[{"text_idx": "#000000", "text": "C\u0302u vi vidas c\u0302iujn lingvojn supre de la pag\u0302o ? Ni tradukas rakontojn el Global Voices por ke civitanaj komunikiloj tra la mondo estu alireblaj por c\u0302iuj."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Arto kaj kulturoBona novaj\u0302oCenzuroCivitanaj komunikilojDisvolvadoEdukadoEkonomio kaj komercoElektadoEn- kaj elmigradoEtno kaj rasoFilmoFotografioFres\u0302a Novaj\u0302oHistorioHomaj rajtojHomama agadoHumuroIdeojIndig\u0302enojInternaciaj rilatojInterreta aktivismoJunulojJuroKatastrofoKomunikiloj kaj j\u0302urnalismoLaboroLingvoLiteraturoMedioMilito kaj konfliktoMuzikoNutraj\u0302oParolliberecoPolitikoProtestoRajtoj je seksa diverseco (GLAT)RegadoReligioRifug\u0302intojSanoSciencoSportoTeknikaroUnesko (UNESCO)Unuig\u0302itaj Nacioj (UN)Virinoj kaj socia seksoVojag\u0302o"}, {"text_idx": "#000004", "text": "\u201cLa lingvo estas ankau\u0306 formo de rezisto\u201d"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Por memorfesti la Internacian Jaron de la Indig\u0302enaj Lingvoj, registaraj, lernejaj kaj sociaj institucioj kunig\u0302is por proponi multajn arang\u0302ojn, inter ili partoprenon en registaraj kunvenoj fare de membroj de pralog\u0302antaj komunumoj kiuj zorgas pri la defendo kaj protekto de siaj lingvoj. Unu el tiuj arang\u0302oj okazis en la Meksika C\u0302ambro de deputitoj, la 24-an de aprilo 2019. Tie Alejandra Sasil Sanchez Chan paroladis en la majaa lingvo, en la leg\u0302faranta palaco de San Lazaro, kaj faris historion rekte denuncante en tiuj povejoj la dang\u0302erojn kiujn la hodiau\u0306a meksika kulturo prezentas por la indig\u0302enaj heredaj\u0302oj de la lando. La originala teksto, verkita en la majaa lingvo, troveblas c\u0302i-tie [es]"}, {"text_idx": "#000007", "text": "La majaan universon oni konas g\u0302enerale pro la restantaj konstruaj\u0302oj, sed en la hodiau\u0306a realo g\u0302i estas mondo kiu postvivas per sia lingvo. Lingvo kiu estas ankau\u0306 formo de rezisto, kiu celas ke nia identeco konservig\u0302u. La parol-povo transcendas registarojn, politikajn, sociajn au\u0306 teritoriajn limojn. Tie c\u0302i spegulig\u0302as la ric\u0302eco de niaj popoloj."}, {"text_idx": "#000008", "text": "La uzo de niaj pralog\u0302antaj lingvoj ebligas, ke ili restu neforvis\u0302eblaj sur la lingva mapo de Meksiko, ke ili supervivu la sociajn valorojn, la lingvon kaj la kulturon kiujn ni heredis de la koloniado post la Konkero."}, {"text_idx": "#000009", "text": "La UNESKO-mondatlaso de minacataj lingvoj indikas, ke tra la mondo ekzistas 6000 lingvoj kaj ke 2500 el ili estas minacataj de malapero. La Maparo ankau\u0306 montras, ke inter la landoj kun pli da minacataj lingvoj, Meksiko trovig\u0302as en la kvina loko. Tio okazas c\u0302ar el la nunaj lingvoj de la lando, oni povas konsideri 46 sendefendaj, 35 klare en dang\u0302ero, 33 serioze minacataj kaj 19 en kriza stato. Entute, 133 lingvoj en rug\u0302a zono."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Nuntempe, paroli indig\u0302enan lingvon signifas vivteni bonstate la radikon de g\u0302iaj vortoj. Tio ebligas, ke niaj esenco kaj vizio de la mondo teksitaj inter g\u0302iaj voc\u0302oj trovu novajn formojn de pensado, ke nia kultura identeco maturig\u0302u kun c\u0302iu voc\u0302o kiu spegulas en sia lingvo la heredaj\u0302on de siaj praavoj."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Ne hazarde la fakuloj pri lingvoj konceptis ilin kiel arbon, kiel milojn da branc\u0302oj kiuj ligig\u0302as kaj forig\u0302as. Arboj kun grandaj radikoj kiuj falis pro la pezo de la diskriminacio kaj forgeso. Kiom da universoj, poemoj, estetikoj, sonoj kaj konoj perditaj svenas kun c\u0302iu lingvo malaperinta. Tiu kultura detruo devus esti dolorega en nia tuta fundo, c\u0302ar tiel g\u0302uste oni detiras la radikon de arbo plantita antau\u0306 pluraj generacioj."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Nun restas al ni nur la parolo, plasta kaj vigla, kiu bontenas la vojon. G\u0302i aliig\u0302as, trairas g\u0302is novaj formoj por resti en tiu lando kiel atesto de nia universo. Pro tio, la lingvo majaa kaj c\u0302iuj gefrataj lingvoj nepre transformig\u0302u en skribaj\u0302o, en komunikilo, en registrita voc\u0302o kiu atestas ke c\u0302iam ni restas kiel fonto. Io en kiu la venontaj generacioj havos punkton por antau\u0306eniri g\u0302is novaj formoj por savi siajn voc\u0302on kaj radikon."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Dum multe da tempo, ni estis la arbo. Nun ni estas la ombro, la trunkoj, faligitaj kaj sekaj au\u0306 bruligitaj; la terenoj de tiuj, kiuj senposedigis nin por la fabrikoj kaj grandaj industrioj; la luktoj perditaj kontrau\u0306 la oficiala forto de la s\u0302tato; la mistraktoj kiujn travivis nia popolo tra la jaroj kaj kiuj banalig\u0302is. Jes ni altigu la voc\u0302on. Kaj ankorau\u0306 pli grave, ni iru pli for anstatau\u0306 resti nuraj spektantoj. Ni nepre agu."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Pro tio gravas ke farig\u0302u realo tiuj vortoj de la Konstitucio, de la Interkonsentoj kaj leg\u0302oj. La G\u0302enerala Leg\u0302o pri Lingvaj Rajtoj diras en sia artikolo 6: \u201cLa s\u0302tato adoptos kaj realigos la necesajn rimedojn por certigi ke la komunikiloj amase diskonigu la realon kaj diversecon lingvan kaj kulturan de la Meksika Nacio\u201d. La Interkonsento 169 de la Internacia Organizaj\u0302o de Laboro diras en sia artikolo 16: \u201cLa S\u0302tatoj adoptos efikajn rimedojn por certigi, ke la publikaj komunikiloj nepre reflektas la indig\u0302enan kulturan diversecon\u201d."}, {"text_idx": "#000015", "text": "La s\u0302tatoj, sen malhelpi la devigon plenplene certigi la esprim-liberecon, kurag\u0302igos la privatajn komunikilojn tiel, ke ili nepre spegulos la indig\u0302enan kulturan diversecon."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Alivorte, komunikiloj kiuj estu konceptitaj el nia vizio, kiuj zorgu pri niaj problemoj kaj montru al la mondo ke ekzistas temoj pli kompleksaj ol la entreprena ambicio. Tial per K'iinstil, la sola j\u0302urnalo majalingva de la Yukatana Dunoninsulo ekde kvar jaroj, ni presas vortojn kun historia sento. La j\u0302urnalo havas en si mem la instrukcion honori inteligentecon, honori nian lingvon, fari g\u0302in videbla tagon post tago kaj atingi per tio pedagogian funkcion."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Urg\u0302as edukaj sistemoj kiuj kontemplu la sag\u0302on de niaj popoloj kaj de siaj homoj, kiuj ne restu sur la c\u0302iama vojo de la koloniado. Sistemoj pri ekonomio, arto, sano, kulturo \u2014 c\u0302io, konceptitaj el nia hau\u0306to kaj pensmaniero."}, {"text_idx": "#000018", "text": "C\u0302iu vorto estas pulsado kiu restas kontrau\u0306 prognozo, c\u0302iu litero presita en libroj kaj ciferecaj komunikiloj estas alia formo de libereco. Formo por fini la marg\u0302enecon kaj la raciismon, c\u0302ar ni estas tiuj, kiuj kunportas la voc\u0302on de niaj gepatroj kaj geavoj kun digno kaj fiero."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Pro tio gravas multobligi la rimedojn kiujn ni havas por interkomuniki, g\u0302ui nian lingvon kaj esplori g\u0302iajn multoblajn formojn por konstrui novajn mondojn, multoblajn formojn por rigardi nian futuron. Ni deziras multobligi la spacojn por interkomuniki kaj vivi en libereco. Spacoj kie povu ekzisti niaj gepatraj lingvoj kiel ili estis antau\u0306 la Konkero."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Mi ne s\u0302atus, ke mia voc\u0302o, nek tiuj kiuj antau\u0306venis au\u0306 postvenos, ricevu aplau\u0306dojn pro la sola kialo ke ili estas diritaj ekde tiu loko. Mia peto, eble mia postulo, kiel tiu de civitanino de la meksika s\u0302tato, estas ke mia lingvo, niaj lingvoj kaj popoloj, havu la samajn oportunojn postvivi kaj vivi sen timi ombron kiu el supro iom post iom sufokus nin. Por tio la agojn faru la manoj de tiuj kiuj povas fari ion, multe au\u0306 ne multe, ene de la leg\u0302aj kaj oficialaj kadroj."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Restas nur komenci realigon de tio, kion diras la leg\u0302o kaj la komuna sento."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Honori sian parolon, tio estas la unua pas\u0302o por eviti ke fiasku inteligenco."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Arto kaj kulturoCivitanaj komunikilojHomaj rajtojIndig\u0302enojInterreta aktivismoLingvo"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Plej novaj artikoloj pri Latinameriko"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Meksika kolektivo kiu piratas librojn por kundividi kulturon alfrontas blokadojn"}, {"text_idx": "#000027", "text": "\u201cLa Balkanoj estas la eu\u0306ropa Latinameriko en multaj belaj aspektoj\u201d, diras albana verkisto Elvi Sidheri"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Global Voices estas subtenata de la klopodoj de niaj volontulaj kontribuantoj, fondumoj, donacantoj kaj misio-servoj. Por pliaj informoj bonvolu legi nian Monkolektan Etikan Politikon."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Speciala danko al niaj multaj subtenantoj"}]