[{"text_idx": "#000001", "text": "La arkivo de UEA kaj unikaj libroj el la biblioteko nepre estu transdonitaj al Vieno por savi ilin por la komunumo kaj la esploristoj. Tion opinias profesoro Pascal Dubourg Glatigny, kiu nun kunorganizas altnivelan serion de seminarioj pri la historio de Esperanto. Dum la unua kunveno en septembro en Berlino oni diskutos la sorton de la havaj\u0302oj de UEA."}, {"text_idx": "#000003", "text": "\u2013 Ni krome preparas konservoprojekton pri la vojag\u0302o de Lucien Pe\u0301raire (1928-1932), iom kompleksa kaj ambicia el la vidpunkto de ciferecaj kultursciencoj. Paralele al tiuj esplorprojektoj nia celo estas kontribui al komunumo de esplorantoj pri la historio de Esperanto, rakontas Pascal Dubourg Glatigny."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Tiucele oni kreis la publike alireblan dokumentujon HAL-Esperanto historio, kie eblas deponi kompletajn esplortekstojn au\u0306 bibliografiajn referencojn pri rilataj temoj. La slipoj estas rikoltotaj de internaciaj metakatalogoj kaj konsekvence troveblaj en multaj katalogoj de c\u0302efaj bibliotekoj mondaj."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Lastatempe ankau\u0306 Javier Alcalde estis gastoprofesoro c\u0302e EHESS kaj prelegis pri Esperantaj temoj. En proksimaj tagoj en Berlino okazos la unua ero en serio de seminarioj organizataj de EHESS kunlabore kun la universitatoj de Bonn kaj St Andrews por enkonduki studentojn al la historio de Esperanto."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Tuj post la unua seminario Pascal Dubourg Glatigny organizos simpozion por diskuti pli larg\u0302e la signifon de la arkivoj por la historio de Esperanto kaj por prezenti la nunan situacion de iuj gravaj arkivoj. Centra temo certe estos la estonta sorto de la biblioteko kaj arkivo de UEA."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Kiel pli frue raportis Libera Folio, la estraro de UEA nun planas transdoni al la Nacia Biblioteko de Au\u0306strio la arkivon de la asocio kaj tiujn librojn el la biblioteko de UEA, kiujn la biblioteko en Vieno ne jam havas. Tion Pascal Dubourg Glatigny trovas la plej bona el la eblaj solvoj, kaj tio estas ankau\u0306, kion li mem konsilis al UEA:"}, {"text_idx": "#000008", "text": "\u2013 Post jardekoj da neglekto de sia historia havaj\u0302o UEA trovig\u0302as antau\u0306 la muro. Praktike ekzistas tri opcioj kiuj aktuale estas diskutataj. Unue, UEA povus mem konservi la dokumentaron kaj fine starigi profesiajn bibliotekon kaj arkivon. Tiucele g\u0302i devus dedic\u0302i la tuton de sia malgranda kapitalo kaj rezigni pri aliaj movadaj iniciatoj. Tio signifus ke Esperanto estas afero de la pasinteco kaj ne de la estonteco."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Libera Folio: C\u0302u vere la havaj\u0302o estis neglektata? Katalogo mankas, sed oni ja investis por plibonigi la fizikajn kondic\u0302ojn de la biblioteko?"}, {"text_idx": "#000010", "text": "\u2013 Ni parolas pri du havaj\u0302oj: la biblioteko kaj la arkivo, kiuj estas en malsimilaj kondic\u0302oj kaj postulas malsimilan traktadon. Pri la biblioteko mankas ne nur katalogo sed ankau\u0306 kompleta inventaro. La paperaj dokumentoj bezonas senpolvigon kaj por multaj el ili senacidigon. La arkivo en la subtegmento estas konservata en acidaj kartonoj, malsekeco regas. Iuj el la dokumentoj de antau\u0306 pli ol 70 jaroj jam ne plu estas legeblaj pro tiuj kondic\u0302oj."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Do, lau\u0306 vi UEA ne povas mem profesie prizorgi siajn arkivon kaj bibliotekon kaj samtempe plenumi siajn aliajn taskojn. Kiuj estas la aliaj eblaj solvoj, lau\u0306 vi?"}, {"text_idx": "#000012", "text": "\u2013 Opcio B signifas transdoni la tutan bibliotekon al Vieno. Tiam la duoblaj\u0302oj restos tie en kelo kiel eterne dormanta kolekto. En la nuna periodo, kiam c\u0302iuj bibliotekoj bremsas la alprenon de novaj dokumentoj pro spacomanko kaj la enormaj kostoj kiujn postulas ilia pritrakto, neniu biblioteko prenas duoblaj\u0302ojn. Opcio C signifas transdoni nur tiujn presitajn dokumentojn kiujn Vieno ne posedas."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Evidente variaj\u0302o B praktike ne eblas, kaj lau\u0306 vi la plej bona solvo estas tiu nun proponata de la estraro de UEA. Sed kio okazu al la libroj, kiujn la biblioteko en Vieno ne pretas akcepti?"}, {"text_idx": "#000014", "text": "\u2013 Por la duoblaj\u0302oj oni devus serc\u0302i alian hejmon, tio estas alian profesian bibliotekon kiu pretas starigi imponan kolekton de esperantaj\u0302oj. Tio havus sencon lau\u0306 mi kiel eble plej for de Vieno por respondi al la tutmondaj aspiroj de UEA."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Kial ne doni la tutan havaj\u0302on al tiu alia profesia biblioteko, se troveblus tia?"}, {"text_idx": "#000016", "text": "\u2013 C\u0302ar c\u0302iukaze Vieno jam havas la plej vastan kolekton. Se ni deziras ke iam ajn tiu historio estu esplorata ni bezonas centran lokon kie trovig\u0302as la absolute plej ampleksa kolekto."}, {"text_idx": "#000017", "text": "La nuna plano estas portempe deponi la duoblaj\u0302ojn ie en Slovakio. Tio apenau\u0306 estas pli bona ol la nuna situacio, c\u0302u? Pakado kaj transporto riskas difekti la materialon."}, {"text_idx": "#000018", "text": "\u2013 Tio veras, sed eble intertempe estos trovata la dua hejmo. Ja la translokado al Slovakio au\u0306 alia stokejo ne okazos morgau\u0306. UEA havas sian ritmon, kaj tiuj intertraktadoj estas komplikaj, c\u0302ar supozeble ne multas la bibliotekoj en la mondo kiuj pretas investi grandegajn monsumojn por konservi la esperantan heredaj\u0302on."}, {"text_idx": "#000019", "text": "En la 1930-aj jaroj la arkivo de UEA trovig\u0302is en plorinda stato. Foto: Revuo Esperanto 1937."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Multaj kredas, ke transdono au\u0306 divido de la biblioteko estas kontrau\u0306a al la testamento de Hector Hodler, la fondinto de UEA. C\u0302u estas tiel?"}, {"text_idx": "#000021", "text": "\u2013 Tia estas la vivo de multaj kolektoj. Ili ofte kunfandig\u0302as kaj dividig\u0302as. La unua nukleo de la biblioteko estis efektive persone akirita de Hodler kaj trovig\u0302is en la c\u0302ambroj de UEA kiam li forpasis. Sed en lia testamento temas nur pri pentraj\u0302oj kaj mondonacoj. Poste lia vidvino rezignis pri la kolekto favore al UEA, sen speciala kondic\u0302o, kiel oni komprenas el la revuo Esperanto en 1920. C\u0302e arkivo kiu konservas la postlasaj\u0302on de Hodler ne trovig\u0302as dokumentoj kiuj klarigus iun specifan volon de Hector rilate al la biblioteko."}, {"text_idx": "#000022", "text": "La unuan fojon kontrakto pri transdono de la biblioteko de UEA al la Internacia Esperanto-Muzeo en Vieno estis subskribita jam en 1936, ankau\u0306 tiam lige kun financaj problemoj kaj translokig\u0302o de la oficejo, rakontas Pascal Dubourg Glatigny. Tiam la transdono fine ne okazis pro interna konflikto kiu kondukis al skismo kaj disdividig\u0302o de la asocio."}, {"text_idx": "#000023", "text": "\u2013 La konflikto ligig\u0302is al financa sanigo de la asocio iniciatita de prezidanto Bastien, kiu antau\u0306vidis translokig\u0302on al Londono. La asocio ne plu havis la monrimedojn por adekvate vivteni la bibliotekon kaj apenau\u0306 sin mem. Kontrakto estis subskribita kun la biblioteko en Vieno por transdono. G\u0302i antau\u0306vidis interalie, ke la eniro estos senpaga kaj la duoblaj\u0302oj restos je dispono de UEA. Kiel ni scias, \u201dla svisoj\u201d malhelpis jure iun ajn translokig\u0302on kaj rezultig\u0302is skismo. Kontaktoj estis tiam prenitaj kun svisaj bibliotekoj, specife kun la Vadiana en Sankt Gallen. Sed evidentig\u0302is ke neniu krom Vieno havis la motivojn kaj la rimedojn transpreni la havaj\u0302on."}, {"text_idx": "#000025", "text": "\u2013 Longe la historiaj studoj restis sub la s\u0302ildo de interlingvistiko. Tio metis Esperanton sur la saman nivelon kiel centoj da planlingvoj, kiuj apenau\u0306 disvastig\u0302is ekster la praktiko de sia kreinto. Konsideri Esperanton kiel historian fenomenon komplete inversigas la perspektivon. Ni ne plu parolas pri projekto, sed pri socia, kultura kaj politika realaj\u0302o."}, {"text_idx": "#000027", "text": "La estraro volas vendi la Centran Oficejon\nLa komitato pretas vendi la Centran Oficejon\n\u201dUEA farig\u0302os nur s\u0302ildo super agadoj de aliaj\u201d"}, {"text_idx": "#000030", "text": "\u201dUEA farig\u0302os nur s\u0302ildo super agadoj de aliaj\u201d"}, {"text_idx": "#000031", "text": "\"Tia estas la vivo de multaj kolektoj. Ili ofte kunfandig\u0302as kaj dividig\u0302as\". Prave, tamen oni atentu, c\u0302ar ankau\u0306 muzeoj kreig\u0302as kaj malaperas."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Estas diversaj manieroj transdoni materialon al institucio (donaj\u0302o, deponaj\u0302o...). Se entute tio okazos, estus dezirinde, ke la respondeculoj konsideru c\u0302iujn eblojn kaj elektu la plej sekuran."}, {"text_idx": "#000033", "text": "\"Longe la historiaj studoj restis sub la s\u0302ildo de interlingvistiko. Tio metis Esperanton sur la saman nivelon kiel centoj da planlingvoj, kiuj apenau\u0306 disvastig\u0302is ekster la praktiko de sia kreinto. Konsideri Esperanton kiel historian fenomenon komplete inversigas la perspektivon. Ni ne plu parolas pri projekto, sed pri socia, kultura kaj politika realaj\u0302o\"."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Tiu aserto, kiu lastatempe ekmodig\u0302is kaj dise legeblas kaj au\u0306deblas, s\u0302ajnas al mi malvera kaj profunde maljusta. Malvera, c\u0302ar la traktado de la historio de Esperanto far interlingvistiko ne estis tia; Esperanto estis c\u0302iam traktita de E-studuloj kiel vivanta fenomeno: prenu la eseojn de Waringhien, la laboraj\u0302ojn de Lins, de D. Blanke, ec\u0302 tiujn de Drezen. G\u0302i estas ankau\u0306 maljusta aserto, c\u0302ar g\u0302uste surbaze de tiuj studoj nun historiistoj povas plu konstrui, kaj indas rekoni la laboron de antau\u0306uloj kaj ne esti trenataj de la nuntempa forgesemo."}, {"text_idx": "#000038", "text": "En malmultaj universitatoj, sed certe vi povas."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Konsideru eventuale kontakti la bibliotekon en Edinburgo, kiu akceptis kaj bele prizorgis la bibliotekon de William Auld."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Havi fizikajn arkivojn certe gravas kaj mi s\u0302ategas la Esperanto-muzeo en Vieno. Sed mi pensas ke eble ec\u0302 pli gravas ciferecigi c\u0302ion kaj aldoni la dosierojn ne nur al esperantaj arkivoj sed ankau\u0306 al la grandaj ciferaj arkivoj, ekzemple , Google Books kaj la vikimedia komunejo. Tiel oni facile povas serc\u0302i en la libroj kaj ili certe ne perdos en la estonteco."}, {"text_idx": "#000041", "text": "La problemo estus la kopirajto de ne tre malnovaj verkoj."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Nu, oni povas simple peti konsenton de la au\u0306toro au\u0306 siaj idoj. Ofte la verko ne plu estas mendebla, do kelkaj eble konsentus. Lau\u0306 mia sperto esperantaj au\u0306toroj ne tre zorgas pri kopirajto."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Jes, mi pretus helpi ciferigi kelkajn librojn mane, estas bonaj mas\u0302inoj por tio en multaj universitataj librejoj au\u0306 arkivoj. Kaj se oni volas fari g\u0302in profesie de profesiuloj, la kostoj ofte estas 6 centojn/pag\u0302o. Ankau\u0306 estas ege pli rapidaj manieroj, ekzemple jen mas\u0302ino kiu povas ciferecigi 250 pag\u0302ojn minute: (sed tio nur funkcias kun novaj au\u0306 bone priservitaj libroj)"}, {"text_idx": "#000045", "text": "Ankau\u0306 kaj google books ofte mem ciferigas librojn senkoste se ili havas la permeson ciferecigi ilin."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Mi pensas ke ankau\u0306 indas pripensas ciferecigi librojn kaj vendi ilin kiel bitlibroj en la grandaj bitlibraj platformoj. Ekzemple mi ege s\u0302atus ac\u0302eti \"La femdulo\" de Camus kiel bitlibro, sed g\u0302i nur haveblas kiel fizika libro. Tiel la au\u0306toroj ankau\u0306 havus avantag\u0302ojn de la ciferigado kaj la tuta projekto ankau\u0306 gajnus iom da mono."}, {"text_idx": "#000047", "text": "\ud83e\udd23\ud83e\udd23\ud83e\udd23\ud83e\udd23 Pardonon, mi unue pensis ke vi parolas serioze."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Oni tamen devas kompreni, ke se oni fordonos la bibliotekon al Vieno, g\u0302i por c\u0302iam estos ekster la decidpovo de UEA.\nNun UEA ne havas monon por bitigi la tutan bibliotekon kaj vers\u0302ajne ankorau\u0306 estas multe da materialo sub kopirajto, sed iom post iom UEA eble tamen povus/volus estonte bitigi la materialojn, sed se c\u0302io estos fordonita, tio ne plu eblos.\nEn kontrakto kun muzeo oni devus kondic\u0302i, ke por bitigo kaj eble ankau\u0306 por propraj ekspozicioj, UEA havu la rajton lupreni la materialojn.\nKompreneble, por preventi, ke tia kondic\u0302o estas facile frustrebla flanke de muzeo pro mallerta vortumo, juristo devus okupig\u0302i pri tau\u0306ga vortumo.\nOni ne povas atendi de muzeo ke g\u0302i ja devas pagi la kostojn de konservado sed ne ricevas la posedrajton. Tamen tio ne signifas, ke ne estu kondic\u0302oj.\nInteralie kompreneble ankau\u0306 devas esti kondic\u0302o kiu malpermesas la detruon au\u0306 transdonon al alia(j) muzeo(j) sen permeso de UEA. En tiu kazo la materialoj devus reveni al UEA."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Oni tamen devas kompreni, ke se oni fordonos la bibliotekon al Vieno, g\u0302i por c\u0302iam estos ekster la decidpovo de UEA."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Jes. Kaj ghi estus ne nur ekster la decidpovo de UEA. Ni fordonus kortrezoron de Esperanto al fremduloj. Nur shtonkorulo povus serioze pripensi tian absurdan ideon."}, {"text_idx": "#000057", "text": "tion ni jam delonge sciis, cxu ne? \ud83d\ude00"}, {"text_idx": "#000058", "text": "mi vidis la malsuban foton. Oh Ve! Se la paperaro estis en tiu acxa kondicxo tiam do nur pensu kiel la paperaro estas nun post 85 jaroj!"}, {"text_idx": "#000059", "text": "> Unue, UEA povus mem konservi la dokumentaron kaj fine starigi profesiajn bibliotekon kaj arkivon. Tiucele g\u0302i devus dedic\u0302i la tuton de sia malgranda kapitalo kaj rezigni pri aliaj movadaj iniciatoj. Tio signifus ke Esperanto estas afero de la pasinteco kaj ne de la estonteco. Chu \u201dStarigi profesian E-bibliotekon\u201d estas pasho al pasinteco? La profesoro vershajne maldistingis tempon. Chi tio estus male nur pasho antauen! Povas esti estus bona decido \u2013 \u201drezigni pri aliaj iniciatoj\u201d, senutilecon, kiuj ni jam bone scias k bone uzi \u201dmalgrandan kapitalon\u201d poste vendo de Domo."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Legante kelkajn komentojn oni ricevas la impreson, ke la vienanoj estas diabloj memkontente frotantaj la manojn kaj nur avide atendantaj la alvenon de la libroj por bruligi ilin kun sardonaj ridoj. Au\u0306 por tuj fordonaci ilin al aliaj bibliotekoj (prefere privataj). Au\u0306 por ens\u0302losi la librojn kaj neniam plu disponigi ilin al iu ajn."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Sankta madono... temas pri profesia biblioteko, kiu scias konservi librojn kaj dokumentojn kaj ebligi ilian konsulton. UEA nek estas nek iam estis profesia biblioteko. Kaj UEA ne sciis konservi siajn dokumentojn tra la jaroj nek faciligi la konsulton. C\u0302i tio estas ne kritiko sed simpla konstato."}, {"text_idx": "#000062", "text": "C\u0302u vi vidis la foton de la artikolo? Vi certe opiniis g\u0302in antikvaj\u0302o sen rilato al la nuntempo. Nu, iru foje al la CO (hastu) j\u0302eti rigardon al la \"arkivo\". Kiam mi vidis la foton, mi devis legi la foto-tekston por certig\u0302i, ke temas pri malnova foto. C\u0302ar mi trovis g\u0302in tre aktuala."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Mi tute konsentas! La muzeo/la au\u0306stria nacio librejo ankau\u0306 havas ciferan arkivon pri planlingvoj kiu ankau\u0306 estas legebla en esperanta retejo: "}, {"text_idx": "#000064", "text": "> Oni tamen devas kompreni, ke se oni fordonos la bibliotekon al Vieno, g\u0302i por c\u0302iam estos ekster la decidpovo de UEA. Ghustaj vortoj! Niaj valoroj kushantaj en nacia biblioteko farighos ne nia, farighos nur kolekto de valoroj de mortanta lingvo. Chiu popolo (mi opinias, ke esperantistoj estas aperanta popolo de estonteco) devas havi propran kulturon, gardi k defendi ghin. Nia kulturo devas havi propran domon!"}, {"text_idx": "#000066", "text": "Pascal Dubourg pravas, Estas nenio alia dirinda. UEA plenumu siajn statutajn taskojn kaj lasu Vienon prizorgi la bibliotekon. Oni respektas siajn antau\u0306ulojn ne per adorado de tio, kion ili faris, sedd per farado de io samvalora."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Vi forgesas, ke la biblioteko estas statuta tasko de UEA, difinita en art.49 de la Statuto: La biblioteko de UEA havas la nomon Biblioteko Hector Hodler. G\u0302i disponigas, lau\u0306 propra regularo al la membraro de UEA kaj aliaj esplorantoj la c\u0302efajn verkojn en kaj pri la Internacia Lingvo."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Interese! Sed kiel uzi bibliotekon sen katalogo?"}, {"text_idx": "#000070", "text": "Se Hodler povus ekvidi nunan situacion k audi viajn rezonadon pri ghi, li ne kredus sin mem. Vi ne nur ne zorgas pri heredajho de prauloj, sed volas detrui ghin per via \"zorgo\" > lasu Vienon prizorgi la bibliotekon< Terure. Honto!\nMi tre esperas, ke vi bone pripensos k shanghos sian opinion."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Post jardekoj en UEA \u2013 vi estas prezidinto kaj nun komitatano \u2013 vi ankorau\u0306 ne konas g\u0302ian statuton.\nVi jam kau\u0306zis gravajn damag\u0302ojn al UEA en la pasinteco.\nC\u0302u vi vere g\u0302ismorte dau\u0306rigos tiun detruan laboron?"}, {"text_idx": "#000077", "text": "La argentina selektitaro estas c\u0302ampiono de la mondpokalo de KataroIrano: unua ekzekuto ligita al la tumultojDu misiloj trafis PollandonUN: amasa plimulto por kondamni la rusiajn aneksadojn en UkrainioParlamentaj balotoj en Latvio: tutnova vizag\u0302o por la deputitaro"}, {"text_idx": "#000078", "text": "Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracionVenkado de ekzistadismaj krizoj per muziko: Karolina Cicha de PollandoMeksika kolektivo kiu piratas librojn por kundividi kulturon alfrontas blokadojn"}]