[{"text_idx": "#000000", "text": "C\u0302i sube vi trovos la indekson pri la jaro 2017. Alklakante la maldekstrajn ligilojn en la indekso, vi atingos la koncernan artikolon en \u201eplata\u201d formo, sen fotoj; alklakante la dekstrajn ligilojn vi atingos la artikolon en la PDF-forma numero, kun fotoj."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Iel mir'ig'e por mi sub la c\u0302apitr'o'indik'o \u201erilat'o al la lingv'o\u201d aper'is mal'grand'a enket'o pri neolog'ism'o'j sur'baz'e de kvin vort'o'par'o'j:\nmal'san'ul'ej'o-hospital'o, bicikl'o-velociped'o, sen'har'a-kalv'a, animal'o-best'o, mal'mult'e'kost'a-c\u0302ip'a. Mir'ig'is mi'n la konstat'o, ke \u201eleg'ant'o'j de\nLa Ond'o de Esperant'o kaj\nHerold'o de Esperant'o prefer'as neolog'ism'a'j'n form'o'j'n pli ol ne'leg'ant'o'j de tiu'j gazet'o'j\u201d (kun rimark'o modest-son'a, ke \u201ela nombr'o de leg'ant'o'j de tiu'j gazet'o'j est'is tre mal'grand'a, est'as ebl'e, ke influ'is"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Person'e por mi tre interes'a est'is la demand'o \u201eKie'n la labor'ist'ar'o?\u201d el la cit'it'a stud'aj\u0302'o el 1996 de Frank Stocker, kiu konstat'as, ke de la moment'o, kiam\nfar'ig\u0302'is (relativ'e) facil'e akir'i abiturient'a'n diplom'o'n, pli'mal'facil'ig\u0302'is la ekzist'ad'o\nde ambau\u0306 antau\u0306'a'j labor'ist'a'j mov'ad'o'j \u2013 en Esperant'o kaj naci'skal'e (lau\u0306 pag\u0302'o 77). Bedau\u0306r'ind'e, tiu'n demand'o'n c\u0302i-libr'e oni"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Inter'komunik'a problem'o kaj ek'est'o de ideologi'a s\u0302ang\u0302'o klar'e montr'as, kiel evolu'is la pens'ad'o pri \u201elingv'a problem'o\u201d en la Esperant'o-mov'ad'o ek'de la temp'o de Zamenhof g\u0302is nun."}, {"text_idx": "#000023", "text": "El la Fundament'o est'as kon'at'a la fraz'o: \u201eLa person'o'j, kiu'j ne kompren'as la uz'ad'o'n de la artikol'o, pov'as en la unu'a temp'o tut'e\nne uz'i la artikol'o'n.\u201d (Fe. 27) Sed c\u0302i-libr'e, lau\u0306 mi, oni pren'is tiu'n permes'o'n iom tro vast'e: \u201ela unu'a temp'o\u201d inter'temp'e ja fin'ig\u0302'is, c\u0302u ne? Nur unu ekzempl'o: \u201elig'o'n kun verk'ar'o de (c\u0302u: iu ajn / c\u0302u: la?) german'a soci'olog'o\u201d. Klar'e, ke dev'as est'i: de\nla german'a soci'olog'o (p. 26)."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Tiel mi'a fantazi'o galop'is, kaj mi pri'rev'is mi'n mem kiel hero'o'n. Mi imag'is la pirat'o'j'n\nkapt'ant'a'j vi'n kaj la ceter'a'j'n knab'in'o'j'n; mi imag'is mi'n en'ir'ant'a kas\u0302'e, sed sukces'e,\nen la s\u0302ip'o'n \u2013 sam'e kiel la knab'o en la rakont'o \u2013 kun vi; post'e mi est'is c\u0302e vi'a flank'o, mi prem'is vi'a'n man'o'n, kaj vi prem'is la mi'a'n,\nkvazau\u0306 dir'ant'e \u201emi ja tim'as, sed ... kun vi apud mi, est'as mal'sam'e!\u201d. Kaj en la plej favor'a moment'o mi ag'is kiel la hero'o de la rakont'o, liber'ig'ant'e unu'e\nvi'n kaj post'e la ceter'a'j'n knab'in'o'j'n. Tiel mi far'ig\u0302'is hero'o kaj \u2013 kio plej grav'is por mi \u2013 vi'a hero'o!"}, {"text_idx": "#000033", "text": "Kelk'foj'e mi pri'rev'is mi'n mem ne nur kiel hero'o'n (por pruv'i, ke mi ind'as je vi) sed\nec\u0302 kiel c\u0302ampion'o'n, al kiu popol'amas'o hos'an'is pro iu ekster'ordinar'a prod'aj\u0302'o. Post'e\nmi imag'is, ke mi zorg'e serc\u0302'as vi'n tra tiu fest'ant'a amas'o kaj iu'lok'e ja trov'as vi'n,\nbrak'mov'ant'a'n, por ke mi vid'u vi'n, dum vi'a patr'in'o klopod'as c\u0302iu'manier'e kviet'ig'i vi'n.\nPost'e mi mi'n j\u0302et'is mez'e'n de la popol'amas'o por ating'i vi'n, por unu'ig\u0302'i kun vi, por brak'um'i\nvi'n, string'i vi'n kaj fest'i kun vi, pri'rev'ant'e kun vi, ke ni dis'ig\u0302'os kaj perd'ig\u0302'os neniam"}, {"text_idx": "#000036", "text": "Tiel mi ferm'ig\u0302'is en mi mem, rifug\u0302'ant'e en'e de la sam'a anim'o, kontrau\u0306 kiu mi dau\u0306r'e batal'is."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Iu'tag'e, dum mi ord'ig'is mal'nov'a'j'n polv'o'plen'a'j'n libr'o'j'n, el'tir'ant'e du au\u0306 tri el bret'ar'o,\nmi vid'is i'o'n fal'i. Tem'is pri c\u0302if'it'a bilet'o, kiu facil'e kompren'ig'is, kiom long'e g\u0302i\nest'is prem'tord'it'a inter la libr'o'j kaj mur'o. Mi est'is g\u0302i'n for'j\u0302et'ont'a, sed iom da sci'vol'o\npus\u0302'is mi'n leg'i g\u0302i'n, el'kod'ig'i g\u0302i'a'j'n vort'o'j'n, klopod'i kompren'i, de kie g\u0302i ven'is."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Tuj mi re'kon'is, for'tren'it'e de intens'a (pli kaj pli intens'a!) kor'bat'ad'o kaj de emoci'o\nlong'e ne sent'at'a, vi'a'n skrib'manier'o'n, vi'a'n rug\u0302'a'n plum'o'n, per kiu vi c\u0302iam skrib'ad'is\nal mi; kaj mi leg'is mal'mult'a'j'n, mal'grand'a'j'n, blok'liter'e skrib'it'a'j'n lini'o'j'n: \u201eVi est'as la plej bon'a el c\u0302iu'j, c\u0302ar nur vi ir'as al la lum'tur'o, c\u0302ar nur vi est'as simpati'a,\nkaj mi tial vol'as est'i por c\u0302iam kun vi. Kiam ni est'os adolt'o'j kaj ni ge'edz'ig\u0302'os, ni\nir'os c\u0302iu'tag'e al la lum'tur'o kaj mi est'os c\u0302iu'tag'e kun vi, kaj ni est'os c\u0302iu'tag'e kun'e,\nc\u0302u ne ver'e?\u201d Mi est'is jam plor'ant'a. Mi trem'is pro la emoci'o est'i trov'int'a vi'a'n mal'nov'a'n, tre mal'nov'a'n,\net'a'n bilet'o'n, kiu'n vi skrib'is al mi, por mi, antau\u0306 tiom da jar'o'j."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Nur tiu'moment'e, post tiom long'e, mi el'kompren'is. Mi el'kompren'is, fin'fin'e, ke mi pov'as\nest'i kapabl'a akcept'i mi'n kaj am'i mi'n pro c\u0302io, kio mi est'as. Pro c\u0302io, kio mi est'as.\nKaj mi el'kompren'is, ke tio ne est'as tre mal'facil'a, se iam ni sukces'is tio'n far'i tiel\nbon'e. Dank'e al la vort'o'j de knab'in'o. Dank'e al vi'a'j vort'o'j."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Tiel mi decid'is ir'i de'nov'e al la lum'tur'o, kun mi'a patr'o, kaj unu'a'foj'e mi est'is ver'e\norgojl'a pri tiu afer'o, kiu'n de'long'e mi prov'is kas\u0302'i c\u0302iel ajn."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Kiam ajn la c\u0302iel'o est'as sen'nub'a, mi pas'ig'as mi'a'n temp'o'n admir'ant'e vi'a'n stel'o'n, kiu\nplu'e s\u0302ajn'as okul'um'i al mi. Mi re'pens'as pri la infan'a'j jar'o'j, kiu'j'n ni kun'e pas'ig'is;\npri tio, kio ni est'is kaj tio, kio mi vol'is far'ig\u0302'i ... Mi vol'is ig\u0302'i hero'o kaj sav'i\nvi'n de la pirat'o'j, kiel en la rakont'o'j kre'it'a'j de mi'a patr'o. Mi vol'is ig\u0302'i c\u0302ampion'o,\npor ke vi fier'u pri mi. Mi vol'is ig\u0302'i la plej bon'a en la mond'o nur por vi ..."}, {"text_idx": "#000048", "text": "La lum'tur'o bril'as c\u0302iam, mal'mult'a'j'n metr'o'j'n super mi, dum vi est'as \u2013 kiu sci'as kiom! \u2013 mal'proksim'a. Sed la esper'o'n re'foj'e trov'i vi'n mi neniam perd'is. Est'as ankorau\u0306, ankr'it'a\nc\u0302i-sub'e, la et'a rem'boat'o de mi'a patr'o, ni'a et'a rem'boat'o, kiu mal'plen'as. Sed g\u0302i esper'as\ngast'ig'i ankorau\u0306'foj'e iu'n kun si'a varm'a brak'um'o el sek'a lign'o."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Jes, fin'fin'e vi est'os de'nov'e apud mi, dum la lum'tur'o pli kaj pli kaj pli mal'proksim'ig\u0302'os"}, {"text_idx": "#000062", "text": "Al'ven'int'e al la mal'grand'a are'o, Neymar fint'as kaj kik'as la pilk'o'n al Mess'i, kiu g\u0302i'n\ntuj frap'as kun fort'o sufic\u0302'a por romp'i la ret'o'n de la ali'mond'a vizit'ant'o."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Per la mal'mult'o el la dign'o al ili rest'ant'a, ili decid'as de'nov'e klopod'i, far'ant'e hom'a'n\nbarier'o'n front'e de la ven'ont'a frap'ant'o, kun la esper'o tromp'i la gol'ul'o'n ekster'ter'a'n."}, {"text_idx": "#000069", "text": "En tiu moment'o la ali'mond'an'o kresk'as g\u0302is alt'ec'o de proksim'um'e 25 metr'o'j kaj dir'as:"}, {"text_idx": "#000072", "text": "\u201ePlur'a'j evolu'int'a'j civilizaci'o'j de la galaksi'o est'as surpriz'it'a'j, vid'ant'e, ke vi \u2013 dis'volv'int'e tiom mal'mult'e vi'a'j'n scienc'o'n kaj teknologi'o'n \u2013 iom post iom far'ig\u0302'as kosm'a minac'o. Ni est'is send'it'a'j de Inter'planed'a Komision'o por\nhelp'i vi'n ord'ig'i la afer'o'j'n. Ni'a unu'a ag'o, tuj post kiam ni en'ir'is vi'a'n atmosfer'o'n,\nest'is ripar'i la ozon'tavol'o'n kaj trans'form'i c\u0302iu'j'n gas'o'j'n de forc'ej'a efik'o en plej pur'a'n\noksigen'o'n ...\u201d dir'is la ekster'ter'an'o, montr'ant'e, ke li ankau\u0306 kon'as subtil'a'j'n rimed'o'j'n de parol'art'o,\nc\u0302ar kiam li far'is pau\u0306z'o'n post si'a last'a vort'o, la silent'o tuj plen'ig\u0302'is per la son'o"}, {"text_idx": "#000076", "text": "\u201eVi ne tus\u0302'u mi'a'n fil'in'o'n!\u201d kri'is patr'o, pret'a defend'i la honor'o'n de si'a fil'in'o g\u0302is la last'a'j konsekvenc'o'j."}, {"text_idx": "#000078", "text": "\u201eLa s\u0302ang\u0302'ig\u0302'o komenc'ig\u0302'as nun\u201d, asert'is la ali'mond'an'o, antau\u0306 ol li mal'aper'is."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Oft'as la sent'o pri mort'o kaj pri post'mort'a re'memor'o pri la am'at(in)o; tiel la mort'o\nest'as ekzorc'at'a, kvazau\u0306 g\u0302i ne ekzist'us. La am'at'a figur'o dau\u0306r'e prezent'ig\u0302'as en la song\u0302'o'j\nver'a'j, en tiu'j du'on'ver'a'j, en la sol'ec'o: g\u0302i rest'as konstant'e. Efektiv'e, tio don'as kontinu'ec'o'n\nal la rakont'ar'o, tiel ke prav'a est'as la sub'titol'o\nRakont'a kolier'o; en'gravur'o de c\u0302i tiu kontinu'ec'o est'as ankau\u0306 art'e arang\u0302'it'a truk'o, ke c\u0302iu sekv'ant'a\nnovel'o komenc'ig\u0302'as per la last'a fraz'o de la antau\u0306'a, kvazau\u0306 trans'don'o de stafet'o."}, {"text_idx": "#000092", "text": "H\u0302arkivo est'as ver'e mult'naci'a urb'o. Proksim'um'e tri'on'o de g\u0302i'a log\u0302'ant'ar'o de 1,45 milion'o'j\nlau\u0306 naci'ec'o est'as ne ukrainoj, sed an'o'j de ali'a'j naci'o'j. La pli'mult'o de la kred'ant'o'j\nen la urb'o est'as ortodoks'a'j krist'an'o'j. Tial la funkci'ant'a'j kaj nun konstru'at'a'j religi'a'j\nkonstru'aj\u0302'o'j est'as c\u0302ef'e ortodoks'a'j. Krom'e, el la 700 religi'a'j societ'o'j en la h\u0302arkiva\nregion'o en la jar'o 2007 pli'mult'is tiu'j de ortodoks'a'j krist'an'o'j."}, {"text_idx": "#000093", "text": "La plej mal'nov'a religi'a konstru'aj\u0302'o en la urb'o est'as la vir'a monah\u0302'ej'o de la Per'ad'o\nde la Virg'ul'in'o. G\u0302i'n oni nom'as \u201eLa kor'o de la urb'o\u201d. Sur g\u0302i'a teritori'o trov'ig\u0302'as ankau\u0306 monument'o'j omag\u0302'e al Jesuo Krist'o kaj la 1000-jar'ig\u0302'o\nde la bapt'ad'o de Rusio. G\u0302i'a katedral'o est'is konstru'it'a en 1689. Mal'larg\u0302'a'j long'a'j fenestr'et'o'j\nkaj fortik'a'j mur'o'j atest'as, ke la katedral'o aparten'is al la fortik'aj\u0302'a sistem'o de la\nh\u0302arkiva fortres'o. Si'a'temp'e c\u0302i tie oni en'tomb'ig'is la urb'a'j'n episkop'o'j'n kaj ankau\u0306 famili'an'o'j'n\nde la ukraina verk'ist'o Hrigorij Kvitka-Osnovjanenko."}, {"text_idx": "#000094", "text": "La katedral'o de la Anunciaci'o est'is konstru'it'a en 1901 kaj nun est'as la plej grand'a\nen la urb'o. En 1930 la katedral'o est'is \u201eferm'it'a\u201d, kaj lau\u0306 atest'o'j de mal'jun'a'j log\u0302'ant'o'j en g\u0302i trov'ig\u0302'is c\u0302eval'ej'o kaj depon'ej'o de naft'o-produkt'o'j.\nG\u0302i est'is re'funkci'ig'it'a dum la nazi'a okup'ad'o. Post la liber'ig'o de la urb'o g\u0302i dau\u0306r'e\nfunkci'is kaj plu funkci'as ankau\u0306 nun."}, {"text_idx": "#000096", "text": "En 1733 okaz'is grand'a incendi'o, kiu plen'e ruin'ig'is la preg\u0302'o'dom'o'n, sed unu jar'o'n post'e\ng\u0302i est'is plen'e re'konstru'it'a. La incendi'o ne rest'is sen sekv'o'j, iom'post'iom'e la preg\u0302'ej'o\nruin'ig\u0302'is. Oni decid'is plen'e re'konstru'i g\u0302i'n. La konstru'ad'o de la nov'a preg\u0302'ej'o est'is"}, {"text_idx": "#000098", "text": "La rom'katolik'a'n katedral'o'n oni konstru'is en nov'gotik'a stil'o en la period'o 1887-1892.\nSam'kiel ali'a'j religi'a'j konstru'aj\u0302'o'j, tiu preg\u0302'ej'o mult'a'j'n jar'o'j'n est'is uz'at'a ne por\nsi'a cel'o. Nur en la 1990aj jar'o'j post restau\u0306r'a'j labor'o'j g\u0302i de'nov'e ek'funkci'is kiel"}, {"text_idx": "#000100", "text": "Apud la urb'a centr'o trov'ig\u0302'as sinagog'o. Long'a'n temp'o'n ankau\u0306 g\u0302i est'is for'pren'it'a de\nla kred'ant'o'j kaj serv'is kiel sport'hal'o."}, {"text_idx": "#000102", "text": "Not'ind'as, ke la h\u0302arkiva sinagog'o est'as la plej grand'a en Ukrainio kaj la du'a en Eu\u0306rop'o\npost la budapes\u0302ta. Lau\u0306 divers'a'j inform'o'j g\u0302is la rus'a revoluci'o de 1917 est'is kvin"}, {"text_idx": "#000106", "text": "Budh'ist'o'j pov'as preg\u0302'i (au\u0306 medit'i) en la H\u0302arkiva Budh'ism'a Centr'o, kiu est'is registr'it'a\nkaj ek'funkci'is en 1992. Tio okaz'is post la vizit'o de lama'o Ol'e. Dum la unu'a'j ok jar'o'j\nkvar'foj'e s\u0302ang\u0302'ig\u0302'is la adres'o de tiu centr'o. Ek'de 2000 la Budh'ism'a Centr'o trov'ig\u0302'as en\ngrand'a privat'a dom'o kun are'o de 500 m\n2. Krom kutim'a'j c\u0302iu'tag'a'j medit'ad'o'j la H\u0302arkiva Budh'ism'a Centr'o regul'e okaz'ig'as preleg'o'j'n.\nEn g\u0302i trov'ig\u0302'as ankau\u0306 bibliotek'o."}, {"text_idx": "#000107", "text": "Keneso est'as preg\u0302'ej'o de la karaimoj (krimeaj tatar'o'j, kiu'j aparten'as al la jud'ism'o). La\nkeneso ek'est'is en 1853. La nun'temp'a'n oni komenc'is konstru'i en 1891, kaj g\u0302i ek'funkci'is en\n1893. En 1929 la sovetia reg'ist'ar'o mal'funkci'ig'is la preg\u0302'o'dom'o'n kaj lok'is en la konstru'aj\u0302'o\nMilit'em'a ateist'o. Post'e oni far'is plur'a'j'n arkitektur'a'j'n s\u0302ang\u0302'o'j'n. Nur en 2006 la dom'o est'is re'don'it'a"}, {"text_idx": "#000110", "text": "Unu el la plej s\u0302at'at'a'j ekskurs'o'j por brit'a'j turist'o'j en la litova c\u0302ef'urb'o Viln'o cel'as\nlok'o'j'n, kie oni film'is scen'o'j'n por BBC-seri'o baz'it'a sur la roman'o\nMilit'o kaj pac'o de la rus'a verk'ist'o Lev Tolstoj."}, {"text_idx": "#000111", "text": "La televid'a furor'seri'o est'is far'it'a en Litovio, Latvi'o kaj Rusio. Pro la sukces'o de\nla seri'o litovoj tuj prepar'is special'a'n itiner'o'n tra Viln'o. Ili est'ig'is tri ekskurs'o'j'n\npor s\u0302at'ant'o'j de la seri'o \u2013 pied'e, bicikl'e kaj au\u0306t'e."}, {"text_idx": "#000112", "text": "La turist'o'j vizit'as dek du film'o'lok'o'j'n: la Rus'a'n Strat'o'n (Rusu\u0328 gatve\u0307), la kastel'o'n de Gediminas, la preg\u0302'ej'o'n de la francisk'an'o'j, la universitat'o'n, la\nStrat'o'n de Bernard'an'o'j (Bernardinu\u0328 gatve\u0307) kaj mult'a'j'n ali'a'j'n."}, {"text_idx": "#000114", "text": "La francisk'an'a monah\u0302'ej'o est'as unu el la plej grand'a'j en la litova c\u0302ef'urb'o. Sur'voj'e\nal Moskvo Napoleono uz'is g\u0302i'n kiel grajn-depon'ej'o'n. En la film'seri'o g\u0302i serv'as kiel"}, {"text_idx": "#000115", "text": "Rusu\u0328 gatve\u0307 (Rus'a Strat'o) aper'as en la kvar'a part'o kiel moskva strat'o. Nepr'is g\u0302i'n kovr'i per \u201eneg\u0302'o\u201d, c\u0302ar la event'o'j en la roman'o okaz'is vintr'e. Aper'as ankau\u0306 ali'a'j mal'nov'a'j strat'o'j en\nDominikonu\u0328 gatve\u0307 (Dominik'an'a Strat'o). Ankau\u0306 g\u0302i far'ig\u0302'is moskva strat'o kaj vid'ebl'as kun c\u0302eval'o'j kaj"}, {"text_idx": "#000116", "text": "La kort'o de la benedikt'an'a monah\u0302'ej'o est'as sam'e \u201etrans'lok'it'a\u201d al Moskvo. En la ses'a part'o g\u0302i far'ig\u0302'as la ekzekut'ej'o de rus'a'j milit'kapt'it'o'j mort'paf'it'a'j"}, {"text_idx": "#000117", "text": "Pli kaj pli grav'as film-turism'o en Litovio. Jurgita Kazlauskiene\u0307, la estr'in'o de la\nlitova turism'a departement'o, dir'is, ke tia turism'o est'as ja nov'a, sed mult'a'j film'kompani'o'j"}, {"text_idx": "#000121", "text": "Kar'e'n Jeppe nask'ig\u0302'is en Dani'o en 1876. S\u0302i stud'is medicin'o'n en Kopenhago. De la organiz'aj\u0302'o\n\u201eDan'a'j amik'o'j de armen'o'j\u201d s\u0302i ek'sci'is pri la histori'o de masakr'it'a'j armen'o'j. En 1903 la 27-jar'ag\u0302'a Jeppe, jam\nsufic\u0302'e bon'e reg'ant'a la armen'a'n lingv'o'n, trov'ig\u0302'is en la urb'o Urfa, kie s\u0302i eduk'is 300"}, {"text_idx": "#000122", "text": "Kiam en Urfa komenc'ig\u0302'is en 1915 batal'o'j por defend'i armen'o'j'n, s\u0302i sukces'e sav'is la\nviv'o'j'n de pli ol 30 000 infan'o'j kaj vir'in'o'j. En 1922 s\u0302i far'ig\u0302'is reprezent'ant'o de \u201eLig'o de naci'o'j\u201d. G\u0302is si'a mort'o en 1935 s\u0302i labor'is en Alepo (Sirio), kie ek'de 1947 situ'as gimnazi'o"}, {"text_idx": "#000123", "text": "La eston'in'o Anna Hedvig Bu\u0308ll nask'ig\u0302'is en 1887 en ric\u0302'a famili'o en la urb'o Haapsalu.\nS\u0302i reg'is la rus'a'n, franc'a'n, angl'a'n kaj german'a'n lingv'o'j'n. Dum si'a misi'ul'a ag'ad'o s\u0302i\nek'lern'is ankau\u0306 la turk'a'n kaj armen'a'n lingv'o'j'n. Ek'sci'int'e pri la sort'o de armen'o'j,\ns\u0302i for'vetur'is al Kilikio, la urb'o Maras\u0302, por ek'labor'i c\u0302e german'a orf'ej'o."}, {"text_idx": "#000124", "text": "En 1918 s\u0302i sav'is de turk'a mal'liber'ej'o orf'a'j'n infan'o'j'n. En 1922 s\u0302i al'ven'is en Alepo,\nekzil'ej'o de armen'o'j, kaj iniciat'is mal'ferm'o'n de mal'san'ul'ej'o. S\u0302i organiz'is labor'o'n\npor armen'a'j vir'in'o'j, kies var'o'j est'is vend'at'a'j en Eu\u0306rop'o."}, {"text_idx": "#000125", "text": "Bu\u0308ll for'pas'is 94-jar'ag\u0302'a, en 1981, en Germanio. En 2003 grund'o de s\u0302i'a tomb'ej'o est'is\nal'port'it'a al Armeni'o kaj en'lok'it'a en la memor-mur'o'n pri viktim'o'j de la genocid'o de"}, {"text_idx": "#000126", "text": "En la norveg'a urb'o Kragoro nask'ig\u0302'is en 1871 Bodil Catharina Bi\u00f8rn. En 1908 s\u0302i vetur'is\nal la otoman'a imperi'o kaj tie fot'is la terur'aj\u0302'o'j'n. Re'ven'int'e Norvegi'o'n, s\u0302i kun'port'is\nfot'o'album'o'n kaj ankau\u0306 du-jar'ag\u0302'a'n armen'a'n knab'o'n, kiu'n s\u0302i nom'is Fritjof, lau\u0306 la human'ist'o"}, {"text_idx": "#000127", "text": "En 1922 s\u0302i re'ir'is al Sirio kaj post'e al sovetia Armeni'o. En la urb'o Aleksandropolo\ns\u0302i fond'is orf'ej'o'n \u201eLujsah\u0302bjur\u201d (\u201eFont'o de lum'o\u201d). G\u0302is 1935 s\u0302i labor'is en Sirio, help'ant'e armen'o'j'n. S\u0302i for'pas'is en Norvegi'o en 1960."}, {"text_idx": "#000128", "text": "En 2015, nep'o de Bjorn, Jussi, trans'don'is al la armen'a genocid'o-muze'o manuskript'o'j'n\nde si'a av'in'o. Li inform'is, ke mult'a'j fot'o'j kaj material'o'j de la av'in'o nun trov'ig\u0302'as\nen la Norveg'a Reg\u0302'a Arkiv'o."}, {"text_idx": "#000129", "text": "Maria Jacobsen nask'ig\u0302'is en la dan'a urb'et'o Sijme en 1882. En 1907 s\u0302i vetur'is al la\nurb'o Kharperd kaj estr'is mal'san'ul'ej'o'n. S\u0302i ek'lern'is la armen'a'n lingv'o'n kaj sam'temp'e\nkomenc'is kolekt'i material'o'j'n por est'ont'a 600-pag\u0302'a album'o, post'e traduk'it'a en la armen'a'n"}, {"text_idx": "#000130", "text": "En 1919, sav'int'e pli ol 3600 orf'o'j'n sufer'ant'a'j'n pro tif'o, s\u0302i mem mal'san'ig\u0302'is kaj bezon'is\nkurac'ad'o'n en Uson'o. Tie s\u0302i kolekt'is mon'o'n por armen'a'j orf'o'j."}, {"text_idx": "#000131", "text": "La human'ism'a ag'ad'o de Jacobsen est'is alt'e taks'at'a de la dan'a reg'ist'ar'o. S\u0302i far'ig\u0302'is\nla unu'a vir'in'o, kiu ricev'is de la reg'ist'ar'o or'a'n medal'o'n. S\u0302i mort'is en 1960."}, {"text_idx": "#000132", "text": "La sved'in'o Alm'a Johansson nask'ig\u0302'is en 1880. De 1901 g\u0302is 1915 s\u0302i labor'is en okcident'a\nArmeni'o, en german'a'j misi'ist'a'j organiz'aj\u0302'o'j kaj orf'ej'o'j. Dum 1920-1921 s\u0302i help'is al"}, {"text_idx": "#000133", "text": "En 1923, trans'lok'ig\u0302'int'e al Tesaloniko (Greki'o), s\u0302i fond'is fabrik'o'n por 200 armen'in'o'j-fug\u0302'int'o'j\nkaj mal'ferm'is infan'g\u0302arden'o'n kaj lern'ej'o'n en la urb'o Charilaos. Fin'e de 1941, post\nla fas\u0302ism'a okup'ad'o de Greki'o, s\u0302i re'ven'is al Svedi'o, sed dau\u0306r'is s\u0302i'a'j lig'o'j kun armen'o'j."}, {"text_idx": "#000138", "text": "Dinko mir'e al'rigard'is la jun'ul'o'n, kiu s\u0302ajn'is al li tut'e ne'kon'at'a. \u201eDe kie li sci'as mi'a'n nom'o'n?\u201d demand'is si'n Dinko."}, {"text_idx": "#000139", "text": "\u2013 Vi ne re'kon'is mi'n? \u2013 ek'rid'et'is la jun'ul'o."}, {"text_idx": "#000140", "text": "\u2013 Ne \u2013 konfes'is iom si'n'g\u0302en'e Dinko."}, {"text_idx": "#000141", "text": "\u2013 Mi est'as Vesko. La knab'o, al kiu vi sen bilet'o permes'is spekt'i la dimanc\u0302'a'j'n teatr'a'j'n"}, {"text_idx": "#000143", "text": "\u2013 Kial vi ne en'ir'as? \u2013 demand'is Dinko la knab'o'n."}, {"text_idx": "#000144", "text": "\u2013 Mi ne hav'as bilet'o'n."}, {"text_idx": "#000145", "text": "\u2013 C\u0302u vi'a'j ge'patr'o'j ne ac\u0302et'is por vi bilet'o'n?"}, {"text_idx": "#000147", "text": "\u2013 Kaj kiu zorg'as pri vi? \u2013 al'rigard'is Dinko la knab'o'n."}, {"text_idx": "#000148", "text": "\u2013 S\u0302i cert'e pov'is ac\u0302et'i bilet'o'n kaj ven'i kun vi spekt'i la teatr'aj\u0302'o'n."}, {"text_idx": "#000151", "text": "\u2013 C\u0302u sen bilet'o? \u2013 demand'is Vesko mir'e."}, {"text_idx": "#000152", "text": "\u2013 Jes, sen bilet'o. Mi permes'as al vi."}, {"text_idx": "#000154", "text": "Post du semajn'o'j Vesko de'nov'e star'is antau\u0306 la teatr'o kaj Dinko de'nov'e permes'is al\nli en'ir'i sen bilet'o. Tio ripet'ig\u0302'is kelk'foj'e. Cert'e Vesko eg'e s\u0302at'is la teatr'o'n kaj\ndezir'is spekt'i c\u0302iu'j'n infan'a'j'n teatr'aj\u0302'o'j'n."}, {"text_idx": "#000155", "text": "\u2013 Vesko, vi jam est'as plen'kresk'a vir'o \u2013 dir'is Dinko. \u2013 Kia'n labor'o'n vi far'as?"}, {"text_idx": "#000156", "text": "\u2013 Mi est'as aktor'o, sinjor'o Milev, kaj nun mi lud'as en la sam'a teatr'o, en kiu vi iam\nlud'is. Kelk'foj'e mi vid'as vi'n c\u0302i tie, en la park'o, kaj hodiau\u0306 mi decid'is al'parol'i vi'n\nkaj don'i al vi du bilet'o'j'n, por vi kaj vi'a edz'in'o, por c\u0302i-vesper'a teatr'a prezent'o.\nMi g\u0302oj'us, se vi ven'us spekt'i mi'n."}, {"text_idx": "#000157", "text": "\u2013 Dank'o'n, Vesko, mi nepr'e ven'os, sed bedau\u0306r'ind'e mi'a edz'in'o antau\u0306 kelk'a'j jar'o'j for'pas'is,\ntamen mi ven'os kun iu amik'o \u2013 dir'is Dinko, kaj li ek'sent'is larm'o'j'n en si'a'j okul'o'j, simil'a'j'n al la larm'o'j, kiu'j'n\nli iam, antau\u0306 mult'a'j jar'o'j, vid'is en la grand'a'j oliv'a'j okul'o'j de Vesko, kiam li star'is\nsol'a c\u0302e la teatr'a pord'o."}, {"text_idx": "#000158", "text": "La 6an de juli'o islam'an'o'j tut'mond'e celebr'as la suker'fest'o'n. G\u0302i mark'as la fin'o'n de\nRamadan'o, kiam islam'an'o'j fast'as dum'tag'e kaj rajt'as mang\u0302'i nur nokt'e. La suker'fest'o\nsimbol'as la re'ven'o'n de la hom'o'j al pur'ec'o kaj indik'as, ke ili pov'as prokrast'i la plen'um'o'n"}, {"text_idx": "#000160", "text": "Preskau\u0306 c\u0302iu famili'o kuir'as hejm'e la supr'a'j'n plad'o'j'n. La blank'a riz'kuk'o simbol'as pur'ec'o'n,\nla stat'o'n de la hom'o'j post fast'ad'o, kaj la viand'aj\u0302'o'j simbol'as la plur'ec'o'n de la hom'o'j."}, {"text_idx": "#000165", "text": "Foj'foj'e okaz'as tragedi'o'j. Last'a'temp'e, en la urb'o Brebes, est'is blok'at'a la trafik'o\ndum 12 hor'o'j. Mort'is plur'a'j hom'o'j en si'a'j vetur'il'o'j pro tro'a uz'o de klimat'iz'ad'o kaj\npro karbon'di'oksid'o en la aer'o. Ambulanc'o'j, pro la dens'a trafik'o, ne pov'is ating'i la"}, {"text_idx": "#000166", "text": "Malgrau\u0306 c\u0302io, la suker'fest'o est'as grav'a tag'o por la indonezi'an'o'j, kiu'j kun'fest'as kun\nfamili'an'o'j, kaj ankau\u0306 por turist'o'j, kiu'j g\u0302u'as la feri'a'j'n tag'o'j'n antau\u0306 kaj post la"}, {"text_idx": "#000167", "text": "Juli'a Sigmond, rumani'a hungar'in'o, pup'teatr'ist'in'o, dum 60 jar'o'j korespond'is kun dek'o'j\nda esperant'ist'o'j. Akumul'ig\u0302'is abund'eg'o da leter'o'j. Kaj s\u0302i decid'is kolekt'i leter'ar'o'j'n\nde kelk'a'j person'o'j, kiu'j pov'as prezent'i interes'o'n ankau\u0306 al la vast'a publik'o. Do, s\u0302i\nelekt'is kvin person'o'j'n \u2013 iu'j el ili (Ad'a Fighiera Sikorska, Tibor Sekelj) est'as inter'naci'e tre vast'e kon'at'a'j\nkaj las'is grand'a'n spur'o'n en la histori'o de Esperant'o, iu'j est'as pli kon'at'a'j naci'skal'e\n(Johannes Pal'u, Nikolao Danovskij, Stanis\u0142aw Janusiewicz), sed ankau\u0306 ili'a rol'o en\nla evolu'o de ni'a'j lingv'o kaj mov'ad'o est'as sen'kontest'e signif'a. Kaj simpl'e kiel hom'o'j"}, {"text_idx": "#000169", "text": "Kio'n don'as al ni la leg'ad'o de mal'nov'a'j leter'o'j? Unu'e, ni ek'sci'as i'o'n pri la el'star'a'j\nhom'o'j \u2013 pri ili'a'j viv'cirkonstanc'o'j, detal'o'j de biografi'o'j, pens'manier'o'j ... Ec\u0302 tiam, kiam\nla inform'o'j ne est'as tut'e nov'a'j (ekzempl'e, Ad'a Sikorska las'is libr'o'n de re'memor'o'j,\nen kiu'j s\u0302i rakont'as mult'o'n el tio, kio'n s\u0302i rakont'as al si'a korespond'amik'in'o), ni vid'as\nnov'a'j'n aspekt'o'j'n de la fakt'o'j, sent'as ali'a'j'n, pli intim'a'j'n intonaci'o'j'n, kio don'as\nspecial'a'n gust'o'n al ili'a percept'o. Sed plej'part'e c\u0302io est'as nov'a."}, {"text_idx": "#000172", "text": "Kaj nepr'e pren'u la libr'o'n\nKvin ge'amik'o'j kaj leg'u g\u0302i'n \u2013 tio don'os la real'a'n ebl'o'n kon'at'ig\u0302'i \u2013 ver'e, preskau\u0306 person'e kon'at'ig\u0302'i! \u2013 kun kelk'a'j el'star'a'j hom'o'j, kaj sent'i, kial kaj kiel ili viv'is kaj sukces'is tiom mult'e\nfar'i por ni'a lingv'o kaj komun'um'o."}, {"text_idx": "#000173", "text": "Bardejov: kultur'histori'a perl'o de Slovaki'o"}, {"text_idx": "#000174", "text": "La urb'o Bardejov situ'as en la nord-orient'a part'o de Slovaki'o je c\u0302irkau\u0306 450 km de la\nc\u0302ef'urb'o Bratislav'o. La urb'o spegul'as la ric\u0302'a'n histori'o'n de la slovak'a naci'o per'e de\nmult'a'j monument'o'j. Proksim'e al Bardejov trov'ig\u0302'as fam'a ban'lok'o."}, {"text_idx": "#000175", "text": "La unu'a skrib'a menci'o pri Bardejov datum'as de la jar'o 1241. Tiu'temp'e g\u0302i est'is part'o\nde grav'a komerc'a voj'kruc'ig\u0302'o. Lig'e kun tio la urb'o ricev'is divers'a'j'n privilegi'o'j'n kaj\nen 1376 la rang'o'n de liber'a reg\u0302'a urb'o. Komenc'e de la 16a jar'cent'o g\u0302i hav'is gimnazi'o'n,\nkaj batal'o'j. G\u0302i sufer'is ankau\u0306 pest'o'n."}, {"text_idx": "#000176", "text": "En la urb'o oni pov'as admir'i unu el la plej bon'e konserv'it'a'j urb'a'j fortik'aj\u0302'o'j. G\u0302i kaj\nla kompleks'o de jud'a'j konstru'aj\u0302'o'j est'as en'skrib'it'a'j en la List'o de la Mond'a'j Kultur'hered'aj\u0302'o'j\nde Unesk'o (2000). Grav'a er'o de la c\u0302ef'plac'o est'as la gotik'stil'a preg\u0302'ej'o Bazilik'o de\nSankt'a Egidio, konstru'it'a en la 14a jar'cent'o. Pli'a vid'ind'a konstru'aj\u0302'o sur tiu plac'o\nest'as la urb'o'dom'o en gotik'a stil'o el la komenc'o de la 16a jar'cent'o. G\u0302i est'as c\u0302irkau\u0306'it'a\nde mez'epok'a'j dom'o'j, statu'o de ekzekut'ist'o, part'o de iam'a'j jud'a'j ban'ej'o'j kaj sinagog'o\nel la fin'o de la 18a jar'cent'o."}, {"text_idx": "#000177", "text": "Bardejov propon'as dum la tut'a jar'o ric\u0302'a'j'n kultur'a'j'n aktiv'aj\u0302'o'j'n, inter kiu'j menci'ind'as\nla lud'o'j de kavalir'o Roland (slovak'e\nRolandove\u0301 dni), inter'naci'a festival'o de orgen'a muzik'o, tradici'a foir'o ktp."}, {"text_idx": "#000178", "text": "La ban'lok'o Bardejovske\u0301 Ku\u0301pele est'as part'o de la urb'o. G\u0302i situ'as je 5 km for de la\nurb'o'centr'o kaj est'as unu el la plej popular'a'j kurac'lok'o'j en Slovaki'o. G\u0302i'a mineral'a\nakv'o en'hav'as rar'a'j'n mineral'sal'o'j'n kaj fer'o'n. Per g\u0302i oni kurac'as mal'san'o'j'n de la digest'a\nsistem'o kaj sang'a cirkul'ad'o, metabol'a'j'n, endokrin'a'j'n, onk'ologi'a'j'n kaj ali'a'j'n mal'san'o'j'n.\nEn la ban'lok'o rest'ad'is mult'a'j fam'a'j person'o'j kiel Marie-Louise, la du'a edz'in'o de la\nimperi'estr'o Napoleono, la rus'a car'o Aleksandro la Unu'a kaj la imperi'estr'in'o Elizabeto"}, {"text_idx": "#000180", "text": "Bedau\u0306r'ind'e, c\u0302i-jar'e, Nederlando ne far'ig\u0302'is eu\u0306rop'a c\u0302ampion'o pri pied'pilk'o. Mal'e, la\norang\u0302'kolor'a naci'a team'o est'is el'ig'it'a en la antau\u0306'a elimin'a faz'o kaj, unu'a'foj'e en si'a\nhistori'o, gajn'is Portugali'o. Sed est'as, se tiel dir'i, konsol'o: la nederland'an'o'j est'as\neu\u0306rop'a'j c\u0302ampion'o'j en tut'e ali'a kamp'o, tiu de sid'em'o. C\u0302u la nederlanda popol'o fier'u"}, {"text_idx": "#000181", "text": "Antau\u0306 ne'long'e la lok'a s\u0302tat'a institut'o pri popol'a san'o kaj higien'o (RIVM), kun'labor'e kun la centr'a statistik'a ofic'ej'o (Cbs) kaj la nederlanda organiz'aj\u0302'o pri sekur'ec'o (VeiligheidNL), plen'um'is komun'a'n esplor'o'n, en'kadr'e de kiu oni pet'is 9000 nederland'an'o'j'n indik'i,\nkiom long'e ili sid'as c\u0302iu'tag'e. Evident'ig\u0302'is, ke la intervju'it'o'j averag\u0302'e sid'as c\u0302irkau\u0306\n9 hor'o'j'n tag'e dum la propr'a'j labor'ad'o, stud'ad'o, vojag\u0302'ad'o, au\u0306 en si'a liber'a temp'o.\nTiu temp'o'dau\u0306r'o est'as pli long'a ol en iu ajn ali'a land'o de Eu\u0306rop'o. Krom'e la ge'jun'ul'o'j\ninter 12- kaj 20- jar'a'j sid'as ec\u0302 pli long'e: proksim'um'e dek hor'o'j'n en c\u0302iu unu'op'a tag'o.\nIli'a'j stud-dev'o'j, hejm'task'o'j kaj divers'spec'a'j okup'aj\u0302'o'j plen'um'end'a'j per komput'il'o au\u0306\npos\u0302'telefon'o g\u0302eneral'e postul'as pli da temp'o ol por la adolt'o'j."}, {"text_idx": "#000182", "text": "Rimark'ind'as, ke ul'o, kiu sid'as dum 9-10 hor'o'j kaj al'don'e dorm'as 8 hor'o'j'n c\u0302iu'nokt'e,\nfakt'e mov'ig\u0302'as dum nur 6-7 hor'o'j tag'e. Fak'ul'o'j pri medicin'o konsider'as, ke tio ne nur\nne sufic\u0302'as, sed al'port'as not'ind'a'j'n risk'o'j'n por oni'a san'o. Tial ili pri'skrib'as dau\u0306r'a'n\nsid'ad'o'n kiel \u201enov'a'n fum'ad'o'n\u201d. Divers'a'j esplor'o'j montr'as, ke la hom'a'j muskol'o'j kun'e est'ig'as grav'a'n organ'o'n. Se\ntiu organ'o est'as uz'at'a ne'sufic\u0302'e, g\u0302i ne plu funkci'as lau\u0306'cel'e. Regul'a strec\u0302'ad'o de la\nmuskol'o'j kre'as metabol'ism'a'n ekvilibr'o'n, mal'pli'ig'ant'e la pint'o'j'n de glukoz'o kaj pli'bon'ig'ant'e\nla konsum'ad'o'n kaj solv'ad'o'n de la gras'o'j en la sang'o."}, {"text_idx": "#000183", "text": "Dau\u0306r'e alt'a'j nivel'o'j de glukoz'o kaj gras'o en'e de vejn'o'j kaj arteri'o'j pov'as konduk'i\nal kresk'o de la pez'o kaj ec\u0302 al dik'ventr'ec'o, krom ali'a'j mal'san'o'j, kiel diabet'o, alt'a\nsang'o'prem'o, arteri'o'skler'oz'o, kor'a'j kaj angi'a'j mis'fart'o'j, antau\u0306'temp'a mort'o, kaj ec\u0302"}, {"text_idx": "#000185", "text": "Ebl'e kelk'a'j leg'ant'o'j nun vol'as dir'i al la artikol'ant'o: \u201eVi bon'e parol'as, sed kiel mi sufic\u0302'e mov'ig\u0302'u, se mi'a labor'o est'as plen'um'at'a c\u0302ef'e sid'e?\u201d. G\u0302eneral'e sufic\u0302'as mov'ig\u0302'i c\u0302iu'tag'e 30-60 minut'o'j'n pli ol kutim'e. Oni pov'as distribu'i\ntio'n tra la tag'o, tiel ke la sum'o de la mov'ig\u0302'a temp'o oscil'as inter du'on'a kaj unu hor'o.\nJen kelk'a'j praktik'a'j konsil'o'j kaj ekzempl'o'j:"}, {"text_idx": "#000188", "text": "La Progres'ad'o de l' Pilgrim'ant'o mi jam leg'is unu'a'foj'e kiel jun'ul'o ebl'e 17-18-jar'a en la nederlanda lingv'o. Mi trov'is\ng\u0302i'n ja fascin'a, sed sam'temp'e strang'e fremd'a: mi ja de'ven'is el ortodoks'a katolik'a medi'o,\ndum la au\u0306tor'o de la libr'o, Bunyan, est'is puritan'o; do inter'frap'ig\u0302'is du mal'sam'a'j mond'o'j."}, {"text_idx": "#000192", "text": "Nu, person'e mi hav'as sufic\u0302'e mal'sam'a'n bild'o'n pri Krist'an'ism'o kaj g\u0302i'a esenc'a mesag\u0302'o.\nMi'a pri'skrib'o cert'e pli simil'us la si'n'ten'o'n de amik'o Erasm'o, pli-mal'pli: viv'u sincer'e\nkaj honest'e, leg'u la Bibli'o'n, g\u0302u'u la viv'o'n, kiu'n Di'o donac'is, sed ne tro okup'ig\u0302'u pri\ndogm'a'j tez'o'j kaj kverel'o'j, c\u0302ar ili ne est'as centr'a'j."}, {"text_idx": "#000193", "text": "Mi'a'n person'a'n viv'o'n la Bibli'o ja komplet'e s\u0302ang\u0302'is, kiam kiel jun'ul'o pli-mal'pli 18-19-jar'a\nmi g\u0302i'n unu'a'foj'e tut'a'n tra'leg'is. La origin'a'n rom'katolik'a'n eklezi'o'n pro tio mi for'las'is,\nprotest'ant'ism'o'n al'ig\u0302'is, fin'e far'ig\u0302'is remonstrant'a pastor'o. Jen kiel strang'a'j'n voj'o'j'n\nla Bibli'o pov'as montr'i al iu hom'o. Sed dum'voj'e plur'a'j'n part'o'j'n el la Bibli'o mi traduk'is\n\u2013 c\u0302ef'e la oft'e flank'e'n met'it'a'j'n Du'a'kanon'a'j'n Libr'o'j'n (3-volum'e) kaj la Nov'a'n Testament'o'n.\nTio'n mi nepr'e ne est'us far'int'a, se ne en la Bibli'o mi est'us spert'int'a, ke Di'o ankau\u0306"}, {"text_idx": "#000195", "text": "Nu, en'hav'e mi konstat'as, kiel si'a'temp'e Waringhien, ke tem'as c\u0302i tie pri mal'sam'a, ja\nne tut'e mez'epok'a sed sam'e for'a, mond'percept'o, kiu'n, bedau\u0306r'ind'e, ne bel'ig'as la poezi'o.\nMi dev'as konfes'i, ke mi el'leg'is la libr'o'n pro recenz'ist'a dev'o'sent'o kun mult'e pli da\npen'o ol si'a'temp'e kiel jun'ul'o. Kvankam ankau\u0306 tiu'temp'e la\nSong\u0302'o de Skipiono de Ciceron'o mi'n pli sorc\u0302'is."}, {"text_idx": "#000196", "text": "Koncern'e la traduk'labor'o'n, mi pov'as g\u0302eneral'e nur lau\u0306d'i, c\u0302ar Vink'o Os\u030clak bon'e reg'as"}, {"text_idx": "#000197", "text": "Sed tamen tre mir'ig'as mi'n, ke koncern'e la nom'o'j'n li far'is por mi ne'kompren'ebl'a'j'n elekt'o'j'n:\nli uz'as form'o'j'n kiel Evao, Rutao, Judao, Ezrao, Esterao [!] por Eva, Rut, Jud'a, Ezra,\nEster ktp. C\u0302u influ'o de S\u0302ulco Rikard'o? Specif'e mir'ig'is mi'n la form'o Neh\u0302emijo. Kial'o'n\npor tio mi ne sci'as, krom ke Vink'o Os\u030clak ebl'e iom tro sklav'ec'e vol'as sekv'i la regul'o'n\npri o-fin'aj\u0302'o c\u0302e substantiv'o'j. Tamen propr'a'j nom'o'j ja ne ident'as je simpl'a'j substantiv'o'j.\nSed ec\u0302 Egipto anstatau\u0306 Egipt'uj'o trov'ig\u0302'as, kvankam la zamenhofa traduk'o de la mal'nov'a\ntestament'o sufic\u0302'e fort'e en'radik'ig'is tiu'n form'o'n."}, {"text_idx": "#000202", "text": "La objekt'o de la biografi'o est'as Roberto Bontine Cunninghame Graham, fil'o de skot'a\nbien'ul'o kaj nep'o de hispan'a nobel'in'o, Don\u0303a Catalina Paulina Alejandro de Jime\u0301nez.\nLi'a unu'a lingv'o est'is la kastilia. Li est'is sam'temp'e du'on'hispan'a kavalir'o kaj du'on'skot'a\nbien'ul'o. Li praktik'is la kutim'a'j'n interes'o'j'n de la nobel'ar'o, est'ant'e tre kompetent'a"}, {"text_idx": "#000205", "text": "Lau\u0306 kon'at'o de Tschiffely, Roberto iu'tag'e rajd'is en Parizo kaj li'a c\u0302eval'o preskau\u0306 fal'ig'is\njun'a'n sinjor'in'o'n. Li de'sel'ig\u0302'is por pardon'pet'i kaj sen'pens'e parol'is en la hispan'a.\nLa jun'a vir'in'o respond'is en la sam'a lingv'o. Tschiffely asert'as, ke tiu renkont'ig\u0302'o\nest'is la baz'o de tuj'a inter'am'ind'um'ad'o. La jun'ul'in'o, Gabrielle de la Balmondie\u0300re, est'is\ndek-ok-jar'ag\u0302'a, nask'ig\u0302'is en C\u0302ilio kiel fil'in'o de franc'a patr'o kaj hispan'a patr'in'o.\nSupoz'ebl'e je la ag\u0302'o de dek du s\u0302i est'is met'it'a de onkl'in'o en franc'a'n konvent'o'n, kie\ns\u0302i est'is mal'felic\u0302'a. Roberto persvad'is s\u0302i'n for'kur'i kun li al Briti'o kaj ili ge'edz'ig\u0302'is"}, {"text_idx": "#000206", "text": "Inform'o ricev'it'a de an'o de la famili'o tamen tut'e kontrau\u0306'dir'as la asert'o'j'n de Tschiffely\npri la origin'o de la edz'in'o de Roberto. Lau\u0306 tiu parenc'o, kvankam s\u0302i est'is pli bon'e\nkon'at'a kiel Gabrielle Chidiock de Balmondie\u0300re (la nom'o, kiu aper'as sur la ge'edz'ig\u0302'a\natest'il'o), s\u0302i fakt'e est'is Caroline Stansfield Horsefall, fil'in'o de angl'a kurac'ist'o.\nKiel ajn, Caroline/Gabrielle ig\u0302'is kon'at'a art'ist'o, poet'o kaj afer'ist'in'o, kiu preskau\u0306\nsukces'is sav'i la bien'o'n en Gartmore, kiam Roberto hered'is de la patr'o s\u0302uld'o'j'n de proksim'um'e"}, {"text_idx": "#000208", "text": "C\u0302ar en tiu temp'o ne ekzist'is social'ism'a parti'o en la brit'a politik'a sistem'o, li kandidat'ig\u0302'is\nen 1886 kiel liber'ul'o por la elekt'o'distrikt'o de nord-okcident'a Lanarks\u0302iro en Skot'land'o,\nkaj est'is elekt'it'a. En la londona parlament'o li konstant'e pled'ad'is por la sub'prem'at'o'j\nkaj atak'is \u201ela soci'o'n en kiu unu labor'as, kaj ali'a g\u0302u'as la frukt'o'n de li'a labor'o\u201d. Li ig\u0302'is pro'batal'ant'o por min'ist'o'j, por ekspluat'at'a'j angl'a'j vir'in'o'j, kiu'j en mal'san'ig'a'j\nkondic\u0302'o'j man'farad'is c\u0302en'o'j'n, kaj por c\u0302iu'j marg\u0302en'a'j hom'o'j. Plur'foj'e li est'is provizor'e\neks'ig'it'a el la parlament'o, akuz'at'e pri mal'ord'o."}, {"text_idx": "#000210", "text": "En novembr'o 1887 Roberto al'ig\u0302'is al grup'o de manifestaci'ant'o'j, kiu'j part'o'pren'is en\nLondono c\u0302e event'o, kiu post'e ig\u0302'is kon'at'a kiel \u201ela Batal'o de Plac'o Trafalgar\u201d. Vilhelm'o O' Bri'a'n, irlanda patriot'o, est'is en'karcer'ig'it'a pro tumult'o, kiam li kun'e\nkun ali'a'j irland'an'o'j postul'is la irland'an sen'de'pend'ig'o'n. Kelk'a'j kanajl'o'j komenc'is\nj\u0302et'i s\u0302ton'o'j'n dum la manifestaci'o, kaj Roberto est'is vund'it'a. Kvankam li ne respond'ec'is\npor la mal'ord'o li est'is arest'it'a de la polic'o, kaj dev'is pas'ig'i ses semajn'o'j'n en karcer'o."}, {"text_idx": "#000214", "text": "Sam'temp'e li'a edz'in'o far'is la kont'ist'a'n labor'o'n de la bien'o. Kontrau\u0306 la konsil'o de\nkurac'ist'o'j, s\u0302i sen'c\u0302es'e fum'is, kio cert'e post'e kontribu'is al s\u0302i'a fru'a mort'o. En 1906\ns\u0302i stud'is en Hispanio kaj sur'voj'e hejm'e'n s\u0302i mal'san'ig\u0302'is en Hendaye. Do'n Roberto hast'is\nal s\u0302i'a rest'ad'ej'o en Franci'o, sed s\u0302i mort'is la 8an de septembr'o de tiu jar'o, je la\nag\u0302'o de 45 jar'o'j. La par'o est'is ge'edz'ig\u0302'int'a dum 28 jar'o'j."}, {"text_idx": "#000215", "text": "Roberto kaj Gabrielle ne hav'is infan'o'j'n. Post kiam s\u0302i'a kadavr'o al'ven'is al Skot'land'o,\nDo'n Roberto fos'is dum s\u0302torm'o s\u0302i'a'n tomb'o'n kaj en'ter'ig'is s\u0302i'n apud la ruin'o'j de antikv'a\nprior'ej'o sur la insul'o Inchmahome en la lag'o Menteith en Skot'land'o. Sur la mur'o de\nla prior'ej'o li instal'ig'is bronz'a'n s\u0302ild'o'n kun la sur'skrib'o: \u201eMemor'e al Gabriela Cunninghame Graham de Gartmore \u2013 for'pas'int'a en Hendaye, Franci'o \u2013 la 8an de septembr'o Ad 1906 je la ag\u0302'o de 45 \u2013\nLos muertos abren los ojos al los que viv'e'n\u201d (hispan'a dir'aj\u0302'o: La mort'int'o'j mal'ferm'as la okul'o'j'n de tiu'j, kiu'j viv'as.)"}, {"text_idx": "#000220", "text": "Omag\u0302'e al tiu grand'a vir'o okaz'is long'a procesi'o tra la strat'o'j de Bon'aer'o. La c\u0302erk'vetur'il'o\nest'is sekv'at'a de la du fidel'a'j mal'jun'a'j c\u0302eval'o'j de Do'n Roberto, nom'e Mancha kaj Gato,\nkonduk'at'a'j de du gau\u0306c\u0302'o'j. La c\u0302erk'o, kovr'it'a per la flag'o'j de Briti'o kaj Argentino,\nAlmeda Star, transport'it'a al Gartmore, kaj en'ter'ig'it'a apud li'a edz'in'o, sur la et'a insul'o en la\nlag'o Menteith, Skot'land'o, dum sak's\u0302alm'ist'o lud'is tradici'a'n lament'o'n."}, {"text_idx": "#000221", "text": "Cunninghame Graham est'is ekster'ordinar'e impon'a figur'o, kun elegant'a barb'o kaj nobl'a\nvizag\u0302'o, kaj li'a edz'in'o est'is bel'a vir'in'o. Ambau\u0306 est'is objekt'o'j de pentr'aj\u0302'o'j, desegn'aj\u0302'o'j\nkaj skulpt'aj\u0302'o'j de kon'at'a'j art'ist'o'j. La skulpt'ist'o Jacob Epstein skulpt'is la kap'o'n\nde Roberto, kaj Jacomb Hood kaj Whistler far'is portret'o'n kun la titol'o \u201eGabrielle de la Balmondie\u0300re\u201d. La par'o gajn'is la respekt'o'n kaj estim'o'n de c\u0302iu'j kiu'j kon'is ili'n."}, {"text_idx": "#000222", "text": "Sed kio pri la politik'a parti'o (SNP) fond'it'a kaj prezid'it'a de Roberto Cunninghame\nGraham? G\u0302i ekzist'is, sed dum long'a temp'o g\u0302i ne g\u0302u'is fort'a'n apog'o'n en Skot'land'o. Tio\ndrast'e s\u0302ang\u0302'ig\u0302'is en 1997 kiam post referendum'o la sesi'o de la Skot'a Parlament'o\n1, last'e ferm'it'a la 25an de mart'o 1707, est'is solen'e re'mal'ferm'it'a, kaj la vizi'o kaj\ncel'o de Cunninghame Graham est'is tiel'e part'e real'ig'it'a'j."}, {"text_idx": "#000223", "text": "1. Kvankam en la jar'o 1714 la du regn'o'j (Skot'land'o kaj Angli'o) est'is kun'fand'it'a'j por\nform'i la Unu'ig\u0302'int'a'j'n Regn'o'j'n de Briti'o, Skot'land'o neniam c\u0302es'is est'i apart'a naci'o,\nkun si'a propr'a leg\u0302'ar'o, instru'sistem'o, bank'o'j el'ig'ant'a'j si'a'j'n propr'a'j'n bank'bilet'o'j'n,\nlingv'o'j (la skot'a kaj la skot'gael'a) kaj ekonomi'o. Pri tiu'j rajt'o'j, g\u0302is hodiau\u0306, la"}, {"text_idx": "#000224", "text": "Inter Svedi'o kaj Finnlando, c\u0302e la plej mal'larg\u0302'a strek'o de Botni'a Golf'o (part'o de Balt'a\nMar'o), trov'ig\u0302'as region'o nom'at'a Kvark'e'n: tie spur'o'j de la last'a glaci'a epok'o est'as\nankorau\u0306 vid'ebl'a'j kaj influ'as la medi'o'n. La fund'o de la mar'o lev'ig\u0302'as je c\u0302irkau\u0306 8 mili'metr'o'j\njar'e, kio kre'as vid'o'n c\u0302iam s\u0302ang\u0302'ig\u0302'ant'a'n. La ter'alt'ig\u0302'o, kiu dau\u0306r'as jam de dek'mil'o'j da\njar'o'j, ali'ig'as la mar'bord'o'n kre'ant'e nov'a'j'n insul'o'j'n, s\u0302er'o'j'n, lag'et'o'j'n kaj marc\u0302'et'o'j'n."}, {"text_idx": "#000227", "text": "Sur la sved'a bord'o de Botni'a Golf'o, nom'at'a la \u201eAlt'a Mar'bord'o\u201d (sved'e\nHo\u0308ga Kusten), la ter'o jam alt'ig\u0302'is je 286 metr'o'j en'e de dek mil jar'o'j, kio est'as rekord'o koncern'e\nal ter'alt'ig\u0302'o. Tie nun star'as krut'a'j mont'o'j, dum c\u0302e la finn'a bord'o el'mar'ig\u0302'is 5600 mal'alt'a'j\ns\u0302ton'oz'a'j insul'o'j. La s\u0302er'o'j kaj la rif'o'j ne kalkul'ebl'as. La tut'a geologi'a histori'o\nde la region'o komenc'ig\u0302'is antau\u0306 du miliard'o'j da jar'o'j. Unesk'o elekt'is c\u0302i tiu'n region'o'n\nkiel mond'a'n hered'aj\u0302'o'n komun'a'n al Svedi'o kaj Finnlando."}, {"text_idx": "#000231", "text": "Triest'o est'as la c\u0302ef'urb'o de la nord-orient'a region'o Fri'ul'i \u2013 Venezia Giulia [fri'ul'i venecja g\u0302ulja] kaj, kun si'a'j 200 000 log\u0302'ant'o'j, unu el la 15\nplej grand'a'j urb'o'j de Italio. G\u0302i kus\u0302'as c\u0302e la land'lim'o inter Italio kaj Sloveni'o: tem'as\npri tre bel'a lok'o, kun grand'a'j plac'o'j, mir'ind'a kastel'o, elegant'a'j vend'ej'o'j. Not'ind'a'j\npoet'o'j kaj verk'ist'o'j (ankau\u0306 fremd'a'j, kiel James Joyce) log\u0302'is au\u0306 vizit'ad'is tiu'n c\u0302i\nurb'o'n kaj lau\u0306'dir'e am'is kaf'trink'i en g\u0302i'a'j renom'a'j kaf'ej'o'j."}, {"text_idx": "#000232", "text": "C\u0302i-last'a'j tamen uz'as, por kaf'o, nom'o'j'n tut'e ali'a'j'n ol tiu'j uz'at'a'j en la ceter'a'j region'o'j\nde Italio. Por mend'i klasik'a'n ekspres'o'n en mal'grand'a tas'o, oni dev'as fakt'e pet'i\nun ner'o (lau\u0306'vort'e: \u201eunu nigr'a'n\u201d, kiu en ali'a'j urb'o'j ig'us la kelner'o'n proviz'i si'a'n klient'o'n per plej mal'hel'a vin'o)."}, {"text_idx": "#000233", "text": "Tiu'j, kiu'j vol'as trink'i ekspres'o'n en glas'et'o anstatau\u0306 en tas'et'o (kapric'ul'o'j ver's\u0302ajn'e\nabund'as en Triest'o!), ja dev'as pet'i de la propr'a vers\u0302'ist'o\nun ner'o in B [un ner'o in bi], kio pov'us est'i traduk'it'a en Esperant'o'n kiel\nunu nigr'a'n en G (G, c\u0302ar g\u0302i est'as la komenc'a liter'o de la vort'o"}, {"text_idx": "#000234", "text": "un caffellatte. Tamen tiu vort'o en Italio ja signif'as kutim'e \u201ekaf'o kun lakt'o\u201d, kiu spit'e al iu svag'a simil'ec'o hav'as neniu'n rilat'o'n kun la renom'a s\u0302au\u0306m'plen'a ital'a\ntrink'aj\u0302'o. Se plac\u0302'as al vi (latte)\nmacchiato, nepr'e util'ig'u la vort'o'n \u201eun capo\u201d [un kap'o] (lau\u0306'liter'e: \u201eunu kap'o'n\u201d, \u201eunu c\u0302ef'o'n\u201d): tem'as, por tiu'j, kiu'j ne kon'as g\u0302i'n, pri ekspres'a kaf'o kun mal'mult'e da lakt'o. Se\nmacchiato-n, al'kutim'ig\u0302'int'e ekzempl'e al kaf'ej'o'j de Romo, Milano, Napolo, oni baldau\u0306 ricev'os\nekspres'o'n kun apud'a glas'et'o da lakt'o. Kap'turn'a situaci'o, c\u0302u ne? Sed la surpriz'o'j ne"}, {"text_idx": "#000236", "text": "C\u0302u komplik'e? Unu'a'vid'e jes (c\u0302ef'e por tiu'j, kiu'j iam lern'is la ital'a'n lingv'o'n kaj ebl'e\nkred'is, ke est'as tre simpl'e mend'i kaf'o'n en la urb'o'j de Italio). Sed kiom amuz'e, sam'temp'e!"}, {"text_idx": "#000237", "text": "MacLeo\u0300id, amik'o de la gael'a lingv'o"}, {"text_idx": "#000238", "text": "Unu el la plej el'star'a'j skot'o'j de la 19a jar'cent'o est'is Tormod MacLeo\u0300id (1783-1862),\nangl'e kon'at'a kiel Norm'a'n MacLeod [maklaud] kaj krom'nom'at'a\nCaraid n'a'n Ga\u0300idheal (traduk'ebl'a kiel \u201eamik'o de la gael'o'j\u201d). Li est'is klerik'o de la Eklezi'o de Skot'land'o kaj far'ig\u0302'is amik'o de la reg\u0302'in'o Viktoria.\nTamen, li ig\u0302'is pli fam'a kaj influ'hav'a kiel verk'ist'o kaj kler'ig'ist'o pri la skot'gael'a\nlingv'o. Li fond'is kaj redakt'is du el la plej fru'a'j gael'lingv'a'j period'aj\u0302'o'j:\nAn Teachdaire Gaelach (La gael'a kurier'o, 1829-1832) kaj"}, {"text_idx": "#000239", "text": "MacLeo\u0300id est'is entuziasm'a apog'ant'o de la skot'gael'a lingv'o kaj, precip'e, de la util'ig'o,\nen'kadr'e de eduk'ad'o, de tiu antikv'a indig\u0302en'a idiom'o de Skot'land'o. En 1824 li sukces'is\npersvad'i la Eklezi'o'n de Skot'land'o (kiu g\u0302is la restau\u0306r'o de la lok'a parlament'o efektiv'e\nfunkci'is kiel kvazau\u0306'a reg'ist'ar'o) en'konduk'i skem'o'n de instru'ad'o en la mont'ar'a'j kaj\ninsul'a'j region'o'j de la land'o. Post mal'mult'e da jar'o'j tiu'j lern'ej'o'j hav'is pli ol 22 000\nlern'ej'an'o'j'n. Sam'temp'e ali'a'j gael'a'j kaj religi'a'j asoci'o'j instru'is leg'ad'o'n kaj skrib'ad'o'n\nen la mal'dens'e log\u0302'at'a Skot'a Alt'ej'o. Pres'it'a'j libr'o'j ek'aper'is en la gael'a kaj est'is"}, {"text_idx": "#000240", "text": "Iam la skot'gael'a (parenc'o de la irland'gael'a) est'is dis'vast'ig\u0302'int'a en preskau\u0306 tut'a Skot'land'o,\nkrom en la sud-orient'a angul'o, apud la land'lim'o inter Skot'land'o kaj Angli'o, kie oni\nparol'is la skot'angl'a'n (nun iom'et'e konfuz'ig'e nom'at'a'n"}, {"text_idx": "#000241", "text": "Hodiau\u0306 la skot'gael'a est'as inkluziv'it'a en la list'o de en'dang\u0302er'ig'it'a'j lingv'o'j de Eu\u0306rop'o,\nkvankam \u2013 ek'de la restau\u0306r'ad'o de la parlament'o en Edinburg'o en 1997 \u2013 g\u0302i est'as re'kon'at'a kiel unu el la lingv'o'j de Skot'land'o kaj hav'as oficial'a'n status'o'n.\nSekv'e est'as pli da interes'o kaj aktiv'ec'o, kaj mult'a'j infan'o'j kaj plen'kresk'ul'o'j nun'temp'e\nstud'as g\u0302i'n. Aper'as c\u0302iam pli da modern'a literatur'o en tiu c\u0302i lingv'o. Iom strang'e, plur'a'j\nekster'land'an'o'j lern'as la gael'a'n en la alt'lern'ej'o\nSabhal Mo\u0300r Ostaig, part'o de la universitat'o de Skot'a Alt'ej'o, sur la insul'o Skye (gael'e"}, {"text_idx": "#000242", "text": "Se, kiel verk'ant'o, mi rajt'as al'don'i person'a'n koment'o'n, tiu dis'volv'o s\u0302ajn'as tre kurag\u0302'ig'a.\nLa hejm'a lingv'o de mi'a famili'o est'as la gael'a (pli preciz'e la skot'gael'a; ne tiom la\ngael'a de Irlando, kie mi nun'temp'e log\u0302'as). Tri generaci'o'j de ni'a famili'o parol'as la\nskot'gael'a'n, kvankam la pli'mult'o de ni'a'j parenc'o'j jam de'long'e uz'as la angl'a'n kiel c\u0302iu'tag'a'n"}, {"text_idx": "#000243", "text": "Kio instig'is mi'n verk'i c\u0302i tiu'n artikol'o'n, est'is send'aj\u0302'o, kiu'n mi ricev'is de amik'o\nen Germanio. Tem'as pri el'tir'aj\u0302'o el la german'a semajn'a magazin'o\nBoulevard pri la aktor'o, au\u0306tor'o kaj gastronom'o Michael Klevenhaus el Bon'n. La divers'a'j talent'o'j\nde tiu c\u0302io'n'far'a sinjor'o jen'as: li ne nur flu'e parol'as kaj instru'as la skot'gael'a'n,\nsed ag'as ankau\u0306 kiel korespond'ant'o de la skot'a radi'a dis'send'ej'o\nRadi'o n'a'n Ga\u0300idheal. Mi posed'as ekzempler'o'n de li'a lern'o'libr'o (inkluziv'a de kompakt'disk'o)\nLehrbuch der schottisch-ga\u0308lischen Sprache por german'lingv'an'o'j: g\u0302i ver'e est'as rekomend'ind'a verk'o."}, {"text_idx": "#000244", "text": "Kiel jam asert'it'e, Tormod MacLeo\u0300id est'is la unu'a \u201eamik'o de la gael'o'j\u201d au\u0306 (ebl'e pli g\u0302ust'e) \u201ede la gael'a lingv'o\u201d. Michael Klevenhaus mem pov'as est'i nom'at'a amik'o de la lingv'o de la gael'o'j: unu el\nla ne mal'mult'a'j hom'o'j, kiu'j don'as valor'a'n kontribu'o'n al g\u0302i'a dis'vast'ig'o, tiom ekster'land'e\nkiom en Skot'land'o. C\u0302iu'j el la en'dang\u0302er'ig'it'a'j kaj minoritat'a'j lingv'o'j de Eu\u0306rop'o (kaj\nde la tut'a mond'o) bezon'us tia'j'n amik'o'j'n."}, {"text_idx": "#000246", "text": "La nom'o Tomorr mem rilat'as al la nom'o Tomuro, per kiu oni kon'is la au\u0306gur'ant'o'j'n, la\nfat'diven'ul'o'j'n. C\u0302ar tiu'temp'e kelt'o'j kaj pelasg'o'j, antau\u0306'int'o'j de iliroj kaj de la nun'a'j\nalban'o'j kun'viv'is, oni dir'as, ke tiu vort'o proksim'as al la angl'a\ntomorrow, do oni antau\u0306'dir'is la morgau\u0306'o'n."}, {"text_idx": "#000256", "text": "Post iu temp'o est'ig\u0302'as trezor'o, kies mon'a'n valor'o'n oni pov'as ek'sci'i el katalog'o'j. Sed\npri tio oni ne tre lau\u0306t'e parol'as. Post kiam mort'as diligent'a kolekt'ant'o, la hered'ant'o'j\nja trov'as la filatel'a'n post'las'aj\u0302'o'n, sed oft'e ne kapabl'as mem taks'i la materi'a'n kvalit'o'n.\nPri la spirit'a kaj la emoci'a valor'o ili sci'as tut'e neni'o'n. Iom tra'foli'um'int'e album'o'j'n\npor ebl'e trov'i la legend'a'n pos\u0302t'mark'o'n \u201eBlu'a Mau\u0306ricio\u201d, sen'konsil'e ili pren'as la abund'a'n material'o'n kaj prov'as c\u0302e komerc'ist'o de pos\u0302t'mark'o'j"}, {"text_idx": "#000257", "text": "Tie ili el'rev'ig\u0302'as, konstat'ant'e, ke ili ne est'as sol'a'j. En la last'a'j jar'o'j mult'a'j filatel'ist'o'j\ndev'is for'las'i si'a'n s\u0302at'okup'o'n kaj sen'iluzi'ig\u0302'is pro la s\u0302ang\u0302'ig\u0302'int'a pos\u0302t'mark'a mond'o. Tial\nla komerc'ist'o'j preskau\u0306 ne plu pov'as stok'i la al'ven'ant'a'j'n skatol'o'j'n plen'a'j'n je album'o'j.\nFoj'foj'e esper'em'a'j hom'o'j ven'as ec\u0302 per tut's\u0302top'it'a kamion'et'o al la firma'a kort'o. Sed\nen la strat'flank'a vend'ej'o ili dev'as konstat'i post kontrol'ad'o, ke tie oni vend'as ne\nplu unu'op'e, sed grand'kvant'e kaj mal'alt'prez'e la iam'a'j'n rar'aj\u0302'o'j'n de la antau\u0306'ul'o'j."}, {"text_idx": "#000260", "text": "En si'a respond'o al la artikol'o de Roberto Pigr'o pri la ortografi'a'j s\u0302ang\u0302'o'j en Franci'o,\nFranz-Georg Ro\u0308ssler plend'as pri la franc'a ministr'o pri kler'ig'ad'o Najat Vallaud-Belkacem\n(MONATO 2016/11, p. 6). Li menci'as s\u0302i'a'n nord-afrik'a'n de'ven'o'n, kvazau\u0306 tio mem prav'ig'us li'a'n\nne'koher'a'n kritik'o'n kontrau\u0306 s\u0302i. Ro\u0308ssler demand'as: \u201eC\u0302u ver'e Franci'o bezon'as sinjor'in'o'n kun magreba fon'o por adapt'i si'n al la modern'a mond'o?\u201d La \u201esinjor'in'o kun magreba fon'o\u201d est'as Vallaud-Belkacem, franc'a civit'an'o nask'ig\u0302'int'a en Maroko."}, {"text_idx": "#000264", "text": "En la ret'ej'o pri cifer'ec'a teknologi'o\nMarketwire, plur'a'j person'o'j esprim'is g\u0302oj'o'n pro la mal'kovr'o de solv'o por re'ven'ig'i al kontent'ig'a\nc\u0302iu'tag'a uz'ad'o mal'nov'a'j'n komput'il'o'j'n, kiu'j est'is mark'it'a'j kiel eks'mod'a'j. Est'as tre\nfacil'e instal'i la program'ar'o'n. Ja ne nepr'as fak'a'j prikomputajaj sci'o'j por g\u0302i'n uz'i.\nXtra-PC direkt'ig\u0302'as precip'e al person'o'j, kiu'j est'is dev'ig'it'a'j for'las'i si'a'n mal'nov'a'n kern'o'n\nVindoz'o'n XP pro komput'il'a'j virus'o'j kaj sistem'a vund'ebl'ec'o."}, {"text_idx": "#000266", "text": "Unesk'o j\u0302us voc\u0302'don'is pri rezoluci'o, kiu ne'as la lig'o'j'n inter la jud'a religi'o kaj la\nTempl'a Mont'o en Jerusalemo. 24 land'o'j voc\u0302'don'is por la rezoluci'o, 6 kontrau\u0306 kaj 26\nland'o'j si'n de'ten'is. Unesk'o do opini'as, ke histori'a'j'n fakt'o'j'n oni pov'as s\u0302ang\u0302'i per voc\u0302'don'o!"}, {"text_idx": "#000267", "text": "En la centr'o de Romo, en la Ark'o de Tit'o en Romo, konstru'it'a en la jar'o 82 post la\nnask'ig\u0302'o de Jesuo (ni'a komun'a nun'temp'a kronologi'o), est'as barelief'o por memor'fest'i\nla detru'o'n de la jud'a templ'o dek jar'o'j'n pli antau\u0306'e. En tiu barelief'o est'as klar'e vid'ebl'a\nla 7-brak'a kandel'ing'o, la plej mal'nov'a simbol'o de la hebre'a popol'o. La Ark'o, konstru'it'a\n500 jar'o'j'n antau\u0306 la nask'ig\u0302'o de Islam'o, est'as nur unu el la mil'o'j da artefakt'o'j kaj\nskrib'o'j dokument'ant'a'j la tri'mil'jar'a'n histori'o'n de la jud'ism'o en Jerusalemo. La rezoluci'o\nest'as hont'o por Unesk'o kaj por la rest'o de la mond'o."}, {"text_idx": "#000269", "text": "La aviad'il'konstru'ist'o Antanas Gustaitis, kiu nask'ig\u0302'is en 1898, est'as titol'it'a patr'o\nde la litova milit'a aviad'o. Li'a'j merit'o'j est'as nau\u0306 aviad'il'o'j ANBO, la litova akronim'o\nAntanas Nor'i But'i Or'e (Antanas vol'as est'i en la aer'o). Inter la du mond'milit'o'j la aviad'fort'o'j de Litovio\nposed'is dek'o'j'n da ANBO-tip'o'j, sed la sovetia okupaci'o detru'is la milit'aviad'o'n de Litovio,"}, {"text_idx": "#000273", "text": "Fin'e de la unu'a semestr'o de 2016, dek'mil'o da pacient'o'j est'is kurac'it'a en Kubo en'tut'e\nper la tiel nom'at'a pra'c\u0302el'a medicin'o. La plej oft'a'j fak'o'j, en kiu'j oni util'ig'is pra'c\u0302el'o'j'n,\nest'is la ortopedi'a, la trau\u0306mat'ologi'a kaj la angi'ologi'a."}, {"text_idx": "#000274", "text": "Tiu'n c\u0302i impres'a'n don'it'aj\u0302'o'n sci'ig'is la doktor'o pri scienc'o'j Porfiri'o Herna\u0301ndez Rami\u0301rez,\nkun'ord'ig'ant'o de apart'a labor'grup'o c\u0302e la kuba ministr'ej'o pri publik'a san'o, en'kadr'e\nde la unu'a Inter'amerik'a Inter's\u0302ang\u0302'o pri Pra'c\u0302el'o'j kaj de la kvar'a Inter'naci'a Simpozi'o\npri Re'gener'a Medicin'o: al c\u0302i-last'a, okaz'ant'a en la c\u0302ef'urb'a Palac'o de la Konvenci'o'j,\nkun'ven'is c\u0302irkau\u0306 180 kubaj kaj uson'a'j fak'ul'o'j."}, {"text_idx": "#000275", "text": "Est'is sub'strek'it'e, ke Kubo nun'temp'e est'as unu el la unu'a'j land'o'j en la mond'o kun plej\ngrand'a'j uz'o kaj dis'volv'ig\u0302'o de la re'gener'a medicin'o: tiu last'a aplik'ig\u0302'as jam en la\n15 kubaj provinc'o'j, sam'kiel en la special'a municip'o Insul'o de la Jun'ul'ar'o. G\u0302i'a cel'o?\nAnstatau\u0306'ig'i au\u0306 re'gener'i c\u0302el'o'j'n, hist'o'j'n au\u0306 organ'o'j'n por help'i la re'establ'ad'o'n de perd'it'a'j\nfunkci'o'j. Unu el g\u0302i'a'j kolon'o'j est'as g\u0302ust'e la pra'c\u0302el-terapi'o."}, {"text_idx": "#000276", "text": "Inter la uson'a'j special'ist'o'j, kiu'j c\u0302e'est'is la arang\u0302'o'n, est'is doktor'o'j Anthony Atala,\ndirektor'o de la fak'o pri re'gener'a medicin'o c\u0302e la universitat'o de Wake For'est (en Nord'a\nKarolin'o), kaj Robert Nerem, el la Institut'o de Teknologi'o de Georgio, kun'e kun ali'a'j"}, {"text_idx": "#000277", "text": "\u201ePa'nj'o, mi est'as tiel felic\u0302'a, c\u0302ar mi re'ven'as c\u0302e vi'n. Mi'a kant'o dir'as al vi, ke c\u0302i tiu\nest'as la plej bel'a tag'o por mi\u201d, kant'ad'is en 1940 la ital'o Beniamino Gigli [benjamino g\u0302ili]. La muzik'o en la 21a\njar'cent'o, tamen, tut'e ne s\u0302ajn'as s\u0302ang\u0302'ig\u0302'ont'a por la mediterane'a du'on'insul'o: fakt'e Italio\nkonfirm'ig\u0302'as kiel eu\u0306rop'a patr'uj'o de al'kroc\u0302'it'o'j al la patr'in'a jup'o (lau\u0306 lok'a dir'manier'o)."}, {"text_idx": "#000278", "text": "Iom da sen'kompat'a'j kaj ne'mis'kompren'ebl'a'j don'it'aj\u0302'o'j: en 2015 pli ol du tri'on'o'j el la\nlok'a'j \u201ejun'a'j adolt'o'j\u201d (esprim'o, kiu indik'as la person'o'j'n hav'ant'a'j'n 18-34 jar'o'j'n) ja viv'is hejm'e kun si'a'j\npropr'a'j ge'kar'ul'o'j. La surpriz'a procent'aj\u0302'o, dau\u0306r'e kresk'ant'a kaj efektiv'e pli alt'a ec\u0302\nol tiu (jam not'ind'a) de 2014, montr'as, ke Italio en tiu c\u0302i apart'a klasifik'o okup'as\nsen'kontest'e la unu'a'n lok'o'n, sekv'at'e de Slovaki'o. Kontrast'e, la mez'um'a nombr'o de jun'a'j\nplen'kresk'ul'o'j ankorau\u0306 log\u0302'ant'o'j kun si'a'j ge'patr'o'j en EU est'as 47,9 %."}, {"text_idx": "#000280", "text": "Tem'as tamen ankau\u0306 pri rezist'ant'a pens'manier'o: mult'a'j ge'patr'o'j ne vol'as kompren'i, ke\nla \u201ebeb'o\u201d jam plen'kresk'is; kaj la \u201ebeb'o\u201d tim'as supr'e'n'fald'i la manik'o'j'n kaj sur'pren'i si'a'j'n respond'ec'o'j'n. Est'as pli facil'e ir'i\nhejm'e'n kaj trov'i pret'a'n vesper'mang\u0302'o'n kaj glad'it'a'j'n vest'o'j'n (c\u0302io'n c\u0302i sen'pag'e), util'ig'ant'e\nla propr'a'n mon'o'n por amuz'i si'n kun amik'o'j kaj kor'amik'o'j semajn'fin'e, ol for'ofer'i si'n\niom'et'e por al'front'i lau\u0306'dev'e la defi'o'j'n de adolt'a viv'o. Tiu'manier'e mult'e da ul'o'j mal'fru'e\nge'edz'ig\u0302'as kaj, lau\u0306 statistik'o'j, mal'pli kaj mal'pli da infan'o'j nask'ig\u0302'as. La \u201eBot'o\u201d sum'e mal'jun'ig\u0302'as, dum mok'em'e (kaj neni'u sci'as, g\u0302is kiam) fon'muzik'o kun la voc\u0302'o de\nBeniamino Gigli ne c\u0302es'as tut'land'e eh\u0302'ig\u0302'i."}, {"text_idx": "#000281", "text": "La mort'o ven'is sen avert'o"}, {"text_idx": "#000282", "text": "En jug\u0302'ej'a salon'eg'o en Graz [grac], la c\u0302ef'urb'o de la au\u0306str'a federaci'a land'o Stiri'o,\nli parol'as mal'lau\u0306t'e: \u201eMi ne vol'is tio'n. Mi ne sci'as, kio'n mi far'is. Mi bedau\u0306r'as c\u0302io'n.\u201d En si'a blank'a komplet'o Alano Ro \u2013 tio ne est'as li'a ver'a nom'o \u2013 aspekt'as ne'dang\u0302er'a, sen'kulp'a, preskau\u0306 kiel grand'a infan'o."}, {"text_idx": "#000283", "text": "Tag'mez'e la 20an de juni'o 2015 la 26-jar'a Ro amok'e au\u0306t'o'vetur'is tra la urb'o'centr'o de\nGraz, mort'ig'is tri hom'o'j'n kaj vund'is 36 pli'a'j'n, part'e grav'e. Unu vund'it'o mort'is pli\npost'e. Inter la mort'ig'it'o'j est'is 4-jar'a infan'o. Antau\u0306 super'bazar'o li halt'is kaj atak'is\nkelk'a'j'n promen'ant'o'j'n per tranc\u0302'il'o. Iom post'e li fin'is si'a'n amok'o'n antau\u0306 polic'a gard'o'c\u0302ambr'o\nkaj kapt'ig\u0302'is. En la prizon'o li kondut'is agres'em'e kaj dev'is rest'ad'i en special'a c\u0302el'o.\nOft'e li mensog'is. Pri si'a religi'o li don'is kontrau\u0306'dir'a'j'n inform'o'j'n."}, {"text_idx": "#000286", "text": "Post la proces'o sekv'is diskut'ad'o: Profesi'a'j jug\u0302'ist'o'j dev'as argument'i au\u0306 prav'ig'i si'a'n\nverdikt'o'n, laik'o'j ne. Laik'o'j pov'as hav'i ali'a'n opini'o'n ol spert'ul'o'j. Est'ont'e ekzempl'e\nne ok laik'o'j, sed kvin laik'o'j kaj tri profesi'a'j jug\u0302'ist'o'j decid'u pri la demand'o\nkulp'a au\u0306 ne kaj dev'as el'labor'i detal'a'n prav'ig'o'n."}, {"text_idx": "#000287", "text": "En 2008 grand'skal'a'j s\u0302tat'a'j inter'ven'o'j prevent'is kolaps'o'n de la mond'a bank'a sistem'o\n(MONATO, 2008/12, p. 15). La financ'a sektor'o rapid'e stabil'ig\u0302'is kaj ven'is pli strikt'a'j kontrol'o'j,\nsed ne c\u0302iu'j problem'o'j est'as solv'it'a'j. Kontrau\u0306'e, teknik'a'j kaj ekonomi'a'j s\u0302ang\u0302'o'j al'port'is\nnov'a'j'n problem'o'j'n kaj mult'a'j mis'far'o'j nur jar'o'j'n post'e ig\u0302'is kon'at'a'j."}, {"text_idx": "#000288", "text": "Dum la jar'o'j antau\u0306 2008 c\u0302iu'j bank'o'j vol'is rapid'e kresk'eg'i kaj okaz'is kun'fand'ig\u0302'o'j kaj\ntrans'pren'o'j por kiu'j el'spez'ig\u0302'is gigant'a'j sum'o'j. Tuj post la kriz'o, la rest'ant'a'j \u201esan'a'j\u201d bank'o'j, oft'e pro prem'o kaj kun garanti'o'j de si'a land'a reg'ist'ar'o, trans'pren'is en'dang\u0302er'ig'it'a'j'n\nkoleg'o'j'n. En ambau\u0306 okaz'o'j la transakci'o'j okaz'is rapid'eg'e, sen mult'e da pri'pens'ad'o.\nLa administr'a integr'ig\u0302'o de la nov'e kre'it'a'j bank'o'grup'o'j dau\u0306r'as g\u0302is nun. Iom post iom\naper'as financ'a'j mis'far'o'j, kiu'j dum la unu'a'j jar'o'j rest'is kas\u0302'it'a'j."}, {"text_idx": "#000289", "text": "Ali'a problem'o est'as la preskau\u0306 nul'a rent'o, per kiu la Eu\u0306rop'a Centr'a Bank'o klopod'as\ndirekt'i la \u201edorm'ant'a'j'n\u201d s\u0302par'aj\u0302'o'j'n al invest'o'j en la ekonomi'o. Tio komplet'e mal'stabil'ig'is la tradici'a'j'n kost'o-\nkaj profit'o-struktur'o'j'n de la bank'o'j. Fakt'e, la s\u0302par'aj\u0302'o'j ne ver'e est'as bezon'at'a'j.\nGrand'a'j kaj san'a'j kompani'o'j dispon'as pri sufic\u0302'e da kapital'o por mem pag'i si'a'j'n invest'o'j'n.\nPrunt'e'don'o'j al mal'pli san'a'j kaj nov'e fond'it'a'j entrepren'o'j kau\u0306z'as tro da risk'o'j. Bank'o'j\nest'as dev'ig'at'a'j depon'i si'a'n tro'a'n mon'o'n c\u0302e centr'a'j bank'o'j, oft'e je rent'o sub la nul'o."}, {"text_idx": "#000290", "text": "La kutim'a'j invest-ebl'o'j, per kiu'j klient'o'j depon'is mon'sum'o'n c\u0302e bank'o dum fiks'it'a period'o\nkaj est'is cert'a'j pri regul'a rent'o'pag'o kaj re'pag'o de la mon'sum'o je lim'dat'o, iom post\niom mal'aper'as. Nun al la klient'o'j est'as propon'at'a'j fondus'o'j, mastr'um'at'a'j de bank'a\nfili'o en iu ekzotik'a land'o, kun promes'o de iu plus'valor'o post kelk'a'j jar'o'j. Cent'procent'a\ngaranti'o ig\u0302'as rar'aj\u0302'o; la klient'o oft'e est'u kontent'a kun 80- au\u0306 90-procent'a kapital'garanti'o"}, {"text_idx": "#000291", "text": "Fin'e est'as la (jam de'long'e ekzist'ant'a'j, sed dau\u0306r'e progres'ant'a'j) au\u0306tomat'ig'o kaj tendenc'o\npor trans'don'i task'o'j'n al sub'kontrakt'ant'o'j, kiu'j en'dang\u0302er'ig'as la labor'posten'o'j'n de\nla bank'ofic'ist'o'j. La tradici'a'j bank'a'j serv'o'j mal'aper'as; la klient'o'j vol'e au\u0306 ne'vol'e\nfar'as si'a'j'n bank'a'j'n transakci'o'j'n per si'a hejm'a komput'il'o, sen inter'ven'o de bank'ist'o.\nLok'a'j fili'o'j est'as ferm'it'a'j kaj rest'as nur bank'o'j en centr'a'j lok'o'j, kie special'ist'o'j\nkonsil'as pri la komplik'a'j bank'a'j produkt'o'j."}, {"text_idx": "#000292", "text": "Jen tri ekzempl'o'j el tri eu\u0306rop'uni'a'j land'o'j pri bank'o'j kiu'j, mem'vol'e au\u0306 dev'ig'e, re'struktur'as"}, {"text_idx": "#000293", "text": "Ing, belg'a fili'o de nederlanda grup'o"}, {"text_idx": "#000294", "text": "La belg'a Ing est'as post'sekv'ant'o de BBL (plen'a nom'o en la franc'a lingv'o\nBanque Bruxelles Lambert), unu el la plej grand'a'j belg'a'j bank'o'j. Post seri'o da fuzi'o'j en la 1990aj jar'o'j (MONATO, 1998/1, p. 16), BBL ne sukces'is trov'i en'land'a'n partner'o'n kaj fin'fin'e est'is trans'pren'it'a\nde la nederlanda Ing. Ing (Internationale Nederlanden Groep, proksim'um'e \u201eInter'naci'a Nederlanda Grup'o\u201d), tiam est'is rapid'e ekspansi'ant'a financ'a grup'o kre'it'a en 1991. La belg'a Ing rest'is\nsufic\u0302'e sen'de'pend'a kaj, kontrast'e al la nederlanda grup'o, apenau\u0306 est'is traf'it'a de la\nkriz'o de 2008. G\u0302i hav'as 8100 dung'it'o'j'n kaj iom pli ol 700 lok'a'j'n fili'o'j'n, el kiu'j\ntri'on'o est'as mastr'um'at'a'j de sen'de'pend'ul'o'j. Ing ankau\u0306 posed'as\nRecord Bank, kiu hav'as 550 fili'o'j'n, c\u0302iu'j ekspluat'at'a'j de sen'de'pend'a'j agent'o'j."}, {"text_idx": "#000295", "text": "Jam de'long'e est'as evident'e, ke la belg'a'j bank'o'j hav'as tro da dung'it'o'j por la rest'ant'a'j\ntask'o'j. C\u0302io, kio pov'us est'i au\u0306tomat'ig'it'a, far'it'a de klient'o'j au\u0306 trans'don'it'a al ekster'a'j\nfirma'o'j jam est'as. La last'a grand'a simpl'ig'o est'is la en'konduk'o de la unu'ec'a tut'eu\u0306rop'a\nbank'kont'o'numer'o (IBAN). Kvankam iu'j klient'o'j grumbl'as pro la long'eg'a'j kont'o'numer'o'j,\nili nun pov'as preskau\u0306 sen'kost'e kaj fulm'rapid'e far'i inter'naci'a'j'n pag'o'j'n. Bedau\u0306r'ind'e,\nla bank'ofic'ist'o'j, kiu'j antau\u0306'e okup'ig\u0302'is pri tio, ne plu est'as bezon'at'a'j. Dum la pas'int'a'j\njar'o'j c\u0302ie la dung'it'ar'o s\u0302rump'is kaj fili'o'j est'is ferm'it'a'j, sed tio okaz'is et'skal'e kaj"}, {"text_idx": "#000296", "text": "La 3an de oktobr'o 2016 Ing anonc'is grand'skal'a'n re'struktur'ad'o'n. En la tut'a grup'o dum\nla ven'ont'a'j kvin jar'o'j mal'aper'os 7000 de la 52 000 labor'posten'o'j. Plej traf'it'a est'os\nBelgi'o, kun perd'o de 3500 posten'o'j. Part'o'j de la centr'a administr'ad'o (inform'ad'ik'o,\nvalut'o'komerc'o ...) trans'lok'ig\u0302'os al la nederlanda c\u0302ef'sid'ej'o. La ret'o'j de Ing Belgi'o\nkaj Record Bank kun'ig\u0302'os; rest'os c\u0302irkau\u0306 650 fili'o'j, c\u0302ef'e mastr'um'at'a'j de sen'de'pend'a'j\nagent'o'j. La real'a kvant'o de perd'it'a'j labor'lok'o'j est'os pli grand'a, c\u0302ar la tro'a'j agent'o'j\nkaj ili'a'j dung'it'o'j ne est'as en la Ing-cifer'o'j."}, {"text_idx": "#000297", "text": "Argenta, mez'grand'a belg'a bank'o, tuj re'ag'is anonc'ant'e ke g\u0302i hav'as cent'o'j'n da dispon'ebl'a'j labor'lok'o'j.\nPri la real'o de tiu asert'o est'as dub'o'j kaj ec\u0302 pli pri la kvalit'o de tiu'j labor'lok'o'j.\nVer's\u0302ajn'e plej'part'e est'as nov'a'j fili'o-estr'o'j, kiu'j anstatau\u0306'u mal'felic\u0302'ul'o'j'n, kiu'j ne\nsukces'is ating'i la financ'a'j'n rezult'o'j'n postulat'a'j'n en si'a kontrakt'o kun\nArgenta. G\u0302eneral'e, la situaci'o de la sen'de'pend'a'j fili'o-estr'o'j c\u0302e la pli'mult'o de la bank'o'j\nest'as tut'e ne'sekur'a kaj facil'e trov'ebl'as kial'o por nul'ig'i kontrakt'o'n."}, {"text_idx": "#000299", "text": "Komenc'e de la 1990aj jar'o'j, post la re'unu'ig\u0302'o de Germanio kaj en epok'o de nov'liberal'ism'o\nkaj tut'mond'ig\u0302'o, kelk'a'j estr'o'j de la bank'o decid'is inter'naci'ig\u0302'i kaj konker'i el'star'a'n\npozici'o'n en la c\u0302e'flok'o'j de la mond'a'j financ'o'j: la londona\nWall Street. Unu'flank'e est'is la dezir'o pli bon'e serv'i al la ekster'land'a'j kompani'o'j, kiu'j establ'is\nsi'n en Germanio, ali'flank'e al'log'is la eg'e grand'a'j profit'o'j kaj salajr'o'j de Londono\nkaj Nov'jork'o. Problem'o est'is, ke nek en la bank'o, nek en Germanio, trov'ebl'is kompetent'a'j"}, {"text_idx": "#000300", "text": "Deutsche Bank en 1995 dung'is Edson Mitchell, alt'rang'ul'o'n de la uson'a bank'o\nMerrill Lynch kaj kvin'dek'o'n de li'a'j plej fidel'a'j koleg'o'j. Ili'a labor'lok'o est'is la londona invest'bank'o\nDeutsche Bank jam en 1989 trans'pren'is en pli fru'a prov'o por inter'naci'e ekspansi'i. Post 1989 la\ntrans'pren'o ne est'is sukces'a kaj ankau\u0306 Mitchell bezon'is plur'a'j'n jar'o'j'n \u2013 kaj gigant'a'j'n mon'sum'o'j'n el Germanio \u2013 por pov'i egal'nivel'e negoc'i kun la londonaj kaj nov'jork'a'j bank'ist'o'j. Kulmin'o est'is\nla trans'pren'o de la uson'a invest'bank'o\nBankers Trust en 1999. Fin'fin'e\nDeutsche Bank est'is inter la plej grand'a'j bank'o'j de la mond'o."}, {"text_idx": "#000301", "text": "Est'is tim'o pri katastrof'o kiam Mitchell, 47-jar'a, fin'e de la jar'o 2000 mort'is pro\naviad'il'akcident'o, sed li'a'j koleg'o'j, gvid'at'e de la barat'de'ven'a brit'o Anshu Jain, sukces'e\ntrans'pren'is la afer'o'j'n kaj en la post'a jar'dek'o trans'form'is la grup'o'n\nDeutsche Bank en unu el la c\u0302ef'a'j makler'ist'o'j de \u201ederiv'aj\u0302'o'j\u201d, kompleks'a'j financ'a'j produkt'o'j, kies grand'eg'a'j profit'o'j al'log'is, sed pri kies risk'o'j"}, {"text_idx": "#000302", "text": "Inter'temp'e la hejm'a merkat'o est'is neglekt'at'a. La sol'a menci'ind'a ag'o por pli'grand'ig'i\nla en'land'a'n klient'ar'o'n est'is la part'a trans'pren'o de\nPostbank. La german'a'j ofic'ist'o'j ne kompren'is, kial la ekster'land'a'j koleg'o'j ricev'as mult'obl'e\npli alt'a'j'n salajr'o'j'n kaj premi'o'j'n. La tradici'a'j intern'a'j kontrol'sistem'o'j ne bon'e funkci'is\nkaj la londonaj kaj nov'jork'a'j ofic'ej'o'j labor'is preskau\u0306 ne'kontrol'it'e kaj ag'is pli risk'em'e\nol ili'a'j tie'a'j koleg'o'j. La angl'a anstatau\u0306'is la german'a'n kiel intern'a'n lingv'o'n."}, {"text_idx": "#000303", "text": "La financ'a kriz'o de 2008 s\u0302ajn'e apenau\u0306 perturb'is la funkci'ad'o'n de\nDeutsche Bank. Dum ali'a'j bank'o'j lim'ig'is au\u0306 c\u0302es'ig'is la dub'ind'a'j'n transakci'o'j'n,\nDeutsche Bank ec\u0302 pli'vigl'ig\u0302'is en tiu'j sektor'o'j. Nur dum la post'a'j jar'o'j, kiam la uson'a'j kontrol'ist'o'j\niom post iom esplor'is kaj kompren'is kio real'e okaz'is en la jar'o'j antau\u0306 2008, evident'ig\u0302'is\nDeutsche Bank est'is implik'it'a en la mis'far'o'j kaj kiom da kas\u0302'it'a'j risk'o'j g\u0302i tren'as."}, {"text_idx": "#000304", "text": "Dum la pas'int'a'j jar'o'j g\u0302i ricev'is plur'a'j'n mon'pun'o'j'n de uson'a'j kaj brit'a'j instanc'o'j,\ni.a. pro kun'labor'o kun impost'frau\u0306d'o kaj manipul'ad'o de la londona inter'bank'a rent'o\n(LIBOR). En septembr'o 2016 ven'is la nov'aj\u0302'o, ke uson'a jug\u0302'ist'o postul'as pun'pag'o'n de\n14 miliard'o'j da dolar'o'j pro mis'far'o'j en la hipotek'a merkat'o. For'pren'o de nur tiu sum'o\nel la bilanc'o de la bank'o mal'ebl'ig'us g\u0302i'a'n bon'a'n funkci'ad'o'n, sed ankorau\u0306 est'as mult'a'j\nali'a'j jur'a'j disput'o'j, el kiu'j pov'as rezult'i perd'eg'o'j."}, {"text_idx": "#000305", "text": "La risk'o, ke la iam tut'e solid'a\nDeutsche Bank baldau\u0306 mal'aper'os pro likvid'ad'o au\u0306 bankrot'o, est'as real'a, sed ver's\u0302ajn'e per help'o de\nla german'a s\u0302tat'o kaj de ali'a'j bank'o'j trov'ebl'os pli elegant'a solv'o."}, {"text_idx": "#000306", "text": "Mont'e de'i Paschi di Sien'a"}, {"text_idx": "#000307", "text": "Mont'e de'i Paschi di Sien'a (mal'long'ig'it'a nom'o\nBMPS) est'is fond'it'a en 1472 de la estr'ar'o de la ital'a urb'o Sien'a kiel\nMont'e di Pieta\u0300, t.e. lombard'ej'o, ofic'ej'o kie oni pov'as mal'long'temp'e prunt'e'pren'i mon'o'n kontrau\u0306 depon'o\nde garanti'aj\u0302'o. G\u0302i nun est'as, de'pend'e de la kalkul'metod'o, la tri'e au\u0306 kvar'e plej grand'a\nbank'o de Italio. Ek'de 1999 g\u0302i est'as kvot'at'a en la ital'a akci'o'bors'o."}, {"text_idx": "#000308", "text": "Origin'e g\u0302i rest'is lok'a bank'o; en la mez'o de la 19a jar'cent'o g\u0302i jam aktiv'is en la tut'a\nregion'o Toskani'o. En 2007 g\u0302i ac\u0302et'is\nBanca Antonveneta je 9 miliard'o'j da eu\u0306r'o'j, prez'o post la kriz'o de 2008 konsider'at'a kiel mult'e tro alt'a,\nsed antau\u0306'e, en epok'o kiam c\u0302iu'j bank'o'j vol'is grand'ig\u0302'i ac\u0302et'ant'e ali'a'j'n bank'o'j'n, sum'o\nnormal'a. En 2011 la bank'o deprec'is du'on'o'n de la ac\u0302et'prez'o. Pro tio la kapital'o de\nla bank'o mal'kresk'is, sed tio est'is kompens'it'a per s\u0302tat'a sub'ten'o."}, {"text_idx": "#000309", "text": "Sekv'is perd'o de 3 miliard'o'j pro (part'e kas\u0302'it'a'j) deriv'at'a'j produkt'o'j kaj ne're'pag'it'a'j\nprunt'o'j en 2013. En 2014 est'is pli'a perd'o de 8 miliard'o'j pro mal'bon'a'j prunt'o'j. Malgrau\u0306\nla akir'o de 5 miliard'o'j da nov'a kapital'o en 2014, la kapital'baz'o rest'as ne'sufic\u0302'a.\nEn la bilanc'o rest'as dub'a'j prunt'o'j je 28 miliard'o'j da eu\u0306r'o'j. Dum la pas'int'a'j kvin\njar'o'j la nombr'o de dung'it'o'j kaj ofic'ej'o'j jam mal'kresk'is je kvar'on'o, sed pli drast'a'j"}, {"text_idx": "#000314", "text": "Energi'proviz'a uni'o, financ'o, invest'o, la est'ont'ec'o de la eu\u0306r'o'zon'o, problem'o'j de en'migr'ad'o\nkaj teror'ism'o trov'ig\u0302'is inter la c\u0302ef'tem'o'j dum inter'naci'a konferenc'o sub la nom'o\nGLOBSEC Tatra Summit pri tut'mond'a sekur'ec'o, kiu okaz'is en Bratislav'o, Slovaki'o, en oktobr'o."}, {"text_idx": "#000315", "text": "Mal'ferm'is la konferenc'o'n la german'a ministr'o pri financ'o'j Wolfgang Scha\u0308uble [s\u0302ojble],\nkiu prezent'is la princip'o'j'n de la bug\u0302et'kriteri'o'j en la eu\u0306r'o'zon'o. Lau\u0306 la german'a ministr'o,\nPortugali'o, Hispanio, Italio kaj Greki'o dev'as far'i pli efik'a'j'n pas\u0302'o'j'n por la plen'um'ad'o\nde la eu\u0306rop'a'j bug\u0302et'regul'o'j. Li ankau\u0306 sub'strek'is, ke EU ne'evit'ebl'e bezon'as nov'a'j'n struktur're'form'o'j'n."}, {"text_idx": "#000316", "text": "La forum'o GLOBSEC diskut'is krom'e la re'star'ig'o'n de la fid'o al EU, la brit'a'n eks'ig\u0302'o'n,\nsoci'a'j'n kaj ekonomi'a'j'n diferenc'o'j'n en mez-eu\u0306rop'a'j land'o'j kaj la tiel nom'at'a'n Bratislav'a'n\nDeklar'o'n, kiu rezult'is el la ne'oficial'a unu'tag'a septembr'a pint'kun'ven'o de gvid'ant'o'j"}, {"text_idx": "#000320", "text": "Tio ne est'as la unu'a foj'o, ke oni kritik'as la decid'o'j'n de la Nobel-komitat'o. Oft'e\ns\u0302ajn'as, ke la jug\u0302'ant'o'j favor'as verk'ist'o'j'n el la plej fort'a'j lingv'o'j, precip'e el la\nangl'a. Jen list'o de la lingv'o'j en kiu'j, de 1901 g\u0302is 2016, verk'is la Nobel-lau\u0306reat'o'j,\nkiu'j ricev'is la premi'o'n pri literatur'o: angl'a 27, franc'a 16, german'a 13, hispan'a 11,\nsved'a 7, ital'a kaj rus'a 6, pol'a 4, dan'a kaj norveg'a 3, c\u0302in'a, japan'a kaj grek'a 2 kaj\nkun nur unu premi'it'o la lingv'o'j arab'a, bengal'a, c\u0302eh\u0302'a, finn'a, hebre'a, hungar'a, islanda,\njid'a, okcitan'a, portugal'a, serb'o'kroat'a kaj turk'a."}, {"text_idx": "#000321", "text": "Est'as rimark'ind'e, ke nur du'foj'e la premi'o est'is al'jug\u0302'it'a al au\u0306tor'o'j, kiu'j verk'is en\nne'regn'a'j au\u0306 minoritat'a'j lingv'o'j, nom'e la okcitan'a kaj la jid'a. Parentez'e, oni pov'as\nmenci'i, ke du verk'ist'o'j, kies nom'o'j est'is plur'foj'e, sed mal'sukces'e, propon'it'a'j por\nla premi'o, est'is la skot'o'j Somhairle MacGill Eain, kiu verk'is en la skot'gael'a, kaj\nVilhelm'o Auld, kiu verk'is en Esperant'o. Est'as evident'e, ke la plej dis'vast'ig\u0302'int'a'j\nkaj prestig\u0302'a'j idiom'o'j hav'as pli da s\u0302anc'o c\u0302e la jug\u0302'komitat'o. Ne'surpriz'e, la skandinav'a'j\nlingv'o'j est'as bon'e reprezent'it'a'j en la list'o."}, {"text_idx": "#000322", "text": "La ambasad'o de Svis'land'o en Japani'o okaz'ig'is art'o-konkurs'o'n de dadaism'o okaz'e de\nla 100-jar'a dat're'ven'o de dadaism'o en septembr'o. La regul'o est'is simpl'a: c\u0302iu'j konkurs'aj\u0302'o'j\nFacebook, kaj tiu, kiu ricev'is plej mult'a'j'n s\u0302at'o'j'n, gajn'as la premi'o'n."}, {"text_idx": "#000323", "text": "En la konkurs'o unu dokument-film'et'o de la direktor'o Od'a Jooic\u0302iroo kau\u0306z'is grand'a'n sensaci'o'n\npro la tem'o, c\u0302ar li trakt'is la politik'a'n ag'ad'o'n de Tojama Kooic\u0302i, kiu al'vok'is en la\nnom'o de fas\u0302ism'o bojkot'ad'o'n de voc\u0302'don'ant'o'j okaz'e de la elekt'ad'o de la urb'estr'o en Tokio.\nTojama pens'as, ke la voc\u0302'don'a sistem'o est'as posed'aj\u0302'o de majoritat'o'j kaj unu'ig\u0302'o de minoritat'o'j\nest'as neces'a. Li uz'as la vort'o'n fas\u0302ism'o en la plej origin'a senc'o."}, {"text_idx": "#000325", "text": "Fin'fin'e, la film'et'o de Od'a gajn'is 488 s\u0302at'o'j'n, dum la 2a gajn'is 266. La ambasad'o\nde Svis'land'o, lau\u0306 la majoritat'a regul'o, dev'is don'i la premi'o'n al la film'et'o pri Tojama,\nkiu ag'as spit'e al la majoritat'a regul'o g\u0302eneral'e. La konkurs'o konduk'is hom'o'j'n al la"}, {"text_idx": "#000326", "text": "Ni atent'u la for'pas'o'n de lingv'o'j"}, {"text_idx": "#000327", "text": "La artikol'o de Garbhan MacAoidh pri la provenc'a lingv'o (MONATO 2016/10, p. 11-13) ven'is tut'e klar'e de ne'lok'ul'o. La provenc'a lingv'o est'as unu el\nla okcitan'a'j lingv'o'j kaj mem hav'as divers'a'j'n vari'aj\u0302'o'j'n, kiu'j'n atest'as la vort'ar'o\nLou Tresor do\u0301u Felibrige (La trezor'o de Felibrig\u0302o) de Fre\u0301de\u0301ric Mistral. La rol'o de Mistral simil'as al tiu\nde Zamenhof: El parol'at'a lingv'o li far'is skrib'it'a'n kaj kultur'a'n. Li verk'is vort'ar'o'n,\ngramatik'o'n kaj post'e verk'is en la lingv'o mem, ne nur\nCalendau kaj memor'aj\u0302'o'j'n. Li fond'is la literatur'a'n klub'o'n\nFelibrige kaj instig'is koleg'o'j'n verk'i en la provenc'a lingv'o."}, {"text_idx": "#000331", "text": "La titol'o de nov'a libr'o de Andre\u0301 Cherpillod iom mir'ig'is mi'n:\nAlfabet'o'j de l' mond'o! Tia tem'o tikl'is mi'a'n sci'vol'em'o'n, kaj mi demand'is mi'n: \u201eC\u0302u oni pov'as verk'i libr'o'n nur pri tiu tem'o? C\u0302u g\u0302i cel'as nur la lingv'ist'o'j'n?\u201d"}, {"text_idx": "#000332", "text": "Fakt'e, la libr'o en'hav'as preskau\u0306 100 pag\u0302'o'j'n kaj pri'skrib'as mult'a'j'n alfabet'o'j'n. Tio\nne est'as surpriz'o, se oni jam leg'is libr'o'j'n de Cherpillod: g\u0302eneral'e serioz'a'j kun mult'a'j\nreferenc'o'j, ec\u0302 se oni ne c\u0302iam konsent'as kun la asert'o'j de la au\u0306tor'o."}, {"text_idx": "#000336", "text": "Mal'kovr'ant'e la etrusk'a'n alfabet'o'n, la leg'ant'o observ'as kun mir'o, ke oni kon'as neni'o'n\nde tiu lingv'o, kvankam g\u0302i'a alfabet'o est'as de'long'e bon'e kon'at'a!"}, {"text_idx": "#000346", "text": "Tiu c\u0302i libr'o pov'as far'ig\u0302'i por skeptik'ul'o'j bon'a ekzempl'o de la ric\u0302'ec'o kaj kapabl'o'j"}, {"text_idx": "#000348", "text": "Teritori'a inter'trakt'ad'o inter Putin kaj Abe"}, {"text_idx": "#000349", "text": "Last'a'temp'e Vladimir Putin de Rusio kaj Abe S\u0302inzo de Japani'o ek'okup'ig\u0302'is pri inter'trakt'ad'o\npor solv'i la disput'o'n pri la aparten'o de kvar insul'o'j. Ili vol'as inter'konsent'i pri\npac'traktat'o inter la du s\u0302tat'o'j."}, {"text_idx": "#000350", "text": "Kial nun kaj kio'n ili intenc'as far'i? Fakt'e en 1951 la alianc'a'j s\u0302tat'o'j kaj Japani'o\nsub'skrib'is la san'francisk'a'n pac'traktat'o'n por formal'e fin'i la du'a'n mond'milit'o'n en orient'a\nAzi'o. En la traktat'o Japani'o rezign'is pri la posed'ad'o de Sah\u0302alen'o kaj Kuril'o'j, kiu'j'n\nSovetio okup'is dum la milit'o. Tiam Sovetio ne sub'skrib'is la san'francisk'a'n pac'traktat'o'n,\nsed en 1956 Japani'o kaj Sovetio re'star'ig'is diplomati'a'j'n rilat'o'j'n, deklar'ant'e, ke ambau\u0306\ns\u0302tat'o'j dau\u0306r'e inter'trakt'os por konklud'i pac'traktat'o'n, post kies sub'skrib'o Sovetio re'don'os\nal Japani'o du insul'o'j'n, nom'e Habomai kaj S\u0302ikotan."}, {"text_idx": "#000354", "text": "Putin kaj Abe hav'as person'e tre amik'a'n rilat'o'n, kaj okaz'is jam 11 kun'sid'o'j inter ili\npost la en'ofic'ig\u0302'o de Abe en decembr'o 2012. Kontrast'e la eu\u0306rop'a'j land'o'j kaj Uson'o ne\nhav'as amik'a'j'n rilat'o'j'n kun Rusio pro la konflikt'o'j en Ukrainio kaj Mez'a kaj Proksim'a\nOrient'o. Japani'o, est'ant'e alianc'an'o kun Uson'o kaj montr'ant'e societ'em'o'n, part'o'pren'is\nen la sankci'o kontrau\u0306 Rusio pro la aneks'o de Krimeo, sed ne vol'as akr'ig'i si'a'n rilat'o'n"}, {"text_idx": "#000357", "text": "Politik'scienc'ist'o'j klopod'is dum la last'a'j semajn'o'j klar'ig'i tiu'n ne'atend'it'a'n elekt'o'n,\nkiu lok'is miliard'ul'o'n kiel nov'a'n prezid'ant'o'n de Uson'o. Fakt'e, tradici'a'j analiz'o'j pri\ndekstr'o kaj mal'dekstr'o au\u0306 pri konserv'o kaj progres'o s\u0302ajn'as mal'traf'a'j por bon'e kompren'i\ng\u0302i'n. Inter la nov'a'j propon'o'j, el'star'as ide'o, kiu permes'as lum'ig'i g\u0302i'n, kaj ankau\u0306 ali'a'j'n\nfres\u0302'a'j'n ne'atend'it'a'j'n rezult'o'j'n, kiel la el'ir'o de Briti'o el Eu\u0306rop'a Uni'o au\u0306 ven'ont'a'j'n\nebl'o'j'n, kiel la venk'o de Le Pen en Franci'o."}, {"text_idx": "#000359", "text": "Re'ven'e al la titol'a demand'o, kial oni elekt'is Trump? C\u0302ar grand'a part'o de la uson'a'j\ncivit'an'o'j (almenau\u0306 de tiu'j, kiu'j voc\u0302'don'is en la balot'o'j) vol'is s\u0302ang\u0302'i la nun'a'n ekonomi'a'n\nkaj politik'a'n sistem'o'j'n. Ili ne nepr'e s\u0302at'is Trump, sed ne hav'is alternativ'o'n. La decid'o\nest'is inter la sam'o (Clinton) au\u0306 io nov'a (Trump). Ver's\u0302ajn'e, se inter la elekt'ebl'o'j\nest'int'us ali'a kandidat'o percept'it'a kiel s\u0302ang\u0302'o (Sanders), la rezult'o est'int'us mal'sam'a.\nLa ironi'o est'as, ke post elekt'ad'a kampanj'o la politik'o'j de la nun'a prezid'ant'o plej\nprobabl'e profund'ig\u0302'os en la kritik'at'a sistem'o, tiel pli'grand'ig'ant'e mult'dimensi'a'n mal'just'ec'o'n."}, {"text_idx": "#000360", "text": "Kiam al la mal'jun'ul'viand'biskvit'far'a fabrik'o (MAFA) mank'is sufic\u0302'e da 75+-ge'mal'jun'ul'o'j,\nla estr'ar'o propon'is moci'o'n al la parlament'o, postul'ant'e mal'pli'ig'o'n de la ag\u0302'o al 70.\nLa parlament'o tuj aprob'is, la s\u0302tat'o tuj promulg'is, kaj la jun'a'j polic'an'o'j tuj komenc'is\nc\u0302as'i hom'o'j'n, kiu'j ag\u0302'is pli ol 70 jar'o'j'n."}, {"text_idx": "#000361", "text": "Mi est'is fin'e de mi'a ses'dek'a jar'o. Mi ek'tim'eg'is. Kio'n signif'as tiu nov'a leg\u0302'o? C\u0302u en'kategori'ig'o\nde la hom'o'j lau\u0306 ili'a (mal)util'ec'o?"}, {"text_idx": "#000362", "text": "Kiu difin'as kaj decid'as, ke iu hom'o est'as util'a au\u0306 mal'util'a? C\u0302u eu\u0306tanazi'o, abort'ig'o,\nmasakr'ad'o, bombard'ad'o, sang'o'plen'a'j milit'o'j, mal'sat'ig'o de mult'a'j hom'o'j, ktp, ktp, ne\nsufic\u0302'is por eksterm'i la hom'a'n ras'o'n? C\u0302u ver'e neces'as, ke ni mang\u0302'u la viand'o'n de ni'a'j\nge'patr'o'j? Kaj ni'a'j ge'fil'o'j la ni'a'n?"}, {"text_idx": "#000363", "text": "Koler'eg'e mi c\u0302if'pren'is la j\u0302urnal'o'n, en kiu aper'is la nov'aj\u0302'o, kaj kur'is al mi'a amik'o\nAlbert'o. Li est'is deput'it'o en la lok'a parlament'o. Tre trankvil'e dau\u0306r'ig'ant'e si'a'n kaf'trink'ad'o'n,\n- Ni pov'as neni'o'n far'i, mi'a amik'o. Est'as dikt'it'e de'supr'e! Se vi vol'as ..."}, {"text_idx": "#000364", "text": "Mi ne plu atend'is. Furioz'e mi for'kur'is al Margarita. S\u0302i est'is tre jun'a, bel'a kaj,\nlau\u0306 mi'a antau\u0306'a konstat'o, tre bon'kor'a deput'it'in'o en la naci'a parlament'o. Au\u0306skult'int'e\nmi'n, s\u0302i bel'rid'et'e kaj dolc\u0302'vort'e ek'is mi'n trankvil'ig'i:\n- Vi prav'as koler'ig\u0302'i, mi'a amik'o. Ankau\u0306 ni bedau\u0306r'as pro tio. Sed kio'n far'i ...?"}, {"text_idx": "#000365", "text": "Kelk'foj'e mi frap'bat'is mi'a'j'n vang'o'j'n. Ne, ne est'is song\u0302'o! Mi, ankorau\u0306 esperant'e, kur'is\nal Sam. Ni est'is amik'o'j jam ek'de ni'a infan'ec'o. De kiam li far'ig\u0302'is vic'prezident'o, ni\nmal'oft'e inter'vizit'is. Tamen mi esper'is i'o'n far'i per li'a help'o ..."}, {"text_idx": "#000367", "text": "Mi ne plu au\u0306skult'is li'n. Mi kur'is al la estr'ar'estr'o de tiu infer'a kompani'o, kiu reg'is"}, {"text_idx": "#000368", "text": "Tre g\u0302entil'e li akcept'is mi'n. Tre g\u0302entil'e li propon'is kaf'o'n kaj biskvit'o'n:\n- C\u0302u vi s\u0302at'as la verd'a'n au\u0306 la rug\u0302'a'n? Kun kaf'o au\u0306 kun te'o? Kun suker'o au\u0306 kun miel'o?\n... La verd'a est'as vir'in'a kaj la rug\u0302'a est'as vir'a ... Lau\u0306 mi la verd'a est'as pli bon'gust'a"}, {"text_idx": "#000372", "text": "Kiam Mamurzo au\u0306d'is la pas\u0302'o'j'n de la mort'o, iu'n tag'o'n li al'vok'is la dek unu fil'o'j'n kaj\nsen'hezit'e dir'is al ili, ke unu el ili est'as bastard'o! Ke la ali'a'j dev'as mort'ig'i li'n!\nLa unu'nur'a kondic\u0302'o est'is, ke la murd'o dev'us okaz'i for de la patr'a'j okul'o'j."}, {"text_idx": "#000377", "text": "Sed ili erar'is, c\u0302ar kiam ili re'ven'is al la patr'o por raport'i si'a'n konker'o'n, la kompat'ind'a\nmal'jun'ul'o g\u0302em'is kaj montr'o'fingr'e alud'is al Dualio kaj Dekalio kaj mal'ben'is ili'n."}, {"text_idx": "#000378", "text": "Ambau\u0306 tuj est'is mort'ig'it'a'j! La ceter'a'j frat'o'j argument'is ke, se tiu'j du ne est'is bastard'o'j,\nkial do la patr'o alud'is nur pri ili? Sed ili erar'is. C\u0302ar la patr'o ankorau\u0306 ne s\u0302ajn'is"}, {"text_idx": "#000381", "text": "La famili'a kurac'ist'o konsil'is al la mal'jun'ul'o drink'i sufic\u0302'e; la mal'jun'ul'o far'is tio'n\nkaj denunc'is c\u0302io'n: li est'is psik'e mal'san'a, li altern'e konfuz'is en si'a kap'o si'a'n edz'in'o'n\nkun si'a patr'in'o, si'a'j'n fil'o'j'n kun la ne'kon'at'a'j gast'o'j de si'a patr'in'o ..."}, {"text_idx": "#000384", "text": "Kun interes'o mi leg'is la artikol'o'n de Ju'a'n Carlos Montero Medin'a pri la t.n. virus'o\nZika (MONATO 2016/10, p. 17). Bon'e verk'it'a artikol'o, kiu mal'long'e kaj precip'e fund'e inform'as la\nleg'ant'o'j'n pri la port'ant'o de la dang\u0302er'a virus'o."}, {"text_idx": "#000385", "text": "En la artikol'o est'as uz'it'a la scienc'a nom'o de insekt'o, kiu est'as bon'e kon'at'a nur de\nzoolog'o'j, ne de ordinar'a'j leg'ant'o'j. Esperant'o est'as simpl'a lingv'o kaj lau\u0306 mi'a opini'o,\nla scienc'a nom'o de la insekt'o (Culex quinquefasciatus) pov'us est'i traduk'it'a en Esperant'o'n."}, {"text_idx": "#000387", "text": "Kvankam li kiel hom'o kaj (est'ont'a) politik'ist'o ne plac\u0302'as al mi, kaj mi ec\u0302 tim'as pri\ntio, kio okaz'os dum la ven'ont'a'j jar'o'j, ni dev'as memor'i, ke li ne kapt'is la pov'o'n per\narm'il'o'j, nek frau\u0306d'e, sed kiel rezult'o de demokrat'a procez'o. Tiu'j, kiu'j nun protest'as\npri la rezult'o de la elekt'o, dev'as pens'i: C\u0302u ili ver'e vol'as protest'i kontrau\u0306 demokrati'o?\nKio'n tio signif'us? C\u0302u est'as ver'e \u201edemokrat'e\u201d, akcept'i la rezult'o'n de elekt'o nur, se tiu rezult'o plac\u0302'as al ni?"}, {"text_idx": "#000388", "text": "Mi est'as uson'an'o, kiu voc\u0302'don'is por Clinton, kaj mi tut'e el'rev'ig\u0302'is pri la rezult'o de\nla elekt'o. Sed du afer'o'j don'as al mi esper'o'n. Unu'e: Uson'o plej'part'e ne sub'ten'as Trump.\nPli da uson'an'o'j voc\u0302'don'is por Clinton ol por Trump. Trump venk'is nur pro la mal'simpl'a,\nmal'modern'a elekt'a sistem'o uson'a. Kaj du'e: Nun, post la elekt'o, mi vid'as c\u0302e\nFacebook kaj ali'a'j ret'ej'o'j mi'a'j'n amik'o'j'n kaj hero'o'j'n batal'ant'a'j'n por pli bon'a land'o spit'e"}, {"text_idx": "#000389", "text": "Donald Trump kaj Deutsche Bank"}, {"text_idx": "#000394", "text": "Unu'e, la prezid'ant'o de la slovak'a parlament'o, Andre'j Dank'o, vizit'is Armeni'o'n kun la\ncel'o dis'volv'i kun'labor'o'n inter la du naci'a'j parlament'o'j. Dum si'a oficial'a vizit'o Dank'o\ntrakt'is kun la armen'a'j prezid'ant'o kaj c\u0302ef'ministr'o, kaj plant'is arb'o'n de inter'popol'a"}, {"text_idx": "#000395", "text": "Du'e, la slovak'a ministr'o pri ekster'land'a'j kaj eu\u0306rop'a'j afer'o'j, Miroslav Lajc\u030ca\u0301k [lajc\u0302ak],\nvizit'is Kazah\u0302i'o'n, kie li trakt'is kun si'a kazah\u0302'a paralel'ul'o. Ambau\u0306 ekster'land'a'j ministr'o'j\nkonstat'is, ke la g\u0302is'nun'a'j reciprok'a'j ag'ad'o'j kre'as bon'a'j'n kondic\u0302'o'j'n por la re'viv'ig'o\nde la ekonomi'a kun'labor'o. La ministr'o'n akompan'is ankau\u0306 reprezent'ant'o'j de 15 slovak'a'j\ns\u0302tat'a'j kaj privat'a'j firma'o'j. Dum la vizit'o est'is sub'skrib'it'a'j unu komerc'a kontrakt'o\nkaj tri raport'o'j rilat'e al best'o-produkt'ad'o, nutr'aj\u0302-industri'o kaj re'konstru'ad'o de"}, {"text_idx": "#000396", "text": "Tri'e, la vic'ministr'o pri ekster'land'a'j kaj eu\u0306rop'a'j afer'o'j, Luka\u0301s\u030c Pari\u0301zek [lukas\u0302 parizek],\nvizit'is Uzbeki'o'n kaj Tag\u0302iki'o'n, kie li plen'um'is inter'ministr'a'j'n konsil'ig\u0302'o'j'n kun ekster'land'a'j\nministeri'o'j. Dum la vizit'o al Tag\u0302iki'o Pari\u0301zek ankau\u0306 mal'ferm'is slovak-tag\u0302ik'a'n entrepren'ist'a'n\nforum'o'n kaj en ambau\u0306 land'o'j li trans'don'is simbol'a'j'n c\u0302ek'o'j'n en la valor'o de 10 000\neu\u0306r'o'j, destin'it'a'j'n por instru'ad'o, publik'a san'o kaj handikap'ul'o'j."}, {"text_idx": "#000401", "text": "La tri'a lund'o de septembr'o est'as en Japani'o la tag'o por respekt'i la mal'jun'ul'o'j'n. G\u0302i\nest'as ankau\u0306 naci'a fest'o'tag'o, kiu'n oni en'konduk'is antau\u0306 50 jar'o'j. Sed pro la mal'jun'ig\u0302'o\nde la soci'o, c\u0302iu tag'o s\u0302ajn'as tag'o por mal'jun'ul'o'j. En 2015 log\u0302'ant'o'j 65-jar'ag\u0302'a'j kaj\npli konsist'ig'is 26,7 % el la tut'a log\u0302'ant'ar'o de 127 milion'o'j. En 2016 la ministeri'o\npri san'o, labor'o kaj bon'fart'o anonc'is, ke la hom'o'j almenau\u0306 100-jar'ag\u0302'a'j super'as 65"}, {"text_idx": "#000402", "text": "Por fest'i la cent'jar'ig\u0302'o'n la reg'ist'ar'o donac'as al la ating'int'o'j arg\u0302ent'a'n pokal'o'n por\nsake'o. En la jar'o 1963, kiam la donac'ad'o komenc'ig\u0302'is, la nombr'o de 100-jar'ul'o'j est'is"}, {"text_idx": "#000403", "text": "C\u0302ar la cent'jar'ul'o'j mult'ig\u0302'is kaj la el'spez'o por la pokal'o'j kresk'is, la reg'ist'ar'o decid'is\nanstatau\u0306'ig'i la pokal'o'j'n el pur'a arg\u0302ent'o per tiu'j el arg\u0302ent'e galvan'iz'it'a aloj'o el kupr'o,\nzink'o kaj nikel'o. Pro tio la antau\u0306'a kost'o de 7600 en'o'j (64,7 eu\u0306r'o'j) por c\u0302iu pokal'o"}, {"text_idx": "#000413", "text": "En MONATO 2013/01, p. 9, aper'is mal'long'a artikol'o pri la nombr'o de c\u0302am'o'j en la Tatra Naci'a\nPark'o en Slovaki'o. C\u0302u inter'temp'e la nombr'o de c\u0302am'o'j s\u0302ang\u0302'ig\u0302'is?"}, {"text_idx": "#000415", "text": "La c\u0302am'o mont'ar'a tatra (scienc'e\nRupicapra rupicapra tatrica) est'as sub'speci'o de la c\u0302am'o mont'ar'a, kiu viv'as nur en part'o'j de Slovaki'o. Ili'a nombr'ad'o\nen Slovaki'o est'as organiz'at'a regul'e du foj'o'j'n jar'e."}, {"text_idx": "#000416", "text": "Japan'a kontribu'o c\u0302e la kuba land'lim'o"}, {"text_idx": "#000417", "text": "Pli ol dek milion'o'j'n da hom'o'j en febr'a stat'o \u2013 kun temperatur'o pli alt'a ol 37,5 celsi'a'j grad'o'j \u2013 detekt'is g\u0302is nun la trans'rug\u0302'a'j skan'il'o'j fabrik'it'a'j en Japani'o kaj instal'it'a'j en la\ninter'naci'a flug'haven'o de Havano (Kubo)."}, {"text_idx": "#000418", "text": "\u201eDank'e al tiu teknologi'o, kun pli larg\u0302'a spektr'o por detekt'i febr'a'j'n pasag\u0302er'o'j'n ol ni'a\nantau\u0306'a aparat'o, ni evit'is, ke preskau\u0306 130 pasag\u0302er'o'j en'port'u en ni'a'n land'o'n iu'n kontag\u0302'a'n\nmal'san'o'n\u201d, klar'ig'is An'a Mari\u0301a Pe\u0301rez Go\u0301mez, la estr'in'o de la fleg'ist'o'j okup'ig\u0302'ant'a'j pri la san'kontrol'ad'o"}, {"text_idx": "#000420", "text": "La mal'grand'a Slovaki'o iom'post'iom'e far'ig\u0302'as au\u0306tomobil'a grand'potenc'o. La tri nun'a'j au\u0306t'o'fabrik'o'j\n(Kia Motors Slovaki'a en la urb'o Z\u030cilina,\nPSA Peugeot Citroe\u0308n en Trnava kaj\nVolkswagen en la c\u0302ef'urb'o Bratislav'o) produkt'is en la jar'o 2015 c\u0302irkau\u0306 1 038 500 au\u0306t'o'j'n; en 2010"}, {"text_idx": "#000421", "text": "Dank'e al tio la slovak'a ekonomi'o kresk'as je pli ol 3 procent'o'j jar'e.\nKia Motors Slovaki'a produkt'as tip'o'n popular'a'n en Eu\u0306rop'o\nPSA Peugeot Citroe\u0308n nov'a'n model'o'n\nCitroe\u0308n C3 kaj la bratislav'a au\u0306t'o'fabrik'o model'o'n\nVW Touareg. Oni prognoz'as, ke la nun konstru'at'a fabrik'o de la brit'a\nJaguar Land Rover en la urb'o Nitr'a ek'de 2018 produkt'os sport'util'ec'a'n tip'o'n"}, {"text_idx": "#000422", "text": "Neces'as rimark'i, ke la au\u0306t'o'produkt'ad'o en Slovaki'o est'as lig'it'a kun impost'facil'ig'o'j\nkaj ne al'port'as al la s\u0302tat'o grand'a'j'n rekt'a'j'n impost'en'spez'o'j'n. En la slovak'a'j au\u0306t'o'fabrik'o'j\nlabor'ad'as rekt'e preskau\u0306 18 000 person'o'j kaj en la tut'a au\u0306t'o'industri'o pli ol 126 000.\nLast'a'temp'e la au\u0306t'o'produkt'ad'o hav'as mank'o'n de kvalifik'it'a'j labor'fort'o'j. Pro tio la\nslovak'a lern'ej'sistem'o vol'as ek'prepar'i meti'a'j'n lern'ant'o'j'n, mez'lern'ej'a'j'n student'o'j'n\nkaj alt'lern'ej'an'o'j'n, kiu'j est'os kapabl'a'j labor'i en au\u0306t'o'produkt'ad'o kun nov'a'j modern'a'j"}, {"text_idx": "#000424", "text": "Antau\u0306 ne'long'e en Nederlando grand'a debat'o kaj mult'a'j demand'o'j ek'est'is pri klon'it'a\nhund'o, unu'a'foj'e nask'ig\u0302'int'a en Azi'o kaj post'e import'it'a en la nord-eu\u0306rop'a'n reg\u0302'o'land'o'n.\nC\u0302u la klon'ad'o de best'o'j est'as dezir'ind'a afer'o au\u0306 ne? C\u0302u tem'as mal'e pri frenez'o?"}, {"text_idx": "#000431", "text": "En 1990 en Nederlando nask'ig\u0302'is la klon'it'a vir'bov'o Herm'a'n. Li est'is la sol'a sukces'a\nklon'o el 129 embri'o'j en'met'it'a'j en 21 surogat'a'j'n patr'in'o'j'n. Ankau\u0306 li est'is klon'it'a\nel c\u0302el'o en'hav'ant'a hom'a'n gen'o'n. Oni dev'is en'dorm'ig'i Herm'a'n en la jar'o 2004 kau\u0306z'e de\nne'kurac'ebl'a artr'oz'o. En Nederlando la fam'a vir'c\u0302eval'o Jazz hav'as tri klon'it'a'j'n id'o'j'n:\nJazz1, Jazz2 kaj Jazz3. Ili est'is klon'it'a'j en Uson'o kaj post'e import'it'a'j en Nederlandon."}, {"text_idx": "#000432", "text": "Ekster Eu\u0306rop'o klon'ad'o de best'o'j oft'e kaj vast'e okaz'as. Kiam oni ac\u0302et'as pec'o'n de viand'o,\noni ne cert'as, c\u0302u la viand'o origin'as el post'e'ul'o de klon'it'a best'o pro tio, ke ne ekzist'as\ndev'ig'a registr'ad'o de klon'it'a'j best'o'j kaj de ili'a'j id'o'j."}, {"text_idx": "#000433", "text": "Pip'o ne est'as la unu'a klon'it'a best'o far'e de\nSooam Biotech. La entrepren'o klon'as pork'o'j'n kaj bov'o'j'n por scienc'a'j esplor'o'j kaj ali'a'j'n best'o'j'n\npor komerc'a'j cel'o'j. Inter ili est'as pli ol 500 hund'o'j por privat'ul'o'j kaj entrepren'o'j\ntra la tut'a mond'o. Ili ekzempl'e lau\u0306'dir'e liver'is kelk'a'j'n klon'it'a'j'n meh\u0302len'a'j'n s\u0302af-hund'o'j'n\nal la polic'o kaj al la sekur'ec'a serv'o de la rus'a Respublik'o Sah\u0302a (Jakuti'o), en Siberio.\nLa hund'o'j est'is klon'it'a'j el c\u0302el'o'j de sud-kore'a'j spur'hund'o'j, dres'it'a'j por la serc\u0302'ad'o"}, {"text_idx": "#000436", "text": "C\u0302u klon'ad'o de animal'o'j est'as plen'um'ind'a au\u0306 mal'aprob'ind'a? C\u0302u tem'as pri dezir'o au\u0306 frenez'o?\nLa leg'ant'o decid'u por si mem. Pli'a'j inform'o'j est'as trov'ebl'a'j c\u0302e"}, {"text_idx": "#000446", "text": "Sak'fajf'il'o est'as antikv'a popol'a blov'instrument'o. La slovak'a sak'fajf'il'o (au\u0306 sak'flut'o)\nest'as tip'e slav'a spec'o de sak's\u0302alm'o, slovak'e nom'at'a\n2. En la slovak'a teritori'o en'hejm'ig\u0302'is orient-eu\u0306rop'a tip'o de sak's\u0302alm'o: la tri'voc\u0302'a sak'fajf'il'o\n(kun du'obl'a melodi'a s\u0302alm'o kaj kun simpl'a akompan'a s\u0302alm'o), kiu en la jar'o 2015 est'is\nen'skrib'it'a en la list'o'n de ne'materi'a'j kultur'a'j hered'aj\u0302'o'j de Unesk'o. Lud'ant'o de sak'fajf'il'o\nprem'as la led'a'n aer'rezerv'uj'o'n kaj per'e de s\u0302alm'o'j (t.e. tub'o'j, kiu'j produkt'as muzik'a'n\nson'o'n) au\u0306d'ig'as tre specif'a'n melodi'o'n."}, {"text_idx": "#000447", "text": "La sak's\u0302alm'o uz'at'a hodiau\u0306, sed ankau\u0306 en la pas'int'ec'o, en Skot'land'o, Franci'o, Hispanio,\nItalio, Sicilio ktp iom diferenc'as de la slav'a tip'o de sak'fajf'il'o, kaj g\u0302i'a son'o est'as"}, {"text_idx": "#000448", "text": "Oni supoz'as, ke la sak's\u0302alm'o ek'aper'is jam antau\u0306 ni'a era'o c\u0302e la antikv'a'j civiliz'o'j de\nMal'grand'a Azi'o (ekzempl'e Mezopotami'o kaj Babiloni'o). En la romia temp'o g\u0302i est'is dis'vast'ig'at'a\nde pas\u0302t'ist'o'j, almoz'pet'ant'o'j, komerc'ist'o'j, sed c\u0302ef'e pro arab'a'j kaj turk'a'j invad'o'j tra\npart'o'j de Eu\u0306rop'o. Lau\u0306 histori'ist'o'j, sak's\u0302alm'o'n mal'klar'e menci'is la helen'a verk'ist'o\nAristofan'o el Ateno (c\u0302irkau\u0306 446-380 a.K.) en si'a'j komedi'o'j. Sed la unu'a'n skrib'it'a'n\nrimark'o'n oni trov'as c\u0302e la romia histori'ist'o Suetoni'o (latin'e\nSuetoni'us, c\u0302irkau\u0306 70-130 p.K.), kiu pri'skrib'is si'n kiel"}, {"text_idx": "#000450", "text": "La sak'fajf'il'o est'is en for'a pas'int'ec'o ne'dis'ig'ebl'a part'o de mal'nov'a'j kamp'ar'a'j kaj pas\u0302t'ist'a'j\nkultur'o'j. Hodiau\u0306 slovak'a'j civit'an'o'j de'nov'e mal'kovr'as la bel'ec'o'n kaj son'o'n de tiu c\u0302i\nhumil'a blov'instrument'o. En Slovaki'o est'is fond'it'a Gild'o de Slovak'a'j Sak'fajf'il'lud'ant'o'j\n(1992), kiu propagand'as kaj dis'volv'as la tradici'o'n de produkt'ad'o de sak'fajf'il'o'j, kaj\nSak'fajf'il'ist'a orkestr'o (2009). Mult'a'j hom'o'j en Slovaki'o hav'as la vort'o'n\ngajdy kiel element'o'n de si'a nom'o, ekzempl'e famili'a'j nom'o'j Gajdos\u030c [gajdos\u0302], Gejdos\u030c [gejdos\u0302],\nGajdos\u030ci\u0301k [ga\u0301jdos\u0302ik], Gajdus\u030cek [ga\u0301jdus\u0302ek] ktp."}, {"text_idx": "#000451", "text": "1. Ekspozici'o de sak'fajf'il'o'j en la slovak'a naci'a muze'o (dau\u0306r'o de la ekspozici'o: novembr'o\n2016 \u2013 mart'o 2017) en la urb'o Mart'in (c\u0302irkau\u0306 230 km nord'e de Bratislav'o)."}, {"text_idx": "#000452", "text": "Ital'a'n pasport'o'n hav'as la plej mal'jun'a person'o en la mond'o. La sinjor'in'o Emma Morano\nsolen'is si'a'n 117an dat're'ven'o'n la 29an de novembr'o 2016, gajn'ant'e al'don'a'n atest'il'o'n\nGuinness World Records post tiu jam ricev'it'a en 2015, kiam s\u0302i esting'is \u201enur\u201d 116 kandel'et'o'j'n sur si'a nask'ig\u0302'tag'a kuk'o. Tem'as pri la unu'nur'a viv'ant'a hom'o en la\nmond'o, kiu sukces'is spert'i tri mal'sam'a'j'n jar'cent'o'j'n."}, {"text_idx": "#000454", "text": "Oni inform'as ceter'e, ke, spit'e al tio, kio'n oni pov'us supoz'i, sinjor'in'o Emma c\u0302iam\nmang\u0302'is mal'mult'a'j'n legom'o'j'n. S\u0302i ankau\u0306 ne mang\u0302'as mult'e da frukt'o'j. S\u0302i'a diet'o baz'ig\u0302'as\nne tiom sur san'ig'a'j nutr'aj\u0302'o'j au\u0306 ital'a'j past'aj\u0302'o'j, kiom sur ov'o'j kaj kok-brust'aj\u0302'o'j.\nTamen est'as rimark'ind'e, ke s\u0302i c\u0302iu'tag'e en'ig'is en si'a'n korp'o'n la sam'a'j'n mang\u0302'aj\u0302'o'j'n je"}, {"text_idx": "#000456", "text": "Dum la tradici'a au\u0306tun'a maraton'o en la litova region'a park'o apud la river'o Nemano est'is\nfiks'it'a strang'a rekord'o. La 31-jar'ag\u0302'a Sandr'a Valanc\u030causkaite\u0307 [valancau\u0306skajte] el Klaipe\u0307da,\nnom'at'a fer'a vir'in'o, decid'is konker'i la maksimum'a'n distanc'o'n de la maraton'o (55 kilo'metr'o'j'n)\nmars\u0302'ant'e kankr'e, t.e. front'ant'e mal'antau\u0306'e'n. Tiu'n distanc'o'n s\u0302i mars\u0302'is dum preskau\u0306 12\nhor'o'j. Kia'n impres'o'n s\u0302i ricev'is, mars\u0302'ant'e long'a'n distanc'o'n en tiel strang'a manier'o?"}, {"text_idx": "#000458", "text": "La ating'o de Sandr'a est'is registr'it'a en la libr'o de rekord'o'j de Litovio. Sam'stil'a\nating'o ne trov'ig\u0302'as en la libr'o de mond'a'j rekord'o'j. Tamen en Inter'ret'o ebl'as trov'i\ninform'o'j'n, ke en 1989 la uson'an'o Anthony Thornton tiu'manier'e ating'is ec\u0302 153,5 kilo'metr'o'j'n."}, {"text_idx": "#000459", "text": "En oktobr'o pas'int'jar'a en Litovio okaz'is voc\u0302'don'ad'o por la nov'a parlament'o, kiu konsist'as\nel 141 parlament'an'o'j. Kiu politik'a potenc'o s\u0302ang\u0302'os la kvar'jar'a'n reg'ad'o'n de la social'demokrat'o'j?\nTia demand'o oft'e flirt'is en la kap'o'j de la popol'o kaj de parti'an'o'j mem. Kvazau\u0306 la\nrespond'o est'us mem'evident'a: unu parti'a'n potenc'o'n dev'us anstatau\u0306'i ali'a, nom'e la plej\ngrand'a opon'ant'a. Tiu ali'a est'as la konservativ'ul'o'j (Patri'a Uni'o \u2013 Krist'an'demokrat'o'j de Litovio), kiu'j en si'a last'a kongres'o re'nov'ig\u0302'is elekt'int'e nov'a'n\nparti'estr'o'n, la 34-jar'ag\u0302'a'n eu\u0306rop'parlament'an'o'n Gabrielius Landsbergis, la nep'o'n de\nVytautas Landsbergis, kun kies ag'ad'o lig'ig\u0302'as la voj'o de la s\u0302tat'a liber'ig\u0302'o en 1990."}, {"text_idx": "#000460", "text": "Tamen tio, kio est'is supoz'at'a, ne real'ig\u0302'is. La rezult'o'j de la voc\u0302'don'ad'o montr'is, ke\nla konservativ'ul'o'j ricev'is 31 mandat'o'j'n kaj prezent'ig\u0302'is ec\u0302 pli modest'e ol en antau\u0306'a\nelekt'ad'o de 2012, kiam ili gajn'is 33 lok'o'j'n en la parlament'o. Ili'n drast'e super'is\nla Litova Uni'o de Kamp'ar'an'o'j kaj Verd'ul'o'j, kiu en la parti'a sistem'o lok'ig\u0302'as en la\ncentr'a mal'dekstr'o. Kamp'ar'an'o'j kaj verd'ul'o'j gajn'is 54 posten'o'j'n. Dum'e la social'demokrat'o'j\nkun 17 posten'o'j rest'is en la tri'a pozici'o."}, {"text_idx": "#000462", "text": "Tuj post la venk'o la estr'o de la Litova Uni'o de Kamp'ar'an'o'j kaj Verd'ul'o'j ek'parol'is\npri vast'a parlament'a koalici'o, en kiu dekstr'e sid'us konservativ'ul'o'j kaj mal'dekstr'e\nsocial'demokrat'o'j. Tamen el post'a'j politik'a'j trakt'ad'o'j rezult'is, ke la kamp'ar'an'o'j sukces'is\nform'i koalici'o'n kun la social'demokrat'o'j, al kiu al'ig\u0302'is ankorau\u0306 du an'o'j de la Labor'ist'a"}, {"text_idx": "#000463", "text": "En si'a program'o la Litova Uni'o de Kamp'ar'an'o'j kaj Verd'ul'o'j fort'e atent'as la nun'a'j'n\nproblem'o'j'n de la litova soci'o: per'fort'o, la demografi'a situaci'o kaj el'migr'ad'o, mal'favor'a'j\nkondic\u0302'o'j por kre'i famili'o'n kaj zorg'i pri infan'o'j. Oni sub'strek'as ankau\u0306 pli fort'a'n\ninflu'o'n de soci'a'j organiz'aj\u0302'o'j, pli'a'n prevent'o'n anstatau\u0306 san'ig'ad'o en la san'protekt'a\nsistem'o, pli'fort'ig'o'n de la famili'a kurac'ist'a instituci'o kaj instig'o'n de agrikultur'a\nevolu'ad'o. La parti'a estr'ar'o ankau\u0306 nom'is teren'o'j'n, kiu'j bezon'as apart'a'n atent'o'n: defend'o'n"}, {"text_idx": "#000464", "text": "Ramu\u0304nas Karbauskis est'as kon'at'a en Litovio kiel aktiv'a por'ul'o de sen'alkohol'a viv'manier'o.\nDo, por mult'a'j ek'est'is la demand'o, kiel est'os kun alkohol'o dum la reg'ad'o de la Litova\nUni'o de Kamp'ar'an'o'j kaj Verd'ul'o'j. Parti'a estr'o tuj deklar'is, ke divers'a'j lim'ig'o'j de\nla alkohol'vend'ad'o aper'os post ne'long'e. \u201eLa alkohol'reg'ad'o est'as unu el ni'a'j prioritat'o'j. Ven'os total'a mal'permes'o de pri'alkohol'a\nreklam'o. Alkohol'o'n pov'os akir'i nur person'o'j ek'de 20 jar'o'j'n ag\u0302'a'j. En la nun'a'j super'bazar'o'j\nalkohol'o ne plu est'os vend'at'a, sed aper'os special'a'j vend'ej'o'j. Tamen c\u0302i-moment'e est'as\nne'klar'e, c\u0302u tiu'j vend'ej'o'j est'os privat'a'j au\u0306 s\u0302tat'a'j\u201d, tiel parol'is Karbauskis."}, {"text_idx": "#000465", "text": "Lau\u0306 la konstituci'o de Litovio la estr'o'n de la reg'ist'ar'o kun la aprob'o de la parlament'o\nnom'um'as la prezid'ant'o de la s\u0302tat'o kaj li komisi'as al tiu form'i la reg'ist'ar'o'n."}, {"text_idx": "#000466", "text": "La venk'int'a parti'o propon'is al la posten'o de estr'o de la reg'ist'ar'o si'a'n parti'an'o'n,\nla 46-jar'a'n Saulius Skvernelis, kiu dum la last'a'j du jar'o'j est'is ministr'o pri intern'a'j\nafer'o'j. La posten'o'n de parlament'estr'o okup'is 58-jar'a agronom'o, profesor'o de agrikultur'a"}, {"text_idx": "#000467", "text": "Dum la trakt'ad'o de la parlament'a koalici'o la estr'o'j de la du parti'o'j, la kamp'ar'an'o\nRamu\u0304nas Karbauskis kaj la social'demokrat'o Algirdas Butkevic\u030cius, inter'konsent'is, ke\n11 ministr'ej'o'j'n el 14 gvid'os la kamp'ar'an'o'j kaj 3 rest'os por la social'demokrat'o'j. La\nministr'ej'o pri energi'o est'os kun'lig'it'a kun la ministr'ej'o pri ekonomi'o. Krom'e, est'as\nplan'it'e, ke du ministr'ej'o'j'n \u2013 tiu'n pri agrikultur'o kaj pri la medi'o \u2013 oni trans'lok'os al la du'a urb'o de Litovio, Kaunas. En la reg'ist'ar'o ek'posten'ig\u0302'is precip'e\nne'parti'a'j ministr'o'j, nov'ul'o'j en la grand'a politik'o."}, {"text_idx": "#000468", "text": "Dum la inau\u0306gur'o de la nov'a parlament'o la prezid'ant'o de Litovio Dali'a Grybauskaite\u0307\nsub'strek'is, ke la nov'a parlament'o por mil'o'j da litovaj civit'an'o'j ig\u0302'is kvazau\u0306 nov'a\nesper'o. \u201eIli elekt'ad'is esperant'e, ke la politik'a ag'ad'o s\u0302ang\u0302'ig\u0302'os. Kompren'o s\u0302ang\u0302'os indiferent'ec'o'n.\nRespond'ec'o anstatau\u0306'os ego'ism'o'n kaj profesi'ec'o mal'kompetent'ec'o'n. Ne'ag'ad'o'n anstatau\u0306'os\nrezolut'a politik'o\u201d, dir'is la prezid'ant'o."}, {"text_idx": "#000470", "text": "Ses kandidat'o'j, inter ili unu vir'in'o, Irmgard Griss, elekt'ebl'is en la unu'a voc\u0302'don'ad'o\nla 24an de april'o 2016: Hofer ricev'is 36 % de la voc\u0302'o'j, Van der Bellen 21 %. La du\nkandidat'o'j de la reg'ant'a koalici'o el Social'demokrat'o'j SPO\u0308 kaj Popol'a Parti'o O\u0308VP ricev'is\nnur po 11 %. Tiu rezult'o est'is kvazau\u0306 vang'o'frap'o por la reg'ant'o'j."}, {"text_idx": "#000471", "text": "C\u0302ar neni'u kandidat'o trans'salt'is la 50 el'cent'a'n lim'o'n, la au\u0306str'o'j dev'is de'nov'e voc\u0302'don'i\nla 22an de maj'o 2016. Tiam Van der Bellen ricev'is 50,3 % kaj Hofer 49,7 %."}, {"text_idx": "#000472", "text": "An'o'j de la Liber'ec'a Parti'o supoz'is, ke okaz'is ne'glat'aj\u0302'o'j dum la nombr'ad'o de la voc\u0302'don'il'o'j.\nEn Au\u0306strio oni dev'as voc\u0302'don'i en si'a propr'a komun'um'o, sed per tiel nom'at'a balot'kart'o\nebl'as voc\u0302'don'i c\u0302ie en Au\u0306strio. Balot'kart'o est'as balot'il'o en kovert'o. En kelk'a'j balot'ej'o'j\noni tro fru'e mal'ferm'is la kovert'o'j'n. Est'as ebl'ec'o ke okaz'is manipul'ad'o."}, {"text_idx": "#000473", "text": "Ankau\u0306 est'is vid'ebl'e, ke la balot'kart'a'j voc\u0302'o'j lud'is decid'a'n rol'o'n por la fin'a rezult'o.\nKrom'e oni publik'ig'is kelk'a'j'n rezult'o'j'n antau\u0306 la fin'o de la balot'ad'o je la 17a hor'o.\nSekv'e la konstituci'a jug\u0302'ej'o ordon'is ripet'ad'o'n de la voc\u0302'don'ad'o por la 2a de oktobr'o.\nSed de'nov'e okaz'is fus\u0302'o: la balot'kart'a kovert'a glu'aj\u0302'o ne glu'is bon'ord'e, kelk'a'j kovert'o'j\nmal'ferm'ig\u0302'is. Do la decid'a balot'ad'o s\u0302ov'ig\u0302'is al la 4a de decembr'o, kiam Van der Bellen\nricev'is 54 % kaj Hofer 46 % de la voc\u0302'o'j."}, {"text_idx": "#000474", "text": "Van der Bellen nask'ig\u0302'is en 1944 en Vieno, tiam en la German'a Regn'o, nun la au\u0306str'a\nc\u0302ef'urb'o. Li'a famili'o origin'as el Nederlando kaj inter 1700 kaj 1944 log\u0302'is en Rusio,\nEstoni'o kaj en la German'a Regn'o. Van der Bellen dej\u0302or'is kiel universitat'a profesor'o\npri ekonomi'o en la tirola c\u0302ef'urb'o Innsbruck kaj post'e en Vieno. De 1999 g\u0302is 2008 li\nest'is la c\u0302ef'o de la Verd'a Parti'o. Tamen li est'as konfes'ant'a fum'ant'o. Li kandidat'is\nkiel sen'de'pend'ul'o, sed la Verd'a Parti'o sub'ten'is li'a'n elekt'ad'a'n kampanj'o'n. Li ne est'as\nmembr'o de iu religi'a organiz'aj\u0302'o."}, {"text_idx": "#000475", "text": "Hofer nask'ig\u0302'is en 1971 en Vorau kaj viv'is post'e en Pinkafeld, ambau\u0306 en orient'a Au\u0306strio.\nLi est'as unu el la au\u0306tor'o'j de la parti'program'o de la Liber'ec'a Parti'o FPO\u0308 kaj aktual'e\nla du'a vic'prezid'ant'o de la au\u0306str'a parlament'o. En 2003 li hav'is glis-paras\u0302ut'a'n akcident'o'n\nkaj vund'is si'a'n spin'o'n. Ek'de tiam li bezon'as promen'baston'o'n. La katolik'o trans'ir'is\nal la protest'ant'ism'o, c\u0302ar en tiu eklezi'o ankau\u0306 vir'in'o pov'as ig\u0302'i pastr'o. Li est'as du'a'foj'a\nedz'o kaj hav'as kvar infan'o'j'n."}, {"text_idx": "#000476", "text": "La kandidat'in'o Irmgard Griss pov'us est'i la unu'a au\u0306str'a prezid'ant'in'o, sed nur 19 %\nde la voc\u0302'don'ant'o'j elekt'is s\u0302i'n. Por konsol'i si'n ili pov'as nun trink'i kaf'o'n de la mark'o\nPra\u0308sidentin (prezid'ant'in'o). Per la ac\u0302et'o de tiu kaf'o oni sub'ten'as la iniciat'o'n \u201eRoz'kolor'a ruband'o\u201d, kiu batal'as kontrau\u0306 kancer'o."}, {"text_idx": "#000478", "text": "En Seurasaari oni mov'ig\u0302'as pied'e au\u0306 per c\u0302eval'o. Pro la sekur'ec'o kaj oportun'ec'o polic'o,\nfajr'o'brigad'o kaj liver'ant'o'j al restoraci'o kaj kiosk'o'j rajt'as uz'i au\u0306t'o'j'n, kvankam en\nla insul'o est'as c\u0302ef'e pied'ir'ant'o'j, infan'c\u0302ar'et'o'j, c\u0302ar'o'j tir'at'a'j de c\u0302eval'o'j, bunt'e vest'it'a'j\ndanc'ant'o'j de popol'danc'o'j, korus'an'o'j en naci'a'j kostum'o'j, pli modern'a'j ensembl'o'j en"}, {"text_idx": "#000486", "text": "La reg\u0302'o Zog la 1a tiam fug\u0302'is kun'e kun si'a edz'in'o Geraldina, de hungar'a-uson'a de'ven'o,\nnur kelk'a'j'n tag'o'j'n post la nask'o de ili'a fil'o Skender, unu'e al Greki'o, post'e al Egipti'o,\nHispanio, Briti'o kaj Sud-Afrik'o. Kvankam li part'o'pren'is en la anti'fas\u0302ism'a rezist'ad'o\nen'land'e per'e de la parti'o\nLegaliteti, la komun'ist'o'j mal'permes'is al li re'ven'i en Albanion per special'a decid'o de la Kongres'o\nde Pe\u0308rmet en maj'o 1944."}, {"text_idx": "#000487", "text": "Li'a fil'o, Skender Zogu, re'ven'is al Albanio nur en la jar'o 1993. En la jar'o 1997, post\ngrav'a'j en'land'a'j tumult'o'j, okaz'is referendum'o pri re'star'ig'o de la monarki'o, kiu tamen\nmal'sukces'is. Tamen en mart'o 2002, 72 membr'o'j de la alban'a parlament'o invit'is la reg\u0302'a'n\nfamili'o'n re'ven'i. Skender Zogu, li'a edz'in'o Suzana, la fil'o Lek'a kaj la patr'in'o Geraldina\nakir'is la rajt'o'n ek'log\u0302'i en la iam'a reg\u0302'a palac'o centr'e de Tiran'o, esperant'e re'pren'i\nankau\u0306 ali'a'j'n famili'a'j'n posed'aj\u0302'o'j'n. Skender deklar'is si'n ekster la politik'o."}, {"text_idx": "#000493", "text": "Henry Corbin dir'is: \u201eEn la iran'an'o'j kvazau\u0306 ekzist'as ia gnostik'a\n1 gen'o\u201d! Kaj mi al'don'as: Ankau\u0306 religi'a, ankau\u0306 poet'a, ankau\u0306 politik'a ... Kial Irano est'as\nunu el la plej produkt'iv'a'j land'o'j rilat'e al la religi'o'j? Tio ne est'as la tem'o en tiu\nc\u0302i artikol'o. Ebl'e iam mi parol'os pri tiu tem'o."}, {"text_idx": "#000494", "text": "En tiu c\u0302i artikol'o mi em'us kon'at'ig'i vi'n kun la plej fres\u0302'a'j kaj plej aktual'a'j diskut'o'j\ninter la iranaj intelekt'ul'o'j en la pers'lingv'a'j (kompren'ebl'e plej'part'e ekster'land'a'j)\nkomunik'il'o'j. Mi parol'os pri fenomen'o, kiu'n la invent'int'o mem ne nom'as nov'a religi'o.\nTamen mult'a'j religi'ul'o'j kaj sekular'a'j intelekt'ul'o'j verk'is dek'o'j'n da artikol'o'j pri\nli'a'j teori'o'j. Iu'j akuz'is li'n ec\u0302 je herez'o. Ali'a'j insist'as, ke li far'as nov'a'n religi'o'n."}, {"text_idx": "#000513", "text": "1.5 Tial, tiu c\u0302i song\u0302'o'libr'o dev'os est'i interpret'at'a de psikolog'o'j kaj antrop'olog'o'j\n(kaj ne de komentari'ist'o'j kaj teolog'o'j). Sorus\u0302 nom'as tiu'j'n si'a'j'n asert'aj\u0302'o'j'n: \u201efenomen'ologi'o de la struktur'o de la Koran'a revelaci'o\u201d."}, {"text_idx": "#000518", "text": "1. Not'o de la redaktor'o: La irana noci'o gnostik'ism'o-sufismo-mistik'ism'o simil'as al"}, {"text_idx": "#000520", "text": "Alban'de'ven'a knab'et'o skrib'as al Obama"}, {"text_idx": "#000524", "text": "S\u0302ok'a por alban'o'j est'is la nov'aj\u0302'o pri nov'a ital'a leg\u0302'o, lau\u0306 kiu kompani'o'j ital'a'j, hav'ant'a'j\nvok'o'centr'o'j'n ekster la land'o'j de Eu\u0306rop'a Uni'o, dev'as tuj c\u0302es'ig'i si'a'n ag'ad'o'n tie. En\nAlbanio ili dung'is 25 000 vir'in'o'j'n, c\u0302ef'e jun'a'j'n, je salajr'o de c\u0302irkau\u0306 200 eu\u0306r'o'j monat'e.\nSe ili dau\u0306r'ig'os la labor'o'n en Albanio post mart'o 2017, ili mon'pun'ig\u0302'os je 50 000 eu\u0306r'o'j\ntag'e. Tio dev'ig'as la ital'a'j'n kompani'o'j'n tuj trans'lok'i si'a'j'n invest'aj\u0302'o'j'n en iu'n land'o'n\nde EU, ekzempl'e Bulgarion au\u0306 Rumani'o'n. Ili prefer'as ne re'ven'i Italion pro la alt'a'j"}, {"text_idx": "#000525", "text": "La alban'a reg'ist'ar'o pet'is, ke la ital'a reg'ist'ar'o almenau\u0306 prokrast'u la aplik'o'n de la\nleg\u0302'o, sed ver's\u0302ajn'e tio ne ebl'as. Albanio est'as kandidat'o-membr'o de EU kaj Italio de'long'e\nsub'ten'as Albanion en g\u0302i'a voj'o al EU kaj okup'as la unu'a'n lok'o'n inter la fremd'a'j invest'ant'o'j."}, {"text_idx": "#000526", "text": "Greki'o aplik'u la sam'a'n norm'o'n"}, {"text_idx": "#000531", "text": "G\u0302ust'e la post'e'ul'o'j de tiu'j kelk'dek'mil'o'j da islam'a'j c\u0302am'o'j, log\u0302'ant'a'j nun en Albanio,\npostul'as, ke la grek'a reg'ist'ar'o permes'u al ili re'ven'i en si'a'j'n ter'o'j'n, kiu'j est'as\nel la plej frukt'o'don'a'j kaj bel'a'j en Greki'o."}, {"text_idx": "#000535", "text": "\u2013 \u201eDu'cent kvin'dek mil hom'o'j mort'os, ok milion'o'j da hom'o'j perd'int'a'j si'a'j'n hav'aj\u0302'o'j'n ig\u0302'os\nen'land'a'j migr'ant'o'j, unu kvar'on'o de la tut'a popol'o for'migr'os al ekster'land'o. Ho, hom'o'j,\npri'pens'u! Malic'a'j di'o'j re'ven'os! Satan'o ruin'ig'os la land'o'n. Ve, mi'a bel'a Damasko, ve!\u201d"}, {"text_idx": "#000536", "text": "Ahmad, leg'int'e la fragment'o'n de maten'a j\u0302urnal'o, grumbl'is: \u201eKia absurd'aj\u0302'o! G\u0302ust'e nun, kiam mult'a'j turist'o'j kaj invest'ant'o'j trov'as si'a'n voj'o'n al\nDamasko, tiu c\u0302i sinistr'a au\u0306gur'ist'in'o c\u0302iu'tag'e ulul'as, ke ni'a bel'a land'o ruin'ig\u0302'os! Kia\nsinistr'oz'aj\u0302'o. S\u0302i sid'as sur la s\u0302tup'o'j de la Baala Templ'o kaj konsider'as si'n kvazau\u0306\nau\u0306gur'ist'in'o de Delf'o. Hodiau\u0306 mi ordon'os, ke oni s\u0302i'n arest'u.\u201d"}, {"text_idx": "#000543", "text": "Kiam oni aprob'is li'a'n plan'o'n kaj dedic\u0302'is sufic\u0302'a'n bug\u0302et'o'n, li anonc'is en franc'a j\u0302urnal'o\nreklam'o'n por trov'i la plej bon'a'n desegn'ist'o'n por si'a plan'ar'o."}, {"text_idx": "#000545", "text": "Sed tio rilat'is al kelk'a'j jar'o'j antau\u0306'e! Kial J\u0302ulia re'ven'is vizit'i li'n nun?"}, {"text_idx": "#000547", "text": "\u2013 Est'as ne atend'it'e. Kial vi ne inform'is mi'n antau\u0306'e, ke mi ir'u al la flug'haven'o ..."}, {"text_idx": "#000548", "text": "\u2013 Ne neces'as. Mi ja kon'as Damaskon. Mi labor'is kaj log\u0302'is tie c\u0302i, c\u0302u ne?"}, {"text_idx": "#000549", "text": "\u2013 Ne grav'as! Mi ven'is dir'i grav'a'n afer'o'n al vi."}, {"text_idx": "#000551", "text": "\u2013 Vi'a land'o est'as sojl'e de grand'a dang\u0302er'o! Kaj vi mem ..."}, {"text_idx": "#000556", "text": "\u2013 Kio'n vi vol'as dir'i?"}, {"text_idx": "#000564", "text": "\u2013 Kar'a mi'a, kie'n? Tie c\u0302i est'as mi'a land'o, mi'a hejm'o, mi'a labor'o, mi'a famili'o, mi'a histori'o,"}, {"text_idx": "#000565", "text": "\u2013 Morgau\u0306 la milit'o ating'os Damaskon. C\u0302u vi ne au\u0306d'as la hurl'o'n de la milit'o?"}, {"text_idx": "#000567", "text": "\u2013 Kio ajn! Ni dev'as kelk'e da temp'o rest'i for. Kiam la tumult'o kviet'ig\u0302'os, ni re'ven'os!"}, {"text_idx": "#000568", "text": "\u2013 J\u0302ulia, vi kon'as mi'n. Mi ne est'as sen'respond'ec'a civit'an'o. Mi dev'as, ver'dir'e ni dev'as\nrest'i en la land'o kaj help'i ..."}, {"text_idx": "#000571", "text": "Ahmad klin'is si'a'n kap'o'n kaj fiks'e rigard'is la plank'o'n. Dilem'o inter patr'o'land'o kaj\nam'o, dilem'o inter respond'ec'o kaj si'n'sav'o ..."}, {"text_idx": "#000575", "text": "\u2013 Jes, kar'a mi'a, mi est'as J\u0302ulia. Sed mi demand'is pri vi'a nom'o. Kio est'as vi'a nom'o?"}, {"text_idx": "#000579", "text": "\u2013 Kiel vi decid'is ..."}, {"text_idx": "#000580", "text": "\u2013 Ne plu ebl'is rest'i tie ... est'is ver'a infer'o ... la hom'o'j sovag\u0302'e mort'ig'as unu la"}, {"text_idx": "#000586", "text": "\u2013 Sed vi'a famili'a nom'o est'as S\u0302ehade ..."}, {"text_idx": "#000590", "text": "S\u0302i pens'is: Kie'n ni fug\u0302'us, se okaz'us simil'a afer'o tie c\u0302i en Eu\u0306rop'o?"}, {"text_idx": "#000591", "text": "Kadr'e de pac'o'semajn'o en Au\u0306gsburg'o, Germanio, okaz'is prezent'o de la libr'o\nNetzwerk des Todes (Ret'ar'o de la mort'o) kaj diskut'ad'o kun la pac'aktiv'ist'o Ju\u0308rgen Gra\u0308sslin [ji\u0301rgen gresli\u0301n].\nDeutsche Friedensgesellschaft (German'a Pac-Asoci'o), kiu atent'e observ'ad'as la negoc'o'j'n de la arm'il'industri'o. Kun'e\nkun dokument-film'ist'o li esplor'is kaj mal'kovr'is skandal'o'n: la paf'il'entrepren'o\nHeckler und Koch vend'is mil'o'j'n da paf'il'o'j en land'o'j, al kiu'j est'as mal'permes'at'e liver'i arm'il'o'j'n."}, {"text_idx": "#000593", "text": "Prokuror'o en Stuttgart komenc'is jug\u0302'enket'o'n kontrau\u0306 la j\u0302urnal'ist'o'j, kiu'j mal'kovr'is,\nke german'a'j arm'il'entrepren'o'j kontrau\u0306'leg\u0302'e eksport'is arm'il'o'j'n al Meksiko. La j\u0302urnal'ist'o'j\nest'is akuz'it'a'j pri perfid'o kaj mal'kas\u0302'o de s\u0302tat'a'j sekret'o'j kaj pri krim'o'j kontrau\u0306 la\nleg\u0302'o'j rilat'e al la gazet'ar'o. La film'ist'o Daniel Harrich [da\u0301niel ha\u0301rih\u0302] kaj minimum'e\nkvar pli'a'j person'o'j, inter ili ankau\u0306 la pac-aktiv'ist'o Ju\u0308rgen Gra\u0308sslin, en 2010 denunc'is\nHeckler und Koch. La prokuror'o bezon'is pli ol kvin jar'o'j'n por re'ag'i kontrau\u0306 s\u0302tat'a'j ofic'ist'o'j kaj iam'a'j\nkun'labor'ant'o'j de tiu entrepren'o, dum li fulm'o'rapid'e ag'is kontrau\u0306 ties kritik'ant'o'j."}, {"text_idx": "#000594", "text": "La prokuror'o est'as kritik'ind'a, c\u0302ar li persekut'as hom'o'j'n, kiu'j defend'as kaj la pac'o'n\nkaj la s\u0302tat'a'n leg\u0302'ar'o'n. Sam'temp'e li rifuz'as persekut'i krim'ul'o'j'n en entrepren'o'j, precip'e\nHeckler und Koch. Mil'o'j da hom'o'j tra la tut'a mond'o, lau\u0306'dir'e unu en c\u0302iu kvar'on'hor'o, est'as mort'paf'at'a'j\nper arm'il'o'j produkt'it'a'j kaj vend'it'a'j de tiu entrepren'o. Krom'e, arm'il'o'j migr'as: ekzist'as\npri ili mond'vast'a komerc'o. Ne ebl'as kontrol'i, kiu fin'fin'e ricev'as ili'n, c\u0302u amik'a'j\nland'o'j, c\u0302u diktator'o'j, c\u0302u krim'ul'o'j, c\u0302u tiran'o'j."}, {"text_idx": "#000595", "text": "Mult'e oni skrib'is pri la kriz'o de la okcident'a'j demokrati'o'j. Trump, kriz'o de Eu\u0306rop'a\nUni'o, kresk'o de naci'ism'a'j parti'o'j ... C\u0302io tio est'as divers'a'j flank'o'j de la sam'a problem'o.\nLa artikol'o \u201eKial oni elekt'is Trump\u201d (MONATO 2017/01, p. 8) g\u0302ust'e klar'ig'is la kial'o'j'n. Mi jam antau\u0306 du'dek jar'o'j antau\u0306'dir'is la\nnun'a'n evolu'o'n kaj atent'ig'is pri la dang\u0302er'o'j por la demokrati'o en la ese'o \u201eLa fin'o de la social'a'j s\u0302tat'o'j\u201d (MONATO 1997/07, p. 20)."}, {"text_idx": "#000596", "text": "Mi tamen vid'as en la nun'a evolu'o ne nur risk'o'j'n, sed ankau\u0306 s\u0302anc'o'j'n. La plej mult'a'j\nhom'o'j simpl'e nur dezir'as social'a'n sekur'ec'o'n, salajr'o'n el kiu oni pov'as viv'i, protekt'o'n\nkontrau\u0306 krim'ec'o kaj fort'a'n s\u0302tat'o'n kapabl'a'n reg'i la en'migr'ad'o'n. Se ni'a'j arogant'a'j politik'a'j\nelit'o'j tia'j'n mem'kompren'ebl'aj\u0302'o'j'n ne plu vol'as au\u0306 kapabl'as garanti'i, tiam for kun ili!"}, {"text_idx": "#000597", "text": "Mez'e de decembr'o 2016 for'pas'is en Cincinnati (Ohi'o) la uson'a medicin'ist'o Henry Heimlich:\nli hav'is 96 jar'o'j'n kaj, antau\u0306 sep monat'o'j last'foj'e sav'is vir'in'o'n, kiu est'is sufok'ig\u0302'ont'a,\naplik'ant'e la teknik'o'n de unu'a help'o el'pens'it'a'n de li mem en la 1970aj jar'o'j kaj post'e\ntre dis'vast'ig\u0302'int'a'n en la tut'a mond'o."}, {"text_idx": "#000598", "text": "Nur en Italio, ekzempl'e, minimum'e kvin'dek'o da infan'o'j mort'as c\u0302iu'jar'e pro sufok'ig\u0302'o\nkaj pli ol 50 el'cent'o'j de ili est'as mal'pli ol 4-jar'a'j. La nombr'o est'as tim'ig'a, sed\ng\u0302i est'us eg'e pli alt'a, se c\u0302i tiu doktor'o ne est'us invent'int'a en 1974 la simpl'a'n, sed\ntre efik'a'n, unu'a'help'a'n teknik'o'n, kiu ne hazard'e est'as kon'at'a g\u0302ust'e kiel \u201emanovr'o de Heimlich\u201d. Aplik'ebl'a nur al konsci'a'j person'o'j, tiu c\u0302i metod'o altern'ig'as 5 sur'dors'a'j'n frap'o'j'n"}, {"text_idx": "#000599", "text": "La hom'ar'o ja long'e memor'os tiu'n c\u0302i grand'a'n kurac'ist'o'n, au\u0306tor'o'n de la c\u0302ef'a sistem'o\nmond'skal'e util'ig'at'a jam de kvar jar'dek'o'j por mal'obstrukc'i oni'a'j'n spir'voj'o'j'n okaz'e\nde sufok'ig\u0302'o. La nov'aj\u0302'o pri la mort'o de la uson'a fak'ul'o est'is dis'kon'ig'it'a de famili'an'o,\nlau\u0306 kies deklar'o'j la vir'o pere'is en mal'san'ul'ej'o de Cincinnati, kie li est'is last'a'temp'e\nen'hospital'ig'it'a post subit'a kor'atak'o. Rimark'ind'as, ke en la last'a period'o de si'a viv'o\ndoktor'o Heimlich, kiu s\u0302ajn'e est'is io pli ol nur'a (kvankam util'a) \u201emal's\u0302top'ist'o de trake'o'j\u201d, dedic\u0302'is si'n ankau\u0306 al stud'projekt'o'j en ali'a'j medicin'a'j fak'o'j: ekzempl'e li plen'um'is\ngrav'a'n kaj interes'a'n esplor'ad'o'n pri aidos'o kaj tumor'o'j."}, {"text_idx": "#000601", "text": "Mi jam menci'is ali'lok'e, ke mi'a plej grand'a interes'o est'as tiu pri lingv'o'j kaj dialekt'o'j,\nprecip'e se minoritat'a'j, persekut'at'a'j au\u0306 g\u0302eneral'e ne tre kon'at'a'j. Cert'e neni'u popol'o\nspert'is pli da turment'ad'o ol la jud'a, kaj la jid'a lingv'o ne pov'is eskap'i la sekv'o'j'n\nde la eksterm'ad'o de la as\u0302kenaz'o'j dum la nazi'a holokau\u0306st'o. Oni kalkul'as, ke antau\u0306 la\njud'a amas'buc\u0302'ad'o la parol'ant'o'j de la jid'a est'is pli ol dek milion'o'j. G\u0302i est'is la hejm'a\n\u2013 c\u0302iu'tag'a \u2013 lingv'o de 85 el'cent'o'j de la jud'o'j mort'ig'it'a'j en la koncentr'ej'o'j. Grav'e mal'kresk'is\ntial la uz'ad'o de la idiom'o tut'mond'e."}, {"text_idx": "#000604", "text": "Sam'e kiel ali'a'j hom'o'j, kiu'j hav'as lim'ig'it'a'n spert'o'n pri g\u0302i, mi long'e supoz'is, ke la\njid'a est'as pli-mal'pli mort'int'a lingv'o uz'at'a de antau\u0306'a'j generaci'o'j. Sed, dum mi'a unu'a\nvizit'o al Rejkjavik'o israel'an'o menci'is, ke li est'as universitat'a lektor'o pri la jid'a\nen Jerusalemo. Tio eg'e surpriz'is mi'n, c\u0302ar mi kred'is, ke en israelaj universitat'o'j\noni stud'as ja la hebre'a'n, ne la jid'a'n. Li cert'ig'is mi'n, ke c\u0302i-last'a lingv'o viv'as kaj\nvigl'as, kaj ke ec\u0302 ne mank'as literatur'o el'don'it'a en g\u0302i. (Tio'n c\u0302i oni pov'as konfirm'i"}, {"text_idx": "#000606", "text": "La nederlanda: c\u0302u nan'a akademi'a lingv'o?"}, {"text_idx": "#000607", "text": "La angl'a lingv'o sen'c\u0302es'e al'mars\u0302'as al la nederlandaj universitat'o'j: fakt'e, nun'temp'e\noni komplet'e instru'as angl'a'lingv'e pli ol du'on'o'n de la hav'ebl'a'j stud'kurs'o'j. La nederland'lingv'a'j\nprogram'o'j? Ili pli kaj pli mal'oft'as, precip'e koncern'e magistr'a'j'n stud'o'j'n. C\u0302u tem'as\npri ne'halt'ig'ebl'a evolu'o? C\u0302u la nederlanda baldau\u0306 ig\u0302'os nan'a lingv'o en la universitat'a'j\nrond'o'j? C\u0302u \u201eMaster of Arts\u201d son'as pli mojos'e ol la naci'lingv'a'j vort'o'j por \u201elicenci'ul'o\u201d au\u0306 \u201emagistr'o\u201d?"}, {"text_idx": "#000608", "text": "Esplor'o efektiv'ig'it'a de la nederlanda gazet'o\nVolkskrant (Popol'a Gazet'o) kaj aper'int'a en la pas'int'a au\u0306gust'o evident'ig'is, ke, en la universitat'a\nuniversitat'o'j est'os plen'e instru'at'a'j angl'a'lingv'e. Oni ceter'e supr'e'n'ir'as al pli ol\n70 % en la okaz'o de la magistr'a'j program'o'j, dum preskau\u0306 20 % el la bakalau\u0306r'a'j student'o'j\nc\u0302i-jar'e stud'as angl'a'lingv'e. Tri nederlandaj universitat'o'j ec\u0302 propon'as nur angl'a'lingv'a'j'n\nmagistr'a'j'n program'o'j'n. Sekv'e de tio en tiu'j c\u0302i medi'o'j la angl'a jam far'ig\u0302'is praktik'e"}, {"text_idx": "#000609", "text": "Mult'a'j amas-stud'o'j, kiel tiu'j pri ekonomi'o kaj jur'o, ja plu est'as propon'at'a'j nederland'lingv'e.\nSed, ekzempl'e, la Universitat'o Radboud de la nederlanda urb'o Nimeg'o komenc'is propon'i\nek'de septembr'o 2016 la (ne mal'pli amas'a'n) stud'o'n de psikologi'o \u2013 opci'e \u2013 en la angl'a. En la last'a'j jar'o'j la universitat'o'j star'ig'is nov'a'j'n 100 % angl'a'lingv'a'j'n\nprogram'o'j'n kaj sam'temp'e angl'ig'is kelk'e da iam'a'j nederland'lingv'a'j program'o'j. Krom la\nuniversitat'o'j, ankau\u0306 la alt'lern'ej'o'j s\u0302ajn'as g\u0302eneral'e angl'ig\u0302'i. Oni pens'u, ke 15 el'cent'o'j\nde ili'a'j stud'kurs'o'j est'is angl'a'lingv'a'j en 2013. Plej ver's\u0302ajn'e tiu kvant'o inter'temp'e"}, {"text_idx": "#000613", "text": "La nederlanda ministr'in'o pri kler'ig'ad'o, kultur'o kaj scienc'o Jet Bussemaker [jet bisemaker]\nagnosk'is, ke alt'nivel'a angl'a'lingv'a instru'ad'o pov'as est'i util'a por la student'o'j, sed\nsam'temp'e postul'is, ke la nederlanda rest'u la precip'a lingv'o en c\u0302iu nederlanda universitat'o.\nS\u0302i fiks'is du kondic\u0302'o'j'n rilat'e al angl'a'lingv'a instru'ad'o: unu'e, ke la instru'ist'o'j util'ig'u\nbon'kvalit'a'n angl'a'n lingv'o'n; kaj du'e, ke la angl'a'lingv'a'j program'o'j ne est'u uz'at'a'j por"}, {"text_idx": "#000614", "text": "Kiam la verk'ant'o est'is docent'o c\u0302e la universitat'o de Enschede [ensh\u0302ede\u0301], oni postul'is,\nke li preleg'u en la angl'a. Li rifuz'is, c\u0302ar li ne vol'is est'i implik'it'a en karikatur'a\nsituaci'o, preleg'ant'e en la angl'a c\u0302e au\u0306ditori'o plen'a de nederland'lingv'a'j au\u0306skult'ant'o'j."}, {"text_idx": "#000615", "text": "Fin'e de la pas'int'a jar'o fin'fin'e bon'a nov'aj\u0302'o el Italio: en la mal'san'ul'ej'o\nLe Molinette situ'ant'a en la nord-okcident'a urb'o Torin'o, okaz'is la (mond'skal'e) unu'a'foj'a trans'plant'o\nde ren'o en la lok'o'n de lien'o. La kompleks'a operaci'o est'is efektiv'ig'it'a en decembr'o\n2016 kaj, lau\u0306 inform'o'j dis'don'it'a'j de ital'a'j amas'komunik'il'o'j, g\u0302i'n urg\u0302'e bezon'is knab'in'o\nnur 6-jar'a, kiu por trans'viv'i c\u0302iam bezon'is dializ'o'n, ek'de la tag'o mem de si'a nask'ig\u0302'o,\ntiel ke de post'e s\u0302i pov'is nek trink'i nek urin'i."}, {"text_idx": "#000617", "text": "La transport'a fak'o plu est'as karakteriz'at'a de la precip'a uz'ad'o de vetur'il'o'j, kiu'j\nest'as viv'ten'at'a'j per fosili'a'j brul'aj\u0302'o'j: c\u0302i tiu'j ja ebl'ig'as alt'a'j'n pov'o'j'n, sed ali'flank'e\nest'as ankau\u0306 tre'eg'e polu'a'j. S\u0302ajn'as tamen, ke nun io s\u0302ang\u0302'ig\u0302'as, dank'e al kresk'ant'a'j konsci'o\nkaj kompren'o de la hom'o'j, ke c\u0302i tia'j brul'aj\u0302'o'j est'as rimed'o dum'temp'a kaj lim'ig'it'a.\nIu'tag'e ili nepr'e fin'ig\u0302'os, kaj ceter'e oni ne forges'u, ke ili de'ven'as, en mult'a'j okaz'o'j,\nde land'o'j kun fort'a politik'a mal'stabil'ec'o."}, {"text_idx": "#000618", "text": "\u201eLa progres'ig'o de transport'a'j teknologi'o'j kapabl'a'j garanti'i el'ten'ebl'a'n mov'ebl'o'n est'as\npli kaj pli rimark'ind'a el soci'o-ekonomik'a kaj scienc'a vid'punkt'o'j\u201d, klar'ig'as Ottorino Vener'i, esplor'ist'o el la Institut'o pri Motor'o'j de la ital'a CNR\n(Naci'a Esplor'a Centr'o). La hibrid'a'j (termik'a'j/elektr'a'j) vetur'il'o'j jam hodiau\u0306 konsist'ig'as\nrelativ'e kred'ind'a'n alternativ'o'n je la tradici'a'j. Fakt'e la polu'a'j el'ig'o'j kaj la konsum'o'j\nde brul'aj\u0302'o, asoci'at'a'j kun la kombin'it'a ag'ad'o de la du propuls'il'o'j, est'as pli alt'a'j\nnur ol tiu'j de vetur'il'o'j kun motor'o ekskluziv'e termik'a."}, {"text_idx": "#000631", "text": "Uber test'as mem'stir'a'j'n taksi'o'j'n en Filadelfio. Sed ili hav'as stir'ant'o'n kaj ing\u0302enier'o'n\nen la au\u0306t'o'j dum la test'o'j. Ali'a kompani'o (Nutonomy) far'is simil'a'n test'o'n en Singapur'o. Mult'a'j labor'ant'o'j en la au\u0306tomobil'a industri'o\navert'as, ke tiu c\u0302i faz'o est'as la komenc'a de la dis'volv'o de mem'stir'a'j au\u0306t'o'j kaj taksi'o'j.\nEst'as mem'kompren'ebl'e, ke la nombr'o de s\u0302ofor'o'j kaj ali'spec'a'j stir'ant'o'j est'ont'e mal'pli'ig\u0302'os.\nTiu'j posten'o'j est'os perd'it'a'j. Tiu c\u0302i efik'o g\u0302eneral'e okaz'os dum la au\u0306tomat'ig\u0302'o progres'os."}, {"text_idx": "#000637", "text": "C\u0302iu person'o \u201ekapt'as\u201d la mond'o'n c\u0302irkau\u0306 si propr'a'manier'e, ja mal'sam'e ol la ceter'a'j ul'o'j. Tio ver's\u0302ajn'e okaz'as\npro kelk'a'j fiziologi'a'j kaj genetik'a'j vari'o'j. Lau\u0306 ital'a'j fak'ul'o'j ebl'as, ke c\u0302i tiu'j\ndiferenc'o'j inter unu hom'o kaj la ali'a hav'as rilat'o'n ankau\u0306 al oni'a seks'o. La tiel nom'at'a'j\nsensor'a'j scienc'o'j pen'as kompren'i la fundament'o'j'n de tiu'j mal'sam'a'j percept'aj\u0302'o'j, prov'ant'e\nklar'ig'i la manier'o'n, kiel la divers'a'j stimul'o'j al'ven'ant'a'j al oni \u2013 per gust'o, flar'ad'o, vid'pov'o, au\u0306d'ad'o, tus\u0302'o \u2013 est'as post'e pri'labor'at'a'j de la hom'a cerb'o, tiel ke g\u0302i pus\u0302'as vir'o'j'n kaj vir'in'o'j'n al"}, {"text_idx": "#000641", "text": "Jakuzoj, membr'o'j de japan'a'j mafi'o'j au\u0306 krim'organiz'aj\u0302'o'j, dau\u0306r'e mal'mult'ig\u0302'as. Post 1963, kiam\nla jakuzoj nombr'is pli ol 150 000 lau\u0306 polic'a taks'o, ili konstant'e mal'pli'ig\u0302'as, precip'e\npost la efektiv'ig'o de leg\u0302'o kontrau\u0306 krim'a'j organiz'aj\u0302'o'j en 1992. La leg\u0302'o facil'ig'is la\nferm'ad'o'n de ili'a'j ofic'ej'o'j, kaj rajt'ig'is la polic'o'n pri'serc\u0302'i ili'a'j'n propriet'aj\u0302'o'j'n\nkaj arest'i la c\u0302ef'o'j'n pro krim'o'j far'it'a'j de ili'a'j sub'ul'o'j. Sekv'e la nombr'o de jakuzoj"}, {"text_idx": "#000644", "text": "Tamen pro la efik'o de la menci'it'a leg\u0302'o, sed ankau\u0306 pro modern'ig\u0302'o de la soci'o, tiu'j\nkrim'o'j, precip'e la vid'ebl'e per'fort'a'j ag'o'j, rimark'ind'e mal'pli'ig\u0302'is. Mult'a'j band'o'j s\u0302ang\u0302'ig\u0302'is\nen modern'a'j'n firma'o'j'n kaj okup'ig\u0302'as pri lau\u0306'aspekt'e normal'a'j komerc'ad'o'j, kiu'j tamen"}, {"text_idx": "#000645", "text": "Last'a'temp'e pro la long'e'dau\u0306r'a ekonomi'a stagn'ad'o, ankau\u0306 entrepren'o'j de jakuzoj ne gajn'is\nprofit'o'n. Sed la postul'o'j pri tribut'mon'o de la administr'a centr'o de\nJamaguc\u0302i-gum'i est'is tiel sever'a'j, ke iu'j sub'a'j band'o'j ribel'is kaj fond'is nov'a'n grup'o'n, nom'e\nKobe-Jamaguc\u0302i-gum'i, al kiu al'flu'is c\u0302irkau\u0306 3000. Tuj post la skism'o okaz'is lukt'o'j kaj atak'o'j inter la\nnov'a'j kaj rest'ant'a'j grup'o'j. La polic'o avert'as, ke civit'an'o'j ne implik'ig\u0302'u en tiu'j lukt'ad'o'j\ninter jakuzoj. Ek'de la komenc'o de la skism'o mort'is tri jakuzoj, el kiu'j du est'is paf'mort'ig'it'a'j.\nOni esper'as, ke tiu skism'o est'os la komenc'o de la fin'o por tiu'j krim'organiz'aj\u0302'o'j."}, {"text_idx": "#000646", "text": "Bilet'kontrol'ist'o'j en la publik'a transport'sistem'o de la litova c\u0302ef'urb'o Vilnius komenc'is\nuz'i film'il'o'j'n. Estr'o'j de la urb'a transport'kompani'o decid'is, ke tiel la bilet'kontrol'ad'o\nfar'ig\u0302'os pli efik'a, la kontrol'ist'o'j est'os pli sekur'a'j kaj registr'ad'o kontribu'os al\npli rapid'a solv'o de dub'a'j situaci'o'j. Post c\u0302iu labor'tag'o la inform'o'j est'os met'it'a'j\nen inform'bank'o'n, kie ili est'os konserv'at'a'j dum 14 tag'o'j. La registr'it'aj\u0302'o'j'n pov'os analiz'i\ndivers'a'j instanc'o'j au\u0306 person'o'j, se neces'os trakt'i komplik'a'j'n situaci'o'j'n en jug\u0302'ej'o."}, {"text_idx": "#000647", "text": "La urb'a transport'kompani'o c\u0302iu'monat'e ricev'as dek'o'n da protest'o'j pro la labor'o de bilet'kontrol'ist'o'j.\nTamen post esplor'ad'o evident'ig\u0302'as, ke ne c\u0302iu'j plend'o'j est'as prav'a'j. Nun registr'il'o'j\nkontribu'os al pli rapid'a konklud'o. La pli'mult'o de la urb'a'j bus'o'j kaj trole'bus'o'j jam\nde kvin jar'o'j est'as ekip'it'a'j per film'il'o'j. Vilnius est'as la unu'a urb'o en la balt'a'j\nland'o'j, kiu ek'uz'is tiu'n sistem'o'n."}, {"text_idx": "#000648", "text": "En la publik'a'j vetur'il'o'j de Vilnius oni uz'as cifer'ec'a'j'n bilet'o'j'n au\u0306 unu'op'a'j'n bilet'o'j'n\nakir'ebl'a'j'n iom pli alt'kost'e (kontrau\u0306 unu eu\u0306r'o) de la s\u0302ofor'o. Lau\u0306 asert'o de la urb'a\nreg'ist'ar'o, c\u0302irkau\u0306 du procent'o'j de la pasag\u0302er'o'j vojag\u0302'as sen'bilet'e. Por la urb'a bug\u0302et'o\ntio egal'as al mal'gajn'o de c\u0302irkau\u0306 500 000 eu\u0306r'o'j jar'e."}, {"text_idx": "#000649", "text": "La Mond'a Organiz'aj\u0302'o pri San'o (MOS) anonc'is, fin'e de 2016, ke la unu'a eksperiment'a\nvakcin'o kontrau\u0306 ebol'o \u2013 kies last'a epidemi'o kau\u0306z'is la mort'o'n de pli ol 11 000 person'o'j \u2013 pruv'ig\u0302'is hav'i, kadr'e de grand'skal'a test'ad'o efektiv'ig'it'a en Gvinea Respublik'o,"}, {"text_idx": "#000650", "text": "La imun'ig'il'o'n rVSV-ZEBOV, dis'volv'it'a'n en Kanado kaj produkt'it'a'n de la uson'a entrepren'o\nMerck, Sharpe and Dohme en 2015, oni liver'is al 5837 individu'o'j en Gvineo. G\u0302ust'e tie, en 2014, la koncern'a\nepidemi'o fakt'e ek'aper'is, por post'e dis'vast'ig\u0302'i al la apud'a'j Siera-Leon'o kaj Liberi'o.\nEst'as rimark'ind'e, ke el la hom'o'j, kiu'j ricev'is la vakcin'o'n, neni'u est'is post'e traf'it'a\nde la dang\u0302er'a (oft'e mort'ig'a) virus'o."}, {"text_idx": "#000652", "text": "\u201eKvankam c\u0302i tiu'j konvink'a'j rezult'o'j al'ven'as tro mal'fru'e por tiu'j for'pas'int'a'j dum la\nebol'o-epidemi'o de okcident'a Afrik'o, ni jam pret'as por la ven'ont'a ond'o, do ni hav'as\ndefend'il'o'n kontrau\u0306 g\u0302i\u201d, asert'is Kieny. Spit'e al la sen'dub'e favor'a'j rezult'o'j de la menci'it'a vakcin'ad'o, oni\nankorau\u0306 ne determin'is, kiom long'e la imun'ec'o akir'it'a per tiu metod'o dau\u0306r'os. C\u0302u sufic\u0302'as\nnur unu doz'o, por ke g\u0302i est'u long'e efik'a? La protekt'o ja komenc'ig\u0302'as tre rapid'e, tuj\npost la vakcin'ad'o, sed ni ne sci'as, c\u0302u la \u201es\u0302irm'o\u201d plu funkci'os ses monat'o'j'n post'e: c\u0302i tia'j'n dub'o'j'n esprim'is Kieny mem."}, {"text_idx": "#000653", "text": "La vakcin'o, kies komerc'a'j'n rajt'o'j'n ac\u0302et'is la uson'a firma'o\nMerck, Sharpe and Dohme, plej ver's\u0302ajn'e est'os patent'it'a en 2018: g\u0302i'a'n dosier'o'n nepr'as fakt'e prezent'i unu'e\nantau\u0306 la kompetent'a'j au\u0306toritat'o'j uson'a'j kaj eu\u0306rop'a'j. Tamen la atend'o ne est'os apart'e\nlong'a, se oni konsider'as tio'n, ke \u201ela normal'a temp'o'dau\u0306r'o por aprob'i vakcin'o'n est'as kutim'e jar'dek'o, kelk'foj'e ec\u0302 pli\u201d, kiel prav'e sub'strek'is Kieny."}, {"text_idx": "#000654", "text": "Burning Man), kiu jam ekzist'as de pli ol 30 jar'o'j, est'as sam'temp'e okaz'aj\u0302'o, art'lok'o, efemer'a urb'o\nkaj festival'o. Pli ol 70 000 part'o'pren'ant'o'j al'ven'as al grand'eg'a eben'aj\u0302'o en la nevad'a\ndezert'o en Uson'o kaj konstru'as efemer'a'n urb'o'n por la arang\u0302'o, kiu dau\u0306r'as unu semajn'o'n.\nBlack Rock City (Urb'o de la Nigr'a Rok'o) est'as struktur'it'a kiel du tri'on'o'j de cirkl'o,\nkun sam'centr'a'j strat'o'j nom'it'a'j de A g\u0302is K kaj radi'a'j strat'o'j nom'it'a'j de 2:00 g\u0302is 10:00,\nsam'e kiel la hor'o'j c\u0302e horlog\u0302'o. Ekzempl'e, oni pov'us star'ig'i si'a'n tend'o'n c\u0302e D kaj 8:15."}, {"text_idx": "#000655", "text": "La centr'o de la cirkl'o est'as okup'at'a de grand'eg'a lign'a statu'o de hom'o. En 2016 la\ntem'o elekt'it'a de la organiz'ant'o'j est'is Leon'ard'o da Vinci. La statu'o est'is konstru'it'a\nkun dent'rad'o'j, kiu'j simbol'is la invent'aj\u0302'o'j'n de da Vinci. La statu'o est'is c\u0302irkau\u0306'it'a\nde atelier'o'j por instru'ad'o, lern'ad'o kaj praktik'ad'o de art'o'j kaj meti'o'j."}, {"text_idx": "#000656", "text": "Sur la tiel nom'at'a plag\u0302'o (playa) est'is star'ig'it'a'j dek'o'j da art'aj\u0302'o'j, inter'ali'e templ'o, kie part'o'pren'ant'o'j pov'is medit'i\npri si'a'j mort'int'o'j kaj al'don'i memor'aj\u0302'o'j'n pri ili. Inter la art'aj\u0302'o'j est'is lign'a'j konstru'aj\u0302'o'j,\nkiu'j est'os brul'ig'it'a'j fin'e de la semajn'o. Bel'ec'o kaj art'o est'as c\u0302ie en\nBrul'ant'a Hom'o. Krom'e, mult'a'j modif'it'a'j vetur'il'o'j c\u0302iam vetur'as sur la plag\u0302'o au\u0306 en la strat'o'j de\nUrb'o de la Nigr'a Rok'o, tiel kontribu'ant'e al la art'a etos'o."}, {"text_idx": "#000663", "text": "C\u0302e 400 hom'o'j en eu\u0306rop'a'j hospital'o'j est'is sukces'e test'it'a nov'ec'a trakt'ad'o kontrau\u0306 la\nkancer'o de prostat'o, kaj tio c\u0302i tra'vid'ig'as ebl'a'n revoluci'o'n rilat'e al la manier'o kurac'i"}, {"text_idx": "#000667", "text": "Oni ne long'e bezon'as esplor'i por konstat'i, ke la minoritat'a'j lingv'o'j de Eu\u0306rop'o \u2013 kaj eventual'e de la tut'a mond'o \u2013 trov'ig\u0302'as en apart'e grand'a dang\u0302er'o. Unu el tiu'j minac'at'a'j idiom'o'j est'as la tre antikv'a\ngael'a lingv'o, kiu est'is iam parol'at'a en preskau\u0306 la tut'a Skot'land'o, sed antau\u0306 pli ol\njar'cent'o komenc'is drast'e s\u0302rump'i en la region'o'j, kie antau\u0306'e g\u0302i est'is la c\u0302iu'tag'a idiom'o\nde la log\u0302'ant'ar'o. Kiam iu ajn lingv'o ig\u0302'as mal'fort'a pro la prem'o kaj la influ'o de ali'a\n(pli prestig\u0302'a kaj potenc'a), ec\u0302 relativ'e mal'grand'a faktor'o pov'as sufic\u0302'i por j\u0302et'i g\u0302i'n\ndefinitiv'e al la forges'uj'o. Ali'flank'e, kelk'foj'e, unu'op'a iniciat'o au\u0306 ec\u0302 inter'ven'o far'e\nde unu person'o (au\u0306 de mal'mult'a'j) pov'as s\u0302ang\u0302'i la destin'o'n de supoz'ebl'e mort'ant'a lingv'o."}, {"text_idx": "#000669", "text": "En la jar'o 1951 Ruaraidh MacTho\u0300mais (1921-2012), poet'o, literatur'ist'o kaj lektor'o\n(post'e profesor'o) pri kelt'a'j lingv'o'j c\u0302e la universitat'o de Glasgovo, kaj Fionnladh\nMacDho\u0300nail (1926-1987), televid'a kaj radi'a produktor'o, decid'is fond'i nov'a'n revu'o'n\nen la gael'a. Kun la titol'o\nGairm g\u0302i est'is lanc\u0302'it'a en la jar'o 1952; kaj g\u0302i dau\u0306r'is g\u0302is 2002, dek jar'o'j'n antau\u0306 la for'pas'o\nde MacTho\u0300mais. Dum tiu tut'a du'on'jar'cent'o (escept'e de la unu'a'j jar'o'j post la aper'o\nde la revu'o), MacTho\u0300mais est'is la unu'nur'a redaktor'o."}, {"text_idx": "#000671", "text": "Gairm si'a'flank'e help'is la dis'volv'o'n (komenc'ig\u0302'int'a'n en la unu'a'j jar'o'j de la 20a jar'cent'o)\nde la gael'a lingv'o \u2013 tiam tre tradici'a idiom'o, parol'at'a precip'e de mal'ric\u0302'a'j insul'an'o'j kaj kamp'ar'an'o'j \u2013, trans'form'ant'e g\u0302i'n en modern'a'n literatur'a'n kaj komunik'a'n il'o'n. Sur g\u0302i'a'j pag\u0302'o'j aper'is\npoezi'o, novel'o'j, roman'o'j, ese'o'j kaj artikol'o'j pri geografi'o, politik'o, modern'a viv'o,\nbiografi'o, histori'o, turism'o, scienc'o (arkeologi'o, astronomi'o, nukle'a teknik'o ...)\nktp. G\u0302i modern'ig'is la lingv'o'n kaj iom simpl'ig'is g\u0302i'a'n komplik'a'n ortografi'o'n (sed ne\ntro'e, por ne mal'facil'ig'i la kompren'o'n de mal'nov'a'j tekst'o'j). Pli'e, g\u0302i publik'ig'is traduk'o'j'n\nel mult'a'j fremd'a'j idiom'o'j kaj artikol'o'j'n pri divers'a'j lingv'o'j, inkluziv'e de Esperant'o."}, {"text_idx": "#000672", "text": "Gairm instig'is plur'a'j'n angl'e'parol'ant'a'j'n skot'o'j'n kaj surpriz'e grand'a'n nombr'o'n da ekster'land'an'o'j\nstud'i \u2013 kaj ec\u0302 majstr'i \u2013 la gael'a'n lingv'o'n. Konsekvenc'e, tiu long'e mal'estim'at'a kaj ec\u0302 persekut'at'a idiom'o fin'fin'e\nricev'is iom da oficial'ec'o, ec\u0302 en la skot'a parlament'o en Edinburg'o. Mult'a'j lok'nom'o'j\nen Skot'land'o est'as nun indik'at'a'j du'lingv'e: en la angl'a (au\u0306 skot'a) kaj en la gael'a."}, {"text_idx": "#000675", "text": "La nov'a revu'o el'don'ig\u0302'as en Inverness, gael'e\nInbhirnis, la agrabl'a c\u0302ef'urb'o de la skot'a Alt'ej'o (angl'e\nTi\u0300r nam Beann), kaj est'is pres'at'a en Kimri'o, ali'a \u201efrat'in'a\u201d kelt'a land'o. Esper'ebl'e\nSteall g\u0302u'os la sam'a'n sukces'o'n kiel\nGairm, kaj ec\u0302 pli long'e dau\u0306r'os, kontribu'ant'e al la viv'o kaj al la kultur'o de la gael'a popol'o;\nsam'temp'e montr'ant'e ankau\u0306, ke minoritat'a etn'a lingv'o ne nepr'e dev'as mort'i."}, {"text_idx": "#000676", "text": "Adiau\u0306'o al Tullio De Mauro"}, {"text_idx": "#000677", "text": "Italio pri'plor'as la mort'o'n de Tullio De Mauro, real'a gvid'o'sign'o por la lingv'o'scienc'ist'o'j\nde la mediterane'a land'o, sed ankau\u0306 (ne tro kon'at'a) amik'o de Esperant'o."}, {"text_idx": "#000678", "text": "La jar'o'n 2017 inau\u0306gur'is funebr'a anonc'o, far'e de la ital'a'j amas'komunik'il'o'j, pri grav'a\nperd'o por la lok'a'j lingv'o'scienc'o kaj kultur'o. En la unu'a'j tag'o'j de januar'o for'pas'is\nTullio De Mauro [tuljo de mau\u0306r'o], nask'ig\u0302'int'a en 1932 apud Napolo, kon'at'a pro la propr'a'j\nric\u0302'eg'a'j vort'ar'o'j kaj pro not'ind'a seri'o de scienc'a'j artikol'o'j dedic\u0302'it'a'j al divers'a'j\ntem'o'j (c\u0302ef'e koncern'e lingv'a'n demokrati'o'n, ital'a'j'n dialekt'o'j'n kaj struktur'ism'o'n; rilat'e\nal c\u0302i-last'a tem'o li inter'ali'e est'os memor'ig'it'a ankau\u0306 kiel oficial'a traduk'ist'o de la\nKurs'o pri g\u0302eneral'a lingv'ist'ik'o far'e de la svis'o Ferdinand de Saussure [1857-1913])."}, {"text_idx": "#000679", "text": "Est'u menci'it'a'j ankau\u0306 la politik'a'j rol'o'j de temp'o al temp'o atribu'it'a'j al Tullio De\nMauro (li est'is ekzempl'e ankau\u0306 ministr'o pri kler'ig'ad'o inter 2000 kaj 2001, dum la\nc\u0302ef'ministr'ec'o de Giuliano Am'at'o), sam'e kiel li'a mult'jar'a membr'ec'o en\nAccademia della Crusca (la akademi'o pri la pur'ec'o de la ital'a lingv'o). En 1999 aper'is li'a probabl'e plej\nGrand'e dizionario itali'an'o dell'us'o (Grand'a vort'ar'o de la uz'at'a ital'a lingv'o), akompan'at'a de kompakt'a disk'o. Li est'is\npli jun'a frat'o de Mauro De Mauro, j\u0302urnal'ist'o kidnap'it'a de la mafi'o en septembr'o 1970"}, {"text_idx": "#000680", "text": "Tullio De Mauro ricev'is en si'a viv'o mult'e da honor'aj\u0302'o'j: li est'is kavalir'o de Grand'a\nKruc'o de la Orden'o pro Merit'o de la Ital'a Respublik'o, sed ankau\u0306 est'is nom'um'it'a honor'a\ndoktor'o en 1999 c\u0302e la Katolik'a Universitat'o de Loven'o (Belgi'o), en 2005 c\u0302e la alt'lern'ej'o\nE\u0301cole Normal'e Supe\u0301rieure de Lion'o (Franci'o), en 2008 c\u0302e la Universitat'o Waseda de Tokio (Japani'o), en 2009\nc\u0302e la Universitat'o de Bukares\u0302t'o (Rumani'o), en 2010 c\u0302e la franc'a universitat'o\nSorbonne Nouvelle, en 2012 c\u0302e la Universitat'o Pablo de Olavide en Sevil'o (Hispanio), en 2013 c\u0302e la"}, {"text_idx": "#000682", "text": "Apog'o'n al la util'ig'o de inter'naci'a lingv'o De Mauro esprim'is, per simil'a'j vort'o'j, ankau\u0306\nla 15an de novembr'o 2016, kiam li part'o'pren'is \u2013 tio est'is unu el li'a'j last'a'j publik'a'j aper'o'j, en la ag\u0302'o de 85 jar'o'j \u2013 lingv'ist'ik'a'n kun'ven'o'n organiz'it'a'n en la universitat'o\nLa Sapienza de Romo por solen'i la 75an nask'ig\u0302'dat're'ven'o'n de Renat'o Corsetti, emerit'a profesor'o\npri psik'o'lingv'ist'ik'o en la sam'a universitat'o (kies fak'o'n pri human'ism'a'j stud'o'j De\nMauro mem fond'is si'a'temp'e, kun'e kun Albert'o Asor Ros'a)."}, {"text_idx": "#000683", "text": "Antau\u0306 200 jar'o'j nask'ig\u0302'is Jozef Miloslav Hurban, unu el la plej not'ind'a'j figur'o'j de\nla slovak'a naci'a histori'o. Dum kelk'a'j jar'dek'o'j Hurban okup'is gvid'a'n pozici'o'n en la\nslovak'a naci'a kultur'o kiel poet'o, verk'ist'o, politik'ist'o, j\u0302urnal'ist'o, public'ist'o, redaktor'o,\nel'don'ist'o kaj lingv'o'scienc'ist'o. Lau\u0306 iu'j li est'is rimark'ind'a revoluci'ul'o, kiu gvid'is\nla naci're'viv'ig'a'n mov'ad'o'n; lau\u0306 ali'a'j li est'is nur poet'o kaj verk'ist'o kun revoluci'a'j\nide'o'j. Kie kus\u0302'as la ver'o?"}, {"text_idx": "#000684", "text": "Hurban nask'ig\u0302'is la 19an de mart'o 1817 en la slovak'a vilag\u0302'et'o Beckov (c\u0302. 110 km nord'e\nde la c\u0302ef'urb'o Bratislav'o) en famili'o de evangeli'a pastor'o. Li stud'is teologi'o'n en\nBratislav'o kaj en Germanio. Post si'a'j stud'o'j li komenc'is labor'i kiel evangeli'a vikari'o\nkaj pli mal'fru'e kiel pastor'o en la mal'grand'a urb'o Brezova\u0301 pod Bradlom kaj la vilag\u0302'o\nHlboke\u0301, kie li en 1888 mort'is en la ag\u0302'o de 71 jar'o'j kaj kie li est'as en'tomb'ig'it'a."}, {"text_idx": "#000686", "text": "Kun la fam'a'j slovak'a'j verk'ist'o'j L\u030cudovi\u0301t S\u030ctu\u0301r [ludovit s\u0302tur] kaj M. M. Hodz\u030ca [hodj\u0302a]\nli oficial'ig'is la dialekt'o'n de la centr'a Slovaki'o kiel la literatur'a'n slovak'a'n lingv'o'n"}, {"text_idx": "#000688", "text": "Hurban hav'as honor'a'n lok'o'n en la histori'o de la slovak'a literatur'o kaj de la naci're'viv'ig'a\nmov'ad'o. Li'a'j'n ag'ad'o'j'n re'memor'ig'as en Slovaki'o monument'o'j, strat'nom'o'j kaj divers'a'j\npublik'aj\u0302'o'j. En 1948 la slovak'a urb'o'nom'o Stara\u0301 D\u030cala s\u0302ang\u0302'ig\u0302'is al Hurbanovo omag\u0302'e al\nla verk'ist'o. Ankau\u0306 mal'grand'a asteroid'o de la asteroid'a zon'o, kiu est'is mal'kovr'it'a\nen 1983 de la slovak'a astronom'o Mil'a'n Antal, hav'as la nom'o'n"}, {"text_idx": "#000690", "text": "Iu'j ekonomik'ist'o'j rigard'as la 70ajn jar'o'j'n de la 20a jar'cent'o kiel la komenc'o'n de\ngrand'a struktur'a s\u0302ang\u0302'o, ec\u0302 nom'ant'e g\u0302i'n \u201einterez'a revoluci'o\u201d. En 1974 la rendiment'o de s\u0302tat'a'j dek'jar'a'j obligaci'o'j en Briti'o kaj Japani'o kulmin'is\nje 14,2 % kaj 11,7 % respektiv'e. Tiu de uson'a'j dek'jar'a'j obligaci'o'j ating'is la kulmin'o'n\nje 13,9 % en 1981. Post tiam interez'o'j de la evolu'int'a'j kapital'ism'a'j land'o'j dau\u0306r'e\nfal'ad'is. C\u0302e la fin'o de 2016 rendiment'o'j en Briti'o, Japani'o, Germanio kaj Uson'o est'is"}, {"text_idx": "#000691", "text": "Kio'n tiu fenomen'o de tut'mond'e mal'alt'a'j interez'o'j signif'as? Makro'ekonomik'e, interez'a\nrendiment'o est'as sam'a kiel profit'kvot'o. Do, long'dau\u0306r'a mal'alt'a interez'o c\u0302irkau\u0306 au\u0306 sub\n2 % signif'as, ke industri'a kapital'o, sam'e kiel mon'a kapital'o, ne pov'is trov'i lukr'a'n"}, {"text_idx": "#000694", "text": "Oni pov'as simbol'ig'i per la uson'a mal'venk'o de la vjetnam'a milit'o en 1975 kaj la du\npetrol'o'kriz'o'j en 1973 kaj 1979 la mal'aper'o'n de la premis'o'j de la ekzist'o de la rand'o.\nFin'ig\u0302'is la epok'o de mal'mult'e'kost'a energi'o pro la sen'de'pend'ig\u0302'o de koloni'o'j kaj la re'akir'o\nde suveren'ec'a pov'o sur energi'produkt'o far'e de resurs'o'ric\u0302'a'j land'o'j."}, {"text_idx": "#000696", "text": "En Eu\u0306rop'a Uni'o nov'a rand'o s\u0302ajn'e est'as orient'a'j kaj sud'a'j land'o'j kiel Greki'o kaj Kipro,\ndum Germanio kaj Franci'o kun firm'a ekonomi'a hegemoni'o situ'as en la centr'o. Krom'e en\nmult'a'j EU-land'o'j trov'ig\u0302'as en'land'a'j rand'o'j, konsist'ant'a'j c\u0302ef'e el en'migr'ant'a'j labor'ist'o'j.\nEn Japani'o, kiu hav'as nek ekster'a'n rand'o'n, nek en'migr'ant'o'j'n, est'as preskau\u0306 sam'e: la\ndisting'o inter la centr'o kaj la rand'o est'as divid'o inter regul'a'j dung'it'o'j kaj ne'regul'a'j,\npor'temp'a'j dung'it'o'j, kiu'j nun konsist'ig'as c\u0302irkau\u0306 40 el'cent'o'j'n el la tut'a labor'ist'ar'o."}, {"text_idx": "#000701", "text": "Kiam inter la kvin'membr'a'n kron'o'n de kandidat'o'j por Nobel-premi'o pri literatur'o la\nesperant'a Pen en'met'is Trevor Steele, mir'is neni'u el la leg'ant'o'j de\nLiteratur'a Foir'o, kiu'j el tiu kron'o difin'as la elekt'it'o'n, propon'ot'a'n al la Sved'a Akademi'o (post'e est'is\nelekt'it'a Marjorie Boulton). Efektiv'e, Trevor Steele ne nur est'as ni'a plej grand'a proz'ist'o,\nkun dek unu histori'a'j roman'o'j kaj du novel'ar'o'j, sed li'a'j verk'o'j tremp'ig\u0302'as en la esperant'a\nkultur'o, do li est'as ekstrem'e reprezent'a pri ni'a grup'o, au\u0306 komun'um'o, au\u0306 popol'o, au\u0306\nkiel ajn oni vol'as g\u0302i'n nom'i."}, {"text_idx": "#000709", "text": "Travis hav'as plum'amik'in'o'n en Ukrainio, al kiu li el'vers\u0302'is si'a'n kor'o'n, g\u0302ust'e kiam li'a\nge'edz'ig\u0302'o kun Belinda fin'ig\u0302'is. Krom ali'o, Belinda ne interes'ig\u0302'is pri Esperant'o, li'a\nnov'a interes'o. Adiau\u0306'int'e c\u0302iu'j'n, li ek'sid'as en aviad'il'o'n al Singapur'o, por sekv'a salt'o\nal Moskvo kaj de tie al Kievo, post konversaci'o jam en la flug'haven'a atend'ej'o kun\nmal'jun'a ukraino Mis\u0302a, kiu li'n atent'ig'as pri la nask'ig\u0302'ant'a mafi'o en Ukrainio, kiu'n\npart'o'pren'as ankau\u0306 dogan'ist'o'j. Li est'is telefon'int'a al Marin'a kelk'e da tag'o'j antau\u0306'e;\nla konversaci'o est'is ir'int'a glat'e, do bon'a au\u0306gur'o por person'a renkont'ig\u0302'o."}, {"text_idx": "#000710", "text": "La atmosfer'o kiu'n Travis renkont'as en Ukrainio est'as de akr'a mal'pac'o inter mal'sam'a'j\npolitik'a'j flu'o'j, c\u0302iu si'a'vic'e s\u0302ovinism'a. Sam'e, la spert'o'j, kiu'j'n li hav'as en la rus'a'j\nflug'haven'o'j, ne est'as agrabl'a'j, sed li ek'konsci'as, ke Rusio est'as land'o ali'a, kie\noni kompren'as la angl'a'n nur en la ofic'ej'o'j de Inturist, kaj ke la viv'kondic\u0302'o'j, kiu'j'n\nli vol'is spert'i, est'as tut'e ali'a'j, ol oni supoz'as en Au\u0306strali'o. Tro facil'e est'as raport'i\nkun mal's\u0302at'o pri land'o'j, kiu'j viv'as je pli mal'alt'a viv'nivel'o, sed tra la lini'o'j oni"}, {"text_idx": "#000712", "text": "Inter'temp'e emerg\u0302'as la politik'a situaci'o: grand'a part'o de la ukrainoj vol'as sen'de'pend'ec'o'n\nau\u0306 almenau\u0306 administr'a'n au\u0306tonom'ec'o'n: Moskvo ne kompren'as la ukrainajn bezon'o'j'n, la\nimperi'o est'as c\u0302e la kriz'a punkt'o de dis'romp'ig\u0302'o. Ekster'land'an'o ne sci'as, kiu prav'as,\nc\u0302u la rus'ig'it'o'j dum generaci'o'j au\u0306 la pur'ukrain'a'j jun'ul'o'j, cel'ant'a'j propr'a'n s\u0302tat'o'n;\nsed montr'ig\u0302'as dang\u0302er'a mal'am'o: est'as ec\u0302 risk'e parol'i rus'e, la ukraina lingv'o est'as\ndiferenc'a, s\u0302ajn'e ec\u0302 intenc'e diferenc'ig'it'a."}, {"text_idx": "#000716", "text": "Kaj jen ven'as la puc\u0302'o kontrau\u0306 Gorbac\u0302ov, kaj kontrau\u0306 la favor'ant'o'j de la sen'de'pend'ig\u0302'o\nde Estoni'o; la dinosau\u0306r'o'j klopod'as kapt'i la pov'o'n kaj ne perd'i si'a'j'n privilegi'o'j'n.\nTag'o'j tre mal'trankvil'ig'a'j, kiu'j'n Steele rakont'as tra eg'e intim'a'j famili'a'j situaci'o'j.\nRipet'it'a'j telefon'ad'o'j al la au\u0306strali'a ambasad'o en Moskvo, por enket'i, c\u0302u flug'lini'o'j\nfunkci'as, c\u0302u la puc\u0302'o est'as esting'it'a, c\u0302u est'as dang\u0302er'e por ekster'land'an'o rest'i en\nSovetio. La strec\u0302'o de la konvulsi'a situaci'o, kie fort'a est'is la reciprok'a help'o, pli\nkaj pli matur'ig'as la sent'o'n, ke Virve kaj Travis pov'as est'i felic\u0302'a'j kun'e, ajn'a'lok'e,"}, {"text_idx": "#000728", "text": "Rapid'eg'a evolu'o por la vir'in'o, kiu kutim'as al partner's\u0302ang\u0302'o kaj rigard'ism'o, c\u0302u ne?\nTro rapid'a por kred'ig'i mi'n. Se Konstantin Stanislavski leg'us tio'n, li cert'e ripet'us\nsi'a'n fam'a'n: \u201eMi ne kred'as!\u201d"}, {"text_idx": "#000730", "text": "Sovet'uni'o est'is kolos'o sur argil'a'j pied'o'j. Ekonomi'a kolaps'o, dau\u0306r'a lukt'o pri la potenc'o,\nkresk'o de naci'ism'o en la balt'a'j land'o'j, bandit'o'j c\u0302antag\u0302'as la unu'a'j'n komerc'ist'o'j'n,\nc\u0302ie reg'as h\u0302aos'o kaj ne'cert'ec'o \u2013 ver'e, tiel est'is. Mi nask'ig\u0302'is en 1974, do sufic\u0302'e g\u0302u'is la soveti'an epok'o'n, perestrojk'o'n"}, {"text_idx": "#000731", "text": "La au\u0306tor'o traf'e rimark'ig'as, ke Mih\u0302ail Gorbac\u0302ov est'is tiu'temp'e tre ne'popular'a figur'o\nen si'a land'o, kontrast'e al Bor'is Jelcin, kiu est'is li'a plej fort'a opon'ant'o. En la\nokcident'a mond'o la sovetia prezid'ant'o g\u0302is nun est'as ador'at'a kiel hom'o, kiu detru'is\nla \u201eimperi'o'n de mal'bon'o\u201d kaj venk'is komun'ism'o'n de intern'e, dum la soveti'an'o'j memor'as li'n c\u0302ef'e kiel mal'fort'a'n\nbabil'em'ul'o'n, kies ekonomi'a'j re'form'o'j fiask'is, sam'e kiel la politik'a'j. En 1990-1991\nli aspekt'is kiel triv'it'a pajl'o'pup'o, kiu plu al'kroc\u0302'ig\u0302'is al la Komun'ism'a Parti'o kaj\nstrikt'a federaci'a potenc'o, kiu'j jam perd'is c\u0302i'a'n au\u0306toritat'o'n."}, {"text_idx": "#000733", "text": "Send'o de arme'a'j trup'o'j al Bakuo en januar'o 1990 sekv'ig'is pere'o'n de 130 g\u0302is 170 hom'o'j.\nDis'pel'o de manifestaci'o en Tbilis'o en april'o 1990 fin'ig\u0302'is per 19 mort'int'o'j. El atak'o\nkontrau\u0306 la televid'staci'o en Viln'o en januar'o 1991 rezult'is mort'ig'o de 15 kaj vund'ad'o\nde 900 hom'o'j. En tiu'j tag'o'j la rok'muzik'ist'o Jurij S\u0302evc\u0302uk kant'is \u201eG\u0302ib'a mal'bon'o ramp'as lau\u0306 Litovio ...\u201d (G\u0302ib'o en la rus'a est'as \u201eGorb\u201d, do c\u0302iu'j kompren'is la alud'o'n), kaj plej'part'o de mi'a'j sam'ag\u0302'ul'o'j sub'ten'is li'n."}, {"text_idx": "#000734", "text": "\u201eNi atend'as s\u0302ang\u0302'o'j'n!\u201d kant'is ali'a rok-idol'o Viktor Coj, kaj tiu'j vort'o'j ig\u0302'is la deviz'o de la generaci'o\nkaj la temp'o. Ni postul'is s\u0302ang\u0302'o'j'n, kaj la c\u0302ef'a esper'o est'is la agres'em'a opozici'a prezid'ant'o\nde Rusia SFSR, Bor'is Jelcin. Ni damn'os li'n kiel alkohol'ul'o'n, korupciulon kaj fripon'o'n,\nsed tio okaz'os post'e. En 1990 ni preskau\u0306 am'is li'n."}, {"text_idx": "#000735", "text": "C\u0302io c\u0302i vid'ig\u0302'as en la libr'o. Dank'o'n, au\u0306tor'o, tiu'kamp'e vi ver'e sukces'is."}, {"text_idx": "#000736", "text": "C\u0302u vi iam g\u0302u'is ombr'o'n de oksikok'o? Tiu c\u0302i plant'o alt'as ne pli ol 20 cm, sed la rus'o'j\ng\u0302u'as g\u0302i'n tre oft'e \u2013 plej'part'e help'e de okcident'a'j film'o'j kaj libr'o'j, kies au\u0306tor'o'j ne est'as tro skrupul'a'j."}, {"text_idx": "#000738", "text": "Kio kau\u0306z'as tio'n? Mank'o de inform'o'j kaj mal'dezir'o serc\u0302'i ili'n. Ordinar'a okcident'an'o\nhav'as en si'a kap'o iom da bel'a'j rus'a'j klasik'aj\u0302'o'j (C\u0302eh\u0302ov-Dostojevskij-Tolstoj), terur'aj\u0302'o'j'n\nArkipelag'o Gulag'o de Aleksandr Solj\u0302enicin kaj amuz'a'j'n kozak'o'j'n el animaciaj\u0302oj de Walt Disney. C\u0302io kun'fand'ig\u0302'as\nen unu bild'o'n, kiu est'as aplik'at'a al iu ajn period'o de la rus'a histori'o. Kaj dis'flor'as"}, {"text_idx": "#000740", "text": "Virve rakont'as: en 1939 post la aneks'o de Estoni'o NKVD-agent'o'j mort'paf'is mi'a'n av'o'n\nLa kampanj'o kontrau\u0306 la intelekt'ul'o'j akuz'at'a'j pro ador'ad'o de la okcident'a'j ideal'o'j\n(do nom'it'a'j \u201ekosmopolit'o'j\u201d) komenc'ig\u0302'is en 1948 kaj dau\u0306r'is g\u0302is la mort'o de Stalin en 1953. G\u0302i cel'is brid'i dub'o'j'n,\nkiu'j pov'us aper'i en la kap'o'n de sovetiaj civit'an'o'j, kiu'j vid'is la pli ric\u0302'a'n viv'o'n\nen la kapital'ism'a'j land'o'j dum la liber'ig'o de Eu\u0306rop'o. La kampanj'o hav'is fort'a'n antisemit'ism'a'n\nakcent'o'n, do plej'part'o de la viktim'o'j est'is jud'a'j art'ist'o'j kaj aktiv'ul'o'j. Mult'a'j est'is\nmal'dung'it'a'j, kritik'at'a'j, ne plu publik'ig'at'a'j ktp. Nur du \u201ekosmopolit'o'j\u201d est'is mort'paf'it'a'j, sed ambau\u0306 est'is jud'o'j, kaj okaz'is tio en 1949, dek jar'o'j'n post"}, {"text_idx": "#000742", "text": "\u201eLi [Gorbac\u0302ov] probabl'e sav'is la viv'o'n de ... dek'mil'o'j da ali'a'j hom'o'j [el gulag'o]\u201d (p. 21)\nDe'nov'e konfuz'o de mal'sam'a'j histori'a'j period'o'j. De 1956 g\u0302is 1987 pro la kontrau\u0306's\u0302tat'a'j\nkrim'o'j en Sovet'uni'o est'is kondamn'it'a'j 8145 hom'o'j. La maksimum'a mal'liber'ig'o est'is 10\njar'o'j. Dek'mil'o'j da politik'a'j prizon'ul'o'j, sav'it'a'j de ne'evit'ebl'a pere'o, est'as nur'a fantazi'aj\u0302'o."}, {"text_idx": "#000743", "text": "La au\u0306tor'o asert'as, ke tio egal'as al cigared'o'j. Tamen por tiu'j last'a'j est'as uz'at'a\npapirosoj kaj signif'as nur spec'o'n de cigared'o'j \u2013 sen filtr'o kaj en mal'dik'a paper'o."}, {"text_idx": "#000748", "text": "\u201eMal'mult'a'j el s\u0302i'a'j kon'at'o'j, kaj neni'u esperant'ist'o, hav'is privat'a'n au\u0306t'o'n, krom se ili\nhav'is alt'a'n rang'o'n en la parti'o au\u0306 burokrat'ar'o\u201d (p. 72)\nMi prezent'os nur unu cifer'o'n: en 1990 en Sovet'uni'o est'is produkt'it'a'j 1 260 000 leg\u0302er'a'j\nau\u0306t'o'j. Ili est'is simpl'a'j, sed sufic\u0302'e fortik'a'j kaj serv'is almenau\u0306 po dek jar'o'j'n, oft'e\npli. Iom tro da au\u0306t'o'j por la elit'ul'o'j, c\u0302u ne? Sam'e fantazi'a est'as la asert'o pri la\nmal'ebl'o hav'i person'a'n telefon'o'n (p. 80)."}, {"text_idx": "#000749", "text": "Neniam ekzist'is iu ajn Rus'a Respublik'o, do evident'e la au\u0306tor'o cel'as Rusi'an Soveti'an\nFederaci'a'n Social'ism'a'n Respublik'o'n, kiu ekzist'is en'e de Sovet'uni'o. Ekster'land'an'o'j\noft'e konfuz'as du noci'o'j'n, kio'n neniam far'us log\u0302'ant'o de Rusio: \u201erus'o'j\u201d (etn'o) kaj \u201erusi'an'o'j\u201d (naci'o). En Rusio log\u0302'as pli ol 150 etn'o'j, kaj en plur'a'j region'o'j rus'o'j est'as etn'a\nmal'pli'mult'o au\u0306 preskau\u0306 tut'e mank'as (kiel en C\u0302ec\u0302eni'o kaj Ingus\u0302io). Pro tio ni'a land'o\nnom'ig\u0302'as \u201eRusia Federaci'o\u201d, sam'e kiel antau\u0306'e ekzist'is Rusia SFSR kaj antau\u0306'e la Rusia Imperi'o. \u201eRusio por la rus'o'j\u201d est'as deviz'o de la naci'ist'o'j, do almenau\u0306 la esperant'ist'ar'o ne sekv'u g\u0302i'n."}, {"text_idx": "#000751", "text": "La au\u0306tor'o oft'e met'as en la tekst'o'n rus'a'j'n vort'o'j'n latin'skrib'it'a'j'n, sed ne c\u0302iam traf'e.\nRus'a infan'o pov'as kares'e vok'i la patr'in'o'n\nmamus\u0302ka. Ebl'e tiel parol'as la bulgar'o'j, sed ne c\u0302iu'j slav'o'j est'as la sam'a'j."}, {"text_idx": "#000753", "text": "La au\u0306tor'o traduk'as g\u0302i'n kiel\nkompren'ebl'e, kvankam pli traf'a est'as"}, {"text_idx": "#000754", "text": "En Rusio oni kutim'as nom'i pli ag\u0302'a'j'n, alt'rang'a'j'n au\u0306 estim'at'a'j'n hom'o'j'n lau\u0306 kombin'o\nde la person'a kaj patr'a nom'o'j. Do est'as normal'e, ke Travis nom'is la direktor'in'o'n tiel.\nSed en neni'u okaz'o li pov'us kombin'i\nTatjana) kun patr'o'nom'o \u2013 tio aspekt'us kiel mok'o."}, {"text_idx": "#000755", "text": "Oni oft'e uz'as la liter'o'n y por trans'don'i la rus'a'n son'o'n \u044b. Sed en tiu c\u0302i in'a nom'o,\nalmenau\u0306 en la rus'a, au\u0306d'ebl'as klar'a i, do kial nepr'e sekv'i la angl'a'lingv'a'n versi'o'n?"}, {"text_idx": "#000756", "text": "Mi al'don'u kelk'a'j'n vort'o'j'n pri la el'don'aj\u0302'o mem. Bedau\u0306r'ind'e, ili ne est'os tre lau\u0306d'a'j.\nLa paper'o est'as blank'a, kovr'il'o mol'a, sed sufic\u0302'e fortik'a, la tip'ar'o normal'a, la foli'o'j"}, {"text_idx": "#000758", "text": "Tamen la en'pag\u0302'ig'o est'as tre simpl'a, mi ec\u0302 nom'us g\u0302i'n amator'a. La roman'o konsist'as el\nplur'a'j c\u0302apitr'o'j, sed ili fin'ig\u0302'as kaj komenc'ig\u0302'as subit'e. Antau\u0306 la leg'ant'o aper'as blank'a\nspac'o, sen iu'j ajn numer'o'j, vort'o'j, vinjet'o'j au\u0306 ali'a'j el'don'sign'o'j. Ankau\u0306 la kovr'il'o\nest'as simpl'eg'a: rust'kovr'it'a soldat'a kask'o kun grand'a tru'o, tra kiu el'kresk'is diant'o.\nKia'n rilat'o'n tiu c\u0302i post'milit'a bild'o hav'as al la am'aventur'o de la jun'a au\u0306strali'an'o\nen la sen'ord'a, sed ankorau\u0306 pac'a Sovetio \u2013 mi ne kompren'is."}, {"text_idx": "#000759", "text": "Al kiu mi ne rekomend'u tiu'n c\u0302i libr'o'n? G\u0302i apenau\u0306 plac\u0302'os al hom'o'j, kiu'j bon'e kon'as\nla histori'o'n de Sovetio au\u0306 log\u0302'is en la land'o en la pri'skrib'at'a epok'o. Mi sam'e dub'as\npri la beletr'em'ul'o'j, kiu'j kutim'as leg'i alt'nivel'a'j'n proz'aj\u0302'o'j'n kun viv'a'j karakter'o'j,\nkomplik'a intrig'o kaj profund'a psikologi'a analiz'o."}, {"text_idx": "#000760", "text": "Al kiu mi pov'us rekomend'i tiu'n c\u0302i libr'o'n? Al la s\u0302at'ant'o'j de la verk'o'j de Trevor Steele\nkaj al c\u0302iu'j, kiu'j dezir'as iom kon'at'ig\u0302'i kun la viv'o en Sovetio en g\u0302i'a'j last'a'j jar'o'j.\nSe oni ne est'as tro skrupul'em'a rilat'e histori'a'j'n fakt'o'j'n kaj kultur'a'j'n detal'o'j'n, ebl'os\nricev'i g\u0302eneral'a'n imag'o'n pri la event'o'j."}, {"text_idx": "#000766", "text": "La registr'ad'o de balot'ant'o'j por la elekt'o de la prezid'ant'o en Demokrati'a Respublik'o\nKongo jam komenc'ig\u0302'is en la tut'a etend'o de la respublik'o kaj dau\u0306r'os g\u0302is la fin'o de"}, {"text_idx": "#000768", "text": "Ankau\u0306 ne'plen'ag\u0302'ul'o'j 16- kaj 17-jar'a'j est'as registr'at'a'j. C\u0302u ankau\u0306 ili voc\u0302'don'os? Cert'e\nne \u2013 lau\u0306 la konga konstituci'o, nur plen'kresk'ul'o'j rajt'as voc\u0302'don'i. Dum la prezid'ant'o-elekt'o'j\nen 2011 la Naci'a Sen'de'pend'a Balot'a Komision'o (NSBK: naci'a organ'o, kies task'o est'as\norganiz'i la elekt'o'j'n) registr'is nur la plen'kresk'ul'o'j'n. Nun la registr'ad'o de la nov'a'j\nadolt'o'j kau\u0306z'as grand'a'n problem'o'n pro ili'a mult'ec'o. Ja est'as milion'o'j da ili. Jen kial\nla konga reg'ist'ar'o decid'is registr'i ne'plen'ag\u0302'ul'o'j'n ek'de la 16-jar'a ag\u0302'o, por evit'i tiu'n\nc\u0302i problem'o'n dum la est'ont'a'j elekt'o'j, kiam ili ig\u0302'os plen'ag\u0302'a'j."}, {"text_idx": "#000769", "text": "Kiu pos\u0302'telefon'o ne est'as jam en la lit'o?"}, {"text_idx": "#000771", "text": "Dum inter ge'jun'ul'o'j la pos\u0302'telefon'o'j est'as jam ne'mal'hav'ebl'a'j il'o'j, est'ig\u0302'is serioz'a\nproblem'o: mult'a'j sink'as en de'pend'ec'o'n. Lau\u0306 enket'o la averag\u0302'a uz'temp'o de japan'a'j lern'ant'in'o'j\ninter 15- kaj 18-jar'a'j est'as 5,5 hor'o'j c\u0302iu'tag'e. Ali'a enket'o raport'is, ke c\u0302irkau\u0306 30\n% el la japan'a'j universitat'a'j student'o'j uz'as pos\u0302'telefon'o'n en ban'kuv'o'j. Ili sent'as\nsi'n mal'trankvil'a'j ne est'ant'e c\u0302iam komunik'e lig'it'a'j kun amik'o'j. Parenc'o'j kaj instru'ist'o'j,\nprecip'e tiu'j de lern'ant'o'j de alt'lern'ej'o'j kaj mez'lern'ej'o'j, mal's\u0302at'as, ke ili'a'j ge'fil'o'j\nau\u0306 ge'lern'ant'o'j ret'um'as au\u0306 inter's\u0302ang\u0302'as bagatel'a'j'n mesag\u0302'o'j'n g\u0302is mez'nokt'o."}, {"text_idx": "#000773", "text": "Tamen ne klar'as, kiom efik'is la lit'sak'et'o'j por prevent'i la de'pend'ec'o'n je pos\u0302'telefon'o'j."}, {"text_idx": "#000774", "text": "La 10an de decembr'o 2016 okaz'e de la vintr'a'j fest'o'j en Antverpeno est'is inau\u0306gur'it'a\nla nov'a statu'o de Nelo kaj Patras\u0302, la du c\u0302ef'rol'ul'o'j de la roman'o\nHund'o de Flandri'o. La roman'o est'as verk'it'a de la brit'a au\u0306tor'in'o Ouida (plum'nom'o de Marie Louise de\nla Rame\u0301e), kiu pas'ig'is kelk'a'j'n tag'o'j'n en Belgi'o. S\u0302i est'is pasi'a best'o's\u0302at'ant'o kaj per\nla libr'o vol'is plend'i kontrau\u0306 la mis'uz'o de best'o'j kaj la infan'labor'o en Eu\u0306rop'o en"}, {"text_idx": "#000775", "text": "La statu'o trov'ig\u0302'as kelk'dek metr'o'j'n antau\u0306 la katedral'o de Antverpeno, grav'a lok'o en\nla roman'o. G\u0302i est'as blank'a marmor'a statu'o, 1,10 metr'o'j'n alt'a kaj 1,80 metr'o'j'n long'a.\nLa skulpt'ist'o est'as la 35-jar'a gent'an'o Batist Vermeulen. La marmor'a statu'o, met'it'a\ntie per grand'a gru'o, est'is post'e komplet'ig'it'a per \u201ekovr'il'o de strat's\u0302ton'o'j\u201d ident'a'j al la ceter'o de la plac'o, tiel ke la du s\u0302ajn'as dorm'i sub pavim'a kovr'il'o."}, {"text_idx": "#000777", "text": "Fakt'e, lau\u0306 esplor'o'j kaj la pri'skrib'o'j de tiu'j urb'o'j en la libr'o, Ouida vizit'is ankau\u0306\nMeh\u0302len'o'n kaj Loven'o'n, kaj oni konklud'as, ke la rakont'o est'as tut'e fikci'a kaj do ne\nind'as serc\u0302'i la g\u0302ust'a'n log\u0302'lok'o'n. Ali'flank'e, Nelo kaj Patras\u0302 log\u0302'is je pied'ir'a distanc'o\nde la katedral'o de Antverpeno, do la log\u0302'lok'o ja est'us relativ'e proksim'a al la katedral'o.\nNelo kaj Patras\u0302, la kanal'o pov'us est'i nord'e de Antverpeno, nom'e la kanal'o Albert. Tamen, kiel dir'it'e,\nla log\u0302'lok'o ne ver'e grav'as; oni prefer'e leg'e frand'u la bel'a'n rakont'o'n kaj dum vizit'o\nal Antverpeno admir'u la bel'a'n statu'o'n!"}, {"text_idx": "#000778", "text": "La esperant'a traduk'o (2004) de la roman'o hav'ebl'as c\u0302e Fel. Vinkt'it'a libr'o A5, 52 pag\u0302'o'j,\nkorespond'ant'o de MONATO en Antverpeno"}, {"text_idx": "#000779", "text": "Vakcin'o kontrau\u0306 pulm'a kancer'o fin'fin'e test'ebl'as"}, {"text_idx": "#000780", "text": "Komenc'e de januar'o 2017, la prezid'ant'in'o de la uson'a institut'o\nRosswell Park anonc'is la unu'a'foj'a'n ricev'o'n de permes'o por la test'ad'o de iu medikament'o. Unu'a'vid'e\ntem'as pri afer'o tut'e normal'a, sed c\u0302i-okaz'e tem'as pri la test'ad'o de CIMAvax-EGF, vakcin'o\nutil'a kontrau\u0306 la ek'aper'o de pulm'a kancer'o, prepar'it'a en la Institut'o pri Molekul'a"}, {"text_idx": "#000781", "text": "La kun'labor'o inter la du institut'o'j komenc'ig\u0302'is ne'formal'e en 2011 kaj oficial'ig\u0302'is en\n2015. La unu'a kaj plej mal'facil'a pas\u0302'o cel'e al la efektiv'ig'o de test'ad'o de la koncern'a\nvakcin'o est'is la akir'o de permes'o de'flank'e de la uson'a ofic'ej'o pri la kontrol'o de\nekster'land'a'j aktiv'aj\u0302'o'j (angl'e OFAC): la post'a'j pas\u0302'o'j est'is pli simpl'a'j."}, {"text_idx": "#000782", "text": "CIMAvax-EGF est'as unik'a vakcin'o, c\u0302ar g\u0302i'a efik'o direkt'ig\u0302'as ne kontrau\u0306 la kancer'o mem,\nsed kontrau\u0306 la faktor'o de epiderm'a kresk'o (angl'e EGF), kiu'n tumor'a'j c\u0302el'o'j bezon'as.\nLa medikament'o est'as relativ'e mal'mult'e'kost'a kaj al'ir'ebl'a al kiu ajn. Krom'e, tre probabl'e,\ng\u0302i est'os util'a por la kurac'ad'o ankau\u0306 de ali'tip'a'j kancer'o'j."}, {"text_idx": "#000783", "text": "Plur'a'j medikament'o'j est'as nun'temp'e prepar'at'a'j au\u0306 test'at'a'j en Kubo: CIGB (kontrau\u0306 akut'a\nmiokardi'a infarkt'o), JM-20 (molekul'o, kiu esper'ebl'e help'os trakt'i cerb'a'n iskemi'o'n),\nsen forges'i la esplor'ad'o'n pri pra'c\u0302el'o'j, pri kiu MONATO (2017/01, p. 20) jam raport'is. Al'don'e, nov'a generaci'o de Heberprot-P (uz'ebl'a kontrau\u0306\nulcer'o'j en la pied'o'j de diabet'ul'o'j) ricev'is patent'o'n en Eu\u0306rop'a Uni'o."}, {"text_idx": "#000784", "text": "La rus'a televid'a kanal'o RT (Rus'si'a Today, Rusio hodiau\u0306) sci'ig'is, ke iu asteroid'o, kun kalkul'ebl'a diametr'o de 11-34 metr'o'j,\nal'proksim'ig\u0302'is rimark'ind'e al la ter'o komenc'e de 2017, pas'ant'e je distanc'o du'on'a de\ntiu ekzist'ant'a inter ni'a planed'o kaj la lun'o."}, {"text_idx": "#000786", "text": "La ter'o (kaj precip'e g\u0302i'a'j log\u0302'ant'o'j) s\u0302ajn'e ne tiel pret'as, kiel oni dezir'us, al'front'i\nla ek'aper'o'n de asteroid'o'j, kiu'j al'proksim'ig\u0302'as al ni'a planed'o. Pri tio atent'ig'is scienc'ist'o\nde la uson'a kosm'a agent'ej'o Nas'a, lau\u0306 kies opini'o la fabrik'ad'o de c\u0302as-raket'o kaj de\nobserv'a kosm'o's\u0302ip'o pov'us evit'ig'i la katastrof'o'j'n, kiu'j'n kun'tren'us eventual'a kolizi'o\ninter la ter'o kaj unu el tiu'j (foj'foj'e ne'antau\u0306'vid'ebl'e) aper'ant'a'j objekt'o'j."}, {"text_idx": "#000787", "text": "Oni ver's\u0302ajn'e memor'as, ke mez'e de februar'o 2013 en la sud'o de Rusio meteorit'a eksplod'o\nokaz'int'a en la stratosfer'o sku'is la ural'an region'o'n. Nas'a cert'ig'is, ke la fort'o de\ntiu'j kolizi'a'j ond'o'j egal'is la eksplod'o'n, kiu est'us provok'it'a de 500 kilo'tun'o'j da eksplod'aj\u0302'o.\nMeteorit'o larg\u0302'a 20 metr'o'j'n tiam dis'er'ig\u0302'is, kontakt'ig\u0302'ant'e kun la ter'a atmosfer'o, super\nla rus'a urb'o C\u0302elabinsk. C\u0302irkau\u0306 1500 person'o'j est'is vund'it'a'j. Iel ajn, la kolizi'a ond'o\ndamag\u0302'is kelk'a'j'n konstru'aj\u0302'o'j'n en la koncern'a are'o."}, {"text_idx": "#000788", "text": "La kosm'a agent'ej'o de Uson'o anonc'is, ke pli ol 90 el'cent'o'j de potencial'e dang\u0302er'a'j objekt'o'j\nkun dimensi'o de pli ol kilo'metr'o pas'int'a'j proksim'e de la ter'o est'is detekt'it'a'j. Lau\u0306\nla sam'a font'o, g\u0302is januar'o 2017 oni detekt'is en'tut'e 15 451 asteroid'o'j'n pas'int'a'j'n en\nla c\u0302irkau\u0306'aj\u0302'o'j de la ter'o: c\u0302irkau\u0306 1766 inter ili est'is klasifik'it'a'j kiel potencial'e dang\u0302er'a'j\nobjekt'o'j (kiu'j, ali'vort'e, ne est'us tut'e detru'it'a'j de la kun'pus\u0302'ig\u0302'o kun la ter'a atmosfer'o,\nse ili est'us direkt'it'a'j g\u0302ust'e al ni'a planed'o, kaj fal'us sur'ter'e'n kau\u0306z'ant'e damag\u0302'o'j'n\nkaj risk'o'j'n por la hom'a viv'o)."}, {"text_idx": "#000790", "text": "Franz-Georg Ro\u0308ssler si'n demand'as, c\u0302u ver'e Franci'o bezon'as sinjor'in'o'n kun magreba fon'o\npor adapt'i si'n al la modern'a mond'o (MONATO 2016/11, p. 6). Akcept'ant'e c\u0302ies ajn fon'o'n mi ja pens'as, ke la franc'o'j mem pov'as decid'i\nplej bon'e pri ortografi'a'j s\u0302ang\u0302'o'j en si'a lingv'o. Kio'n tio inkluziv'as? En Magrebo la\nfranc'a est'as tradici'e la du'a oficial'a lingv'o kaj kelk'a'j j\u0302urnal'ist'o'j ec\u0302 prefer'as la\nfranc'a'n al la arab'a. C\u0302i tie la fon'o de Najat Vallaud-Belkacem tut'e ne g\u0302en'as mi'n."}, {"text_idx": "#000791", "text": "En la uson'a s\u0302tat'o Nord'a Dakot'o ole-kompani'o vol'as met'i naft'o'tub'ar'o'n sur indi'an'a'n teritori'o'n.\nLa indig\u0302en'o'j, la lakotaoj de la region'o Cannon Ball, pac'e kontrau\u0306'star'as. Nun oni ec\u0302\nem'as batal'i kontrau\u0306 ili dum Trump sub'skrib'is kontrakt'o'n pri la dau\u0306r'ig'o de la procedur'o.\nLa gazet'ar'o tamen g\u0302eneral'e pri'silent'ad'as tio'n. C\u0302u vi inform'ig\u0302'is pri tio c\u0302i?"}, {"text_idx": "#000792", "text": "Supoz'ebl'e pli bon'gust'a ol kok'id'aj\u0302'o, kat'aj\u0302'o \u2013 nom'at'a en la j\u0302argon'o de Kins\u0302aso\nkondoko \u2013 nun hav'as pli da konsum'ant'o'j ol oni pov'as pens'i. La rit'a mort'ig'o est'as kruel'a kaj\nla kuir'ad'o est'as ver'a magi'o rezerv'it'a por la inic'it'o'j."}, {"text_idx": "#000793", "text": "La teknik'o por kapt'i tiu'n kat'o'n est'as briz'o! \u201eNeni'o est'as pli facil'a\u201d, oft'e dir'as tiu'j jun'ul'o'j, el kiu'j mult'a'j est'as kon'at'a'j kiel\nKuluna \u2013 delikt'ul'o'j, kiu'j dis'vast'ig'as terur'o'n en la urb'o. Efektiv'e, ili met'as kapt'il'o'n por\nla kat'o las'ant'e sur la ter'o fis\u0302'o'n bon'e rost'it'a'n kaj asperg'it'a'n per en'dorm'ig'a pilol'o,"}, {"text_idx": "#000794", "text": "Post la mang\u0302'ad'o de la venen'it'a fis\u0302'o la kat'id'o est'as rapid'e sen'konsci'a. Tiam ili met'as\ng\u0302i'n en sak'o'n. Nun mal'liber'ig'it'a la kompat'ind'a kat'o est'as post'e kun'port'at'a al sekret'a\nlok'o for de mal'diskret'a'j okul'o'j. Dum la kat'id'o est'as ankorau\u0306 s\u0302los'it'a en si'a sak'o,\ng\u0302i'a'j ekzekut'ist'o'j bombard'as g\u0302i'n per baston'et'o'j kaj per grand'a'j s\u0302ton'o'j g\u0302is la mort'o."}, {"text_idx": "#000795", "text": "La kat'id'o kruel'e mort'ig'it'a est'as nun pret'a por kuir'ad'o. La jun'ul'o'j met'as g\u0302i'n c\u0302e la\nflam'o'j'n de fajr'o por for'ig'i har'ar'o'n, kiu est'as konsider'at'a damag\u0302'a por la hom'a san'o.\nPost tio, la jun'ul'o'j est'as okup'it'a'j amput'ant'e g\u0302i'a'j'n ne'mang\u0302'ebl'a'j'n part'o'j'n, ekzempl'e"}, {"text_idx": "#000796", "text": "Ankau\u0306 la intest'o'j est'as apart'ig'it'a'j por special'a pur'ig'ad'o. La karn'o est'as pur'ig'it'a\ntri'foj'e en varm'a akv'o kun la cel'o for'ig'i la viskoz'a'n mas'o'n. Kiel rezult'o, g\u0302i est'as\nmal'pli komplik'a. Nur mank'as miks'i la viand'o'n kun sau\u0306c'o kaj kuir'i dum almenau\u0306 unu hor'o.\nTiam la mang\u0302'o est'as pret'a."}, {"text_idx": "#000797", "text": "Kat'o'viand'o ig\u0302'is unu el la plej popular'a'j plad'o'j de kelk'a'j jun'ul'o'j en ekster'centr'a'j\ndistrikt'o'j de la c\u0302ef'urb'o. Kelk'foj'e ili ec\u0302 s\u0302tel'as kat'o'j'n, c\u0302ar ili ver'e vol'as mang\u0302'i"}, {"text_idx": "#000798", "text": "Lau\u0306 atest'o de jun'ul'o el tiu grup'o la viand'o de tiu best'o est'as mult'e pli bon'gust'a\nol tiu de bov'o, kapr'o au\u0306 anas'o. Ali'a jun'a knab'o en la urb'et'o Ngaba ne zorg'as kaj dir'is:\n\u201eNu, mi mang\u0302'as kat'aj\u0302'o'n, do kio! C\u0302u mi mort'is? Mi ankorau\u0306 viv'as! G\u0302i est'as viand'o, kiu"}, {"text_idx": "#000800", "text": "En Kins\u0302aso, la konsum'o de kat'o'viand'o est'as en'tut'e c\u0302ef'e tabu'o, sekret'a afer'o kaj pri\ntio okup'ig\u0302'as precip'e kelk'a'j jun'ul'grup'o'j kaj trib'o'j."}, {"text_idx": "#000801", "text": "Tiu konsum'o c\u0302iu'foj'e far'ig\u0302'as pli grav'a pro la pli'mult'ig\u0302'o de grup'o'j da\nKuluna en la urb'o. Se dau\u0306r'as tiu rapid'a kresk'ad'o, kat'aj\u0302'o est'os vend'at'a sur la strat'o'j kiel\nstang'et'rost'aj\u0302'o'j; ec\u0302 al tiu'j, kiu'j g\u0302i'n ne kutim'as mang\u0302'i."}, {"text_idx": "#000802", "text": "Kun grand'a interes'o mi tra'leg'is la artikol'o'n\nAntarkt'o, la mult'kolor'a kontinent'o de Pau\u0306l Peeraerts (MONATO 2016/12, p. 14). Lau\u0306 mi'a opini'o tre bon'e, simpl'e, interes'e kaj al'log'e verk'it'a artikol'o,\nkiu fund'e inform'as la leg'ant'o'j'n pri la ver'a viv'o en Antarkt'o. Dank'o'n."}, {"text_idx": "#000803", "text": "Mi vol'us rimark'ig'i, ke la unu'a traktat'o pri Antarkt'o est'is sub'skrib'it'a en Vas\u0302ington'o\nen 1959 kaj ek'valid'is en 1961. Hodiau\u0306 ni parol'as pri la Antarkt'a Traktat'ar'o, t. e.\npri inter'naci'a'j inter'konsent'o'j kaj konvenci'o'j, kiu'j est'is sub'skrib'it'a'j sur'baz'e de\nla unu'a traktat'o. Al la plej grav'a'j dokument'o'j aparten'as la \u201eKonvenci'o pri konserv'ad'o de la fok'o'j de Antarkt'o (1972)\u201d, la \u201eKonvenci'o pri konserv'ad'o de la viv'ant'a'j resurs'o'j mar'a'j de Antarkt'o (1980)\u201d kaj la \u201eProtokol'o pri Medi'protekt'ad'o al la Antarkt'a Traktat'o (1991)\u201d. Kaj fin'e mi vol'us rimark'ig'i, ke la du'a prezid'ant'o de Slovaki'o, Rudolf Schuster (1999-2004),\nvizit'is Antarkt'o'n kiel pensi'ul'o en 2008."}, {"text_idx": "#000813", "text": "Ornitolog'o'j rimark'is pas'int'jar'e en Slovaki'o la c\u0302e'est'o'n de kvar nov'a'j bird'o'speci'o'j:\nGypaetus barbatus), la salik'a filoskop'o (Phylloscopus schwarzi), la grand'a nigr'a'kap'a mev'o (Lar'us ichthyaetus) kaj, fin'e, mal'oft'a speci'o de emberiz'o (Schoeniclus pusillus). Oni g\u0302eneral'e konsider'as la ek'aper'o'n de nov'a'j bird'o'speci'o'j en iu are'o kiel sign'o'n\nde san'a kaj konven'a viv'medi'o."}, {"text_idx": "#000814", "text": "Oni do pov'as jam al'kalkul'i, inter la rab'o'bird'o'j viv'ant'a'j en la slovak'a teritori'o,\ngipaet'o'n (kies alternativ'a'j nom'o'j est'as lip'har'a gipaet'o kaj s\u0302af'grif'o). En Eu\u0306rop'o tem'as\npri minac'at'a speci'o, kiu log\u0302'as nur en mont'ar'a'j region'o'j g\u0302is alt'ec'o de 4000 metr'o'j\nsuper la mar'nivel'o: c\u0302i tia'j best'o'j est'is g\u0302is nun atest'it'a'j kaj vid'ebl'a'j nur en Balkani'o\nkaj en kelk'a'j mont'ar'o'j, kiel Pirene'o'j kaj Alp'o'j. Lau\u0306 fak'ul'o'j nun'temp'e viv'as kaj nest'as\nen'e de Slovaki'o en'tut'e 358 bird'o'speci'o'j."}, {"text_idx": "#000815", "text": "La plej oft'e vizit'at'a lok'o de Vilnius est'as la supr'a kastel'o de la grand'duk'o Gediminas.\nG\u0302i'a'j brik'rug\u0302'a'j mur'o'j lev'ig\u0302'as sur 40 metr'o'j'n alt'a mont'et'o. Tamen g\u0302i est'is ferm'it'a en\ndecembr'o. Vizit'ant'o'j, kiu'j intenc'is ir'i al la kastel'a tur'o kaj de sur g\u0302i admir'i la\npanoram'o'n de Vilnius, halt'is antau\u0306 inform'tabul'o: \u201eFerm'it'a pro teknik'a'j kau\u0306z'o'j\u201d."}, {"text_idx": "#000817", "text": "La Naci'a Muze'o, al kiu aparten'as la Gediminas-kastel'o, asert'as, ke period'e okaz'is\nter'glit'o'j, arb'o'fal'ig'o'j, mov'ig\u0302'o'j de la grund'o sur la dekliv'o'j dum la last'a'j jar'dek'o'j.\nLa ruin'ig\u0302'o'n influ'as vibr'ad'o pro la intens'a trafik'o sur apud'a'j strat'o'j, grand'eg'a'j konstru'o'j\nproksim'e kaj instal'o de kabl'o'tram'o. Katastrof'a'j ter'glit'o'j okaz'is pro la komplik'a geologi'a\nstruktur'o kaj krut'a'j dekliv'o'j ankau\u0306 dum la pas'int'a'j jar'cent'o'j. Histori'a'j font'o'j atest'as,\nke en 1396 fort'a mov'ig\u0302'o de la okcident'a dekliv'o ec\u0302 detru'is la palac'o'n de la urb'a vojevod'o\nMontvydas kaj kau\u0306z'is la mort'o'n de 15 person'o'j."}, {"text_idx": "#000819", "text": "Sur la plac'o de la mont'o de Gediminas arkeolog'o'j trov'is kelk'a'j'n hom'a'j'n rest'aj\u0302'o'j'n,\ninter kiu'j, supoz'ebl'e, est'is ankau\u0306 tiu'j de la estr'o de la ribel'o de 1863 Zigmantas\nSierakauskas (pol'e: Zygmunt Sierakowski). Sur la fingr'o de li'a dekstr'a man'o oni trov'is\nring'o'n, sur kiu vid'ebl'as pol'lingv'a en'skrib'o\nZygmund Apolonia 11 Sierpnia / 30 Lipca 1862 r. (Zygmunt Apolonia 30a de juli'o \u2013 11a de au\u0306gust'o 1862). Sierakauskas la 30an de juli'o\n1862 edz'ig\u0302'is al Apolonija Dalivskyte (pol'e: Apolonia Dalewska)."}, {"text_idx": "#000820", "text": "La konstru'o'n de la supr'a kastel'o de Gediminas akompan'as bel'a legend'o. Unu'foj'e la grand'duk'o\nc\u0302i tie'n ven'is c\u0302as'i. Li mort'ig'is grand'a'n urs'o'n kaj dorm'is en la val'o S\u030cventaragis proksim'e\nal la nun'a kastel'a mont'et'o. En si'a song\u0302'o li ek'vid'is fer'a'n lup'o'n, kiu hurl'is kvazau\u0306\ncent lup'o'j. La au\u0306gur'a'n song\u0302'o'n interpret'is la idol'kult'a pastr'o Lizdeika. Li dir'is al\nGediminas, ke sur tiu c\u0302i lok'o neces'as konstru'i kastel'o'n kaj fond'i urb'o'n, kiu kiel\nfer'a lup'o est'us ne'venk'ebl'a. Cent'lup'a hurl'o signif'as la fam'o'n de tiu urb'o, kiu ating'us\nc\u0302iu'j'n land'o'j'n de la mond'o."}, {"text_idx": "#000822", "text": "Re'konstru'a'j labor'o'j sur la mont'et'o en 1995 rezult'ig'is ankau\u0306 re'nov'ig'o'n de la kastel'a\nekspozici'o. La tur'o de la kastel'o Gediminas nun est'as la plej vizit'at'a lok'o de Vilnius.\nG\u0302i al'log'as pli ol 150 000 person'o'j'n jar'e."}, {"text_idx": "#000823", "text": "Sur la Tur'o de Gediminas milit'a tac\u0302ment'o de litovaj volont'ul'o'j unu'a'foj'e his'is la litov'an\ntri'kolor'a'n (flav'a'n-verd'an-rug\u0302'a'n) flag'o'n la 1an de januar'o 1919 kiel sign'o'n de liber'a\nland'o. Tamen post'e rus'a'j bols\u0302evist'o'j okup'is la urb'o'n kaj supr'e'n'tir'is la rug\u0302'a'n flag'o'n.\nLa litova flag'o re'aper'is sur la tur'o la 7an de oktobr'o 1988. Ek'de tiam c\u0302iu'jar'e la\n1an de januar'o oni solen'e anstatau\u0306'ig'as g\u0302i'n."}, {"text_idx": "#000824", "text": "Unik'a muze'o de pask'a'j ov'o'j"}, {"text_idx": "#000825", "text": "Kolomyja est'as ne'grand'a urb'o en Ivan'o-Frankivsjka region'o, okcident'a Ukrainio. Kolomyja\nest'is fond'it'a antau\u0306 preskau\u0306 800 jar'o'j. La urb'o est'as vast'e kon'at'a pro la c\u0302i tie trov'ig\u0302'ant'a\nunik'a muze'o de kolor'ig'it'a'j pask'a'j ov'o'j. La muze'o est'as konstru'it'a en la form'o de grand'eg'a"}, {"text_idx": "#000826", "text": "De'komenc'e kolekt'o de pisanka-ov'o'j est'is konserv'at'a en la muze'o de Kolomyja, sed iom\npost iom la kvant'o de ekspon'aj\u0302'o'j pli'ig\u0302'is. Tial ek'est'is la ide'o fond'i apart'a'n muze'o'n\nde la interes'a'j ekspon'aj\u0302'o'j. Est'is difin'it'a'j la c\u0302ef'a'j cel'o'j de la muze'o: kolekt'i, konserv'i,\npopular'ig'i la art'aj\u0302'o'j'n inter la log\u0302'ant'ar'o kaj gast'o'j de la urb'o. En la jar'o 2000 komenc'ig\u0302'is\nla nov'a histori'o de la muze'o. Tiam ek'funkci'is special'ig'it'a konstru'aj\u0302'o, kies part'o\nest'as far'it'a en la form'o de 13,5 metr'o'j'n alt'a kolor'ig'it'a ov'o."}, {"text_idx": "#000827", "text": "La c\u0302ef'a part'o de la pisanka-kolekt'o est'as kolor'ig'it'a'j pask'a'j ov'o'j el divers'a'j lok'o'j\nde Ukrainio, kaj ankau\u0306 el Belorusio, C\u0302eh\u0302i'o, Pollando, Svedi'o kaj ali'a'j. Krom'e c\u0302i tie\nvid'ebl'as ekspon'aj\u0302'o'j el for'a'j part'o'j de la mond'o kiel Indonezio, Barato, Pakistano"}, {"text_idx": "#000828", "text": "Tradici'o de la muze'o est'as, ke c\u0302iu alt'rang'a vizit'ant'o las'u si'a'n \u201espur'o'n\u201d: au\u0306tograf'o'n sur special'e prepar'it'a ov'o, post kio pentr'ist'o kolor'ig'as g\u0302i'n en pisanka-stil'o.\nDo, se vi ven'us al Kolomyja, nepr'e vizit'u kaj g\u0302u'u tiu'n vid'ind'a'n muze'o'n."}, {"text_idx": "#000829", "text": "Kat'o'j est'as tiom inteligent'a'j kiom hund'o'j"}, {"text_idx": "#000830", "text": "Japan'a'j scienc'ist'o'j asert'as, ke la kat'o'j est'as ver's\u0302ajn'e tiom inteligent'a'j kiom la\nhund'o'j, pro tio, ke ambau\u0306 ating'as simil'a'j'n rezult'o'j'n dum apart'a'j test'o'j pri memor'o.\nLa esplor'o, kadr'e de kiu est'is uz'at'a'j 49 tia'j dom'best'o'j, pruv'is, ke la kat'o'j ne forges'as\nkelk'a'j'n agrabl'a'j'n spert'o'j'n rilat'e al specif'a'j okaz'aj\u0302'o'j \u2013 ekzempl'e kio est'as ili'a prefer'at'a mang\u0302'aj\u0302'o \u2013, sam'e kiel la hund'o'j far'as. Oni nom'as tiu'n tip'o'n de memor'o epizod'a memor'o."}, {"text_idx": "#000831", "text": "La japan'a psikolog'o Saho Takagi, labor'ant'a en la universitat'o de Kiot'o, klar'ig'is,\nke la kat'o'j, g\u0302ust'e kiel la hund'o'j, pov'as memor'i unu'op'a'j'n pas'int'a'j'n spert'o'j'n, kio pov'as\nimplic'i, ke ili hav'as epizod'a'n memor'o'n inter'ali'e simil'a'n al tiu de la hom'o'j."}, {"text_idx": "#000832", "text": "\u201eTiu'n memor'kapabl'o'n oni pov'as rilat'ig'i kun la introspekt'a funkci'o de la mens'o: el la\nesplor'o ja rezult'as la ekzist'o de iu tip'o de konsci'o c\u0302e la kat'o'j mem\u201d, cert'ig'is la azi'a fak'ul'o. \u201eInteres'e est'as, ke ili pov'as efektiv'e g\u0302u'i la memor'o'n pri est'int'ec'a'j spert'o'j, kiel\nfar'as la hom'o'j\u201d, li al'don'is. La japan'a skip'o test'is c\u0302e 49 kat'o'j ili'a'n kapabl'o'n ne forges'i, ekzempl'e,\nen kiu inter plur'a'j uj'o'j ili antau\u0306'e mang\u0302'is. La esplor'ist'o'j mal'kovr'is, ke felis'o'j pov'as\nre'ten'i inform'o'j'n, ekzempl'e kiu el la uj'o'j en'hav'is nutr'aj\u0302'o'n kaj kie tiu'j uj'o'j si'n trov'is\nantau\u0306 15 minut'o'j. Ankau\u0306 tio c\u0302i sugest'as, ke kat'o'j efektiv'e hav'as epizod'a'n memor'o'n."}, {"text_idx": "#000835", "text": "La inter'naci'a c\u0302ampion'konkurs'o pri la program'ad'o de tiel nom'at'a'j mikro'satelit'o'j\nSpheres est'is gajn'it'a \u2013 fin'e de januar'o 2017 \u2013 de du ital'a'j lern'ej'o'j. Tem'as pri la institut'o\nAvogadr'o de Vercelli [verc\u0302eli], urb'o en la nord-okcident'a region'o Piemonto, kaj pri la teknik'a/industri'a\nRighi de Napolo (kun'labor'e kun lern'ej'o el Uson'o)."}, {"text_idx": "#000839", "text": "Li'a nov'a posten'o est'as politik'e tikl'a, c\u0302ar li dau\u0306r'ig'os la efektiv'ig'o'n de Ag'ad'program'o\nde Konsili'o de Eu\u0306rop'o por Bosnio kaj Hercegovin'o kaj don'os jur'a'n help'o'n al s\u0302tat'a'j\ninstituci'o'j en la kamp'o de la defend'o de hom'a'j rajt'o'j. Oni atend'as, ke la spert'a kaj\nmult'flank'a slovak'a diplomat'o kontribu'os ne nur al la fort'ig'o de la hom'a'j rajt'o'j en\nla land'o, sed ankau\u0306 al la en'tut'a modern'ig'o kaj progres'o de Bosnio kaj Hercegovin'o\nsur g\u0302i'a voj'o al Eu\u0306rop'a Uni'o."}, {"text_idx": "#000840", "text": "Konsili'o de Eu\u0306rop'o cel'as defend'i la hom'a'j'n rajt'o'j'n kaj parlament'a'n demokrati'o'n kaj\ngaranti'i la unu'ec'o'n de jur'o kaj jur'a'j praktik'o'j de la membr'o-s\u0302tat'o'j."}, {"text_idx": "#000841", "text": "Pli kaj pli mult'e'kost'a land'o"}, {"text_idx": "#000843", "text": "En la mediterane'a du'on'insul'o nutr'aj\u0302'o'j, sen'alkohol'a'j trink'aj\u0302'o'j kaj tabak'o hav'as prez'o'n\nje mez'um'e 9 % pli alt'a'n ol en ali'a'j s\u0302tat'o'j de EU, dum lok'a'j salajr'o'j spert'is not'ind'a'n\nmal'kresk'o'n ek'de 2008. La nun'a'j prez'o'j, tre simil'a'j al la franc'a'j spit'e al sen'dub'e\nmal'pli grand'a mal'net'a en'spez'o por log\u0302'ant'o'j en Italio, super'as jam tiu'j'n de vend'ej'o'j\nkaj super'bazar'o'j en ric\u0302'a'j nord-eu\u0306rop'a'j land'o'j kiel Germanio kaj Belgi'o."}, {"text_idx": "#000844", "text": "C\u0302i tio'n indik'as don'it'aj\u0302'o'j publik'ig'it'a'j de la statistik'a institut'o Eurostat, lau\u0306 kiu\nla plej alt'a'j prez'o'j de mang\u0302'aj\u0302'o'j, en'kadr'e de EU, registr'ig\u0302'as en Dani'o (145 %, kompar'e\nkun averag\u0302'a 100 % en EU). La plej favor'a'j'n kost'o'j'n oni g\u0302u'as en Pollando (63 %). En\nItalio mult'e'kost'as precip'e lakt'o, fromag\u0302'o kaj ov'o'j, kies prez'o'j est'as ec\u0302 21 % pli alt'a'j\nol en la ceter'a'j land'o'j de EU."}, {"text_idx": "#000845", "text": "Sekv'e al tiu c\u0302i artikol'o est'is publik'ig'it'a re'ag'o en post'a numer'o de MONATO: Kosovo en la politik'a'j map'o'j."}, {"text_idx": "#000851", "text": "La analiz'o de la bild'o'j ebl'ig'is trov'i spur'o'j'n de flam'o'j mal'rapid'e kresk'ant'a'j sed tut'e\nproksim'a'j de la s\u0302ip'a vapor'kaldron'eg'o, kiam Titanic est'is ankorau\u0306 en la haven'o Belfast'o,\nkie oni konstru'is g\u0302i'n. Oni sen'sukces'e klopod'is esting'i ili'n. Tamen, la vojag\u0302'o de la\nmult'e'kost'a vapor's\u0302ip'o ne est'is halt'ig'it'a kaj la incendi'o dum kelk'a'j tag'o'j mal'fort'ig'ad'is\nla s\u0302ip'hul'o'n de Titanic g\u0302is la moment'o, kiam la s\u0302ip'o kolizi'is kun la grand'a glaci'mont'o,\nkiu g\u0302i'n romp'is kaj grav'e damag\u0302'is. En la inau\u0306gur'a vojag\u0302'o de la trans'atlantik'a voj'o\nde la angl'a urb'o Southampton al Nov'jork'o pere'is 1500 person'o'j."}, {"text_idx": "#000852", "text": "La estr'o'j de la konstru'kompani'o ordon'is al la s\u0302ip'estr'o'j dis'kon'ig'i neni'o'n pri tiu brul'eg'o"}, {"text_idx": "#000854", "text": "Se tiu'j dir'o'j est'as cert'a'j, oni pov'as konklud'i, ke la Titanic-tragedi'o ne est'is afer'o"}, {"text_idx": "#000856", "text": "C\u0302u ekzist'as gitar'o kun 18 kord'o'j? Jes ja: kaj g\u0302i j\u0302us al'front'is long'a'n aviad'il'a'n vojag\u0302'o'n\nde la ital'a insul'o Sardi'o al Nov'jork'o, kie oni g\u0302i'n atend'is kun kompren'ebl'a sci'vol'o."}, {"text_idx": "#000863", "text": "Ankau\u0306 rus'a knab'in'o tiam inter'babil'as en Skajp'o kaj la dej\u0302or'ist'o demand'as al s\u0302i: \u201eKio'n vi far'as?\u201d La respond'o est'as: \u201eMi ripoz'as hejm'e. Mi spekt'as film'o'n de la jun'a kant'ist'o Chang Kiha.\u201d"}, {"text_idx": "#000866", "text": "En la c\u0302in'a kultur'o oni konsider'as, ke la hom'o, kiu rest'as hejm'e ripoz'as, ec\u0302 se tiu\nfar'as mult'a'j'n hejm'task'o'j'n, sed la dej\u0302or'ist'o, ec\u0302 se li enu'as kaj neni'o'n far'as, labor'as,\nc\u0302ar en si'a ofic'ej'o li gajn'as mon'o'n. La lok'o, kie oni trov'ig\u0302'as est'as la baz'o por disting'i"}, {"text_idx": "#000867", "text": "Antau\u0306 ne'long'e Interpol arest'is en la flug'haven'o de Bazel'o la eks'a'n c\u0302ef'ministr'o'n de\nKosovo, Ramush Haradinaj [ramu\u0301s\u0302 haradinaj]. La motiv'o: en la jar'o 2004 Jugoslavio\n(Serbi'o kaj Montenegro) lanc\u0302'is por Haradinaj inter'naci'a'n arest'ordon'o'n, akuz'int'e li'n"}, {"text_idx": "#000869", "text": "Serbi'o obstin'e insist'as pri si'a suveren'ec'o sur Kosovo. Malgrau\u0306 g\u0302i'a'j deklar'o'j pri \u201eKosovo kiel spirit'a lul'il'o de Serbi'o\u201d kaj simil'a'j, g\u0302i'a ver'a intenc'o est'as plu'a posed'ad'o kaj ekspluat'ad'o de kosovaj erc'ej'o'j\nkaj ali'a'j resurs'o'j. Inter'ali'e, pri la min'ej'o de Trepc\u030ca, nord'e en Kosovo, oni s\u0302erc'e\ndir'is dum la jugoslavia temp'o: \u201eTrepc\u0302a labor'as, Beogrado konstru'as\u201d."}, {"text_idx": "#000870", "text": "Last'a'temp'e Serbi'o entrepren'is nov'a'n grand'a'n provok'a'n ag'o'n: trajn'o el Beogrado sur'skrib'it'a\nper slogan'o \u201eKosovo est'as serb'a\u201d en du'dek lingv'o'j ek'ir'is en la direkt'o al Mitr'o'vic'a de Kosovo. La nord'a part'o de Mitr'o'vic'a,\nkie nun log\u0302'as serb'a pli'mult'o, fakt'e est'as administr'at'a de Serbi'o, kiu pag'as salajr'o'j'n\nkaj send'as tie'n divers'a'j'n help'aj\u0302'o'j'n. De'nov'e fort'a'j protest'o'j kaj decid'em'a re'ag'o far'e\nde la reg'ist'ar'o de Kosovo dev'ig'is la trajn'o'n halt'i en Ras\u030cka, antau\u0306 la land'lim'o kun"}, {"text_idx": "#000871", "text": "La alban'o'j est'as sen'iluzi'ig'it'a'j de la tiel nom'at'a'j \u201einter'parol'o'j de Serbi'o kaj Kosovo pri komun'a'j afer'o'j\u201d. C\u0302iam Serbi'o profit'is de tio, akir'ant'e mult'a'j'n profit'o'j'n de EU: inter'ali'e, la liber'a'n\nmov'ig\u0302'o'n tra la s\u0302engena are'o, la kandidat'ec'o'n por ig\u0302'i EU-membr'o-s\u0302tat'o kaj ali'a'j, dum\nKosovo ankorau\u0306 plur'est'as la plej izol'it'a land'o en Eu\u0306rop'o kaj en la mond'o. Serbi'o ne\npermes'as, ke Kosovo hav'u propr'a'n telefon'prefiks'o'n, mal'permes'as, ke g\u0302i ek'funkci'ig'u\nla nov'a'n inter'konekt'a'n line'o'n de elektr'o konstru'it'a'n per subvenci'o de EU, kaj ankorau\u0306\nne re'don'is la pensi'a'n fondus'o'n de Kosovo."}, {"text_idx": "#000876", "text": "Prevent'o pli bon'a ol kurac'ad'o"}, {"text_idx": "#000877", "text": "Ali'a ebl'a kial'o de la for'est'o de la s\u0302tat'estr'o en Bamak'o est'as la nun'a politik'a kriz'o\nen D.R. Kongo. Kabil'a ebl'e jug\u0302'is ne'prudent'a for'las'i la land'o'n en tia period'o. Li'a\nfor'est'o pov'us don'i ide'o'j'n al la fis\u0302'kapt'em'ul'o'j en la mal'klar'a akv'o ... Est'as kon'at'e,\nke en tia'j okaz'o'j s\u0302tat'renvers'o'j est'as ebl'a'j. Jozef Kabil'a evit'is tia'n risk'o'n."}, {"text_idx": "#000878", "text": "Ali'a s\u0302tat'estr'o, kiu decid'is rest'i en si'a land'o, est'as Nkurunziza de Burundo. Ankau\u0306\nli'a'j'n kial'o'j'n ebl'as facil'e kompren'i."}, {"text_idx": "#000885", "text": "La projekt'o est'as divid'it'a en plur'a'j'n, pli-mal'pli klar'e pri'skrib'it'a'j'n, esplor'kamp'o'j'n.\nLa esplor'kamp'o \u201eDatum-mastr'um'ad'o kaj bio-inform'ad'ik'o\u201d, ekzempl'e, cel'as la est'ig'o'n de efik'a'j komput'il'a'j model'o'j por la kolekt'ad'o, pur'ig'ad'o,\nintegr'ad'o kaj stok'ad'o de c\u0302el'biologi'a'j kaj genetik'a'j datum'o'j el est'int'a'j kaj est'ont'a'j\nesplor'o'j. En la nutr'a kamp'o oni intenc'as dis'volv'i individu'ig'it'a'j'n nutr'a'j'n strategi'o'j'n,\nkiu'j est'as optimum'ig'it'a'j por c\u0302iu'tag'a konsum'o, inkluziv'e de la detal'a konsum'o antau\u0306\nkaj post la trejn'ad'o kaj vet'kur'ad'o. La nutr'aj\u0302'o'j konsist'os el preciz'a'j kvant'o'j de karbon'hidrat'o'j,\nprotein'o'j, vitamin'o'j, mineral'o'j kaj ali'a'j mikro'nutr'aj\u0302'o'j."}, {"text_idx": "#000886", "text": "Ceter'e, est'os determin'at'a'j la optimum'a divid'o de la nutr'aj\u0302'o'j inter likv'o'j kaj solid'aj\u0302'o'j\nkaj la optimum'a temp'o de ili'a en'bus\u0302'ig'o. Koncern'e bio'mekanik'o'n, la projekt'o cel'as la\nmonitor'ad'o'n kaj model'ad'o'n de la mekanism'o'j de la kur'manier'o kaj de la reakci'a'j fort'o'j\nde la grund'o: c\u0302io c\u0302i por maksimum'ig'i la kur'a'n rapid'ec'o'n."}, {"text_idx": "#000888", "text": "Fin'e, oni cel'as la hav'ig'o'n en real'a temp'o, dum vet'kur'ad'o'j, de inform'o'j pri la temperatur'a'j\nkondic\u0302'o'j lau\u0306 la maraton'voj'o per nov'a, dis'volv'ig'end'a, aplik'aj\u0302'o. Koncern'e psik'o'biologi'o'n,\noni esplor'os la rilat'o'n inter la fizik'a'j respond'o'j, kiam oni kur'as maraton'o'n je alt'a\nrapid'ec'o, kaj la rezult'ant'a'j'n psik'a'j'n respond'o'j'n, kiel la mens'a strec\u0302'it'ec'o. La esplor'ot'a'j\nfizik'a'j respond'o'j est'as inter'ali'e la kor'bat'frekvenc'o kaj g\u0302i'a vari'ad'o, la spir'frekvenc'o\nkaj la sang'a koncentr'it'ec'o de lakt'at'a acid'o (g\u0302eneral'e uz'at'a kiel indik'il'o de muskol'a"}, {"text_idx": "#000892", "text": "Infan'o'j g\u0302oj'as pri la neg\u0302'o, sed la for'met'ad'o de tiu blank'a mirakl'o kost'as pli ol 100\nmilion'o'j'n da eu\u0306r'o'j. La komun'um'o'j kaj federaci'a'j land'o'j dev'as for'met'i la neg\u0302'o'n de sur\nsi'a'j au\u0306t'o's\u0302ose'o'j kaj ali'a'j voj'o'j, kies long'o est'as en'tut'e 130 000 km."}, {"text_idx": "#000893", "text": "Por fand'i neg\u0302'o'n kaj glaci'o'n, oni bezon'as en unu vintr'o g\u0302is 270 000 tun'o'j'n da sal'o.\nPor mild'ig'i la frost'a'n sort'o'n, neg\u0302'plug'vetur'il'o'j en Vieno port'as nun amuz'a'j'n nom'o'j'n:\nFlok'o-Rul'volv'il'o, Vieno Mojos'as, Viena Du'obl'a Kling'o. La last'a est'as plug'vetur'il'o,\nkiu hav'as antau\u0306'e normal'a'n fiks'it'a'n neg\u0302'plug'il'o'n kaj mal'antau\u0306'e du plug'il'o'j'n, kiu'j mov'ig\u0302'as\nsupr'e'n kaj sub'e'n kaj tiel ebl'as pur'ig'i ankau\u0306 tru'o'j'n."}, {"text_idx": "#000894", "text": "La Mond'a Organiz'aj\u0302'o pri San'o (MOS) j\u0302us konsent'is la Premi'o'n pri Publik'a San'o al la\nkuba medicin'o-tac\u0302ment'o Henry Reeve agnosk'ant'e g\u0302i'a'n inter'naci'a'n solidar'a'n labor'o'n por\nal'front'i natur'a'j'n katastrof'o'j'n kaj grav'a'j'n epidemi'o'j'n."}, {"text_idx": "#000895", "text": "Kadr'e de la 140a kun'sid'o de la MOS-Konsili'o oni unu'anim'e decid'is pri tiu oficial'a\nre'kon'o memor'e al Le'e Jong-wook, eks'a g\u0302eneral'a direktor'o de tiu organiz'aj\u0302'o (2003-2006).\nLa menci'it'a premi'o, establ'it'a en 2009, re'kon'as la klopod'o'n de person'o'j, instituci'o'j\nkaj organiz'aj\u0302'o'j, kiu'j signif'o'plen'e kontribu'is al la ag'ad'kamp'o'j de la publik'a san'o."}, {"text_idx": "#000896", "text": "La konsent'o premi'i tiu'n kub'an tac\u0302ment'o'n agnosk'as la solidar'a'n task'o'n inter'ali'e de\npli ol 250 fak'ul'o'j batal'ant'a'j kontrau\u0306 la ebol'o-epidemi'o en okcident'a Afrik'o en la"}, {"text_idx": "#000898", "text": "De tiam 7254 kubaj medicin'a'j kun'labor'ant'o'j konsist'ig'ant'a'j 22 brigad'o'j'n help'ad'is en\n19 land'o'j (du'foj'e en Haitio kaj C\u0302ilio) en plej divers'a'j mond'part'o'j. Ili dedic\u0302'is si'a'n\ntut'a'n atent'o'n al pli ol 3,5 milion'o'j da viktim'o'j kaj sav'is la viv'o'n de c\u0302irkau\u0306 80 000"}, {"text_idx": "#000899", "text": "MOS trans'don'os la premi'o'n c\u0302i-jar'e en la 70a Mond'a Asemble'o pri San'o okaz'ont'a de la\n22a g\u0302is la 31a de maj'o en la svis'a urb'o G\u0302enevo."}, {"text_idx": "#000903", "text": "C\u0302irkau\u0306 la jar'o 100 post Krist'o la imperi'estr'o Trajan'o konstru'ig'is s\u0302ose'o'n de Benevento\nal Brindisi (hodiau\u0306 en Italio). Sur la arg\u0302ent'a mon'er'o denar'o aper'as la sur'skrib'o\nVi'a Traiana (Trajan'a strat'o) kaj sid'ant'a vir'in'o, kiu simbol'as tiu'n s\u0302ose'o'n. S\u0302i ten'as rad'o'n kaj\nbranc\u0302'o'n. Sur la ali'a flank'o de la mon'er'o oni vid'as la imperi'estr'o'n Trajan'o. Se aper'as\nankau\u0306 romiaj cifer'o'j, ekzempl'e VIII por ni'a 8, oni pov'as ekzakt'e ek'sci'i, en kiu jar'o\noni preg'is la mon'er'o'n. Ankau\u0306 ali'a'j'n okul'frap'a'j'n konstru'aj\u0302'o'j'n oni vid'as sur la mon'er'o'j:"}, {"text_idx": "#000906", "text": "En Vieno ebl'as facil'e ac\u0302et'i romiajn mon'er'o'j'n. Ekzempl'e en decembr'o 2016 okaz'is la\nfoir'o Numiphil, kie 80 firma'o'j ofert'is pos\u0302t'mark'o'j'n kaj mon'er'o'j'n. Ankau\u0306 la renom'a au\u0306kci'ej'o\nDorotheum okaz'ig'as c\u0302iu'jar'e du au\u0306kci'o'j'n de mon'er'o'j. Kulmin'o de la au\u0306kci'o en novembr'o\n2016 est'is mon'er'o kun la portret'o de la imperi'estr'o Juli'o Cezar'o (murd'it'a en la jar'o"}, {"text_idx": "#000913", "text": "Al c\u0302iu'j, sen'dub'e nom'e de c\u0302iu'j leg'ant'o'j, frukt'o'don'a'n kun'labor'o'n!"}, {"text_idx": "#000914", "text": "En Irlando nun'temp'e reg'as strang'a paradoks'o. Ekzist'as mil'o'j da ne'okup'at'a'j dom'o'j sed\nankau\u0306 mil'o'j da sen'hejm'ul'o'j. Ekzist'as miliard'o'j da eu\u0306r'o'j por sub'ten'i la bank'o'j'n, sed\nmank'as mon'er'o'j por la sen'hejm'ul'o'j. Ekzist'as Krist'nask'o, temp'o por g\u0302entil'ec'o kaj help'em'o,\nsed la sen'hejm'ul'o'j oft'e est'as forges'at'a'j."}, {"text_idx": "#000916", "text": "Sekv'is grand'a ond'o de sub'ten'o por la kampanj'o. La organiz'aj\u0302'o ricev'is pli ol 4000\nal'ig\u0302'o'pet'o'j'n kaj c\u0302irkau\u0306 175 000 eu\u0306r'o'j'n donac'e. Lau\u0306 mult'a'j hom'o'j ne just'as, ke oni detru'as\nkonstru'aj\u0302'o'j'n kiam mank'as log\u0302'ej'o'j. Ne just'as, ke bank'o'j ricev'as help'o'n dum la mal'ric\u0302'ul'o'j\nnur mal'plen'a'n man'o'n. Formal'e, la ofic'ej'o aparten'as al la s\u0302tat'o (c\u0302ar la s\u0302tat'o ac\u0302et'is\nmult'a'j'n prunt'o'j'n de la bank'o'j, inkluziv'e ne'pag'it'a'n prunt'o'n de la posed'ant'o de Dom'o\nApollo). Do se ni c\u0302iu'j, la popol'o, posed'as la konstru'aj\u0302'o'n, kial ne uz'i g\u0302i'n por la"}, {"text_idx": "#000917", "text": "Sen'hejm'ec'o est'as kresk'ant'a problem'o en Irlando. La nombr'o de sen'hejm'ul'o'j tri'obl'ig\u0302'is\nal 7000 en nur du jar'o'j, dum ekzist'as pli ol 250 000 mal'plen'a'j dom'o'j en la land'o.\nOni ec\u0302 detru'as dom'o'j'n c\u0302ar ili est'as ne'vend'ebl'a'j en la merkat'o. La strat'o'j ne est'as\nkomfort'a'j dorm'o'lok'o'j dum la mal'varm'a kaj mal'sek'a vintr'o."}, {"text_idx": "#000920", "text": "La jug\u0302'ej'o ne tuj for'pel'is la hom'o'j'n. G\u0302i decid'is, ke la okup'ant'o'j rajt'as rest'i g\u0302is\nla 11a de januar'o. Tio reflekt'as la kompren'o'n, ke la soci'o kaj la s\u0302tat'o hav'as respond'ec'o'n\nal sen'hejm'ul'o'j kaj ke la sen'hejm'ul'o'j hav'as rajt'o'n al log\u0302'ej'o. La jug\u0302'ist'o kompat'is la\nsen'hejm'ul'o'j'n sed rifuz'is ne'i la rajt'o'n de propriet'o. Tio lau\u0306 li est'as ne'akcept'ebl'a"}, {"text_idx": "#000921", "text": "Do la hom'o'j for'ir'is el Dom'o Apollo la 11an de januar'o post preskau\u0306 unu monat'o de\nokup'ad'o. Dum tiu temp'o en'tut'e 78 sen'hejm'ul'o'j log\u0302'is en la log\u0302'ej'o kaj 40 dum la Krist'nask'a\nTag'o. La reg'ist'ar'o promes'as pli da sub'ten'o kaj mon'o kontrau\u0306 sen'hejm'ec'o. Oni vid'os,"}, {"text_idx": "#000923", "text": "Antau\u0306'e oni util'ig'is tiu'n kurac'il'o'n dum klinik'a'j prov'o'j, kiu'j rilat'is al la mal'san'o\nde Alzheimer. Nun tamen s\u0302ajn'as, ke g\u0302i ja pli'bon'ig'as la natur'a'n dent'a'n kapabl'o'n si'n\nsan'ig'i. G\u0302i funkci'as aktiv'ig'ant'e pra'c\u0302el'o'j'n en'e de la dent'pulp'a centr'o. C\u0302i tio okaz'ig'as,\nen'e de la damag\u0302'it'a are'o, re'gener'o'n de la mal'mol'a dentin'o, kiu est'ig'as grand'a'n part'o'n"}, {"text_idx": "#000924", "text": "Lau\u0306 la scienc'ist'o Paul Sharpe, c\u0302ef'au\u0306tor'o de la esplor'o, la simpl'ec'o de c\u0302i tiu nov'ig'a\nmetod'o ig'as la koncern'a'n medikament'o'n ideal'a kiel dent'a produkt'o, per kiu oni pov'as\nnatur'e kurac'i eg'a'j'n kav'o'j'n, don'ant'e protekt'ad'o'n al la dent'a pulp'o kaj kau\u0306z'ant'e sam'temp'e\nla restau\u0306r'ad'o'n de la dentin'o. \u201eAl'don'e la sukces'a util'ig'o de tiu kurac'il'o, kiu'n oni est'is jam test'int'a dum klinik'a'j\nprov'o'j koncern'e la mal'san'o'n de Alzheimer, montr'as la real'ism'a'n ebl'o'n, ke oni g\u0302i'n akir'os\nkaj rapid'e plen'um'os tiu'spec'a'n trakt'ad'o'n en'e de klinik'o'j\u201d, preciz'ig'is Sharp, kiu inter'ali'e labor'as c\u0302e la prestig\u0302'a King's College (KCL) de Londono."}, {"text_idx": "#000927", "text": "La Mond'a Organiz'aj\u0302'o pri San'o (MOS) kalkul'as, ke kvin miliard'o'j da hom'o'j tut'mond'e spert'as\ndent'a'j'n kari'o'j'n. \u201eLa dolor'o'j, la dent'a'j absces'o'j, la plur'spec'a'j problem'o'j dum la mac\u0302'ad'o, la fal'o de\ndent'o'j kaj la ekzist'ad'o de dent'o'j damag\u0302'it'a'j au\u0306 sen'kolor'ig\u0302'int'a'j hav'as grav'a'j'n sekv'o'j'n\nen la c\u0302iu'tag'a'j viv'o kaj bon'fart'o de hom'o'j\u201d, sub'strek'is Erik Petersen, kun'ord'ig'ant'o de inter'naci'a program'o pri la san'o de bus\u0302'o"}, {"text_idx": "#000929", "text": "Apud'e grand'a blank'a urs'o el plast'o varb'as por la Special'a'j Olimpi'a'j Lud'o'j, event'o\nreal'ig'at'a de inter'naci'a sport'a organiz'aj\u0302'o. La cel'o est'as help'i al hom'o'j, kiu'j est'as\nmens'e handikap'it'a'j kaj hav'as lern'mal'facil'aj\u0302'o'j'n, por pli mem'cert'ig\u0302'i kaj mem'estim'ig\u0302'i\nper sport'a trejn'ad'o kaj konkurs'ad'o. La gvid'a fraz'o de la Special'a'j Olimpi'a'j Lud'o'j\nest'as: \u201eEbl'ig'u, ke mi venk'u. Sed se mi ne pov'as venk'i, mi est'u sen'tim'a en la prov'o.\u201d."}, {"text_idx": "#000931", "text": "Sebastian Kurz [kurc], la 31-jar'ag\u0302'a aktiv'e katolik'a ministr'o pri Eu\u0306rop'o, integr'ad'o\nkaj ekster'a'j afer'o'j, ne sam'opini'as. Li dir'is, ke la s\u0302tat'o est'as labor'don'ant'o kaj pov'as\ndir'i, kiel oni vest'u si'n dum la labor'o: \u201eSe vi labor'as en privat'a firma'o kaj port'as T-c\u0302emiz'o'n kun la sur'skrib'o \u201aMi am'as Jesuon\u2019, vi'a c\u0302ef'o pov'as dir'i, ke vi pov'as port'i tio'n privat'e, sed ne dum la labor'o.\u201d En mult'a'j klas'c\u0302ambr'o'j pend'as kruc'o, kiu est'as ne nur sign'o de la krist'an'ism'o, sed\nankau\u0306 simbol'o de la sekular'a kultur'o, en kiu religi'o kaj s\u0302tat'o est'as apart'a'j afer'o'j.\nReg'as en Au\u0306strio s\u0302tat'a'j ministr'o'j kaj parlament'an'o'j, ne klerik'o'j."}, {"text_idx": "#000932", "text": "Jam ek'de la jar'o 1912 valid'as leg\u0302'o koncern'e la islam'a'n religi'o'n. G\u0302is 1918 Au\u0306strio-Hungari'o\nest'is grand'a s\u0302tat'o, en kies kadr'o trov'ig\u0302'is la nun'a'j Bosnio kaj Hercegovin'o, kie viv'is\nmult'a'j islam'an'o'j. Ek'de tiam Islam'o lau\u0306 la hanafisma rit'o est'as agnosk'it'a religi'o.\nHanafismo est'as unu el la grand'a'j jur'a'j skol'o'j de la suna'ism'a islam'o. La hanafisma\nrit'o est'as sekv'at'a inter'ali'e en Turki'o, Afgani'o, ali'a'j land'o'j en centr'a Azi'o, Hindio\nkaj C\u0302ini'o. Ek'de mart'o 2015 \u2013 antau\u0306'e est'is long'a diskut'ad'o \u2013 valid'as ec\u0302 nov'a islam-leg\u0302'o en Au\u0306strio."}, {"text_idx": "#000933", "text": "Mi ac\u0302et'as kaj vend'as stel'o'mon'er'o'j'n kaj spes'mil'o'mon'er'o'j'n:"}, {"text_idx": "#000934", "text": "Unu jar'o'n antau\u0306 la s\u0302tat'a cent'jar'ig\u0302'o de Litovio \u2013 fest'ot'a la 16an de februar'o 2018 \u2013 la prezid'ant'o de la konzern'o\nMG Baltic Dari'us Mockus lanc\u0302'is okul'frap'a'n projekt'o'n, kies cel'o est'as re'ven'ig'i en Litovion la\noriginal'a'n versi'o'n de la deklar'o de 1918 pri la s\u0302tat'a sen'de'pend'ec'o. La ide'o est'as,\nke la konzern'o pag'os unu milion'o'n da eu\u0306r'o'j al tiu person'o au\u0306 grup'o de person'o'j, kiu\nre'don'os la dokument'o'n, kies au\u0306tentik'ec'o'n konfirm'os sen'de'pend'a'j spert'ul'o'j. Tiam la\ndeklar'o trans'don'ig\u0302'os al la litova s\u0302tat'o."}, {"text_idx": "#000935", "text": "\u201eNi vol'as trov'i la nask'ig\u0302'atest'il'o'n de la s\u0302tat'o, kiu est'is kre'it'a antau\u0306 cent jar'o'j,\nkaj konfirm'i, ke tiu atest'il'o, sam'kiel la s\u0302tat'o mem, est'as grav'a por ni. Krom'e, ni'a\niniciat'o, en kiu ni'a'opini'e part'o'pren'os mult'a'j civit'an'o'j, dev'os hav'i eduk'a'n kaj kler'ig'a'n"}, {"text_idx": "#000936", "text": "La deklar'o pri la sen'de'pend'ec'o de Litovio la 16an de februar'o 1918 est'is far'it'a en\ndu kopi'o'j kaj sub'skrib'it'a de la 20-person'a Konsili'o de Litovio. La tekst'o proklam'is\nla re'star'ig'o'n de suveren'a kaj demokrati'a s\u0302tat'o kun la c\u0302ef'urb'o en Vilnius, kaj g\u0302i est'is\nLietuvos aidas (Eh\u0302'o de Litovio)."}, {"text_idx": "#000937", "text": "Tamen la litova gazet'ar'o dum la german'a okupaci'o est'is sever'e cenzur'at'a. Sci'ant'e pri\ntio, la Konsili'o de Litovio ordon'is al la pres'ej'o publik'ig'i kelk'cent ekzempler'o'j'n\ntri tag'o'j'n antau\u0306 la cenzur'o. La 18an de februar'o la tekst'o est'is ankau\u0306 re'publik'ig'it'a\nen kelk'a'j gazet'o'j de Germanio."}, {"text_idx": "#000938", "text": "La german'a'j au\u0306toritat'ul'o'j decid'is ferm'i la pres'ej'o'n, kaj la gazet'o'j est'is konfisk'it'a'j.\nTamen la estr'o de la pres'ej'o sukces'is kas\u0302'i c\u0302irkau\u0306 60 ekzempler'o'j'n."}, {"text_idx": "#000939", "text": "Post tio la german'o'j plu reg'is Litovion, kaj ili postul'is, ke la Konsili'o de Litovio\nproklam'u etern'a'n unu'ig\u0302'o'n kun Germanio, sed pro la au\u0306tun'a german'a revoluci'o Litovio\nrest'is apart'a de tiu land'o, kaj fin'e la sen'de'pend'ec'o de Litovio est'is agnosk'it'a. En\nnovembr'o 1918 la litovoj form'is la unu'a'n reg'ist'ar'o'n, kaj la Konsili'o de Litovio pren'is\nla reg'ad'o'n super la propr'a teritori'o."}, {"text_idx": "#000940", "text": "En la tiam'a tumult'a situaci'o la original'a'j dokument'o'j pri la proklam'o de la litova\nsen'de'pend'ec'o mal'aper'is, kaj dum preskau\u0306 cent jar'o'j oni sci'is neni'o'n pri ili'a situ'o."}, {"text_idx": "#000941", "text": "La 29an de mart'o, do preskau\u0306 unu monat'o'n kaj du'on'o'n post la lanc\u0302'it'a projekt'o, la tut'a\nLitovio est'is s\u0302ok'it'a pro la inform'o el Berlino, ke la deklar'o pri la s\u0302tat'a sen'de'pend'ec'o\nest'is trov'it'a. Liudas Maz\u030cylis, profesor'o de la universitat'o Vytautas Magnus, g\u0302i'n trov'is\nen diplomati'a arkiv'o de Germanio. Apud la german'lingv'a versi'o est'is ankau\u0306 la litov'lingv'a\nkun 20 klar'e vid'ebl'a'j sub'skrib'o'j."}, {"text_idx": "#000942", "text": "La profesor'o klar'ig'is, ke li'n instig'is serc\u0302'i la dokument'o'n ne la promes'it'a milion'o\nsed la proksim'ig\u0302'ant'a grav'a jubile'a dat'o. \u201eMi ne est'is cert'a, c\u0302u la german'a'j arkiv'o'j est'as facil'e ating'ebl'a'j, sed grav'a'j bar'il'o'j\nne ekzist'as. Mi send'is ret'leter'o'n al la s\u0302tat'a arkiv'o de Germanio, kaj mi ricev'is list'o'n\nde dosier'o'j, kiu'j'n ind'us pri'stud'i. Por la mal'kovr'o mi bezon'is nur du tag'o'j'n\u201d, rakont'is Maz\u030cylis. Sam'temp'e li trov'is ankau\u0306 dokument'o'n de la 11a de decembr'o 1917,\nen kiu oni parol'is pri firm'a uni'o inter Litovio kaj Germanio. Nur sur'baz'e de tiu c\u0302i\ndokument'o la tiam'a Germanio agnosk'is la sen'de'pend'ec'o'n de Litovio."}, {"text_idx": "#000943", "text": "La ministr'ej'o pri ekster'a'j afer'o'j de Germanio konfirm'is, ke la dokument'o est'as original'a."}, {"text_idx": "#000944", "text": "Dari'us Mockus, la prezid'ant'o de la konzern'o\nMG Baltic, kiu promes'is unu milion'o'n por la trov'int'o de la deklar'o, atent'ig'is, ke li nepr'e\npag'os la promes'it'a'n milion'o'n, kondic\u0302'e ke la original'a dokument'o est'u liber'vol'e re'don'it'a\nal Litovio antau\u0306 g\u0302i'a cent'jar'ig\u0302'o la 16an de februar'o 2018."}, {"text_idx": "#000945", "text": "La kamp'o de evolu'ig'a help'o, dis'volv'o de ambau\u0306'flank'a ekonomi'a kun'labor'o, scienc'a kaj\ninstru'a kun'labor'o, medicin'a pri'zorg'ad'o, batal'o kontrau\u0306 korupt'ad'o, sekur'ec'a'j afer'o'j\nkaj problem'o'j de en'migr'ad'o trov'ig\u0302'is inter la tem'o'j de kun'sid'o de la prezid'ant'o'j de\nSlovaki'o kaj Kenjo. Tem'as pri la unu'a oficial'a vizit'o de slovak'a prezid'ant'o en sub'sahar'a"}, {"text_idx": "#000946", "text": "Dum la inter'trakt'o'j, okaz'int'a'j en la kenja c\u0302ef'urb'o Najrobi'o la 16an de februar'o 2017,\nambau\u0306 prezid'ant'o'j, Andre'j Kiska kaj Uhuru Muigai Kenyatta, konkord'e konstat'is, ke\nla g\u0302is'nun'a'j reciprok'a'j ag'ad'o'j kre'as bon'a'j'n kondic\u0302'o'j'n por du'flank'a ekonomi'a kun'labor'o.\nNov'a'j ebl'o'j ekzist'as ankau\u0306 en la kamp'o'j de inform'teh\u0302nologi'o'j kaj trafik'a infra'struktur'o."}, {"text_idx": "#000947", "text": "Slovaki'o en la last'a'j jar'o'j liver'is al Kenjo mon'help'o'n en valor'o de 10 milion'o'j da\neu\u0306r'o'j, per kiu'j est'is kre'it'a'j pli ol cent projekt'o'j de evolu'ig'a help'o, plant'it'a'j pli"}, {"text_idx": "#000949", "text": "La slovak'a vic'ministr'o pri ekster'land'a'j kaj eu\u0306rop'a'j afer'o'j, Luka\u0301s\u030c Pari\u0301zek [lukas\u0302 parizek]\ntrans'don'is simbol'a'n c\u0302ek'o'n en valor'o de 25 000 eu\u0306r'o'j al la organiz'aj\u0302'o\nKanacho Nomadic Educational Foundation kaj ankau\u0306 25 000 eu\u0306r'o'j'n al la kvin lok'a'j ne'profit'cel'a'j organiz'aj\u0302'o'j okup'ig\u0302'ant'a'j pri"}, {"text_idx": "#000951", "text": "Kial Le Pen pov'as venk'i?"}, {"text_idx": "#000952", "text": "Komenc'e de la jar'o aper'is artikol'et'o en c\u0302i tiu'j pag\u0302'o'j (MONATO 2017/01, p. 8) propon'ant'a hipotez'o'n por klar'ig'i nun'temp'a'j'n politik'a'j'n fenomen'o'j'n,\ninkluziv'e de la ne'atend'it'a elekt'o de Donald Trump kiel uson'a prezid'ant'o. Mal'long'e,\nla ide'o est'as, ke hom'o'j sufer'ant'a'j en la kadr'o de sistem'a kriz'o sent'as la bezon'o'n\nde signif'a s\u0302ang\u0302'o, almenau\u0306 en la okcident'a mond'o. Kial do oni elekt'is Trump? C\u0302ar post\nla mal'aper'o de Bernie Sanders, li est'is la unu'nur'a kandidat'o, kiu (lau\u0306 si'a'j promes'o'j)\nal'port'os la dezir'at'a'n s\u0302ang\u0302'o'n al la uson'a'j civit'an'o'j."}, {"text_idx": "#000953", "text": "La lecion'o, kiu'n oni dev'us lern'i el tiu kaz'o, klar'as: Se oni ne sukces'as konstru'i\nprogres'em'a'j'n politik'a'j'n alternativ'o'j'n, naci'ism'a'j kandidat'o'j (ne tro for de fas\u0302ism'a'j\nmodel'o'j) dau\u0306r'e ating'os la pov'o'n en pli da land'o'j. Tiel'e, pas\u0302'o'n post pas\u0302'o la mond'o\nal'proksim'ig\u0302'os al dang\u0302er'a situaci'o, kiu zorg'ig'e memor'ig'as al ni tiu'n de la 1930aj jar'o'j\n\u2013 ankau\u0306 tiam, almenau\u0306 part'e, kiel konsekvenc'o de ekonomi'a kaj financ'a kriz'o."}, {"text_idx": "#000957", "text": "La problem'o est'as, ke en Uson'o tiu analiz'o erar'is. Mult'a'j uson'a'j civit'an'o'j real'e vol'is\niu'n mal'sam'a'n ol la kutim'a'j politik'ist'o'j, kaj ili ne hav'is elekt'o'n ali'a'n ol Trump.\nC\u0302u est'os iu simil'a al Bernie Sanders en Franci'o? Fakt'e jes. Tem'as pri Benoi\u0302t Hamon,\nkiu baz'as si'a'n politik'a'n program'o'n sur soci'a'j kaj ekologi'a'j propon'o'j. Tamen, sam'e\nkiel Sanders, li hav'as sub'ten'o'n nek de si'a politik'a parti'o, nek de la plej'part'o de"}, {"text_idx": "#000959", "text": "La last'a'n decembr'o'n la G\u0302eneral'a Asemble'o de Unu'ig\u0302'int'a'j Naci'o'j (UN) rezoluci'is por\nkomenc'i trakt'ad'o'n pri konvenci'o pri mal'permes'o de nukle'a'j arm'il'o'j ek'de mart'o 2017.\nLa asemble'o akcept'is la rezoluci'o'n kun 113 aprob'o'j, 35 opon'o'j kaj 13 si'n'de'ten'o'j. Do,\nc\u0302u c\u0302i tiu rezoluci'o est'as esper'plen'a pas\u0302'o por pli pac'a kaj sekur'a mond'o? Ebl'e ne,\nc\u0302ar la 26an de januar'o la scienc'ist'o'j antau\u0306'e'n'ig'is je 30 sekund'o'j la apokalips'a'n horlog\u0302'o'n,\nkiu montr'as kiom da minut'o'j rest'as g\u0302is la nokt'o'mez'o, simbol'ant'e kiom da temp'o rest'as\ng\u0302is la hom'ar'o pov'os pere'i pro nukle'a milit'o au\u0306 tut'mond'a katastrof'o."}, {"text_idx": "#000960", "text": "La horlog\u0302'o est'is kre'it'a en 1947 kaj est'as pri'zorg'at'a de la estr'ar'o de la Bulten'o de\nAtom'a'j Scienc'ist'o'j c\u0302e la Universitat'o de C\u0302ikago. La estr'ar'o inkluziv'as 15 Nobel-premi'it'o'j'n.\nC\u0302i-foj'e la horlog\u0302'o est'is g\u0302is'dat'ig'it'a al 23:57:30, la plej alt'a temp'o ek'de la jar'o\n1984. La pli'alt'ig'o est'is far'it'a pro la mal'favor'a si'n'ten'o de Donald Trump, nov'elekt'it'a\nuson'a prezid'ant'o, pri la lim'ig'o de nukle'a'j arm'il'o'j, pri traktat'o kun Irano kaj pri"}, {"text_idx": "#000961", "text": "Barack Obama, uson'a eks'prezid'ant'o, si'a'temp'e ag'ad'is por redukt'i nukle'a'j'n arm'il'o'j'n.\nPart'e pro tio li ricev'is la Nobel-premi'o'n pri pac'o en 2009. Li dau\u0306r'e ag'ad'is kaj inter'konsent'is\nkun Irano por lim'ig'i la dis'volv'ig\u0302'o'n de nukle'a teknologi'o. Malgrau\u0306 la ambici'a intenc'o\nde Obama, la mond'o'politik'o pri nukle'a sen'arm'ig\u0302'o invers'e strec\u0302'ig\u0302'is pro la mal'sukces'a\ntrakt'ad'o inter Uson'o kaj Rusio pri redukt'ad'o de nukle'a'j arm'il'o'j kaj pro la minac'ant'a'j\nnukle'a'j kaj misil'a'j test'o'j de Nord'a Korei'o."}, {"text_idx": "#000962", "text": "En maj'o 2016 Obama vizit'is la urb'o'n Hiros\u0302im'o, detru'it'a'n de atom'bomb'o antau\u0306 71 jar'o'j,\nkaj ofer'is flor'o'j'n c\u0302e la cenotaf'o de la viktim'o'j. Not'ind'as, ke ankau\u0306 tiam li'n akompan'is\noficir'o kun'port'ant'a valiz'o'n kun komunik'il'o por aprob'i nukle'a'n atak'o'n. Pli'e li'a parol'ad'o\nc\u0302e la cenotaf'o komenc'ig\u0302'is en jen'a strang'a manier'o:"}, {"text_idx": "#000965", "text": "El 35 kontrau\u0306'ant'a'j land'o'j, mult'a'j est'as milit'e alianciaj kun Uson'o, kiu send'is leter'o'n\nal la membr'o'j de Nord-Atlantik'a Traktat'o-Organiz'aj\u0302'o (NATO), admon'ant'e ili'n mal'aprob'i\nla propon'o'n. Rezult'e, c\u0302iu'j NATO-an'o'j krom Nederlando kontrau\u0306'is. Est'as menci'ind'e, ke\nkontrau\u0306'is ankau\u0306 Japani'o, kiu est'as la unu'sol'a viktim'land'o de la atom'bomb'o'j kaj tial\nc\u0302iam pretend'as est'i sincer'a propon'ant'o de la mond'o liber'a je minac'o de nukle'a milit'o."}, {"text_idx": "#000966", "text": "En la nederlanda urb'o Best trov'ig\u0302'as la unu'a dung'ofic'ej'o por robot'o'j mond'skal'e. La\nSmart Robotics (Inteligent'a/Lert'a Robot'ik'o), est'is fond'it'a en 2015 kaj okup'as si'n pri la lu'ig'o de\nrobot'o'j. Jam ek'de la du'a monat'o de si'a ekzist'o, g\u0302i real'ig'is not'ind'a'n financ'a'n profit'o'n."}, {"text_idx": "#000968", "text": "La c\u0302ef'a'j fak'o'j, en kiu'j\nSmart Robotics aktiv'as, est'as la fabrik'a industri'o kaj la tiel nom'at'a intra'log\u0302istik'o. La robot'o'j\nkapabl'as plen'um'i c\u0302en'stabl'a'j'n task'o'j'n, kiel spec'ig'ad'o de produkt'o'j, mend'o'pren'ad'o (pren'ad'o\nde mend'it'a'j var'o'j el iu stok'o), en'pak'ad'o, s\u0302arg\u0302'ad'o kaj mal's\u0302arg\u0302'ad'o de mas\u0302in'o'j au\u0306 vetur'il'o'j,"}, {"text_idx": "#000970", "text": "Robot'ik'o'n oni rigard'as interes'a kresk'ant'a merkat'o: g\u0302i ali'flank'e est'ig'as part'o'n de\nla tiel nom'at'a kvar'a industri'a revoluci'o. Robot'o'j si'n trov'as praktik'e c\u0302ie ajn, kaj\nili'a'j kvant'o kaj grav'ec'o el soci'a kaj ekonomi'a vid'punkt'o'j dau\u0306r'e kaj rimark'ind'e pli'grand'ig\u0302'as.\nOni pens'u, inter'ali'e, pri mem'star'a'j polv'o'suc\u0302'il'o'j, mem'stir'a'j vetur'il'o'j kaj droneoj,\nrobot'o'j uz'at'a'j en la produkt'ad'o de au\u0306t'o'j au\u0306 help'ant'a'j divers'manier'e en'e de mal'san'ul'ej'o'j."}, {"text_idx": "#000971", "text": "Pli'a'j inform'o'j hav'ebl'as en la ret'pag\u0302'ar'o'j"}, {"text_idx": "#000973", "text": "C\u0302u mi tut'e kontent'ig\u0302'as? Nu jes, se la tekst'o'j est'us pli mult'a'j, mi pli kontent'us.\nKiam vi g\u0302u'e g\u0302u'as bon'gust'aj\u0302'o'n, subit'e vi trov'as, ke ne plu rest'as mang\u0302'aj\u0302'o, kia domag\u0302'o!"}, {"text_idx": "#000976", "text": "Scott Kelly dej\u0302or'is en la Inter'naci'a Kosm'o'staci'o 340 tag'o'j'n en 2015 kaj 2016. Post\nli'a re'ven'o sur'ter'e'n scienc'ist'o'j kapt'is la okaz'o'n por pri'stud'i la intern'a'j'n procez'o'j'n\nde la hom'a organism'o, kiu viv'is dum long'a temp'o en tia'j kondic\u0302'o'j. La rezult'o'j ja surpriz'is\nla fak'ul'o'j'n: re'ven'int'e hejm'e'n, Scott hav'is telomerojn\n1 pli long'a'j'n ol tiu'j de li'a g\u0302emel'o Mark, kiu rest'is sur la ter'o la tut'a'n temp'o'n."}, {"text_idx": "#000978", "text": "1. La ekstrem'aj\u0302'o'j de kromosom'o'j, kiu'j respond'ec'as pri la re'bon'ig'o de DNA."}, {"text_idx": "#000979", "text": "\u201eLa neces'ej'a paper'o est'as iom'et'e dolc\u0302'a. Ni mang\u0302'is g\u0302i'n, kiam ni est'is mal'sat'a'j kaj la\npatr'in'o mal'fru'ig\u0302'is\u201d, dir'is fil'in'o 9-jar'a kun si'a frat'in'o (8-jar'a), kies patr'in'o est'as 30-jar'a kaj labor'as"}, {"text_idx": "#000981", "text": "Lau\u0306 la ministeri'o pri bon'fart'o jam en 2012 unu el c\u0302iu'j ses infan'o'j est'as en relativ'a\nmal'ric\u0302'ec'o (viv'ant'a sub la du'a nivel'o de la mez'a en'spez'o). El la infan'o'j kun nur unu\nel la ge'patr'o'j (precip'e la patr'in'o), pli ol 50 % est'as mal'ric\u0302'a'j, kio spegul'as la fakt'o'n,\nke precip'e patr'in'o'j ne facil'e trov'as labor'o'n kun sufic\u0302'a en'spez'o. Evident'ig\u0302'as, ke mal'ric\u0302'ec'o\nest'ig'as inter infan'o'j mal'san'o'n, mal'alt'ig\u0302'o'n de sci'pov'o, societ'em'o kaj mens'a stabil'ec'o."}, {"text_idx": "#000982", "text": "Alarm'it'e de la stat'o de tiu'j infan'o'j, mult'a'j civit'an'o'j ek'ag'ad'is. En 2012 legom'vend'ist'in'o\nen komerc'a kvartal'o de Tokio star'ig'is por'infan'a'n mang\u0302'ej'o'n, kie s\u0302i kun help'ant'o'j unu\nfoj'o'n semajn'e propon'as mal'mult'e'kost'a'n mang\u0302'aj\u0302'o'n por infan'o'j kaj plen'ag\u0302'ul'o'j. Sekv'is\nfond'ad'o de tia'j mang\u0302'ej'o'j tra la tut'a land'o; en la fin'o de 2016 trov'ig\u0302'is pli ol 300"}, {"text_idx": "#000984", "text": "Est'as preskau\u0306 ne'ebl'e invit'i nur mal'ric\u0302'a'j'n infan'o'j'n al tiu'j mang\u0302'ej'o'j, kio cert'e kre'us\nbaz'o'n de nov'a diskriminaci'o. Do, preskau\u0306 c\u0302iu'j por'infan'a'j mang\u0302'ej'o'j bon'ven'ig'as c\u0302iu'j'n\ninfan'o'j'n. Pli'e ili cel'as ne nur don'i nutr'aj\u0302'o'n, sed ankau\u0306 lok'o'n, kie infan'o'j, jun'ul'o'j\nkaj mal'jun'ul'o'j, kun'e kaj gaj'e mang\u0302'u kaj inter'komunik'ig\u0302'u. En iu'j mang\u0302'ej'o'j student'o'j\nvolont'e pri'zorg'as infan'o'j'n kaj help'as ili'n rilat'e ili'a'j'n hejm'task'o'j'n antau\u0306 la mang\u0302'ad'o."}, {"text_idx": "#000985", "text": "Dum tut'e ne sufic\u0302'as la reg'ist'ar'a politik'o por liver'i al c\u0302iu'j civit'an'o'j tiu'n minimum'a'n\nnivel'o'n de san'a kaj kultur'a viv'o, kiu'n la konstituci'o garanti'as, tiu'j prov'o'j de por'infan'a'j\nmang\u0302'ej'o'j, ec\u0302 se modest'a'j, est'as esper'ig'a'j afer'o'j pri la civit'an'a solidar'ec'o kaj help'ad'o."}, {"text_idx": "#000986", "text": "La au\u0306str'a parlament'ej'o est'as eg'e re'nov'ig'end'a. G\u0302i konstru'ig\u0302'is en nov'grek'a stil'o c\u0302e\nla viena Ring'o'strat'o inter 1874 kaj 1883 lau\u0306 plan'o'j de la dan'a-au\u0306str'a arkitekt'o Theophil\nvon Hans'e'n [te\u0301ofil fon hanzen]. La re'nov'ig'a'j kost'o'j est'os 350 milion'o'j da eu\u0306r'o'j. La\nprovizor'a parlament'ej'o sur la Plac'o de la Hero'o'j, c\u0302e la ali'a flank'o de Ring'o'strat'o,\nkost'as 50 milion'o'j'n da eu\u0306r'o'j. En la somer'o de 2017 la 183 parlament'an'o'j for'las'os la\nhistori'a'n konstru'aj\u0302'o'n kaj ek'labor'os en la nov'a modern'stil'a ej'o g\u0302is la somer'o de 2020."}, {"text_idx": "#000994", "text": "Por re'normal'ig'i la proporci'o'n de la seks'o'kvant'o'j c\u0302e nov'nask'it'o'j, C\u0302ini'o re'g\u0302ust'ig'is\nsi'a'n nask-politik'o'n kaj klopod'as akcel'i la urbaniz'ad'o'n kaj alt'ig'i la nivel'o'n de la\ninstru'ad'o. En la fin'o de 2013 C\u0302ini'o komenc'is efektiv'ig'i la du-infan'a'n politik'o'n, tio\nest'as, ke c\u0302iu'j ge'edz'o'j rajt'as hav'i du infan'o'j'n. Fak'ul'o'j kred'is, ke ge'edz'o'j, kies unu'a\ninfan'o est'as knab'o, kutim'e dezir'as hav'i knab'in'o'n au\u0306 ne plu zorg'as pri la seks'o de\nla du'a infan'o, kaj tial nask'ig\u0302'os pli da knab'in'o'j. La nov'a politik'o ia'grad'e help'as\nekvilibr'ig'i la kvant'o'j'n koncern'e seks'o'n de la nov'nask'it'o'j."}, {"text_idx": "#000995", "text": "Kiu interes'ig\u0302'as pri la histori'o de la du'a mond'milit'o cert'e memor'as pri la skadr'o Normandi'o-Njemen'o.\nTem'as pri skadr'o de 99 franc'a'j pilot'o'j dispon'ig'it'a'j de De Gaulle, la tiam'a estr'o de\nLiber'a Franci'o en Londono, por help'i Stalin'o'n inter'ven'i c\u0302e la orient'a front'o. Du'on'o\nel ili mort'is dum aer'batal'o'j kaj 42 ne re'ven'is."}, {"text_idx": "#000996", "text": "La last'a viv'ant'a pilot'o est'is la franc'o Gael Taburet [gael tabure\u0301], kiu mort'is la"}, {"text_idx": "#000998", "text": "Gael Taburet nask'ig\u0302'is en 1919 kaj ig\u0302'is pilot'o en 1939. Li al'ig\u0302'is al la skadr'o Normandi'o\nen 1944. Li mem fal'ig'is du aviad'il'o'j'n plus tri ali'a'j'n kun'labor'e kun ali'a'j pilot'o'j\nkaj damag\u0302'is du (plus unu kun'labor'e kun ali'a'j pilot'o'j). Post la du'a mond'milit'o, li\ndau\u0306r'e batal'is en Hindoc\u0302ini'o kaj post'e trejn'is pilot'o'j'n en Alg\u0302erio, labor'is en Germanio\nkaj post'e de'nov'e en Alg\u0302erio g\u0302is la emerit'ig\u0302'o en 1963, kiel kolonel'o de la franc'a arme'o."}, {"text_idx": "#001001", "text": "La du'a kriz'o okaz'is printemp'e 1997, kiam pro la amas'a mon'perd'o pro la tiel nom'at'a'j\n1 la popol'o ek'ribel'is kaj kolaps'ig'is la s\u0302tat'o'n. La prezid'ant'o pet'is help'o'n de EU, kiu\nven'ig'is 6500 soldat'o'j'n por sekur'ig'i la ekster'ordinar'a'j'n g\u0302eneral'a'j'n elekt'o'j'n somer'e\nde 1997, en kiu'j venk'is la social'ist'o'j. Plur'foj'e okaz'is, pro mal'konsent'o, ke social'ist'a\nau\u0306 demokrat'a parlament'a grup'o bojkot'is la parlament'o'n dum long'a'j monat'o'j, g\u0302is oni\nakir'is konsent'o'n dank'e al inter'ven'o de inter'naci'ul'o'j."}, {"text_idx": "#001004", "text": "Miliard'o'j da dolar'o'j en'spez'it'a'j per la drog'o est'os part'e uz'it'a'j de social'ist'o'j por\nmanipul'i la elekt'o'j'n kaj cert'ig'i si'a'n venk'o'n. En la parlament'o'n en'ir'is plur'a'j deput'it'o'j,\nc\u0302ef'e social'ist'o'j, kiu'j antau\u0306'e est'is plen'um'int'a'j krim'o'n en- au\u0306 ekster-land'e kaj est'is\nkondamn'it'a'j. Pli'a'j inter la cent'o'j da krim'ul'o'j liber'ig'it'a'j de la jug\u0302'ej'o'j pro prem'o\nde la reg'ist'ar'o, plej probabl'e, est'os uz'it'a'j por tiu cel'o."}, {"text_idx": "#001007", "text": "Alban'o'j: s\u0302tat'form'a faktor'o en la nun'temp'a Makedonio"}, {"text_idx": "#001008", "text": "De'long'e Makedonion karakteriz'is politik'a kriz'o. La last'a'j parlament'a'j elekt'o'j montr'is,\nke la iam'a reg'ant'a dekstr'ul'a parti'o de Gruevski ne plu pov'as mem form'i la reg'ist'ar'o'n,\nc\u0302ar el 120 deput'it'o'j g\u0302i akir'is nur 51. Ali'a \u2013 mal'dekstr'ul'a, social'demokrat'a \u2013 parti'o de Zaev akir'is 49, do ankau\u0306 g\u0302i ne pov'as mem kre'i la reg'ist'ar'o'n. Ambau\u0306 c\u0302i tiu'j\nslav'a'j parti'o'j pov'us form'i la reg'ist'ar'o'n, se ili koalici'us kun la alban'a parti'o de\nAhmeti, kiu akir'is 10 deput'it'o'j'n, kaj kun ali'a'j alban'a'j kaj turk'a'j parti'o'j. Tiel alban'o'j,\nkonsist'ig'ant'a'j 30-35 % de la log\u0302'ant'ar'o, akir'int'e relativ'e mal'mult'e da deput'it'o'j, subit'e\nfar'ig\u0302'is faktor'o grav'a por la form'ad'o de nov'a reg'ist'ar'o."}, {"text_idx": "#001009", "text": "La parti'o de Gruevski, tradici'e tre naci'ism'a, jam dum 15 jar'o'j obstin'e ne plen'um'as\nla kondic\u0302'o'j'n de la Inter'konsent'o de Ohrid el la jar'o 2001: la oficial'ig'o de la alban'a\nlingv'o, just'a invest'ad'o ankau\u0306 en la region'o'j kompakt'e log\u0302'at'a'j de alban'o'j, proporci'a\ndung'ad'o de alban'o'j en la s\u0302tat'a'j'n administr'ant'ar'o'n, arme'o'n, polic'o'n, jur'a'n sistem'o'n\nk.a. En la ekster'a politik'o, tiu parti'o las'is la land'o'n ekster NATO kaj EU, c\u0302ar g\u0302i\nne pov'is inter'konsent'i kun Greki'o pri la s\u0302tat'a nom'o."}, {"text_idx": "#001010", "text": "Fiask'is la diskut'o'j de Gruevski kun Ahmeti, kaj nun oni esper'as koalici'o'n inter Zaev\nkaj la alban'a'j parti'o'j. Zaev akcept'is la postul'o'j'n de la alban'o'j. Tio sign'os favor'a'n\nevolu'o'n de tiu relativ'e nov'a s\u0302tat'o, post'rest'aj\u0302'o de la plur'naci'a s\u0302tat'o Jugoslavio,\nfond'it'a post la du'a mond'milit'o."}, {"text_idx": "#001011", "text": "Post la nederlanda polic'o, nun ankau\u0306 la franc'a aer'arme'o trejn'as agl'o'j'n kun la cel'o\n\u201ec\u0302as'i\u201d suspekt'ind'a'j'n et'a'j'n tele'gvid'at'a'j'n aviad'il'o'j'n, la tiel nom'at'a'j'n droneojn. La program'o'n\nkoncern'e la c\u0302as'ad'o'n per rab'o'bird'o'j oni efektiv'ig'as en milit'baz'o en la komun'um'o Mont-de-Mars'a'n."}, {"text_idx": "#001014", "text": "Unu el la plej elegant'a'j strat'o'j en Vieno est'as Herrengasse, kie trov'ig\u0302'as kelk'a'j palac'o'j\nde nobel'o'j. Lau\u0306 plan'o de la Verd'ul'a Parti'o g\u0302i trans'form'ig\u0302'is al komun'e uz'at'a zon'o por\npied'ir'ant'o'j, au\u0306t'o'j, bus'o'j kaj bicikl'o'j, kie c\u0302iu dev'as atent'i la ali'a'n. Mal'aper'is la\ntradici'a'j trotuar'o'j, kaj anstatau\u0306'e oni met'is mult'e'kost'a'n pavim'o'n el natur'a'j s\u0302ton'o'j\nsur la tut'a'n larg\u0302'ec'o'n kaj long'ec'o'n de tiu strat'o. Antau\u0306 la en'ir'ej'o'j de la magazen'o'j\noni instal'is lum'tapis\u0302'o'n far'it'a'n el mult'a'j lum'diod'a'j lamp'et'o'j."}, {"text_idx": "#001015", "text": "Grand'a'n part'o'n de la kost'o'j trans'pren'is entrepren'ist'o'j, kiu'j hav'as magazen'o'j'n ambau\u0306'flank'e\nde tiu strat'o. La tut'a ali'konstru'ad'o kost'is 6 milion'o'j'n da eu\u0306r'o'j; la komerc'ist'o'j pag'is\n90 %. Rapid'e kresk'is la vend'o'sum'o de la magazen'o'j."}, {"text_idx": "#001016", "text": "Sed tiu pavim'o hav'as mal'amik'o'j'n: la fiakr'o'j. Tem'as pri kales\u0302'o'j tir'at'a'j de po du c\u0302eval'o'j,\nkies huf'o'fer'o'j ruin'ig'as ec\u0302 la plej dur'a'n granit'o'n. Ek'de la 13a de januar'o 2017 star'as\nspecial'a trafik's\u0302ild'o, kiu mal'permes'as la en'vetur'o'n en la nord'a'n part'o'n de tiu strat'o.\nLa atend'ant'a'j fiakr'o'j dev'as est'i park'it'a'j ali'lok'e sur beton'it'a are'o."}, {"text_idx": "#001017", "text": "La kur'ant'a'j'n kost'o'j'n por bon'ten'i la strat'o'j'n ek'de nun pag'as la komun'um'o Vieno, ne"}, {"text_idx": "#001018", "text": "C\u0302u unu'lingv'a, unu'kultur'a, unu'kolor'a mond'o? Ne, dank'o'n"}, {"text_idx": "#001019", "text": "Kred'ebl'e, neniam en la histori'o de la mond'o est'is tiom da miks'ig\u0302'o inter unu'op'a'j ul'o'j\nel divers'a'j naci'o'j, nek iam est'is tiom da migr'ad'o. En Irlando, ek'de la al'ig\u0302'o de c\u0302i\ntiu s\u0302tat'o al EU, la demografi'o drast'e s\u0302ang\u0302'ig\u0302'is. Antau\u0306 kelk'a'j jar'dek'o'j la lok'a log\u0302'ant'ar'o\nest'is preskau\u0306 tut'e homogen'a, sed la al'ven'o de hom'o'j kun plej divers'a'j origin'o'j (tamen\nprecip'e el Pollando kaj balt'a'j land'o'j) ali'ig'is iom post iom la situaci'o'n, bunt'ig'ant'e"}, {"text_idx": "#001027", "text": "En april'o 2016 en Benino okaz'is elekt'o'j. Est'is elekt'it'a nov'a prezid'ant'o Patric'e Tal'o'n\n[patri\u0301s talo\u0301n]. Li decid'is, ke la komerc'a c\u0302ef'urb'o de Benino kaj la ali'a'j urb'o'j de\nla land'o dev'as aspekt'i sam'e kiel eu\u0306rop'a'j urb'o'j. For la sur'trotuar'a'j'n butik'o'j'n! Per\npez'a'j konstru- (detru-)mas\u0302in'o'j labor'ist'o'j frakas'as c\u0302iu'j'n teras'o'j'n kaj instal'aj\u0302'o'j'n,\nkiu'j'n la vend'ist'o'j konstru'is sur publik'a grund'o. Dek'o da polic'ist'o'j star'as c\u0302irkau\u0306\nla mas\u0302in'o por cert'ig'i ord'a'n efektiv'ig'o'n de tiu labor'o, kaj hom'o'j el la publik'o rigard'as\n\u2013 jen sci'vol'e, jen konstern'it'e."}, {"text_idx": "#001028", "text": "Tiu ag'ad'o okaz'as lau\u0306 la c\u0302ef'a'j larg\u0302'a'j avenu'o'j de la urb'o Koto'nu'o kaj en ali'a'j urb'o'j,\nkaj c\u0302iu'j demand'as si'n, c\u0302u g\u0302i etend'ig\u0302'os al la sen'asfalt'a'j flank'a'j strat'et'o'j kaj g\u0302is\nkie tiu pur'ig'ad'o modif'os la vizag\u0302'o'n de la land'o. Nun'temp'e la ag'ad'o sur'voj'as c\u0302ef'e en\nLittoral (mar'bord'o), kie situ'as la urb'eg'o Koto'nu'o. La decid'o est'is far'it'a en la konsili'o de\nministr'o'j, do kun la aprob'o de la s\u0302tat'estr'o Tal'o'n. Kaj dum'tag'a'j instal'aj\u0302'o'j, tabl'o'j,\nseg\u0302'o'j, kaj beton'a'j baz'o'j por teras'o'j, kaj tegment'o'j sur'butik'a'j \u2013 c\u0302io dev'as mal'aper'i."}, {"text_idx": "#001031", "text": "C\u0302i tiu'n tekst'o'n mi fin'verk'is la 8an de maj'o, la maten'o'n post la elekt'o de Emmanuel\nMacron kiel prezid'ant'o de Franci'o."}, {"text_idx": "#001035", "text": "Pas'int'jar'e el demokrat'a'j elekt'o'j rezult'is kelk'a'j ne'atend'it'a'j decid'o'j: Donald Trump\nig\u0302'is prezid'ant'o de Uson'o kaj Briti'o for'las'os Eu\u0306rop'a'n Uni'o'n. Ankau\u0306 dum la jar'o 2017\nen Eu\u0306rop'o okaz'os elekt'o'j, kies rezult'o'j ne est'as prognoz'ebl'a'j. La promes'o'j de la kandidat'o'j\napenau\u0306 konsider'as la real'a'j'n problem'o'j'n nun'a'j'n. Tamen dau\u0306r'e aper'as libr'o'j, kiu'j klopod'as"}, {"text_idx": "#001037", "text": "En Uson'o el la mal'fid'o je la kandidat'in'o Clinton rezult'is la elekt'o de Trump, pri\nkies kvalit'o'j kiel prezid'ant'o ankau\u0306 en la propr'a parti'o est'is mult'e da dub'o'j. C\u0302u Trump\nsukces'os efektiv'ig'i si'a'j'n plan'o'j'n au\u0306 c\u0302u li iom post iom ig\u0302'os pli moder'a? La plan'o'j'n\npri pli liber'a komerc'o (TTIP), kontrau\u0306 kiu'j mal'dekstr'ul'o'j (c\u0302ef'e en Eu\u0306rop'o) dum jar'o'j\nvan'e protest'is, Trump j\u0302et'is en rub'uj'o'n, c\u0302ar por li pli grav'as la bon'fart'o de la en'land'a\nekonomi'o. C\u0302u nun ek'os renvers'o de la princip'o'j de inter'naci'a komerc'o, au\u0306 c\u0302u fin'fin'e\nnur rest'os anekdot'o en mal'long'a karier'o de prezid'ant'o?"}, {"text_idx": "#001038", "text": "Al tiu'j du ekzempl'o'j al'don'ebl'as ali'a'j: la elekt'o de nov'a kancelier'o en Germanio, la\ndivers'a'j kriz'o'j c\u0302e c\u0302iu'j flank'o'j de Mediterane'o ..."}, {"text_idx": "#001047", "text": "La du'a propon'o est'as la alt'ig'o de la pensi'o-ag\u0302'o de 65 al 70 jar'o'j. Se konsider'i la\npli long'a'n viv'dau\u0306r'o'n, la ide'o est'as sub'ten'ind'a, sed tio nul'ig'as la efik'o'n de la redukt'o\nde la semajn'a labor'dau\u0306r'o. Krom'e, la au\u0306tor'o'j supoz'as, ke c\u0302iu'j hav'as long'dau\u0306r'a'n, plen'temp'a'n\nlabor'kontrakt'o'n, sed tia'j kontrakt'o'j oft'e anstatau\u0306'ig\u0302'as per mal'long'dau\u0306r'a'j, ne'sekur'a'j\nkontrakt'o'j, foj'foj'e ec\u0302 nul-hor'a'j (kio signif'as, ke dung'it'o c\u0302iam est'u pret'a por ek'labor'i,\nsed neniam sci'as kiam kaj kiom long'e). Tio est'as nur kelk'a'j ekzempl'o'j de simpl'ig'it'a'j kaj\nne'koher'a'j rezon'ad'o'j, kiu'j mal'facil'ig'as la kompren'o'n kaj instig'as al flank'e'n'met'o de"}, {"text_idx": "#001049", "text": "Norbert Nicoll (1981, el Eupen en la german'lingv'a part'o de Belgi'o) aper'ig'is sam'tem'a'n,\nsed pli facil'e leg'ebl'a'n libr'o'n\nAdieu Wachstum \u2013 Das End'e einer Erfolgsgeschichte (Adiau\u0306'o al ekonomi'a kresk'o \u2013 Fin'o de sukces'histori'o) (ISBN 978-3-8288-3736-2). Li instru'as dau\u0306r'i'pov'a'n dis'volv'ig\u0302'o'n\nen la german'a universitat'o Duisburg-Essen kaj est'as membr'o de la (origin'e franc'a)\nAttac, kiu kritik'as la fi'aj\u0302'o'j'n de la financ'a mond'o."}, {"text_idx": "#001050", "text": "C\u0302i tiu libr'o est'as re'verk'o kaj dau\u0306r'ig'o de\nprecip'e kiel hom'o person'e traf'it'a de la mond'a problem'ar'o, mal'pli kiel scienc'ist'o.\nLi klopod'as trov'i rilat'o'j'n inter la okaz'aj\u0302'o'j kaj ekzempl'e demand'as si'n, c\u0302u la intern'a\nmilit'o en Sirio est'as iel lig'it'a al la mal'sukces'int'a rikolt'o kaj la alt'a'j nutr'aj\u0302'prez'o'j"}, {"text_idx": "#001055", "text": "Tre oft'e en Eu\u0306rop'o mi renkont'as sur'voj'e au\u0306 ec\u0302 en publik'a'j lok'o'j katolik'a'j'n au\u0306 ortodoks'a'j'n\nmonah\u0302'in'o'j'n, kiu'j pro person'a'j kial'o'j, por plen'um'i \u201emisi'o'n\u201d kaj far'i la vol'o'n de la Di'o, je kiu ili kred'as, decid'as sur'hav'i vintr'e kaj somer'e\ngriz'a'n, blank'a'n au\u0306 nigr'a'n vual'o'n sur la kap'o. Mi tre'eg'e respekt'as kaj admir'as ili'n\nkaj neniam akcept'us, se oni dev'ig'us ili'n de'pren'i g\u0302i'n en'e de publik'a'j lok'o'j au\u0306 se ili\nvojag\u0302'us al ali'a land'o kun c\u0302ef'a religi'o mal'sam'a ol tiu krist'an'a."}, {"text_idx": "#001056", "text": "Pas'int'semajn'e mi ir'is al preg\u0302'ej'o okaz'e de Cindr'o'merkred'o (fast'a tag'o, kiu est'ig'as\npor katolik'o'j la komenc'o'n de la karesm'o; por ortodoks'ul'o'j tio okaz'as la antau\u0306'a'n \u201epur'a'n/verd'a'n lund'o'n\u201d): sen'hont'e mi post'e el'ir'is el la preg\u0302'ej'o, promen'is sur voj'o, en'ir'is bak'ej'o'n kun evident'a,\ngrand'a cindr'a kruc'o sur mi'a sen'har'a kap'o. Se oni dir'us al mi for'j\u0302et'i la cindr'o'n antau\u0306\nol en'ir'i en la vend'ej'o'n, tio ja ofend'us mi'n kaj mi'a'n liber'o'n. Kia'n mal'bon'o'n mi est'is\nfar'ant'a al ali'a'j hom'o'j? Ebl'e mi s\u0302ajn'is rid'ind'a al iu'j person'o'j, sed tio est'as mi'a"}, {"text_idx": "#001057", "text": "Cindr'o au\u0306 ajn'spec'a c\u0302ap'o sur la kap'o de pac'em'a'j ul'o'j (oni pens'u ankau\u0306 pri la hebre'a\nvert'o'c\u0302ap'o) ofend'as neniu'n. Mal'sam'a est'as la afer'o, se la c\u0302ap'port'ant'a person'o est'as\nmal'pac'em'a person'o, vol'as kas\u0302'i si'a'n propr'a'n ident'ec'o'n au\u0306 intenc'as far'i prozelit'ism'o'n.\nSed tio ne oft'e okaz'as: plej oft'e islam'a vir'in'o kun vual'o/kap'tuk'o vol'as nur ac\u0302et'i\ni'o'n en super'bazar'o au\u0306 c\u0302e'est'i universitat'a'n lecion'o'n."}, {"text_idx": "#001065", "text": "Signif'a klar'ig'o est'is hav'ig'it'a de la kub'an'o Ju'a'n Jose\u0301 Arrom, lau\u0306 kiu la au\u0306tor'o de\nThe Arawack language of Guiana (Amsterdamo, 1928) C. H. de Goeje [h\u0302uje] registr'is en Surinamo la termin'o'n \u201edakuba\u201d (\u201emi'a kamp'o\u201d, \u201emi'a teren'o\u201d); kaj, el antau\u0306'a'j esplor'o'j, li asert'as, ke la grafi'o'j \u201ea-kuba\u201d, \u201eaku\u0301ba\u201d kaj \u201eu-kuba\u201d en'hav'as la nuanc'o'n de \u201egrund'o, kamp'o, teren'o\u201d. Pri tiu'j c\u0302i trans'skrib'o'j la verk'ist'o Goeje klar'ig'as, ke la komenc'a vokal'o \u201ea-/u-\u201d ne aparten'as al la radik'o, sed est'as sen'de'pend'a prefiks'o, kiu anonc'as la g\u0302eneral'a'n\nkarakter'o'n de la vort'o (pro tio li dis'ig'as per strek'et'o la prefiks'o'n kaj la radik'o'n)."}, {"text_idx": "#001073", "text": "Sekv'e de si'a kun'ven'o de la 6a de mart'o, la ministr'o'j pri ekster'a'j rilat'o'j de la membr'o's\u0302tat'o'j\nde Eu\u0306rop'a Uni'o (EU) postul'as aplik'o'n de la inter'konsent'o ating'it'a la 31an de decembr'o"}, {"text_idx": "#001074", "text": "En Kins\u0302aso tiu ultimat'o trov'as neni'a'n eh\u0302'o'n. La inter'konsent'o ankorau\u0306 ne est'as aplik'at'a.\nDemokrati'a Respublik'o Kongo (DRK) ne plu tim'as la minac'o'j'n kaj sankci'o'j'n kontrau\u0306 g\u0302i\nflank'e de la inter'naci'a komun'um'o. Kins\u0302aso jam kutim'ig\u0302'is al ili kaj trov'as ili'n nun\namuz'a'j. Josef Kabil'a prefer'as konserv'i si'a'n kondut'o'n de mal'bon'a student'o kaj ne hont'as\npri si'a'j mal'bon'a'j kvalifik'o'j pri demokrati'o kaj hom'a'j rajt'o'j."}, {"text_idx": "#001075", "text": "La ministr'o'j pri ekster'a'j rilat'o'j de Eu\u0306rop'a Uni'o vol'as gvid'i la kong'an reg'ist'ar'o'n\nel la h\u0302aos'a situaci'o, en kiu'n la land'o profund'ig\u0302'is la last'a'j'n monat'o'j'n. Tio postul'as\nrapid'a'n efektiv'ig'o'n de la inter'konsent'o de la 31a de decembr'o 2016, kies fokus'o est'as\nla respekt'o al la respublik'a konstituci'o."}, {"text_idx": "#001076", "text": "Eu\u0306rop'a Uni'o mal'akcept'as iu'j'n ajn fals'a'j'n pretekst'o'j'n por blok'i la inter'konsent'o'n.\nLau\u0306 EU la mort'o de E\u0301tienne Tshisekedi, la mort'int'a kontrau\u0306'ul'o de la nun'a konga prezid'ant'o\nKabil'a, kaj la sekur'ec'a situaci'o ne pov'as prav'ig'i prokrast'o'n au\u0306 brems'ad'o'n de la procez'o\ncel'ant'a konduk'i al la demokrati'ig'o en la s\u0302tat'a pint'o."}, {"text_idx": "#001077", "text": "La ag'o'j de la kongaj au\u0306toritat'o'j est'as pri'demand'at'a'j ne nur en politik'o. La land'o\nhav'as tre mal'bon'a'n reputaci'o'n rilat'e respekt'o'n de hom'a'j rajt'o'j. Neces'as memor'ig'i ankau\u0306,\nke la last'a'n decembr'o'n, Eu\u0306rop'a Uni'o jam ek'ag'is kontrau\u0306 sep alt'rang'a'j kongaj oficir'o'j\npro ili'a implik'ig\u0302'o en la protest'o'j de la 19a kaj 20a de septembr'o 2016 en Kins\u0302aso.\nSe la politik'a blok'ig\u0302'o kaj per'fort'o'j persist'os, nov'a'j sankci'o'j pov'os est'i aplik'it'a'j"}, {"text_idx": "#001078", "text": "Malgrau\u0306 la minac'o'j kaj inter'naci'a'j sankci'o'j DRK dau\u0306r'e kondut'as sam'e. Kongo mal'akcept'as\nkaj ignor'as minac'o'j'n kaj sankci'o'j'n kvazau\u0306 anas'o for'sku'ant'a akv'o'n de si'a'j plum'o'j."}, {"text_idx": "#001079", "text": "Supoz'ebl'e la inter'naci'a komun'um'o dev'as s\u0302ang\u0302'i si'a'n strategi'o'n kaj trov'i i'o'n ali'a'n ol\nminac'o'j kaj sankci'o'j, kiu'j hav'as neni'a'n efik'o'n sur la reg\u0302im'o'n en Kins\u0302aso."}, {"text_idx": "#001080", "text": "Kial Le Pen pov'as venk'i? (2)"}, {"text_idx": "#001082", "text": "Nun mi cel'as sub'strek'i kial'o'n por tiu ne-ekzist'o: la (etern'a'j) mal'facil'aj\u0302'o'j en'e de\nla mal'dekstr'o por konstru'i unu'ig'it'a'n politik'a'n kandidat-list'o'n. Fakt'e, lau\u0306 mult'a'j\nenket'o'j, la sum'o de la procent'o ating'ot'a de Hamon (12-14 %) kaj tiu de Me\u0301lenchon (12-14\n%) \u2013 t.e. la kandidat'o'j de la du plej grav'a'j mal'dekstr'em'a'j parti'o'j \u2013 pov'as konkur'i kaj kun la procent'o ating'ot'a de la konserv'em'ul'o Fillon (19-21 %), kaj\ntiu de la ion-nov'a'n-s\u0302ajn'ig'ant'a Macron (24-25 %), kaj kun tiu de la ekstrem'dekstr'ul'o'j\n(25-27 %). Tamen, est'as tiu'j last'a'j tri, kiu'j hav'os la s\u0302anc'o'n elekt'ig\u0302'i kiel la nov'a"}, {"text_idx": "#001090", "text": "Ne long'e post kiam mi komenc'is labor'i en tiu fak'o, fleg'ist'in'o sci'ig'is mi'n pri mal'jun'a\npacient'o de'long'e log\u0302'ant'a tie kaj s\u0302i pet'is mi'n vizit'i li'n. Ne grav'a'n mal'san'o'n li hav'is\nkaj tut'e ne bezon'is log\u0302'i tie. Tamen li'a'j ge'fil'o'j ne vol'is pri'zorg'i li'n en si'a hejm'o\nkaj send'is li'n al la hospital'o por zorg'ad'o far'e de dung'it'o."}, {"text_idx": "#001095", "text": "Tiam mi stud'is la afer'o'n kaj trov'is, ke li'a'j ge'fil'o'j preskau\u0306 ne vizit'is li'n. Neniam\nli'a'j ali'a'j parenc'o'j ven'is. La dung'it'o tre mal'oft'e parol'is kun li. Ec\u0302 c\u0302e la mang\u0302'o'tabl'o\nili ne babil'is. La zorg'ant'o c\u0302iam leg'is roman'o'n, gazet'o'n au\u0306 ali'a'n libr'o'n kaj la mal'jun'ul'o\nc\u0302iam kus\u0302'is sur la lit'o. Kvankam li bon'e posed'is la kapabl'o'n pied'ir'i neni'u instig'is\nau\u0306 akompan'is li'n iom promen'i. Nur tiam, kiam li ir'is al neces'ej'o, oni pov'is konstat'i,\nke li ja kapabl'as pas\u0302'i."}, {"text_idx": "#001102", "text": "La 16an de mart'o Lorenzo Vendruscolo [lorenco vendru\u0301skolo], jun'a student'o c\u0302e la universitat'o\nde Padovo, est'is trov'it'a sen'viv'a en kurb'ig\u0302'o de la river'o Adda."}, {"text_idx": "#001105", "text": "Re'trov'o kaj ident'ig'o de la korp'o"}, {"text_idx": "#001107", "text": "La oficial'a ident'ig'o, ne facil'a pro la jam progres'int'a putr'ad'o, ebl'is pro person'a'j\ndokument'o'j trov'it'a'j en li'a'j pos\u0302'o'j."}, {"text_idx": "#001108", "text": "Li'a patr'o, la 55-jar'a Fabi'o Vendruscolo, est'as tre kon'at'a kaj s\u0302at'at'a fak'ul'o pri klasik'a\nfilologi'o kaj pra'grek'a paleografi'o, kaj vic'rektor'o de la universitat'o de Udine. La"}, {"text_idx": "#001110", "text": "Unik'a altar'o hav'as 500 jar'o'j'n"}, {"text_idx": "#001111", "text": "Levoc\u030ca [levoc\u0302a] est'as mal'grand'a urb'et'o situ'ant'a en la orient'o de la slovak'a region'o\nSpis\u030c [spis\u0302] (c\u0302irkau\u0306 370 km nord'e de la c\u0302ef'urb'o Bratislav'o). G\u0302i est'is fond'it'a antau\u0306\nc\u0302irkau\u0306 850 jar'o'j kaj dank'e al la ric\u0302'a pas'int'ec'o g\u0302i est'as hodiau\u0306 unu el la kultur'histori'a'j"}, {"text_idx": "#001113", "text": "Okaz'e de la 500a dat're'ven'o de la ek'est'o de tiu unik'a altar'o, la naci'a bank'o de Slovaki'o\nemisi'is jubile'a'n arg\u0302ent'a'n du'dek-eu\u0306r'a'n mon'er'o'n en la lim'ig'it'a kvant'o de 9100 ekzempler'o'j,\nkiu montr'as unu'flank'e la histori'a'j'n konstru'aj\u0302'o'j'n de la reg\u0302'urb'o kaj ali'flank'e la altar'o'n\nde Majstr'o Pavol el Levoc\u030ca."}, {"text_idx": "#001114", "text": "Ankau\u0306 la slovak'a pos\u0302t'o el'don'os pos\u0302t'mark'o'n kun pentr'aj\u0302'o de la altar'o. La pos\u0302t'mark'o'n,\nkun nominal'a valor'o de 2,60 eu\u0306r'o'j kaj en format'o 54,4 x 44,4 mm, kre'is la pentr'ist'o"}, {"text_idx": "#001115", "text": "Du'spec'a kvalit'o de nutr'aj\u0302'o'j est'is la c\u0302ef'tem'o de ekster'ordinar'a pint'kun'ven'o de la Vis\u0302egrada\nGrup'o (V4), kiu okaz'is komenc'e de mart'o en la pol'a c\u0302ef'urb'o Varsovio pro iniciat'o de\nla slovak'a c\u0302ef'ministr'o, Robert Fic'o."}, {"text_idx": "#001116", "text": "Por la membr'o's\u0302tat'o'j de V4 est'as ne'akcept'ebl'e, ke en Eu\u0306rop'a Uni'o (EU) est'as vend'at'a'j\n\u2013 sub la sam'a mark'o kaj en la sam'a pak-kovr'aj\u0302'o \u2013 nutr'aj\u0302'o'j de ne'sam'a'j kvalit'o'j, precip'e sur la teritori'o de membr'o's\u0302tat'o'j de V4 (C\u0302eh\u0302i'o,\nHungari'o, Pollando kaj Slovaki'o). Pro tio la c\u0302ef'ministr'o'j de V4 al'vok'is Eu\u0306rop'a'n Komision'o'n\nal'pren'i nov'a'n leg\u0302'ar'o'n, kiu mal'help'os tromp'i konsum'ant'o'j'n. La c\u0302ef'ministr'o'j sam'temp'e\npet'as la Komision'o'n rapid'e respond'i al la al'vok'o de Eu\u0306rop'a Parlament'o, kiu jam en\n2013 postul'is fin'i komerc'a'n praktik'o'n de du'spec'a'j kvalit'o'j de nutr'aj\u0302'o'j."}, {"text_idx": "#001117", "text": "Ali'flank'e, mult'naci'a'j entrepren'o'j kaj firma'o'j asert'as, ke ne'sam'a kvalit'o de nutr'aj\u0302'o'j\nest'as nur rezult'o de \u201emal'sam'a'j region'a'j gust'o'j\u201d de konsum'ant'o'j en divers'a'j land'o'j. Tamen apenau\u0306 ebl'as kred'i, ke en la land'o'j de mez'a\nkaj orient'a Eu\u0306rop'o (merkat'o kun proksim'um'e 55 milion'o'j da konsum'ant'o'j) nutr'aj\u0302'o'j en'hav'ant'a'j\npli da h\u0302emi'a'j anstatau\u0306'aj\u0302'o'j kaj art'e'far'it'a'j dolc\u0302'ig'il'o'j gust'as pli bon'e."}, {"text_idx": "#001118", "text": "La hungar'a c\u0302ef'ministr'o Viktor Orba\u0301n [orban] dum gazet'ar'a konferenc'o dir'is, ke Hungari'o\npet'os garanti'o'n de Eu\u0306rop'a Komision'o, ke g\u0302i ne est'os lok'o, kie oni vend'as nur nutr'aj\u0302'for'j\u0302et'aj\u0302'o'j'n.\nLa c\u0302eh\u0302'a c\u0302ef'ministr'o kompar'is la varsovi'an pint'kun'ven'o'n al mal'agrabl'a vek'horlog\u0302'o por\nBruselo. Lau\u0306 la slovak'a c\u0302ef'ministr'o Robert Fic'o, du'spec'a kvalit'o de nutr'aj\u0302'o'j est'as\npolitik'a problem'o, kiu'n EU dev'as sen'prokrast'e solv'i. La tri c\u0302ef'ministr'o'j'n apog'is ankau\u0306\nla pol'a c\u0302ef'ministr'in'o Beat'a Szyd\u0142o [s\u0302idu\u0306o], kiu sever'e kondamn'is nun'temp'a'j'n mal'honest'a'j'n"}, {"text_idx": "#001119", "text": "Fin'e, est'is inter'konsent'it'e, ke la membr'o's\u0302tat'o'j de V4 kre'os komun'a'n labor'grup'o'n de\nfak'ul'o'j, kiu'j kontrol'ad'os la kvalit'o'n de vend'at'a'j nutr'aj\u0302'o'j de mult'naci'a'j entrepren'o'j.\nLa pint'kun'ven'o de c\u0302ef'ministr'o'j de V4 send'is klar'a'n signal'o'n al Bruselo, ke unu'ec'a\nintern'a merkat'o de EU dev'as hav'i sam'a'j'n nutr'aj\u0302'o'j'n por c\u0302iu'j konsum'ant'o'j."}, {"text_idx": "#001121", "text": "Mem'kompren'ebl'e, la plej klar'a sign'o de c\u0302i tiu mal'unu'ec'o est'as la brit'el'ir'o (Brexit). La pas'int'a'n jar'o'n, iom'et'e pli ol du'on'o de la voc\u0302'don'int'o'j elekt'is el'ir'o'n de Briti'o\nel Eu\u0306rop'a Uni'o. La ali'a du'on'o de la popol'o ne pov'is kompren'i c\u0302i tiu'n elekt'o'n. Ebl'e\nc\u0302i tiu referendum'o est'is la fuze'o, kiu komenc'is la mal'unu'ig'ad'o'n, sed mi opini'as, ke\nla kau\u0306z'o est'as pli profund'a. Tial mi vol'as verk'i ne pri la brit'el'ir'o mem, kaj cert'e\nne pri g\u0302i'a'j g\u0302eneral'a'j ekonomi'a'j kaj politik'a'j rezult'o'j. Mi vol'as trakt'i la kau\u0306z'o'j'n\nkaj la rezult'o'j'n de la brit'el'ir'o, kiu'j rilat'as al la hom'a'j inter'rilat'o'j en Briti'o,\nkaj pri tio, kiel ili efik'as al la \u201eanim'o\u201d de Briti'o."}, {"text_idx": "#001124", "text": "Fakt'e, la referendum'o mal'kovr'is mult'a'j'n mal'kontent'o'j'n en Briti'o: ekzempl'e, inter jun'ul'o'j\nkaj mal'jun'ul'o'j, inter Skot'land'o kaj Angli'o, inter ric\u0302'ul'o'j kaj mal'ric\u0302'ul'o'j, inter urb'eg'o'j\nkaj kamp'ar'o. Antau\u0306'e tiu'j problem'o'j ne s\u0302ajn'is grav'a'j, sed nun c\u0302iu politik'a demand'o\nbaldau\u0306 ig\u0302'as batal'o, en kiu ambau\u0306 flank'o'j j\u0302et'as kalumni'o'j'n unu al la ali'a. Cert'e, la\nfam'a brit'a g\u0302entil'ec'o ne plu ekzist'as pri politik'a'j afer'o'j!"}, {"text_idx": "#001131", "text": "Plur'a'j kial'o'j kontribu'is al la politik'a'j s\u0302ang\u0302'o'j. Unu'e, Nord-Irlando (kiel ankau\u0306 Skot'land'o)\nklar'e voc\u0302'don'is kontrau\u0306 la for'ir'o de Briti'o el Eu\u0306rop'a Uni'o, dum la Irlanda Respublik'o\n(kie ne okaz'is referendum'o) rest'as membr'o's\u0302tat'o de EU. Neni'u en Nord-Irlando au\u0306 en\nla Respublik'o vol'as re'star'ig'o'n de la antau\u0306'a rigid'a land'lim'o inter la du teritori'o'j.\nDu'e, pro la fiask'o pri la lign'a brul'aj\u0302'o la voc\u0302'don'ant'o'j ne plu fid'is la Dup-c\u0302ef'ministr'in'o'n."}, {"text_idx": "#001132", "text": "Post la elekt'o'j oni dub'is, c\u0302u ebl'os form'i kontent'ig'a'n lok'a'n reg'ist'ar'o'n en Nord-Irlando.\nTiu'okaz'e la teritori'o'n reg'us la brit'a reg'ist'ar'o en Londono, kaj la au\u0306tonomi'o de Nord-Irlando\nc\u0302es'us. C\u0302ar Briti'o ne plu est'os membr'o de EU, ankau\u0306 Nord-Irlando est'os dev'ig'it'a for'las'i\nEu\u0306rop'a'n Uni'o'n, kontrau\u0306 kio voc\u0302'don'is la pli'mult'o de la nord-irland'an'o'j. C\u0302ar ankau\u0306 Skot'land'o\nvoc\u0302'don'is per grand'a majoritat'o kontrau\u0306 la tiel nom'at'a brit'el'ir'o, la majoritat'a SNP\n(Skot'a Naci'a Parti'o) intenc'as prov'i okaz'ig'i nov'a'n referendum'o'n pri sen'de'pend'ec'o de"}, {"text_idx": "#001133", "text": "Inter'temp'e, en Angli'o est'as kvazau\u0306 h\u0302aos'a situaci'o, en kiu part'o de la reg'ant'a'j konservativ'ul'o'j\napog'as el'ir'o'n, dum part'o kontrau\u0306'star'as, kaj la opozici'a labor'ist'a parti'o est'as serioz'e\ndis'ig'it'a inter mal'dekstr'ul'o'j kaj pli centr'em'a'j membr'o'j. Dum'e, en la Irlanda Respublik'o\noni tim'as ebl'a'j'n mal'favor'a'j'n efik'o'j'n de la brit'a el'ir'o pro tio, ke Briti'o est'as la\nc\u0302ef'a merkat'o por irlandaj produkt'o'j. Pli'e, la respublik'o dezir'as konserv'i facil'a'n\nal'ir'o'n al la nord-irlanda merkat'o."}, {"text_idx": "#001142", "text": "Sloveni'o, mal'grand'a land'o kun nur du milion'o'j da log\u0302'ant'o'j, dau\u0306r'e rest'as en la elit'o"}, {"text_idx": "#001146", "text": "S\u0302i'a post'a profesi'a viv'o tamen ne est'is tiel sukces'a, inter'ali'e pro san'problem'o'j, sed\ns\u0302ang\u0302'int'e si'a'n skip'o'n kaj la ski'tip'o'n c\u0302i-period'e (2016-2017) s\u0302i hav'is grand'a'j'n venk'o'j'n."}, {"text_idx": "#001147", "text": "En la mond'a matc\u0302'o, kiu dau\u0306r'as dum la tut'a vintr'o, s\u0302i ating'is la du'a'n lok'o'n kaj kun\n1325 poent'o'j s\u0302i est'as la plej bon'a alp'a ski'ist'in'o en la mond'o."}, {"text_idx": "#001150", "text": "Ne simpl'as kred'i, ke la tiel nom'at'a komitat'o pri hom'a'j rajt'o'j de Unu'ig\u0302'int'a'j Naci'o'j\n(UN) efektiv'e esprim'is, fin'e de mart'o 2017, tre grand'a'n mal'trankvil'ig\u0302'o'n pro tio, ke\nla al'ir'o al abort'ig'o en Italio, mal'kiel en ali'a'j eu\u0306rop'a'j land'o'j, est'as ankorau\u0306 mal'facil'a."}, {"text_idx": "#001153", "text": "Artikol'o 3: \u201eC\u0302iu hav'as la rajt'o'n je viv'o, liber'ec'o kaj person'a sekur'ec'o\u201d."}, {"text_idx": "#001154", "text": "Artikol'o 5: \u201eNeni'u sufer'u tortur'o'n au\u0306 kruel'a'n, ne'hom'a'n au\u0306 sen'dign'ig'a'n trakt'ad'o'n au\u0306 pun'o'n\u201d."}, {"text_idx": "#001156", "text": "Ricardo Barros, la brazila ministr'o pri san'o, asert'is, ke la brazila mal'san'ul'ar'o prefer'as\nla kubajn medicin'a'j'n profesi'ul'o'j'n ag'ant'a'j'n kadr'e de la program'o\nMa\u0301s me\u0301dicos (Pli'a'j kurac'ist'o'j) ol si'a'j'n kurac'ist'o'j'n. Li'a'opini'e tio okaz'as pro la si'n'don'em'o de"}, {"text_idx": "#001158", "text": "Li al'don'is, ke antau\u0306 ne'long'e la san'au\u0306toritat'o'j vok'is la brazilajn kurac'ist'o'j'n okup'i\n1400 posten'o'j'n en c\u0302i tiu program'o, sed bedau\u0306r'ind'e 600 el la al'ig\u0302'int'o'j jam rezign'is,\nc\u0302ar ili opini'is tro'a la labor'o'n."}, {"text_idx": "#001159", "text": "Kubo al'ig\u0302'is al la program'o \u2013 kun part'o'pren'o de la Amerik'a Organiz'aj\u0302'o pri San'o \u2013 en la jar'o 2013 re'ag'e al la pet'o de la prezid'ant'in'o Dilma V. Rousseff. 11 400 kubaj\nkurac'ist'o'j de tiam labor'as en 3356 distrikt'o'j, kaj 40 milion'o'j da brazil'an'o'j, precip'e\nla mal'ric\u0302'a'j famili'o'j, ricev'as la util'o'j'n de tiu ag'ad'o."}, {"text_idx": "#001162", "text": "La 5an de april'o 2017, je la 15:43 UTC, sufic\u0302'e fort'a ter'trem'o (4,5 lau\u0306 la skal'o de\nRichter) sku'is la grek'a'n urb'o'n Patraso (nov'grek'e: \u201ePatr'a\u201d), provok'ant'e tim'o'n, mal'trankvil'o'n kaj en kelk'a'j okaz'o'j ver'a'n panik'o'n tra la log\u0302'ant'ar'o."}, {"text_idx": "#001167", "text": "En 1957 est'is sub'skrib'it'a'j la Traktat'o'j de Romo, kio est'is la unu'a grav'a pas\u0302'o en la\nkre'ad'o de Eu\u0306rop'a Uni'o. Ek'de tiam pas'is ses jar'dek'o'j kaj la dat're'ven'o kompren'ebl'e ne\npov'is pas'i sen'rimark'e: la eu\u0306rop'a scienc'a komun'um'o oportun'e solen'is la 60-jar'ig\u0302'o'n de\ntiu'j inter'konsent'o'j, kaj sam'temp'e oni ekspluat'is la okaz'aj\u0302'o'n por celebr'i la sam'e not'ind'a'n\n10-jar'ig\u0302'o'n de la Eu\u0306rop'a Konsili'o pri Esplor'ad'o (angl'e:"}, {"text_idx": "#001175", "text": "Fazeol'a farun'o kaj riz'a bran'o blend'as la san'o'n"}, {"text_idx": "#001176", "text": "Fak'ul'o'j pri onk'ologi'o jam de long'a temp'o rekomend'as kiel rimed'o'n por ne mal'san'ig\u0302'i\nregul'a'n mang\u0302'ad'o'n de frukt'o'j, foli'legom'o'j, cereal'o'j kaj gus\u0302'o'j. C\u0302e la last'a jar'a kun'sid'o\npri kancer'o, okaz'int'a en 2017 sub la au\u0306spici'o'j de Uson'a Asoci'o por la Esplor'ad'o pri\nKancer'o, unu pli'a scienc'a stud'o s\u0302ajn'as emfaz'e konfirm'i tio'n."}, {"text_idx": "#001177", "text": "Esplor'ist'o'j konklud'is, ke la c\u0302iu'tag'a al'pren'o de 30 gram'o'j da riz-bran'o au\u0306 35 gram'o'j\nda fazeol-farun'o rimark'ind'e modif'as la bakteri'a'n en'hav'o'n en'e de la kojl'o. Jam post\nkelk'a'j semajn'o'j observ'ebl'as la kresk'o de la divers'ec'o de cert'a'j bakteri'o'j, kiu'j est'as\nre'kon'at'a'j kiel efik'a protekt'a faktor'o kontrau\u0306 la ek'aper'o de lok'a tumor'o. Ili'a c\u0302e'est'o\nen la korp'o favor'e s\u0302ang\u0302'as la metabol'o'n de la kojl'a'j c\u0302el'o'j. Krom'e, tiu'spec'a diet'o g\u0302eneral'e\nal'port'as profit'ig'a'j'n kvant'o'j'n de fibr'o'j, fer'o, zink'o kaj vitamin'o'j B1, B3, B6 kaj"}, {"text_idx": "#001179", "text": "Korp'a ekzerc'ad'o favor'e influ'as la metabol'ism'o'n"}, {"text_idx": "#001180", "text": "Modern'a'j medicin'a'j esplor'o'j pli kaj pli oft'e sub'strek'as la grav'ec'o'n de la bakteri'o'j,\nkiu'j normal'e viv'as en la hom'a korp'o. Precip'e en la intest'o ili est'as esenc'e grav'a'j\npor oni'a san'o. De'pend'e de la aktiv'ec'o kaj vari'ec'o de tiu bakteri'a flau\u0306r'o, la hom'a\nmetabol'ism'o funkci'as pli au\u0306 mal'pli bon'e. La konsist'o de tiu'j milion'o'j da bakteri'o'j\nrilat'as al plur'a'j faktor'o'j, precip'e al la nutr'o'manier'o."}, {"text_idx": "#001181", "text": "El irlanda universitat'o, lau\u0306 inform'o'j publik'ig'it'a'j en la medicin'a ret'ej'o\n, al'ven'is la konklud'o, ke ankau\u0306 korp'a ekzerc'ad'o fort'e influ'as oni'a'n bakteri'a'n en'hav'o'n.\nOni pri'stud'is c\u0302i tio'n c\u0302e grup'o de atlet'o'j. Oni trov'is, ke, kvankam la kvant'o mem de\nla bakteri'o'j ne mult'e vari'as inter la divers'a'j individu'o'j, tamen ili'a kemi'a influ'o\nsur la metabol'ism'o'n de la atlet'o'j est'as ver'e not'ind'a. Ali'vort'e, la korp'a'j ekzerc'o'j\nfavor'e modif'as la inter'ag'ad'o'n inter la bakteri'o'j kaj la hom'a korp'o, kompar'e kun tio,\nkio'n oni observ'as en la okaz'o de mal'pli sport'em'a'j person'o'j."}, {"text_idx": "#001185", "text": "\u201e... c\u0302ar se la uson'a konstituci'o iam fiask'os, ek'est'os anarki'o en la mond'o\u201d \u2013 Daniel Webster (1851)"}, {"text_idx": "#001186", "text": "Tiu c\u0302i raport'o est'as g\u0302is'dat'ig'o de mi'a antau\u0306'a c\u0302i-tem'a artikol'o (MONATO, 2009/06, p. 10) koncern'e s-ro'n Obama. Do iu'j leg'ant'o'j ebl'e ek'mir'os: c\u0302u ind'as re'ven'i\nal la tem'o pri prezid'ant'o, kiu jam ig\u0302'is eks'a."}, {"text_idx": "#001187", "text": "La real'o est'as, ke la tem'o ne konklud'ig\u0302'is; la krim'o (ebl'e la krim'o de la jar'cent'o!)\nplu'dau\u0306r'as, rest'as ne'agnosk'it'a kaj plu korupt'as la tut'a'n reg'ist'ar'o'n de Uson'o. Tiu c\u0302i\nraport'o do al'don'as mult'o'n nov'a'n pri la pas'int'a'j jar'o'j de la uzurp'o: kiel tiu c\u0302i pri'silent'it'a\nkrim'o mal'alt'ig'is la civiliz'it'ec'o'n g\u0302eneral'e kaj plu sabot'ad'as la ag'ad'o'n de la prezid'ant'o"}, {"text_idx": "#001188", "text": "Util'as konsider'i tiu'n c\u0302i artikol'o'n kiel plu'ig'o'n de la artikol'o\n1 far'e de Dian'a West (en la angl'a) dedic\u0302'it'a al la pur'e krim'a'j aspekt'o'j de la \u201erezid'ant'o\u201d de la Blank'a Dom'o en 2008-2016."}, {"text_idx": "#001189", "text": "En tiu artikol'o tem'is pri ne'atest'it'a'j nom'o'j de la person'o kon'at'a kiel Barack au\u0306 Barry,\nObama au\u0306 Soetoro (civit'an'o de Indonezio), au\u0306 Soebarkach (kiel en la pasport'o de la\nde uson'a social'a asekur'o el la s\u0302tat'o Konektikut'o Obama s\u0302tel'is)."}, {"text_idx": "#001190", "text": "Ve, aper'is tut'e ne sufic\u0302'e da artikol'o'j kiel tiu de Dian'a West pri la tem'o tiel grotesk'a\nNe'ident'ig'it'a Fremd'a Operaci'ul'o c\u0302e la plej alt'a s\u0302tat'posten'o: operaci'ul'o, kiu'n oni \u201een'plant'is\u201d tiel fus\u0302'e! Ja la \u201eau\u0306tentik'a kopi'o\u201d de li'a nask'ig\u0302-atest'il'o el'met'it'a je la oficial'a ret'ej'o de la Blank'a Dom'o en 2011 (sam'kiel\nli'a milit-registr'ig\u0302'o) montr'ig\u0302'is tiom krud'a'j fals'aj\u0302'o'j\n1,2, ke ec\u0302 lern'ej'an'o pov'us pentr'i ili'n pli koher'e. La uzurp'ul'o do prezent'is ne simpl'e\nsed ne'ebl'a'n pentr'it'a'n dokument'o'n! (Ekzempl'e, en la kamp'o pri ras'o de la ge'patr'o'j, valid'a dokument'o de 1961\ndev'us hav'i la termin'o'n \u201enegr'o\u201d, sed ne \u201eafrik'an'o\u201d, uz'ot'a jar'dek'o'j'n post'e)."}, {"text_idx": "#001192", "text": "La for'pas'int'a s-in'o Fuddy est'is fidel'a gard'o-hund'o por si'a mastr'o. Protekt'ant'e la\nmastr'o'n, s\u0302i ignor'is, ke jug\u0302-ordon'o aper'is en la jug\u0302'ej'o por atest'i en la proces'o, kie\noni ekzamen'is la origin'o'n de person'a'j dokument'o'j de Obama. S\u0302i mal'g\u0302entil'e for'pel'is\nel si'a havaja ofic'ej'o doktor'in'o'n Orly Taitz kaj membr'o'j'n de la esplor-team'o de s\u0302erif'o\nArpaio, kiu'j ven'is por inspekt'i la arkiv'a'j'n registr'aj\u0302'o'j'n pri la nask'ig\u0302'o de Obama.\nVe, s\u0302i'a sort'o montr'as, ke s\u0302i'a mastr'o ne s\u0302ajn'as est'i dank'em'a por s\u0302i'a fidel'ec'o ... Tamen\nni re'ven'u al la c\u0302ef'a'j faktor'o'j de tiu c\u0302i grotesk'aj\u0302'o."}, {"text_idx": "#001193", "text": "Escept'e de la mort'o de Fuddy en 2013, la ceter'o de la fakt'o'j est'is bon'e kon'at'a jam\nen 2011 kaj 2012. Ja en februar'o de 2012 s\u0302erif'o Arpaio part'o'pren'is en du gazet'ar'a'j\n3, kie aper'is reprezent'ant'o'j ec\u0302 de t.n. \u201ealfabet'a'j\u201d (plej vast'e spekt'at'a'j) televid'a'j kanal'o'j. Tie la team'o de la s\u0302erif'o demonstr'is film-prezent'aj\u0302'o'n,\nkiu ne'kontest'ebl'e pruv'is, ke la rezid'ant'o de la Blank'a Dom'o oficial'e prezent'is krud'a'n\nfals'aj\u0302'o'n kvazau\u0306 au\u0306tent'a'n dokument'o'n. Kaj ... Kaj neni'o okaz'is!"}, {"text_idx": "#001194", "text": "En'pens'ig\u0302'u pri tio c\u0302i ankorau\u0306'foj'e. C\u0302u vi pov'as re'memor'i ali'a'n land'o'n en la mond'o, kie\ntiel c\u0302i krim'a inform'o pri la c\u0302ef'o de la land'o far'ig\u0302'us kon'at'a, sed la c\u0302iel'o ne fal'us,\nkaj tiu c\u0302i Nif'o ne nur rest'us en si'a posten'o, sed est'us re'elekt'it'a du'a'foj'e en cinik'a\nromp'o de la Konstituci'o kaj leg\u0302'o?"}, {"text_idx": "#001196", "text": "\u201eKaj kie est'is la amas'komunik'il'o'j? Kie est'is la opozici'o?\u201d \u2013 pov'us demand'i naiv'a leg'ant'o."}, {"text_idx": "#001198", "text": "Nu, tiu c\u0302i est'is la tiel nom'at'a \u201easign'it'a opozici'o\u201d, g\u0302emel-parti'a tromp'o, fakt'e unu'parti'a politik'a sistem'o kaj reg'ad'o. Tamen ja ekzist'is\nankorau\u0306 tiel nom'at'a'j \u201etri'a'j parti'o'j\u201d\n6 \u2013 kon'at'a'j kiel \u201eromp'ant'o'j de la lud'o kaj for'log'ant'o'j de la elekt'ant'ar'o\u201d:\nKonservativ'a Parti'o. Ili ja plend'as pri Demokrat'a-Respublik'an'a du'polus'o-krati'o. C\u0302u ankau\u0306 ili \u2013 la ver'a opozici'o! \u2013 ne rimark'is la Ne'ident'ig'it'a'n Operaci'ul'o'n en la elekt'o-kampanj'o?"}, {"text_idx": "#001199", "text": "Jes, ankau\u0306 ili \u201ene rimark'is\u201d. Ec\u0302 pli, ili \u201ene rimark'ad'is\u201d tio'n kun profund'a indign'o kontrau\u0306 c\u0302iu'j, kiu'j ja rimark'is; kun profund'a indign'o kontrau\u0306\niu ajn, kiu (romp'ant'e \u201ela regul'o'j'n de la g\u0302entil'a societ'o\u201d) tamen au\u0306dac'is menci'i al ili, ke ili ne rimark'ad'is tio'n. Kiel profund'e ili indign'is,\nkiam oni for'log'is ili'n de ili'a hero'a batal'o por la restau\u0306r'o de la Konstituci'o, montr'ant'e\nal ili, ke la Konstituci'o est'as dis'tir'at'a je pec'o'j antau\u0306 ili'a'j propr'a'j okul'o'j per\nla sol'a fakt'o de la Nif'o en la Blank'a Dom'o ..."}, {"text_idx": "#001200", "text": "Ni las'u la leg'ant'o'j'n mem determin'i, kie mon'o nest'as por tiu c\u0302i \u201eopozici'o\u201d kaj nun iom parol'u pri la uson'a konstituci'o."}, {"text_idx": "#001202", "text": "Formal'e la uson'a konstituci'o postul'as special'a'n pli fort'a'n civit'an'ec'o'n por kandidat'o'j\n5, kiel est'is difin'it'e, ekzempl'e, en la tiu'temp'a enciklopedi'o \u201eLaw of Nations\u201d de Vattel. Kandidat'o dev'as est'i nask'it'a c\u0302e ge'patr'o'j, kiu'j ambau\u0306 est'as ordinar'a'j civit'an'o'j\nde la land'o, kaj sur la teritori'o de la land'o (premis'e, ke la kandidat'o neniam s\u0302ang\u0302'os"}, {"text_idx": "#001203", "text": "Antau\u0306 2008 neni'u iam ajn pri'dub'is tiu'n c\u0302i difin'o'n bon'e kompren'it'a'n \u2013 ec\u0302 se mal's\u0302at'at'a'n de iu'j: mal's\u0302at'at'a'n tiom fort'e, ke ili vol'is for'ig'i tiu'n c\u0302i postul'o'n\n(vid'u sub'e). Subit'e, ek'de 2008, ial ig\u0302'is kvazau\u0306 \u201emal'g\u0302entil'e\u201d demand'i pri la signif'o de la koncept'o\nhered'a civit'an'ec'o; ig\u0302'is kvazau\u0306 preskrib'it'e ne far'i tio'n."}, {"text_idx": "#001205", "text": "Ne est'is tiel kvazau\u0306 la difin'o de la hered'it'a civit'an'ec'o aparten'us al iu \u201egriz'a zon'o\u201d; tiel, ke la mos\u0302t'a'j senat'an'o'j kaj kongres'an'o'j dev'us hezit'i kaj pri'dub'i g\u0302i'n. Ili cert'e\nsci'is g\u0302i'n. Ili kompren'is g\u0302i'n tiel bon'e, ke iu'j mal's\u0302at'is g\u0302i'n kaj ec\u0302 mult'foj'e prov'is\nnul'ig'i g\u0302i'n en 10 divers'temp'a'j leg\u0302-propon'o'j (kies sub'ten'ant'o'j est'is kaj demokrat'o'j"}, {"text_idx": "#001206", "text": "En c\u0302iu'j tiu'j leg\u0302-propon'o'j ili vol'is s\u0302ang\u0302'i la postul'o'n pri la\nhered'a civit'an'ec'o de kandidat'o'j je iu pli mal'fort'a form'o de civit'an'ec'o (supoz'ebl'e pli \u201etau\u0306g'a\u201d por iu grav'a \u201eiu\u201d, diven'u kiu). Tiu'temp'e c\u0302iu'j prov'o'j akcept'i la leg\u0302-propon'o'j'n fiask'is, tamen vi jam\nsci'as kio sekv'is. Kiam la situaci'o sur la s\u0302ak'lud'a tabul'o ig\u0302'is mal'favor'a, la Parlament'o\nde la \u201elum'tur'o de la hom'ar'o\u201d simpl'e for'bala'is la figur'o'j'n for de la s\u0302ak'tabul'o ..."}, {"text_idx": "#001207", "text": "La neglekt'ec'o kaj arog'ec'o en promoci'ad'o de tia okul'frap'a fripon'o est'as ne'imag'ebl'a.\nEc\u0302 dum brutal'a'j diktator'a'j reg\u0302im'o'j, kiel tiu de Stalin au\u0306 en la roman'o\n1984, oni mult'e pen'is \u201eg\u0302is'dat'ig'i la pas'int'ec'o'n\u201d, s\u0302ang\u0302'ant'e la registr'aj\u0302'o'j'n en arkiv'o'j, por ke la real'o lau\u0306'ebl'e aspekt'u koher'a. Kaj\njen en Uson'o tio est'is prezent'it'a kaj sen'demand'e akcept'it'a dum 8 jar'o'j!"}, {"text_idx": "#001208", "text": "La 15an de decembr'o 2016, s\u0302erif'o Arpaio part'o'pren'is en la tri'a gazet'ar'a konferenc'o\nkaj prezent'is la fin'a'j'n mal'kovr'o'j'n pri la nask'ig\u0302'atest'o de Obama fals'it'a en 2011, c\u0302i-foj'e\nspur'ant'e ec\u0302 tiu'n konkret'a'n dokument'o'n de ali'a person'o, el kiu oni komput'il'e kopi'is\npec'o'j'n de la bild'o. Kaj de'nov'e ... okaz'as neni'o. Neni'o! Tio c\u0302i per si mem jam manifest'as\nla mort'o'n de la civiliz'it'ec'o en Uson'o \u2013 kaj kompromit'as la tut'a'n hom'a'n civilizaci'o'n g\u0302eneral'e: la civilizaci'o'n kiu lev'is neniu'j'n\ndemand'o'j'n kaj kviet'e tra'glut'is c\u0302i-tio'n. Kiel dir'is prof. Victor Davis Hans'o'n, \u201eSe ne est'as leg\u0302'o, ne est'as civilizaci'o\u201d."}, {"text_idx": "#001209", "text": "En Uson'o jam est'as nov'a, lau\u0306'leg\u0302'a, prezid'ant'o. Trump konduk'is si'a'n kampanj'o'n kiel \u201eekster'ul'o\u201d kaj opon'ant'o de la ekzist'ant'a reg'ant'ar'o. Pro tio li vigl'ig'is la rest'aj\u0302'o'j'n de konservativ'a\ncivit'an'ar'o, kiu ek'rev'is, ke Trump est'os revoluci'ul'o kapabl'a protekt'i la land'a'j'n interes'o'j'n\nkaj re'direkt'i la land'o'n al la ide'o'j de g\u0302i'a'j fond'int'o'j, la konstituci'o, kaj iam'a grand'ec'o."}, {"text_idx": "#001214", "text": "Jen do, dum'e triumf'o de just'ec'o kaj pent'o de Uson'o cert'e ne okaz'is \u2013 kia kontrast'o kun la brav'a Sud-Kore'uj'o, kiu j\u0302us kapabl'is sen'posten'ig'i kaj akuz'i la\ndum s\u0302i est'is en la ofic'o!"}, {"text_idx": "#001215", "text": "Ec\u0302 la model'a imperi'o de mal'bon'o, Sovetio, pent'is pri stalin'ism'o en 1956 \u2013 kvankam mal'fru'e kaj nur part'e, tri jar'o'j'n post la mort'o de la tiran'o. Uson'o do est'as\nnun du'a en la vic'o post Sovetio por\nmal'fru'a pent'o. Rest'as ankorau\u0306 vid'i kiom da temp'o pas'os g\u0302is Uson'o sekv'os la ekzempl'o'n de Sovetio:"}, {"text_idx": "#001216", "text": " Por uson'a prezid'ant'o kaj vic'prezid'ant'o la uson'a konstituci'o postul'as special'a'n tip'o'n\nde civit'an'ec'o, pli strikt'a'n ol la ordinar'a, kiu nom'ig\u0302'as\nNatural bor'n citizenship (hered'a civit'an'ec'o), t.e. est'i nask'it'a al la ge'patr'o'j-civit'an'o'j sur uson'a grund'o."}, {"text_idx": "#001218", "text": "Lau\u0306 slovak'a'j ornitolog'o'j nest'as c\u0302i-jar'e nur c\u0302irkau\u0306 660 g\u0302is 880 urogal'o'j. En 1972 viv'is\nen la slovak'a teritori'o 3697 tia'j bird'o'j, sed jam en 2000 nur 1612."}, {"text_idx": "#001219", "text": "La fak'ul'o'j avert'is pri la situaci'o, c\u0302ar baldau\u0306 tiu bird'o mal'aper'os en Slovaki'o kaj\nen mult'a'j ali'a'j eu\u0306rop'a'j land'o'j. La kial'o'j de la grand'a mal'mult'ig\u0302'o de urogal'o'j est'as\ngrand'are'a arb'o'fal'ig'ad'o, arb'o- kaj klimat'o-s\u0302ang\u0302'ig\u0302'o, konstru'ad'o de nov'a'j s\u0302ose'o'j tra\narb'ar'o'j, hom'a c\u0302e'est'o kaj ne'reg'ebl'a turism'o, s\u0302tel'c\u0302as'ad'o kaj kresk'ant'a nombr'o de natur'a'j"}, {"text_idx": "#001224", "text": "Sud'a Pang\u0302abi'o hav'as fekund'a'n grund'o'n kaj g\u0302i est'as bon'e kon'at'a pro la mang'o kaj la\nsuker'a panic'o. Ebl'as oft'e vid'i vir'o'j'n, kiu'j transport'as ili'n per kamion'o, kales\u0302'o au\u0306\nbov'c\u0302ar'o. Plen'ag\u0302'ul'o'j kaj infan'o'j kutim'e mang\u0302'as suker'a'n panic'o'n kaj krud'a'n suker'o'n,\ngur en la urdu'a lingv'o.\nGur est'as flav'kolor'a, mal'mol'a kaj popular'a dolc\u0302'aj\u0302'o en land'o'j de sud'a Azi'o kiel Barato\nkaj Pakistano. Oni far'as ankau\u0306 te'o'n, solv'ant'e g\u0302i'n."}, {"text_idx": "#001233", "text": "En la pas'int'ec'e sekur'a kaj trankvil'a ital'a vilag\u0302'o Arcade [arkad'e], en la provinc'o\nTrevizo, rimark'ind'e obl'ig\u0302'is, en la last'a'j jar'o'j, la okaz'o'j de s\u0302tel'o'j kaj rab'o'j. Tial\nla lok'a urb'estr'o, Domenico Prest'i [dome\u0301niko pre\u0301sti], aparten'ant'a al la ekstrem'dekstr'a\nLeg'a Nord, decid'is instal'ig'i tri'dek'o'n da televid'a'j kamera'o'j en la tut'a municip'a teritori'o.\nIli est'as akompan'at'a'j de la klar'a indik'il'o\nKomun'um'o vide'o-gard'at'a. La fakt'o diskut'ig'is, sed ec\u0302 pli da skandal'o provok'is la elekt'o traduk'ig'i la panel'o'j'n\nne nur en la kutim'a'j'n angl'a'n kaj franc'a'n, sed ankau\u0306 ruman'e'n, alban'e'n kaj arab'e'n."}, {"text_idx": "#001235", "text": "\u201eLa cel'o de mi'a ag'ad'o est'as simpl'e inform'i, ke la lok'o est'as kontrol'at'a de televid'a'j\nkamera'o'j kaj ke neni'u dev'as s\u0302tel'i c\u0302i tie, c\u0302ar la aparat'o pov'as film'i kaj la krim'ul'o'j'n\nkaj la vetur'il'o'j'n, kiu'j'n ili uz'as\u201d, li konklud'is, rifuz'ant'e la akuz'o'n est'i ksenofob'o. La iniciat'o tamen memor'ig'as tiu'n\nde Joe Formaggio [g\u0302o form'ag\u0302'o], urb'estr'o de la komun'um'o Albettone, en la sam'a region'o\nVen'et'o, kiu fot'ig'is si'n dum li plant'is en la lok'a'j bed'o'j apart'a'n panel'o'n pri \u201epark'ad'o mal'permes'it'a\u201d, ironi'e direkt'it'a'n al cigan'o'j. \u201eC\u0302i tiu est'as la donac'o, kiu'n ni'a municip'o vol'as far'i hodiau\u0306 al tiu'j person'o'j\u201d, deklar'is Formaggio, elekt'ant'e ne hazard'e la inter'naci'a'n tag'o'n dedic\u0302'it'a'n al la nomad'a"}, {"text_idx": "#001237", "text": "Uson'o unu'e! ag'ad'as la uson'a prezid'ant'o, Donald Trump. Tuj post si'a en'ofic'ig\u0302'o c\u0302i-januar'e, li anonc'is\nadiau\u0306'o'n al la inter'konsent'o pri\nTrans-Pacifik'a Partner'ec'o (TPP), akcept'it'a de 12 land'o'j. Li anonc'is ankau\u0306, ke li re'inter'trakt'os kun Kanado kaj Meksiko\nNord-Amerik'a Liber-Komerc'a Asoci'o (NALKA). Pli'e, la reg'ist'ar'o de Trump deklar'is, ke Uson'o pov'us ignor'i cert'a'j'n decid'o'j'n de\nMond'a Organiz'aj\u0302'o pri Komerc'o, se tiu'j decid'o'j atenc'us la uson'a'n suveren'ec'o'n."}, {"text_idx": "#001238", "text": "TPP est'is, teori'e, kre'i grand'eg'a'n zon'o'n, kie entrepren'o'j liber'e kaj just'ec'e konkur'ad'u\ntiel, ke la ekonomi'a kresk'o kaj bon'stat'o de tiu zon'o rapid'e antau\u0306'e'n'ir'u. La sum'o de\nMEP (mal'net'a en'land'a produkt'o) en la zon'o kovr'as preskau\u0306 40 % de la tut'o en la mond'o,\nsed C\u0302ini'o kaj Korei'o ne part'o'pren'is."}, {"text_idx": "#001242", "text": "Jam dum la elekt'a kampanj'o, Trump kritik'is Japani'o'n, dir'ant'e: \u201eEst'as mal'just'e, ke uson'an'o'j ac\u0302et'as japan'a'j'n au\u0306t'o'j'n, sed uson'a'j au\u0306t'o'j ne vend'ig\u0302'as en\nJapani'o.\u201d Fakt'e, uson'a'j au\u0306t'o'j ne vend'ig\u0302'is, kaj pas'int'jar'e\nFord Motor Company rezign'is vend'ad'o'n de si'a'j au\u0306t'o'j, kaj el'ir'is el la japan'a merkat'o. C\u0302u ekzist'as bar'il'o\nkontrau\u0306 uson'a'j au\u0306 ali'land'a'j au\u0306t'o'j? Ver'dir'e, la japan'a dogan'tarif'o por au\u0306t'o'j est'as\nnul'o, dum la uson'a tarif'o por japan'a'j au\u0306t'o'j est'as 2,5 %. En ambau\u0306 land'o'j konsum'ant'o'j\nliber'e elekt'as kaj ac\u0302et'as au\u0306t'o'j'n lau\u0306 ili'a'j kvalit'o kaj prez'o. Japan'o'j, se ebl'us, s\u0302at'us\nac\u0302et'i german'a'j'n au\u0306t'o'j'n, rigard'ant'e ili'n kiel bon'kvalit'a'j'n kaj kiel simbol'o'n de soci'a"}, {"text_idx": "#001243", "text": "Ankau\u0306 en ali'a'j kamp'o'j Uson'o trud'em'e propon'os for'ig'i regul'o'j'n kaj rimed'o'j'n, kiu'j protekt'as\nla san'o'n, sekur'ec'o'n kaj ekologi'o'n de la civit'an'o'j, sed kiu'j'n c\u0302ef'e uson'a'j trans'naci'a'j\nfirma'o'j rigard'as kiel bar'il'o'j'n kontrau\u0306 si'a'j sen'brid'a'j ag'ad'o'j."}, {"text_idx": "#001244", "text": "Ekzempl'e, regul'o'j pri agr'o'kemi'aj\u0302'o'j, pest'icid'o'j, nutr'aj\u0302'a'j al'don'aj\u0302'o'j kaj genetik'e modif'it'a'j\norganism'o'j est'os atak'it'a'j de tiu'j trans'naci'a'j kemi'a'j kaj farmaci'a'j firma'o'j. La potenc'a'j\nprem'grup'o'j cel'os la japan'a'n publik'a'n san'asekur'o'n kun intenc'o en'trud'ig\u0302'i en la program'o'n.\nAnkau\u0306 arang\u0302'o'j kaj program'o'j pri patent'o'j, au\u0306tor'a'j rajt'o'j, medicin'o, labor'kondic\u0302'o'j,"}, {"text_idx": "#001245", "text": "La plej grav'a problem'o, tamen, est'as la mekanism'o por fin'arang\u0302'i disput'o'j'n inter privat'a'j\nInvestor-stat'e disput'e settlement). Lau\u0306 tiu mekanism'o, invest'ant'o'j pov'as persekut'i s\u0302tat'o'j'n por mon'kompens'o pro tio,\nke tiu'j s\u0302tat'a'j leg\u0302'o'j, regul'o'j au\u0306 politik'o'j lim'ig'as ili'a'j'n liber'a'j'n ag'ad'o'j'n kaj antau\u0306'vid'at'a'j'n\nprofit'o'j'n. Procedur'o'j okaz'as per arbitraci'o anstatau\u0306 kort'um'o. Spert'o'j de\nNALKA kaj ali'a'j simil'a'j inter'konsent'o'j montr'as, ke en mult'a'j kaz'o'j trans'naci'a'j (c\u0302ef'e uson'a'j)"}, {"text_idx": "#001248", "text": "Post la anonc'o, far'it'a de eu\u0306rop'a'j fak'ul'o'j fin'e de februar'o 2017, pri la trov'o de sep\nplaned'o'j simil'a'j al la ter'o (situ'ant'a'j c\u0302irkau\u0306 la stel'o Trappist-1) uson'a'j astronom'o'j\nja mal'kovr'is krom'a'n planed'o'n simil'a'n al la ni'a. Ties distanc'o de la ter'o? \u201eApenau\u0306\u201d 39 lum'jar'o'j."}, {"text_idx": "#001249", "text": "G\u0302i est'as bon'e re'kon'ebl'a kaj orbit'as apud stel'o el la konstelaci'o\nBalen'o: oni opini'as, ke g\u0302i potencial'e kapabl'as gast'ig'i i'a'j'n viv'form'o'j'n. La radius'o de la\nter'a g\u0302emel'o est'as 1,4-obl'a de tiu de ni'a glob'o, dum g\u0302i'a mas'o est'as 6-foj'e pli grand'a.\nG\u0302i est'as plen'a de mont'o'j, sam'kiel la ter'o, kaj ver's\u0302ajn'e hav'as ec\u0302 atmosfer'o'n. C\u0302u tio\nsufic\u0302'as por ebl'ig'i viv'o'n tia'n, kia ni koncept'as g\u0302i'n? \u201eAl id'o'j jug\u0302' mal'facil'a\u201d!"}, {"text_idx": "#001251", "text": "Korupt'ad'o est'as tut'mond'a plag'o. En mult'a'j land'o'j, ekzempl'o'j de korupt'ad'o abund'as je\nmult'a'j nivel'o'j. Tamen pli kaj pli da civit'an'o'j opini'as, ke korupt'ad'o ne est'as ne'evit'ebl'a.\nEn mult'a'j lok'o'j tra la mond'o \u2013 ekzempl'e en Ukrainio, Greki'o, Hispanio, Portugali'o, Meksiko, arab'a'j land'o'j, Barato\nkaj C\u0302ini'o \u2013 mult'a'j re'ag'as kontrau\u0306 korupt'ad'o. La mov'ad'o organiz'ig\u0302'as kaj mond'skal'e kaj lok'e, en"}, {"text_idx": "#001254", "text": "La preleg'ant'o'j unu'e konstat'is la mal'rapid'ec'o'n de la inter'naci'a'j procez'o'j cel'ant'a'j\nlukt'ad'o'n kontrau\u0306 korupt'o. La konvenci'o de\nOEKE (Organiz'aj\u0302'o por Ekonomi'a'j Kun'labor'o kaj Evolu'ig'o) pri la lukt'o kontrau\u0306 korupt'ad'o,\nkiu ek'valid'is la 29an de septembr'o 2000, est'is rezult'o de 20 jar'o'j da inter'trakt'ad'o'j.\nBedau\u0306r'ind'e, la efik'o de tiu inter'konsent'o est'as lim'ig'it'a al la s\u0302tat'o'j, kiu'j membr'as"}, {"text_idx": "#001256", "text": "Krom'e, oni konstat'is, ke tem'o'j rilat'a'j al kontrau\u0306'korupt'a lukt'o est'as precip'a zorg'o\nde la privat'a sektor'o. Tial dis'volv'ig\u0302'as intern'a'j program'o'j por efik'e lukt'i en la entrepren'o'j\nkontrau\u0306 korupt'o kiel soci'a plag'o. Ceter'e, inter'konsent'o pri etik'a'j norm'o'j est'as efektiv'ig'it'a\nfar'e de entrepren'o'j por for'ig'i korupt'a'j'n uz'o'j'n de risk'em'a'j merkat'o'j."}, {"text_idx": "#001257", "text": "Pli'a'j inform'o'j dispon'ebl'as (franc'e) c\u0302e la ret'ej'o"}, {"text_idx": "#001258", "text": "La plej kon'at'a barok'a monument'o en Vilnius"}, {"text_idx": "#001259", "text": "La katolik'a Preg\u0302'ej'o de la Sankt'a'j Apostol'o'j Petro kaj Pau\u0306lo en la litova c\u0302ef'urb'o Vilnius\nokup'as la unu'a'n lok'o'n en la list'o de la 16 plej vid'ind'a'j preg\u0302'ej'o'j en la mond'o, kiu'n\n. Kial g\u0302i merit'as tiu'n atent'o'n?"}, {"text_idx": "#001261", "text": "La preg\u0302'ej'o est'as la plej kon'at'a barok'a monument'o en Vilnius. G\u0302i'a intern'a dekoraci'o\nest'as unik'a en la tut'a Eu\u0306rop'o. La abund'o de modl'aj\u0302'o'j prezent'as bibli'a'j'n, mit'a'j'n kaj\nalegori'a'j'n figur'o'j'n, fam'ul'o'j'n de divers'a'j popol'o'j kaj tavol'o'j, fantast'a'j'n demon'a'j'n\nest'aj\u0302'o'j'n, c\u0302iel'korp'o'j'n, best'o'j'n, kresk'aj\u0302'o'j'n, milit'sign'o'j'n, liturgi'a'j'n kaj c\u0302iu'tag'a'j'n\naj\u0302'o'j'n. En la junt'o de la transept'o kaj la h\u0302or'ej'o star'as lign'a skulpt'aj\u0302'o de Jesuo de\nAntakalnis kun natur'har'a peruk'o \u2013 konsider'at'a mirakl'a. En la jar'o 1700 oni al'port'is g\u0302i'n el Romo kaj fin'depon'is g\u0302i'n\nen Vilnius. C\u0302i tie'n en 1864 oni trans'lok'is la skulpt'aj\u0302'o'n el la Preg\u0302'ej'o de Trinitat'an'o'j."}, {"text_idx": "#001262", "text": "Lau\u0306 legend'o, sur tiu c\u0302i lok'o antau\u0306'e star'is pagan'a sankt'ej'o de la di'in'o Mild'a. En la\nperiod'o de 1431 g\u0302is 1500 est'is konstru'it'a lign'a preg\u0302'ej'o. G\u0302i for'brul'is post 94 jar'o'j.\nPost'e sur la sam'a lok'o aper'is nov'a lign'a preg\u0302'ej'o. Dum la milit'o en 1655 kontrau\u0306 Moskvo\nankau\u0306 g\u0302i est'is preskau\u0306 ruin'ig'it'a."}, {"text_idx": "#001263", "text": "La nun'a'n s\u0302ton'a'n preg\u0302'ej'o'n oni komenc'is konstru'i en 1668 lau\u0306 projekt'o de la pol'a arkitekt'o\nJ'a'n Zaor. La intern'o'n dekoraci'is la majstr'o'j de la ital'a barok'o Pietro Perti kaj Giovanni\nMaria Gall'i. En 1805 est'is konstru'it'a grand'a altar'o kun la bild'o\nAdiau\u0306'o de Sankt'a'j Petro kaj Pau\u0306lo de Prancis\u030ckus Smuglevic\u030cius. La barok'stil'a'n preg\u0302'ej'o'n oni plan'is en la form'o de latin'a\nkruc'o, en'ten'ant'a du tur'o'j'n, kupol'o'n kaj du'on'rond'a'n absid'o'n."}, {"text_idx": "#001264", "text": "Kiam Litovio traf'is sub la reg'ad'o'n de rus'a car'o, la guberni'estr'o en 1868 propon'is\nre'arang\u0302'i la katolik'a'n preg\u0302'ej'o'n al ortodoks'a sankt'ej'o. Tamen pro la mank'o de mon'o la\nre'konstru'o ne okaz'is kaj la preg\u0302'ej'o rest'is katolik'a."}, {"text_idx": "#001265", "text": "En la period'o 1953-1989 en la preg\u0302'ej'o est'is la c\u0302erk'o kun la korp'o de Sankt'a Kazimir'o,\nprotekt'ant'o de Litovio, kiu'n en 1989 oni trans'lok'is al la urb'a katedral'o."}, {"text_idx": "#001266", "text": "La fond'int'o de la preg\u0302'ej'o est'as Micha\u0142 Kazimierz Pac, hetman'o de la Grand'a Litova\nDuk'land'o. Lau\u0306 legend'o en 1662 li traf'is en dang\u0302er'o'n pro la ribel'ant'a arme'o. Oni'dir'e\nli promes'is konstru'ig'i preg\u0302'ej'o'n, se Di'o sav'os li'n. Subit'e ven'is fidel'a serv'ant'o, kiu\nper et'a s\u0302ip'et'o transport'is li'n al sekur'a lok'o. Pac plen'um'is si'a'n promes'o'n kaj iniciat'is\nla konstru'o'n de preg\u0302'ej'o. La hetman'o ordon'is, ke post li'a mort'o oni en'ter'ig'u li'a'n korp'o'n\nsub la preg\u0302'ej'a sojl'o kaj en'skrib'u sur la tomb'o's\u0302ton'o'n \u201eHic iacet peccator\u201d (C\u0302i tie kus\u0302'as pek'ul'o). Tamen fin'e de la 17a jar'cent'o fulm'o dis'fend'is la tomb'o's\u0302ton'o'n.\nTial oni en'mason'is g\u0302i'n apud la en'ir'ej'o."}, {"text_idx": "#001267", "text": "Nun la plac'o antau\u0306 la preg\u0302'ej'o port'as la nom'o'n Pap'o Johano Pau\u0306lo la Du'a memor'e al li'a"}, {"text_idx": "#001268", "text": "Togoland'o est'as afrik'a land'o kun log\u0302'ant'ar'o de preskau\u0306 7 milion'o'j. La oficial'a s\u0302tat'a\nlingv'o est'as tie la franc'a. La nombr'o'n de la lok'a'j lingv'o'j oni taks'as inter 30 kaj\n42. Du inter ili, la evea kaj kabija (Ewe kaj\nKabiye), est'as re'kon'it'a'j kiel oficial'a'j, kaj la evea fakt'e est'as uz'at'a kiel naci'a pont'o'lingv'o."}, {"text_idx": "#001269", "text": "Ganao est'as ali'a s\u0302tat'o, ankau\u0306 kus\u0302'ant'a en la afrik'a kontinent'o: tie log\u0302'as proksim'um'e\n22 milion'o'j da hom'o'j. La oficial'a lingv'o de c\u0302i tiu land'o est'as de'nov'e eu\u0306rop'de'ven'a:\nla angl'a. La lok'a'j lingv'o'j ating'as la nombr'o'n de 35-50. Inter ili oficial'a'n status'o'n\nricev'is dek unu, dum, kiel pont'o'lingv'o'n, oni uz'as la tvian (Twi)."}, {"text_idx": "#001275", "text": "Giuseppina Nicolini [g\u0302uzepina nikolini], de 2012 urb'estr'in'o de Lampeduzo \u2013 et'a insul'o inter nord'a Afrik'o kaj Sicilio \u2013 c\u0302i-jar'e ricev'is la premi'o'n Houphoue\u0308t-Boigny pro si'a grand'a human'ec'o kaj dau\u0306r'a engag\u0302'ig\u0302'o\nen la mastr'um'ad'o de la en'migr'a kriz'o."}, {"text_idx": "#001280", "text": "S\u0302i hav'as pli ol 20-jar'a'n spert'o'n en la kamp'o de ekster'land'a komerc'ad'o kaj diplomati'o,\nkaj est'as esper'o'j, ke la mult'flank'a ofic'ist'in'o mult'e kontribu'os al la region'a ekonomi'a"}, {"text_idx": "#001281", "text": "Ankau\u0306 la slovak'o'j Brigit'a Schmo\u0308gnerova\u0301 [s\u0302megnerova] \u2013 eks'a ministr'in'o pri financ'o (2002-2005) \u2013 kaj Ja\u0301n Kubis\u030c [j'a'n kubis\u0302] \u2013 eks'a ministr'o pri ekster'a'j afer'o'j (2008-2010) \u2013 est'is c\u0302ef'o'j de tiu Ekonomi'a Komision'o, kiu est'as unu el la kvin region'a'j komision'o'j\nde la Ekonomi'a kaj Soci'a Konsili'o de UN."}, {"text_idx": "#001282", "text": "Ricev'int'e hodiau\u0306, fin'e de la monat'o, la april'a'n numer'o'n de MONATO mi rimark'is, ke la kovert'o sur'hav'as tre bel'a'j'n pos\u0302t'mark'o'j'n, kies valor'o est'as indik'it'a\nen belg'a'j frank'o'j (kaj ne en eu\u0306r'o'j). La seri'et'o de pos\u0302t'mark'o'j tut'e ne est'as stamp'it'a\nde la pos\u0302t'a serv'o. Sed, ankau\u0306 est'as normal'a (pos\u0302t'a) afrank'o de 1,40 eu\u0306r'o'j. C\u0302u tem'as\npri pardon'pet'a donac'et'o al la abon'ant'o'j pro la mal'fru'o de la revu'o?"}, {"text_idx": "#001285", "text": "En mart'o en la urb'o Jos\u0302kar-Ol'a (Maria Respublik'o, Rus'a Federaci'o) la finn'a ambasad'o\nen Moskvo organiz'is seminari'o'n pri la verk'ad'o de bild'stri'o'j en la maria lingv'o. Tem'as\npri idiom'o el la finn'o-perma lingv'ar'o, parol'at'a en la volg'a federaci'a distrikt'o kaj\nen Kazah\u0302i'o. Gvid'is la arang\u0302'o'n la finn'a desegn'ist'in'o Sanna Hukkanen kaj la rus'a traduk'ist'in'o\nAnna Voronkova. MONATO intervju'is ili'n, por pli bon'e kompren'i la iniciat'o'n."}, {"text_idx": "#001289", "text": "En novembr'o 2015 Sanna invit'is mi'n kiel traduk'ist'in'o'n al si'a propr'a seminari'o en Petrozavodsk.\nTie mi kompren'is, ke est'as hont'ind'e por mi sci'parol'i nur la finn'a'n (bon'e lern'it'a'n\nde mi inter'temp'e), kaj mi ek'hav'is interes'o'n pri la finn-ugr'a'j lingv'o'j parol'at'a'j en\nRusio (la karel'a, la maria kaj la mordv'a lingv'o'j inter'ali'e). La komiks'o'j'n en la finn-ugr'a'j\nlingv'o'j, kiu'j est'is kre'it'a'j dum ni'a'j seminari'o'j, ni montr'os dum la festival'o\nKomMissia kaj post'e en Finnlando."}, {"text_idx": "#001295", "text": "C\u0302u frand'em'a'j larv'o'j liber'ig'os la mond'o'n de plast'o?"}, {"text_idx": "#001296", "text": "De'long'e la scienc'a komun'um'o serc\u0302'as manier'o'n por elimin'i la mult'a'j'n plast'o'sak'et'o'j'n,\nkiu'j'n hom'o'j dau\u0306r'e for'j\u0302et'as kaj kiu'j polu'as mar'o'j'n kaj ocean'o'j'n de la tut'a mond'o. Efik'a\nsolv'o s\u0302ajn'as est'i tiu, kiu'n sen'intenc'e trov'is Feder'ic'a Bertocchini [federika bertokini],\nital'a esplor'ist'in'o c\u0302e la hispan'a naci'a centr'o de esplor'ad'o. Ekspluat'ebl'as lau\u0306 s\u0302i difin'it'a\napart'a rau\u0306p'o, kiu est'as tre'eg'e glut'em'a pri plast'o, kio por c\u0302iu ali'a best'o kutim'e est'as"}, {"text_idx": "#001299", "text": "La preciz'a metabol'a \u201emekanism'o\u201d est'os objekt'o de est'ont'ec'a esplor'o. C\u0302i-moment'e, dank'e al la g\u0302is'nun'a test'ad'o, oni\nkompren'is, ke la mal'kombin'o de la plast'o ne okaz'as nur mekanik'e, per'e de la mac\u0302'ad'o\nfar'e de larv'o'j, sed lau\u0306 apart'a kemi'a proced'o. El pli detal'a'j kemi'a'j analiz'o'j ebl'os\nmal'kovr'i, kiu est'as la enzim'o au\u0306 la bakteri'o plast-mal'aper'ig'a, kiu si'n kas\u0302'as en la\ndigest'a sistem'o de la koncern'a larv'o."}, {"text_idx": "#001300", "text": "Oni ne neglekt'u ankau\u0306 la mal'kovr'o'n okaz'int'a'n en 2016: scienc'ist'o'j el\nKyoto Institut'e of Technology, en Japani'o, izol'is iu'n bakteri'o'n, nom'e\nIdeonella sakaiensis, kapabl'a'n mal'kombin'i simil'a'n polimer'o'n, la poli'etilen'a'n tereftalaton (Pet), la material'o'n\nde mult'a'j akv'o'botel'o'j, dank'e al du enzim'o'j. Ver's\u0302ajn'e tiu'spec'a biologi'a procez'o klar'ig'as\nankau\u0306 la ag'ad'o'n de la vaks'a tine'o. Tamen la mang\u0302'eg'em'o est'as mal'sam'a.\nIdeonella sakaiensis detru'as nur 0,13 mili'gram'o'j'n da Pet tag'e. La rau\u0306p'o, kiu mang\u0302'as vaks'o'n, mal'e mang\u0302'as\ndu'obl'a'n kvant'o'n da plast'o c\u0302iu'hor'e."}, {"text_idx": "#001301", "text": "Kiu'j est'as la efektiv'a'j aplik'ebl'o'j de tia esplor'projekt'o? Oni bezon'as ekstrakt'i la\nag'ant'o'n, kiu mal'kombin'as la plast'o'n kaj kiu kus\u0302'as en la larv'o'j. Oni ne ver'e bezon'os\ngrand'a'j'n kvant'o'j'n da viv'a'j best'et'o'j, ne'last'e c\u0302ar ili est'as mal'util'a'j por abel'o'j, kiu'j\njam tut'mond'e mal'pli'ig\u0302'as. Problem'o solv'end'a est'as la rest'aj\u0302'o'j de la mang\u0302'it'a plast'o.\nPost tiu biologi'a trakt'ad'o rest'as minimum'a'j kvant'o'j da et'il'en'a glikol'o (toks'a substanc'o\nuz'at'a en kontrau\u0306'frost'aj\u0302'o'j). G\u0302is nun oni cel'is la mal'munt'ad'o'n de la polimer'o. La ven'ont'a\npas\u0302'o est'os sukces'i \u201ere'munt'i\u201d g\u0302i'n, produkt'ant'e afer'o'n util'a'n au\u0306 almenau\u0306 tut'e sen'dang\u0302er'a'n por oni'a san'o."}, {"text_idx": "#001308", "text": "Kompar'u tio'n kun la situaci'o en la nun'a'j grand'a'j flug'haven'o'j. Ekzempl'e, la flug'haven'o\nde Amsterdamo hav'as mal'simpl'a'n sistem'o'n de kur'ej'o'j kaj rul'voj'o'j, kiu'j kruc'ig\u0302'as. Pro\ntio la aeroplan'o'j oft'e dev'as trans'pas'i aktiv'a'j'n kur'ej'o'j'n. Fakt'e, dum la last'a'j jar'o'j\nkelk'a'j preskau\u0306-akcident'o'j okaz'is. La plej nov'a amsterdama kur'ej'o, la tiel nom'at'a \u201epolder'a voj'o\u201d, trov'ig\u0302'as ja 6,9 kilo'metr'o'j'n for de la terminal-konstru'aj\u0302'o'j. La rulad'o inter la polder'a\nvoj'o kaj la terminal'o'j dau\u0306r'as inter 20 kaj 30 minut'o'j'n. Oft'e la stevard'o'j en la tie\nal'ter'ig\u0302'int'a'j aviad'il'o'j dev'as pardon'pet'i pro la dau\u0306r'o de la rulad'o, sam'temp'e insist'ant'e,\nke la pasag\u0302er'o'j rest'u en si'a seg\u0302'o."}, {"text_idx": "#001310", "text": " (inform'a ret'ej'o en la angl'a),\n (angl'a'lingv'a flug'foli'o, kiu bon'e resum'as la koncept'o'n) kaj\nn'os.nl/vide'o/2163889-land'e'n-en-opstijgen-vanuit-elke-hoek-eh-bocht.html (klar'ig'a film'et'o angl'a'lingv'a kaj sub'titol'at'a en la nederlanda)."}, {"text_idx": "#001312", "text": "La 26an de april'o 2017 la ital'a polic'o provizor'e arest'is Davide Vannoni, la kre'int'o'n\nStamin'a\u201d, kiu hav'is vast'a'n re'eh\u0302'o'n en Italio en la last'a'j jar'o'j. La kial'o? Malgrau\u0306 tio, ke\nVannoni est'is jam pas'int'ec'e kondamn'it'a pro krim-asoci'ig\u0302'o cel'ant'a frau\u0306d'o'n kaj util'ig'o'n\nde difekt'it'a'j kurac'il'o'j, li pret'is trans'lok'ig\u0302'i kaj dau\u0306r'ig'i si'a'n ag'ad'o'n ekster'land'e,\nebl'e en Kipro, Belorusio au\u0306 Dominika Respublik'o."}, {"text_idx": "#001313", "text": "La metod'o lanc\u0302'it'a de Davide Vannoni konsist'as el trakt'ad'o \u2013 lau\u0306's\u0302ajn'e sen'a je scienc'a'j valid'ec'o, prav'ig'ebl'o kaj efik'ec'o \u2013 cel'ant'a la kurac'ad'o'n de neu\u0306r'o'degener'a'j mal'san'o'j per'e de la konvert'ad'o de cert'a'j pra'c\u0302el'o'j\nen neu\u0306ron'o'j'n. Neces'as atent'ig'i, ke Vannoni nek est'as medicin'ist'o nek hav'as iu'n ajn\nscienc'a'n kvalifik'o'n, sed est'is profesor'o pri komunik'ad'o c\u0302e la universitat'o de Udine.\nKiam li'a proced'o ek'aper'is, iel ajn, g\u0302i vek'is grand'a'n interes'o'n kaj provok'is vigl'a'n\ndebat'o'n en la ital'a soci'o, spit'e al la total'a mank'o de pruv'o'j koncern'e la efektiv'a'j'n\nutil'ec'o'n kaj sekur'ec'o'n de tia c\u0302i terapi'o."}, {"text_idx": "#001314", "text": "La ital'a parlament'o, pro la enorm'a prem'o far'e de la publik'a opini'o, decid'is aprob'i,\nen la jar'o 2013, la ek'o'n de test'a faz'o c\u0302i-rilat'e. G\u0302i tamen don'is nur mal'bon'a'j'n rezult'o'j'n,\ntiel ke scienc'a ministr'ej'a komitat'o sub'strek'is per komunik'aj\u0302'o la risk'o'n \u2013 por tiu'j, kiu'j sub'met'us si'n al tiu spec'o de terapi'o \u2013 pri kontag\u0302'o de morb'o'j, kiel ekzempl'e aidos'o kaj ec\u0302 bov'o'frenez'o."}, {"text_idx": "#001318", "text": "Plen'a mal'kas\u0302'o: mi est'is tre fru'a (1988) membr'o de Fidesz, la parti'o kiu nun reg'as\nHungari'o'n. Tamen, jam en 1993 g\u0302i eks'ig\u0302'is el mi, por tiel dir'i."}, {"text_idx": "#001319", "text": "de 2010 Fidesz akir'is 53 % de la voc\u0302'o'j kaj rajt'is deput'i 68 % de la parlament'an'o'j.\nEst'is deklar'it'a t.n. Reg\u0302im'o de Naci'a Kun'labor'o. Lau\u0306 por'ant'o'j, g\u0302i ebl'ig'as pragmat'a'n\npri'trakt'ad'o'n de publik'a'j afer'o'j, sen balast'o de \u201eabstrakt'a'j ideologi'o'j\u201d; kontrau\u0306'ul'o'j vid'as en g\u0302i ec\u0302 i'o'n simil'a'n al la nazi'a"}, {"text_idx": "#001320", "text": "La du-tri'on'a parlament'a pli'mult'o de Fidesz ebl'ig'is al'pren'o'n, sen c\u0302iu'parti'a konsent'o,\nde nov'a konstituci'o en 2011: cert'e bezon'at'a, c\u0302ar g\u0302is tiam plu valid'is, ec\u0302 se kun esenc'a'j\nmodif'o'j, konstituci'o el 1949; sed ankau\u0306 kritik'at'a, inter'ali'e pro mal'fort'ig'o de demokrati'a'j\nkontrau\u0306'pez'o'j, specif'e de la Konstituci'a Kort'um'o."}, {"text_idx": "#001321", "text": "Mal'facil'as resum'i c\u0302iu'j'n pas\u0302'o'j'n per kiu'j Orba\u0301n de sep jar'o'j konstru'ad'as reg\u0302im'o'n, kie\nla popol'o ig\u0302'ad'as mal'pli liber'a, pli de'pend'a de la s\u0302tat'potenc'o, pli naci'ism'a kaj en'ferm'ig\u0302'em'a.\nTiu'n procez'o'n ebl'us nom'i \u201eiom'post'iom'ism'o\u201d, c\u0302ar neni'u pas\u0302'o trans'ir'as la sojl'o'n al total'ism'o, sed c\u0302iu pas\u0302'o pli'proksim'ig'as al\ng\u0302i. Nur kelk'a'j er'o'j el tiu negativ'a seri'o: Fidesz/Orba\u0301n mal'pli'ig'is sen'labor'ec'o'n per\nkvazau\u0306'dev'ig'o de publik'util'a labor'o, delikt'ig'is sur'strat'a'n sen'hejm'ec'o'n, per privat-ekonomi'a'j\nmanipul'o'j restrikt'is la gazet'ar'a'n liber'ec'o'n, deklar'is liberal'a'n demokrati'o'n ne'dezir'ind'a,\nau\u0306, plej j\u0302us'e, anonc'is intenc'o'n mal'pli'nombr'ig'i stud'lok'o'j'n en lice'o'j."}, {"text_idx": "#001322", "text": "Apart'e grand'skal'a'n atent'o'n ricev'is la mis'trakt'ad'o de rifug\u0302'int'o'j ek'de 2015, kaj sekv'a\nmanipul'a referendum'o, mal'sukces'a, lau\u0306 kiu \u201eBruselo\u201d intenc'as inund'e ven'ig'i al Hungari'o amas'o'j'n da rifug\u0302'int'o'j. Plej fres\u0302'dat'e, la propagand'o\nde Fidesz akuz'as pri sam'a intenc'o la hungar-origin'a'n uson'a'n mult'miliard'ul'o'n Georg'e\nSor'os, iu'lok'e ec\u0302 riproc\u0302'ant'e ties (iam'a'n) esperant'ist'ec'o'n."}, {"text_idx": "#001323", "text": "Lau\u0306 kelk'a'j Fidesz mal'hav'as ideologi'o'n, cel'ant'e nur reg'i kaj ric\u0302'ig'i si'a'j'n gvid'ant'o'j'n\nkaj lojal'ul'o'j'n. Grav'a'j er'o'j de la ide'a baz'o tamen est'as nutr'i histori'a'j'n rankor'o'j'n\n(kontrau\u0306 \u201ela Okcident'o\u201d ripet'e perfid'int'a Hungari'o'n, kontrau\u0306 najbar'a'j popol'o'j ...), kult'ad'i supoz'at'a'n unik'ec'o'n\nde la hungar'a naci'o (etn'e trans'lim'a, ne ident'a kun la s\u0302tat'o), asert'i (kiel en Pollando),\nke la reg\u0302im's\u0302ang\u0302'o en 1989 ne ver'e okaz'is, sed nun ja okaz'os, c\u0302ar Fidesz anstatau\u0306'ig'os\nkorupt'a'n elit'o'n post'komun'ism'a'n per nov'a elit'o ver'e serv'ant'a la interes'o'j'n de la naci'o.\nSed iu'j pri'skrib'as la nun'a'n reg\u0302im'o'n kiel \u201emafi'a'n\u201d au\u0306 \u201ekaper'it'a'n\u201d s\u0302tat'o'n, kie privat'a'j interes'o'j ne'dis'ig'ebl'e miks'ig\u0302'is kun s\u0302tat'funkci'o'j."}, {"text_idx": "#001325", "text": "La mal'kontent'ul'o'j c\u0302i-printemp'e ripet'e protest'is sur'strat'e: plej amas'e post 2014. Iu'j\ntamen koment'as, ke protest'em'o plej kresk'as, kiam decid'o'j de Fidesz mal'favor'as relativ'e\nbon'stat'a'j'n soci'a'j'n tavol'o'j'n; la sam'a'j ne protest'is pro decid'o'j sufer'ig'ant'a'j sen'privilegi'ul'o'j'n."}, {"text_idx": "#001326", "text": "Kie'n plu? Mal'facil'as sci'i. G\u0302is nun Orba\u0301n sukces'is sam'temp'e profit'i el EU kaj kontrau\u0306'ad'i\nties valor'o'j'n. Li s\u0302ajn'e gajn'is pli'a'n batal'o'n la 26an de april'o, elan'e defend'ant'e si'a'n\npolitik'o'n antau\u0306 la Eu\u0306rop'a Parlament'o. Tem'is i.a. pri leg\u0302'propon'o, kies probabl'a efik'o\nmal'ebl'ig'os funkci'ad'o'n de la Centr-Eu\u0306rop'a Universitat'o, kun'fond'it'a de Georg'e Sor'os,\npor'ant'a valor'o'j'n de mal'ferm'a soci'o. Tamen, ec\u0302 en la politik'a famili'o eu\u0306rop'a de Orba\u0301n,\ntiu de la popol'a'j parti'o'j, kresk'as la pret'ec'o kontrau\u0306'batal'i li'n."}, {"text_idx": "#001327", "text": "En Hungari'o ven'ont'jar'e okaz'os parlament'a'j elekt'o'j. Probabl'e Fidesz venk'os de'nov'e.\nLa opozici'o est'as divid'it'a kaj inspir'o'mank'a, kvankam aper'as esper'don'a'j mov'ad'o'j kiel\nMomentum, sukces'e mal'help'int'a Fidesz-intenc'it'a'n kandidat'ig\u0302'o'n por la olimpi'a'j lud'o'j en Budapes\u0302to."}, {"text_idx": "#001328", "text": "Ebl'e ni dev'os atend'i long'a'j'n jar'o'j'n, g\u0302is la Fidesz-reg\u0302im'o, simil'e al tiu de Ka\u0301da\u0301r\nfin'e de la 80aj jar'o'j, mal'fort'ig\u0302'os de intern'e kaj dis'fal'os kvazau\u0306 de si mem. Sed kiu"}, {"text_idx": "#001330", "text": "La Etn'ologi'a Muze'o en Hofburg (iam'a imperi'estr'a palac'o) ig\u0302'as Mond'a Muze'o per ali'konstru'ad'o,\nkiu dau\u0306r'os g\u0302is la au\u0306tun'o de la jar'o 2017."}, {"text_idx": "#001331", "text": "La provizor'a kas\u0302'bar'il'o, kiu est'as 95 metr'o'j'n long'a kaj tri metr'o'j'n alt'a, est'as kolor'ig'it'a\nBo'a Mistura (bon'a miks'aj\u0302'o) kun la cel'o bel'ig'i la aspekt'o'n kaj akcent'i la ident'ec'o'n de la lok'o."}, {"text_idx": "#001336", "text": "Kio okaz'u pri la rest'aj\u0302'o'j de Lenin?"}, {"text_idx": "#001337", "text": "En la rus'a parlament'o deput'it'o'j de\nLiberal-Demokrat'a Parti'o de Rusio (LDPR) prezent'is leg\u0302'propon'o'n pri en'tomb'ig'o de la rest'aj\u0302'o'j de Vladimir Lenin, kiu'j g\u0302is nun"}, {"text_idx": "#001338", "text": "Simil'a propon'o est'is prezent'it'a en la 1990aj jar'o'j, kiam, post la dis'fal'o de Sovetio,\noni mal'munt'is la plej fam'a'j'n simbol'o'j'n de la sovetia epok'o, kiel la kon'at'a'n monument'o'n\nal Dzerj\u0302inskij sur la plac'o Lubjanka en Moskvo."}, {"text_idx": "#001339", "text": "Lau\u0306 enket'ad'o de la rus'a ne'reg'ist'ar'a esplor'organiz'aj\u0302'o\nLev'ad'a-Centr, pli ol du'on'o de la rus'o'j opini'as, ke Lenin dev'as est'i en'tomb'ig'it'a: 32 % de la intervju'it'o'j\npropon'is, ke tio okaz'u c\u0302e la mur'o'j de Kreml'o, dum 26 % prefer'as la tomb'ej'o'n\nVolkovskoje en Sankt-Peterburgo. C\u0302irkau\u0306 tri'on'o de la enket'it'o'j (31 %) est'as kontrau\u0306 la re-sepult'o."}, {"text_idx": "#001340", "text": "La leg\u0302'propon'o ne indik'is la detal'o'j'n de la eventual'a en'tomb'ig'o: c\u0302i tiu'j'n dev'us determin'i\nla reg'ist'ar'o. La reg'ant'a parti'o\nUnu'ec'a Rusio si'a'flank'e deklar'is, ke la projekt'o de tia leg\u0302'o ne hav'as perspektiv'o'n. Interes'a fakt'o\nest'as, tamen, ke en januar'o 2016 la prezid'ant'o Putin kritik'is la rezult'o'j'n kaj la\nide'o'j'n de Lenin, kiu li'a'dir'e \u201emet'is atom'a'n bomb'o'n\u201d sub la s\u0302tat'o, kre'ant'e la kondic\u0302'o'j'n por la dis'fal'o de Sovetio. Post'e Putin preciz'ig'is,\nke li alud'is al la diskut'o inter Lenin kaj Stalin kaj al ili'a debat'o pri la organiz'ad'o\nde la struktur'o de la s\u0302tat'o."}, {"text_idx": "#001341", "text": "En 2017 oni re'memor'os la cent'a'n dat're'ven'o'n de la Revoluci'o de 1917 kaj la en'pov'ig\u0302'o'n\nde la bols\u0302evik'o'j, inter kies gvid'ant'o'j est'is Lenin. Li'a en'ter'ig'o hav'us grand'a'n simbol'a'n\nsignif'o'n. La ital'a j\u0302urnal'ist'o Tiziano Terzani [ticjano tercani], fin'ant'e si'a'n vojag\u0302'o'n\nen 1991 tra la dis'fal'ig\u0302'ant'a Sovetio, de la Pacifik'a Ocean'o al Moskvo, vizit'is la mau\u0306zole'o'n\nkaj flustr'is al Lenin: \u201eBon'a'n nokt'o'n\u201d. La Rus'a Federaci'o, si'a'flank'e, ankorau\u0306 ne s\u0302ajn'as pret'a tio'n far'i."}, {"text_idx": "#001342", "text": "Kial ne abol'i la mort'pun'o'n?"}, {"text_idx": "#001343", "text": "Mort'pun'o mal'observ'as la fundament'a'n hom'a'n rajt'o'n je la viv'o, kaj, se aplik'it'a, g\u0302i\nest'as ne'kompens'ebl'a en okaz'o de mal'g\u0302ust'a verdikt'o. Krom'e, ne est'as pruv'o'j, ke la mort'pun'o\ntim'ig'as krim'ul'o'j'n pli mult'e ol dum'viv'a mal'liber'ec'o."}, {"text_idx": "#001345", "text": "El la 35 membr'o'j de la Organiz'aj\u0302'o por Ekonomi'a Kun'labor'o kaj Evolu'o (OEKE) nur Japani'o,\nKorei'o kaj Uson'o hav'as sistem'o'n de mort'pun'o. Sed Sud-Korei'o ja ne plu plen'um'as la\nmort'pun'o'n kaj en Uson'o 17 s\u0302tat'o'j nul'ig'is g\u0302i'n."}, {"text_idx": "#001351", "text": "Nun ekzist'as 124 mort'kondamn'it'o'j, el kiu'j 89 postul'as revizi'o'n de la verdikt'o kaj\n22 apelaci'is, lau\u0306 la ministeri'o pri just'ec'o. En Japani'o, kie pli ol 99 % de la akuz'it'o'j\nest'as kondamn'it'a'j, tiu'j ne hav'as s\u0302anc'o'n pri re'ekzamen'o de la afer'o."}, {"text_idx": "#001352", "text": "En unu rar'a okaz'o, s-ro Hakamada Iwao est'is liber'ig'it'a pro sen'kulp'ec'o en 2014, post\n48 jar'o'j en c\u0302el'o kiel mort'kondamn'it'o pro rab'o kaj murd'o de 4 hom'o'j. Li sufer'as demenc'o'n\nkau\u0306z'it'a'n de la long'a mal'liber'ec'o kaj tre mal'oft'a inter'rilat'o kun ali'a'j."}, {"text_idx": "#001353", "text": "En Japani'o, pro la influ'o de budh'ism'o, de 818 g\u0302is 1156 p.K. kaj dum pac'o kaj dum milit'o,\nla mort'pun'o est'is abol'it'a en la tut'a land'o, precip'e en la tiam'a c\u0302ef'urb'o Kiot'o."}, {"text_idx": "#001359", "text": "Trankvil'a am'o en ord'a viv'o"}, {"text_idx": "#001360", "text": "La friz'ist'o Nello Ruggiero [nelo rug\u0302ero] konsider'as, ke \u201eni dau\u0306r'e viv'as en soci'o, kiu izol'as iu'n ajn ankorau\u0306 ne edz(in)ig\u0302'int'a'n en la ag\u0302'o de\n40 jar'o'j. Mi'a am'o? Mi plezur'e dedic\u0302'as g\u0302i'n al Afrik'o.\u201d"}, {"text_idx": "#001364", "text": "La edz'o al'ven'is al la fest'o'kastel'o rajd'ant'e sur blank'a c\u0302eval'o. Neni'u li'n akompan'is,\nsed la fest'o'arang\u0302'ist'o Costantino Imparato bon'e zorg'is pri c\u0302iu'j detal'o'j kaj dispon'ig'is"}, {"text_idx": "#001365", "text": "Nello asert'is, ke mult'a'j hom'o'j post'e vok'is li'n au\u0306 per soci'a'j ret'ej'o'j send'is pet'o'n\npri amik'ec'o. Ankau\u0306 hom'o'j \u201etradici'e\u201d (ge)edz'ig\u0302'int'a'j esprim'is si'a'n admir'o'n al li kaj konfes'is, ke ili vol'as hav'i la kurag\u0302'o'n"}, {"text_idx": "#001366", "text": "Ego'ism'a karakter'o? Narcis'ism'o? La friz'ist'o opini'as, ke ne. Jam de plur'a'j jar'o'j, dank'e\nal la instig'o'j de for'pas'int'a onkl'in'o (misi'ist'a monah\u0302'in'o), Nello el'ig'ad'as si'a'n am'o'n\nkadr'e de solidar'a'j iniciat'o'j por Afrik'o kaj precip'e por la land'o Benino."}, {"text_idx": "#001367", "text": "Li promes'is al la religi'ul'in'o, ke li iel dau\u0306r'ig'os s\u0302i'a'n karitat'a'n ag'ad'o'n, ekzempl'e\nper regul'a send'ad'o de kontener'o'j plen'a'j de past'aj\u0302'o'j kaj ali'a'j lad-mang\u0302'aj\u0302'o'j. \u201eMi kompren'is, ke en Afrik'o sufic\u0302'as mal'mult'o por rid'et'i\u201d, li al'don'is."}, {"text_idx": "#001368", "text": "La ital'a gazet'ar'o don'is grand'a'n spac'o'n al tiom kurioz'a fakt'o, kaj en la ret'o abund'as"}, {"text_idx": "#001370", "text": "\u201ePlej interes'a est'as ne la mem-edz'ig\u0302'o, sed la manier'o, kiel li pas'ig'os la unu'a'n nokt'o'n"}, {"text_idx": "#001371", "text": "\u201eTre bon'a ide'o: iu soci'o, kiu postul'as decid'i pri la ali'ul'a privat'a viv'o, est'as soci'o,\nkiu vol'as s\u0302tel'i la ali'ul'a'n viv'o'n, nul'ig'ant'e la hom'a'n rajt'o'n je mem'decid'o.\u201d"}, {"text_idx": "#001375", "text": "\u201eLi far'is bel'eg'a'n afer'o'n. Ni est'as en 2017, kaj tamen individu'o'j sen akompan'o est'as\nankorau\u0306 rigard'at'a'j kiel difekt'it'o'j, precip'e se oni super'is iu'n ag\u0302'o'n. La ceter'a'j vir'o'j\nspekt'as vi'n mal'estim'e. La vir'in'o'j rigard'as vi'n kiel sen-testik'ul'o'n.\u201d"}, {"text_idx": "#001377", "text": "31 jar'o'j por leg'i libr'o'n"}, {"text_idx": "#001378", "text": "Antau\u0306 ne'long'e la bibliotek'o de Saint-Etienne [sentetje\u0301n], Franci'o, ricev'is pak'aj\u0302'o'n\nliver'it'a'n de la pos\u0302t'ofic'ej'o. Strang'a afer'o: g\u0302i en'hav'is libr'o'n ne kon'at'a'n en la bibliotek'a"}, {"text_idx": "#001379", "text": "Lau\u0306 la titol'o la tem'o ne est'is ver'e mal'serioz'a:\nLa logik'o kaj g\u0302i'a histori'o, de Aristotelo g\u0302is Russell de profesor'o Robert Blanche\u0301. Post kelk'a'j sekund'o'j, la labor'ist'in'o mal'kovr'is, ke la\nlibr'o ne hav'as la neces'a'n stri'kod'o'n, kvankam tiu'n sistem'o'n de libr'o-re'kon'ad'o oni tie\nuz'as jam dum pli ol 20 jar'o'j!"}, {"text_idx": "#001380", "text": "La mister'o klar'ig\u0302'is per ne-sub'skrib'it'a mesag\u0302'o dors'e de slip'et'o inter du pag\u0302'o'j: \u201eGe'sinjor'o'j, mi fin'e re'don'as al vi la libr'o'n, kiu'n mi de'prunt'is en 1986. Bon'vol'u ne\nimput'i al mi la makul'o'j'n sur la pag\u0302'o 270. Mi dank'as pro vi'a kompren'em'o.\u201d"}, {"text_idx": "#001381", "text": "Kvankam la libr'o ja aparten'as al la bibliotek'o, kiel asert'as la stamp'il-spur'o sur\nla last'a pag\u0302'o, oni ne sci'as, c\u0302u la libr'o est'os de'nov'e sur'bret'ig'it'a. \u201eKun tiu enu'a en'hav'o ne est'as mir'ig'e, ke la leg'int'o bezon'is tiom da temp'o por leg'i"}, {"text_idx": "#001382", "text": "Advokat'o defi'as la reg'ist'ar'o'n rilat'e lingv'a'j'n rajt'o'j'n"}, {"text_idx": "#001388", "text": "MONATO: Kelk'a'j gazet'o'j raport'is pri la nov'aj\u0302'o, ke la ofic'ej'o de la c\u0302ef'jug\u0302'ist'o Mogoeng Mogoeng\nkonfirm'is la decid'o'n ig'i la angl'a'n unu'nur'a oficial'a lingv'o uz'end'a en jug\u0302'instanc'o'j."}, {"text_idx": "#001393", "text": "Post la teror'ist'a atak'o en la metro'o de Bruselo pas'int'jar'e, kaj ebl'e ankau\u0306 c\u0302ar Trump\nnom'is la \u201eland'o'n\u201d Bruselo \u201einfer'a tru'o\u201d, la turism'o tie fort'e stagn'is. La urb'estr'ar'o prov'as nun per mal'grand'a'j trafik'a'j artifik'o'j\nig'i si'a'n urb'o'n pli al'log'a."}, {"text_idx": "#001396", "text": "Kiel epigraf'o al la roman'o est'as uz'it'a'j la vort'o'j de la uson'a verk'ist'o Edgar Allan\nPo'e (1809-1849): \u201eKaj nun rigard'u vi al Samarkand'. C\u0302u g\u0302i ne est'as la reg\u0302'in'o de la ter'o? C\u0302u g\u0302i'a fier'o\nne super'as c\u0302iu'j'n urb'o'j'n? C\u0302u en g\u0302i'a'j man'o'j ne est'as ili'a sort'o?\u201d. En la antau\u0306'parol'o de la libr'o ni trov'as ankau\u0306 la jen'a'j'n lini'o'j'n: \u201eSamarkando est'as la plej bel'a vizag\u0302'o, per kiu la ter'o iam si'n turn'is al la sun'o\u201d. Sam'jar'e post si'a aper'o, la roman'o\nSamarcande est'is disting'it'a per la premi'o de la franc'a\nMaison de la Presse. En 2006 la libr'o est'is el'don'it'a en la rus'a lingv'o."}, {"text_idx": "#001399", "text": "Maalouf: Ek'de la infan'ag\u0302'o mi'n fascin'is la nom'o Samarkando, kiu'n mi c\u0302iam trov'is poezi'a kaj\nel'vok'iv'a. Mi ankau\u0306 hav'is grand'a'n admir'o'n por Omar H\u0302ajam, kies libr'o'n\nLa robai'o'j mi mal'kovr'is en la bibliotek'o de mi'a patr'o. S\u0302ajn'as al mi, ke la dezir'o verk'i la roman'o'n\nnask'ig\u0302'is, kiam mi el'trov'is, ke part'o'n de si'a viv'o la poet'o pas'ig'is en tiu c\u0302i urb'o."}, {"text_idx": "#001401", "text": "Maalouf: Lau\u0306 la inform'o'j, kiu'j'n mi akir'is de mi'a el'don'ist'o, tiu c\u0302i roman'o nun'temp'e ekzist'as\nen tri'dek kvar lingv'o'j. La el'don'kvant'o'n kaj la nombr'o'n de el'don'o'j est'as tre mal'facil'e\nsci'i, c\u0302ar mi'a'j inform'o'j c\u0302i-rilat'e est'as tre fragment'a'j. Mi sci'as nur, ke en la franc'a\nla el'don'kvant'o super'is unu milion'o'n da ekzempler'o'j, kaj ke en la turk'a lingv'o ekzist'as"}, {"text_idx": "#001402", "text": "Monat'o: Kiam vi vizit'is Samarkandon?"}, {"text_idx": "#001405", "text": "Maalouf: Mi ne surpriz'os vi'n, dir'ant'e, ke mi'n fascin'as kaj rav'as la mal'nov'a part'o de la urb'o.\nLa nekropol'o S\u0302ah-i-Zinda, kompren'ebl'e, kaj la mau\u0306zole'o de Tamerlano, sed c\u0302ef'e la plac'o\nReg'ist'a'n, kiu est'as unu el la plej rimark'ind'a'j lok'o'j sur ni'a planed'o. Ne'forges'ebl'a"}, {"text_idx": "#001407", "text": "Maalouf: Mi dezir'as, ke ili konserv'u si'a'n arkitektur'a'n hered'aj\u0302'o'n kun am'o kaj inteligent'ec'o,\nke ili vid'u en si'a urb'o la objekt'o'n de fier'o, kaj ke ili apog'u si'n sur tiu c\u0302i fier'o\npor al'front'i la est'ont'ec'o'n kun konfid'o, ambici'o kaj grand'anim'ec'o."}, {"text_idx": "#001408", "text": "En la vilag\u0302'o Pranjani, sur dekliv'o de la mont'ar'o Suvoboro, proksim'e de la serb'a urb'o\nC\u030cac\u030cak [c\u0302ac\u0302ak], situ'as kurac'ej'o, kiu hav'as la nom'o'n de help'em'a amik'o."}, {"text_idx": "#001410", "text": "La vilag\u0302'an'o'j donac'is lok'o'n por la konstru'aj\u0302'o kaj help'is en la labor'o. En la jar'o 1931\nla kurac'ej'o komenc'is funkci'i kaj nun'temp'e g\u0302i plu util'as por la kurac'ad'o de hom'o'j."}, {"text_idx": "#001414", "text": "La or'a mon'er'o de 25 stel'o'j est'as tre valor'a kolekt'ind'aj\u0302'o, ne nur inter esperant'ist'o'j,\nsed ankau\u0306 inter numismat'o'j en la tut'a mond'o. G\u0302i pez'as 50 gram'o'j'n kaj konsist'as el\n98,3 % da pur'a or'o kaj do nur la or'o jam valor'as 1800 eu\u0306r'o'j'n. De g\u0302i est'is far'it'a'j\nnur 10 numer'it'a'j ekzempler'o'j. Ne est'as kon'at'e, kiom da ili rest'as en la mond'o, sed\nMONATO sukces'is akir'i unu el tiu'j dek ekzempler'o'j, en la original'a kest'et'o, la mon'er'o'n kun"}, {"text_idx": "#001415", "text": "MONATO au\u0306kci'as tiu'n or'a'n mon'er'o'n inter si'a'j leg'ant'o'j."}, {"text_idx": "#001416", "text": "La au\u0306kci'o dau\u0306r'os g\u0302is la 1a de septembr'o 2017 je la 12a hor'o mez-eu\u0306rop'a temp'o. Se la\ngajn'int'o de la au\u0306kci'o ne est'os pag'int'a la propon'it'a'n sum'o'n antau\u0306 la 1a de oktobr'o\n2017, la mon'er'o est'os propon'it'a al la person'o, kiu far'is la du'e plej alt'a'n propon'o'n.\nNur propon'o'j de person'o'j, kiu'j klar'e montr'as si'a'n nom'o'n kaj adres'o'n est'os konsider'at'a'j."}, {"text_idx": "#001417", "text": "Mult'a'j german'o'j stud'as medicin'o'n en Au\u0306strio, sed post la stud'ad'o ili for'las'as la land'o'n\nkaj labor'as kiel kurac'ist'o'j en ali'a'j land'o'j de Eu\u0306rop'a Uni'o (EU). Tio kau\u0306z'as alt'a'j'n"}, {"text_idx": "#001419", "text": "Tio'n kontrau\u0306'is instanc'o'j de EU asert'ant'e, ke tem'as pri mal'obe'o de la EU-jur'o. Post\ndek jar'o'j da diskut'ad'o la Komision'o de EU fin'fin'e akcept'is la rezerv'o'kvant'o'j'n en maj'o\n2017. Sed Au\u0306strio dev'as send'i raport'o'n pri tiu tem'o c\u0302iu'n kvin'a'n jar'o'n."}, {"text_idx": "#001420", "text": "Por la stud'ad'o de la dent'kurac'a medicin'o neni'u kvot'o plu valid'os ek'de septembr'o 2019.\nC\u0302iu'jar'e 150 abiturient'o'j komenc'as stud'i dent'o'kurac'ad'o'n, la stud'ad'o'n de la g\u0302eneral'a"}, {"text_idx": "#001421", "text": "Inter la slovak'a'j mont'o'grimp'ist'o'j okup'as grav'a'n lok'o'n Peter Ha\u0301mor [hamor]. Li est'as\nla unu'a slovak'o (kaj la 18a hom'o en la mond'o), kiu sen en'botel'ig'it'a oksigen'o sur'grimp'is\nc\u0302iu'j'n 14 mont'o'pint'o'j'n kun alt'ec'o de pli ol 8000 metr'o'j super la mar'nivel'o. Tio'n li\nfar'is en la dau\u0306r'o de 20 jar'o'j."}, {"text_idx": "#001423", "text": "En maj'o c\u0302i-jar'e li sukces'is ating'i la pint'o'n (8167 metr'o'j'n alt'a'n) kun'e kun la jun'a\nslovak'a grimp'ist'o Michal Sabovc\u030ci\u0301k [sabovc\u0302ik], kaj li ricev'is la simbol'a'n kaj prestig\u0302'a'n"}, {"text_idx": "#001428", "text": "Monstr'a kaj avid'a ag'o est'is la for'las'o de la Inter'konsent'o de Parizo. Trump ver'e konduk'as\nla mond'o'n al detru'o. Pro li mi ac\u0302'e sent'as est'i uson'an'o."}, {"text_idx": "#001433", "text": "Ekster la konstru'aj\u0302'o, kie okaz'as la plur'monat'a ekspozici'o, en la kor'o de la Etern'a\nUrb'o, jen log'a c\u0302eval'o kun brid'o. Ni ne parol'as mem'kompren'ebl'e pri best'o pret'a galop'i\nkun turist'o'j, sed pri tre grand'a skulpt'aj\u0302'o el bronz'o, elekt'it'a de Botero por bon'ven'ig'i\nla publik'o'n kaj indik'i la sid'ej'o'n de c\u0302i tiu \u2013 ver'e unik'a \u2013 art'a okaz'aj\u0302'o."}, {"text_idx": "#001434", "text": "Pli da inform'o'j, ital'e kaj angl'e, hav'ebl'as c\u0302e:"}, {"text_idx": "#001438", "text": "Mi ne indiferent'as: mi entuziasm'e aprob'as la decid'o'n de la prezid'ant'o Trump el'ir'i\nel la Inter'konsent'o de Parizo, la fripon'aj\u0302'o de la jar'cent'o. Tio est'as unu el li'a'j\ngrav'eg'a'j promes'o'j, kaj mi admir'as kiel li kapabl'is kontrau\u0306'star'i la prem'o'n de la adept'o'j\nde la Nov'a Mond'a Ord'o. Pri la esenc'o de c\u0302i tiu fripon'aj\u0302'o mi jam skrib'is en 2010:"}, {"text_idx": "#001439", "text": "Sekv'e al tiu c\u0302i leter'o est'is publik'ig'it'a re'ag'o en post'a numer'o de MONATO: Ni ne indiferent'u."}, {"text_idx": "#001442", "text": "Per si'a mal'akcept'o de la Inter'konsent'o de Parizo Trump konfirm'as, ke la plej ric\u0302'a'n\nland'o'n de la mond'o prezid'as hom'o, kiu est'as esenc'e barbar'o. Li evident'e mal'mult'o'n\nkompren'as pri la real'a mond'o de hom'o'j ekster si'a adept'ar'o, kaj prefer'as demagogi'e\ndis'vast'ig'i mit'o'j'n kaj \u201ealternativ'a'j'n fakt'o'j'n\u201d (= mal'ver'aj\u0302'o'j'n) anstatau\u0306 serioz'e diskut'i. Tio'n plej klar'e montr'is li'a parol'ad'o anonc'ant'a\nre'tir'ig\u0302'o'n el la Inter'konsent'o, en kiu svarm'is mal'g\u0302ust'a'j asert'o'j."}, {"text_idx": "#001443", "text": "Kompren'ebl'e, la inter'konsent'o de Parizo ne est'as perfekt'a kaj model'a diplomati'a dokument'o,\nsed g\u0302i en'korp'ig'as la plej vast'a'n konsent'o'n de la inter'naci'a komun'um'o kaj determin'is\nla cel'o'j'n de la plu'a klopod'o por tut'mond'a kun'labor'o pri klimat's\u0302ang\u0302'ig\u0302'o. Est'as plezur'ig'e,\nke c\u0302iu s\u0302tat'o trov'is en la inter'konsent'o si'a'n solv'o'n kaj g\u0302i est'is sub'skrib'it'a de 195\nland'o'j. Nur du s\u0302tat'o'j ne sub'skrib'is g\u0302i'n: Sirio (pro la civit'a milit'o) kaj Nikaragvo,\nkiu konsider'as la inter'konsent'o'n ne'sufic\u0302'a kaj mal'just'a."}, {"text_idx": "#001445", "text": "Mi ne est'as fak'ul'o pri klimat's\u0302ang\u0302'ig\u0302'o, sed, lau\u0306 mi'a opini'o, el la unu'flank'a decid'o\nde Trump pov'as rezult'i: (1) lau\u0306'grad'a mal'bon'ig\u0302'o de la tut'mond'a varm'ig\u0302'o, (2) kresk'o\nde nov'a ond'o de migr'ad'o pro klimat's\u0302ang\u0302'ig\u0302'o'j (en la sekv'ant'a'j jar'o'j ni ver's\u0302ajn'e parol'os\npri klimat'a'j rifug\u0302'int'o'j), (3) konstat'o, ke Trump est'as mal'fid'ind'a partner'o en ekonomi'a'j\nkaj diplomati'a'j trakt'ad'o'j, kaj (4) vast'a kritik'o de ali'a'j s\u0302tat'o'j, inter'naci'a'j organiz'aj\u0302'o'j"}, {"text_idx": "#001446", "text": "La inter'konsent'o de Parizo ne est'as la unu'sol'a sav'o de ni'a planed'o. G\u0302i prezent'as klopod'o'n\nfar'i la maksimum'o'n por la solv'o de la klimat's\u0302ang\u0302'ig\u0302'o'j. Sed la decid'o de Trump est'as"}, {"text_idx": "#001447", "text": "Trafik'a komunik'o kaj projekt'o de konstru'ad'o de nov'a slovak'a-pol'a gas'o'dukt'o trov'ig\u0302'is\ninter la c\u0302ef'tem'o'j trakt'it'a'j dum la komun'a kun'sid'o de la slovak'a kaj pol'a reg'ist'ar'o'j\nokaz'int'a la 31an de maj'o en la pol'a c\u0302ef'urb'o Varsovio."}, {"text_idx": "#001448", "text": "Slovaki'o kaj Pollando vol'as komun'e pli'bon'ig'i la kvalit'o'n de lim'region'a'j s\u0302ose'o'j. Dum\ngazet'ar'a konferenc'o ambau\u0306 c\u0302ef'ministr'o'j, la slovak'a Robert Fic'o kaj la pol'a Beat'a Szyd\u0142o\n[s\u0302idu\u0306o] konstat'is, ke la g\u0302is'nun'a'j komun'a'j ag'ad'o'j kre'as bon'a'j'n kondic\u0302'o'j'n por ekonomi'a\nkun'labor'o. Grand'a'j ebl'o'j ekzist'as ankau\u0306 en la kamp'o'j de defend'o, justic'o, turism'o"}, {"text_idx": "#001450", "text": "Tiu direkt'ig\u0302'is al Venecio, sed fin'e halt'is en ali'a lok'o, inter la urb'o'j Rovigo kaj\nFaenza [faenca] (tut'mond'e fam'a pro si'a'j ceramik'aj\u0302'o'j). Tem'as ne pri sen'decid'a fremd'a\nturist'o en Italio, sed pri meteor's\u0302ton'o, kiu fin'e de maj'o 2017 super'flug'is nord'a'n Italion,\nlas'ant'e mal'antau\u0306 si spir'halt'ig'a'n lum'a'n post'stri'o'n. Au\u0306d'ebl'is divers'a'j bru'eg'o'j kaj abund'is\nkoment'o'j sur c\u0302iu'j soci'a'j ret'serv'o'j (precip'e Twitter) pri la majest'a kaj ne'atend'it'a\nspektakl'o. Unu'a re'konstru'o de la meteor'a trajektori'o ebl'is dank'e al fot'o'j far'it'a'j\nde membr'o'j de Unu'ig\u0302'o de Ital'a'j Astr'o's\u0302at'ant'o'j, kiu'j mastr'um'as apart'a'n ret'o'n g\u0302ust'e pri"}, {"text_idx": "#001451", "text": "La spac'a s\u0302ton'eg'o, kiu trans'form'ig\u0302'is en tre bril'a'n bolid'o'n vid'ebl'a'n de Lombardio g\u0302is\nEmili'o sam'kiel en plur'a'j lok'o'j de Veneci'land'o, en'ir'is en la atmosfer'o'n je la 23:09:22\n(lok'a hor'o) de la 30a de maj'o. G\u0302i'a rapid'o est'is sufic\u0302'e mal'alt'a, dum g\u0302i'a proksim'um'a\ntrajektori'o est'is de sud'o al nord'o. G\u0302i'a kun'pus\u0302'ig\u0302'o kun la atmosfer'o de ni'a planed'o\nkau\u0306z'is kelk'a'j'n si'n'sekv'a'j'n eksplod'o'j'n, iu'j el kiu'j est'ig'is lau\u0306'dir'e lum'ec'o'n simil'a'n\nal tiu de plen'lun'o \u2013 lau\u0306 iu'j atest'ant'o'j ec\u0302 pli'a'n. Tio'n c\u0302i sci'ig'is la fak'ul'o'j Maurizio Eltri kaj Enrico\nStomeo el la supr'e menci'it'a astronomi'a asoci'o."}, {"text_idx": "#001458", "text": "En'e de la menci'it'a'j list'o'j c\u0302iu'jar'e oni anstatau\u0306'ig'as nur la nom'o'j'n de pas'int'a'j uragan'o'j,\nkiu'j provok'is grand'a'n detru'o'n en iu land'o au\u0306 mort'ig'is mult'a'j'n hom'o'j'n, kau\u0306z'ant'e grand'a'j'n\nperd'o'j'n au\u0306 est'ig'ant'e ali'a'j'n mal'bon'aj\u0302'o'j'n. Oficial'e la uragan'a period'o por Kubo (sam'kiel\nen la c\u0302irkau\u0306'a region'o) est'as de la 1a de juni'o g\u0302is la 30a de oktobr'o, sed pro iu kapric'o\nde la klimat'o, en 2012, la uragan'o'j\nBeryl skurg\u0302'is la insul'ar'o'n antau\u0306 la komenc'o de c\u0302i tiu period'o. La sam'o okaz'is en 1887 kaj"}, {"text_idx": "#001464", "text": "En maj'o c\u0302i-jar'a aper'is en Slovaki'o la rezult'o'j de la cens'o far'it'a en la fin'o de decembr'o"}, {"text_idx": "#001465", "text": "infan'o'j. Okaz'is 29 897 ge'edz'ig\u0302'o'j, kaj registr'ig\u0302'is 15 277 abort'o'j. Inter ali'a'j statistik'aj\u0302'o'j\nla averag\u0302'a ag\u0302'o de akus\u0302'ant'in'o'j est'as 30 jar'o'j."}, {"text_idx": "#001466", "text": "Lau\u0306 analiz'ist'o'j la evolu'o de pri'ag\u0302'a'j datum'o'j tut'e klar'e montr'as la mal'jun'ig\u0302'o'n de la\nslovak'a log\u0302'ant'ar'o. La kial'o'j est'as: s\u0302ang\u0302'ig\u0302'o de la hom'a si'n'ten'o koncern'e re'produkt'ad'o'n,\nmal'grand'a nask'em'o de vir'in'o'j (la statistik'aj\u0302'o pri la kvant'o de infan'o'j c\u0302e unu patr'in'o\nest'as 1,48), ekonomi'a'j kial'o'j, liber'ec'o vetur'i, sukces'a karier'o ktp."}, {"text_idx": "#001467", "text": "La hungar'a etn'a minoritat'o est'as 8,4 % de la slovak'a log\u0302'ant'ar'o, la roma'a 2,0 % kaj"}, {"text_idx": "#001468", "text": "Lau\u0306 la cens'o log\u0302'as en Slovaki'o 69 695 ekster'land'an'o'j. La nombr'o de fremd'a'j labor'ist'o'j\nkvant'o'n en la labor'merkat'o hav'as civit'an'o'j de Rumani'o; sekv'as Serbi'o, C\u0302eh\u0302i'o, Pollando"}, {"text_idx": "#001471", "text": "Nov'a scienc'a esplor'o el la mal'nov'a kontinent'o sugest'as, ke infan'o'j nask'it'a'j de vir'in'o'j,\nkiu'j oft'e parol'as pos\u0302'telefon'e, spert'as pli alt'a'n risk'o'n pri ne'normal'a kondut'o kompar'e\nkun infan'o'j, kies patr'in'o'j ne hav'as tia'n kutim'o'n. La kolekt'ad'o de don'it'aj\u0302'o'j tiu'rilat'e\nokaz'is, inter la jar'o'j 1996 kaj 2011, en plur'a'j \u2013 c\u0302ef'e eu\u0306rop'a'j \u2013 land'o'j: Dani'o, Hispanio, Norvegi'o, Nederlando, sed ankau\u0306 Korei'o."}, {"text_idx": "#001474", "text": "La asert'o, ke arab'de'ven'a'j vort'o'j ating'is Kubon kun en'migr'int'o'j el arab'e'parol'ant'a'j\nland'o'j (MONATO, 2017/06, p. 20-21) est'as iom strang'a. La cit'it'a'j ekzempl'o'j aspekt'as kiel \u201enormal'a'j\u201d hispan'a'j vort'o'j kun arab'a de'ven'o, do ne nur element'o'j de la lok'a kuba dialekt'o."}, {"text_idx": "#001475", "text": "Neni'u rajt'as sur'merkat'ig'i produkt'o'j'n cent'procent'e veget'aj\u0302'a'j'n kun de'voj'ig'a'j nom'o'j,\nkiel \u201elakt'o\u201d, \u201ekrem'o\u201d, \u201ekirl'it'a krem'o\u201d, \u201ebuter'o\u201d, \u201efromag\u0302'o\u201d, \u201ejogurt'o\u201d kaj simil'a'j'n, kiu'j'n la jur'o de Eu\u0306rop'a Uni'o rezerv'as nur'e al produkt'o'j kun best'a de'ven'o.\nDo, por rajt'i parol'i pri lakt'o, ja dev'as est'i okaz'int'a ia melk'ad'o. Iu ajn ali'a produkt'o,\nkiu baz'ig\u0302'as sur soj'o, riz'o au\u0306 migdal'o'j, ne ver'e lakt'as kaj tial ne pov'as est'i nom'at'a"}, {"text_idx": "#001476", "text": "Jen tio, kio'n decid'is en juni'o 2017 la Jug\u0302'kort'um'o de Eu\u0306rop'a Uni'o, kies sid'ej'o est'as\nen Luksemburgo. Oni sci'ig'as, ke tio valid'as ankau\u0306 en la okaz'o, ke sur etiked'o'j tiu'j'n\nnom'o'j'n komplet'ig'as klar'ig'o'j au\u0306 pri'skrib'a'j indik'o'j pri la veget'aj\u0302'a de'ven'o de la koncern'a"}, {"text_idx": "#001479", "text": "Inter januar'o 2011 kaj decembr'o 2016 al'ven'is al Italio en'tut'e 62 672 ne'plen'ag\u0302'ul'o'j,\nkiu'j'n neni'u adolt'o akompan'is. Ili de'ven'is precip'e de Eritreo, Egipti'o, Gambi'o, Somali'o,\nSirio kaj Nig\u0302erio. La nombr'o est'as apart'e rimark'ind'a, c\u0302ar pas'int'jar'e la sol'a'j ne'plen'ag\u0302'ul'o'j\nest'is nur 17 % de la sum'a'j en'migr'ant'o'j."}, {"text_idx": "#001484", "text": "La elekt'o'j por lok'a'j posten'o'j, antau\u0306'e okup'it'a'j de burokrat'o'j, okaz'is post la 10-jar'a\nkomun'ist'a ribel'o kaj jar'o'j de mal'fru'o pri la redakt'ad'o de nov'a konstituci'o."}, {"text_idx": "#001487", "text": "La komun'ism'a parti'o, kon'at'a pro pas'int'a per'fort'o, minac'is mal'ebl'ig'i la elekt'o'j'n, dir'ant'e,\nke la land'o bezon'as pli da politik'a'j re'form'o'j por ig\u0302'i pret'a por la elekt'o'j. Tamen\nla voc\u0302'don'ad'o ir'is plej'part'e glat'e."}, {"text_idx": "#001490", "text": "La lok'a'j reprezent'ant'o'j est'is last'foj'e elekt'it'a'j en 1997, sed baldau\u0306 ne plu pov'is\nfunkci'i pro la brutal'a mau\u0306'ist'a ribel'o. Tiam preskau\u0306 70 % de la log\u0302'ant'ar'o en la ag\u0302'o"}, {"text_idx": "#001491", "text": "Sekv'is la 10-jar'a milit'o, kiu fin'ig\u0302'is en 2006, kaj en la land'o komenc'ig\u0302'is mal'glat'a\ntrans'ir'o de hindu'a monarki'o al federaci'a respublik'o, tra nau\u0306 reg'ist'ar'o'j en ok jar'o'j\nfar'int'a'j neni'o'n por la ekonomi'a kresk'o en la land'o."}, {"text_idx": "#001494", "text": "Long'a'j vic'o'j form'ig\u0302'is ekster la balot'ej'o'j en la c\u0302ef'urb'o Katmandu'o; mult'a'j entuziasm'a'j\nbalot'ont'o'j s\u0302irm'is si'n per ombrel'o'j de la brul'ig'a sun'o."}, {"text_idx": "#001495", "text": "Dum la jun'ul'o'j vid'as la voc\u0302'don'ad'o'n kiel s\u0302los'il'o'n por s\u0302ancel'i la potenc'o'n de la tri\nc\u0302ef'a'j politik'a'j parti'o'j, ankau\u0306 la part'o'pren'o de la mal'jun'ul'o'j est'as fort'a, inkluziv'e\nde 105-jar'a vir'o, kiu balot'is en Gorkha, la epicentr'o de la ruin'ig'a ter'trem'o en 2015."}, {"text_idx": "#001496", "text": "La balot'il'o'j en la c\u0302ef'urb'o \u2013 unu el la plej grand'a'j distrikt'o'j \u2013 est'is preskau\u0306 unu metr'o'n long'a'j por en'ten'i c\u0302iu'j'n 878 kandidat'o'j'n."}, {"text_idx": "#001499", "text": "Kiel part'o de la inter'konsent'o, kiu fin'is la intern'a'n milit'o'n, la nov'a konstituci'o\nest'is adopt'it'a en septembr'o 2015, preskau\u0306 jar'dek'o'n post la fin'o de la konflikt'o. La\nprovinc'a'j kaj land'a'j elekt'o'j dev'os okaz'i en januar'o 2018 kiel la fin'a pas\u0302'o de la pac'procez'o."}, {"text_idx": "#001506", "text": "Ne-romp'ebl'a sekur'ec'vitr'o protekt'as la benk'o'j'n kontrau\u0306 mal'bon'a veter'o kaj vandal'ism'o.\nLa fortik'a objekt'o el'ten'as pez'o'n de pli ol mil kilo'gram'o'j."}, {"text_idx": "#001508", "text": "Tur'o alt'a 66 metr'o'j'n ebl'e ne est'as sensaci'o en Nov'jork'o au\u0306 Pekino, sed jes en Vieno,\nkies histori'a centr'o kaj proksim'a c\u0302irkau\u0306'aj\u0302'o est'as Mond'a Kultur'hered'aj\u0302'o de Unesk'o.\nInvest'ist'o plan'as konstru'ig'i alt'a'n tur'o'form'a'n luks'a'n log\u0302'dom'o'n proksim'e de la urb'a\ncentr'o, en lok'o nun okup'at'a de la mal'konstru'ot'a hotel'o\nInterContinental (oni konstru'is g\u0302i'n de 1961 g\u0302is 1964, aktual'a alt'ec'o 39 metr'o'j)."}, {"text_idx": "#001511", "text": "La Mond'a Hered'aj\u0302'o de Unesk'o konsist'as el objekt'o'j kre'it'a'j de la hom'o (Mond'a Kultur'hered'aj\u0302'o)\nkaj natur'a'j objekt'o'j (Mond'a Natur'hered'aj\u0302'o), kiu'j merit'as special'a'n protekt'ad'o'n sur'baz'e\nde konvenci'o de Unesk'o pri'decid'it'a en 1972 en Stokholmo kaj valid'a ek'de 1975. La 6an\nde juli'o en si'a 41a sesi'o en Krakovo la Komitat'o de la Mond'a Hered'aj\u0302'o en'skrib'is la\nhistori'a'n centr'o'n de Vieno en la\nList'o'n de la Mond'a Hered'aj\u0302'o en Dang\u0302er'o, krom'nom'at'a la\nRug\u0302'a List'o de la Mond'a Hered'aj\u0302'o."}, {"text_idx": "#001512", "text": "La baldau\u0306 ne plu aktiv'a urb'estr'o de Vieno Michael Ha\u0308upl [mi\u0301h\u0302ael hojpl] deklar'is, ke\nVieno ne bezon'as la titol'o'n \u201emond'hered'aj\u0302'o\u201d, kaj ke ne ven'os mal'pli da turist'o'j (ne tur-ist'o'j!) pro nur unu mal'bel'a tur'o."}, {"text_idx": "#001513", "text": "La verd'ul'o'j, kiu'j de 2015 konsist'ig'as reg'ant'a'n koalici'o'n kun la social'demokrat'o'j,\nkun'sid'is por decid'i, c\u0302u ili est'as por au\u0306 kontrau\u0306 la tur-projekt'o. La pli'mult'o est'is\nkontrau\u0306, sed la estr'in'o de la verd'ul'o'j, la grek'de'ven'a Maria Vassilakou, ne akcept'is\ntio'n kaj dir'is, ke la verd'a'j parlament'an'o'j pov'as voc\u0302'don'i kiel ili vol'as. La fin'a rezult'o\nde la voc\u0302'don'ad'o est'is 51 por la projekt'o kaj 46 kontrau\u0306. Tri verd'ul'o'j for'las'is la\nparlament'ej'o'n antau\u0306 ol al'ven'i al decid'o."}, {"text_idx": "#001514", "text": "La invest'ot'a sum'o est'as 211 milion'o'j da eu\u0306r'o'j, i.a. 121 milion'o'j por nov'a hotel'o,\n57 milion'o'j por la 66-metr'o'j'n alt'a tur'o \u2013 kie est'os nur luks'a'j log\u0302'ej'o'j \u2013 kaj 27 milion'o'j por la asoci'o, kiu hav'as sket'ej'o'n en tiu spac'o. Dispon'ebl'os 4200\nlabor'posten'o'j dum nur kelk'a temp'o, sed la urb'a aspekt'o de Vieno rest'os damag\u0302'it'a por"}, {"text_idx": "#001515", "text": "En juni'o 2017 la au\u0306str'a Unesk'o-komision'o deklar'is, ke g\u0302is la 1a de februar'o 2018 oni\nfar'u \u201epas\u0302'o'j'n en la g\u0302ust'a direkt'o\u201d, por ke ne sekv'u nul'ig'o de la titol'o \u201eMond'a Kultur'hered'aj\u0302'o\u201d."}, {"text_idx": "#001516", "text": "Fin'e de maj'o, la slovak'a ministr'o pri ekster'land'a'j kaj eu\u0306rop'a'j afer'o'j, Miroslav Lajc\u030ca\u0301k\n[lajc\u0302ak], est'is elekt'it'a prezid'ant'o de la 72a sesi'o de la G\u0302eneral'a Asemble'o de Unu'ig\u0302'int'a'j\nNaci'o'j (UN). Li anstatau\u0306'os la fig\u0302i'a'n diplomat'o'n Peter Thompson. Lajc\u030ca\u0301k trans'pren'os\nla posten'o'n la 12an de septembr'o 2017 kaj okup'os g\u0302i'n unu jar'o'n."}, {"text_idx": "#001517", "text": "Lajc\u030ca\u0301k, 54-jar'ag\u0302'a, komenc'is si'a'n karier'o'n en la diplomati'a serv'o de C\u0302eh\u0302'o'slovaki'o.\nLi stud'is en la moskva S\u0302tat'a Institut'o de Inter'naci'a'j Rilat'o'j kaj parol'as nau\u0306 lingv'o'j'n.\nLajc\u030ca\u0301k labor'is kiel ekster'ordinar'a kaj plen'rajt'ig'it'a ambasador'o en Japani'o, Jugoslavio,\nAlbanio kaj Makedonio. Li est'is ministr'o pri ekster'land'a'j afer'o'j en la jar'o'j 2009-2010;\nla g\u0302is'nun'a'n posten'o'n de ekster'land'a ministr'o li okup'as ek'de 2012. Li labor'is ankau\u0306\nkiel plen'um'a direktor'o de Eu\u0306rop'a Serv'o por Ekster'a Ag'ad'o en Bruselo (2010-2012)."}, {"text_idx": "#001520", "text": "La asert'o'j pri arab'de'ven'a'j vort'o'j en la hispan'a lingv'o de Kubo (MONATO, 2017/06, p. 20-21) est'as pli ol strang'a'j. Unu'e, est'as ne'ver's\u0302ajn'e, ke arab'lingv'an'o'j\niam ajn al'ven'is al Kubo en grand'a'j kvant'o'j. Kaj pli grav'e, la cit'it'a'j vort'o'j aparten'as\nal la g\u0302eneral'a hispan'a lingv'o, ne nur tiu de Kubo, kaj al'ven'is en la lingv'o'n tre fru'e,\nkiam arab'o'j de la 8a g\u0302is la 15a jar'cent'o okup'is grand'a'j'n part'o'j'n de Iberio. Do ili\nest'is firm'a'j part'o'j de la hispan'a lingv'o long'e antau\u0306 la \u201ekonker'o\u201d de la Nov'a Mond'o."}, {"text_idx": "#001521", "text": "La 12an de juni'o 2017 la kuba prezid'ant'o Raul Castro Ruz akcept'is Je'a'n Asselborn,\nla ministr'o'n pri ekster'a'j kaj eu\u0306rop'a'j afer'o'j, pri en'migr'ad'o kaj azil'o de la Grand'duk'land'o\nLuksemburgo. La renkont'ig\u0302'o okaz'is en la Palac'o de la Revoluci'o, kie la du politik'ist'o'j\ninter'parol'is pri bon'a'j rilat'o'j inter la du mal'grand'a'j land'o'j. Ili sam'opini'is pri la\nintenc'o dis'volv'i rilat'o'j'n en ag'ad'kamp'o'j de komun'a interes'o."}, {"text_idx": "#001524", "text": "Ke stri'kod'o'j ne c\u0302iam est'as ted'a'j, tio'n pruv'is nederlanda fromag\u0302'fabrik'o, kiu petol'e\nal'don'is bov'in'o'n al la nigr'a-blank'a stri'ar'o."}, {"text_idx": "#001527", "text": "Antau\u0306 kelk'a'j jar'o'j Dragoil est'is direktor'o de unu el la plej grand'a'j fabrik'o'j en la\nurb'o \u2013 la kudr'a fabrik'o \u201eElegant'ec'o\u201d. En g\u0302i labor'is c\u0302ef'e vir'in'o'j, kiu'j kudr'is vest'o'j'n por eksport'o. La labor'o pli kaj\npli vast'ig\u0302'is. La vest'o'j est'is eg'e bon'kvalit'a'j, kaj oni amas'e ac\u0302et'is ili'n. Dragoil,\nla direktor'o, konstant'e sub'skrib'is nov'a'j'n kontrakt'o'j'n kaj dung'is nov'a'j'n kudr'ist'in'o'j'n.\nEn la urb'o oni estim'is li'n, c\u0302ar li, kiel direktor'o, bon'e zorg'is pri la labor'ist'in'o'j.\nLau\u0306 li'a iniciat'o c\u0302e la fabrik'o est'is infan'g\u0302arden'o. Pro bon'a labor'o li oft'e ordon'is\nkrom'salajr'i la labor'ist'in'o'j'n. Sed oni dir'as, ke mult'e da bon'o ne est'as bon'a."}, {"text_idx": "#001528", "text": "En iu vintr'a vesper'o, kiam Dragoil vetur'ig'is si'a'n au\u0306t'o'n, okaz'is grand'a a"}]