[{"text_idx": "#000000", "text": "Bertilo ne intencas ig\u0302i verda papo"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Apenau\u0306 ekzistas hodiau\u0306 esperantisto kun pli da potenco super la evoluo de la lingvo ol havas Bertilo Wennergren \u2013 la au\u0306toro de PMEG, la nova redaktoro de PIV kaj influa ano de la Akademio de Esperanto. Ni demandis al li, kion li intencas fari per sia potenco."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Bertilo Wennergren j\u0302us ricevis la c\u0302i-jaran premion de Fondaj\u0302o Antoni Grabowski pro siaj elstaraj kontribuoj al esperantologio. Krom la vaste konata PMEG (Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko), en la motivigo inter liaj atingoj estis menciita ankau\u0306 Tekstaro de Esperanto, reta servo kiu ebligas traserc\u0302adon de ampleksa korpuso de bonkvalitaj tekstoj. Tiu projekto estas financata de Esperantic Studies Foundation."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Kiel redaktoro de la du plej gravaj konsultlibroj de Esperantujo Bertilo Wennergren havos tre multe da influo pri la evoluo de lingvaj normoj. Ni demandis al li, kion li faros per sia potenco."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Libera Folio: C\u0302u viaj personaj preferoj ig\u0302os normo? C\u0302u vi ne timas ribelon kontrau\u0306 la verda papo?"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Bone, sed c\u0302u vi jam ricevis kritikojn pri via troa potenco, au\u0306 pri la enhavo de PMEG?"}, {"text_idx": "#000012", "text": "La nova presita versio de PMEG jam estas mendebla."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Efektive, en 2006, post la apero de la unua presita eldono de PMEG, La Ondo de Esperanto publikigis tre negativan recenzon sub la titolo Amaraj provoj. La au\u0306toro de la recenzo, Alen Kris, trovis nenion aprobeblan en la verko."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Certe li ne estas la sola kritikanto de PMEG kaj de g\u0302ia maniero priskribi la normalan lingvouzon en Esperanto. La kritiko venas el du direktoj \u2013 iuj opinias la verkon ne sufic\u0302e radikala, c\u0302ar g\u0302i ne pledas por la enkonduko de iliaj amataj lingvaj c\u0302evaletoj, dum aliaj male opinias g\u0302in ne sufic\u0302e konservativa, c\u0302ar g\u0302i ne komplete kondamnas novajn lingvajn evoluojn."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Mem Bertilo Wennergren en la enkonduko de PMEG skribas, ke g\u0302i estas esence \u201ckonservema verko, kiu multloke defendas la Fundamentan kaj Zamenhofan lingvaj\u0302on kontrau\u0306 diversaj reformemaj ideoj kaj uzoj, sed g\u0302i ankau\u0306 prezentas modernajn uzojn kaj evoluojn, ec\u0302 tiajn, kiujn iuj eble opinias tro drastaj\u201d."}, {"text_idx": "#000016", "text": "La plej multaj esperantistoj s\u0302ajnas trovi tian mezan vojon aprobinda. La unua presita eldono de PMEG estis tre rapide elc\u0302erpita, kaj kvankam la epoko de presitaj konsultlibroj s\u0302ajnas jam proksimig\u0302i al sia fino, ankorau\u0306 c\u0302i-jare aperos dua, reviziita kaj kompletigita eldono. La nova libro, PMEG 2020, cetere jam estas antau\u0306mendebla."}, {"text_idx": "#000017", "text": "En sia blogo Bertilo rakontas, ke li ekokupig\u0302is pri PMEG jam en 1991, do li laboras pri g\u0302i jam preskau\u0306 tridek jarojn."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Libera Folio: Kiom da tempo vi dedic\u0302as al PMEG, kaj kial vi trovas tion inda uzo de via tempo?"}, {"text_idx": "#000019", "text": "\u2013 Nu, mi de c\u0302iam havas ian obsedon pri klarigado de malfacilaj aferoj en komprenebla maniero. Estas pasio. Mi neniam vere notas, kiom da tempo mi uzas, sed mi kaptas c\u0302iujn eblajn okazojn, inter la multaj familiaj kaj hejmaj devoj, por labori pri PMEG, pri la Tekstaro au\u0306 pri Vortaro.net."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Estimata Bertilo, vi estas admirinde persista kaj diligenta homo. Dankon, elkore! Kaj la tekstaro kaj PMEG tre multe helpas min jam de jaroj (certe ankau\u0306 \u201cLingva Kritiko\u201d)!"}, {"text_idx": "#000030", "text": "Mi ankau\u0306 ne havas veran laboron..."}, {"text_idx": "#000031", "text": "\u00bbVerda papo\u00ab eble ne estas nuntempe tre alstrebinda, sed eble \u00bbverda guruo\u00ab."}, {"text_idx": "#000034", "text": "PIV 2020 (papera kaj reta) rekomendas la vorton \u201ckomputilo\u201d, sed mencias ankau\u0306 la varianton \u201ckomputoro\u201d, kiun iuj antau\u0306e preferis (kaj ankorau\u0306 eble kelketaj uzas), sed kun resendo al la preferinda vorto \u201ckomputilo\u201d."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Jes, mi vidis, sed mi ne komprenas, kial mia PIV de 1987 mencias \u2018komput*e*ro\u2019 kaj kial/kiel nun PIV 2020 subite mencias komput*o*ro.\nSe oni mencias \u2018komputoron\u2019, oni ankau\u0306 menciu \u2018komputeron\u2019."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Se oni legas retmesag\u0302on de Edmund Grimley-Evans, el 1994, s\u0302ajnas ke \u2018komputoro\u2019 ne estis pli vaste uzata ol \u2018komputero\u2019:"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Tamen anstatau\u0306 paroli pri tiu c\u0302i detaleto, min pli interesus respondo de vi, kial vi ne avertas kontrau\u0306 la kontrau\u0306fundamenta uzo de \u2018ri\u2019 en via gramatika libro."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Mi ne scias, kiun PIV, de kiu jaro, vi uzas, sed la mia estas tiu de 1987, la jubilea jaro.\nEn la antau\u0306parolo je la suplemento, la au\u0306toroj diras:"}, {"text_idx": "#000044", "text": "\u2018Ilustras tiun situacion la elekteblo inter komputero kaj komputoro, aludita en la g\u0302enerala antau\u0306parolo de la unua eldono de la P.I.V.\nDeksep jarojn poste ja konfirmig\u0302is la probabla venko de la dua formo, kiam aperis nova konkuranto, komputilo, tiel, ke dau\u0306re pendanta restas la solvo.\u2019"}, {"text_idx": "#000050", "text": "Edmundo, la pronomo \u201aci\u2018 estas Fundamenta."}, {"text_idx": "#000051", "text": "\u2018ci\u2019 ne estas pli ol malkoheraj\u0302o en la Fundamento, ne parto de la 16 reguloj kaj krome rapide forlasita de Zamenhof mem."}, {"text_idx": "#000052", "text": "\u2018Krome ci kaj cia estas menciitaj en la Universala Vortaro de la Fundamento, sed en la Fundamenta Gramatiko (\u201cla 16 reguloj\u201d) aperas nek ci nek cia. Ankau\u0306 en la Unua Libro ili ne trovig\u0302as.\u2019"}, {"text_idx": "#000053", "text": "Se Zamenhof estus enkondukinta novan pronomon EKSTER la Fundamento, vi havus validan argumenton, sed tio ne okazis.Kaj ec\u0302 se li estus farinta tion, oni povus rezoni, ke li agis kontrau\u0306 sia propra Fundamento \u2013 sed tiel ne faris la majstro."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Vi ne trovos tiun alineon.\nLa malpermeso rezultas el la vortumo de la kvina regulo de la gramatiko kaj la antau\u0306parolo de la Fundamento."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Tial mi kopias denove la eldiron de Akademiano Cyril Robert, kiu tre klare kaj g\u0302uste vidas la aferon:"}, {"text_idx": "#000059", "text": "La problemo estas, ke la Fundamento kaj la 16 reguloj estas ofte interpreteblaj... malsame."}, {"text_idx": "#000061", "text": "C\u0302u simpla preteratento de Zamenhof? Lau\u0306 mi ne. Li ja konsciis, ke doni tro striktan veston al la lingvo simple povos sufoki g\u0302in. Li do, konscie au\u0306 subkonscie, surmetis suplan surtuton al la lingvo, t.e. ne c\u0302iam estis tute preciza pri diversaj aferoj, pri kiuj nur la tempo kaj la parolantoj povos decidi. Per tio li ebligis, ke la lingvo kresku \u2013 kaj donis al ni posteu\u0306loj amason da duboj, problemoj kaj eblecoj kvereli. Lau\u0306 mia sperto, esperantistoj estas nekredeble individuisma homgrupo, pro kio al ili estas ege malfacile, au\u0306 simple neeble, konsenti pri io."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Indas relegi la Antau\u0306parolon de la Fundamento, kiu bone klarigas, kiel la lingvo povas evolui, kaj ankau\u0306 (ec\u0302 precipe) la Bulonjan Deklaracion \u2013 tiun dokumenton, kiu donis leg\u0302an statuson al la Fundamneto. Tie oni povas legi la jenon:"}, {"text_idx": "#000077", "text": "\u2018Pron., uzata por referenci au\u0306 al senseksa realaj\u0302o au\u0306 al estaj\u0302o, kies sekson oni ne bezonas precizigi\u2019\nMi kopias denove la eldiron de Akademiano Cyril Robert:"}, {"text_idx": "#000090", "text": "Krome, kiel mi jam menciis, c\u0302u tiu pronomo plac\u0302as au\u0306 ne al reformuloj kaj \u2019neduumuloj\u2019, fakto estas, ke ni jam havas la pronomon \u2019g\u0302i\u2019:"}, {"text_idx": "#000092", "text": "Do ec\u0302 la uzado de \u2019ri\u2019 por \u2019neduumuloj\u2019 jam estas kontrau\u0306fundamenta, se oni volas esti strikta."}, {"text_idx": "#000098", "text": "Sensencaj\u0302o. Vi asertis, ke la listo de personaj pronomoj en la kvina regulo de la fundamenta gramatiko estas kompleta kaj ke ne eblas aldoni aliajn personajn pronomojn. Tamen en la Fundamento, sed ekster la kvina regulo trovig\u0302as plia persona pronomo. Tial via interpreto, ke ne eblas pliaj personaj pronomoj ekster tiuj en la kvina regulo estas okulfrape malg\u0302usta."}, {"text_idx": "#000101", "text": "Mi ne engag\u0302ig\u0302os en jes/ne-ludo kaj nun finos la diskuton kun vi."}, {"text_idx": "#000104", "text": "\u201dc\u0302u tiu pronomo plac\u0302as au\u0306 ne al reformuloj kaj \u2019neduumuloj\u2019, fakto estas, ke ni jam havas la pronomon \u2019g\u0302i\u2019:"}, {"text_idx": "#000105", "text": "Pli klara pruvo pri la kontraufundamenteco kaj idioteco de ri-dinda ri mi ne povas doni."}, {"text_idx": "#000118", "text": "Nu, ili estas elektataj tiel, kiel tiuj de la franca akademio."}, {"text_idx": "#000119", "text": "Krome, oni povas nefidi la tutan akademian sistemon, sed tiun sintenon oni kontrau\u0306staru. Eble la Akademio estas elitisma, sed en Esperantujo, c\u0302u vere estas tiom malfacila elitig\u0302i?"}, {"text_idx": "#000121", "text": "En la artikolo tesktas: \u201cIam iu kurag\u0302os verki PIREG-on, Plene Impertinentan Rebaton al PMEG.\u201d\nJen cetere iomete da rezonado pri \u201cKriterioj pri lingva ghusteco uzitaj en PMEG 15.0.11\u201d:"}, {"text_idx": "#000123", "text": "Serioza gramatiklibro tute ne enhavu tiajn informojn, PRECIPE ne en Esperanto, sed simple traktu la norman lingvouzon, c\u0302ar g\u0302uste tiaj mencioj pri reformproponoj donas precipe al novuloj la impreson, ke Esperanto estas ludilo."}, {"text_idx": "#000124", "text": "\u2019Kontraste al \u201c*na*\u201d markas PMEG 15.0.11 la seksneutralan triapersonan pronomon \u201cri\u201d ne plu, kiel \u201ceraran au tre malrekomendindan\u201d.\u2019"}, {"text_idx": "#000125", "text": "Tio estus priridinda, se tio ne estus rekta provo de Wennergren (kaj cetere ankau\u0306 aliaj) influi la lingvon lau\u0306 sia propra volo."}, {"text_idx": "#000127", "text": "Aldonu, ke Wennergren beba parolado kia \u2019Ni pensis pri iri al la nag\u0302ejo\u2019 ne konsideras erara... kaj mi vere perdas la fidon en la homo, kiu devas redakti PIV."}, {"text_idx": "#000128", "text": "Aldone, la nelau\u0306normaj nomoj de gramatikaj\u0302oj en PMEG estas tre bedau\u0306rindaj, ec\u0302 fus\u0302o."}, {"text_idx": "#000129", "text": "Se iu, ec\u0302 novulo, scivolas pri \u201cna\u201d au\u0306 \u201cri\u201d, c\u0302u PMEG respondu: \u201cMi neniam au\u0306dis pri tio; c\u0302esu g\u0302eni min\u201d?"}, {"text_idx": "#000130", "text": "Jes, evidente. Se 1/3 g\u0302is 1/2 de la esperantistoj uzus tiun ridindan \u2018ri\u2019, gramatiko povus mencii g\u0302in, sed tio nun ne estas la kazo, kaj Wennergren tamen mencias la ridindan vorton kaj ne plu markas g\u0302in kiel \u201ceraran au tre malrekomendindan\u201d.\u2019\nTio estas aktivismo de gramatikisto, kiu devus *priskribi* kaj ne *preskribi* .\nEstas absurde allasi neoficialajn pronomojn nur c\u0302ar *iuj* (vortuzo de Wennergren mem) uzas ilin.\nPor neduumuloj kaj la tuta gamo de similaj inventaj\u0302oj...se ili volas nomi sin tiel, bone, sed ne malpurigu la tutan lingvon per tia ri-dindaj\u0302o."}, {"text_idx": "#000132", "text": "Oni povus skandalig\u0302i, se au\u0306toro mensogus pri faktoj au\u0306 ec\u0302 malhoneste prisilentus certajn faktojn. La au\u0306toro tamen rajtas esprimi sian opinion, kaj en tia libro pri gramatiko estas bone, ke la au\u0306toro esprimas siajn opiniojn, c\u0302ar indikoj kiel \u201crekomendinda\u201d au\u0306 \u201cmalrekomendinda\u201d ja estas opinioj. Gramatika libro, kiu prezentus nur objektivajn faktojn, ne estus tiel utila por ordinara uzanto."}, {"text_idx": "#000138", "text": "Kiam mi volas legi bonan gramatikan libron, min ne interesas la (politikaj) opinioj de la au\u0306toro.\nKiam iu uzo estas kontrau\u0306 la Fundamento de Esperanto, mi almenau\u0306 atendas averton pri tio."}, {"text_idx": "#000140", "text": "PMEG pritraktu ankau tiajn lingvajn aferojn. Jen mia sugesto:\nEstonta PMEG-versio jughu, kiel eraran, tiajn lingvajn aferojn, kiuj estas ne oficiale aprobitaj formoj novaj*). Kaj se estas malsamaj jughoj pri tio, chu temas pri formo nova, tiam PMEG priskribu la situacion kaj rezignu pri definitiva jugho."}, {"text_idx": "#000142", "text": "Kaj ekzakte tial bona gramatika libro ja enhavu la neoficialajn svisojn, c\u0302eh\u0302ojn kaj slovakojn, c\u0302ar ili estas bone enradikig\u0302intaj en la lingvo, dum certe ne tiu ri-dinda ri."}, {"text_idx": "#000143", "text": "\u201cri\u201d estas enradikig\u0302anta. PMEG de 2030 au\u0306 2035 certe enhavos g\u0302in kiel tute normala pronomo, oficiala au\u0306 ne."}, {"text_idx": "#000145", "text": "Lau\u0306 la fres\u0302a studo de s-ro Kramer."}, {"text_idx": "#000151", "text": "Sed legu mem la tutan \u2018studon\u2019, g\u0302i estas ri-dinda:"}, {"text_idx": "#000152", "text": "La homo studis matematikon, do almenau\u0306 ni esperu, ke li mem scias, ke la studo estas por la rubujo."}, {"text_idx": "#000159", "text": "Wennergren, kiu publikigas c\u0302i tiajn ac\u0302ajn artikolojn, klare same klopodas pus\u0302i la ri-dindan projekton."}, {"text_idx": "#000161", "text": "S-ro Wennergren ne klopodas pus\u0302i la uzon de \u201cri\u201d, alikaze li g\u0302uste estus verda papo uzante sian influon."}, {"text_idx": "#000164", "text": "Hejmano: \u201cS-ro Wennergren ne klopodas pus\u0302i la uzon de \u2018ri\u2019 ...\u201d"}, {"text_idx": "#000166", "text": "Lau la Antauparolo nek verda papo nek alia persono estas leghodonanto pri Esperanto, sed klare difinita verko:"}]