. Wells, en kiu la titulara kuracisto - kontestata vivisekciisto - izolis sin tute de civilizo por dau\u0306rigi siajn eksperimentojn en kirurgie transformado de bestoj en humanoidajn formojn, indiferenta pri la sufero kiun li kau\u0306zas."}, {"text_idx": "#000005", "text": "La filmo Metropolis de Fritz Lang ( 1927) alportis la arketipan frenezan scienciston al la ekrano en la formo de Rotwang, la malbona geniulo kies mas\u0302inoj donis vivon al la distopia grandurbo de la titolo.\nLa laboratorio de Rotwang influis multajn postajn rolarojn kun g\u0302iaj elektraj arkoj, bobelantan aparataron, kaj bizare komplikajn arojn de ciferdiskoj kaj kontroloj.\nPortretite fare de aktoro Rudolf Klein-Rogge, Rotwang mem estas la prototipe konflikta freneza sciencisto;\nkvankam li estas mastro de preskau\u0306 mistera scienca potenco, li restas sklavo al siaj propraj deziroj al potenco kaj veng\u0302o.\n[ citaj\u0302o bezonis ] la aspekto de Rotwang ankau\u0306 estis influa - la s\u0302oko de la karaktero de flugema hararo, sovag\u0302okula konduto, kaj lia kvazau\u0306-fas\u0302isma laboratoriovestaro estis c\u0302iu adoptita kiel stenografio por la freneza sciencisto- \"aspekto\".\nEc\u0302 lia mekanikisto dekstra farig\u0302is signo de perversa scienca potenco, eh\u0302is precipe en Dr. Strangelove de Stanley Kubrick kaj en la romano The Three Stigmata of Palmer Eldritch (La Tri Stigmata de Palmer Fantoma) (1965) de Philip K. Dick."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Lastatempa enketo de 1,000 hororaj filmoj distribuitaj en la UK inter la 1930-aj jaroj kaj 1980-aj jaroj rivelas frenezajn sciencistojn au\u0306 iliaj kreaj\u0302oj estis la fiuloj de 30 procentoj de la filmoj;\nscienca esplorado produktis 39 procentojn de la minacoj;\nkaj, kompare, sciencistoj estis la herooj de nuraj 11 procentoj."}, {"text_idx": "#000012", "text": "La freneza sciencisto estas stereotipo de sciencisto, kiu aperas en la verkoj de fikcioj. Li (au\u0306 s\u0302i) povas esti maliculo kaj dang\u0302era, au\u0306 servanto (lau\u0306- au\u0306 kontrau\u0306-vole) de maliculo, krimulo, malamika regno..."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Sub-specio de freneza scientisto estas la distrig\u0302ema scientisto, bonvolema, sed kiu, pro siaj distrig\u0302emo kaj nesingardemo, estigas katastrofojn."}, {"text_idx": "#000014", "text": "La freneza scientisto estas montrita kiel obsedata pri scienco: li kredas ke la scienco estas c\u0302iopova kaj superas moralon. Li mastrumas altajn teknologiojn tre antau\u0306enirantajn sur la nuntempa epoko. Li tute mankas je komuna senso; kreas mortigivajn armilojn, substancojn au\u0306 kreitaj\u0302ojn sen pripensi la konsekvencojn, faras dang\u0302erajn eksperimentojn sur homaj kobajoj (foje ec\u0302 sur si mem), neglektas c\u0302iujn antau\u0306protektojn... tiu, kiu kuntrenas tragediojn."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Ne estas facile determini kiu povas esti konsiderata freneza sciencisto, kaj tre ofte pro diversaj tialoj; tiele oni povas aludi al Nikola Tesla, Albert Einstein, Leonardo da Vinci ktp."}, {"text_idx": "#000016", "text": "La motivoj de la frenezaj sciencistoj povas esti:"}, {"text_idx": "#000017", "text": "La nura scienco : la freneza sciencisto faras esplorojn kaj eksperimentojn nur por pruvi, ke siaj teorioj estas pravaj, kaj rebati al siaj kolegoj kiuj mokis au\u0306 malrespektis lin.\nMegalomanio: la freneza sciencisto volas pruvi, ke li estas plej granda geniulo el la mondo, kaj esti admirata (au\u0306 timata) de la tuta mondo.\nAvido de ric\u0302eco : la freneza sciencisto estas krimulo, serc\u0302anta rabi monon au\u0306 ric\u0302aj\u0302ojn.\nVeng\u0302emo : la freneza sciencisto dedic\u0302is sian vivon por sin veng\u0302i kontrau\u0306 potenca malamiko au\u0306 s\u0302tato.\nIdealismo: la freneza sciencisto sincere kredas esti trovinte la recepton de la universala felic\u0302o kaj li klopodas farig\u0302i Mastro de la Mondo por apliki sian recepton al la tuta homaro."}, {"text_idx": "#000020", "text": "En la bildliteraturo kaj kinarto, la frenezaj scientistoj estas plej oftaj malamikoj de la superherooj au\u0306 de la spionoj, kiel James Bond."}]