[{"text_idx": "#000002", "text": "Mi demandas min, al kio utilas recenzo. Miaopinie, g\u0302i devas sciigi, kia estu la legontaro de la pritrakta libro. Neniu libro povas plac\u0302i al c\u0302iuj. Ekzistas libroj, verkitaj kun granda lerteco en eksperimenta maniero per kompleksa vortotrezoro. Tiaj libroj plezurigas la plej spertajn legantojn pri la lingvo, t.e. la elito de nia movado. Ne tiaj estas la libroj de Julian Modest. Neniel li dedic\u0302as sian verkadon al elito, sed male al la plimulto. En tio li pravas. Multaj el ni, en la movado, ne ege spertas, tutsimple c\u0302ar maloftas la okazoj praktiki la lingvon. Mankas tempo por legi longajn verkojn. Malagrablas, kiam dum la legado necesas c\u0302iam konsulti la vortaron, cerbumadi pri c\u0302iu frazo, strebi memori komplikajn skemojn kaj okazintaj\u0302ojn. Se vi ofte alfrontas tion, ne hezitu legi la librojn de Julian Modest. Tio ne signifas ke lia verkado estas malaltnivela. Tute male. Kiel konscias c\u0302iu kreanto, la simpleco estas celo malfacilege atingebla."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Serenaj matenoj estas la lasta krimromano de Julian Modest. G\u0302i estas mallonga, 86 pag\u0302a, bone presita, per facile legeblaj literoj. La kovrilo estas bela kaj la titolo videblas sur g\u0302ia dorso (se la eldonisto forgesus tion, la libro iel malaperus, kiam g\u0302i staros inter aliaj libroj sur breto). Ankau\u0306 la cifereca versio bone legeblas dank' al la laboro de la eldonisto."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La rakonto okazas dum agrabla suna aprilo, en la nuna epoko. La ago estas en c\u0302emara kvieta urbeto. Vers\u0302ajne g\u0302i kus\u0302as en Bulgario, la lando de la au\u0306toro, proksime de la haveno Burgas (Burgo en la romano). La balkana karaktero senteblas en la nomoj de la roluloj kaj en kelkaj kutimoj, ekzemple nomi virojn \"onklo\" kaj virinojn \"onklino\"."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Temas pri malapero de junulino. Dum la tuta libro, la policistoj malkovras novajn aspektojn en s\u0302ia personeco. La leganto akompanas pas\u0302on post pas\u0302o la detektivojn, kiam ili esploras la diversajn hipotezojn pri s\u0302ia malapero. Survoje la verkisto lerte kreas au\u0306 forigas suspektojn kaj dubojn en nia menso."}, {"text_idx": "#000006", "text": "La roluloj ne prezentas surprizigajn karakterojn, sed iliaj sentoj estas priskribitaj per delikataj detaloj, lau\u0306 la kutima maniero de Julian Modest. Plurfoje li kortus\u0302e pentras la nostalgion de gepatroj, kiuj sentas ke ilia infano jaron post jaro malproksimig\u0302as kaj fremdig\u0302as. Kiam komencig\u0302as la kvara tago post la malapero de la junulino, s\u0302ia patrino esprimas sian doloron \"Ankorau\u0306 unu serena mateno, sed en mia animo malhelas kiel en tombo\"."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La stilo estas simpla kaj la rakonto glate fluas lau\u0306longe de la mallongaj c\u0302apitroj. La eventoj estas detale priskribitaj kaj facile kompreneblas. Multas la dialogoj, kun viglaj kaj mallongaj frazoj en c\u0302iutaga lingvaj\u0302o. Male al tiom da krimromanoj, tiu c\u0302i libro ne enhavas maldecajn vortojn, nek sangoplenajn priskribojn de kadavroj au\u0306 de perfortaj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000008", "text": "La fino de la rakonto kontentigas la scivolemon de la leganto kaj plene solvas la misteron, kiel tau\u0306gas en tradicia krimromano."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Konklude, la libro donos al la leganto senstrec\u0302an plezuron. Serenaj matenoj estas ia strangaj\u0302o, serena krimromano."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Unu vilag\u0302o, unu apuda urbeto, mistera alvenanto, klac\u0302ema maljunulino, du geedzoj (ambau\u0306 tre okupitaj kuracistoj), junulino malaperinta, s\u0302ia kamaradino, klasc\u0302efo, komisaro, lia helpanto, busveturado: jen la esencaj ingrediencoj de krimromano, kies intrigo kaj klopodo solvi la enigmon iel memorigas pri Maigret kaj pri lia enketmetodo: intervjui, paroli, alproksimig\u0302i al la familio de la malperinta junulino, al s\u0302ia medio. Nu, ordinaraj\u0302oj c\u0302e polica esplorado."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Julian Modest, kies noveloj ofte gastis en nia revuo, estas c\u0302iam tre atenta pri detaloj, kiujn li priskribas skrupule, preskau\u0306 pedante: la c\u0302irkau\u0306a naturo, la vestaj\u0302oj, la mienoj. Estas tus\u0302ita la kutima problemo de nekomunikado inter gefiloj kaj gepatroj, kiuj, pridemandate, neniam kapablas helpi la enketantojn... c\u0302i tiu estas jam la tria mallonga krimromano de nia au\u0306toro eldonita en 2018, apud, Murdo en la parko (eld. Libero) kaj Averto pri murdo (eld. Espero), tiel ke inter novelaroj kaj mallongaj romanoj li jam atingis pli ol dekkvinon. Liaj romanoj neniam atingas cent pag\u0302ojn, ja la enigmoj konkretig\u0302as kaj solvig\u0302as rapide, kaj oni legas dum malpli ol horo, trenate de la strec\u0302o starigita jam en la unuaj linioj kaj tenata g\u0302is la lasta, vere la lasta; tial ankau\u0306 Serenaj matenoj estas tre konstrua kontribuo al la kimromana g\u0302enro."}, {"text_idx": "#000012", "text": "La nuna verko estas rekomendinda ankau\u0306 al fres\u0302aj kursfinintoj pro manko de tro rafinitaj vortoj: tamen enestas, almenau\u0306 en la bita versio kiu estis sendita por recenzo, la specifa stilero preskau\u0306 konstante forlasi la subjekton c\u0302e subordigita propozicio, kiam g\u0302i egalas al la subjekto de la c\u0302efpropozicio. Tion la gramatiko ne permesas, au\u0306, minimume, ne konsilas; de tempo al tempo c\u0302e tiu au\u0306 alia au\u0306toro g\u0302i jen kaj jen aperas kiel konscia apartaj\u0302o; la unuajn fojojn g\u0302i agacas la okulon, en la postaj pag\u0302oj g\u0302i farig\u0302as kutimo ne plu tiom g\u0302ena."}, {"text_idx": "#000013", "text": "\u0093Serenaj matenoj\u0094 \u0096 krimromano, originale verkita en Esperanto. Eld.: Libera,"}, {"text_idx": "#000015", "text": "La protagonistoj, la belegaj literaturaj\nbildoj de c\u0302irkau\u0306a naturo, la bunteric\u0302a lingvo de la au\u0306toro\nhavigas abundan g\u0302uon, g\u0302ojon au\u0306 emocian triston kaj teneran\nvibradon en la koroj de la legantoj. Ni rememoru la rakonton \u0093Vulpa Restoracio\u0094\nel la libro \u0093Mara Stelo\u0094, kie la c\u0302arma intrigo kaj fajna lingvomajstreco\nde Julian Modest provokas larmojn de la kortus\u0302ita leganto."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Nun mi kurag\u0302as au\u0306guri, ke la\nEsperanto-kulturo gravedig\u0302is per la krimromano originale verkita en\nEsperanto de nia estimata amiko kaj samideano Julian Modest. Bons\u0302anca\ng\u0302ojo por mi estis konatig\u0302i kun la manuskripto de la naskig\u0302onta"}, {"text_idx": "#000018", "text": "La loko, kie okazas la\nkrimaj agoj de \u0093Serenaj Matenoj\u0094, estas la suda Nigramara regiono de Bulgario.\nLa au\u0306toro tre bone konas la regionon, kiu estas lia naskig\u0302provinco\nurbetoj, vilag\u0302oj kaj naturfenomenoj. C\u0302i-situo nepre helpas al la"}, {"text_idx": "#000019", "text": "priskribi la naturajn belecojn, la transpas\u0302on de la vintro al printempo\nkun aromoj kaj koloroj, la grizajn nubojn, la bluig\u0302antan c\u0302ielon kaj\nkompreneble la serenan bonhumoron de la homoj. Kontraste al tiu c\u0302i\nreviglig\u0302o de la c\u0302irkau\u0306a vivo, alflugas novaj\u0302o pri malapero\nde la filino de la urba kuracisto \u0096 lernantino en la lasta gimnazia klaso.\nS\u0302iaj beleco kaj literatura talento estas larg\u0302e sciataj inter geamikoj\nkaj instruistoj. S\u0302iaj gepatroj serc\u0302as profesian helpon de la polico."}, {"text_idx": "#000021", "text": "C\u0302i-libre la au\u0306toro revenis al sia neskig\u0302regiono c\u0302e la Nigra Maro, kio s\u0302ajne inspiris lin pozitive. Plurloke aperas naturpriskriboj sufic\u0302e belaj, kvankam iufoje iom banalaj. El tiaj priskriboj oni c\u0302erpis la librotitolon. \u201cAgrable estis promeni c\u0302i tie en la serenaj matenoj, la arboj floris, la koloroj de la buntaj floroj karesis la okulojn, la maro similis al silka tolo.\u201d"}, {"text_idx": "#000022", "text": "La krimintrigo de la rakonto estas simpla. Temas pri la serc\u0302ado de malaperinta dekokjarulino. Sed kiel en aliaj krimromanetoj de Modest, mi dumlege ofte malpaciencas pro la inerto, mallerteco kaj ec\u0302 stulteco de la enketantaj policistoj. La komisaroj de la diversaj romanetoj, Sinapov, Silikov kaj c\u0302i-verke Safirov, preferas filozofie cerbumi anstatau\u0306 tuj esplori evidentajn spurojn kaj indikojn. La policaj pridemandadoj estas mallongaj, mallertaj, kaj neniam iras profunden."}, {"text_idx": "#000023", "text": "La stilo de Julian Modest estas simpla kaj klara. Li tre zorge klarigas aferojn, kiujn la legantoj sendube jam komprenis, kaj ne nur unufoje, sed plurfoje, ripete. En c\u0302apitro 15 en la dua duono de la verko li ial rekomencas klarigi kaj resumi c\u0302ion kvazau\u0306 de la komenco, proksimume kiel en nova epizodo de televidserio. Ne facilas kompreni kial. Kaj kiam finfine aperas indiko pri kiu kulpas pri la krimo (persono g\u0302is tiam ne menciita), mi sentas incitig\u0302on pro tio ke la polico plu inertas kaj simple atendas ke la kulpulo mem denuncu sin en la policejo."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Entute la komisaro Safirov neniam vere malkas\u0302as ion. Ial li ekskludas homojn de suspekto: X \u201cestis iom eksplodema, minacis Klara-n, sed Safirov jam certis, ke li ne kulpas\u201d. Kaj Y \u201cnur kelkfoje renkontig\u0302is kun Klara kaj same ne povis esti suspektinda\u201d. Bone, sed kial? Tion la au\u0306toro ne klarigas, kvankam li s\u0302atas klarigadi evidentaj\u0302ojn. La vero bedau\u0306rinde estas ke X kaj Y ne suspektindas, c\u0302ar la au\u0306toro jam scias, kiu kulpas. Sed Safirov ja ne povas scii tion, damne!"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Do, kvankam pli sukcesa el aliaj vidpunktoj, la verko ne tre konvinkas kiel krimrakonto."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Oni rekonas konatajn Modestajn ingrediencojn, kiel la nekutimaj okulkoloroj de homoj \u2013 c\u0302i-verke mielkoloraj, cejankoloraj kaj helverdaj. La c\u0302iama c\u0302okoladkolora kostumo c\u0302i-foje estas nur jako (kun kas\u0302tankolora jupo)."}, {"text_idx": "#000027", "text": "La lingvaj\u0302o estas kutime Modesta, do antau\u0306 c\u0302io simpla. Jen kaj jen aperas frazo strangeta au\u0306 fus\u0302eta. \u201cLi [...] s\u0302ajnigis sin, ke atendas la buson al la kvartalo de la fis\u0302kaptistoj.\u201d \u201cKio signifas tion?\u201d \u201c[...] perforte forkaptis Klara-n, fermis kaj s\u0302losis s\u0302in ie.\u201d Amuzis min \u201cli ekstaris de la falanta arbo sur kiu li sidis\u201d. Interesis min la vorto \u201cnekroskopio\u201d, kiun mi antau\u0306e ne renkontis. G\u0302i s\u0302ajnis al mi ia pasiva formo de nekrofilio, sed fakte temis nur pri nekropsio. Espereble per tio mi ne malkas\u0302is tro multe pri la fino de c\u0302i tiu krimromaneto."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Serenaj matenoj de Julian Modest"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Serenaj matenoj estas krimromano de la bulgara esperanto-verkisto Julian Modest.La libro rakontas pri la subita malapero de Klara, bela kaj talenta knabino, lernantino en la lasta gimnazia klaso, kaj pri la polica komisaro Kalojan Safirov, kiu devas serc\u0302i s\u0302in. La romano, kies stilo kaj lingvaj\u0302o estas klaraj, tau\u0306gas por esperantistoj komencantoj kiel mi. Dum la 60a Esperanto-Sumoo mi legis la tutan libron kaj mi konsilas g\u0302in al c\u0302iuj."}]