[{"text_idx": "#000001", "text": "Tra Eu\u0306ropo: miloj da manifestaciantoj kontrau\u0306 la surhavo de maskoj"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Bildo: en Germanio, la radikaligo de la movado \u00abkontrau\u0306 la surhavo de maskoj\u00bb estigas stuporon."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Kolektig\u0302oj kontrau\u0306 la devigataj arang\u0302oj fare de la registaroj por lukti kontrau\u0306 la pandemio de Covid-19-malsano estis organizitaj sabaton en pluraj grandaj urboj de Eu\u0306ropo, interalie en Berlino, Londono kaj Parizo."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Berlino, Londono au\u0306 Vieno kaj Zuriko: manifestacioj kontrau\u0306 la surhavo de maskoj estis organizitaj sabaton 29an de au\u0306gusto en pluraj grandaj urboj de Eu\u0306ropo, raportas la BBC."}, {"text_idx": "#000005", "text": "La plej ampleksa kolektig\u0302o okazis fine de posttagmezo en Berlino, malantau\u0306 la Brandenburga pordego. C\u0302irkau\u0306 38 000 personoj \u2013 lau\u0306 la au\u0306toritatoj \u2013 el kiuj kelkaj \u00abvenis de malproksime\u00bb, retrovig\u0302is sur fono de \u00abneidentigita germana popmuziko\u00bb skribas Deutsche Welle. En la homamaso, estis videblaj t-cemizoj baritaj per la vorto \u00abQuerdenken\u00bb - la memproklamitaj \u00ablateraj pensuloj\u00bb, precizigas la artikolo. Tiu grupo, bazita en Stutgarto, petis haltigon de la devigataj restriktoj, kiuj celas lukton kontrau\u0306 la kronviruso. Tiu grupo akuzas ilin pri malobservado de kvindeko da artikoloj de la germana konstitucio."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Apud la \u00abskeptikuloj de la Covid-19\u00bb trovig\u0302is \u00abmiksaj\u0302o de skeptikuloj pri kronviruso, komplotismaj teoriuloj kaj kontrau\u0306-vakcinaj aktivuloj\u00bb - ankau\u0306 c\u0302eestis, \u00absame kiel dum la antau\u0306aj manifestacioj pri la kontrau\u0306-kronvirusaj arang\u0302oj\u00bb, \u00abmembroj de la germana ekstemdekstra medio\u00bb, raportas la radio-televido, asertante, ke g\u0302i estis plurfoje akuzita per krioj de \u00abLu\u0308genpresse!\u00bb (mensoga informilaro)."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La manifestacio estis finfine disigita de la polico post \u00abdu horoj\u00bb pro senrespekto de la sanitaraj arang\u0302oj, ec\u0302 antau\u0306 sia komencig\u0302o. Iom post la 19-a horo, \u00abcentoj da personoj, inter kiuj multaj portis la kolorojn kaj la flagojn rilatantajn al la \"Reichsbu\u0308rger\" (\u00abcivitanoj de la imperio\u00bb) de ekstremdekstro, provis sturmi la Reichstag\u00bb, aldonas Deutsche Welle, sed la situacio estis rapide regita, lau\u0306 la polico."}, {"text_idx": "#000008", "text": "En Londono, mil manifestaciantoj \u00abkontrau\u0306 la trudizolig\u0302o, kontrau\u0306 la vakcinoj kaj kontrau\u0306 la maskoj\u00bb, invadis Trafalgar Square, postulante \u00abfinon de la sanitaraj arang\u0302oj de la registaro, kaj la rajton esti trafita de la Covid-19 \u2013 se g\u0302i ekzistas \u2013 sen interveno de la S\u0302tato\u00bb, mencias The Independent."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Inter la parolantoj, figuris David Icke, fama konspirteoriulo. Sur afis\u0302tabuloj estis skribite sloganoj kiel \u00abWorld Hoax Organisation\u00bb (\u00ab monda organizado de la fablo \u00bb) au\u0306 \u00abMasks are muzzles\u00bb (\u00abla maskoj estas bus\u0302umoj\u00bb). Ankau\u0306 c\u0302i tie, la polico \u00abpostulis de la manifestaciantoj, ke ili disig\u0302u pro malobservado de la reguloj koncerne interpersonan distancigon\u00bb."}, {"text_idx": "#000010", "text": "En Parizo, 200 g\u0302is 300 personoj protestis kontrau\u0306 la devigata surhavo de masko. \u00abLa manifestaciantoj\u00bb rakontas la irlanda televidkanalo RTE\u0301, \u00abinter kiuj kelkaj svingis afis\u0302tabulojn, sur kiuj estis skribite \"Haltigu la mensogojn\" estis rapide c\u0302irkau\u0306itaj de la polico, kiu monpunis g\u0302is 135 eu\u0306roj tiujn, kiujn ne surhavis maskon\u00bb."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Martiniko: Mobilizado de la aktivuloj kontrau\u0306 la klordekono: dua nokto da ribelo en Fort-de-France"}, {"text_idx": "#000013", "text": "La strec\u0302iteco plu estis spertita pasintan vendredon 17an de julio en Fort-de-France, kie policistoj kaj aktivuloj alfrontig\u0302is de posttagmeze g\u0302is malfrue en la nokto."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Vendredon, dum la tuta tago, kaj tagon antau\u0306e, aktivuloj okupis Fort-de-France. De j\u0302au\u0306do, ili mobilizig\u0302as subtene al la tri junuloj detenitaj en la policejo de Fort-de-France, kies policistoj estas suspektataj pri perforto dum manifestacioj, kiuj okazis pasintajn 13an kaj 15an de majo. Prezentitaj c\u0302e la tribunalo dum la mateno, ili tuj estis arestitaj kaj estos jug\u0302ataj la 27an de au\u0306gusto."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Tiu jug\u0302decido ne mildigis la strec\u0302itecon. Post unua nokto da perforto kaj la incendioj de du statuoj sur la placo de la Savano, pliaj incidentoj tie kaj tie okazis en la urbo-centro de Fort-de-France fine de la vendreda posttagmezo. Larmigaj grenadoj estis pafitaj por disigi la manifestaciantojn. La aktivuloj, inter kiuj kelkaj antau\u0306enpas\u0302is, s\u0302irmitaj per somiero au\u0306 diversaj mebloj por protekti sin, reagis j\u0302etante diversajn objektojn al la policistoj."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Pliaj arestadoj okazis pro perfortaj\u0302oj plenumitaj kontrau\u0306 policistoj kaj g\u0302endarmoj. Lau\u0306 la polico, du funkciuloj estis vunditaj, inter kiuj unu grave. Iom pli frue, la aktivuloj c\u0302eestis antau\u0306 la urbodomo de Fort-de-France. Ili deziris interparoli kun la urbestro, Didier Laguerre. Post longa tempo, tiu c\u0302i komencis interdiskuton antau\u0306 la perono de la urbodomo. La aktivuloj tiam denuncis la perfortojn suferitajn de unu el ili tagon antau\u0306e, antau\u0306 la policejo. La urbestro au\u0306skultis la patrinon de la viktimo, kaj detaligis la vundojn de sia filo kaj lian hospitaligon dum parto de la nokto, antau\u0306 lia deteno. Sed la interparolo ne dau\u0306ris, vigleco rapide kreskis inter la protektantoj de la urbestro kaj pluraj aktivuloj. Didier Laguerre fine estis kondukita de liaj protektantoj en la municipan konstruaj\u0302on. La aktivuloj restadis siaflanke blokitaj c\u0302e la enirejo de la urbodomo."}, {"text_idx": "#000017", "text": "La urbestro bedau\u0306ras la perforton"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Vendredon vespere malfrue, la urbestro de Fort-de-France reagis en komunikaj\u0302o asertante, ke \u00abneniu respondo al la problemoj al kiuj hodiau\u0306 la Martinikanoj estas submetitaj, ne trovos solvon dank\u2019al perfortoj\u00bb. \u00abLa respondo tute ne povas esti perforto, venante de ambau\u0306 partoj, jen policistoj jen manifestaciantoj\u00bb, li plu menciis. Li precizigis, ke li interparolis kun la proksimuloj de la juna vundito, unue publike kaj poste private por \u00absubteni ilin kaj provizi la respondojn, kiujn ili ne sukcesas akiri de la au\u0306toritatoj\u00bb."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Li finas sian komunikaj\u0302on menciante : \u00abMi ne volas, ke la urbo Fort-de-France estu la scenejo de alfrontig\u0302oj kaj diversaj difektaj\u0302oj de publikaj au\u0306 privataj bienoj. Aliparte, mi ne akceptos, ke rasismaj insultoj estu plenumintaj kontrau\u0306 la martinika popolo. Mi do postulas de c\u0302iuj protagonistoj pacigon kaj respekton de la humanismaj valoroj, kiuj c\u0302iam kunigis nin\u00bb."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Martiniko: kolizioj marg\u0302ene de proceso kontrau\u0306 aktivuloj, kiuj luktis kontrau\u0306 klordekono"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Antiloj : klordekono kaj frunaskitaj beboj"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Bosnio: pri la damag\u0302oj kau\u0306zitaj de karbo-centralo"}, {"text_idx": "#000023", "text": "\u00abMi konas neniun, kiu mortis c\u0302i tie pro naturaj kau\u0306zoj. Ec\u0302 la junuloj mortas kaj tiuj, kiuj postvivas estas malsanaj\u00bb."}, {"text_idx": "#000024", "text": "La atesto de Goran Stojak estas terura. Li naskig\u0302is kaj kreskis en vilag\u0302o situanta en la c\u0302irkau\u0306aj\u0302o de Tuzla, cent kilometrojn for de Sarajevo."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Tiu loko simbolas la dependecon de Bosnio-Hercegovinio je karbo, kaj la damag\u0302ojn kau\u0306zitajn de la fosiliaj energioj."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Poluoj en la aero, la akvo, la grundoj kaj la nutradc\u0302eno"}, {"text_idx": "#000027", "text": "La plej grava termo-elektra centralo je karbo de la lando trovig\u0302as c\u0302i tie. G\u0302i ellasas grandkvanton da sulfura dioksido, da nitrogena dioksido kaj partiklajn materialojn, sed ne nur. La toksaj forj\u0302etaj\u0302oj de la centralo infektas ankau\u0306 la grundon, la akvon kaj la nutradc\u0302enon de la log\u0302antoj. Denis Zisko, kiu gvidas surlokan NRO-n, kondukas nin al la loko, kie tiuj reziduoj estas envers\u0302itaj."}, {"text_idx": "#000028", "text": "\u00abEn tiu loko, oni povas vidi la problemon koncentritan en areo, eksplikas tiu membro de la Centro por ekologio kaj energio. Kiel vi povas vidi, nenia tegaj\u0302o ekzistas, nenia protektado malhelpas la akvon penetri en la grundon kaj la akvo-tavolojn. La potenco Hidrogena (pH) de tiu akvo atingas 11 au\u0306 12. G\u0302i estas plena de pezaj metaloj kaj kemiaj produktaj\u0302oj, kiuj estas utiligitaj de la centralo. Kaj tiu tuta poluado penetras la sub-grundojn\u00bb."}, {"text_idx": "#000029", "text": "30 milionoj da kubaj metroj: jen la volumo de la reziduoj, kiuj estis envers\u0302itaj en tiun areon, kaj kiuj tus\u0302as ne nur la log\u0302antojn de tiu vilag\u0302o."}, {"text_idx": "#000030", "text": "\u00abDum somero, la surfaco de tiuj uzitaj akvoj solidig\u0302as kaj la vento levas la polvon, rakontas Denis Zisko. G\u0302i portas la polvon g\u0302is la c\u0302irkau\u0306aj vilag\u0302oj, kaj kiam g\u0302i estas forta, g\u0302i ec\u0302 kunportas g\u0302in g\u0302is la urbo\u00bb."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Pasintjare, la registaro decidis pligrandigi la centralon danke al c\u0302ina prunto je 680 milionoj da dolaroj. La au\u0306toritatoj emfazas, ke laborpostenoj estos kreitaj kaj certigas, ke la nova aktiveco estos tre malmulte poluanta."}, {"text_idx": "#000032", "text": "\u00abLa bloko 7, kiu estas nun konstruata, respektos la normojn de Eu\u0306ropa Unio, provas trankviligi Goran Misic, kiu laboras c\u0302e la ministrejo pri Medio kaj Protektado de la naturo. Do ni taksas, ke la kvalito de la aero plibonig\u0302os je 20%. Koncerne la elektran centralon, g\u0302i emisios multe malpli da poluaj\u0302oj\u00bb."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Atendante tiun s\u0302ang\u0302on, la mortado en la vilag\u0302o Divkovici restas unu el la plej alta el la Okcidentaj Balkanoj. La homoj mortas c\u0302i tie je 55-jarag\u0302a kaj tiuj, kiuj eskapas la spirajn problemojn estas maloftaj. Goran bone scias tion..."}, {"text_idx": "#000034", "text": "\u00abMultaj el miaj amikoj mortis pro kancero li konfidas, dum lia filo sidas sur liaj genuoj. Ili mortis en kruelaj suferoj\u00bb."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Pro tio kaj por siaj infanoj li asertas, ke li dau\u0306ros aktivadi malgrau\u0306 la kontrau\u0306aj fortoj. Bosnio ne estas la nura lando, kiu plu konstruas karbo-centralojn."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Sume, 17 estas antau\u0306viditaj en la Okcidentaj Balkanoj g\u0302is 2030."}, {"text_idx": "#000037", "text": "La jaro 2030 estas la limdato, kiun pluraj landoj de Eu\u0306ropa Unio provas trudi por c\u0302esigi la produkton de elektro per karbo."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Lau\u0306 la Monda Organizaj\u0302o pri Sano, 600 000 infanoj mortas c\u0302iujare pro aerpoluado"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Bildo: Lernejanoj de Delhio manifestacias kontrau\u0306 la alta nivelo de poluita areo en 2017. La tribunalo de Delhio decidis, ke la duon-maratono de la urbo povos dau\u0306ri kiel antau\u0306vidita, malgrau\u0306 la avertoj de la kuracistoj."}, {"text_idx": "#000040", "text": "La aerpoluado, interne kaj ekstere, estigas c\u0302iujare morton de c\u0302irkau\u0306 600 000 infanoj malpli ol 15-jaraj, pro gravaj infektoj de la spiraj vojoj, alarmas la Monda Organizaj\u0302o pri Sano (MOS)."}, {"text_idx": "#000041", "text": "La aerpoluado estas la \u00abnova tabako\u00bb, asertis la g\u0302enerala direktoro de la MOS, Tedros Adhanom Ghebreyesus dum la unua monda konferenco pri \u00abaerpoluado kaj sano\u00bb organizita en G\u0302enevo."}, {"text_idx": "#000042", "text": "C\u0302i-okaze, la MOS publikigis raporton malkas\u0302antan, ke c\u0302iujare c\u0302irkau\u0306 93% el la infanoj malpli ol 15-jaraj en la mondo (t.e 1,8 miliardoj da infanoj) spiradas areon tiel poluitan, ke g\u0302i grave endang\u0302erigas ilian sanon kaj ties kreskadon."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Lau\u0306 la MOS, c\u0302irkau\u0306 91% el la log\u0302antoj de nia planedo spiradas poluitan areon, kio kau\u0306zas c\u0302irkau\u0306 7 milionojn da mortoj c\u0302iujare. \u00abTiu krizo de la publika sano estis objekto de kreskinta atento, sed specifa aspekto estas ofte neglektata: kiel la poluado de la aero afekcias specife la infanojn\u00bb, mencias la MOS en la raporto."}, {"text_idx": "#000044", "text": "En 2016, la aeropoluado ene de la hejmoj kaj ekstere, estigis morton de 453 000 infanoj malpli ol 5-jaraj kaj 52 000 infanoj ag\u0302aj de 5 g\u0302is 15 jaroj pro gravaj infektoj de la spiradaj vojoj, lau\u0306 la raporto. La raporto eksplikas, ke la gravedaj virinoj submetitaj al poluita areo riskas antau\u0306tempajn akus\u0302ojn, kaj havi infanojn je malgranda pezo."}, {"text_idx": "#000045", "text": "La poluado de la areo ankau\u0306 afekcias la neu\u0306rologian kreskadon kaj la scikapablecon de la infanoj. Krome tiuj, kiuj estis submetitaj al altaj niveloj de aerpoluado riskas pli ol la aliaj suferi, pli poste en sia vivo, pri kronikaj malsanoj, kiel korvaskulaj malsanoj."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Unu el la kialoj, pro kiuj la infanoj estas aparte vundeblaj al la efikoj de la atmosfera poluado estas, ke ili spiras pli rapide ol la adoltoj, kaj do sorbas pli da poluaj\u0302oj, emfazas la MOS. Krome, la infanoj vivas pli proksime de la grundo, kie kelkaj poluaj\u0302oj atingas maksimuman koncentradon precize, kiam ilia cerbo kaj korpo estas plu disvolvig\u0302antaj."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Nov-naskitoj kaj junaj infanoj estas pli vundeblaj al aerpoluado ankau\u0306 en la hejmoj, kiuj kutime uzadas teknologiojn kaj poluantajn bruligaj\u0302ojn por kuiri, varmig\u0302i kaj lumigi. Dum gazeta telekonferenco, la doktoro Maria Neira, direktorino pri Publika sano c\u0302e MOS asertis, ke la prioritato por la internacia komunumo estu rapidigi la transiron al \u00abpropraj kaj renovig\u0302antaj energioj\u00bb"}, {"text_idx": "#000048", "text": "Interaktva mapo de MOS: alklaku la mapon"}, {"text_idx": "#000050", "text": "La malsato en la mondo kreskas, interalie pro la klimata s\u0302ang\u0302ig\u0302o"}, {"text_idx": "#000051", "text": "De tri jaroj, la nombro da personoj, kiuj suferas pro malsato en la mondo kreskas denove, kaj koncernas 821 milionojn da personoj en 2017. La Organizaj\u0302o pri Nutrado kaj Agrikulturo de la Unuig\u0302intaj Nacioj (ONA) starigis tiujn nombrojn en sia jarraporto pri la \"Stato de la nutrada sekureco kaj nutrado en la mondo\". Ili markas regreson g\u0302is la nivelo, kiu ekzistis antau\u0306 dek jaroj, indikis la internacia organizaj\u0302o.\n\u00abLa situacio pligravig\u0302as en Sud-Ameriko kaj en plejparte de la afrikaj regionoj, dum la tendenco al malaltig\u0302o de la sub-nutrada procento, kiu karakterizis la asian kontinenton, s\u0302ajne malrapidis forte\u00bb, konstatas UN en sia komunikaj\u0302o.\nAliparte, la raporto klare ligas tiun kreskadon de la malsato en la mondo, al la klimata s\u0302ang\u0302ig\u0302o. \u00abKrom la konfliktoj, la variemo de la klimato kaj la klimataj ekstremoj figuras inter la s\u0302losilaj faktoroj de la antau\u0306nelonga pliintensig\u0302o de la malsato en la mondo, kaj estas unu el la c\u0302efaj kialoj de la gravaj nutradaj krizoj. La kombinaj efikoj de la klimata s\u0302ang\u0302ig\u0302o estas malprofitaj al c\u0302iuj aspektoj de la nutrada sekureco (disponebleco, alirebleco, uzado kaj stabileco\u00bb, g\u0302i indikas.\nG\u0302i aparte notas, ke la klimataj s\u0302ang\u0302ig\u0302oj kau\u0306zas \u00abmalaltig\u0302on de la kvalito de la nutraj\u0302oj, kaj de la diverseco de la nutraj\u0302oj produktitaj kaj konsumitaj\u00bb: \u00abefikojn al akvo kaj salubrigo\u00bb ; \u00abkonsekvencojn al la flegado de la patrinoj kaj mamnutrado\u00bb."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Klimato: giganta manifestacio en Bruselo markas la malfermon de la COP24"}, {"text_idx": "#000053", "text": "Germanio: manifestacioj kontrau\u0306 la karbo, tagon antau\u0306 la pintkunveno pri la klimato en Katovico"}, {"text_idx": "#000054", "text": "Francaj Antiloj: la klordekono, veneno c\u0302eestonta en la antilaj grundoj dum \u00abgeneracioj\u00bb"}, {"text_idx": "#000055", "text": "Bildo : La klordekono, tiu endokrina perturbanto estis longtempe konsiderata kiel nemalhavebla al la kulturo de bananoj, unu el la s\u0302losilaj ekonomiaj sektoroj de Antiloj..."}, {"text_idx": "#000056", "text": "La Antilanoj estas kore de lukto por diskonigi la dang\u0302erecon de la klordekono. C\u0302eestanta en Martiniko kaj Gvadelupo, tiu kancerogena insekticido kaj endokrina perturbanto c\u0302eestanta en la grundoj, estigos poluadon dum pluraj jarcentoj."}, {"text_idx": "#000057", "text": "G\u0302i estis longtempe konsiderata kiel nemalhavebla al la kulturo de bananoj, unu el la s\u0302losilaj ekonomiaj sektoroj de Antiloj. En longa enketo, la franca j\u0302urnalo Le Monde priskribas la situacion de tiu \u00abmirakla\u00bb insekticido, kiu havas katastrofajn konsekvencojn. Aperinta en 1972, g\u0302i estis s\u0302prucigita al la bananejoj cele al lukto kontrau\u0306 la grenskaraboj de la bananujo, kulpaj pri konsiderindaj damag\u0302oj."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Malpermesita en Francio ekde 1990, sed escepte uzata g\u0302is 1993 en Antiloj, g\u0302i estas de tiam, plu c\u0302eestanta en la grundoj kaj povas trovig\u0302i en kelkaj nutraj\u0302oj je vegetala au\u0306 besta origino, kaj kelkaj akvokaptiloj."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Poluitaj grundoj dum centoj da jaroj"}, {"text_idx": "#000060", "text": "Lau\u0306 la j\u0302urnalo \"Le Monde\", preskau\u0306 c\u0302iuj Gvadelupanoj (95%) kaj Martinikanoj (92%) estas venenitaj per klordekono, lau\u0306 studaj\u0302o publikigita en 2013 fare de \"Sante\u0301 publique France\". (Publika Sano Francio)"}, {"text_idx": "#000061", "text": "Pli grave, \u00abla pesticido estas forte suspektata, ke g\u0302i kreskigas la riskon de kancero de prostato, kies nombro en Martiniko superas mondan rekordon, kun 227,2 kazoj por 100 000 homoj c\u0302iujare\u00bb, eksplikas la artikolo. G\u0302i ankau\u0306 estas suspektata malhelpi la normalan kreskadon de la beboj."}, {"text_idx": "#000062", "text": "La klordekono estas eliminita de la korpoj post kelkaj semajnoj. Sed en Antiloj, neniu povas eskapi g\u0302in. G\u0302i c\u0302eestos en la grundoj dum centoj da jaroj."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Barato: averto pri mortigaj pesticidoj"}, {"text_idx": "#000065", "text": "Averto pri mortigaj insekticidoj. La NeRegistara Organizaj\u0302o Public Eye postulis de la svisaj au\u0306toritatoj, ke g\u0302i malpermesu eksportadojn de potenca pesticido, suspektata esti je la origino de ondo da venenig\u0302o, okcidente de Barato."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Antau\u0306 jaro, funkciuloj de la S\u0302tato Maharas\u0302tro (okcidente) indikis, ke 20 agrikulturaj laboristoj mortis, kaj centoj da aliaj estis hospitaligitaj post venenig\u0302o, kiam ili diss\u0302utis pesticidojn produktitajn de la entrepreno Syngenta."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Purushattam Khadse, terkultivisto, rakontas: \u00abMiaj okuloj komencis brulvundi min, kaj rug\u0302ig\u0302i. Mi konsultis kuraciston, kaj li diris al mi, ke mi suferas pro la pulvoro, kiun mi diss\u0302utas en la kampojn\u00bb."}, {"text_idx": "#000068", "text": "\"Public Eye\" atentigas, ke la insekticido vendata en Barato, kaj produktata en Svislando estas malpermesita je vendo en Eu\u0306ropa Unio pro ties malutilaj efikoj kontrau\u0306 sano kaj medio."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Sed Syngenta defendig\u0302as: la agrokemia entrepreno (hodiau\u0306 posedata de c\u0302ina grupo) asertas, ke nenia pruvo ekzistas, ebligante aserti, ke g\u0302ia insekticido kulpas pri la venenig\u0302oj."}, {"text_idx": "#000070", "text": "La NRO tamen iris c\u0302i-somere en la S\u0302tato Maharas\u0302tro, cele al renkontig\u0302o kun postvivantoj kaj familioj de viktimoj. Lau\u0306 \"Public Eye\", novaj kazoj de venenig\u0302o okazis ankau\u0306 en 2018."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Tutmondo: La klimataj perturboj kreskigas malsaton"}, {"text_idx": "#000072", "text": "Malsato en la mondo kreskis en 2017, por la tria sinsekva jaro. Tion emfazas komuna raporto publikigita de la Organizaj\u0302o pri Nutrado kaj Agrikulturo de la Unuig\u0302intaj Nacioj (ONA), la Organizaj\u0302o pri Nutrado kaj Agrikulturo de la Unuig\u0302intaj Nacioj (ONA), kaj kvar aliaj UN-organizaj\u0302oj, kiuj pritraktas tiujn demandojn."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Antau\u0306 dek ok jaroj, UN engag\u0302ig\u0302is solvi la problemon de malsato en la mondo, antau\u0306 la fino de la jaro 2030. Tiu respektinda celo pli kaj pli malproksimig\u0302as. Jose\u0301 Graziano da Silva, g\u0302enerala direktoro de la ONA malg\u0302ojas: \u00abBedau\u0306rinde, la granda novaj\u0302o ne estas bona novaj\u0302o... por la tria jaro, mi devas anonci al vi, ke la nombro da homoj, kiuj suferas pri malsato en la mondo kreskis\u00bb."}, {"text_idx": "#000074", "text": "Preskau\u0306 821 milionoj da personoj suferis malsaton en la mondo en 2017, ili estis 804 en 2016. Afriko plu estas la plej tus\u0302ata kontinento kun 21% el ties log\u0302antaro malbone nutrataj, Azio situig\u0302as en la dua rango, kun 11,5%."}, {"text_idx": "#000075", "text": "La nombro de malplenaj ventroj revenis al sia nivelo ekzistanta dek jarojn antau\u0306e. La tendenco al malaltig\u0302o do inversig\u0302is kaj la ONA akuzas la klimatan s\u0302ang\u0302ig\u0302on: \u00abC\u0302i-jare, ni insistas pri la klimata s\u0302ang\u0302ig\u0302o. La raporto demonstras klare, ke la klimata s\u0302ang\u0302emo, kaj la submetig\u0302o al ekstremaj eventoj, pli kompleksaj, pli oftaj kaj pli intensaj, pridubigas la progresojn observatajn en malaperigo de la malsato kaj misnutrado\u00bb, aldonas Jose\u0301 Graziano da Silva."}, {"text_idx": "#000076", "text": "151 milionoj da infanoj koncernataj"}, {"text_idx": "#000077", "text": "Pro tiuj klimataj s\u0302ang\u0302ig\u0302oj, la terkultivistoj havas pli malfacilan labors\u0302arg\u0302on. Tio estas la kazo en Latin-Ameriko, ekzemple, kie la fenomeno El Nin\u0303o kau\u0306zis ripetitan sekecon. Triono el la landoj, kiuj spertis kreskadon de misnutrado, spertis ankau\u0306 sekecon. La klimataj s\u0302ang\u0302ig\u0302oj instigas la mondon helpi la sudajn terkultivistojn, gurdas la UN-organizaj\u0302oj. Necesas investadi en pli efikajn semojn kaj konservadon de la rikoltoj. Kvankam la klimata s\u0302ang\u0302ig\u0302o estas fingromontrata, milito plu estas unu el la unuaj kau\u0306zoj de misnutrado. En Jemeno, ekzemplo, triono el la log\u0302antaro estas misnutrita."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Sola progreso registrita en 2017, la nombro da infanoj, kiuj suferas pri nesufic\u0302a kreskado pro malsato, iomete malaltig\u0302is. Sed 151 milionoj da infanoj en la mondo plu suferas pri malsato."}, {"text_idx": "#000079", "text": "Usono: miloj da manifestaciantoj en San-Francisko"}, {"text_idx": "#000082", "text": "La civitana kolektivo por agro-ekologio organizas c\u0302i-2an de junio protestmars\u0302adon kontrau\u0306 la GMO, la Genetike Modifitaj Organismoj. En 2016, Burkino rezignis pri la transgena kotono, sed tamen la esplorado dau\u0306ras pri aliaj varoj. La ministrejo pri Medio certigas, ke nenio okazos tiuteme sen aprobo de la Nacia agentejo pri biosekureco."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Tri jarojn post la mars\u0302ado kontrau\u0306 la firmao Monsanto, monda c\u0302efrolulo pri la GMO, la civitana kolektivo por agro-ekologio, kiu grupigas kvardek organizaj\u0302ojn de kamparanoj kaj de la civita socio, kampanjas denove."}, {"text_idx": "#000084", "text": "\u00abTiu mars\u0302ado celas atentigi la politikajn au\u0306toritatojn de la lando, ke ni luktas kontrau\u0306 la intenco revenigi la GMO en Burkinon\u00bb."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Ali Tapsoba estas la porparolanto de la kolektivo. Du jarojn antau\u0306e, Burkino rezignis pri la transgena kotono, sed la GMO tamen ne malaperis de la kamparo. Laboratorioj plu esploradas interalie pri la n\u0303ebbe, fazeolo ege s\u0302atata de la burkinanoj."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Ali Tapsoba: \u00abEsplorgrupo burkina, ganea kaj nig\u0302eria efektivigas tiujn esplorojn en fermita medio. Tiu grupo intencas testi estontjare en malfermita medio. Sciu, ke se tio okazus, ni estus unu el la malofta log\u0302antaro en la mondo, kiuj rekte konsumas genetike modifitajn organismojn\u00bb."}, {"text_idx": "#000088", "text": "\u00abPrincipe, Burkino ne kontrau\u0306as la GMO, sed ni kreis nacian agentejon pri biosekureco, kiu antau\u0306 enkonduko de substancoj, efektivigas antau\u0306an analizon pri sekureco pri biodiverseco, kaj pri efiko al la konsumantoj\u00bb."}, {"text_idx": "#000089", "text": "Alia zorgiga afero estas la projekto de reglamento pri la bioteknologio preparita de la CEDEAO. La NeRegistaraj Organizaj\u0302oj (NROj) alvokas al tutafrika mobilizado."}, {"text_idx": "#000090", "text": "Ali Tapsoba: \u00abNi nun starigas afrikan fronton favore al nutraj\u0302a suvereneco, kiu unuigos la luktojn nivele de tuta Afriko, por malhelpi efektivigon de tiu projekto\u00bb."}, {"text_idx": "#000091", "text": "Ankau\u0306 pri tio, la ministro pri Medio montrig\u0302is trankvilige."}, {"text_idx": "#000092", "text": "Batiou Bassie\u0300re: \u00abC\u0302iu lando havas sian vizion, kaj ni opinias, ke en la demars\u0302o de nia registaro, temas pri protektado de la medio kaj de la konsumantoj\u00bb."}, {"text_idx": "#000093", "text": "Lasta kau\u0306zo de kolero por la civita socio: la projekto planas liberigi genetike modifitajn moskitojn en la naturon por lukti kontrau\u0306 paludismo. Nenia decido estas g\u0302is nun prenita, memorigis la registaro."}, {"text_idx": "#000094", "text": "Burkino ne estas lando de KOBAJOJ: NE al la genetike modifitaj moskitoj"}, {"text_idx": "#000095", "text": "Burkino : la kotonproduktistoj koleras kontrau\u0306 la giganto Monsanto"}, {"text_idx": "#000096", "text": "Barato: deko da mortintoj en manifestacioj kontrau\u0306 kupro-fandejo"}, {"text_idx": "#000097", "text": "Sude de Barato, manifestacioj kontrau\u0306 plivastigo de kupro-fandejo estis perforte subpremita de la polico. Kolizioj inter policistoj kaj pluraj miloj da manifestaciantoj dau\u0306ris g\u0302is merkrede. De post mardo, ili okazigis pli ol dekon da mortintoj. La surloka log\u0302antaro denuncas de monatoj la poluadon de aero kaj akvoj estigitan de uzino, kiu apartenas al la brita multnacia firmao Vedanta. Tiu afero ripetig\u0302as en Barato, kie la mediaj normoj estas kutime malobservataj profite al la grandaj industriaj projektoj."}, {"text_idx": "#000098", "text": "Tuticorin tumultig\u0302as de post mardo. La interrompo de la projekto pri plivastigo de la fandejo de la grupo Sterlite Industries, filio de Vedanta, ne trankviligis la etoson en tiu havena urbeto ekstremsude de Barato. La policistoj denove pafadis, okazigante plian mortinton, dum la manifestaciantoj denove incendiis plurajn veturilojn."}, {"text_idx": "#000099", "text": "Multaj barataj politikistoj denuncis en la amasinformiloj kaj la sociaj retoj la reagon de la polico, kiu pafis per veraj kugloj al la homamaso. Mardon, dekoj da miloj da manifestaciantoj surstratig\u0302is, atakis policajn veturilojn, plurajn registarajn konstruaj\u0302ojn kaj restadan kvartalon, kie log\u0302as la laboristoj de Vedanta. La uzino, unu el la plej gravaj en Barato, estas fermita de preskau\u0306 du monatoj kaj plu restos tia almenau\u0306 g\u0302is la 6a de junio. La surloka au\u0306toritato pri kontrolo de la poluado asertas siaflanke, ke la uzino ne respektas la internaciajn normojn."}, {"text_idx": "#000100", "text": "En 2013, la registaro de Tamilnado ordonis la fermadon de tiu uzino post likado de toksa gaso. Vedanta sukcesis apelacii kontrau\u0306 tiu justica decido, sed estis kondamnita pagi monpunon je 12,5 milionoj da eu\u0306roj."}, {"text_idx": "#000101", "text": "Irano: la kinisto G\u0302afar Panahi, kiu komencis malsatstrikon, estis liberigita kontrau\u0306 kau\u0306cio, post sep monatoj da malliberejo\nMilito en Ukrainio: rusia misilo frapas log\u0302konstruaj\u0302on en Kramatorsko: almenau\u0306 du homoj mortis, kaj multaj civiluloj plu estas sub la ruinaj\u0302oj\nLa Premio Olof Palme 2023 estas atribuita al c\u0302ampioninoj pri Homaj rajtoj en Ukrainio, Turkio kaj Irano\nLa jaro 2022 finig\u0302is per pli ol 1 000 politikaj malliberuloj en la kubaj karceroj\nIsraelo-Palestino: Lau\u0306 la ambasadorino de Palestino en Francio, \u00ab Kiam Benjamin Netanjahu konsentos pri dus\u0302tata solvo \u00bb, ni c\u0302eestos por fari pacon \u00bb"}, {"text_idx": "#000103", "text": "Japanio : memorinda tago por la lando, esperiga mesag\u0302o por la mondo\n14an de novembro 2012 : Eu\u0306ropa g\u0302enerala striko\nJapanio : la morteco c\u0302e la maljunuloj preskau\u0306 trioblig\u0302is proksime de Fukus\u0302imo\nKvardek jarojn por malkonstrui Fukus\u0302imon.\nFrancio : maldungoj c\u0302e Lej\u0302abi"}]