[{"text_idx": "#000002", "text": "En 2012, la Japana entrepreno Obayashi anoncis siajn planojn por konstrui kosmolifton en 2050. Tiu plano sonas freneza, sed ili ne estas la sola. Ankau\u0306 la C\u0302ina kaj Usona Spacagentejoj esprimis intereson pri la ideo. Kompreneble la konstruado de lifto al la kosmo estus la plej granda konstrua projekto iam ajn kaj kostus miliardojn, sed lau\u0306 la kalkuloj, lifto igus spacesploradon tiom malmultekosta ke oni rapide regajnus la monon. Lau\u0306 la estimoj, oni povus transporti masojn kontrau\u0306 nur \u20ac200/kg kaj oni povus vojag\u0302i multe pli frekvence ol per tradiciaj raketoj. Kompare al la raketoj de nun, liftoj estus ec\u0302 tiom kostefikaj ke la unua lando, kiu sukcesas konstrui ilin, esence povas regi spacesploradon. Aldone, krei la unuan lifton igas krei la sekvan multe pli facile kaj malmultkoste. Ekonomie la decido de konstrui kosmolifton do s\u0302ajnas evidenta, sed g\u0302is nun ankorau\u0306 neniu entrepreno au\u0306 registraro komencis la konstruadon de tia projekto. La c\u0302efa kialo por tio estas ke oni ankorau\u0306 ne kreis materialojn, kiuj povas elteni la fortojn, kontrau\u0306 kiuj la lifto devus fronti. Por kompreni tiujn fortojn tamen, oni komprenu la dezajnon."}, {"text_idx": "#000003", "text": "La dezajno konsistas el longa s\u0302nuro kun granda maso je la fino"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Karbonaj nanotuboj estas tuboj je la molekula nivelo kaj havas tre fortan sesangulan strukturon. Ili estas inter la plej fortaj materialoj surtere"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Se oni sukcesus krei la s\u0302nuron, la ankron surtere kaj la maso en la kosmo, oni povas krei staciojn lau\u0306 la lifto je malsamaj altecoj por atingi malsamajn orbitojn kaj krei c\u0302arojn, kiuj supreniru lau\u0306 la s\u0302nuro. En perfekta mondo, tio ne estus malfacila, sed la mondo ne estas perfekta. La s\u0302nuro devas fronti kontrau\u0306 la medio c\u0302irkau\u0306 si kaj kiel eble malpli g\u0302eni aliajn mas\u0302inojn. En la atmosfero, tio signifas ke la lifto devas elteni venton kaj veteron kaj ke aviadiloj evitu g\u0302in. La plejparto de la lifto ne estas en la atmosfero, sed ankorau\u0306 ne estas sekura. En la kosmo, g\u0302i estas minacata de radiado, rokoj kaj ekzistantaj satelitoj kaj spacrubaj\u0302oj. La radiado estas specife dang\u0302era, pro tio ke oni trairu zonojn kun intenca radio, kiujn raketo tiom rapide trairas ke la astronau\u0306toj nenion rimarkas, sed c\u0302aro irus multe malpli rapide. La rubaj\u0302oj estas specife granda risko, pro tio ke ili ofte tro etas por sekvi kaj iras tiom rapide, ke ili povus detrui la tutan lifton. Ankau\u0306 la c\u0302aroj ne estas senproblemaj. Krom se ili movig\u0302as tre malrapide, kio igus la vojag\u0302on dau\u0306ri pli ol monaton, la movig\u0302oj de la c\u0302aroj povus tremigi kaj svingi la s\u0302nuron. Aldone, la c\u0302aroj bezonas energion por movig\u0302i kaj doni la energion al ili ne estas tiom facila. Kelkaj ideoj por c\u0302i tio ekzistas, ekzemple ke oni pafas la c\u0302arojn per fortaj laseroj, sed neniu el la solvoj estas tute kontentiga."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Malgrau\u0306 la severaj kondic\u0302oj, la koncepto de kosmolifto ne estas entute neeblaj. La Tero estas relative granda astro, sed la Luno au\u0306 Marso estas multe pli etaj. Ilia malgrandeco kau\u0306zas ke la gravito sur la surfaco estas malpli granda, kio signifas ke la fortoj, kiujn la lifto devus elteni estas malpli grandaj. La surfaca gravito de Marso estas c\u0302irkau\u0306 38% de tiu de la Tero. Aldone, la fakto ke Marso pli-malpli same rapide rotacias kiel la Tero, sed havas malpli fortan graviton kau\u0306zas ke la orbito en kiu oni rondiras same rapide kiel la surfaco estas malpli alta. Tiuj faktoroj kau\u0306zas ke hodiau\u0306 konataj materialoj povus esti uzataj por krei kosmolifton sur Marso. La malavantag\u0302oj kompare al lifto surtere estas la distanco, kiu malfaciligas la konstruadon kaj la fakto ke unu de la lunoj de Marso, Fobo, rondiras tre malalte kaj povus multe g\u0302eni la lifton per sia gravito. Vers\u0302ajne la plej facila loko por krei kosmolifton estas la Luno kaj multoj subtenantoj de lifto surtere proponas la Lunon kiel unuan pas\u0302on. La Luno movig\u0302as tiom malrapide, ke oni ne povas uzi la saman orbiton kiel por la Tero au\u0306 por Marso. Anstatau\u0306e, oni povus fiksi la mason en L1. Tio estas la punkto kie la gravito de la Tero kaj la Luno nuligas unu la alian. Kompreneble, tio signifas ke oni nur povas konstrui lifton sur tiu flanko, kiu estas turnita al la Tero. Pro tio ke oni jam facile povas forlasi la Lunon, kosmolifto sur g\u0302ia surfaco ne estus tiom revolucia kiel lifto surtere, sed pro tio ke g\u0302i vers\u0302ajne estus multe pli facile konstruebla, g\u0302i ankau\u0306 kostus malpli. Se oni do iam decidas krei kolonion sur la Luno, kosmolifto ne estus tiom stranga ideo."}, {"text_idx": "#000008", "text": "C\u0302i tiu mapo montras la gravitajn kampojn de la Tero kaj la Luno. En L1, Lagrange-punkto 1, la gravitaj kampoj nulig\u0302as (realvive la distancoj estas multe pli grandaj)"}, {"text_idx": "#000009", "text": "La ideo de krei kosmolifton surtere do estas tre bona, sed tiom malfacila ke g\u0302i eble pli tau\u0306gas en sciencfikciaj filmoj. Malgrau\u0306 tio, pluraj partioj dau\u0306re persistas kaj kreas planojn. En septembro, teamo de la Japana Shizuoka universitato lanc\u0302is eksperimenton al la Internacia Kosmostacio, por testi la koncepton de kosmolifto je eta skalo. La eksperimento konsistas el du kubsatelitoj kun flankoj de 10cm, kiuj estas konektitaj de s\u0302nuro el s\u0302talo de 10m. Lau\u0306 la s\u0302nuro, eta c\u0302aro vojag\u0302as tien kaj reen kaj la satelitetoj povas vidi kiom g\u0302i progresas per kameraoj. La teamo estas pozitiva pri la estonteco. Oni neniam scias kiam oni malkovros la sekvan miraklan materialon kaj kiam oni trovis g\u0302in, oni bezonos la datumojn. Neniu povas antau\u0306vidi la estontecon tamen, do por scii c\u0302u kosmoliftoj vere ig\u0302os realeco, oni nur povas atendi."}]