[{"text_idx": "#000002", "text": "Unu el la mediaj katastrofoj plej gravaj de nia jarcento okazas en Indonezio:"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Pli ol mil incendioj en la arbaroj kaj bruligado de terenoj afliktas de antau\u0306 kvar monatoj c\u0302i tiun landon de la azia sudoriento, inkluzive de g\u0302ia etendig\u0302o al Malajzio kaj Singapuro. Krom la rekta damag\u0302o al la sano de centmiloj da log\u0302antoj, c\u0302ar la kvalito de la aero en la urboj multe falis, la ekosistemoj de miloj da specioj bestaj kaj vegetaj\u0302aj estas detruitaj au\u0306 malpliigitaj. La damag\u0302o estas nekalkulebla."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La insuloj Sumatro kaj Borneo, frapitaj pro centoj da incendioj ekde julio, estas neanstatau\u0306eblaj bestos\u0302irmejoj de specioj kiaj la orangutango, la pigmea elefanto, tigroj kaj rinoceroj de Sumatro. En g\u0302iaj vastaj arbaroj ankau\u0306 vivas arkaikaj popoloj kiaj la au\u0306stroneziaj dajakoj, kenjahoj kaj kajanoj, jam malpliig\u0302intaj pro diversaj kialoj. La damag\u0302ita areo produktas tage la ekvivalenton al la karbona duoksido kiun produktas la tuta usona ekonomio, sed en zono multe pli reduktita."}, {"text_idx": "#000005", "text": "La kialo por tiuj gravaj incendioj havas du vizag\u0302ojn. C\u0302iujare, Indonezio suferas je similaj okazintaj\u0302oj je malpli granda skalo, pro la bruligado de terenoj kiuj okazas, leg\u0302e au\u0306 kas\u0302e, cele al la forigado de la arbaro kaj ekprodukti la palmon por elpremi g\u0302ian oleon. La palmoleo havas, en la nuntempo, grandan mendadon, g\u0302i estas natura, ankorau\u0306 genetike ne modifita kaj estas malmultekosta (kvankam la kosto de la produktado estas peza por la medio). La homoj konsumas enorman kvanton da oleoj, kaj la palmo estas, lau\u0306 hektaroj, 10 fojojn pli produktiva ol la kolzo au\u0306 la sojo. La senarbarigo de Indonezio, do, s\u0302uldig\u0302as al la vasta uzado de oleo kaj la efiko de la palmoleo. Al c\u0302io c\u0302i aldonig\u0302as la klimata singulareco de c\u0302i jaro: la fenomeno nomata \u201dEl-Ninjo\u201d kiu aktive agis c\u0302i jare; Indonezio rare havis malsekajn someron kaj au\u0306tunon, kio favorigis la disvastigon de incendioj."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Krom la terure alta kosto por la homoj kaj la sankrizo en Indonezio, la impakto estis ankau\u0306 tre videbla inter la orangutangoj. G\u0302iaj du specioj, la sumatra kaj bornea, trovig\u0302as en serioza dang\u0302ero je malapero. Unu el la plej gravaj centroj de rehabilitig\u0302o por orangutangaj beboj raportis ke g\u0302iaj 16 specimenoj havis spir-malsanojn pro la fumo. En la ontaj du monatoj, anoncis la Fondaj\u0302o por la Supervivado de la Orangutango de Borneo, estos granda la vera damag\u0302o okazigita al la specio. La Fondaj\u0302o savis plurajn masklajn kaj inajn plenkreskulojn post la detruado de ilia vivmedio, kelkaj, domag\u0302e, kun damag\u0302oj nesanigeblaj en la okuloj. Kaj tiu c\u0302i estas nur unu el la bestoj en dang\u0302ero, unu el la miloj da bestoj kiuj suferas pro la incendioj. Alia, ekzemple, estas la abeloj. Ili estas nepraj por la polinizado en la produktado de multaj plantoj kaj, lau\u0306 kalkuloj, ili estos restarigitaj nur post tri jaroj."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Organgutangino kaj sia ido savitaj el incendio"}, {"text_idx": "#000008", "text": "C\u0302irkau\u0306 16 mil kvadrataj kilometroj da arbaroj kaj terenoj estis bruligitaj. Antau\u0306nelonge alvenis la pluvo. La solvo estas enigmo c\u0302ar la problemo venas de antau\u0306 kelkaj jaroj: plejparto el la mitaj virgaj arbaroj de Borneo malaperis cedinte la lokon al la palmoj."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Se ni ne plu konsumas aj\u0302ojn por kies ellaborado estis uzita la palmoleo (krom la certigo ke la palmoleo venas el la respondeca kaj ekologia kultivado) ni helpos, ec\u0302 per guteto, savi la arbaron, plibonigi la sanon de centmiloj da homoj kaj protekti kaj savi la organgutangojn kaj milojn da aliaj specioj minacitaj pro la palmoleo. Ek!"}, {"text_idx": "#000012", "text": "15/11/2015 je 17:19vi ja pravas! kelkfoje ni pensas ke ni solas ke ke nia peno valoras por nenio sed se tutmonde multaj homoj tiel agas, certe tio havas pozitivajn postlasojn. Ni scias ekz. ke danke al veganoj, pasintjare en Usono 400 milionoj da bestoj ne estis murditaj pro nekonsumo. Tiel same povas okazi rilate al la palmoleo.Respondi"}, {"text_idx": "#000013", "text": "vi ja pravas! kelkfoje ni pensas ke ni solas ke ke nia peno valoras por nenio sed se tutmonde multaj homoj tiel agas, certe tio havas pozitivajn postlasojn. Ni scias ekz. ke danke al veganoj, pasintjare en Usono 400 milionoj da bestoj ne estis murditaj pro nekonsumo. Tiel same povas okazi rilate al la palmoleo."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Kvin sekaj fruktoj plenaj je altkvalitaj proteinoj!"}, {"text_idx": "#000018", "text": "C\u0302orizo el gluteno kaj rizo\nBurgero el kukurbeto kaj fres\u0302aj herboj\nPastaj\u0302o kun kukurbetoBestaj rajtojUniversala Deklaracio de la Bestaj Rajtoj\nKunlaboruC\u0302u vi s\u0302atus kontribui al VeganArto? Ekzemple, vi povus verki recept-artikolojn. Ne hezitu kontakti nin, ec\u0302 se vi ne scias pri kiel specife kontribui! Nia retpos\u0302tadreso estas xx(c\u0302e)yy.zzLicenco CC 4.0"}]