[{"text_idx": "#000000", "text": "UEA instigas respondi g\u0302uste al EU-enketo"}, {"text_idx": "#000001", "text": "La prezidanto de UEA, Mark Fettes, instigas esperantistojn respondi al enketo de la Rajtoprotektanto de EU pri multlingveco. \u201cEsperantistoj devus ludi aktivan rolon en tiaj civitanaj iniciatoj\u201d, li skribas en gazetara komuniko. UEA ec\u0302 proponas pretajn respondojn."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Je la 23-a de julio 2018 la Rajtoprotektanto (\u201cOmbudsmano\u201d) de la Eu\u0306ropa Unio malfermis publikan konsultig\u0302on pri la uzo de lingvoj en la organoj de EU. Nun UEA unike alvokas al esperantistoj plenigi la enketon, kaj ec\u0302 proponas respondojn."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Eu\u0306ropa Unio havas 24 oficialajn lingvojn, kaj EU-civitanoj rajtas uzi c\u0302iun el ili por komuniki kun instancoj de la Unio, kaj ricevi respondon en tiu sama lingvo. Ene de la organoj de EU tamen oni ofte uzas nur kelkajn lingvojn: la angla, la franca, kaj la germana havas specialan statuson kiel \u201cproceduraj lingvoj\u201d."}, {"text_idx": "#000005", "text": "C\u0302iu instanco havas proprajn oficejajn kutimojn kaj regulojn por decidi, kiun lingvon oni (c\u0302efe) uzas inter laborantoj kaj en labordokumentoj. Plej ofte temas pri la angla kaj/au\u0306 la franca. La suma kosto de la tuta tradukado kaj interpretado c\u0302e c\u0302iuj organoj de la EU estas c\u0302irkau\u0306 1 miliardo da eu\u0306roj jare, au\u0306 2 eu\u0306roj por c\u0302iu EU-civitano."}, {"text_idx": "#000006", "text": "La c\u0302efa celo de la Rajtoprotektanto estas pritrakti plendojn de civitanoj kaj organizoj pri misagado de EU-instancoj. Ties oficialaj prijug\u0302oj estas nur rekomendaj, sed EU-instancoj g\u0302enerale akceptas kaj aplikas ilin. Similaj postenoj ekzistas en multaj landoj de la mondo, kaj ili ofte estas la plej alirebla punkto por civitano, kiu spertas problemon kun la registara burokratio."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La Eu\u0306ropa Rajtoprotektanto ankau\u0306 rajtas memstare komenci esploron pri la funkciado de Eu\u0306ropaj instancoj. Tiu rajto estas nun utiligata por starigi publikan konsultig\u0302on pri la uzado de lingvoj."}, {"text_idx": "#000008", "text": "La Rajtoprotektanto rimarkigas en la priskribo de la konsultig\u0302o, ke EU-instancoj ja en kelkaj okazaj rajtas limigi la multlingvecon pro praktikaj kaj bug\u0302etaj kialoj, sed mankas iu travidebla unuforma regularo pri tio."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Plej zorgiga estas la manko de lingvaj versioj en retpag\u0302oj kaj en publikaj konsultig\u0302oj, ambau\u0306 forumoj celataj al vasta publiko. La konsultig\u0302o demandas, c\u0302u estu oficiala regularo pri lingvouzo ene de instancoj, por publikaj retpag\u0302oj kaj publikaj konsultig\u0302oj, kaj kiam kaj kiel oni limigu la aron de uzataj lingvoj. Fine venas demandoj kiel estu pagota la eventuala plia tradukado, kaj c\u0302u estas rolo por mas\u0302intradukoj."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Individuoj kaj organizoj neregistaraj, registaraj kaj komercaj rajtas respondi al la konsultig\u0302o. La publika konsultig\u0302o estas alirebla rete, havebla en c\u0302iuj oficialaj EU-lingvoj, kaj la limdato por kontribui estas la 30-a de septembro 2018."}, {"text_idx": "#000011", "text": "En gazetara komuniko aperinta la 29-an de au\u0306gusto prezidanto de UEA Mark Fettes komentas jene:"}, {"text_idx": "#000012", "text": "\u201cEstas salutinde, ke la Ombudsmano petas la opiniojn de la civitanoj pri tiel grava temo. Nia movado de multaj jaroj substrekas ke lingva justeco estas esenca dimensio de justa socio. La eu\u0306ropaj civitanoj spertas tre malegalecan traktadon de siaj lingvoj. Ni pledas por Esperanto kiel integrita elemento de justa lingvopolitiko por c\u0302iuj civitanoj. Esperantistoj devus ludi aktivan rolon en tiaj civitanaj iniciatoj. Per niaj respondoj ni montru, ke ni pensas pri Esperanto ne izolite, sed en la kunteksto de kompleksa moderna socio kun multaj lingvoj. Iom post iom, ni eduku aliajn pensi same.\u201d"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Temas fakte pri la unua fojo, ke gazetara komuniko de UEA alvokas al partopreno en specifa ekstera agado. Aperis antau\u0306e alvokoj por kontakti lokajn gazetojn au\u0306 konatojn, sed ne por direkti la esperantistaron amase respondi al unu enketo, kiel okazas nun."}, {"text_idx": "#000014", "text": "UEA tradukis la demandojn al Esperanto kaj rekomendas respondojn en rete alirebla dokumento. G\u0302i rekomendas starigon de klaraj unuecaj politikoj pri lingvouzo, kaj g\u0302enerale proponi dokumentojn kaj retpag\u0302ojn en lau\u0306eble multe da lingvoj. Kie tio ne estus praktika, UEA rekomendas proponi version en kelkaj EU-lingvoj kaj en Esperanto. Fine g\u0302i rekomendas, ke s\u0302tatoj kun favorata laborlingvo kontribuu pli al la tradukbug\u0302eto, por kompensi tiun avantag\u0302on."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Dankon por la atentigo pri tiu enketo. Jen \"Miaj respondoj en enketo de Europa Unio pri lingvo-uzo en ghiaj organoj\":"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Leginte la artikolon kaj jam post la komuniko de UEA mi havas tri rimarkojn kun kelkaj demandoj:"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Jes, oni mals\u0302ategas ke kelkaj EU-tekstoj estas publikigitaj nur en la angla \u2013 sed c\u0302u estas espero, ke tio s\u0302ang\u0302ig\u0302os?"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Pri la malg\u0302ustaj rimarkoj pri Esperanto, kiujn faris la EU-Komisiono, mi intertempe verkis kaj sendis leteron al la EU-rajtodefendantino. Krome mi unu plian fojon volas skribi al la EU-Komisiono mem; c\u0302i tion mi jam finverkis, sed ankorau\u0306 ne sendis, c\u0302ar mi volas g\u0302in ankorau\u0306 priparoli kun aliaj."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Se ankau\u0306 vi estas interesita pri tio plendi c\u0302e EU kaj ties rajtodefendantino pri tiuj misaj asertoj, mi g\u0302ojos pri viaj komentoj au\u0306 rekta kontaktado."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Mi apenau\u0306 povas dec\u0302ifri la demandojn. Des malpli mi emas respondi. Kaj pro tio ke mi log\u0302as ekster la Eu\u0306ropa Unio, mi supozas ke miaj opinioj estus prifajfindaj."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Tiel estis ankau che mi post mia triafoja tralegado de la demandoj. Sed finfine mi decidighis prezenti respondojn, por ke la enketantoj eksciu, ke estas minimume unu homo, kiu proponas ion favore al lingva egalrajteco."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Mi ne volas ekskluzivi tion, ke ili fasonis la enketon intence tiel malfacila kaj tiel neoportuna, esper-atendante, ke estos plej eble malmultaj respondintoj. Tiaokaze la enketintoj povos, resendante al la enketo, a) senbazigi la eventualan riprochon, ke ili ne okupighis pri la lingva problemo, kaj b) konservi plu la nuntempan situacion kun la pravigo, ke ne sufiche da homoj interesighas pri la temo."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Kion ekscii kaj proponi al lingva egalrajteco ? Jen la respondo :"}, {"text_idx": "#000039", "text": "EU-instancoj ofte invitas memformulitajn opiniojn. Mi ne dubas, ke tiaj opinioj estas legataj kaj povas influi internajn diskutojn kaj proponojn. Supozeble ne tro multaj respondas tiajn invitojn. Vers\u0302ajne precipe lobiistoj atentas pri la opinio-invitoj. Do, same kiel UEA."}]