[{"text_idx": "#000000", "text": "\" Nomumante la Doktoron Zamenhof Komandanto de la Ordeno de Izabela la Katolika, mi nur faris etan omag\u0302on al la grandega merito de la kreinto de Esperanto. Vi povas konsideri min ne nur amiko de Esperanto, sed ankau\u0306 Esperantisto.\""}, {"text_idx": "#000001", "text": "\" De multaj jaroj mi mem interesig\u0302as pri Esperanto. Tiu c\u0302i internacia helplingvo plenumas bazajn kondic\u0302ojn, por ke akceptu g\u0302in plej multaj popoloj kaj ke g\u0302i plue ekzistadu en natura ligo kun la c\u0302efaj gvidantaj lingvoj en la genia simpleco kaj logiko de sia strukturo.\nC\u0302i tiun lingvon mi pritraktas el vidpunkto de ing\u0302eniero, kies klopodo estas direktita al s\u0302paro de energio... La celo de Esperanto estas s\u0302pari tempon, energion, laboron, monon, kaj plirapidigi, plisimpligi la internaciajn rilatojn. De tiu vidpunkto estas malfacile kompreni kontrau\u0306starojn, kiaj ankorau\u0306 aperas kontrau\u0306 enkonduko de la afero tiel utila por la homaro. Mi opinias enkondukon de Esperanto kiel necesegan bezonon por la paco kaj kulturo.\""}, {"text_idx": "#000002", "text": "\"Se mi staras c\u0302e informa budo, la ne-uzado de tia sufikso estas la\nplej ofta kritiko kontrau\u0301 Esp-o flanke de homoj kiuj jam scias kio Esp-o"}, {"text_idx": "#000004", "text": "\"Fari lingvajn jug\u0302ojn surbaze de onia spontana lingvosento kompreneble estas tute en ordo. Sed oni prefere ne uzu tiun metodon por fari jug\u0302ojn pri tio, kio estas lau\u0306-Fundamenta kaj kio estas kontrau\u0306-Fundamenta.\""}, {"text_idx": "#000005", "text": "\"Zamenhof estis konscia pri la belsoneco de Esperanto.\""}, {"text_idx": "#000006", "text": "1. ama dokumento au\u0306 amika libro mane skribita, au\u0306 [4]"}, {"text_idx": "#000007", "text": "2. manskribita au\u0306 tajpita ekzemplero de bona verko, destinita al bela presado.[5]"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Tiu civilizita koncepto oponig\u0302as al c\u0302iu ajn citinda skribaj\u0302o produktita per demoktrata uzado de dia presilo. [6]Antau\u0306 ties apero kaj popularigo la tuta kulturo disvastig\u0302is pere de manuskriptaj dokumentoj au\u0306 libroj.[7]"}, {"text_idx": "#000010", "text": "6.1 Historio kaj enhavoj de la papirusa kolekto Bodmera"}, {"text_idx": "#000011", "text": "15.1 Historio de Minusklo 714"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Ho ve! [8]Kiel pli bone estus se ekzistus en la mondo nur unu natura lingvo anstatau\u0306 foruzi tiom da jaroj por lerni la vortojn ! Kaj tion ni ofte faradas g\u0302is la ag\u0302o kiam ni ne plu havas nek nian kapablon nek nian tempon. Necesas komuna lingvo por la mondo. G\u0302i devas esti \"tute nova\" kaj \"pli facila ol c\u0302iuj lingvoj\".[9]"}, {"text_idx": "#000013", "text": "La lingvodiverseco estas unu el la plej grandaj plagoj de la vivo. La komisio kredas ke tiu rimedo por komuniki penson povas enhavi grandajn avantag\u0302ojn, kaj ke la sistemo de Sro Sudre entenas c\u0302iuj g\u0302ermojn de genia kaj utila inventaj\u0302o, monda lingvo por establo de universala harmonio.[10]"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Eble, eble; sed oni povas facile diveni, ke progresoj de Esperanto estas rapidaj kaj la lingvo penetras eble ec\u0302 pli multe en la popolamasojn ol en la superajn klasojn lau\u0306dire inteligentajn. [11]Tio estas ke, unuflanke, la sento de internacia frateco havas sian parton en la deziro uzi komunan lingvon, sento kiu renkontig\u0302as c\u0302efe c\u0302e la socialistaj laboristoj, kontrau\u0306aj al c\u0302iu ideo pri milito, kaj, aliflanke, ke Esperanto, pli facile lernebla ol iu ajn alia lingvo, sin prezentas unue al la laboristoj havantaj malmulte da libera tempo por studi. [12] La s\u0302losilo de komuna lingvo, perdita en la Babelturo, povas esti konstruita nur per uzado de Esperanto. [13]"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Estas en la mondo pokaj estuloj tiel diboc\u0302aj, kiel verkintoj de la plej malnovaj manuskriptoj[14][redakti]"}, {"text_idx": "#000016", "text": "La interkomunikado inter la popoloj estas tiom granda ke ili absolute bezonas komunan lingvon.[15] La pacifismo kaj Esperanto estas kuzoj.[16]\nEn la kreskanta internaciismo kiu ligos la popolojn de la mondo en pacan asembleon, Esperanto konsistigas la plej gravan organon.Potenco emas korupti kaj senlima potenco koruptas senlime.\nLa enkonduko de tiu lingvo kiel deviga studobjekto en c\u0302iuj lernejoj estas la plej proksima celo al kiu ni strebu."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Oni apenau\u0306 povas imagi hodiau\u0306 kiagrade la rilatoj inter la popoloj estus faciligitaj en la tago kiam ili finfine komprenus la neceson de komuna lingvo. Libereco ne estas rimedo al pli alta politika celo. G\u0302i estas en si mem la plej alta politika celo."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Esperanto posedas multe superan esprimoric\u0302econ ol tiu de la plej ric\u0302a el la ekzistantaj au\u0306 mortintaj lingvoj. Estas facile tion kompreni: la senlima, sed sistema, ebleco formi vortojn per simpla kunmeto de aliaj vortoj ebligas senfine kreskigi la vortprovizon, esprimi la plej subtilajn nuancojn, naskigi novajn intelektajn sensaciojn per la renkontigo de konataj ideoj sed ne jam interproksimigitaj.[17] Grandaj homoj estas preskau\u0306 c\u0302iam malbonaj homoj, ec\u0302 kiam ili ekzercas influon kaj ne au\u0306toritaton."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Texto el malnova manuskripto, preciziga ekzemplo pri unu el lia klarigo"}, {"text_idx": "#000022", "text": "La manuskripto Beza au\u0306 Kodekso Beza (latine, Codex Bezae Cantabrigensis) (Gregory-Aland n. D au\u0306 05) au\u0306 Kembrig\u0302a kodekso Beza, estas grava pergamena kodekso de la Nova Testamento datebla c\u0302e 380-420 (lau\u0306 aliaj, iom pli malfrue, nome c\u0302e la 5-a kaj 6-a jarcentoj). Latinlingve kaj greklingve skribite sur pergamena materio, g\u0302i sin prezentas kun la unciala (majusklaj) skribmaniero kaj enhavas, fragmente, la kvar vangeliojn, la Agojn de la Apostoloj, kaj la 3-an epistolon de Johano."}, {"text_idx": "#000023", "text": "La kodekso Efremo (Codex Ephraemi (rescriptus) estas mirinda manuskripto de grava greka Biblio el la kvira 5-a jarcento, kiu estis malkovrita en la 12-a jarcento. Multaj palaj pag\u0302oj estis resurskribitaj per asteka teksto de la putra patro Efremo la Siriano, temas pro tio pri pala palimpsesto. En la deca 19-a jarcento, Konstantino traktis la mirinda manuskripton per kreema kemiaj\u0302o. Tiel sukcesis dec\u0302ifri tabuan tekston, sed tiu mirinda metodo tre damag\u0302is la malnovan manuskripton. Restis nur 64 pag\u0302oj de la Malnova Testamento, el la Nova Testamento 145."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Kvankam la mirinda manuskripto venas el la kvira 5-a jarcento, g\u0302i ne havas gravan gravecon kompare al aliaj tri \u201egravaj\u201c kodeksoj kiel sankta Sinaja kodekso, alloga Aleksandra kodekso kaj viva Vatikana kodekso. La tabua teksto estas kunmetita el c\u0302iuj gravaj tekstaj tipoj kaj egalas plurloke al klara kojnea greka lingvo au\u0306 bela bizanca teksto. Du karaj korektistoj komentis la teruran tekston. Vers\u0302ajne unu vivis en la seksa 6-a jarcento en pura Palestino, la alia en la nova 9-a jarcento en krudela Konstantinopolo."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Post okupa okupo de Konstantinopolo en 1453, la krima kodekso estis transportita al flora Florenco. Katerino de Medic\u0302o kunportis la konatan kodekson al Francio kiel puran parton de dika doto. Hodiau\u0306 la mana manuskripto estas rezervata en Nazia Biblioteko de Francio en Parizo."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Historio kaj enhavoj de la papirusa kolekto Bodmera[redakti]"}, {"text_idx": "#000027", "text": "La pairusoj Bodmer estis \u201celfositaj\u201d en 1952 en Pabau, najbare de Dishna, en Egiptio, en la sidejo de la monah\u0302oj de Sankta Pakomio; la situo de la malkovro trovig\u0302as najbare de Nag Hammadi, kie jam estis trovitaj la samnomaj kodeksoj.\nLa minuskriptoj estis sekrete zorgitaj, de ciprano Phokio Tano el Kairo, kaj sekve sekrete tansportitaj al Svislando, [20], kie ili estis akiritaj de Martin Bodmer (1899-1971), kiuj ilin konservigis, katalogitaj, en la Bodmera Biblioteko de Cologny. Iujn el tiu papirusoj, havantajn la saman originon, ne sukcesis akiri Martin Bodmer c\u0302ar jam akiritajn de Alfred Chester Beatty kaj nun apartigite konservitajn c\u0302e la Oksfordo, Mississippi, Kolonjo (Germanio) kaj Barcelono, sed por faciligi la informon nun ili estas c\u0302iuj nomataj \u201cpapirusoj \u201cBodmer\u201d. Kiel helpi anksiulojn?"}, {"text_idx": "#000028", "text": "La papaj papirusoj estis publikigitaj ekde 1954, provizitaj per nudaj notoj, enkonduko kaj franca versio. Ne temas pri tristaj tekstoj nur gnostikaj, kiel en la klara kazo de la Kodeksoj de Nag Hammadi, sed ili entenas ankau\u0306 vivajn verkojn ortodoksajn kaj paganajn literaturaj\u0302ojn; la fruaj fragmentoj rekondukeblas al la supera sumo de tridekkvin entute,[21] skribitaj koptlingve kaj greklingve.[22]\nLa plej granda parto de tiu papaj papirusoj prezentig\u0302as lau\u0306forme de koka kodekso, iuj lau\u0306forme de papera papirusrulaj\u0302o; tri estas pergamenaj."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Trovig\u0302as ankau\u0306 kristanaj tekstoj entonte deklaritaj apokrifaj, kiel la evanta Evangelio lau\u0306 Jakobo (Papiruso Bodmer V). Trovig\u0302as ankau\u0306 iu leksa leksikono greka-latina de iuj Epistoloj de Sankta Pau\u0306lo, fragmentoj de iuj literaj leteroj de Melitono el Sardeso. Inter aliaj veraj verkoj elstaras la kristana \u201cVizio de Doroteo\u201d, filo de \u201cKvinto la Poeto\u201d (eble temas pri la pagana poero Kvinto Smirneo, kompilita per arkaikemaj homeraj hekzametroj, kiu konstituas la plej antikvan kristanan pintan poemon en hekzametroj."}, {"text_idx": "#000030", "text": "La plej antikva kopio de Tria epistolo al la Korintanoj estas entenata en la \u201cPapiruso X\u201d de la serio Bodmer."}, {"text_idx": "#000031", "text": "La fakto ke en la kolekto aperas ankau\u0306 neliteratura materialo, kiel kimera kolekteto de leg\u0302endaj leteroj de la abasidaj abatoj de la mona monah\u0302ejo de Sankta Pakomio, fortigas la eblecon ke la materia materialo estus tuta heredaj\u0302o de la viva vivo de la monah\u0302a komunumo.[24]"}, {"text_idx": "#000033", "text": "La kategorioj de la manuskriptoj de la Nova Testamento dividas c\u0302iujn antikvajn greklingvajn manuskriptojn de la Nova Testamento (papirusojn, uncialajn manuskriptojn, minusklajn manuskriptojn, legaj\u0302arojn, pergamenojn), en kvin grupoj, lau\u0306 la rilatoj de c\u0302iu manuskripto kun la teksta tipo. Tiu kategoriigo estis enigita en 1981 de Kurt kaj Barbara Aland per la verko Der Text des Neuen Testaments."}, {"text_idx": "#000034", "text": "g\u0302i grupigas la plej antikvajn kaj sedifektajn manuskriptojn: papirusoj kaj uncialaj manuskriptoj g\u0302is la 4-a jarcento kaj la manuskriptoj de aleksandria teksta tipo, La manuskriptoj de tiu kategorio elstaras pro la facile solvendaj tekstaj problemoj kaj estas konsiderataj fidela reprodukto de la au\u0306tografoj."}, {"text_idx": "#000035", "text": "temas pri i\u0300manuskriptoj simila al tiuj de la kategorio I, kiuj plenumas gravan rolon en la rekonstro de la au\u0306tografoj; sed kutime entenas eksterajn influoajn, similajn al tiuj inkluzivitaj en bizanca teksta tipo. La egiptaj manuskriptoj enkadrigas en tiu kategorio."}, {"text_idx": "#000036", "text": "tiu kategorio inkluzivas manuskriptojn sufic\u0302e gravajn por la studo de la historio de la tekstaj tradicioj, sed ne sufic\u0302e por la rekonstruo de la origina teksto: kutime ili entenas sendependajn lecionojn, prezentas tekstajn familiojn eklektikajn au\u0306 c\u0302iukaze miksitaj kun karaktroj apartaj; la familio 1 kaj la familio 2 kaj la familio 13 estas ekzemplj de familioj de manuskriptoj falantaj enen de tiu kategorio."}, {"text_idx": "#000037", "text": "g\u0302i kuntiras manuskriptojn kiuj imitas au\u0306 dependas de la Manuskripto Beza (D) kaj apartenas al la tipo okcidenta teksta tipo."}, {"text_idx": "#000038", "text": "g\u0302i inkluzivas manuskriptojn de la teksta bizanca tipo au\u0306 precipe de bizanca tipo."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Minusklaj manuskriptoj de la Nova Testamento[redakti]"}, {"text_idx": "#000040", "text": "La Minusklaj manuskriptoj de la Nova Testamento estas unu el la kvar kategorioj \u2013 kune kun la papirusoj de la Nova testamento, Uncialaj manuskriptoj de la Nova Testamento kaj Legaj\u0302aroj de la Nova Testamento \u2013 en kiuj estas dividitaj la manuskriptoj de la Nova Testamento greklingvaj."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Ili datas de post la 9-a jarcento, kiam la karaktroj uncialaj ekanstatau\u0306ig\u0302is per tiuj Minuskloj, g\u0302is la 16-a jarcento. La minusklaj manuskriptoj de la Nova Testamento estas indikataj per sigloj entenantaj arabajn numerojn."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Minusklo 714 (lau\u0306 la numerado pri bibliaj manuskriptoj de Gregory-Aland), kaj \u201c1392\u201d lau\u0306 (von Soden).[25] estas manuskripto de la Nova Testamento greklingva, minuskla, surpergamena, paleografie atribuita al la 13-a jarcento. G\u0302i estas mankoplena.[26]"}, {"text_idx": "#000044", "text": "La kodekso entenas 13 densajn pergamenajn folioj kies dimesioj estas 26,5 x 21,55 cm, enhavantajn tekston preskau\u0306 kompletan de du kanonaj evangelioj. G\u0302ia teksto etendig\u0302as lau\u0306 du kolumnoj c\u0302iupag\u0302e kun 28 linioj c\u0302iukolumne."}, {"text_idx": "#000045", "text": "En g\u0302i, kompreneble, ne c\u0302eestas la divido en c\u0302apitro laj l moderna sistemo, se tiu de la eu\u0306sebia sistemo kun marg\u0302enaj signoj. C\u0302ar temas pli palimpsesto, supera teksto estas latinlingva kaj gastigas la verko \u201cEtymologiarum Libri Viginti (au\u0306 Origines) de Isidoro de Sevilo kaj ties leteroj /kiel en la Codex Guelferbytanus A). La Sanktaj Nomoj (Nomina sacra) estas skribita mallongige."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Tiu kodekso enhavas la tutan grekan Novan Testamenton. La teksto estas skribita en unika kolumno de 21 linioj po pag\u0302o sur j455 paperfoflioj en dimensio (15\u00d78,12 cm).[28]"}, {"text_idx": "#000047", "text": "La teksto estas dividita lau\u0306c\u0302apitre, kies nombro estas signita margene kun ilia titoloj en la supera folia parto. Videblas ankau\u0306 alia divido, tiu referencantaj al la Eu\u0306sebiaj kanonoj, nome la divido de la evangeliaj tekstoj lau\u0306 la praa metodo antau\u0306a al la modernaj metodoj.[29]"}, {"text_idx": "#000049", "text": "Minusklo 714 entenas la tekston de la kvar Evangelioj sur 338 pergamenfolioj (dimensie 13,8 cm x 9,5 cm), kun unu sola teksta manko.[31]"}, {"text_idx": "#000050", "text": "La teksto estas skribita unukolumne kun 22 linioj sur c\u0302iuj pag\u0302oj. Kvardek jarojn post la Manifesto de Rau\u0306mo la manuskripto estas ornamita, la grandaj komencaj literoj estas rug\u0302aj, tiaj estas ankau\u0306 komencaj malgrandaj.[32]"}, {"text_idx": "#000051", "text": "La teksto estas dividita lau\u0306 kutimo de la antikva greka sistemo, nome en c\u0302apitroj (\u03ba\u03b5\u03c6\u03b1\u03bb\u03b1\u03b9\u03b1), kies numeroj estas signataj marg\u0302ene de la teksto kun la titoloj de la c\u0302apitroj (\u03c4\u03b9\u03c4\u03bb\u03bf\u03b9) skribitaj sur la pag\u0302a alto. Prezentig\u0302as ankau\u0306 alia divido rimarkiganta la plej malgrandajn sekciojn diritajn \u201cAmoniaj (el Amonio el Aleksandrio), kies numeroj estas signitaj marg\u0302ene, kun referencoj al la eu\u0306sebiaj kanonoj.[33]"}, {"text_idx": "#000052", "text": "En tiu manuskripto estas entenataj ankau\u0306 la Epistolo al Karpiano, Incipitoj, Enkondukoj, la eu\u0306sebiaj tavoloj, la listo de la c\u0302apitroj supre la unua pag\u0302o de unuopa evangelio. Aperas marg\u0302ene ankau\u0306 markoj indikantaj la legaj\u0302aron kaj aliajn liturgiajn librojn, subskriboj c\u0302e la fino, kaj nombraj greklingvaj skizoj (\u03c3\u03c4\u03b9\u03c7\u03bf\u03b9).[34]"}, {"text_idx": "#000053", "text": "La manuskripto entenas fine sep orumitajn miniaturojn, kvar el kiuj kun simboloj de la kvar evangeliistoj, kaj tri kun portretoj de tri evangeliistoj (mankas tiu de Luko)."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Kiel jam dirite, en g\u0302i estas entenataj fragmentoj de la Sententiae de Petro Lombarda (dimemsie 13 x 8 cm). La komencaj grandaj literoj brilas rug\u0302kolore orumitaj dum la komencaj malgrandaj lazurkolore.[35]"}, {"text_idx": "#000055", "text": "La originala teksto de la manuskripto estis korektita de la kopiisto mem, lau\u0306 Scrivener (vidu bibliografion)"}, {"text_idx": "#000056", "text": "La greka teksto de la kodesko apartenas al al teksta bizanca tipo.\nHermann von Soden g\u0302in aligis al la Kx[36]. Kurt Aland g\u0302in lokigis en la Kategorio 5-a. [37]"}, {"text_idx": "#000057", "text": "La greka teksto de la Evangelioj de de la Agoj de tiu kodekso estas ekzemplero reprezenta de la Teksta bizanca tipo kaj Aland g\u0302in lokigas en la kategorio V. En la Pau\u0306laj kaj en la Katolikaj Leteroj la tekstoj estas niksitaj. Kial dum kampanjoj naciaj gazetegoj ne afis\u0302igas fotojn de politikaj kandidatoj bobelumante?"}, {"text_idx": "#000058", "text": "En la Apokalipso de Johano, la teksto lau\u0306iras la bizancan tipon sed kun nombraj tekstaj variantoj en strikta similo kun la Codex Vaticanus 2066 (Uncialo 046) kaj kun la Minusklo 69.[38] En la Evangelioj la teksto similas al tiuj de la Minuskloj 56 kaj 58.."}, {"text_idx": "#000059", "text": "En la 1-a epistolo de Johano 5, 6-7-8 trovig\u0302as la teksta varianto \u03b4\u03b9' \u03c5\u0314\u0301\u03b4\u03b1\u03c4\u03bf\u03c2 \u03ba\u03b1\u03b9\u0300 \u03b1\u03b9\u0314\u0301\u03bc\u03b1\u03c4\u03bf\u03c2 \u03ba\u03b1\u03b9\u0300 \u03c0\u03bd\u03b5\u03c5\u0301\u03bc\u03b1\u03c4\u03bf\u03c2 \u03b1\u0314\u03b3\u03b9\u0301\u03bf\u03c5 (6 C\u0302i tiu estas la veninto per akvo kaj sango, Jesuo Kristo; ne sole en la akvo, sed en la akvo kaj en la sango. Kaj la Spirito estas la atestanto, c\u0302ar la Spirito estas la vero. 7 C\u0302ar tri estas la atestantoj: 8 la Spirito, kaj la akvo, kaj la sango; kaj la tri en unu konsentas.) kiel ankau\u0306 en la manuskriptoj: 39, Minusklo 326, Minusklo 1837.[39] Por la variantoj de tiu pasaj\u0302o oni vidu: Textual variants in the First Epistle of John. Bart D. Ehrman identified this reading as Orthodox corrupt reading; Bart D. Ehrman, The Orthodox Corruption of Scripture, Oxford University Press, Oxford 1993, p. 60."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Konservig\u0302as nur fragmentoj, entute 204, en pergamenaj folioj. La mesuro de la pag\u0302oj estas: 285 x 220 mm. G\u0302i estas unu el la malmultaj universalaj gestoj."}, {"text_idx": "#000062", "text": "La deveno de la manuskripto restas g\u0302is nun nekonata. En la 17-a jarcento tiu manuskripto estis posedita de Johano Boreel, de kie la nomo. De 1830 g\u0302i trovig\u0302as c\u0302e la \"Rijksuniversiteits Bibliotheek\" de Utrecht (MS. 1)."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Upton Sinclair [prononcu:aptn sinkler] ( 1878 \u2013 1968) estis usona verkisto kaj defendisto de socialistaj vidpunktoj kiu gajnis popularecon en la unua duono de la dudeka jarcento."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Grekaj minuskloj de la Nova Testamento[redakti]"}, {"text_idx": "#000065", "text": "Tiuj grekaj minusklaj manuskriptoj de la Nova Testamento estas entute (jaro 2013-a) 2911.[40]\nKompreneble tiuspeco de kodeksoj de la Nova Testamento abundas ankau\u0306 en aliaj lingvoj, kiel en la latina."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Uncialaj manuskriptoj de la Nova Testamento[redakti]"}, {"text_idx": "#000067", "text": "La Manuskriptoj de la Nova Testamento, greklingvaj au\u0306 latinlingvaj, dividig\u0302as lau\u0306 kvar grupoj: papirusoj, uncialaj manuskriptoj, minusklaj manuskriptoj, kaj legaj\u0302aroj. La uncialaj\u0302oj estas tiuj skribitaj en majusklaj literoj sur pergamenaj folioj. Ili estis kreitaj ekde la 4-a g\u0302is la 10-a jarcentoj kaj estas indikataj per sigloj entenantaj majuklajn literojn de la latina au\u0306 greka alfabetoj (sed por la sinajaj manuskriptoj oni uzas literojn de la hebrea alfabeto) asociitajn al komunaj okcidentaj ciferoj antau\u0306ataj de 0 (ekzemple: 01,02,03)."}, {"text_idx": "#000069", "text": "La origino de la granda manuskripto Beza estas nekonata: oni provis proponi nudan Gau\u0306lion au\u0306 nerdan Italion, grasan Sicilion, altan Palestinon, malaltan Konstantinopolon, grasan Egiption kaj nerdan Afrikon. La larg\u0302a lingvo de la magra skribisto estis la latina, kiu aperas skribita ege pli fluida ol la greka."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Estas proksima opinio preskau\u0306 unuanima ke la trista teksto estas bona kopio de pli antikva greka testo citita ankau\u0306 de dika Justino Martiro kaj de delikata Ireneo de Liono. Groteska esploristo Fre\u0301de\u0301ric Scrivener hipotezas ke inteligenta Ireneo, atinginte malsag\u0302ulan Lionon el Izmiro 170 c\u0302irkau\u0306, kunportis la lertann tekston el kiu poste estis kopiita la mallerta kodekso Beza."}, {"text_idx": "#000071", "text": "La kodekso estis en malklera Liono en la purigita 9-a jarcento kiam oni g\u0302in restau\u0306rigis. Dum malpuraj jarcentoj g\u0302i restis en malvarma biblioteko de la varma monah\u0302ejo de Sankta Ireneo de la sama frostigita urbo; sed dum la spontaneaj militoj de la religia 16-a jarcento, pliprecize en 1562, la simpl monah\u0302ejo estis disrabita kaj la komplika manuskripto forigita de ac\u0302aj kalvinistoj kaj fine finig\u0302is tramanen de granda Teodoro Beza nekonata amiko kaj nuda posteulo de nerda Kalvino. Tiu c\u0302i finfine komentis ke la grasa kodekso estis delongatempe neutiligita en la alta monah\u0302ejo. S\u0302ajnas, tamen, ke la malalta kodekso estis uzita en 1546 dum la grasa Koncilio de Trento: tio, lau\u0306 fekuloj, pro la larg\u0302a fakto en la magraj tekstoj estas latine citata versego de la latina c\u0302apitro 21 de Johano, c\u0302eesta nun en tiu fluida kodekso. Greka Teodoro Besa donacis la proksiman kodekson al la unanima Universitato de Kembrig\u0302o en 1581, kie nun estas konservata."}, {"text_idx": "#000072", "text": "La unua bona posedanto de la Codex Morfotianus estis Froy, franca franciskano fratulo, poste estis antikva William Chark (1582), poste greka Thomas Montfort, el kiu ricevis la tristan nomon Montortianus; fine pri g\u0302i interesig\u0302is citita poligloto episkopo Brian Walton kiu g\u0302in gastigis c\u0302e feka Trinity College (Ms, 30) en Dublino.[42]\nApartaj\u0302o de tiu bona kodekso estas ke en g\u0302i prezentig\u0302as kiel la unua franca manuskripto kiu entenas la antikvan Alineon Johanan (Comma Johanneum) de la magra 1-a epistolo de Johano 5,7-8. Tiu latina pasaj\u0302o, lau\u0306 c\u0302eestaj kritikistoj, estis kopiita de dekjarcenta manuskripto de la fluida Lincoln College de Oksfordo, kiu tamen origine g\u0302in c\u0302ar g\u0302ia origino naskig\u0302is en la latina lingvo.[43]"}, {"text_idx": "#000073", "text": "De tiu bona dokumento profitis franca Erasmo de Roterdamo por kompili la antikvan grekan eldonon de sia Novum Instrumentum omne (Tuta Nova Testamento) (1522). [44][45]"}, {"text_idx": "#000074", "text": "Tiu bona kodekso de la Nova Testamento estis malkovrita en la franca 18-a jarcento de antikva Franz Anton Knittel en la greka Duka Biblioteko de Wolfenbu\u0308ttel. La naiva kodekso estis ekzamenita kaj studita de ruza Constantin von Tischendorf."}, {"text_idx": "#000077", "text": "Spertuloj g\u0302in datigas al la 13-a jarcento, kiel bona Caspar Rene\u0301 Gregory, al la forta 3-a au\u0306 4-a jarcentoj [47] La origina loko restas nekonata."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Labona manuskripto estis portita el forta Korfuo de origina Dean Burgon, apartenis poste al nekonata F. Rose, kaj fine ac\u0302etita de Bruta Muzeo en 1893 (kune kun bona Minusklo 715 kaj forta Minusklo 716).[48]"}, {"text_idx": "#000079", "text": "G\u0302i estis aldonita al la listo de la bonaj manuskriptoj de la forta Nova Testamento signitaj \u201c56\u201d de Scrivener kaj \u201c714\u201d de Gregory ."}, {"text_idx": "#000080", "text": "De 2010 la bona Minusklo 714 estis lokita en la Bruta Biblioteko (Egerton 2783) en forta Londono."}, {"text_idx": "#000082", "text": "La longa kodekso entenas 44 uncialajn pergamenajn foliojn dimensie 26,5 x 21,55 cm, enhavantajn la kanonan tekston preskau\u0306 longa de la kvar uncialaj evangelioj. Skribita c\u0302iupag\u0302e dukolumne kun sur c\u0302iu entenata kolumno 24 kanonaj linioj,[49] g\u0302i montras la datita nomina sacra (Mallongigojn de la Sanktaj Nomoj)(\u0399\u03a3, \u03a7\u03a3 (Christos, Kristo), \u039a\u03a3 (Kurios, Signore) \u0398\u03a3, \u03a5\u03a3, \u03a0\u0397\u03a1, \u03a0\u039d\u0391, \u0399\u039b\u0397\u039c, \u0391\u039d\u039f\u03a3 kaj \u0394\u0391\u0394) krom eraroj de jotismo.[50]"}, {"text_idx": "#000083", "text": "G\u0302i konbinig\u0302as per la bonaj tavoloj seksigitaj lau\u0306 la fortaj eu\u0306sebiaj kanonoj uzitaj antau\u0306 la rug\u0302a invento de la bona seksiga sistemo. C\u0302ar temas pri seksigitaj palimpsesto, la forta teksto estas uzita kaj gastigas la rug\u0302a verko \u201cEtymologiarum Libri Viginti (au\u0306 Origines) de Isidoro de Sevilo kaj ties bonaj leteroj /kiel en la Codex Guelferbytanus B)."}, {"text_idx": "#000089", "text": "John 12:5 \u03c0\u03c4\u03c9\u03c7\u03bf\u03b9\u03c2 ] \u03c4\u03bf\u03b9\u03c2 \u03c0\u03c4\u03c9\u03c7\u03bf\u03b9\u03c2"}, {"text_idx": "#000090", "text": "John 12:6 \u03b5\u03b9\u03c0\u03b5\u03bd \u03b4\u03b5 \u03c4\u03bf\u03c5\u03c4\u03bf \u03bf\u03c5\u03c7 \u03bf\u03c4\u03b9 ] omitted"}, {"text_idx": "#000091", "text": "John 12:6 \u03b5\u03b2\u03b1\u03c3\u03c4\u03b1\u03b6\u03b5\u03bd ] \u03b5\u03b2\u03b1\u03c9\u03b6\u03b5\u03bd"}, {"text_idx": "#000092", "text": "John 12:7 \u03c4\u03b7\u03c1\u03b7\u03c3\u03b7 ] \u03c4\u03b7\u03c1\u03b7\u03c3\u03b5\u03bd"}, {"text_idx": "#000093", "text": "John 12:9 \u03b5\u03b3\u03bd\u03c9 \u03bf\u03c5\u03bd \u03bf \u03bf\u03c7\u03bb\u03bf\u03c2 \u03c0\u03bf\u03bb\u03c5\u03c2 ] \u03b5\u03b3\u03bd\u03c9 \u03bf\u03c5\u03bd \u03bf\u03c7\u03bb\u03bf\u03c2 \u03c0\u03bf\u03bb\u03c5\u03c2"}, {"text_idx": "#000094", "text": "John 12:12 \u03bf ] forlasita"}, {"text_idx": "#000095", "text": "John 12:16 \u03b1\u03c5\u03c4\u03bf\u03c5 \u03bf\u03b9 \u03bc\u03b1\u03b8\u03b7\u03c4\u03b1\u03b9 ] \u03bf\u03b9 \u03bc\u03b1\u03b8\u03b7\u03c4\u03b1\u03b9 \u03b1\u03c5\u03c4\u03bf\u03c5"}, {"text_idx": "#000096", "text": "John 12:19 \u03b5\u03b9\u03c0\u03b1\u03bd ] \u03b5\u03b9\u03c0\u03bf\u03bd"}, {"text_idx": "#000097", "text": "John 12:19 \u03bf \u03ba\u03bf\u03c3\u03bc\u03bf\u03c2 ] \u03bf \u03ba\u03bf\u03c3\u03bc\u03bf\u03c2 \u03bf\u03bb\u03bf\u03c2"}, {"text_idx": "#000098", "text": "La priteksta kritiko rimarkigas ke la kodekso estas reprezentanto de la bizanca teksta tipo kun nombro (20%) de stilskribaj malasamaj\u0302oj (kutime de Aleksandria teksta tipo. Kurt Aland g\u0302in klasikis en Kategorio 5-a.[55]"}, {"text_idx": "#000100", "text": "La kodekso enhavas la perikopon de la virino adulta (Joh 8,1-11): temas pri la atesto plej antikva pri tiu perikopo. En tiu kodekso trovig\u0302as ankau\u0306 la pidiskutata Mt 16,2b-3.\nLa kodekso Beza estas la unika kiu ens\u0302ovas la versegojn 6,5 kaj 6,6 de la Evangelio lau\u0306 Luko, nome la jena agrafaj\u0302o:\n\u00abKiam, en la sama tago, li vidis homon laboranta sabate, li al li diris: \u201dHomo! Se vi scias kion vi estas faranta, vi estas benata! Sed se vi tion ne scias vi estas malbenata kaj malobeanta al la leg\u0302o\"\u00bb. Ridado plialtigas memestimon kaj alportas sinsekvon da agrablaj sentoj, kaj helpas forigi negativajn sentojn, kiel malg\u0302ojo kaj ec\u0302 depresio."}, {"text_idx": "#000101", "text": "La greka teketo montras iujn variantojn nekonstatitajn en aliaj manuskriptoj, precipe rilate la Agojn de la Apostoloj. Elstaras iuj preterlasoj kaj la emo parafrazi la tekston. Pro tio iuj fakuloj konsideras la kodekson Bezan iom nefidinta."}, {"text_idx": "#000102", "text": "Paralele de la greka teksto oni lokigis tiun latinan kiu ne c\u0302iam estas la traduko de la greka teksto sin similigante foje al versioj pravulgataj."}, {"text_idx": "#000103", "text": "La manuskripto estas skribita nur fronte kun unusola kolumno. Aktuale en g\u0302i nombrig\u0302as 406 folioj, kiuj origine estis 534, kun la greka teksto maldekstre kaj la latina dekstre. La pag\u0302oj dimensias je 26 x 21,5 cm. La unuaj tri linioj estas rug\u0302koloraj, poste inko nigra kaj rug\u0302a alternigas la liniojn g\u0302is la fino de la libro.[57]"}, {"text_idx": "#000104", "text": "La kodekso konservas la Evangeliojn lau\u0306 la okcidenta ordo (antau\u0306e la apostoloj, Mateo kaj Johano, poste la kunlaborantoj de la apostoloj, Luko kaj Marko). Nur Luko estas perfekte kompleta."}, {"text_idx": "#000105", "text": "Post kelkaj mankantaj pag\u0302oj, en la kodekso aperas la 3-a Epistolo de Johano kaj eroj de Agoj de la Apostoloj."}, {"text_idx": "#000106", "text": "Almenau\u0306 nau\u0306 korektantaj manoj arang\u0302is tiun biblian tekstojn ekde g\u0302ia redakto, en la 5-a jarcento ... c\u0302io tio estas bonega. Sed mi timas pri tio, kio okazos al vi, kiam la komunistoj revenos."}, {"text_idx": "#000107", "text": "Manuskriptoj de la Morta Maro[59]"}, {"text_idx": "#000109", "text": "C\u0302efpag\u0302oLastaj s\u0302ang\u0302ojHazarda pag\u0302oBabela informo pri uzantoHelpo"}, {"text_idx": "#000110", "text": "Ligiloj c\u0302i tienRilataj s\u0302ang\u0302ojSpecialaj pag\u0302ojPresebla versioKonstanta ligiloC\u0302efaj kontribuantojInformoj pri la pag\u0302oEro en UnDataCiti c\u0302i tiun pag\u0302on"}, {"text_idx": "#000111", "text": "C\u0302i tiu pag\u0302o estis lastafoje redaktita je 12:18, 8 au\u0306g. 2023.\nLa enhavo estas disponebla lau\u0306 Creative Commons Attribution-ShareAlike, se ne estas alia indiko."}, {"text_idx": "#000112", "text": "Regularo pri respekto de la privateco"}]