[{"text_idx": "#000000", "text": "Wikipedia's Shamanism as translated by GramTrans"}, {"text_idx": "#000004", "text": "S\u0302amano estas iu al en kiu estas rigardita kiel havado aliro kaj influo, la mondo de bonintencaj kaj malicaj spiritoj, kiu tipe enig\u0302as en trancos\u0302tato dum rito, kaj praktikas au\u0306guradon kaj resanigon.\nLa vorto \"s\u0302amano\" vers\u0302ajne originas de la tunguza evenka lingvo de Norda Azio.\nLau\u0306 etnolingvisto Juha Janhunen, \"la vorto estas atestita en c\u0302iuj la tunguzaj idiomaj\u0302oj\" kiel ekzemple Negidal, Lamut, Udehe / Orochi, Nanai, Ilcha, Orok, Manchu kaj Ulcha, kaj \"nenio s\u0302ajnas kontrau\u0306diri la supozon ke la elvokiva \"s\u0302amano\" ankau\u0306 venas de proto-tunguza\" kaj povas havi radikojn kiuj etendas reen en tempo almenau\u0306 du Jarmilojn.\nLa esprimo estis enkondukita en la okcidento post rusaj trupoj konkeris la s\u0302amanistan Kazanan h\u0302anujon en 1552."}, {"text_idx": "#000005", "text": "La esprimo \"s\u0302amanismo\" unue estis uzita fare de okcidentaj antropologoj kiel eksteraj observantoj de la antikva religio de la turkoj kaj mongoloj, same kiel tiuj de la najbaraj tunguzaj kaj Samojed-parolantaj homoj.\nSur observado de pli religiaj tradicioj trans la mondo, kelkaj okcidentaj antropologoj komencis ankau\u0306 uzi la esprimon en tre malstrikta senco, priskribi senrilatajn magic-religiajn praktikojn trovitajn ene de la etnaj religioj de aliaj partoj de Azio, Afriko, Au\u0306stralazion kaj ec\u0302 tute senrilatajn partojn de la Amerikoj, kiam ili kredis tiujn praktikojn por esti similaj unu al la alia."}, {"text_idx": "#000010", "text": "1 Geografiaj influoj sur Central Asian-s\u0302amanismo\n2 Oftaj shamanaj praktikoj kaj kredoj dividis inter Centra Asians\n3 Shamanaj ritoj kiel arta efikeco\n5 S\u0302amanismo en carista kaj Sovetrusio"}, {"text_idx": "#000012", "text": "La vorto \"s\u0302amano\" vers\u0302ajne originas de la Evenki vorto \" s\u030cama\u0301n, \" plej vers\u0302ajne de la sudokcidenta dialekto parolita fare de la Sym Evenki-popoloj.\nLa tunguza esprimo poste estis adoptita fare de rusoj interagantaj kun la indig\u0302enaj popoloj en Siberio.\nG\u0302i estas trovita en la memuaroj de la ekzilita rusa kleriko Avvakum."}, {"text_idx": "#000013", "text": "La vorto estis alportita al Okcidenteu\u0306ropo en la malfrua 17-a jarcento fare de la nederlanda vojag\u0302anto Nicolaes Witsen, kiu raportis sian restadon kaj vojag\u0302ojn inter la tunguzajn kaj Samojed-parolantajn indig\u0302enajn popolojn de Siberio en sia libro Noord en Oost Tataryen (1692).\nAdam Brand, komercisto de Lubeko, publikigis en 1698 sian raporton pri rusa ambasado al C\u0302inio;\ntraduko de lia libro, publikigita la saman jaron, enkondukis la vorton s\u0302amano en anglaj parolantoj."}, {"text_idx": "#000014", "text": "La etimologio de la Evenki vorto foje estas ligita al Tungus radiks\u030ca- \"por scii\".\nTio estis pridubita pro lingvaj kialoj: \"La ebleco ne povas esti tute malaprobita, sed nek g\u0302i devus esti akceptita sen rezervado c\u0302ar la supozita deriva rilato estas fonologie neregula (notu aparte la vokalkvantojn).\"\nAliaj akademiuloj asertas ke la vorto venas rekte de la manc\u0302ura lingvo, kaj kiam tia estus la nura ofte uzita angla vorto kiu estas prunto de tiu lingvo."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Tamen, Mircea Eliade notis ke la sanskritvorto s\u0301raman\u0323a, indikanta vagantan monah\u0302an au\u0306 sanktan figuron, atingis multajn Central Asian-lingvojn kune kun budhismo kaj povis esti la finfina origino de la tunguza vorto.\nTiu propono estis plene ekzamenita ekde 1917.\nEthnolinguist Juha Janhunen rigardas g\u0302in kiel \"anakronismon\" kaj \"maleblecon\" kiu estas nenio pli ol \"nevers\u0302ajna etimologio.\""}, {"text_idx": "#000016", "text": "21-ajarcenta antropologo kaj arkeologo Silvia Tomaskova argumentas ke de la mez-1600s, multaj eu\u0306ropanoj uzis la araban esprimon shaitan, kun la signifo \"diablo\", al la ne-kristanaj praktikoj kaj kredoj de indig\u0302enaj popoloj preter la Uralo.\nS\u0302i sugestas ke s\u0302amano eble eniris la diversajn Tungus dialektojn kiel korupto de tiu esprimo, kaj tiam estis rakontita al kristanaj misiistoj, esploristoj, soldatoj kaj koloniaj administrantoj kun kiu homoj havis kreskantan kontakton dum jarcentoj.\nEthnolinguists ne formig\u0302is kiel disciplino nek realigis kontakton kun tiuj komunumoj g\u0302is la malfrua 19-a jarcento, kaj eble erare \"legis returnite\" en tempo por la origino de tiu vorto."}, {"text_idx": "#000018", "text": "S\u0302amanoj estas normale \"vokitaj\" per song\u0302oj au\u0306 signoj kiuj postulas longecan trejnadon.\nTamen, shamanaj potencoj povas esti \"hereditaj\"."}, {"text_idx": "#000020", "text": "La pafvundita resaniganto estas arketipo por shamana testo kaj vojag\u0302o.\nTiu procezo estas grava al la juna s\u0302amano.\nS\u0302li spertas specon de malsano kiu pus\u0302as s\u0302in au\u0306 lin al la rando de morto.\nTio okazas pro du kialoj:"}, {"text_idx": "#000022", "text": "S\u0302amanoj postulas akiri scion kaj la potencon resanigi per enig\u0302ado en la spirita mondo au\u0306 dimensio.\nLa plej multaj s\u0302amanoj havas song\u0302ojn au\u0306 viziojn kiuj peras certajn mesag\u0302ojn.\nLa s\u0302amano povas havi au\u0306 akiri multajn spiritgvidistojn, kiuj ofte c\u0302ic\u0302eronas kaj direktas la s\u0302amanon en liaj/s\u0302iaj vojag\u0302oj en la spiritmondo.\nTiuj spiritgvidistoj c\u0302iam c\u0302eestas ene de la s\u0302amano, kvankam aliaj renkontas ilin nur kiam la s\u0302amano estas en tranco.\nLa spiritgvidisto fortigas la s\u0302amanon, rajtigante lin/s\u0302in eniri la spiritan dimension.\nLa s\u0302amano resanigas ene de la spirita dimensio resendante \"perditajn\" partojn de la homanimo de kie ajn ili iris.\nLa s\u0302amano ankau\u0306 purigas troajn negativajn energiojn, kiuj konfuzas au\u0306 poluas la animon."}, {"text_idx": "#000023", "text": "S\u0302amanoj funkcias kiel mediaciistoj en sia kulturo.\nLa s\u0302amano komunikas kun la spiritoj nome de la komunumo, inkluzive de la spiritoj de la mortinto.\nLa s\u0302amano komunikas kun same vivado kaj morta por mildigi agitadon, maltrankvilajn temojn, kaj por liveri donacojn al la spiritoj."}, {"text_idx": "#000025", "text": "S\u0302amanoj elfaras gamon da funkcioj dependantaj sur siaj respektivaj kulturoj;\nresanigo, [34] [35] gvidante oferon, [36] konservante la tradicion per rakontado kaj kantoj, [37]\nau\u0306gurado, [38] kaj funkciante kiel psychopomp (lau\u0306vorta signifo, \"gvidisto de animoj\").\nUnunura s\u0302amano povas plenumi plurajn da tiuj funkcioj."}, {"text_idx": "#000026", "text": "La funkcioj de s\u0302amano povas inkludi c\u0302iuj konsilaj al sia bonorda log\u0302ejo la animojn de la morta (kiuj povas esti gviditaj au\u0306 unu-po-fojo-- au\u0306 en akumula grupo, depende de kulturo), kaj/au\u0306 resanigo (resanigo) de malsanoj.\nLa malsanoj povas esti au\u0306 sole fizikaj patosoj - kiel ekzemple malsano, kiu povas esti kuracita per pridoncado, flatante, minacante, au\u0306 luktante la malsano-spiriton (foje provante c\u0302iujn tiujn, sinsekve), kaj kiuj povas esti kompletigitaj elmontrante supozeble ekstraktitan signon de la malsano-spirito (elmontrante tion, ec\u0302 se \"frau\u0306da\", lau\u0306supoze impresas la malsano-spiriton kiu g\u0302i estis, au\u0306 estas en la proceso de estaj\u0302o, venkis, tiel ke g\u0302i retirig\u0302os kaj restos for el la korpo de la paciento), au\u0306 alia mensaj (inkluzive de psikosomataj) patosoj - kiel ekzemple persista teruro (pro timiga travivaj\u0302o), kiu povas esti same kuracita per similaj metodoj.\nEn la plej multaj lingvoj malsama esprimo krom tiu tradukis \"s\u0302amanon\" estas kutime aplikita al religiaj oficialaj gvidaj oferritoj (\"pastro\"), au\u0306 al rakontanto (\"salvio\") de tradicia popolscio;\npovas ekzisti pli de interkovro en funkcioj (kun tiu de s\u0302amano), aliflanke, koncerne interpretiston de antau\u0306signoj au\u0306 de song\u0302oj."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Ekzistas apartaj specoj de s\u0302amano kiuj elfaras pli specialecajn funkciojn.\nEkzemple, inter la Nani-popolo, klara speco de s\u0302amano funkcias kiel psychopomp.\nAliaj specialig\u0302intaj s\u0302amanoj povas esti karakterizitaj lau\u0306 la speco de spiritoj, au\u0306 sferoj de la spiritmondo, kun kiu la s\u0302amano plej ofte interagas.\nTiuj roloj varias inter la Nenets, Enets, kaj Selkup s\u0302amano.\nInter la Huic\u0302oloj, [43] ekzistas du kategorioj da s\u0302amano.\nTio elmontras la diferencojn inter s\u0302amanoj ene de ununura tribo."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Inter la Hmong-popolo, la s\u0302amano au\u0306 la Ntxiv Neej (Tee-Neng), funkcias kiel resaniganto.\nLa Ntxiv Neej ankau\u0306 elfaras ritojn/ceremoniojn (animorikoltoj) dizajnitajn por revoki la animon de g\u0302iaj multaj vojag\u0302oj g\u0302is la fizika homa korpo.\nNtxiv Neej povas uzi plurajn s\u0302amanistajn ilojn kiel ekzemple glavoj, dieckornoj, gongo (tamburo), au\u0306 fingrosonoriloj/tintoj.\nC\u0302iuj iloj helpas protekti la spiritojn de la okuloj de la nekonataj\u0302o, tiel ebligante la Ntxiv Neej liveri animojn reen al sia bonorda posedanto.\nLa Ntxiv Neej povas porti blankulon, rug\u0302an, au\u0306 nigran vualon por alivesti la animon de g\u0302iaj atakantoj en la spirita dimensio."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Inter inuito popolas laikaron havas travivaj\u0302ojn kiuj estas ofte atribuitaj al la s\u0302amanoj de tiuj Inuit grupoj.\nRevo, revado, kaj tranco ne estas malvastanimaj al s\u0302amanoj.\nKontrolo de/alianco kun helpanta al spiritoj estas la primara karakterizaj\u0302o atribuita al s\u0302amanoj.\nLaikaro kutime utiligas amuletojn, sorc\u0302ojn, formulojn, kantojn.\nInter la Gronlanda Inuito, laikaro havas pli grandan kapaciton rilatigi kun spiritaj estaj\u0302oj.\nTiuj homoj ofte estas lernantaj s\u0302amanoj kiuj ne kompletigis siajn inicojn."}, {"text_idx": "#000031", "text": "La asistanto de Oroqen s\u0302amano (nomitaj jardalanin, au\u0306 \"dua spirito\") scias multajn aj\u0302ojn pri la rilataj kredoj.\nLi au\u0306 s\u0302i akompanas la ritojn kaj interpretas la konduton de la s\u0302amano.\nMalgrau\u0306 tiuj funkcioj, la jardalanin ne estas s\u0302amano.\nPor tiu interpretanta asistanto, estus nebonvene fali en trancon."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Inter la Tucano-popolo, sofistika sistemo ekzistas por media resursadministrado kaj por evitado de rimedmalplenigo tra troc\u0302asado.\nTiu sistemo estas konceptigita mitologie kaj simbole per la kredo ke rompi c\u0302aslimigojn povas kau\u0306zi malsanon.\nKiel la primara instruisto de triba simboleco, la s\u0302amano povas havi c\u0302efrolon en tiu ekologia administrado, aktive limigante c\u0302asadon kaj fis\u0302kaptadon.\nLa s\u0302amano povas \"liberigi\" ludbestojn, au\u0306 iliajn animojn, de iliaj kas\u0302aj log\u0302ejoj.\nLa Piaroa homoj havas ekologiajn konzernojn ligitajn al s\u0302amanismo.\nInter la inuito, s\u0302amanoj venigas la animojn de ludo de malproksimaj lokoj, [53] [54] au\u0306 animvojag\u0302ado por peti ludon de mitologiaj estaj\u0302oj kiel la Mara Ulino."}, {"text_idx": "#000033", "text": "La maniero s\u0302amanoj ricevas nutraj\u0302on kaj partoprenas en c\u0302iutageco varias trans kulturoj.\nEn multaj Inuit grupoj, ili disponigas servojn por la komunumo kaj ricevas \"s\u0302uldatan pagon\" (kulturoj), [ kiu?\nkredi ke la pago ricevas al la kunhelpantaj spiritoj [56] sed tiuj varoj estas nur \"bonvenaj aldiroj.\"\nIli ne estas sufic\u0302e por ebligi shamanizing kiel plentempa agado.\nS\u0302amanoj vivas kiel iu alia membro de la grupo, kiel c\u0302asisto au\u0306 dommastrino.\nPro la populareco de ajahuaskoturismo en Sudameriko, ekzistas terapiistoj en lokoj vizitaditaj de dorsosakuloj kiuj faras porvivaj\u0302on de gvidado de ceremonioj."}, {"text_idx": "#000036", "text": "S\u0302amanismo estas bazita sur la kondic\u0302o ke la videbla mondo estas dispenetrita fare de nevideblaj fortoj au\u0306 spiritoj kiuj influas la vivojn de la porvivaj\u0302o.\nKvankam la kialoj de malsano kus\u0302as en la spirita sfero, inspirita fare de malicaj spiritoj, kaj spiritaj kaj fizikaj metodoj kutimas resanigi.\nOfte, s\u0302amano \"membrigas la korpon\" de la paciento por alfronti la spiritan astenion kaj resanigas forigante la infektan spiriton."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Multaj s\u0302amanoj havas fakan scion de kuracherboj indig\u0302enaj al sia areo, kaj herba terapio ofte estas preskribita.\nEn multaj lokoj s\u0302amanoj lernas rekte de la plantoj, kontrolante siajn efikojn kaj kuractrajtojn, post akirado de permeso de la internaj au\u0306 patronspiritoj.\nEn la perua Amazonio, s\u0302amanoj kaj kuranderoj utiligas medicinkantojn nomitajn icaroj por elvoki spiritojn.\nAntau\u0306 ol spirito povas esti alvokita g\u0302i devas instrui al la s\u0302amano sian kanton.\nLa uzo de totemaj eroj kiel ekzemple s\u0302tonoj kun specialaj potencoj kaj vigliga spirito estas ofta."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Tiaj praktikoj estas supozeble tre antikvaj.\nPlatono skribis en sia Phaedrus ke la \"unuaj profetaj\u0302oj estis la vortoj de kverko\", kaj ke tiuj kiuj vivis en tiu tempo trovis g\u0302in rekompensi sufic\u0302en por \"au\u0306skulti al kverko au\u0306 s\u0302tono, tiel longaj c\u0302ar g\u0302i rakontis la veron\"."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Kredo je sorc\u0302ado kaj sorc\u0302ado, konata kiel brujeri\u0301a en Latin-Ameriko, ekzistas en multaj socioj.\nAliaj socioj asertas ke c\u0302iuj s\u0302amanoj havas la potencon kaj kuraco kaj mortigas.\nTiuj kun shamana scio kutime g\u0302uas grandan potencon kaj prestig\u0302on en la komunumo, [ citaj\u0302o bezonis ] sed ili ankau\u0306 povas esti rigarditaj suspektinde au\u0306 timante kiel eble damag\u0302aj al aliaj."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Tiu problemo povas esti kuracita akirante la animon de la atendata infano."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Nur s\u0302atu s\u0302amanismon mem, [15] muziko kaj kantoj ligitaj al g\u0302i en diversaj kulturoj estas diversspecaj, longe de esti samaspeca.\nEn pluraj kazoj, kantoj ligitaj al s\u0302amanismo estas celitaj imiti natursonojn, per onomatopeo."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Sono kiun mimesis en diversaj kulturoj povas servi aliajn funkciojn ne nepre rilatigis al s\u0302amanismo: praktikaj celoj kiel logado de ludo en la c\u0302aso;\nau\u0306 distro ( Inuit gorg\u0302o kantanta)."}, {"text_idx": "#000052", "text": "S\u0302amanoj povas havi diversajn specojn de ekipaj\u0302o en malsamaj kulturoj."}, {"text_idx": "#000055", "text": "La s\u0302amano konas la kulturon de sia au\u0306 s\u0302ia komunumo bone, [29] [78] [79] kaj agas sekve.\nTiel, ilia spektantaro scias la uzitajn simbolojn kaj signifojn - kiu estas kial s\u0302amanismo povas esti efika: homoj en la spektantaro fidas g\u0302in.\nEkzemple, la tamburado de la s\u0302amano povas ekaperi al it'oj membroj kiel certeco de scio - tio klarigas c\u0302i-supran priskribitan etimologion por la vorto \"s\u0302amano\" kiel kun la signifo \"unu kiu scias.\""}, {"text_idx": "#000058", "text": "Juha Pentika\u0308inen, en lian enkondukon al S\u0302amanismo kaj Northern Ecology, klarigas kiel la Sa\u0301mi-tamburo enkarnigas Sa\u0301mi-mondrigardojn.\nLi konsideras s\u0302amanismon esti 'gramar de menso (10), c\u0302ar s\u0302amanoj devas esti ekspertoj en la folkloro de siaj kulturoj (11)."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Shamanaj praktikoj povas origini kiel frua kiel la Paleolitika, antau\u0306datado c\u0302iu organizis religiojn, [93] [94] kaj certe jam la Neolithic periodo.\nLa plej frue konata senkontesta entombigo de s\u0302amano (kaj per etendaj\u0302o la plej fruaj senkontestaj signoj de s\u0302amanoj kaj shamanaj praktikoj) datoj reen al la frua Upper Paleolithic-epoko (c\u0302. 30,000 Bp) en kio nun estas la C\u0302eh\u0302a Respubliko."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Sanskrita akademiulo kaj relativa mitologiisto Michael Witzel proponas ke c\u0302iuj la mitologioj de la mondo, kaj ankau\u0306 la konceptoj kaj praktikoj de s\u0302amanoj, povas esti spurita al la migradoj de du prahistoriaj populacioj: la \"Gondu\u0306ana\" tipo (de c\u0302irkau\u0306 65,000 jaroj antau\u0306e) kaj la Lau\u0306rasiana tipo (de c\u0302irkau\u0306 40,000 jaroj antau\u0306e).\nLa pli lastatempaj Lau\u0306rasianaj specoj de mitoj kaj formularoj de s\u0302amanismo estas trovitaj en eu\u0306raziano kaj Norda kaj Sudameriko kaj poste estas kulturaj pliprofundigoj bazitaj sur la pli fruaj Gondu\u0306anaj specoj de mitoj kaj s\u0302amanismo, kiuj ambau\u0306 vers\u0302ajne venis de pli frua homa fontpopulacio.\nWitzel argumentas ke supervivoj de la pli ag\u0302aj, praformoj de s\u0302amanismo estas tial esti trovitaj en la suda hemisfero inter popoloj kiel ekzemple la San Bos\u0302manoj de Bocvano, la Andamananoj de la Andamanoj de la marbordo de Birmo, kaj la Aborigenoj de Au\u0306stralio.\nLa tielnomita \"klasika\" s\u0302amanismo de Siberio kaj la Amerikoj reflektas plian kulturan evoluan evoluon sur la lokaj niveloj."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Fruaj antropologiaj studoj teoriadas tiu s\u0302amanismo evoluigita kiel magiopraktiko por certigi sukcesan c\u0302ason au\u0306 renkontig\u0302on de mang\u0302aj\u0302o.\nIndico en kavernoj kaj desegnaj\u0302oj sur muroj apogas indikojn ke s\u0302amanismo komencig\u0302is dum la Paleolitika epoko.\nUnu tia bildo havis duonbeston, kun la vizag\u0302o kaj gamboj de viro, kun kornaro kaj vosto de vircervo."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Arkeologia indico ekzistas por Mesolita s\u0302amanismo.\nLa plej malnova konata s\u0302amantombo en la mondo situas en la C\u0302eh\u0302a Respubliko en Dolni Vestonice (Nacia Geographic No 174 oktobro 1988).\nTiu grava ejo estis signoj de ina s\u0302amano."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Folkloristoj analizis la c\u0302eeston de restoj de s\u0302amanismo kaj shamanan praktikon en popolfabeloj de c\u0302irkau\u0306 la mondo.\nMichael Berman identigis la g\u0302enron de la shamana rakonto, ekzemploj de kiuj estas nur produktitaj fare de folkbandoj kun shamana kosmologio au\u0306 shamana mondkoncepto.\nKultkrantz indikas ke, \"en lokoj kiel kie s\u0302amanismo longe estis aj\u0302o de la pasinteco, kiam multaj rakontoj enhavas nur neklarajn, popecajn au\u0306 malprecizajn rememorojn de s\u0302amanoj kaj ilia.\"\nLa c\u0302eesto de karakterizaj karakterizaj\u0302oj kaj ecoj de shamanaj rakontoj helpas al folkloristoj kaj antropologojn rekonstrui la praktikon de kulturo de s\u0302amanismo."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Malkresko kaj revivigo /tradici-marinadaj movadoj"}, {"text_idx": "#000069", "text": "S\u0302amanismo vers\u0302ajne malkreskas c\u0302irkau\u0306 la mondo, eventuale pro aliaj organizitaj religiaj influoj, kiel kristanismo, kiuj volas havi homojn kiuj praktikas s\u0302amanismon por transformi al sia propra sistemo kaj doktrino.\nAlia kialo estas okcidentaj opinioj de s\u0302amanismo kiel \"primitivulo\", \"superstic\u0302a\", returnite kaj malmoderna.\nBalenistoj kiuj ofte interagas kun Inuit triboj estas unu fonto de tiu malkresko en tiu regiono."}, {"text_idx": "#000070", "text": "En multaj lokoj, iamaj s\u0302amanoj c\u0302esis plenumi la funkciojn en la komunumo ili uzitaj al, kiam ili sentig\u0302is mokitaj de sia propra komunumo, [105] au\u0306 rigardis sian propran pasintecon kiel malrekomendatan kaj estas nevolaj paroli pri g\u0302i al etnografo."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Krome, krom personaj komunikadoj de iamaj s\u0302amanoj, folklortekstoj povas rakonti rekte koncerne plimalbonig\u0302oprocezon.\nEkzemple, Buryat eposa teksto detaligas la mirindajn farojn de la maljunega \"unua s\u0302amano\" Kara-Gu\u0308rga\u0308n:\nli ec\u0302 povis konkuri kun dio, krei vivon, s\u0302teli reen la animon de la malsana de dio sen lia konsento.\nPosta teksto lamentas ke s\u0302amanoj de pli ag\u0302aj tempoj estis pli fortaj, posedante kapablojn kiel omnividence, [108] au\u0306gurado ec\u0302 dum jardekoj en la estonteco, movig\u0302ante same rapide kiel kuglo."}, {"text_idx": "#000074", "text": "Variaj\u0302oj de s\u0302amanismo inter Inuit homoj estis post kiam g\u0302eneraligita (kaj tre varia) fenomeno, sed hodiau\u0306 estas malofte trejnita, same kiel jam estis en malkresko inter multaj grupoj, ec\u0302 dum la unua grava etnologia esploro estis farita, [112] ekz. inter Polar Inuit, c\u0302e la fino de la 19-a jarcento, Sagloq, la lasta s\u0302amano kiu vers\u0302ajne povis vojag\u0302i al la c\u0302ielo kaj sub la maro mortis - kaj multaj aliaj iamaj shamanaj kapacitoj estis perditaj dum tiu tempo ankau\u0306, kiel ventroparolado kaj manartifiko.\nLa izolita loko de Nganasan homoj permesis al s\u0302amanismo esti vivanta fenomeno inter ili ec\u0302 komence de la 20-a jarcento, [114] la ceremonioj de la lasta fama Nganasan s\u0302amano povus esti registritaj en filmo en la 1970-aj jaroj."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Krom tradici-marinadaj klopodoj, ekzistas ankau\u0306 neos\u0302amanistaj movadoj, tiuj povas devii de multaj tradicia s\u0302amanista praktiko kaj kredoj je pluraj punktoj.\npluraj tradiciaj kredsistemoj efektive havas ekologiajn konsiderojn (ekzemple, multaj Inuit homoj), kaj inter Tukano-homoj, la s\u0302amano efektive havas rektajn rimed-protektajn rolojn, vidas detalojn en sekcia Ecological-aspekto."}, {"text_idx": "#000077", "text": "Hodiau\u0306, s\u0302amanismo pluvivas c\u0302efe inter indig\u0302enaj popoloj.\nShamanaj praktikoj hodiau\u0306 dau\u0306ras en la tundroj, g\u0302angaloj, dezertoj, kaj aliaj kamparaj areoj, kaj ec\u0302 en grandurboj, urboj, antau\u0306urboj, kaj devas _ntitown c\u0302ie en la mondo.\nTio estas aparte vera por Afriko kaj Sudameriko, kie \" mestizo s\u0302amanismo\" estas g\u0302eneraligita."}, {"text_idx": "#000078", "text": "La Hmong-popolo, [124] kiel maljunegaj homoj de C\u0302inio kun 5.000-jara historio, dau\u0306re konservas kaj trejnas g\u0302ian formon de s\u0302amanismo konata kiel \"Ua Neeb\" en kontinenta Azio.\nC\u0302e la fino de la Vjetnama milito, proksimume 300,000 Hmong estis arang\u0302ita c\u0302ie sur la globo.\nIli dau\u0306re trejnis Ua Neeb en diversaj landoj en norda kaj Sudameriko, Eu\u0306ropo kaj Au\u0306stralio.\nEn Usono, la Hmong-s\u0302amanterapiisto estas konata c\u0302ar \"Txiv Neeb\" estis licencita de multaj hospitaloj en Kalifornio kiel esti parto de la medicina santeamo por trakti pacientojn en hospitalo.\nAl tiu reanimado de Ua Neeb en la Okcidento estis alportita grandan sukceso kaj estis aklamita en la amaskomunikilaro kiel \"Doctor for the disease, shaman for the soul (Kuracisto por la malsano, s\u0302amano por la animo)\"."}, {"text_idx": "#000079", "text": "Esti Hmong-s\u0302amano reprezentas veran vivokupon, elektitan fare de la s\u0302amano dio al Sivyis\".\nLa c\u0302efa tasko de la s\u0302amano estas alporti harmonion al la individuo, ilia familio, kaj ilian komunumon ene de ilia medio elfarante diversajn ritojn (kutime tra tranco)."}, {"text_idx": "#000080", "text": "Bestofero estis parto de la Hmong-shamana praktiko dum la pasintaj 5,000 jaroj.\nKontrau\u0306e al la kredo de multaj okcidentanoj, la Hmong-praktiko de uzado de bestoj en shamana praktiko estas farita kun granda respekto.\nPost la Vjetnama milito, inte 200,000 Hmong estis translog\u0302igita en Usono kaj s\u0302amanismo dau\u0306re estas parto de la Hmong-kulturo.\nKredite la koliziado de kulturo kaj la leg\u0302o, kiel profesoro Alison Dundes Renteln, politikscienca profesoro c\u0302e la Universitato de Suda Kalifornio kaj verkinto de La Kultura Defendo, libro kiu ekzamenas la influon de tiaj kazoj pri usonaj tribunaloj, unufoje menciitaj, \"Ni diras ke kiel socio ni bonvenigas diversecon, kaj fakte ke ni ampleksas g\u0302in ...\nEn praktiko, g\u0302i ne estas tiu facila\"."}, {"text_idx": "#000081", "text": "La Hmong kredas ke c\u0302iuj aj\u0302oj sur la Tero havas animon (au\u0306 multoblaj animoj) kaj ke tiuj animoj estas traktitaj kiel egalulo kaj povas esti konsideritaj inters\u0302ang\u0302eblaj.\nKiam persono estas malsana pro sia animo estanta perdita, au\u0306 kaptita fare de sovag\u0302a spirito, estas necese peti kaj ricevi permeson de tiu besto, c\u0302u g\u0302i estas kokido, porko, hundo, kapro au\u0306 c\u0302iuj aliaj bestoj postulis, utiligi g\u0302ian animon por inters\u0302ang\u0302o kun la animo de la g\u0302enita persono por periodo de 12 monatoj.\nC\u0302e la fino de tiu periodo, dum la Hmong Jars\u0302ang\u0302o, la s\u0302amano elfarus specialan riton liberigi la animon de tiu besto kaj sendi g\u0302in for al la mondo pretere.\nKiel parto de lia servo al la homaro, la bestanimo estas sendita for por esti reenkarnigita en pli altan formon de besto, au\u0306 ec\u0302 por ig\u0302i membro de la familio de dio (ua Fuab Tais Ntuj-tuskuvo, tusntxhais) por vivi luksvivon, libera de la sufero kiel besto.\nTial, esti petita elfari tiun imposton (kio estas konata en la Okcidento kiel \"bestofero\") estas unu el la plej grandaj honoroj por tiu besto, por povi servi la homaron.\nLa Hmong de Sudoriento-Gujg\u0302ou\u0306o kovros la kacon per peco de rug\u0302a s\u0302tofo kaj tiam tenos g\u0302in supren por devoti kaj oferi al la C\u0302ielo kaj la Tero antau\u0306 la Sankta kokbatalo.\nEn testo (2010) de Sheboygan Wisconsin Hmong kiu estis akuzita je enscenigado de kokbatalo, estis deklarite ke la virkokoj estis \"konservitaj por kaj mang\u0302aj\u0302o kaj religiaj celoj\", [128] kaj la kazo estis sekvita per malkondamno."}, {"text_idx": "#000082", "text": "Aldone al la spirita dimensio, Hmong-s\u0302amano provas trakti multajn fizikajn malsanojn tra uzo de la teksto de sanktaj vortoj (khawvokob)."}, {"text_idx": "#000083", "text": "C\u0302ie en la vilag\u0302oj kaj urboj de Indonezio, lokaj resanigantoj konataj kiel dukun praktikodiversspecaj agadoj de masag\u0302o, eu\u0306patorisonoro, midu\u0306ivery, herbokuracado, Spiritomediumeco kaj au\u0306gurado."}, {"text_idx": "#000084", "text": "S\u0302amanismo estas parto de la indig\u0302ena ajnuoreligio kaj japana religio de S\u0302intoismo, kvankam S\u0302intoismo estas klara en tio g\u0302i estas s\u0302amanismo por agrikultura socio.\nC\u0302ar la frua mezag\u0302a S\u0302intoismo estis influita per kaj sinkretigita kun budhismo kaj aliaj elementoj de kontinenta orientazia kulturo.\nLa libro \" Occult Japan: Shinto, Shamanism and the Way of the Gods \" de Percival Lowell plong\u0302as plu en priesplorado de japana s\u0302amanismo au\u0306 S\u0302intoismismo.\nJapanio Tra la Spegulo: S\u0302amano al S\u0302intoismo malkovras la specialajn aspektojn de japanaj kredoj."}, {"text_idx": "#000085", "text": "S\u0302amanismo dau\u0306re estas praktikita en norda kaj Sud-Koreio.\nEn la sudo, s\u0302amanvirinoj estas konataj kiel mudang'oj, dum viraj s\u0302amanoj estas referitaj kiel baksoomudang'oj."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Persono povas ig\u0302i s\u0302amano tra hereda titolo au\u0306 tra natura kapablo.\nS\u0302amanoj estas konsultitaj en nuntempa socio por financaj kaj edzecaj decidoj."}, {"text_idx": "#000087", "text": "S\u0302amanismo ankau\u0306 estis praktikita inter la malaja komunumo en Malaja duoninsulo kaj indig\u0302enaj homoj en Sabah kaj Sarawak.\nHomoj kiuj praktikas s\u0302amanismon en la lando estas g\u0302enerale alvokitaj kiel Bomoh au\u0306 pau\u0306ang la Duoninsulo.\nEn Sabah, la Bobohizan estas la c\u0302efs\u0302amano inter la Kadazan-Dusun indig\u0302ena komunumo."}, {"text_idx": "#000088", "text": "Mongola klasikaj\u0302o, kiel ekzemple The Secret History of the Mongols (La Sekreta Historio de la Mongoloj) , disponigas detalojn pri maskla kaj inaj s\u0302amanoj funkciantaj kiel ekzorcistoj, resanigantoj, pluvfaristoj, oneiromancer'oj, au\u0306guristoj, kaj oficialuloj.\nShamanaj praktikoj dau\u0306ras en aktuala mongola kulturo."}, {"text_idx": "#000089", "text": "La spirita hierarkio en klan-bazita mongola socio estis kompleksa.\nLa plej alta grupo konsistis el 99 tngri (55 el ili bonintencaj au\u0306 \"blanka\" kaj 44 timiga au\u0306 \"nigra\"), 77 natigai au\u0306 \"tero-patrinoj\", krom aliaj.\nLa tngri estis vokita sur nur fare de gvidantoj kaj grandaj s\u0302amanoj kaj estis kutimaj por c\u0302iuj klanoj.\nPost tiuj, tri grupoj de praulaj spiritoj dominis.\nLa \"sinjoro-spiritoj\" estis la animoj de klangvidantoj kiu c\u0302iu membro de klano povis alparoli por fizika au\u0306 spirita helpo.\nLa \"protektanto-spiritoj\" inkludis la animojn de grandaj s\u0302amanoj ( j\u0302igari) kaj shamanese ( abj\u0302iya).\nLa \"feoj\" konsistis el la animoj de pli malgrandaj s\u0302amanoj ( bo\u0308ge) kaj shamanese ( idugan) kaj estis rilataj al specifa loko (inkluzive de montoj, riveroj, ktp.) en la teritorio de la klano."}, {"text_idx": "#000092", "text": "Siberio estas rigardita kiel la lokusclassicus de s\u0302amanismo.\nLa areo estas log\u0302ita fare de multaj malsamaj etnoj, kaj multaj el g\u0302iaj popoloj observas s\u0302amanistajn praktikojn, ec\u0302 en modernaj tempoj.\nMultaj klasikaj etnografiaj fontoj de \"s\u0302amanismo\" estis registritaj inter siberiaj homoj."}, {"text_idx": "#000093", "text": "Manchu S\u0302amanismo estas unu el tre malmultaj Shamanist-tradicioj kiuj tenis oficialan statuson en la modernan epokon, per ig\u0302anta unu el la imperiaj sektoj de la Qing-dinastio de C\u0302inio (kune kun budhismo, taoismo kaj tradicia C\u0302ielkultado).\nLa Palace of Earthly Tranquility (Palaco de Earthly Tranquility), unu el la c\u0302efhaloj de la Malpermesita Urbo en Pekino, estis duonflanka dedic\u0302ita al S\u0302amanistaj ritoj.\nLa rita arang\u0302o dau\u0306re estas konservita surloke hodiau\u0306."}, {"text_idx": "#000094", "text": "Inter la siberiaj Chukchis homoj, s\u0302amano estas interpretita kiel iu kiu estas posedita fare de spirito, kiu postulas ke iu supozi la shamanan rolon por iliaj homoj.\nInter la Buryat, ekzistas rito konata kiel \"shanar\" [146] per kio kandidato estas konsekrita kiel s\u0302amano de alia, jam-establita s\u0302amano."}, {"text_idx": "#000095", "text": "Inter pluraj la0samojedaj-homoj s\u0302amanismo estis vivanta tradicio ankau\u0306 en modernaj tempoj, precipe c\u0302e grupoj vivanta en izoliteco, g\u0302is lastatempaj tempoj ( Nganasan).\nLa seancoj de la lasta fama Nganasan s\u0302amano povus esti registritaj en filmo en la 1970-aj jaroj."}, {"text_idx": "#000096", "text": "Kiam la C\u0302ina Popola Respubliko estis formita en 1949 kaj la limo kun rusa Siberio estis formale sigelita, multaj nomadaj Tungus grupoj (inkluzive de la Evenki) kiuj praktikis s\u0302amanismon estis ens\u0302lositaj en Manc\u0302urio kaj Interna Mongolio.\nLa lasta s\u0302amano de la Oroqen, Chuonnasuan (Meng Jin Fu), mortis en oktobro 2000."}, {"text_idx": "#000098", "text": "Geografiaj influoj sur Central Asian-s\u0302amanismo"}, {"text_idx": "#000101", "text": "Centraziaj s\u0302amanoj funkciis kiel sanktaj perantoj inter la homa kaj spiritmondo.\nEn tiu rolo ili akceptis taskojn kiel ekzemple resanigo, au\u0306gurado, apelacii al prapatroj, manipuli la elementojn, gvidi perdis animojn kaj plenumajn publikajn religiajn ritojn.\nLa shamana seanco funkciis kiel publika ekrano da la vojag\u0302o de la s\u0302amano al la spiritmondo kaj kutime implikis intensajn trancojn, tamburante, danci, odkantante, profundigas kostumojn, miraklajn montradojn de fizika forto, kaj spektantarimplikig\u0302on.\nLa celo de tiuj seancoj intervalis de retrovado de la perdita animo de malsana paciento kaj divenado de la estonteco al kontrolado de la vetero kaj trovado de perdita persono au\u0306 aj\u0302o.\nLa uzo de manartifiko trompas, ventroparolado, kaj hipnoto estis ofta en tiuj ritoj sed ne klarigis la pli imponajn atingojn kaj faktajn kuracojn plenumitajn fare de s\u0302amanoj."}, {"text_idx": "#000102", "text": "S\u0302amanoj rezultas en \"stato de ekstazo\" konscie induktite per volklopodo.\nAtingi tiun s\u0302ang\u0302itan staton de konscio postulis grandan mensan fortostrec\u0302on, koncentrig\u0302on kaj striktan sindevigon.\nMensa kaj fizika preparo inkludis longajn periodojn de silenta meditado, fasto, kaj fumado.\nEn tiu s\u0302tato, spertaj s\u0302amanoj utiligas kapablojn kiujn la homa organismo ne povas plenumi en la ordinara s\u0302tato.\nS\u0302amanoj en ekstazo montris nekutiman fizikan forton, la kapablon elteni ekstremajn temperaturojn, la biradon de pikdoloro kaj tondado sen doloro, kaj la pliigitan ricevemon de la sensiloj.\nS\u0302amanoj faris uzon de ebriigado de substancoj kaj halucinigiloj, aparte-mukhomorfungoj kaj alkoholo, kiel rimedo de akcelado de la akiro de ekstazo."}, {"text_idx": "#000103", "text": "La uzo de purigo de fajro estas grava elemento de la shamana tradicio datanta reen jam la 6-a jarcento.\nHomoj kaj aferoj ligitaj kun la senvive devis esti purigitaj per pasado inter fajroj.\nTiuj purigoj estis kompleksaj ekzorcismoj dum aliaj simple implikis la agon de lau\u0306litere piedirado inter du fajroj estante benitaj fare de la s\u0302amano.\nS\u0302amanoj en literaturo kaj praktiko ankau\u0306 respondecis pri uzado de specialaj s\u0302tonoj por manipuli veteron.\nRitoj estas faritaj kun tiuj s\u0302tonoj por altiri pluvon au\u0306 forpus\u0302i neg\u0302on, malvarmon au\u0306 venton.\nTiu \"pluvo-s\u0302tono\" estis uzita por multaj okazoj inkluzive de alportado de fino al arido same kiel produktado de hajladoj kiel rimedo de militado.\nMalgrau\u0306 distingoj inter diversaj specoj de s\u0302amanoj kaj specifaj tradicioj, ekzistas homogeneco c\u0302ie en la regiono manifestita en la personaj kredoj, celoj, ritoj, simboloj kaj la aspekto de s\u0302amanoj."}, {"text_idx": "#000104", "text": "Shamanaj ritoj kiel arta efikeco"}, {"text_idx": "#000105", "text": "La shamana ceremonio estas kaj religia ceremonio kaj arta prezento.\nLa fundamenta celo de la dramecaj ekranoj viditaj dum shamanaj ceremonioj estas ne tiri atenton au\u0306 krei spektaklon por la spektantaro kiam multaj okcidentanoj kredis, sed por gvidi la tribon en solena riteca procezo."}, {"text_idx": "#000106", "text": "El, c\u0302iuj prezentoj konsistas el kvar elementoj: danco, muziko, poezio kaj drameca au\u0306 mimetika ago.\nLa uzo de tiuj elementoj helpas la al de ekstere esprimado de lia mistera komuneco kun naturo kaj la spiritoj por la resto de la tribo.\nLa vera s\u0302amano povas fari la vojag\u0302on al la spiritmondo en iu tempo kaj ajna loko, sed shamanaj ceremonioj disponigas manieron por la resto de la tribo por partopreni en tiu religia sperto.\nLa s\u0302amano s\u0302ang\u0302as sian voc\u0302on mimetike por reprezenti malsamajn personojn, diojn, kaj bestojn dum lia muziko kaj danco s\u0302ang\u0302as al spektaklo lian progreson en la spiritmondo kaj liaj malsamaj spiritaj interagoj.\nMultaj s\u0302amanoj trejnas ventroparoladon kaj faras uzon de sia kapablo precize imiti la sonojn de bestoj, naturo, homoj kaj aliaj bruoj por provizi la spektantaron per la etoso de la vojag\u0302o.\nKompleksaj dancoj kaj deklamadoj de kantoj kaj poezio kutimas igi la s\u0302amanojn spiritaj aventuroj en demandon pri vivanta realeco al lia spektantaro."}, {"text_idx": "#000107", "text": "La vesto de la s\u0302amano varias c\u0302ie en la regiono sed liaj c\u0302efaj akcesoraj\u0302oj estas lia mantelo, c\u0302apo, kaj tamburino au\u0306 tamburo.\nLa transformo en beston estas grava aspekto de la vojag\u0302o en la spiritmondon entreprenita dum shamanaj ritoj tiel la mantelo ofte estas ornamita kun birdoplumoj kaj reprezentadoj de bestoj, koloraj naztukoj, sonoriloj kaj metalornamaj\u0302oj.\nLa c\u0302apo estas kutime farita de la hau\u0306to de birdo kun la plumoj kaj foje iras, dau\u0306re alkroc\u0302ite."}, {"text_idx": "#000109", "text": "S\u0302amanismo en carista kaj Sovetrusio"}, {"text_idx": "#000112", "text": "S\u0302amanismo dau\u0306re estas vaste praktikita en la Ryukyu Insuloj ( Okinawa, Japanio), kie s\u0302amanoj estas konataj kiel \"Noro\" (c\u0302iuj virinoj) kaj \"Yuta\".\n\"Noro\" g\u0302enerale administru publikajn au\u0306 komunumajn ceremoniojn dum \"Yuta\" fokuso en burg\u0302aj kaj privataj aferoj.\nS\u0302amanismo ankau\u0306 estas praktikita en kelkaj kamparaj lokoj en Japanio mem.\nEstas ofte kredite ke la S\u0302intoismo religio estas la sekvo de la transformo de s\u0302amanista tradicio en religion.\nFormoj de praktiko varias iom en la pluraj Ryukyu-insuloj, tiel ke ekzistas, ekzemple, klara Miyako s\u0302amanismo."}, {"text_idx": "#000113", "text": "S\u0302amanismopraktikoj s\u0302ajnas estinti konservitaj en la katolikaj religiemaj tradicioj de aborigenoj en Tajvano."}, {"text_idx": "#000114", "text": "En Vjetnamio, s\u0302amanoj faras ritojn en multaj el la religiaj tradicioj tiel ko-miksi en la plimulto- kaj minoritatpopulacioj.\nEn iliaj ritoj, muziko, danco, speciala vesto kaj proponoj estas parto de la prezento kiuj c\u0302irkau\u0306as la spiritvojag\u0302on."}, {"text_idx": "#000115", "text": "Kelkaj el la prahistoriaj homoj kiuj siatempe vivis en Siberio disig\u0302is kaj migris en aliajn regionojn, kunportante aspektojn de siaj kulturoj.\nEkzemple, multaj Uralichomoj nun vivas ekster Siberio, aliflanke kiun la origina loko de la Prot-Uralic homoj (kaj g\u0302ia amplekso) estas diskutita.\nKombinita fitogeografical kaj lingvaj konsideroj (distribuado de diversaj arbospecioj kaj la c\u0302eesto de iliaj nomoj en diversaj Uraliclingvoj) indikas ke tiu areo estis norde de Centra Uralo kaj sur pli malaltaj kaj mezpartoj de Obo.\nLa prapatroj de hungaraj homoj au\u0306 hungaroj vagis de sia praula prot-Uralic areo al la Karpata baseno.\nS\u0302amanismo ludis gravan rolon en turk-mongola mitologio.\n[ citaj\u0302o bezonis ] Tengriism - la plej grava maljunega kredo inter Hsiungnoj, mongolaj kaj turklingvaj homoj, hungaroj kaj prabulgaroj - asimilas elementojn de s\u0302amanismo.\nS\u0302amanismo estas ne pli da vivanta praktiko inter hungaroj, sed restoj estis rezervitaj kiel fragmentoj de folkloro, en popolfabeloj, dogano."}, {"text_idx": "#000116", "text": "Kelkaj historiistoj de la Finmezepoko kaj Early Modern-periodo argumentis ke spuroj de s\u0302amanistaj tradicioj povas esti viditaj en la populara homkredo de tiu periodo.\nPlej elstara inter tiuj estis la itala Carlo Ginzburg, kiu asertis s\u0302amanistajn elementojn en la benandanti kutimo de 16-a jarcento Italion, [165] la hungaran E\u0301va Po\u0301cs, kiu identigis ilin en la ta\u0301ltos tradicio de Hungario, [166] kaj la franco Claude Lecouteu\u0306, kiu kverelis ke Mezepokaj tradicioj koncerne la animon estas bazitaj sur pli fruaj shamanaj ideoj.\nGinzburg aparte argumentis ke kelkaj el tiuj tradicioj influis la koncepton de sorc\u0302ado en kristanaro, en specialaj ideoj koncerne la sabatorgion, kau\u0306zanta la okazaj\u0302ojn de la sorc\u0302procesoj en la Early Modern-periodo.\nKelkaj el tiuj italaj tradicioj pluvivis en la 20-a kaj fruaj 21-a jarcentojn, permesante al ital-amerika sociologo Sabina Magliocco fari mallongan studon de ili (2009)."}, {"text_idx": "#000117", "text": "Inuitaj grupoj enlog\u0302as enorman areon strec\u0302antan de Orientulo-Siberio tra Alasko kaj Norda-Kanado (inkluzive de Labrador Peninsula) g\u0302is Gronlando.\nS\u0302amanista praktiko kaj kredoj estis registritaj c\u0302e pluraj partoj de tiu vasta areo kructondaj kontinentaj limoj."}, {"text_idx": "#000118", "text": "Kie parolado de \"s\u0302amanismo\" en diversa eskimo grupoj, ni devas memori ke (kiel menciite supre) la esprimo \"s\u0302amanismo\" povas kovri certajn karakterizaj\u0302ojn de diversaj malsamaj kulturoj.\nMediacio ofte estas rigardita kiel grava aspekto de s\u0302amanismo g\u0302enerale.\nAnkau\u0306 en la plej multaj inuitaj grupoj, la rolo de mediaciisto estas konata bone:\nla personplenigaj\u0302o kiun enen vers\u0302ajne fakte estas kapable kontakti la estaj\u0302ojn kiuj log\u0302as la kredsistemon.\nEsprimo \"s\u0302amano\" estas uzita en pluraj angla-lingvaj publikaj\u0302oj ankau\u0306 rilate al eskimoj.\nde la aziaj eskimoj estas tradukita kiel \"s\u0302amano\" en la rusa [176] kaj angla [173] literaturo."}, {"text_idx": "#000120", "text": "Male al la plimulto de s\u0302amanismoj al la karieroj de la plej multaj inuitaj s\u0302amanoj mankas la instigo de forto: ig\u0302i s\u0302amano estas kutime sekvo de konscia konsidero, ne neceso devigita fare de la spiritoj."}, {"text_idx": "#000122", "text": "Ekzistas similecoj en la kulturoj de la inuitaj grupoj [179] [180] [181] [182] [183] kune kun diverseco, longe de homogeneco."}, {"text_idx": "#000123", "text": "La rusa lingvisto Menovshikov (\u043c\u0435\u043d\u043e\u0432\u0449\u0438\u043a\u043e\u0432), eksperto da Siberian Yupik kaj Sireniki Eskimo-lingvoj (koncedante ke li ne estas specialisto en etnologio) [185] mencioj, kiujn la s\u0302amanistaj seancoj de tiuj Siberian Yupik kaj Sireniki grupoj li vidis havi multajn similecojn al tiuj de Greenland Inuit-grupoj priskribitaj fare de Fridtjof Nansen, [186] kvankam granda distanco apartigas Siberion kaj Gronlandon.\nPovas ekzisti certaj similecoj ankau\u0306 en aziaj grupoj kun nordamerikaj.\nAnkau\u0306 la uzokutimo de la lingvo de specifa s\u0302amano estas dokumentita inter pluraj inuitaj grupoj, uzita plejparte por parolado al spiritoj.\nAnkau\u0306 la Ungazighmit (apartenanta al Siberian Yupiks) havis specialan alegorian uzokutimon de kelkaj esprimoj."}, {"text_idx": "#000124", "text": "La lokaj kulturoj montris grandan diversecon.\nLa mitoj koncerne la rolon de s\u0302amano havis plurajn variaj\u0302ojn, kaj ankau\u0306 la nomo de iliaj protagonistoj variis de kulturo al kulturo.\nEkzemple, mitologia figuro, kutime referita en la literaturo antau\u0306 la kolektiva esprimo Sea Woman, havas fakte multajn lokajn nomojn: Nerrivik \"viandaj\u0302o\" inter Polar Inuit, Nuliayuk \"glata\" inter Netsilingmiut, Sedno \"la malsupra unu\" inter Baffin Land Inuit.\nAnkau\u0306 la animkonceptoj, ekz. la detaloj de la animdualismo montris grandan s\u0302ang\u0302eblecon, intervalante de kuratoreco g\u0302is speco de reenkarnig\u0302o.\nKonceptoj de spiritoj au\u0306 aliaj estaj\u0302oj ankau\u0306 havis multajn variaj\u0302ojn (vidu ekz. la tupilaq koncepton)."}, {"text_idx": "#000125", "text": "Indianaj kaj Indianaj Nacioj kulturoj havas diversspecajn religiajn kredojn kaj ekzistis neniam unu universala indiana religio au\u0306 spirita sistemo.\nKvankam multaj indianaj kulturoj tradiciaj resanigantoj havas, ritualistoj, kantistoj, mistikuloj, popolscio-gardantojn kaj Medicinhomojn, neniun el ili iam uzis, au\u0306 uzon, la esprimon \"s\u0302amano\" por priskribi tiujn religiestrojn.\nPrefere, kiel aliaj indig\u0302enaj kulturoj la mondo super, iliaj spiritaj funkciuloj estas priskribitaj per vortoj en siaj propraj lingvoj, kaj en multaj kazoj ne estas instruita al eksteruloj."}, {"text_idx": "#000126", "text": "Multaj el tiuj naturreligioj estis krude misprezentitaj fare de eksteraj observantoj kaj antropologoj, ec\u0302 lau\u0306 la mezuro de supraj\u0302ajn au\u0306 grave miskomprenanta antropologiajn raportojn estantajn prenitaj kiel pli au\u0306tentaj ol la raportoj pri faktaj membroj de la kulturoj kaj religioj koncernitaj.\nOfte tiuj raportoj suferas de \" nobla sovag\u0302ulo \" speca romantismo kaj rasismo.\nKelkaj kontribuas al la misrezono kiu indianaj kulturoj kaj religioj estas io kiu nur ekzistis en la pasinteco, kaj kiu povas esti elminis datenoj malgrau\u0306 la opinioj pri Indig\u0302enaj komunumoj."}, {"text_idx": "#000127", "text": "Ne c\u0302iuj Indig\u0302enaj komunumoj havas rolojn por specifaj individuoj kiuj mediacias kun la spiritmondo nome de la komunumo.\nInter tiuj kiuj havas tiun specon de religiema strukturo, spiritajn metodojn kaj kredoj povas havi kelkajn komunecojn, kvankam multaj el tiuj komunecoj s\u0302uldig\u0302as al kelkaj nacioj estantaj proksime ligitaj, de la sama regiono, au\u0306 tra post-koloniaj registaraj politikoj kau\u0306zantaj la kombinadon de antau\u0306e sendependaj nacioj en rezervejojn.\nTio foje povas konduki al la impreso kiu ekzistas pli da unueco inter kredsistemoj ol ekzistis en antikvo."}, {"text_idx": "#000128", "text": "Kun la enmars\u0302o de eu\u0306ropaj setlantoj kaj kolonia administracio, la praktiko de indianaj tradiciaj kredoj estis malinstigita kaj kristanismo estis trudita [194] sur la indig\u0302enaj homoj.\nEn la plej multaj komunumoj, la tradicioj ne estis tute ekstermitaj, sed prefere ig\u0302is subteraj, kaj estis trejnitaj sekrete g\u0302is la prohibaj leg\u0302oj estis c\u0302esigitaj."}, {"text_idx": "#000129", "text": "Supren g\u0302is kaj dum la lastaj cent jaroj, miloj da indianaj kaj Indianaj Nacioj infanoj de multaj malsamaj komunumoj estis senditaj en la kanadan hindan log\u0302lernejan sistemon, kaj hindajn log\u0302lernejojn por detrui tribajn lingvojn, kulturojn kaj kredojn.\nLa Trail of Tears (Migrovojo de Larmoj), en Usono, devigis indianojn translokig\u0302i de iliaj tradiciaj hejmoj.\nKanadaj juroj realigitaj en 1982, kaj antau\u0306en, provis inversigi antau\u0306ajn provojn c\u0302e estinga Indig\u0302ena kulturo."}, {"text_idx": "#000130", "text": "La Urarina da la Perua Amazono havas kompleksan kosmologian sistemon bazitan sur la rit konsumo de ajahuasko, kio estas grava eco de ilia socio.\nSankta Dajmo kaj Unia\u0303o do Vegetal (mallongigita al UDV) estas sinkretaj religioj kun kiuj uzas enteogen nomitan ajahuasko en provo ligi kun la spiritsfero kaj ricevi dian konsiladon."}, {"text_idx": "#000131", "text": "En la perua Amazon-baseno kaj norde marbordaj regionoj de la lando, la resanigantoj estas konataj kiel kuranderoj.\nAiahuaskveroj estas peruanoj kiuj specialig\u0302as pri la uzo de ajahuasko.\nAiahuaskveroj farig\u0302is popularaj inter okcidentaj spiritaj serc\u0302antoj, kiuj asertas ke la aiau\u0306askveroj kaj iliaj ajahuaskobierspecoj kuracis ilin de c\u0302io de depresio g\u0302is dependeco g\u0302is kancero."}, {"text_idx": "#000132", "text": "Aldone al kurander uzo de ajahuasko kaj ilia ritigita konsumado de meskalino-birado\nSan Petro-kaktoj (Trichocereus pachanoi) por la au\u0306gurado kaj diagnozo da sorc\u0302ado, nord-marbordaj s\u0302amanoj estas famaj c\u0302ie en la regiono por siaj malsimple kompleksaj kaj simbole densaj kuracantaj altaroj nomitaj tablomontoj (tabloj).\n[ citaj\u0302o bezonis ] S\u0302aron (1993) argumentis ke la tablomontoj simbolas la dualisman ideologiosubkonstruaj\u0302on la praktiko kaj sperton de nord-marborda s\u0302amanismo.\nPor S\u0302aron, la tablomontoj estas la, \"fizika formado de la supernatura opozicio inter bonintencaj kaj malicaj energioj\" (dekano 1998: 61)."}, {"text_idx": "#000133", "text": "En pluraj triboj vivantaj en la Amazona pluvarbaro, la spiritaj gvidantoj ankau\u0306 funkcias kiel manag\u0302eroj de malabundaj ekologiaj resursoj [50] [52] [92] kiujn La ric\u0302a simboleco en Tukano kulturo estis dokumentita en kampolaboroj [50] [200] [201] ec\u0302 en la lastaj jardekoj de la 20-a jarcento."}, {"text_idx": "#000134", "text": "La iaskomo de la U\u0306aiu\u0306ai vers\u0302ajne povas elfari animflugon.\nLa animflugo povas servi plurajn funkciojn:"}, {"text_idx": "#000135", "text": "flugado al la c\u0302ielo por konsulti kosmologiajn estaj\u0302ojn (la luno au\u0306 la frato de la luno) ricevi nomon por novnaskita bebo\nflugado al la kaverno de la montoj de pekarioj peti la patron de pekarioj abundon de ludo\nflugado profunde malsupren en rivero, realigi la helpon de aliaj estaj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000137", "text": "Inter la Mapuche popolo da C\u0302ilio, Machi estas kutime virino kiu servas la komunumon elfarante ceremoniojn por kuraci malsanojn, protekti kontrau\u0306 malico, influi la veteron kaj rikolton, kaj trejnante aliajn formojn de resanigo kiel ekzemple Herbokuracado."}, {"text_idx": "#000138", "text": "Por la Aymaraj homoj de Sudameriko la Iatiri estas resaniganto kiu resanigas la korpon kaj la animon, ili servas la komunumon kaj faras la ritojn por Pac\u0302amama."}, {"text_idx": "#000140", "text": "Kvankam Fuegian'oj (la indig\u0302enaj popoloj de Fajrolando) estis c\u0302iuj c\u0302asistoj-kolektistoj, [203] ili ne havis oftan kulturon.\nLa materiala kulturo estis ankau\u0306 ne homogena,: la granda insulo kaj la arkipelago igis du malsamajn adaptig\u0302ojn eblaj.\nKelkaj el la kulturoj marbord-restis, aliaj estis ter-orientitaj."}, {"text_idx": "#000142", "text": "Sur la insulo Papuo-Nov-Gvineo, indig\u0302enaj triboj kredas ke malsano kaj katastrofo estas kau\u0306zitaj de malhelaj spiritoj, au\u0306 masalai, kiuj gluig\u0302as al la korpo de persono kaj venenas ilin.\nS\u0302amanoj estas alvokitaj por elpurigi la nesanigajn spiritojn de persono.\nS\u0302amanoj ankau\u0306 elfaras pluvkread ceremoniojn kaj povas supoze plibonigi la kapablon de c\u0302asisto kapti bestojn."}, {"text_idx": "#000143", "text": "En Australi diversaj indig\u0302enaj grupoj rilatas al iliaj s\u0302amanoj same \"sag\u0302aj viroj\" kaj \"sag\u0302aj virinoj\" ankau\u0306 kiel kadji.\nTiuj indig\u0302enaj s\u0302amanoj uzas mmalpermeso au\u0306 mabain, la materialon kiu vers\u0302ajne donas al ili iliajn lau\u0306dirajn magiajn potencojn.\nKrom resanigo, kontakto kun spiritaj estaj\u0302oj, implikig\u0302o en inico kaj aliaj sekretaj ceremonioj, ili ankau\u0306 estas devigistoj de tribaj leg\u0302oj, gardantoj de speciala scio kaj povas \" malbeno \" al morto unu kiu ekas socian tabuon kantante kanton nur konata al la \"sag\u0302aj viroj\"."}, {"text_idx": "#000144", "text": "En Malio, Dogon sorc\u0302istoj (kaj viraj kaj inaj) komunikas kun spirito nomita Amma, kiu konsilas ilin sur kuracantaj kaj au\u0306guradpraktikoj."}, {"text_idx": "#000145", "text": "La klasika signifo de s\u0302amano kiel persono kiu, post renormalig\u0302ado post mensmalsano (au\u0306 frenezo) prenas supren la profesian vokon de socie agnoskita religiema terapiisto, estas ekzempligita inter la Sisala (de norda Gold Coast): \"la feoj \"kaptis\" lin kaj igis lin freneza dum pluraj monatoj.\nPoste, tamen, li lernis kontroli ilian potencon, kiun li nun uzas diveni.\""}, {"text_idx": "#000147", "text": "La esprimo inyanga ankau\u0306 utiligita fare de la Nguni kulturoj estas ekvivalenta al \"herbisto\" kiel uzite per la la zulua popolo kaj vario uzita fare de la Karanga, [219] inter kiun kuracas (loke konataj kiel mutus) c\u0302ar malsanoj estas malkovritaj per la inyanga estanta informitaj en song\u0302o, de la herbo kapabla realigi la kuracon kaj ankau\u0306 de kie tiu herbo troveblas.\nLa plimulto de la herba sciobazo estas donita malsupren de unu inyanga al la venonta, ofte ene de speciala familia rondo en c\u0302iun vilag\u0302on."}, {"text_idx": "#000149", "text": "Ekzistas klopodo en kelkaj nuntempaj okultaj kaj esoteraj cirkloj reinventi s\u0302amanismon en moderna formo, ofte tiri de kerns\u0302amanismo - aro de kredoj kaj praktikoj sintezitaj fare de Michael Harner - centris sur la uzo de rita tamburado kaj danco, kaj la interpretoj de Harner de diversaj naturreligioj.\nHarner alfrontis kritikon por prenado de pecoj de diversspecaj religioj el iliaj kulturaj kuntekstoj kaj sintezado de aro de universalaj shamanaj teknikoj.\nKelkaj neos\u0302amanoj temigas la ritan uzon de enteogen, [ citaj\u0302o bezonis ] kaj ankau\u0306 ampleksas la filozofiojn da kaosmagio [ kiun citaj\u0302o bezonis ] dum aliaj (kiel ekzemple Jan Fries) [222] kreis siajn proprajn formojn de s\u0302amanismo."}, {"text_idx": "#000150", "text": "Eu\u0306rop-bazitaj neoshamanaj tradicioj estas enfokusigitaj sur la esploritaj au\u0306 imagitaj tradicioj de praa Eu\u0306ropo, kie multaj misteraj praktikoj kaj kredsistemoj estis subpremitaj fare de la kristana eklezio.\nIuj el tiuj terapiistoj esprimas deziron trejni sistemon kiu estas bazita sur siaj propraj praulaj tradicioj.\nKelkaj antropologoj kaj terapiistoj diskutis la efikon de tia neoshamanismo kiel \"donado de ekstra salajro\" (Harvey, 1997 kaj aliloke) al indig\u0302enaj amerikaj tradicioj, precipe kiel multaj paganaj au\u0306 paganaj shamanaj terapiistoj ne nomas sin s\u0302amanoj, sed anstatau\u0306e utiligas specifajn nomojn derivitajn de la eu\u0306ropaj tradicioj - ili funkcias ene kiel ekzemple sorc\u0302istino au\u0306 seidkona ( seid-ulino) de la sagaoj (vidu Blain 2002, Wallis 2003)."}, {"text_idx": "#000151", "text": "Multaj spiritaj serc\u0302antoj vojag\u0302as al Peruo por labori kun aiahuaskveroj, s\u0302amanoj kiuj okupig\u0302as pri la rita uzo de ajahuasko, psikedela teo kiu estis dokumentita por kuraci c\u0302ion de depresio g\u0302is dependeco.\nDum prenado de ajahuasko, partoprenantoj ofte raportas renkontajn spiritojn, kaj ricevante diajn revelaciojn.\nS\u0302amanistaj teknikoj ankau\u0306 estis uzitaj en Novepoko-terapioj kiuj utiligas leg\u0302igon kaj asocion kun aliaj faktoj kiel intervenon."}, {"text_idx": "#000152", "text": "La antropologo Alice Kehoe kritikas la esprimon \"s\u0302amano\" en s\u0302ia libro\nShamans and Religion: An Anthropological Exploration in Critical Thinking.\nParto de tiu kritiko implikas la nocion de kultura transpreno.\nTio inkludas kritikon de Nova Epoko kaj modernajn okcidentajn formojn de s\u0302amanismo, kiuj, lau\u0306 Kehoe, misprezentas au\u0306 diluas indig\u0302enajn praktikojn.\nAlice Kehoe ankau\u0306 kredas ke la esprimo plifortikigas rasismajn ideojn kiel ekzemple la Nobla sovag\u0302ulo."}, {"text_idx": "#000155", "text": "Dulam Bumochir asertis c\u0302i-suprajn kritikojn de \"s\u0302amanismo\" kiel okcidenta konstrukcio kreita por relativaj celoj kaj, en ampleksa artikolo, dokumentis la rolon de mongoloj mem, precipe \"la partnerecon de akademiuloj kaj s\u0302amanoj en la rekonstruo de s\u0302amanismo\" en post 1990/post-komunista Mongolio.\nTiu procezo ankau\u0306 estis dokumentita fare de svisa antropologo Judith Hangartner en s\u0302ia grava studo de Darhad-s\u0302amanoj en Mongolio.\nHistorian Karena Kollmar-Polenz argumentas ke la socia konstruo kaj aj\u0302igado da s\u0302amanismo kiel monah\u0302oj \"aliaj\" fakte komencig\u0302is kun la 18-a-jarcentaj verkadoj de tibetaj budaistmonah\u0302oj en Mongolio kaj poste \"vers\u0302ajne influis la formadon de eu\u0306ropa diskurso sur S\u0302amanismo\"."}, {"text_idx": "#000161", "text": "Reg\u0302o James VI kaj mi"}, {"text_idx": "#000164", "text": "S\u0302amanismo (ne konfuzu kun s\u0302ramanismo!) estas religiformo, aparte kutima en senskribaj kulturoj, ne malplej la c\u0302irkau\u0306polusaj. G\u0302ia esenco estas kontakto inter homoj kaj spiritoj, per homo speciale dotita kaj trejnita, la s\u0302amano, kiu povas eniri trancan mensostaton ekzemple per memhipnoto au\u0306 uzante drogojn."}, {"text_idx": "#000165", "text": "En la plej multaj kulturoj, s\u0302amanoj estas viraj, sed en kelkaj ankau\u0306 virinoj povas s\u0302amanig\u0302i. Aparta kazo estas la pranordia religio, kie ekzistis s\u0302amanismo, sub la nomo sejdo, sed por viroj sejdo estis hontindaj\u0302o. Do nur virinoj (almenau\u0306 oficiale) praktikis g\u0302in. Tamen, en la pranordia religio, la c\u0302efdio Odino estis ankau\u0306 la plej supera sejdanto."}, {"text_idx": "#000166", "text": "En kelkaj kulturoj, la s\u0302amanpostenoj estas heredaj; en aliaj, s\u0302amanoj estas \"alvokataj\" el la transmondo."}, {"text_idx": "#000167", "text": "La tibeta s\u0302amanismo, bo\u0308n, forte influis la eksterajn formojn de la tibettradicia budhismo."}, {"text_idx": "#000169", "text": "S\u0302amanismo estas religia komplekso, kiun la homo en pluraj partoj de la mondo disvolvis por kompreni la nevideblajn frotojn de la naturo kaj defendi sin kontrau\u0306 insidaj malsanoj kaj c\u0302iuj aliaj necertaj aspektoj de la vivo. Tiel en tiu larg\u0302a kadro, g\u0302i okupig\u0302as pri fundamentaj nomaj valoroj kaj difinas rilatojn inter homoj, inter iliaj socioj kaj la natura c\u0302irkau\u0306medio, kaj inter iliaj kulturoj kaj la kosmo."}, {"text_idx": "#000170", "text": "La ideologia premiso de s\u0302amanismo estas la ekzisto de supernaturaj mondoj (la supra, c\u0302iela mondo kaj la submondo) kaj la eblo starigi kontaktojn kun iliaj log\u0302antoj. La praktikisto de tiu religia sistemo estas la s\u0302amano, viziulo, kiu agas en la nomo de la komunumo kiel peranto inter homoj kaj dioj kaj spiritoj de tiuj eksterteraj regionoj. La esenca s\u0302amana tekniko estas trapaso de unu kosma ebeno al alia, de la tero al la c\u0302ielo au\u0306, inverse, de la tero al la subtero. Li kapablas rilati kun la supernaturaj mondoj danke al inspiro donita al li fare de iaj spirithelpantoj, kiuj manifestig\u0302as dum spirit-flugo, kiam, post ekstazig\u0302o kaj ektranco, lia animo lau\u0306vole forlasas la korpon. La celoj de la s\u0302amano estas efektivigi fizikan kaj spiritan kuracadon, plibonigi veterkondic\u0302ojn, sukcesigi c\u0302asadon kaj antau\u0306diri la estontecon. S\u0302amanoj diferencas de pastroj de aliaj religioj, kiuj nur scias kaj praktikas ritojn por la tuta tribo au\u0306 socio. Male la s\u0302amano senpere faras kontakton kun la supernaturo kaj persone agadas sur la alimondaj ebenoj, c\u0302ar li scias, kiel fari la trarompon kaj iradas tien en spirita formo. Pritraktado de s\u0302amanismo en ordinara, c\u0302iutaga lingvo ne konvenas; oni devas uzi g\u0302iajn mistikajn esprimmanierojn."}, {"text_idx": "#000171", "text": "S\u0302amanismo aperis tre frue en la historio de la homaro. G\u0302iaj radikoj datig\u0302as de la supera paleolitiko, kaj la adeptoj disvastig\u0302is sur la tuta planedo. La pratipaj s\u0302amanoj trovig\u0302as en la c\u0302irkau\u0306polusa zono de la terglobo, tiu vasta teritorio ampleksanta nordan Azion, Siberion kaj nordan Nordamerikon. La etnografia literaturo priskribas s\u0302amanismajn kompleksojn ankau\u0306 en la kulturoj de meksikaj kaj sudamerikaj indianoj, c\u0302e multaj triboj en Afriko, kaj en pli foraj lokoj kiel Koreio kaj Au\u0306stralio. Plej ofte temas pri popoloj vivantaj sur la primitiva ekonomia bazo de c\u0302asado kaj kolektado de vegetalaj nutraj\u0302oj. Pro tio, estas tre probable, ke s\u0302amanoj agadis en la socioj de s\u0302tonepokaj homoj antau\u0306 pluraj jardekmiloj. Malgrau\u0306 dau\u0306ra modifado de indig\u0302enaj kulturoj pro kontaktoj kaj konfliktoj kun modernaj industriigitaj socioj kaj ankau\u0306 pro subpremado fare de antagonismaj registaroj kaj eklezioj, s\u0302amanoj agadas aktuale c\u0302e pluraj popoloj. Tio atestas, ke ili havas signifoplenan kaj valoran funkcion en socioj, kiuj konservas siajn antikvajn tradiciojn. La alvokig\u0302o de homo al la vivmaniero de s\u0302amano povas havi internan fiziologian au\u0306 psikologian kau\u0306zon kaj ankau\u0306 influon de eksteraj faktoroj. Tio klarigas, kial ofte ig\u0302as s\u0302amanoj certaj individuoj posedantaj korpajn difektojn kiel cerbajn lezojn au\u0306 epilepsion. Malgrau\u0306 tio, ke s\u0302amanoj similas al epilepsiuloj kaj histeriuloj, ili montras indikojn de pli ol normala nerva konsistig\u0302o. S\u0302amanoj atingas gradon de koncentrig\u0302o preter la kapablo de ordinaruloj, kaj eltenas elc\u0302erpajn fortostrec\u0302ojn. Pro tio ili sukcesas regi siajn ekstazajn movig\u0302ojn kaj, ec\u0302 se ili ne estas veraj epilepsiuloj, ili tamen kapablas estigi epilepsian trancon lau\u0306vole. La teoria kaj praktika trejnado de homo, volanta esti s\u0302amano, estas tro komplika por esti entreprenita fare de simpla neu\u0306rozulo."}, {"text_idx": "#000173", "text": "S\u0302amanoj devas posedi akran inteligentecon, perfekte flekseblan korpon, senliman energion kaj ankau\u0306 profundan scion pri la propra kulturo. Kiel kantistoj, poetoj, muzikistoj, divenistoj kaj kuracistoj ili estas gardantoj de religiaj kaj popolaj tradicioj kaj la c\u0302efaj konservantoj de legendoj plurajn jarcentojn ag\u0302aj. Ili konas la proprecojn de animaloj kaj vegetaj\u0302oj kaj utiligas ilin por tradicia kuracado per indig\u0302enaj teknikoj. Grava aspekto de la kurac-metodo de s\u0302amanoj estas resanigado ankau\u0306 per spiritaj rimedoj."}, {"text_idx": "#000174", "text": "La lokalo de s\u0302amana seanco estas domtipo karakteriza de la regiono. G\u0302i devas esti tau\u0306ge arang\u0302ita kaj provizita per la tradicia sakrala ekipaj\u0302o por plenumado de la ceremonio. En Siberio seancoj kutime okazas en jurto, kiu povas esti la log\u0302ejo de la s\u0302amano mem au\u0306, kelkfoje, nove konstruita jurto. Unue, la s\u0302amano elektas lokon en herbokampo kaj tie konstruas sian jurton el s\u0302tipoj. C\u0302e unu flanko de meze situanta fajrejo li starigas trunkon de juna betulo au\u0306 lariko, senigitan je siaj malsupraj branc\u0302oj. S\u0302tupoj estas noc\u0302itaj en la arbo por supreniro de la s\u0302amano, kaj la pinto estas els\u0302ovita tra fumtruo en la tegmento. C\u0302e la alia flanko de la fajrejo estas sternita tapis\u0302o, kaj benkoj por spektantoj staras c\u0302e la muro. La arbotrunko simbolas la arbon, kies radikoj atingas la subteran mondon, kaj kies supra parto kondukas al la c\u0302ielo. C\u0302e nordamerikaj indianoj s\u0302amanoj faras sian seancon en tendo, vigvamo, terkabano au\u0306 ligna dometo. Pro manko de fenestroj estas mallume interne. Meze de la planko estas fajrejo, de kie fumo de la fajro supreniras rekte al la tegmenta fumtruo. Mankas mebloj, sed lanaj litkovriloj por spektantoj kus\u0302as sur la dure enbatita, tera planko."}, {"text_idx": "#000175", "text": "Ne povas okazi seanco, se la s\u0302amano surhavas nur profanan, c\u0302iutagan veston. Se speciala kostumo ne ekzistas, anstatau\u0306as g\u0302in c\u0302apo, zono, tamburo au\u0306 klakilo kaj diversaj sorc\u0302o-objektoj. Tre komplikaj kaj ornamric\u0302aj estas la vestoj de siberiaj s\u0302amanoj. Unu speco konsistas el mallonga kaftano el s\u0302afidfelo kun la blanka pelto interne kaj la felflanko ekstere. La rug\u0302e farbita felo estas garnita per surkudritaj cipreaj konkoj, bronzaj diskoj fiksitaj surbruste kaj surdorse, kaj faskoj da strigoplumoj ligitaj al la dorso kaj s\u0302ultroj. Surkudritaj brodaj\u0302oj figurantaj ostojn de la homa korpo kompletigas la ornamadon. Alia vestaj\u0302o uzata en Siberio estas mantelo, sur kies flankoj estas kudritaj multaj, longaj kaj maldikaj strioj, kaj ankau\u0306 sonoriloj kaj bronzaj platoj. Sur la mantelo pendas feraj ornamaj\u0302oj konsistantaj el diskoj kaj figuroj de mitaj bestoj. Ili pezas inter 60 kaj 100 ki\u0301logramojn kaj dum dancado kreas inferan bruon. Surkape la s\u0302amano portas fruntbendon kun vertikale starigitaj agloplumoj kaj konkoj sur la flankoj. Kelkaj c\u0302apoj havas la formon de krono garnita per rangiferkornoj el fero. Piedvestoj estas botoj el mola ledo kun la pelto ekstere au\u0306 el urso- au\u0306 cervofelo kun la pelto interne. Ornamas ilin broditaj teksaj\u0302oj havantaj formojn de krurostoj kaj serpentoj. Ankau\u0306 la gantoj de la s\u0302amano estas faritaj el cervofelo."}, {"text_idx": "#000176", "text": "La kostumo de la siberia s\u0302amano simbolas lian rilaton al la besta mondo. Kelkloke estas du tipoj, la anasa kaj la rangifera. La malantau\u0306o de la mantelo de la anasa kostumo estas fasonita por esti pli longa, tiel prezentanta la voston de la birdo. Sur g\u0302i estas ornamaj\u0302oj en la formo de ostoj de anaso, kaj sur la manikoj estas frang\u0302ita strio el s\u0302amo por simboli flugilon. La rangifera kostumo havas ornamajn elementojn specife rilatantajn al tiu besto: ekzemple, ostoj el fero formas la kompletan skeleton de alko."}, {"text_idx": "#000177", "text": "Nordamerikaj s\u0302amanoj vestas sin per dika, nigra bizon-pelto kovranta iliajn c\u0302iutagajn vestaj\u0302ojn. Se ne estas tia s\u0302amana kostumo, li povas danci nuda g\u0302is la talio. Tre gravaj estas agloplumaj ornamaj\u0302oj, c\u0302ar ili simbolas la magian flugon."}, {"text_idx": "#000178", "text": "Krom la ric\u0302e garnita kostumo kun simbolaj ornamaj\u0302oj, la s\u0302amano devas provizi sin per aro da specialaj rekvizitoj, por ke la seanco estu efika. La plej grava ilo servanta por alvoki spiritojn estas tamburo. Konstanta tamburado ebligas al la s\u0302amano kontakton kun la spirita mondo, al kiu li estas preparanta sin por vojag\u0302i. La tamburo de la siberia s\u0302amano estas ronda au\u0306 ovala, farita per la hau\u0306to de rangifero, alko au\u0306 c\u0302evalo. G\u0302ia larg\u0302a rando estas el larikoligno, kaj c\u0302irkau\u0306 la ekstera surfaco estas muntitaj resonatoroj. Fiksita al la malantau\u0306a parto de la tamburo estas vertikala ligna kaj fera mantenilo. Horizontalaj fadenoj au\u0306 lignaj kojnoj tenas multajn pecojn da tintanta metalo, klakilojn kaj sonorilojn. Ornamas la tamburon interne desegnaj\u0302oj montrantaj rug\u0302ajn cervojn, montarajn kaprojn, c\u0302evalojn, birdojn kaj aliajn bestojn. Trovig\u0302as ankau\u0306 simbolaj desegnaj\u0302oj de senvivaj objektoj: la mondarbo, suno, luno, c\u0302ielarko kaj sago."}, {"text_idx": "#000179", "text": "La tamburo estas grava rekvizito ankau\u0306 por la nordamerika s\u0302amano, kiu faras g\u0302in el rezinoza pinligno. Lia dua plej bezonata ilo estas pipo el ligno au\u0306 kalumeto el rug\u0302a katlinito, c\u0302ar intensa fumado karakterizas indianajn seancojn. Komerca tabako kutime ne tau\u0306gas por s\u0302amanaj ceremonioj - oni prefere fumas indianan tabakon faritan el la s\u0302elo de la rug\u0302a saliko au\u0306 el aliaj indig\u0302enaj vegetaj\u0302oj. Dum la seanco la s\u0302amano periode prenas pipon kun tabako kaj enspiras profunde. La fumo bongustas kaj la s\u0302amano sentas eu\u0306forion. La bonodora tabakfumo plenigas la tendon au\u0306 domon kaj supreniras rekte al la spirit-mondo tra la fumtruo en la tegmento. Samvoje alidirekta povo fluas malsupren al la s\u0302amano tra la piptubo, kaj li sentas g\u0302in senpere eniri lian korpon, dum li tenas la pipon. Poste li dau\u0306rigas la kantadon."}, {"text_idx": "#000180", "text": "Krom sia tamburo, pipo kaj tabako, la indiana s\u0302amano posedas ankau\u0306 jenajn akcesoraj\u0302ojn: bastonon, agloplumojn, krotal-sonorilojn, klakilojn, saketon kun rok-kristaloj, s\u0302tonetojn, kavajn krurostojn de birdoj kaj aliajn sorc\u0302ajn aj\u0302ojn. Ankorau\u0306 unu grava ilo por la s\u0302amana kurac-ceremonio estas suc\u0302tubo el eburo au\u0306 antlero, kiu servas kiel animkaptilo. Tiuj sakralaj objektoj estas traktataj kun granda respekto, kaj la sako au\u0306 korbo enhavanta ilin estas gardata en sekreta loko. I"}, {"text_idx": "#000183", "text": "La fizikaj manifestig\u0302oj de la tranc-stato similas al epilepsoidaj atakoj. Sonoj, kiuj antau\u0306as trancon estas siblado, zumado kaj sonorado en la oreloj. La korpo skuig\u0302as konvulsie, s\u0302au\u0306mo venas el la bus\u0302o kaj sango el la naztruoj. Kelkfoje abdomenaj doloroj akompanas ekstazig\u0302on. La s\u0302amano ne plu estas sensiva je la ekstera medio. Post la klimakso de la tranco, la s\u0302amano kolapsas kaj kus\u0302as senmove, muta, en vera katelepsia stato karakterizata per interrompo de vivfunkcioj de la korpo, muskola rigideco kaj perdo de kontakto kun la c\u0302irkau\u0306aj\u0302o. Poste li konsciig\u0302as per si mem. C\u0302ar tranco estas trau\u0306mata travivaj\u0302o, povas sekvi g\u0302in amnezio, kaj la s\u0302amano ne memoras la kantojn, kiujn li improvizis. Se ne okazas tiel, li povas rakonti al la c\u0302eestantoj pri la flugo de sia animo."}, {"text_idx": "#000185", "text": "Helpantaj spiritoj prenas multajn formojn. Ili povas esti la spiritaj fortoj log\u0302antaj en sakralaj lokoj au\u0306 c\u0302ielaj astroj kiel stel-spiritoj kaj la lun-spirito. Estas ankau\u0306 spiritoj de bestoj, de forpasintaj parencoj kaj mitaj estuloj. La celo de kontakto kun spiritaj amikoj de aliaj mondoj estas peti helpon. Dum la seanco la spiritoj parolas tra la voc\u0302o de la s\u0302amano. Kelkfoje la s\u0302amano en sia spirita formo rajdas sur la spirito de besta helpanto kiel la c\u0302evalo au\u0306 rangifero. Aliokaze li transformig\u0302as en spiriton de besta helpanto, precipe birdo. Inter tiuj birdoj la aglo estas la plej grava. La simboliko de la s\u0302amana spirit-flugo estas tre ric\u0302a kaj emfazas movig\u0302on tra la spaco kun granda rapideco. Estas necese eniri en la c\u0302ielon en palpebruma dau\u0306ro, c\u0302ar la magia pordego malfermig\u0302as kaj fermig\u0302as tre rapide. La plej ofta besttipo en la simboliko de la spirit-flugo estas la birdo. Kostumoj estas ornamitaj per plumoj, surkudritaj flugiloj kaj bird-skeleto farita el fero au\u0306 brodita teksaj\u0302o. Ne-vivaj objektoj asociitaj kun la spirit-flugo estas c\u0302asiloj kiel sagoj kaj harpunoj, kaj la c\u0302ielarko, kiu funkcias simbole kiel ponto inter la mondoj."}]