[{"text_idx": "#000000", "text": "blogs in auxilinguas colectata per robot"}, {"text_idx": "#000002", "text": "2022-09-28 \u2013 Modification contentiose del frontiera inter Ukraina e Russia"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Volodymyr (Vladimir) Saldo e Serhii\u0308 Yelisieyev (Sergei Yeliseyev), le duces del administration russe del region de Kherson, ha officialmente requeste, a que le region sia annexe per Russia. Yevhen Balytskii\u0308 (Yevgenii\u0308 Balitskii\u0308) e Anton Koltsov, le duces del administration russe del region de Zaporizhzhia (Zaporozhye), e L\u0435onid Pasichnyk (Pas\u0435chnik), le capite del Republica Populari de Luhansk (Lugansk) ha requeste lo mesme. On expecta, que D\u0435nys Pushylin (Denis Pushilin) (ESFP), le capite del Republica Populari de Donetsk, tosto facera lo mesme tamben. Secundo le opinion ukrainian, iste regiones remane un parte integral de Ukraina. (UA) (RU)"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Oni elektis c\u0302iujn deknau\u0306 parlamentanojn en la oceania lando Nauro. La voc\u0302donado estas deviga por c\u0302iuj civitanoj. En Nauro ekzistas tri politikaj partioj: Nauro Unue (liberaloj kaj kristanaj demokratianoj), Demokratia Parto de Nauro, Centra Partio. Sed la politikaj partioj ne estas gravaj; c\u0302iuj parlamentanoj estas oficiale senpartiaj. Oni spekulas, ke la nova parlamento elektos Russell Kun kiel la novan prezidanton, kiu anstatau\u0306igos la nunan prezidanton Lionel Aingimea. (NR)"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Vivo dedic\u0302ita al Esperanto kaj Ukrainio"}, {"text_idx": "#000006", "text": "La vivo en Ukrainio pluiras, spite la militon \u2013 ankau\u0306 la esperantista vivo. J\u0302us aperis nova libro pri la pioniro Orest Kuzma, kiu eldonis ukrainan lernolibron pri Esperanto en 1922. Komence de la dua mondmilito lia hejmregiono ig\u0302is parto de Sovetio, kaj en 1947 li, same kun multaj aliaj edukitaj homoj, estis deportita al Siberio."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Loka televidkanalo raportis pri la prezento de nova libro pri Orest Kuzma."}, {"text_idx": "#000009", "text": "La vivo de Orest Kuzma (1893-1968), la heroo de la libro, estis markita de multaj tragikaj eventoj: la teruraj tempoj de la 1-a kaj 2-a mondmilitoj, la nacia liberiga lukto de Ukrainio en 1918-1923 por sia s\u0302tatig\u0302o, komunisma subpremo de ukrainoj en 1940\u20131950..."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Malgrau\u0306 io ajn, li c\u0302iam restis ukraina patrioto, au\u0306toritata instruisto kaj altmorala homo, kaj liaj vivovojo, pedagogio kaj socia agado, granda eduka laboro por disvastigo de Esperanto, lasis konsiderindajn postsignojn en la ukraina socio."}, {"text_idx": "#000011", "text": "La publikigo de la libro estis dedic\u0302ita al la 130-a datreveno de la naskig\u0302o de Orest Kuzma kaj la 100-a datreveno de la aperigo de lia \u201dPlena lernolibro pri la studo de la Internacia Lingvo Esperanto\u201d (Kolomeo, 1922), kaj la c\u0302i-jara prezento dau\u0306rigis la tradicion okazigi Orest Kuzma-Tagojn. Lastatempe, preskau\u0306 c\u0302iujare, esperantistoj el tuta Ukrainio, same kiel eksterlandaj gastoj, kunvenas Kolomeon somerfine por honori lian memoron."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Orest studis la internacian lingvon kun siaj kungimnazianoj, kaj baldau\u0306 li trovis la adreson de Universala Esperanto-Asocio en la revuo Pola Esperantisto kaj establis kontaktojn kun UEA. Tio donis al li eblon ekkomunikig\u0302i kun esperantistoj el diversaj landoj. Kelkajn jarojn poste, lau\u0306 lia iniciato, en 1912 en Kolomeo estis fondita la Landa Societo de Ukrainaj Esperantistoj Postup (Progreso)."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Orest Kuzma kreis kaj eldonis en la ukraina \u201dPlenan lernolibron pri la studo de la Internacia Lingvo Esperanto\u201d kaj plurajn mallongajn lernilojn. Li partoprenis en la 8-a kaj 23-a Universalaj Kongresoj de Esperanto kaj fruktodone kontaktis kun samideanoj en multaj landoj."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Orest Kuzma estis inter la unuaj ukrainaj esperantistoj, kiuj sukcese taksis kaj efike uzis en sia praktika pedagogia kaj kultur-eduka agado la fortegan komunikan potencialon de Esperanto kiel la plej novan rimedon de la internacia interkompreno kaj edukado."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Lerte uzante la eblojn de Esperanto, li kontribuis al la starigo de multkultura dialogo en eu\u0306ropaj landoj kaj per Esperantaj eldonaj\u0302oj disvastigis tra la mondo verajn informojn pri Ukrainio, propagandis g\u0302ian historian heredaj\u0302on, la kulturajn kaj artajn atingojn de ukrainoj."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Post la 2-a mondmilito Orest Kuzma laboris kiel instruisto de kemio kaj biologio en lokaj mezlernejoj kaj en lernejo de flegistinoj. En tiu tempo brutala ondo de komunista subpremo kovris la okcidenton de Ukrainio. G\u0302i tus\u0302is ankau\u0306 la familion de Kuzma, kiu havis rilatojn kun reprezentantoj de la nacia liberiga movado."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Nuntempaj ukrainaj esperantistoj konservas la memoron pri hela ukraina stelo, la nelacigebla kolomea esperantisto Orest Kuzma, kiu lumis en la tagig\u0302o de la kultura kaj politika revivig\u0302o de la ukraina nacio komence de la s\u0302torma dudeka jarcento."}, {"text_idx": "#000025", "text": "e me perde in tu molle anima"}, {"text_idx": "#000029", "text": "que quando io te mira"}, {"text_idx": "#000030", "text": "probava a me le existentia del magia"}, {"text_idx": "#000033", "text": "e le sorte nos teneva in separation,"}, {"text_idx": "#000034", "text": "usque al die quando nostre vias"}, {"text_idx": "#000038", "text": "lassar mi lingua incontrar le tue,"}, {"text_idx": "#000041", "text": "Vade con me ad le poner del sol,"}, {"text_idx": "#000043", "text": "Lassa me contar re mi sentimentos"}, {"text_idx": "#000045", "text": "Si nos hasta contra illo,"}, {"text_idx": "#000048", "text": "perder nos in le eterne basio"}, {"text_idx": "#000050", "text": "Studentoj kaj esploristoj el diversaj landoj renkontig\u0302is en Bonn por diskuti pacismon en la Esperanto-movado el diversaj vidpunktoj. Estis prezentitaj unikaj historiaj materialoj \u2013 kaj la nova, franca traduko de La dang\u0302era lingvo de Ulrich Lins."}, {"text_idx": "#000053", "text": "La renkontig\u0302o en Bonn estas parto de triopa serio, kun la c\u0302efa temo \u201dtransnaciaj emancipigaj praktikoj sub lupeo de esperanta paradigmo\u201d. Surbaze de la Esperanto-movado kiel modelo, la projekto celas pritrakti ajnan novigan kaj au\u0306tonomian formon de nedeviga asociig\u0302o inter individuoj kaj grupoj, kiu formig\u0302is trans limoj kaj engag\u0302ig\u0302as por pacismo. La formato kunigas junajn esploristojn el diversaj landoj kaj fakoj."}, {"text_idx": "#000054", "text": "La renkontig\u0302o komencig\u0302is per prezento de Bernhard Tuider (Au\u030cstria Nacia Biblioteko, ANB), Pascal Dubourg Glatigny kaj Denis Eckert pri la kunlaboro inter UEA kaj ANB por la longtempa konservado de unika arkivo kaj raraj malnovaj presaj\u0302oj de la Esperanto-movado. Ili klarigis la kontroladon kaj preparadon de tiuj dokumentoj, kiuj ne jam ekzistis en la Viena kolekto (februaro-julio 2022)."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Oni povas mencii ankau\u030c dulingvan lernolibron, en la hebrea kaj araba, eldonitan en Jerusalemo dum la dua mondmilito. Inter la mirindaj malkovroj estas tri porinfanaj libretoj, ric\u0302e kaj kolore ilustritaj, el Tbiliso (1909)."}, {"text_idx": "#000060", "text": "La prelego de Lola Romieux montris la agadon de socialistaj virinoj dum la dua duono de la 19-a jarcento, kiuj subtenis proprajn temojn kaj problemojn ekster la tradiciaj laboristaj institucioj. Tiu deflanka elpas\u0302o montras klaran similecon kun la agado de esperanto-propagandistoj."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Komuna rondo donis al ni la okazon diskuti tri gravajn esperantlingvajn tekstojn: la tre konatan \u201cAlvoko al la diplomatoj\u201d de Zamenhof (Varsovio, 1915), la neglektitan \u201cSkizo de praktika programo pacifista\u201d de Zielenski (Istanbulo, 1922), kaj la pragmatan pozicion de Verda Majo, esprimitan en s\u0302ia teksto \u201cAl la tutmonda esperantistaro\u201d (C\u0302inio, Chongqing, 1938)."}, {"text_idx": "#000062", "text": "David Gue\u0301rin elektis la romanon Apenau\u0306 papilioj en Bergen-Belsen de Trevor Steele (1994) kiel bazon por prilumi la adaptig\u0302on de la pacismaj ideoj en postmilita tempo."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Javier Alcalde partoprenis rete la diskutrondon kaj substrekis la grandan diversecon de la esperantlingva tekstaro pri paco, kaj precipe de la tradukoj al esperanto."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Marcel Koschek analizis la programon de la UK-oj g\u0302is la unua mondmilito kaj montris la specifajn programerojn dedic\u0302itajn al pacismo, krome la provon establi apartan esperantan pacorganizon."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Amirpasha Tavakkoli prezentis la evoluon de la irana esperanto-movado ekde la fruaj jaroj kun g\u0302iaj du c\u0302efaj tendencoj, la laika movado de la Klara Lingvo (Ahmad Kasravi), kaj la bahaisma, kiuj celis la enlandan pacon pere de interkomunuma toleremo kaj komprenemo."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Nian seminarion kompletigis publika prelego de Ulrich Lins, kiu estas pioniro de la historia esplorado de Esperanto kaj partoprenis la tutan atelieron. C\u0302e la Franca Instituto en Bonn, okaze de la apero de la franclingva traduko de lia c\u0302efverko, li prezentis al pli vasta publiko sian laboron pri \u201dDang\u0302era esperanto: Hitler, Stalin kaj Internaciismo \u201d."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Tiu renkontig\u0302o estis tre bona okazo ekkoni multajn temojn kiuj ne ofte aperas en tradiciaj historioj kaj veki la intereson pri esperantaj temoj c\u0302e alifakaj esploristoj. La partoprenantoj venis el malsamaj landoj kaj studas au\u0306 esploras diversajn fakojn (historio, lingvoscienco, geografio, filozofio kaj politikoscienco) pri komuna studobjekto. C\u0302iuj alportis sian propran perspektivon."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Tiu diverseco rilate la partoprenantojn kaj ties temojn igis la renkontig\u0302on vera sukceso. Pasintjare la renkontig\u0302o de Esperanto-paradigmo kunvenis en Berlino kaj venontan jaron okazos en Parizo."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Denis Eckert kaj David Gue\u0301rin"}, {"text_idx": "#000074", "text": "Kion esperantistoj faru post la milito? Tiun demandon klopodas prilumi Istva\u0301n Szabolcs en dua vidpunkta artikolo pri la temo. \u201dNe povas nomi sin Esperantisto iu, kiu akceptas agreson bonvole kaj memvole, subte\u00adnas g\u0302in, au\u0306 opinias g\u0302in pravigebla\u201d, li skribas."}, {"text_idx": "#000075", "text": "Monumento pri la rusia-ukrainia amikeco en Kijivo. La skulptaj\u0302o estis forigita post la komenco de la milito en 2022."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Mi ricevis inviton de Pascal Dubourg Glatigny por enkonduki kaj gvidi debaton dum la septembra Arkones en Poznano. Ni deziras starigi la demandon \u201ckion ni faros post la milito?\u201d. La celo ne estu pridiskuti la veron kaj malveron de nunaj okazaj\u0302oj, sed imagi kiel ni rekonstruos la dialogon inter Rusianoj kaj Ukrainianoj, c\u0302u ni esperantistoj havas ion specifan por transdoni, kiel ni rekreos esperon?"}, {"text_idx": "#000078", "text": "En tiaj kazoj oni komencas per memekzameno kaj serc\u0302as historiajn ekzemplojn kaj paralelojn, literaturan fonon, moralan subtenon kaj aliajn samideanojn por diskuti sian koncepton. Fine, oni rimarkas, ke ekzistas pluraj manieroj alproksimig\u0302i al la temo, kaj tio estas ja la sola sekvinda metodo."}, {"text_idx": "#000081", "text": "UEA ne estas politika ento\nEsperantistoj koncentrig\u0302u je helpado kaj perado!"}, {"text_idx": "#000083", "text": "Matene de la 24-a de februaro 2022 mi kus\u0302is en hospitalo. Mi trapasis kor\u00adintervenon, g\u0302i nomig\u0302as kardiovertado, kiu restarigas la normalan korritmon. Mi estis vekita el anestezo, kiam la rusoj eniris Ukrainion. Eble es\u00adtus pli bone ne vekig\u0302i... Seniluziig\u0302o, malespero kaj honto movig\u0302is en mia koro. Mi diplomig\u0302is en Moskvo en 1982 kaj havas multajn ligojn kun la rusa kulturo \u2013 mi ne povus konduti malamike kontrau\u0306 la rusa popolo."}, {"text_idx": "#000084", "text": "\u201dLa memoro en kaj ekster Eu\u0306ropo pri du teruraj mondmilitoj kun milionoj da mortintoj bilde kaj vorte transdonig\u0302is kaj gravurig\u0302is en la konscio de c\u0302iuj nunaj ge\u00adneracioj\u201d (citaj\u0302o el gazetara komuniko de UEA n-ro 1023)."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Ne povas nomi sin Esperantisto iu, kiu akceptas agreson bonvole kaj memvole, subte\u00adnas g\u0302in, au\u0306 opinias g\u0302in pravigebla. Estas sufic\u0302e konsterne, ke lando povas esti atakita en Eu\u0306ropo en 2022. Ne ekzistas valida kialo."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Mi ankau\u0306 ne timas nomi la rusajn akuzojn lau\u0306nome pri la murdo de miloj da rusoj. C\u0302i tiuj devus esti, au\u0306 estos, esploritaj c\u0302e la Haga Tribunalo. Srebrenica ankau\u0306 ne povus esti neata au\u0306 malaperigita. Nek Odessa, Nek Buc\u0302a! Ni ne povas esti kaj ne estos indulgemaj."}, {"text_idx": "#000087", "text": "Tiu c\u0302i milito diferencas multrilate ne nur de la jugoslava milito, sed ankau\u0306 de aliaj similaj konfliktoj okazantaj hodiau\u0306."}, {"text_idx": "#000088", "text": "C\u0302i tiu milito kunportos novan mondan ordon multmaniere."}, {"text_idx": "#000089", "text": "C\u0302i tiu milito estas tragedio por Ukrainio kaj katastrofo por Rusio. Mi solidare agas kun la popolo de Ukrainio kaj kondamnas la agreson de Rusio. Mi simpatias kun la gepatroj kaj parencoj de la rusaj soldatoj senditaj en sensencan morton."}, {"text_idx": "#000090", "text": "Antau\u0306 dek jaroj mi vizitis la c\u0302arman urbeton Samobor, sudokcidente de Zagrebo. Sur la c\u0302efplaco trovig\u0302as milita monumento, sur unu el la marmoraj blokoj estas gravurita hungarsona nomo: 18-jara juna soldato falis la lastan tagon de la milito."}, {"text_idx": "#000091", "text": "La pactrakt\u00adatoj estas konkluditaj, sed c\u0302u la repacig\u0302o efektivig\u0302is? Kion diras la familio de c\u0302i tiu soldato kaj tiuj de aliaj falintaj kroatoj, kiuj batalis sian nacian defendan kaj liberigan militon? Kion diras la serboj, kiuj parolas pri militkrimoj lige kun la granda patrujli\u00adberiga ofensivo Oluja de la jaro 1995?"}, {"text_idx": "#000092", "text": "La jugoslava ekzemplo estas trafa en multaj rilatoj. Tamen tiuj, kiuj rekomendis re\u00adpacig\u0302on en la posteulaj s\u0302tatoj de Jugoslavio, estis ofte konsiderataj perfiduloj al sia lando, kaj la stigmon de tio ili vers\u0302ajne portas g\u0302is hodiau\u0306."}, {"text_idx": "#000093", "text": "C\u0302i tio estas grava leciono, kaj ev\u00adidente g\u0302i povas validi ankau\u0306 por mi, kiu certe ne scipovas, sed ankau\u0306 ne volas, diri ion por c\u0302iuj flankoj akcepteblan. Tiuj, kies laboro estas \u201cnoti certajn aferojn al si\u201d, atakos ne nur ene de la Esperanto-komunumo, sed ankau\u0306 hejmlande."}, {"text_idx": "#000094", "text": "Dudek sep jaroj pasis post la fino de la Jugoslavia milito, kiu ankorau\u0306 faras siajn damag\u0302ojn. Subgrundaj minoj au\u0306 neeksplodinta municio kripligas infanojn. La samo okazos en Donbaso kaj c\u0302ie. Estas pli facile kompreni falon en batalo ol timadi en paco, zorgante c\u0302u io simila okazos al nia infano au\u0306 nepo."}, {"text_idx": "#000095", "text": "C\u0302u homoj retrovos sian vo\u00adjon al sia patrujo, c\u0302u ili ec\u0302 volas kaj povas fari tion, c\u0302u disigitaj familioj, parencoj kaj amikoj trovos unu la alian? C\u0302u media damag\u0302o estos likvidita? C\u0302u ni povas esperi, ke alia nuklea katastrofo ne okazos? C\u0302u necesas unu au\u0306 du generacioj? Ni Esperantistoj povas fari multon por c\u0302io c\u0302i kaj por repacig\u0302o."}, {"text_idx": "#000096", "text": "Ni devas lasi malantau\u0306 ni la antau\u0306ajn formojn de patriotismo, patrujamo, sed an\u00adkau\u0306 tiujn de internaciismo, c\u0302ar ni vidis kaj dau\u0306re vidas, ke ili povas facile konduki al tranc\u0302eoj. Ni vidis kiel la socialdemokratoj kondutis antau\u0306 la Unua Mondmilito. Ili promesis malhelpi la militon kaj poste ili rapidis voc\u0302doni g\u0302in en siaj parlamentoj."}, {"text_idx": "#000097", "text": "Mi es\u00adperis, ke Esperantistoj ne falos en tian kaptilon kaj povos montri al la mondo novan esperantisman internaciismon Zamenhofan: ni diras \u201cjes\u201d al c\u0302io, kio estas bona por c\u0302iuj nacioj kaj \u201cne\u201d al tio, kio estas malbona por iuj nacioj. Ni diras \u201cjes\u201d nur al tia patriotismo, kiu profitigas sian landon sen damag\u0302i la landojn de aliaj nacioj."}, {"text_idx": "#000098", "text": "Mi rekomendas al la partoprenantoj legi la lastan c\u0302apitron de Kroata Milita Noktlibro de Spo\u00admenka S\u030ctimec, aperinta en 1992: \u201cLa enterigo\u201d."}, {"text_idx": "#000099", "text": "Dum la bombado de Zagrebo fare de serboj, Spomenka S\u030ctimec havis la forton kaj kurag\u0302on proklami interpacig\u0302on, enterigi militon kaj malamon."}, {"text_idx": "#000100", "text": "Mi memorigas la s\u0302losilan ideon de la fama libro de Raymond Schwartz \u201cKiel akvo de l\u2019 rivero\u201d pri la respondeco de popoloj kaj iliaj gvidantoj (pag\u0302o 340)."}, {"text_idx": "#000101", "text": "La fina c\u0302apitro de la noveleto \u201cSennome\u201d de Ferenc Szila\u0301gyi temas pri homa digno kaj veng\u0302o."}, {"text_idx": "#000102", "text": "Mi opinias kaj avertas, ke ni ne povas koni la staton de la movado en Rusio. Ni havas kialon timi pri niaj samideanoj. Ni eliru el c\u0302i tio!"}, {"text_idx": "#000103", "text": "Tre specifaj taskoj atendas nin: la Esperantistaron ni devas helpi c\u0302iumaniere. Preci\u00adpe en la okazo de orfaj kaj duonorfaj familioj. Por trovi unu la alian. Spirita zorgo. Multa atento kaj kontakto, reorganizo. Mi c\u0302iam pensas pri la infanoj, kies psikon, perceptmanieron, pensadon tro frue, kaose kaj determine atingis la hororoj de la milito, mi timas, ke tro da hororaj impresoj en ili definitive enradikig\u0302is."}, {"text_idx": "#000104", "text": "Mi pensas pri infa\u00adnaj tendaroj, internaciaj renkontig\u0302oj. Ni devas pensi kiel ni povas pliampleksigi Pasportan Servon. Se necesas ankau\u0306 perado \u2013 c\u0302ar ne ekzistas alia maniero krom dialogo, tiam estu ni pretaj partopreni ankau\u0306 en tio."}, {"text_idx": "#000105", "text": "Esperantistoj devas kompreni kaj sekvi c\u0302iujn procezojn okazantajn en la mondo, c\u0302u politikajn, ekonomiajn, kulturajn au\u0306 sciencajn."}, {"text_idx": "#000106", "text": "Precipe, dau\u0306ripovan evoluon kaj pacan kunvivadon de popoloj. Ankau\u0306 Esperantistoj devas adaptig\u0302i al la evoluo. Nia afero povos esti realigita, se la mondo prenas nin serioze. Ni havas ankau\u0306 taskojn, kiujn povas plenumi, kredinde kaj efike, por la profito de la popoloj de la mondo, nur Esperantistoj."}, {"text_idx": "#000107", "text": "Ni ne povas resti neu\u0306tralaj en la mal\u00adnova senco c\u0302e tiuj grandaj paradigmos\u0302ang\u0302oj. Jen grava demando pri tio, kion faru Esperantistoj post la milito. Estas aferoj, kiuj reprezentas solidan fundamenton kaj ne estas kutime kaj bone konstrui, detruante ilin. Mi ja ne rekomendas tion."}, {"text_idx": "#000108", "text": "Estas instituci\u00adoj kaj mekanismoj, kiujn la homaro jam inventis, ni bezonas nur trovi nian lokon en ili. Kaj ni povas krei kelkon novan. Ni komencis fari signifan progreson en ambau\u0306 direktoj. Sed ni ne transprenu aliulajn rolojn \u2013 en evidentaj aferoj. Mi pensas pri la sukcesa laboro komencita en UN kaj g\u0302iaj institucioj."}, {"text_idx": "#000109", "text": "Lau\u0306 mi estas bone, ke UEA kondamnis la militon plurfoje, forlasinte sian neu\u0306tralecon antau\u0306 longe, kaj nomis g\u0302in lau\u0306nome, vidu la jenajn konstatojn:"}, {"text_idx": "#000110", "text": "\u201cPasintsemajne la mondo en s\u0302oko atestis la ekeston de milito pro invado en Ukrainion iniciatita de la registaro de Rusio. En malmulte da tagoj la homaro suferis jam mult\u00adajn mortojn de senkulpaj homoj \u2012 interalie infanoj kaj virinoj \u2013 kaj pli ol miliono estis forpelitaj el siaj log\u0302lokoj...\u201d(citaj\u0302o el gazetara komuniko de UEA n-ro 1026)."}, {"text_idx": "#000111", "text": "Mi povas memorigi pri la \u201cMesag\u0302o al UN pri la Rusa-Ukraina Disputo\u201d (milito, lau\u0306 UN-terminoj), farita de la Estraro de UEA pere de sia reprezentanto c\u0302e UN."}, {"text_idx": "#000112", "text": "\u201cKun konsterno Universala Esperanto-Asocio, notante la eksplodon de milito inter Ru\u00adsio unuflanke kaj Ukrainio aliflanke, sin demandas, kial la monda ordo starigita de la C\u0302arto de Unuig\u0302intaj Nacioj en 1945 kaj la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj en 1948 por interalie la paca solvado de inters\u0302tataj disputoj ne sufic\u0302is en tiu c\u0302i okazo...\u201d"}, {"text_idx": "#000113", "text": "Ni estas post la sesa monato de la milito, kaj Esperantistoj, ilia universala organizo, sukcesis konservi la c\u0302efajn valorojn de sia movado. Ili estis inter la unuaj, se temas pri preno de klara pozicio kontrau\u0306 la milito. Kiam ili devis, ili riskis perdi sian rusan membroorganizon por fari deklarojn, ec\u0302 en la okazo de la c\u0302efdelegito, ili ankau\u0306 riskis la unuecon de la movado, sed savis g\u0302in rapida agado per la rezolucio."}, {"text_idx": "#000114", "text": "Tamen, vidante la ardajn, akrajn kaj ec\u0302 malamajn debatojn, antau\u0306intajn nian kongreson, mi terurig\u0302is, kio okazus, se la neamika ekstera, ekstermovada gazetaro havus aliron al ili. C\u0302i tio ec\u0302 povus detrui nin kaj la ideojn, kiujn ni ligas al la nova prezidanto de la G\u0302enera\u00adla Asembleo de UN. Al demando de la reprezentanto de UEA c\u0302e UN li respondis jene:"}, {"text_idx": "#000115", "text": "\u201c...kvankam mi ne parolas Esperante. Sed hazarde mi estas amiko de unu el viaj gvidantoj, kiu konstante rakontas al mi pri la graveco de Esperanto rilate al pacokonstruado kaj al pli bona kompreno. Kun via permeso mi s\u0302atus peti vin kaj viajn kolegojn veni por kon\u00adsultig\u0302o. Mi s\u0302atus akcepti vian konsilon, kiel Esperanto ne nur kiel lingvo sed kiel spirito de traktado kun homoj, traktado kun malsamaj komunumoj, malsamaj ideoj povas esti pli bone enigita en la laboron de la G\u0302enerala Asembleo....\u201d"}, {"text_idx": "#000116", "text": "Mi skribis al mia amiko en mia salutletero: ni volas pensi pri ni kiel veraj reprezent\u00adantoj kaj enkorpigantoj de la futuro en la nuntempo, de la paca futuro de la homaro. Kaj mi certas, ke ni pravigos viajn atendojn."}, {"text_idx": "#000117", "text": "Multaj aliaj cirkonstancoj indikas, ke ni frontas al promesplena kaj bonau\u0306gura futuro. Kaj en Klaipeda kaj en Montrealo, la prezidanto de UEA, Duncan Charters, parolis pri la graveco de la ideoj de Lapenna: seriozigo, in\u00adformado, interpacig\u0302o. La intelekta akcepto de niaj lingvo kaj ideoj estas survoje, pre\u00adcipe kun la c\u0302iam pli agnoskata agado c\u0302e UN kaj g\u0302iaj membroorganizoj, sed ankau\u0306 aliloke. Informado ekster la movado kaj informado de la ekstera mondo s\u0302ang\u0302is sian ritmon, ig\u0302is pli rapida. Nenio estos tamen atingebla, se Esperantistoj ne povos esti en paco g\u0302uste inter si."}, {"text_idx": "#000118", "text": "Pripensinte c\u0302ion c\u0302i en la komitatkunsido, mi faris do la jenan proponon: \u201cni sekvu la sintenon de UN pri militoj kaj paco kaj ni sintenu en maniero, kiu ne pliigas la milit\u00ademon sed favoras pacajn solvojn\u201d, kaj en la lasta voc\u0302dono mi esprimis mian solidar\u00adecon!"}, {"text_idx": "#000119", "text": "La principo de neu\u0306traleco povas esti diskutata plu. Surbaze de la g\u0302isnunaj diskutoj kaj anticipante tiujn en Poznano aperas la demando: c\u0302u ni en Poznano eksaltos kaj kondamnos la konfliktojn okazantajn en cent aliaj landoj?"}, {"text_idx": "#000121", "text": "In tentas gente se cela"}, {"text_idx": "#000122", "text": "In nostre dies quasi cata persona ha un smartphone, un telephono intelligente, in su tasca o sacco de mano. Multe personas deveni dependente de iste apparato meraviliose proque illo, in un instante, pote dar nos tote le informationes del internet, facilitar contactos con amicos in tote le mundo, offerer multissime jocos, le possibilitate de prender belle photos, e multe altere cosas."}, {"text_idx": "#000123", "text": "Multes sape que \u201csmart\u201d significa intelligente in anglese. Ma il anque ha un altere, plus archaic, signification de iste parola: dolor. Iste vetere parola germanic es cognate con le german \u201cSchmerz\u201d e le scandinave \u201csmerte\u201d. Le dictionario del lingua svedese del Academia Svedese scribe que le parola probabilemente es cognate con le parola latin \u201cmordere\u201d (in Interlingua: \u201cmorder\u201d) e anque con le grec \u201c\u03c3\u03bc\u03b5\u03c1\u03b4\u03bd\u03bf\u0301\u03c2\u201d (smerdno\u0301s) con le signification \u201chorribile\u201d."}, {"text_idx": "#000124", "text": "Phone veni del parola grec \u201c\u03c6\u03c9\u03bd\u03b7\u0301\u201d (pho\u0304ne\u0304). Un fascinante detalio es le similaritate del radice \u201c-phono\u201d, como in telephono, con le parola \u201csono\u201d, particularmente considerante que le parolas ha le mesme signification. Ma il non es certe que le parolas ha le mesme radice. Secundo Wiktionary le parola grec veni del verbo \u201c\u03c6\u03b7\u03bc\u03b9\u0301\u201d (phe\u0304mi\u0301) que significa \u201cparlar\u201d, cognate con le latin \u201cfor\u201d, que in le forma declinate \u201cfans\u201d existe in le parola \u201cinfante\u201d, litteralmente \u201cnon parlante\u201d.Sono veni del reconstruite radice indo-europee \u201c*swenh2-\u201d con le signification \u201csonar\u201d. Quando on parla, on sona. Le parolas pote esser cognate, ma forsan il es difficile probar isto."}, {"text_idx": "#000125", "text": "Ma retornante a \u201csmart\u201d: como le horribile, mordente dolor deveniva intelligentia? Forsan personas que senti dolor disveloppa extraordinari intelligentia, pro poter trovar solutiones a lor stato disagradabile? A vices parolas face viages illogic al autostrata del historia del etymologia."}, {"text_idx": "#000126", "text": "Le microundas del smartphone, le \u201cdolorose sono\u201d, alora morde le cerebro e lo caleface. Le schermo inunda le cerebro con information. Cata momento libere debe esser plenate con contactos social, intertenimento o notitias. A un latere isto pote esser stressante, forsan horribile, ma forsan il ha un effecto positive, que nos face plus intelligente, accelerante nostre pensar e capacitate cognitive. Il es difficile a saper lo nunc, solmente le tempore nos monstrara le effectos de longe termino."}, {"text_idx": "#000127", "text": "Sovente, quando veni nove technologia, gente primo non vole usar lo. Illes pensa que illes non lo besonia. Postea, illes deveni fascinate e capturate de illo e lo usa troppo. Le tertie stadio es quando veni balancia: le technologia deveni assimilate in le vita quotidian e un parte natural de illo. Le quarte stadio es quando le technologia deveni obsolete."}, {"text_idx": "#000128", "text": "Le disveloppamento technologic vade verso de plus in plus grande integration con le vestimentos o mesmo con le corpore human. Alora, vinti o trenta annos de nunc iste apparato \u201cmordente sono\u201d sera obsolete e cata un in vice habera \u201csmarte briller\u201d (\u201cberillos intelligente\u201d in danese) o \u201csmart heads\u201d: computatores implantate in nostre cerebros. In Interlingua nos potera appellar isto simplemente: \u201ccapite dolente\u201d."}, {"text_idx": "#000130", "text": "La milito en Ukrainio dividas ankau\u0306 la Esperanto-movadon. Pascal Dubourg Glatigny demandas sin, c\u0302u la esperantistoj havas ion propran por diri pri la konflikto, au\u0306 c\u0302u ili nur papagas propagandon de la diversaj flankoj. \u201dNia vojo al paco ne plu devas esti abstrakta, sed konkrete montri la vojon de dialogo kaj toleremo\u201d, li skribas en sia vidpunkta artikolo sojle de diskuto pri la temo en Poznano okaze de Artaj Konfrontoj en Esperanto (Arkones)."}, {"text_idx": "#000131", "text": "La rusa invado de Ukrainio trafis la esperantistojn ne preparitajn. Ne nur ilin. Multaj homoj g\u0302is la lasta horo kredis la asertojn de la rusaj oficialuloj. La 5-an de decembro Leonid Slutski deklaris ke eventuala invado estas fabelo. La 17-an de januaro Sergej Lavrov deklaris ke okcidentanoj misinformas pri Rusio preparanta invadon de Ukrainio kaj nesincere pludiskutis la kadukan Minsk-interkonsenton. Kaj tamen la invado okazis, brutale."}, {"text_idx": "#000132", "text": "La afero fermentas jam de jarcentoj. G\u0302i kristalig\u0302is kiam Pollando rekonkeris suvenerecon de okcidenta Ukrainio. Tiam estig\u0302is ne nur diversskalaj naciaj konfliktoj sed ankau\u0306 konflikto inter kapitalisma okcidento kaj komunista Sovetunio. Aldonig\u0302is poste la perfida promeso de hitlera Germanio liberigi eu\u0306ropajn popolojn. Lau\u0306longe de la jaroj la problemo neniam estis solvita."}, {"text_idx": "#000133", "text": "Ankau\u0306 la lingva demando, kutima temo de esperantistoj, ludas sian rolon kaj estas abunde instrumentigata. G\u0302i senpere transiras al naciismo, la simpla klarigo kiun oni liveras al la amasoj por ke ili akceptu oferdoni sian vivon en milito. Tial UEA estas la sola tutmonda organizaj\u0302o, kiu en sia statuto klare ligas \u201dla solvon de la lingva problemo\u201d kun la \u201ddisvolvo de kompreno kaj estimo por aliaj popoloj\u201d. La politika neu\u0306traleco de UEA finig\u0302as kiam estig\u0302as lingva problemo kaj malestimo al aliaj popoloj."}, {"text_idx": "#000134", "text": "Rusio pravigis sian invadon per defendo de malplimulto, pravigo kiu inkluzivas ankau\u0306 la lingvajn rajtojn. Sed la rusia registaro ne plu kas\u0302as sian pli vastan geo-politikan celon krei tutmondan kaoson (militon) por neniigi la usonan tutmondismon kaj restrukturi la mondon lau\u0306 diversaj influblokoj (usona, rusa, eu\u0306ropa, c\u0302ina, barata, brazila ktp...)."}, {"text_idx": "#000135", "text": "Iasence tiu elpas\u0302o kontrau\u0306staras la anglalingvan superregon, tamen anstatau\u0306as unuflankan imperiismon per plurflanka imperiismo. La esperantista propono regresos, la malamo inter popoloj kreskos. Estas tute antau\u0306videble, ke tiu funde ekonomia konfliko, sub preteksto de lingva kaj nacia subpremo, iam etendig\u0302os al aliaj mondpartoj. La kaoso estas tute antau\u0306videbla, la rezulto de tiu hazarda manovro malpli."}, {"text_idx": "#000136", "text": "Sed la celo de nia poznana kunveno ne estas diskuti la kialojn, realaj\u0302ojn kaj evoluojn de la milito. Ili estas abunde diskutitaj en la esperantaj rondoj ne nur c\u0302e Libera Folio kaj spegulas la tutan spektron de starpunktoj c\u0302ie au\u0306deblaj, c\u0302u subtene al la rusia invado c\u0302u al la ukrainia defendo. En okcidento ni ne nur au\u0306skultas la foje malsimilajn voc\u0302ojn de niaj registaroj sed povas ankau\u0306 libere aliri la retejojn de TASS, Komsomolskaja Pravda, Kommersant kaj aliajn rusajn retejojn. C\u0302iu el ni estas bone informita pri la faktoj kaj fantazioj."}, {"text_idx": "#000137", "text": "Vole nevole, la konflikto atingis la Esperanto-movadon. Ambau\u0306flanke ies voc\u0302oj verve portas la oficialajn argumentarojn foje atingante neimageblan perforton. Esperanto estis jam plurfoje uzita por militpropagando: dum la unua mondmilito la franca kaj germana registaroj abunde presis esperantlingve, dum la dua same faris la c\u0302ina kaj japana."}, {"text_idx": "#000138", "text": "C\u0302u tamen la esperantismo ne sekvas alian sendependan vojon? Kiam Esperanto estis uzita por s\u0302tata propagando, g\u0302i forvelkis: ec\u0302 la longdau\u0306ra kaj persistema El Popola C\u0302inio ne plu aperas. Kiam Esperanto estis uzita por rezisti, g\u0302i prosperis malfermante la horizonton, inspiris forton interpopole kunig\u0302i kaj forpus\u0302is timon pri aliaj nacioj."}, {"text_idx": "#000139", "text": "Nun starig\u0302as antau\u0306 ni respondeco kiun ni forgesis. Kiel ni esperantistoj orientig\u0302as en tiu dang\u0302era kunteksto? Kiun starpunkton ni havas? C\u0302u entute ni havas ian? C\u0302u gravas al ni nur tio ke estu uzata nia lingvo, por kiu ajn celo? C\u0302u, kontrau\u0306e, ni havas ion alian por diri pri la mondo?"}, {"text_idx": "#000140", "text": "Esperanto preskau\u0306 neniam estis (kaj estos) agnoskita de registaroj kaj inters\u0302tataj organizoj g\u0302uste c\u0302ar g\u0302i ligas popolojn preter la intenco de registaroj manipuli ilin por naciista amasbuc\u0302ado kaj kaperado de ekonomia intereso. Tial pli valoras la helposervo de UEA ol senfinaj diskutoj pri intencoj kaj agoj. Kiel dum la dua mondmilito, la servo agas silente, kontaktis centojn da esperantistoj, plu tenas la ligon kaj g\u0302is nun peris konkretan helpon al dekoj da ili."}, {"text_idx": "#000141", "text": "Hodiau\u0306 la plejmulto de esperantistoj en Rusio estas mutigita de la nunaj eventoj kaj nur angore atendas la tagon kiam ili estos klasifikitaj kiel eksterlandaj agentoj. En la nuna situacio, tio venos tutcerte, kion ajn ili diras au\u0306 faras. Ec\u0302 la plej blindaj subtenantoj de la kremla propagando ricevos la baton. Kiel la helposervo de UEA tiam agados? Kiel ni preparig\u0302as al tia periodo de eksterleg\u0302eco?"}, {"text_idx": "#000142", "text": "Kiel ni plu helpos samgrade al suferantaj ukrainiaj kaj rusiaj samideanoj kie ajn ili trovig\u0302as? Ni konceptu kiel ni postmilite rekonstruos la dialogon inter la du popoloj. Ni kolektu nian historian sperton kaj konsciu pri niaj mankoj. Ni rigardu al aliaj mondpartoj, kie simila konflikto estig\u0302is au\u0306 preparig\u0302as kun pezaj konsekvencoj al homaj rajtoj."}, {"text_idx": "#000143", "text": "En multaj el tiuj landoj, esperantistoj havas aktivan komunumon. Nia vojo al paco ne plu devas esti abstrakta, sed konkrete montri la vojon al dialogo kaj toleremo."}, {"text_idx": "#000144", "text": "Jes, eble, vivinte en nia protektata pure lingva sfero, ni iom preteratentis la naciisman evoluon de la mondo. Sed hodiau\u0306 urg\u0302as nia tasko."}, {"text_idx": "#000145", "text": "Polonia facerea su contacto con Hungaria plus stricte"}, {"text_idx": "#000147", "text": "Le polacos retorna a Hungaria e al collaboration V4. Super isto parlava le prime ministro polonese in un interview imprimite. Le contactos hungaro-polonese ha essite ponite a proba per le approches del duo paises al guerra. A saper: Varsovia criticava le governamento hungare plure vices proque illo accentuava, que Hungaria vole remaner absente del guerra. Le polacos elaborarea un nove collaboration tamben con le V4-s \u2013 reportava le Novas del canal televisive M1."}, {"text_idx": "#000148", "text": "Post le eruption del guerra russo-ukrainian in februario le contactos hungaro-polonese frigidava significativemente. Le governamento polonese criticava le governamento hungare mesmo plure vices. A saper: Hungaria accentuava: illo vole remaner absente del guerra, illo non livra armas e non permitte, que le populo hungare paga le precio del guerra."}, {"text_idx": "#000150", "text": "Al question de un jornalista le prime ministro polonese affirmava: ille vide chance al reinitiamento del collaboration e addeva: \u201cLe relationes verso le guerra separava nos vermente multo, ma io pensa, que per le tempore tote altere affaires, in le quales nos monstrava solidaritate, comprehension e supporto va colliger nos de novo. Io multo volerea isto.\u201d"}, {"text_idx": "#000151", "text": "Mateusz Morawiecki sublineava: \u201cNos pote retornar e al collaboration V4, e al actiones commun con Hungaria sur terrenos, in le quales nos ha commun valores e interesses.\u201d Postea ille addeva: verisimilemente anque le polacos es preste a isto plus tosto ora que in martio o april."}, {"text_idx": "#000158", "text": "Kutime la komitatkunsidoj estas publikaj eventoj, malfermaj al c\u0302iuj, kaj kelkfoje ec\u0302 videblaj per interreto. Sed antau\u0306 la nuna diskuto, la prezidanto Le\u0301on Kamenicky\u0301 anoncis ke G\u0302DPR \u2013 la datum-protekta regularo de EU \u2013 malpermesas publikan diskuton pri laborkontraktoj de dungitoj kaj pro tio la kunsido devas okazi private."}, {"text_idx": "#000159", "text": "La kasisto, Veronika Venislovas, aldonis, ke oni ne rajtas publike diskuti la temon ne nur pro G\u0302DPR, sed ankau\u0306 pro g\u0302entileco. Pro tio, la komitato faris malkutiman decidon kaj voc\u0302donis por ke neniu ekster la komitato rajtu sekvi la diskuton (krom la kunsidestro kaj la protokolanto)."}, {"text_idx": "#000160", "text": "La protokolo de la diskuto estis publikigita unu semajnon post la kunsido, kun komento ke oni forigis komentojn kiuj lau\u0306leg\u0302e ne povas aperi publike. Malgrau\u0306 la timoj pri G\u0302DPR, la protokolo pritraktas c\u0302iun oficiston lau\u0306 ties nomo."}, {"text_idx": "#000169", "text": "Oni atendas ricevi la rezulton de la subvencipeto inter marto kaj majo 2023."}, {"text_idx": "#000171", "text": "Due, TEJO ne renovigos la kontrakton de la oficisto pri AKSO (nova retejo kaj administra sistemo) post la fino de 2022, sed en 2023 transdonos la c\u0302ef-respondecon por la teknika subteno de la sistemo al UEA."}, {"text_idx": "#000175", "text": "Yo cessa creder que omnicos va esser in o\u0301rdine"}, {"text_idx": "#000176", "text": "Yo vade a monte e yo es tornat circum e circum"}, {"text_idx": "#000177", "text": "Secretmen moviente quande mi pedes es sur li suol"}, {"text_idx": "#000178", "text": "In li ocul de mi mente"}, {"text_idx": "#000186", "text": "\u2013 Kiam ni unuafoje klare difinis la regulon, kelkaj homoj plendis, c\u0302ar ili ne estis vakcinitaj kaj ne volis vakcinig\u0302i. Al tiuj homoj ni proponis pli kostan alternativon: ili antau\u0306e faru PCR-teston. Finfine kelkaj homoj ne venis pro niaj reguloj, kiuj estis pli striktaj ol la postuloj por eniri Nederlandon tiumomente, sed ni opinias ilin tau\u0306gaj por tiom proksima kaj laciga renkontig\u0302o."}, {"text_idx": "#000187", "text": "\u2013 Surloke estis lau\u0306 nia scio unu kronvirusa malsanig\u0302o. La trafito eble kaptis la viruson antau\u0306e, kaj s\u0302i memstare decidis vojag\u0302i hejmen tuj post la pozitiva testrezulto. Unu organizanto maltrafis la plejparton de sia propra IJK pro pozitiva testrezulto (kaj malsanig\u0302o) la vesperon antau\u0306 IJK, sed bons\u0302ance li resanig\u0302is kaj post la rekomendata atendodau\u0306ro povis c\u0302eesti la lastan nokton. Se iuj aliaj homoj malsanig\u0302is dum la IJK, ne estis multaj kaj ne dang\u0302ere."}, {"text_idx": "#000189", "text": "\u2013 Lau\u0306 miaj impresoj kaj la reagoj de partoprenantoj la vespera programo kaj la kongresejo estis grandaj sukcesoj. Kiam NEJ-anoj unuafoje alvenis al la loko, ni tuj vidis, ke g\u0302i povas gastigi bonegan IJK-n. G\u0302i estas tre spaca, kun loko por promeni, tendumi, kaj lago por nag\u0302i, sed c\u0302iuj c\u0302efaj konstruaj\u0302oj staras tre proksime: oni povas iradi inter diskejo kaj trinkejo en unu minuto, kaj multaj homoj profitis de tio. La c\u0302ambroj ne estis plej luksaj, kaj la kelkpersonaj c\u0302ambroj rapide forvendig\u0302is, sed loko kun pli luksaj c\u0302ambroj estus ekster IJK-bug\u0302eto. Sed en bona IJK oni venas al la c\u0302ambroj nur por dormi, kaj ec\u0302 tion malmulte."}, {"text_idx": "#000191", "text": "\u2013 Ni provis kelkajn novajn aferojn en tiu c\u0302i IJK, kiel fulmvico en akceptejo (por tiuj, kiuj jam antau\u0306e c\u0302ion pagis kaj arang\u0302is), temaj diskejoj, junulara movada foiro, nokta fritado kaj integritaj karavanoj. Lau\u0306 mi c\u0302iuj el ili estis sukcesaj, kaj ni rekomendos ilin al sekvaj teamoj en la Kongresa Komisiono de TEJO."}, {"text_idx": "#000192", "text": "Kiuj aferoj povintus esti pli bonaj?"}, {"text_idx": "#000194", "text": "\u2013 La situo de la kongresejo havis alian malavantag\u0302on: ni tute ne estis videblaj por la ekstera mondo, krom dum la ekskursoj. Neniu ekstera foiro au\u0306 urba promenado okazis. Krome nia landa sekcio NEJ ne estis aktiva dum la pandemio krom pri organizado de IJK-j, kaj nia antau\u0306e planita varbado en Nederlando inter lernantoj kaj studantoj tute ne okazis. Finfine ne estis multaj nederlandanoj en la nederlanda IJK, kaj mi vere bedau\u0306ras tion."}, {"text_idx": "#000197", "text": "\u2013 La c\u0302efa defio estis malalig\u0302oj: kelkaj muzikalanoj tamen ne povis veni al la IJK, unu el ili ec\u0302 lastmomente pro malsanig\u0302o. Ni difinis rezervajn aktorojn por c\u0302iu rolo, sed tiom da s\u0302ovig\u0302oj preskau\u0306 rompis niajn kapojn. Alia obstaklo estis horzonoj: kun unu aktoro el Novzelando, du el Ameriko kaj la resto el Eu\u0306ropo trovi tau\u0306gan horon por kune rete ekzercig\u0302i vere malfacilis. Niaj aktoroj multe laboris por lerni siajn frazojn jam antau\u0306e (au\u0306 foje nokte dum la kongreso), por lau\u0306eble efike uzi la tempon surloke."}]