[{"text_idx": "#000001", "text": "C\u0302i tiu artikolo ne legeblas en Esperanto."}, {"text_idx": "#000004", "text": "\u201eTria dulingva Berlin-urbogvidilo en preparo\u201c"}, {"text_idx": "#000005", "text": "La tria volumo de la dulingvaj urbogvidiloj en germana kaj Esperanto kun la titolo \u201eDe Aleksandra Placo al Marx-Engels-Forumo\u201c nun estas en preparo. Pri la stato de la preparoj informas la au\u0306toro Fritz Wollenberg."}, {"text_idx": "#000006", "text": "1a de septembro : Tago de paco"}, {"text_idx": "#000011", "text": "En multaj lokoj tutmonde okazos manifestacio. Jen la alvokoj por la manifestacio en Berlino."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Festvespero de Esperanto Gruparo Berlin okaze de la 20 jara datreveno de la fondig\u0302o."}, {"text_idx": "#000015", "text": "En la plej maloportuna tempo, en kiu en Germanuj\u0302o la intereso por idealaj aferoj estas repus\u0302ata, nun estas la 20 jara datreveno de la fondig\u0302o de la Esperanto gruparo Berlin. Oni ne povis arang\u0302i brilan jubilean vesperon, sed nur modeston sed indan memorfesteton kaj samtempe propagandvesperon, G\u0302i okazig\u0302is la 17 an de novembro 1923 en la salonego de la Werner\u2014Siemens\u2014Realgymnasium Berlin-Scho\u0308neberg. C\u0302eestis c\u0302. 150 personoj, inter ili ankau\u0306 multai malnovaj.Esperantistoj. krom"}, {"text_idx": "#000016", "text": "tio reprezentano de la ministerio de la internaj ateroj, reg. kons. Dr. Becker, anstau\u0306ante s\u0302tatan sekretarion Schulz, kai diversaj reprezentantoj de berlinaj g\u0302azetoj kaj unuig\u0302oj."}, {"text_idx": "#000017", "text": "La prezidanto Direktoro Glu\u0308ck salutis la c\u0302estantojn kai transdonis ln bondezirojn de Esperantistoj el plej diversai landoi. Pluraj el ili per dankindaj subvencioj ebligis la festarang\u0302on."}, {"text_idx": "#000018", "text": "F-ino Nickel faris. mallongan paroladon pri la temo: 20 jaroi de Esperanto en Berlin skizante en g\u0302i la kreskadon de la grupo sub la regado de la diversaj prezidantoj: Prof. Schmidt, Patentadvokato Schiff kat Direktoro Glu\u0308ck."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Poste Dr. Winsch en bonega propagand-parolado interese pritraktis Esperanton kaj la unuan tempon de la vidpunkto de reformisto."}, {"text_idx": "#000021", "text": "La plej interesa parto de la vespero estis la mallongaj raportoi de la c\u0302eestantai fondintoi kai longjaraj kuntaborantoj de la g\u0302rupo Berlin. Profesoro Schmidt. Potsdam, bedau\u0306rinde ne povis c\u0302eesti, sed Direktoro Gliick lau\u0306tlegis lian salutleteron, kiu estas grava konfeso de sciencisto por Esperanto.S-o Jules Borel, frato de la fondinto. En brila kaj\u0302 serc\u0302a maniero parolis pri la tempo antau\u0306 20 jaroj kaj nun."}, {"text_idx": "#000022", "text": "S-o sekreta konsilisto Wetekamp donis klarigojn pri Esperanto de l\u2019 vidpunkto de lernejestro; Krome parolis patenadvokato Schiff kaj s-o Markau."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Post la 10 h estis fermata la oficiala parto kaj membroj kaj gastoj c\u0302eestis en seng\u0302ena kunveno en apuda kafejo g\u0302is la noktomezo."}, {"text_idx": "#000027", "text": "El \u201cOficiala jarlibro\u201d von UEA"}, {"text_idx": "#000028", "text": "En la plej maloportuna tempo, en kiu en Germanujo la intereso por idealaj aferoj estas repus\u0302ata, nun esias la 20 iara datreveno de la fondig\u0302o de la Esperanto gruparo Berlin. Oni ne povis arang\u0302i brilan jubilean vesperon, sed nur modestan sed indan memorfesteton kaj samtempe propagandvesperon. \u2014 G\u0302i okazig\u0302is la 17 an de novembro 1923 en la salonego de la Werner-Siemens-Realgymnasium Berlin Scho\u0308neberg. c\u0302eestis c\u0302. 150 personoj inter ili ankau\u0306 multaj malnovaj Esperantistoj, krom tio reprezentanto de Misterio de la internaj aferoi, reg. kons. Dr. Becker, anstau\u0306ante s\u0302tatan sekretarion Schulz, kaj diversaj reprezentantaj de berlinaj gazetoj kaj unuig\u0302oj. \u2014 La prezidanto Direktoro Glu\u0308ck salutis la c\u0302eestantojn kaj transdonis la bondezirojn de Esperantistoj el plej diversai landoj. Pluraj el ili per dankindaj subvencioj ebligis la festarang\u0302on."}, {"text_idx": "#000029", "text": "F-ino Nickel faris mallonn paroladon pri la temo: 20 jaroj de Esperanto en Berlin skizante en g\u0302i la kreskadon de la grupo sub la regado de la diversai prezidantoj: Prof. Schmidt, Patentadvokato Schiff kaj Direktoro Glu\u0308ck.\u2014 Poste Dr. Winsch en bonega propagand-parolado interese pritraktis Esperanton kaj la unuan tempon de la vidpunkto de reformisto."}, {"text_idx": "#000030", "text": "La plej interesa parto de la vespero estis la malongaj raportoj de la c\u0302eestantaj fondintoj kaj longjaraj kunlaborantoj de la grupo Berlin. Profesoro Schmidt, Potsdam, bedau\u0306rinde ne povis c\u0302eesti, sed Direktoro Glu\u0308ck lau\u0306tlegis lian salutleteron, kiu estas grava konfeso de sciencisto por Esperanto. \u2014 S-o Jules Borel, frato de la fondinto, en brila kaj s\u0302erc\u0302a maniero parolis pri la tempo antau\u0306 20 jaroj kaj nun S-o sekreta konsilisto Wetekamp donis klarigojn pri Esperanto de l\u2019 vidpunkto de lernejestro. Krome parolis patentadvokato Schiff kaj s-o Markau. Post la 10a. estis fermata la oflciala parto kaj membroi kaj gastoj c\u0302eestis en seng\u0302ena kunveno en apuda kafeio. G\u0302is noktomezo."}, {"text_idx": "#000031", "text": "La aliro al la nova komunikilo, kiu poste ricevis la nomon \u201cradio\u201d okazis dum Zamenhof-tago"}, {"text_idx": "#000033", "text": "Kongreso en Brunsvigo, Berlinanoj en kastelo"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Pentekoste 2023 okazis la Germana Esperanto-Kongreso en Braunschweig (Brunsvigo), kiu estis celebrita kiel la 100-a ekde 1906 kiel iom datreveno. Krom la junulargastejo, kie povis log\u0302i multaj partoprenantoj kaj kie okazis parto de la programo, estis uzataj ankau\u0306 aliaj lokoj en la urbocentro. Por la festa malfermo la \u201cMalnova Urbodomo\u201d, por la g\u0302enerala kunveno kaj la kultura programo la \u201cForum Medienhaus\u201d de FUNKE Medien Niedersachsen GmbH kaj la muzeo en la kastelo, kie oni memoris, ke en Braunschweig la suvereno mem invitis la eliton de la duklando al prelego pri Esperanto, en kiu li mem partoprenis kun sia edzino g\u0302is la fino."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Raporto de Ulrich Brandenburg (Berlinano), kiu ne plu rajtis kandidatig\u0302i, aperas en la novaj\u0302retejo La Ondo de Esperanto kun kelkaj fotoj. Inkluzive de la nova estrao de GEA."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Klopodoj por forlasi la fermitajn Esperantojn rondojn estis lau\u0306dindaj sed havis limigitan sukceson. La 26-an de majo la Braunschweiger Zeitung havis artikolon kun la titolo \u201cKiu interesig\u0302as pri Esperanto\u201d, en kiu estis pezentitaj la senpagaj ofertoj (lingva kurso, koncertoj). Kontribuaj\u0302o en aprilo prezentis la kutimajn g\u0302eneralajn informojn pri Esperanto kaj antau\u0306vidis 200 partoprenantojn. La anonco estis ankau\u0306 en la regiona kalendaro de eventoj. Ec\u0302 \u201cDie Zeit\u201d transprenis la tekston de dpa (koncertoj, kabaredo kaj kajakoj). La Kastelmuzeo eldonis sian propran gazetaran komunikon, kiu ne estis tute sen efiko."}, {"text_idx": "#000038", "text": "De lia elekto c\u0302e Pentekosto 1925 en Magdeburgo g\u0302is lia neatendita morto en februaro 1925, Dr. Kliemke agis kiel 4-a prezidanto de Germana Esperanto-Asocio."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Inter la militoj li estis konata en Berlino kiel intelektulo kun soci-kritika fono. Li tiam trovis multaj da komunaj ideojn kun la bahaanoj, kiuj tiam ekinteresig\u0302is pri Esperanto."}, {"text_idx": "#000040", "text": "La 18-an de februaro 1911, Kliemke prelegis en la Brunsviga Kastelo pro la invito de la duka reganto (Johann Albrecht, Duko de Meklenburgo) Kadre de la 100-a Germana Esperanto-Kongreso okazis vizito, gvidatata e la estrino de Kastelmuzeo en la historia loko sabate la 27-an de majo 2023 ekde la 15-a horo. Informoj por vizitantoj pri la konstanta ekspozicio de la muzeo estas tradukitaj en Esperanton."}, {"text_idx": "#000042", "text": "La partoprenantoj ricevis la jenajn informojn pri Kliemke:"}, {"text_idx": "#000044", "text": "Gvidita vizito de la historia loko (Kastelmuzeo) sabate la 27-an de majo 2023 ekde la 15-a."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Partoprenantoj en la Esperanto-Kongreso ankau\u0306 havis senpagan eniron."}, {"text_idx": "#000046", "text": "D-ro Ernst Kliemke estis la prezidanto de la Deutscher Esperanto Bund eV ekde Pentekosto 1925 g\u0302is sia neatendita morto la 20-an de februaro 1928"}, {"text_idx": "#000047", "text": "En la kongreso en Magdeburgo, kie li estis elektita, la malfermo estis elsendita per radio, kiu estis la plej moderna medio tiutempe. Li sekvis Dr. Steche, kiu, kiel aliaj membroj de la estraro, ne kandidatigis denove. En la antau\u0306a jaro 10 000 gejunuloj kaj same multaj plenkreskuloj partoprenis en Esperanto-kursoj."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Kliemke ne povis c\u0302eesti la jarkunvenon en Kolonjo en 1926, c\u0302ar li vizitis Usonon pro komercaj kialoj kaj sendis skriban saluton. Li vizitis la kongreson de \u201cEsperanto-Asocio de Norda Ameriko\u201d en Filadelfio (20-25 julio), kie li parolis salutvorton."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Li denove povis partopreni la kongreson en Munkeno (Pentekosto 1927) kaj ankau\u0306 en la mondkongreso en Dancigo (Danzig/Gdan\u0301sk) en la sama jaro (28 julio \u2013 4 au\u0306gusto), kie li prelegis pri la temo \u201cLa kulturaj principoj de l\u2019 Baha\u2019ismo\u201c, kiu aperis ankau\u0306 presite kaj en germana traduko."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Tie li partoprenis la inau\u0306guron de Esperant0- kverko en la sopoto en c\u0302eesto de reprezentantoj de la urbo Gdan\u0301sk kaj konataj esperantistoj, inkluzive de Lidia Zamehof."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Lia morto estis neatendita kaj interrompis lian laboron por Esperanto. En la januara numero de \u201cGermana Esperantisto\u201d li en nekrologo por Otto Flatauer li atentigis ke tiu interesig\u0302as pri Esperanto pro lia libro \u201cKulturo kaj Lingvo\u201d kaj lernis la lingvon per lia kurso en la \u201cBerliner Tageblatt\u201d. Flatauer havis privatan komercan lernejon proksime de Alexanderplatz kaj apogis la kunlaboron kun la eldonejo Rudolf Mosse kun novaj ideoj."}, {"text_idx": "#000052", "text": "En detala nekrologo skribis DEB en la marta numero de \u201cGermana Esperantisto\u201d"}, {"text_idx": "#000054", "text": "Li prelegis en arang\u0302o en la Herrenhaus (iama prusa s\u0302tata parlamento) la 9-an de januaro 1925, kiun partoprenis 500 homoj."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Per lia kontakto kun la eldonejo Rudolf Mosse tie ekestis la \u201cBiblioteko Tutmonda\u201d en \u201cEsperanto-Fako\u201d, kiu eldonas popolajn skribaj\u0302ojn en malmultekostaj eldonoj ."}, {"text_idx": "#000056", "text": "En \u201cCrescendo Theaterverlag\u201d de Mosse aperis \u201cEsperanta danc-kanto\u201d kun teksto de Kliemke, kiu montras lian vastan gamon de talentoj kaj interesoj."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Lia famo bazig\u0302is sur la libro \u201cPrincoj sen krono\u201d enVita-Verlag. En g\u0302i, Kliemke priskribas sian vizion de \u201ckultura organizo\u201d kiel alternativon au\u0306 suplementon al partioj. La subtitolo \u201cpreskau\u0306 romano\u201d rilatas al la elektita formo de kolekto de mallongaj fikciaj raportoj de fikciaj gazetoj kiuj ilustras liajn ideojn el la perspektivoj de malsamaj mondkonceptoj."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Temas pri la laboro de la usona milionulo Richard Fry, kiu uzas sian hereditan ric\u0302aj\u0302on por krei \u201ckulturan organizon\u201d bazitan sur la principoj de Nienkamp."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Esperanto estas plurfoje menciita, sed kompreneble en la funkciado de tiu c\u0302i kultura organizo."}, {"text_idx": "#000060", "text": "La libro estis pozitive akceptita de intelektuloj en Germanio kaj ricevis multajn pozitivajn recenzojn, kvankam kutime sen mencii la aspekton \u201cEsperanto\u201d.\nPro la libro en Germanujo fondig\u0302is \u201cFreyschaften\u201d kaj \u201cFreybund\u201d, en kiuj partoprenis ankau\u0306 esperantistoj kaj Esperanto-grupoj."}, {"text_idx": "#000061", "text": "La ideo bazig\u0302as sur socialreformaj ideoj, pri kiuj Kliemke longe okupig\u0302as kaj kiuj trovig\u0302as ankau\u0306 en lia propagando por Esperanto. Post la komenco de la unua mondmilito, kiel Heinrich Nienkamp, li ellaboris 46-pag\u0302an proponon en sia eseo \u201cLa Reichs-Aktien-Gesellschaft, Propono por la Organizo de la Paca Ekonomio en Milito\u201d por redistribui la terurajn profitojn. el la milittempa ekonomio en socie akceptebla maniero. G\u0302i estas verkita kiel peticio al la Imperiestra-Kanceliero kaj priskribas la militon en la maniero de la reganta propagando kiel \u201cliberigan lukton por eu\u0306ropa kulturo\u201d."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Praktika sperto el komerca vivo"}, {"text_idx": "#000063", "text": "Tio bazig\u0302as sur liaj spertoj kiel bankisto kun ligoj al la plej altaj rondoj de financ-kapitalo kaj kolonia administrado, kiujn li havis el lia profesia kariero."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Post studado de juro en Freiburg kaj Berlino (1894 doktorig\u0302o pri la rolo de la Federacia Konsilio), li komencis kiel tribunala asistanto en Berlino kaj poste s\u0302ang\u0302is al privatan industrion. Por Deutsche Bank, li prizorgis la jurajn aferojn rilate la urba evoluo de Charlottenburg-Westend. C\u0302ar li evidente pruvis esti kapabla kaj fidinda, li estis nomumita al direktoroj de firmaoj en kiuj Deutsche Bank havis intereson. En ilia nomo, li poste partoprenis en Londono en intertraktadoj pri la Bagdada fervojo."}, {"text_idx": "#000065", "text": "En la kolonio \u201cGermana Orienta Afriko\u201d (hodiau\u0306 esence Tanzanio), li estis de la \u201cOrientafrika Fervoja Kompanio\u201d kaj de la \u201cOrientafrika Banko\u201d. Li ankau\u0306 estis direktoro de \u201cHotelgesellschaft (gasteja asocio) Kaiserhof\u201d. Ili prizorgis la \u201cHotelon Kaiserhof\u201d en Daresalamo, kiu estis la plej moderna kaj luksa en la regiono: kun \u201cviena kafejo\u201d, varma fluakvo kaj elektra lumo. Estas pruvoj ke Kliemke restis tie dum siaj vizitoj en Orientafriko."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Tamen, lia oficejo estis en Berlino en la registara distrikto, kie okazas la kontaktoj kun la kolonia administracio. Klimke partoprenis en la koloniaj kongresoj pro oficialaj taskoj, kaj uzis la eblecon por atentigi pri la lingva problemo en Orienta Afriko. C\u0302i tie li ankau\u0306 renkontis Johann Albrecht, Dukon de Meklenburg-Schwerin kaj lian edzinon, Princinon Elizabeto de Stolberg-Ro\u00dfla, kiuj ambau\u0306 tenis gvidajn poziciojn en la Germana Kolonia Societo."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Estis c\u0302irkau\u0306 1907 kaj 1908 kiam Esperanto spertis rimarkindan kreskon en Germanio: la GEA estis fondita en Braunschweig kaj la mondkongreso okazis en Dresdeno en 1908. Kliemke subtenis tion per artikoloj en Berlinaj c\u0302iutagaj gazetoj, kaj povis profiti de liaj profesiaj kontaktoj. Li argumentis el la praktika vidpunkto de la komercisto (Kaufmann), dum la Esperanta propagando kutime emfazis la lingvajn aspektojn (facilo, reguleco, literatura valorao)."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Liaj tekstoj estis transprenitaj de aliaj gazetoj kaj tial konataj ekster Berlino. Ligo al la revuo \u201cVortrupp\u201d, kiu estis ligita al la vivreforma movado, disvolvig\u0302is. En c\u0302iu jaro antau\u0306 la unua mondmilito estis multpag\u0302a kontribuo pri Esperanto kaj la progreso de la Esperanto-movado, plejparte verkitaj de Kliemke mem. Kiam Zamenhof mortis en 1917 ,apera pli longa omag\u0302o,poste ankau\u0306 kiel bros\u0302uro."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Prelego en la Brunsviga Kastelo 1911"}, {"text_idx": "#000070", "text": "Kulmino de lia agdo por Esperanto estis certe la prelego en la duka palaco en Brunsvigo en januaro 1911. La duko kunvokis la eminentulojn de la duklando al la palaco, kie Kliemke prelegis pri Esperanto."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Jam ekzistis aktiva Esperanto-movado en Brunsvigo. Jam en 1907 c\u0302i tiu varbis por la fondo de landa asocio lau la ekzemplo de Francio kaj Anglio, kiu poste farig\u0302is Germana Esperanto-Asocio. Esperanto-kursoj okazis en la lernejo por apotekistoj de Dr. Freise. anstatau\u0306e kaj la advokato Reinking, kiu poste estis promociita al prokuroro, estis implikitaj en la loka asocio."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Post la prelego de Kliemke, la lokaj aktivuloj raportis pri siaj spertoj."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Lau\u0306 speciala peto de la Dukino, kiun g\u0302enis la tro teknikajn diskutojn, Kliemke deklamis la poemon \u201cKo\u0308nigstochter\u201d, kiu estis tradukita de Zamenhof."}, {"text_idx": "#000077", "text": "Kelkajn semajnojn poste, la duko kun lia edzino vizitis la \u201cInternacian Ekspozicion pri Vojag\u0302ado kaj Turismo\u201d en la salono de ekspozioj apud Zoologia g\u0302ardeno en Berlino, kiu ankau\u0306 havis grandan Esperanto-ekspozicion. Kliemke renkontis la dukon denove kaj klarigis la materialon elmontritan. C\u0302i tiuj inkluzivas ric\u0302an elekton de revuoj el la tuta mondo kaj pri diversaj temoj."}, {"text_idx": "#000080", "text": "\u201cTempmas\u0302ino navigisto Phila\u201d, bone vojag\u0302anta eksterterano de galaksioj proksimaj kaj foraj, kun kas\u0302nomo d-ro Philipp Sonntag, raportas el evento en Berlino, serc\u0302anta novajn esperantistojn. Phila volas klarigi, ke Esperanto estas populara lingvo tra la galaksio, fakte la sola klara kaj racia lingvo por eksterteranoj."}, {"text_idx": "#000082", "text": "Sur Planedo Tero, mi unue parolas al la publiko en la germana, la c\u0302ina au\u0306 la angla. Sed fojfoje mi ripetas mallongan, simplan frazon en Esperanto. G\u0302uste tiel mi povas bone transdoni, ke Esperanto estas precipe facile komprenebla lingvo."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Krianta pro g\u0302ojo, vivanta eksterterano \u201cPhila\u201d kiel gasto c\u0302e la Mierendorff"}, {"text_idx": "#000084", "text": "C\u0302u eksterteranoj kuras c\u0302irkau\u0306e en la najbareco? Nu, ho ne: specioj kiel dinosau\u0306roj povus timigi infanojn. La \u201ctempomas\u0302ino navigisto Phila\u201d (alinome terano D-ro Philipp Sonntag) elegante kas\u0302ig\u0302as en esperantisto."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Vendrede, la 5-an de majo je la 14-a \u2013 15:30 li parolos \u2013 preskau\u0306 nur en la germana, lau\u0306 sia propra parolmaniero, ric\u0302igita per iom da Esperanto \u2013 en la HaM (Haus am Mierendorffplatz)"}, {"text_idx": "#000086", "text": "pri la transgalaksia hejmsopiro por pacaj planedoj c\u0302irkau\u0306e. Kaj Phila povas ig\u0302i nuntempa atestanto por ni. Li scivoleme demandas nin pri la gamo de reala g\u0302is falsa, de \u201cparoli homece\u201d g\u0302is \u201cfuriozi nehome\u201d. Li diras afable, ke la planedo tero jam estas en antau\u0306fazo de civilizacio. Do li esperas, ke li povas senti pinc\u0302on de eleganta homaro en Mierendorff. C\u0302iaspecaj terlog\u0302antoj estas bonvenaj por diskuto!"}, {"text_idx": "#000087", "text": "Bildo: Phila en sia tempomas\u0302ino"}, {"text_idx": "#000088", "text": "Lunde c\u0302e Viktoriaparko \u2013 majo 2023 \u2013 Lastaj preparoj por Brunsvigo \u2013 unuaj interparoloj pri Strasburgo"}, {"text_idx": "#000089", "text": "\u201eLastaj preparoj por Brunsvigo, unuaj interparoloj pri Strasburgo\u201c"}, {"text_idx": "#000090", "text": "GEA-prezidanto Ulrich Brandenburg informos nin pri la preparoj al la 100-a Germana Esperanto-Kongreso en Brunsvigo 2023 kaj pri la unuaj interparoloj kun niaj francaj Esperanto-geamikoj pri la Eu\u0306ropa Esperanto-Kongreso en Strasburgo 2024."}, {"text_idx": "#000091", "text": "Al la renkonig\u0302o: Lunde c\u0302e Viktoriaparko"}, {"text_idx": "#000092", "text": "C\u0302iujare tradicie dum la datreveno de la morto de Max Josef Metzger (la 17-an de aprilo) okazas io por memorigi, organzizita de la paroho, en kiu li vivis g\u0302is sia aresto en 1943. En 2023, en la 79-a datreveno de lia morto, estis invito al rondirado al la diversaj memorlokoj c\u0302irkau\u0306 la Preg\u0302ejo de Sankta Jozefo en Berlin-Wedding."}, {"text_idx": "#000093", "text": "La loko por renkonti estis la \u201cPfarrhof\u201d en Willdenowstrato 8, kie estas parohxo sur la muro sub lia ekza log\u0302ejoenr la unua etag\u0302o. S-ro Kodritzki el la parohxo bonvenigis la partoprenantojn kaj enkondukis al la vivo kaj aktivado de Metzger kaj lia graveco por c\u0302i tiu loko."}, {"text_idx": "#000094", "text": "Dum la tabulo en la korto ne estas tiel facile videbla, la tabulo en la strao estas klare videbla por preterpasantoj. Nokte g\u0302i ec\u0302 estas lumigita per spotlumo. Ofte estas florkrono metita c\u0302i tie post la diservo. La tabulo estas bone videbla sur foto de 2010."}, {"text_idx": "#000095", "text": "Ne estas stratsigno c\u0302ar ne estas log\u0302antoj. Kiam la placo estis restrukturita, kvar paneloj estis instalitaj en la grundo lau\u0306 Mu\u0308llerstrasse. La partoprenantoj provis dec\u0302ifri la skribaj\u0302on, en kiu trovigigas informojn pri la vivo de Metzger. La lokoj kie li aktivis estas markitaj sur mapo. Detaloj de la placo kaj transformo en Vikipedio kaj malfermo en 2019. La trinkfonto estis instalita baldau\u0306 poste."}, {"text_idx": "#000096", "text": "La 22-an de septembro 2016, rekte antau\u0306 la preg\u0302ejo c\u0302e la alia flanko de Mu\u0308llerstra\u00dfe, kiu estas malfacile transiriebla stumblo estis metita en la trotuaro antau\u0306 la s\u0302tuparo de la preg\u0302ejo. Lau\u0306 la ideo de la iniciatinto Gunter Demnig, artisto el Kolonjo, c\u0302i tiuj stumbloj, el kiuj ekzistas pluraj centoj tra Eu\u0306ropo, formu malcentran memorejon."}, {"text_idx": "#000097", "text": "En la preg\u0302ejo, kripto sub la altaro"}, {"text_idx": "#000098", "text": "Memorejo kun informtabuloj trovig\u0302as en la preg\u0302ejo Sankta Jozefo sub la altaro kaj atingeblas per s\u0302tupala kriptoro. Se la preg\u0302ejo estas malfermita, sed preferinde ne dum diservoj, oni povas viziti g\u0302in. C\u0302ar Sankta Jozefo, dum Sankta Hedwig, la efektiva Berlina katedralo, estas renovigita, funcia kiel anstatau\u0306aj\u0302o, estas konsilinde ekscii antau\u0306e. Unu el la plakedoj ankau\u0306 mencias la engag\u0302ig\u0302on de Metzger por Esperanto. Foto montras lin 1923c\u0302e la kongreso de la \u201cKatolika Internacio\u201d IKA en Konstanz . La traduko teksto estas:"}, {"text_idx": "#000099", "text": "En la kurso de la laboro por paco kaj internacia repacig\u0302o, Metzger rekonis la malforton de la movado en la nacia fragmentig\u0302o. En decembro 1919 li do faris alvokon en Esperanto por la fondo de Katolika Internacio. Kvankam la iniciato ricevis malmulte da respondo, li dau\u0306re reklamis sian ideon de la Monda Paca Federacio, nun kun kontrau\u0306kapitalisma gvidado (Ligo de Nacioj kaj Katolika Internacia)."}, {"text_idx": "#000100", "text": "Interkonsilig\u0302oj en la Esperanto-Kongreso en Hago en 1920 kau\u0306zis la kunfandig\u0302on de la \u201cTutmonda Paca Asocio de la Blanka Kruco\u201d kun la \u201cInternacia Katolika Unuigo Esperantista\u201d por formi la \u201cKatolika Internacian\u201d. C\u0302i tio devus unuigi la katolikojn de c\u0302iuj landoj en c\u0302ia religia, kultura kaj socia agado per devigado de la principoj de praktika kristanismo kaj laboro por paco (La Katolika Internacio, 9f.). La tasko de Metzger kiel direktoro de la \u201cInternacia Agado-Centro\u201d de la organizo devis konservi ligon kun la naciaj komisionoj kaj internaciaj sekcioj. Metzger preparis la kongresojn de la Internacia en Graz (1921) kaj Marburg (1922), je la tria en Konstanco (1923) kun pli ol 300 partoprenantoj la Katolika Internacio estis priskribita kiel internacia pacorganizo surbaze de la papa pacprogramo."}, {"text_idx": "#000101", "text": "Malgrau\u0306 la sukceso, Metzger retirig\u0302is de la Katolika Internacio c\u0302ar li estis en kredis ke s\u0302i ne povis atingi liajn celojn, kaj la influo de la kurio kreskis. Intertempe li havis kun la senkonfesia, kiun li helpis fondi en 1919 En 1923 li parolis en Esperanto en g\u0302ia kongreso en Nyborg (Danio) .C\u0302i tie Metzger s\u0302ajnas unuafoje ekkontakti kun protestantaj teologoj el Skandinavio."}, {"text_idx": "#000102", "text": "La venontan jaron Metzger organizis konferencon en Graz pri \u201cLa protestantoj kaj ni\u201d. C\u0302i tie li postulis reciproka konfesia kompreno kiu restarigis Sed li povis nur imagi la komunumon de c\u0302iuj kristanoj kiel \u201crevenekumenismo\u201d. Kun speciala permeso, Metzger c\u0302eestis la Mondan Fido kaj Ordo* Konferencon en Lau\u0306zano en 1927 kiel observanto. Li ne povis raporti siajn impresojn en Vatikano, kiel li esperis, sed en pluraj revuoj. Li nun propagandis pliajn pas\u0302ojn al la reunuig\u0302o de la konfesioj, sed sen vidi la solan solvon en rekompenco ekumenismo. Anstatau\u0306e, Metzger kritikis katolikan memkontenton kaj instigis malfermiteco al aliaj kredoj."}]