[{"text_idx": "#000000", "text": "Wikipedia's Ghost as translated by GramTrans"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Premioj por signoj de la paranormala"}, {"text_idx": "#000002", "text": "En folkloro, fantomo (foje konata kiel reaperanto, kutimejo, fantomo, brufantomo , ombro, fantomo au\u0306 fantomo, spirito , spiono, kaj fantomo) estas la animo au\u0306 spirito de morta persono au\u0306 besto kiuj povas ekaperi al la porvivaj\u0302o.\nPriskriboj de fantomoj varias vaste de nevidebla c\u0302eesto al diafanaj au\u0306 apenau\u0306 videblaj tufaj formoj, al realismaj, tre similaj vizioj.\nLa konscia provo kontakti la spiriton de forpasinta persono estas konata kiel nekromancio, au\u0306 en Spiritismo kiel seanco ."}, {"text_idx": "#000003", "text": "La kredo je la ekzisto de postvivo, same kiel manifestig\u0302oj de la spiritoj de la senvive estas g\u0302eneraligitaj, devenante de animismo au\u0306 praulo-adorado en antau\u0306-kleraj kulturoj.\nCertaj religiaj praktikoj - entombigoritoj, ekzorcismoj, kaj kelkaj praktikoj de spiritismo kaj rita magio - estas specife dizajnitaj por ripozigi la spiritojn de la morta.\nFantomoj estas g\u0302enerale priskribitaj kiel izoluloj, homsimilaj esencoj, kvankam rakontoj de fantomaj armeoj kaj la fantomoj de bestoj prefere ol homoj ankau\u0306 estis rakontitaj.\nIli vers\u0302ajne plagas specialajn lokojn, objektojn, au\u0306 homojn al ili enestis rilataj vivo."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La superforta interkonsento de scienco estas tiuj fantomoj ne ekzistas.\nIlia ekzisto estas malfalsebla, [4] kaj fantomc\u0302asado estis klasifikita kiel pseu\u0306doscienco.\nMalgrau\u0306 jarcentoj da enketo, ekzistas neniu scienca indico ke c\u0302iu loko estas log\u0302ita fare de spiritoj de la morta."}, {"text_idx": "#000007", "text": "2 Romia Imperio kaj Late Antiquity"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Renesanco al Romantikismo (1500 g\u0302is 1840)"}, {"text_idx": "#000010", "text": "La angla vorto fantomo dau\u0306rigas oldanglan ga\u0301st , de hipoteza Common Germanic \u00f7 gaistaz.\nG\u0302i estas ofta g\u0302is Okcident g\u0302ermana, sed mankanta ion rilate al Nord g\u0302ermana kaj Orient g\u0302ermana (la ekvivalentvorto en gotiko estas ahma, la norena lingvo havas andi m., o\u0308nd f.).\nLa antau\u0306-g\u0302ermana formo estis \u00f7 ghoisd-s , s\u0302ajne de radiko indikanta \"koleregon, kolero\" reflektita en norena geisa \"por furiozi\".\nLa g\u0302ermana vorto estas registrita kiel virsekso nur, sed vers\u0302ajne dau\u0306rigas neu\u0306tran s-tigo.\nLa origina signifo de la g\u0302ermana vorto tiel estintus vigliga principo de la menso, aparte kapabla je ekscito kaj kolerego (komparu o\u0301\u00f0r ).\nEn g\u0302ermana paganismo, \" g\u0302ermana Merkuro \", kaj la pli posta Odino, estis en la sama tempo la direktisto de la morta kaj la \"sinjoro de kolerego\" gvidanta la Sovag\u0302ejan Hunt."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Krom indikado de la homspirito au\u0306 animo, kaj de la porvivaj\u0302o kaj la mortinto, la oldangla vorto estas uzita kiel sinonimo de latina spiritus ankau\u0306 en la signifo de \"spiro\" au\u0306 \"eksplodo\" de la plej fruaj atestadoj (9-a jarcento).\nG\u0302i ankau\u0306 povis indiki ajnan varon au\u0306 Malicspiriton, kiel ekzemple ang\u0302eloj kaj demonoj;\nla anglosaksa evangelio nomas la demonan posedon de Mateo 12:43 seuncl\u00e6na timigas.\nAnkau\u0306 de la oldangla periodo, la vorto povis indiki la spiriton de dio, viz.\nla \" Sankta Spirito \"."}, {"text_idx": "#000012", "text": "La nun-domina senco de \"la animo de forpasinta persono, parolita pri kiel aperante en videbla formo\" nur aperas en la mezanglo (14-a jarcento).\nLa moderna substantivo faras, aliflanke, reteni pli larg\u0302an kampon de aplikig\u0302o, etendante sur unu manon al \"animo\", \"spirito\", \" vivprincipo \", \" menso \", au\u0306 \" psiko \", la sidloko de sento, penso, kaj morala jug\u0302o;\naliflanke uzis metafore de iu ombra skizo, au\u0306 malklarkontura au\u0306 sensubstanca bildo;\nen optiko, fotarto, kaj kinematografio aparte, flamlumo, sekundara bildo, au\u0306 falsa signalo."}, {"text_idx": "#000013", "text": "La sinonim spiono estas nederlanda pruntvorto, simila al platgermana spo\u0302k (de necerta etimologio);\ng\u0302i eniris la anglan lingvon tra usona angla en la 19-a jarcento.\nAlternativaj vortoj en moderna uzokutimo inkludas fantomon (altn.\nde latina spektro), la skota fantomo (de obskura origino), fantomo (per la franca finfine de greka phantasma, komparas fantazion ) kaj reaperanto.\nLa esprimo ombro en klasika mitologio tradukas grekan \u03c3\u03ba\u03b9\u03b1\u0301, [14] au\u0306 latinan umbran, [15] en referenco al la nocio de spiritoj en la greka submondo.\n\"Haint\" estas sinonimo por fantomo uzita en regiona la angla de la suda Usono, [16] kaj la \"haintrakonto\" estas komuna trajto de suda bus\u0302a kaj literatura tradicio.\nLa esprimo brufantomo estas germana vorto, lau\u0306litere \"brua fantomo\", por spirito dirita por manifesti sin de nevideble kortus\u0302a kaj influi objektojn."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Revenant estas forpasinta persono revenanta de la morta plagi la porvivaj\u0302on, au\u0306 kiel senkorpa fantomo au\u0306 alternative kiel vigla (\" malmorta \") kadavro.\nAnkau\u0306 ligita la koncepto de truko, la videbla fantomo au\u0306 spirito de persono estas ankorau\u0306 vivanta."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Nocio de la transcendenta, supernatura, au\u0306 supernatura, kutime implikanta unuojn kiel fantomoj, demonoj, au\u0306 diaj\u0302oj, estas kultura universalaj\u0302o.\nEn antau\u0306-kleraj popolkredoj, tiuj kredoj ofte estas resumitaj sub animismo kaj praulo-adorado.\nKelkaj homoj kredas la fantomo au\u0306 spirito neniam forlasas la Teron g\u0302is ekzistas neniu forlasis por memori tiu kiu mortis."}, {"text_idx": "#000017", "text": "En multaj kulturoj malignaj, sentrankvilaj fantomoj estas distingitaj de la pli bonintencaj spiritoj implikitaj en praulo-adorado."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Kiun praulo-adorado tipe implikas al ritoj intencitaj por malhelpi revenants, veng\u0302emajn spiritojn de la morta, imagis kiel malsatanta kaj envia pri la porvivaj\u0302o.\nStrategioj por malhelpado de revenant'oj povas au\u0306 inkluzivi oferon, t.e., donante la mortan mang\u0302aj\u0302on kaj trinki por pacigi ilin, au\u0306 magian elpelon de la mortinto por devigi ilin ne reveni.\nRita mang\u0302igo de la senvive estas farita en tradicioj kiel la c\u0302ina Fantomo-Festivalo au\u0306 la okcidenta All Souls' Day.\nMagia elpelo de la senvive c\u0302eestas en multaj el la entombigdogano de la monda.\nLa korpoj trovitaj en multaj tumuloj ( Kurgan) estis rite ligitaj antau\u0306 entombigo, [27] kaj la kutimo de ligado la senvive dau\u0306ras, ekzemple, en kampara Anatolio."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Deknau\u0306ajarcenta antropologo James Frazer deklaris en sia klasika laboro, La Ora Branc\u0302o , ke animoj estis viditaj kiel la estaj\u0302o ene de tio vigligis la korpon."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Kvankam la homanimo foje estis simbole au\u0306 lau\u0306litere prezentis en maljunegaj kulturoj kiel birdon au\u0306 alia besto, s\u0302ajnas estinti vaste tenita ke la animo estis preciza reproduktado de la korpo en c\u0302iu trajto, ec\u0302 malsupren al vestado de la persono uzis.\nTio estas prezentita en arto de diversaj maljunegaj kulturoj, inkluzive de tiaj verkoj kiel la egipta Libro de mortintoj , kiu montras forpasintajn homojn en la postvivo prezentig\u0302ante multo kiel jes antau\u0306 morto, inkluzive de la stilo de robo."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Dum forpasintaj prapatroj vers\u0302ajne universale rigarditaj tiel honorindan, kaj ofte havas dau\u0306ran c\u0302eeston en iu formo de postvivo, la spirito de forpasinta persono kiu insistas je la materia mondo (fantomo) estas rigardita kiel nenatura au\u0306 nedezirinda stato de aferoj kaj la ideo de fantomoj au\u0306 revenant'oj estas rilata al reago de timo.\nTio estas universale la kazo en antau\u0306-modernaj homkulturoj, sed timo de fantomoj ankau\u0306 restaj\u0302oj integrita aspekto de la moderna fantomrakonto, gotika hororo, kaj alia hororo traktanta la supernaturan."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Alia g\u0302eneraligita kredo koncerne fantomojn estas ke ili estas kunmetitaj de nebula, aera, au\u0306 subtila materialo.\nAntropologoj ligas tiun ideon al fruaj kredoj ke fantomoj estis la persono ene de la persono (la spirito de la persono), plej videbla en maljunegaj kulturoj kiel la spiro de persono, kiu sur elspirado en pli malvarmaj klimatoj ekaperas videble kiel blanka nebulo.\nTiu kredo ankau\u0306 eble kreskigis la metaforan signifon de \"spiro\" en certaj lingvoj, kiel ekzemple la latina spiritus kaj la greka pneuma , kiuj de analogeco ig\u0302is plilongigitaj al meznombro la animo.\nEn la Biblio, dio estas prezentita kiel sintezado de Adamo, kiel porvivaj\u0302animo, de la polvo de la Tero kaj la spiro de dio."}, {"text_idx": "#000023", "text": "En multaj tradiciaj kontoj, fantomoj ofte lau\u0306supoze estis forpasintaj homoj serc\u0302antaj veng\u0302on ( veng\u0302emaj fantomoj), au\u0306 malliberigis sur la tero por malbonaj aj\u0302oj kiujn ili priis dum vivo.\nLa aspekto de fantomo ofte estis rigardita kiel antau\u0306signo au\u0306 antau\u0306signo de morto.\nVidi onies propran fantoman duoblon au\u0306 \" alporti \" estas rilata antau\u0306signo de morto."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Blankaj sinjorinoj estis raportitaj aperi en multaj kamparaj lokoj, kaj supozitaj esti mortinta tragedie au\u0306 suferinta trau\u0306maton en vivo.\nBlankaj sinjorinlegendoj estas trovitaj c\u0302irkau\u0306 la mondo.\nKutima por multaj el ili estas la temo de malvenko au\u0306 estaj\u0302o malkas\u0302ita fare de edzo au\u0306 fianc\u0302o.\nIli ofte estas rilataj al individua familiolinio au\u0306 rigardita kiel mesag\u0302isto de morto simila al bans\u0302io."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Legendoj de fantoms\u0302ipoj ekzistis ekde la 18-a jarcento;\nplej rimarkinda de tiuj estas La fluganta fantoms\u0302ipo .\nTiu temo estis utiligita en literaturo en La Prujno de la Antikva Maristo fare de Coleridge."}, {"text_idx": "#000026", "text": "La ideo de fantomoj povas esti konsiderita tradicio por certaj kulturoj.\nMultaj kredas je la spiritmondo kaj ofte provas resti en kontakto kun iliaj amitaj."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Loko kie fantomoj estas raportitaj estas priskribita kiel hantitaj, kaj ofte vidita kiel estado log\u0302itaj fare de spiritoj de mortinto kiu eble estis iamaj log\u0302antoj au\u0306 konis la posedaj\u0302on.\nSupernatura agado ene de hejmoj lau\u0306dire estas plejparte rilata al perfortaj au\u0306 tragediaj okazaj\u0302oj en la pasinteco de la konstruaj\u0302o kiel ekzemple murdo, hazarda morto, au\u0306 memmortigo - foje en la lastatempa au\u0306 antikva pasinteco.\nSed ne c\u0302iuj s\u0302ercadoj estas c\u0302e loko de perforta morto, au\u0306 ec\u0302 pro furiozaj kialoj.\nMultaj kulturoj kaj religioj kredas la esencon de estaj\u0302o, kiel ekzemple la 'soul, dau\u0306re ekzistas.\nKelkaj religiaj vidoj argumentas ke la \"spiritoj\" de tiuj kiuj mortis ne \"pasis\" kaj estas kaptitaj ene de la posedaj\u0302o kie iliaj memoroj kaj energio estas fortaj."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Ekzistas multaj referencoj al fantomoj en Mesopotamian religioj - la religioj de Sumero, Babelo, Asirio, kaj aliaj fruaj s\u0302tatoj en Mezopotamio.\nSpuroj de tiuj kredoj pluvivas en la pli postaj abrahamaj religioj kiuj dominis la regionon.\nFantomoj lau\u0306supoze estis kreitaj en tempo de morto, akceptante la memoron kaj personecon de la morta persono.\nIli vojag\u0302is al la submondo, kie ili ricevis pozicion, kaj kondukis ekzistsimilar en kelkaj vojoj al tiu de la porvivaj\u0302o.\nParencoj de la senvive estis atenditaj fari proponojn de mang\u0302aj\u0302o kaj tosti al la morta moderigi siajn kondic\u0302ojn.\nSe jes, la fantomoj povus kau\u0306zi misfortunon kaj malsanon al la porvivaj\u0302o.\nTradiciajn resanigi praktikojn atributis gamon da malsanoj al la ago de fantomoj, dum aliaj estis kau\u0306zitaj de dioj au\u0306 demonoj."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Ekzistis g\u0302eneraligita kredo je fantomoj en antikva egipta kulturo kiun La Hebrea Biblio enhavas al malmultaj referencoj al fantomoj, asociante Spiritismon kun malpermesitaj okultaj agadoj kp. Readmonon 18:11-an kiujn La plej rimarkinda referenco estas en la Numero unu Book of Samuel (mi Samuelo 28:3-19 KJV), en kiu suspektinda King Saul havas la Witch of Endor (Sorc\u0302istino de Endor) alvokas la spiriton au\u0306 fantomon de Samuelo."}, {"text_idx": "#000030", "text": "La animo kaj spirito vers\u0302ajne ekzistis post morto, kun la kapablo kunlabori au\u0306 vundi la porvivaj\u0302on, kaj la eblecon de dua morto.\nDum periodo de pli ol 2,500 jaroj, egiptaj kredoj pri la naturo de la postvivo evoluis konstante.\nMultaj el tiuj kredoj estis registritaj en hieroglif surskriboj, papirusvolvlibroj kaj tombopentraj\u0302oj.\nLa egipta Libro de mortintoj kompilas kelkajn el la kredoj de malsamaj periodoj de antikva egipta historio.\nEn modernaj tempoj, la fantasta koncepto de mumio baldau\u0306a reen al vivo kaj kau\u0306zado veng\u0302o g\u0302enite generis tutan g\u0302enron de hororrakontoj kaj filmoj."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Fantomoj aperis en la Odiseado de Homero kaj Iliado , en kiuj ili estis priskribitaj tiel malapera \"kiel vaporo, galimatiado kaj g\u0302emado en la teron\".\nLa fantomoj de Homero havis nur malmulte da interagado kun la mondo de la porvivaj\u0302o.\nPeriode ili estis vokitaj sur disponigi konsilojn au\u0306 profetaj\u0302on, sed ili ne s\u0302ajnas esti precipe timitaj.\nFantomoj en la klasika mondo ofte prezentig\u0302is en la formo de vaporo au\u0306 fumo, sed en aliaj tempoj ili estis priskribitaj kiel esti grandaj, ekaperante kiam ili estis dum morto, kompleta kun la vundoj kiuj mortigis ilin."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Ekde la 5-a jarcento a.K., klasikaj grekaj fantomoj farig\u0302is neforgeseblaj, timigante estaj\u0302ojn kiuj povis labori al au\u0306 bonaj au\u0306 malbonaj celoj.\nLa spirito de la senvive vers\u0302ajne s\u0302vebis proksime de la ripozejo de la kadavro, kaj tombejoj estis lokoj kiujn la porvivaj\u0302o evitis.\nLa senvive estis rite malsufic\u0302ota tra publika ceremonio, ofero, kaj vers\u0302oferoj, au\u0306 alia ili eble revenos por plagi siajn familiojn.\nLa malnovgrekaj okazigis c\u0302iujarajn festenojn por honori kaj pacigi la spiritojn de la morta, al kiu la familiofantomoj estis invititaj, kaj post kiu ili estis\" ...\nfirme invitita por foriri g\u0302is la sama tempo venontan jaron.\""}, {"text_idx": "#000034", "text": "La antikvaj romianoj kredis ke fantomo povus esti uzita por postuli veng\u0302on sur malamiko gratante malbenon en peco el plumbo au\u0306 ceramiko kaj metante g\u0302in en tombon."}, {"text_idx": "#000036", "text": "En la Nova Testamento, lau\u0306 Luko 24:37-39 [1], sekvante lian resurekton, Jesuo estis devigita persvadi la disc\u0302iplojn ke li ne estis fantomo (kelkaj versioj de la Biblio, kiel ekzemple la KJV kaj NKJV, uzas la esprimon \"spirito\").\nSimile, la anoj de Jesuo komence kredis ke li estis fantomo (spirito) kiam ili vidis lin piediri sur akvon."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Unu el la unuaj personoj se temas pri esprimi nekredemon en fantomoj estis Lucian of Samosata (Lukiano de Samosata) en la dua-jarcenta p.K.\nEn lia satira romano The Lover of Lies (c\u0302irkau\u0306 150 p.K.), li rilatigas kiel Demokrito \"la klera viro de Abdera en Trakio \" vivis en tombo ekster la urbaj pordegoj por pruvi ke tombejoj ne estis plagitaj fare de la spiritoj de la mortinto.\nLukiano rilatigas kiel li insistis je sia nekredemo malgrau\u0306 bubaj\u0302oj elfaritaj fare de \"kelkaj junaj viroj de Abdera\" kiu vestig\u0302is bele en nigraj roboj kun kraniomaskoj por timigi lin.\nTiu raporto de Lukiano notas ion c\u0302irkau\u0306 la populara klasika atendo de kiel fantomo devus rigardi."}, {"text_idx": "#000038", "text": "En la 5-a-jarcenta p.K., la kristana pastro Constantius of Lyon (Constantius de Lyon) registris kazon de la revenanta temo de la nedece entombigita senvive kiuj revenas por plagi la porvivaj\u0302on, kaj kiu povas nur c\u0302esi sian s\u0302ercadon kiam iliaj ostoj estis malkovritaj kaj konvene reenterigitaj."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Fantomoj raportitaj en mezepoka Eu\u0306ropo emis fali en du kategoriojn: la animoj de la morta, au\u0306 demonoj.\nLa animoj de la senvive revenis por specifa celo.\nDemonaj fantomoj ekzistis nur por turmenti au\u0306 tenti la porvivaj\u0302on.\nLa porvivaj\u0302o povis rakonti al ili dise postulante sian celon en la nomo de Jesus Christ.\nLa animo de morta persono rivelus ilian mision, dum demona fantomo volus esti forigita c\u0302e la sono de la Sankta Nomo."}, {"text_idx": "#000040", "text": "La plej multaj fantomoj estis animoj asignitaj al Inferno, kondamnita por specifa periodo pentofarus por iliaj malobeoj en vivo.\nIlia pentofarado estis g\u0302enerale rilatita al ilia peko.\nEkzemple, la fantomo de viro kiu estis perforta al siaj servistoj estis kondamnita por s\u0302iri for kaj gluti pecetojn da sia propra lango;\nla fantomo de alia viro, kiu neglektis por lasi sian mantelon al la senhavuloj, estis kondamnita por porti la mantelon, nun \"pezan kiel preg\u0302eja turo\".\nTiuj fantomoj s\u0302ajnis al la porvivaj\u0302o demandi ke preg\u0302oj finus sian suferon.\nAliaj mortaj animoj revenis por instigi la porvivaj\u0302on por konfesi siajn pekojn antau\u0306 siaj propraj mortoj."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Mezepokaj eu\u0306ropaj fantomoj estis pli grandaj ol fantomoj priskribitaj en la viktoria ag\u0302o, kaj ekzistas raportoj pri fantomoj estantaj batalitaj kun kaj fizike retenitaj g\u0302is pastro povis alveni por au\u0306di g\u0302ian konfeson.\nKelkaj estis malpli solidaj, kaj povis movig\u0302i tra muroj.\nOfte ili estis priskribitaj kiel pli palaj kaj pli malg\u0302ojigaj versioj de la persono ili estis dum vivante, kaj vestig\u0302is en c\u0302ifonaj grizaj c\u0302ifonoj.\nLa vasta plimulto de raportitaj ekvidoj estis vira."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Ekzistis kelkaj raportitaj kazoj de fantomaj armeoj, elluktante batalojn dum la nokto en la arbaro, au\u0306 en la restaj\u0302oj de Ferepok monteto-fortikaj\u0302o, c\u0302ar c\u0302e Wandlebury, proksime de Kembrig\u0302o, Anglio.\nVivantaj kavaliroj foje estis defiitaj al duelo fare de fantomkavaliroj, kiuj malaperis kiam venkite."}, {"text_idx": "#000043", "text": "De la mezepoka periodo reaperanto de fantomo estas registrita de 1211, dum la Albigensismo.\nGervase of Tilbury (Gervase de Tilburo), Mars\u0302alo de Arles, skribis ke la bildo de Guilhem, knabo j\u0302us murdita en la arbaro, aperis en la hejmo de lia kuzo en Beaucaire, proksime de Avignon.\nTiu serio de \"vizitoj\" dau\u0306ris c\u0302ion el la somero.\nTra lia kuzo, kiu parolis por li, la knabo supoze arang\u0302is konversaciojn kun iu ajn kiu deziris, g\u0302is la loka pastro petita por paroli al la knabo rekte, kondukante al plilongigita klarigo pri teologio.\nLa knabo rakontis la trau\u0306maton de morto kaj la malfelic\u0302on de siaj samrangaj animoj en Inferno, kaj raportis ke dio estis plej kontenta kun la dau\u0306ranta Kampanjo kontrau\u0306 la Cathar herezuloj, lanc\u0302itaj tri jaroj pli frue.\nLa tempo de la Albigensismo en suda Francio estis markita per intensa kaj longedau\u0306ra militado, tiu konstanta sangovers\u0302ado kaj delokigo de populacioj estantaj la kunteksto por tiuj raportis vizitojn de la murdita knabo."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Fantomdomoj estas prezentitaj en la 9-ajarcenta 1001 noktoj (kiel ekzemple la rakonto de Ali ibn Abi Talib the Cairene and the Haunted House in Bagdado )."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Renesancmagio prenis revivigitan intereson en la okulto, inkluzive de nekromancio.\nEn la epoko de la reformado kaj Kontrau\u0306reformacio, ekzistis ofte kontrau\u0306reago kontrau\u0306 nesaniga intereso en la mallumartoj, karakterizitaj fare de verkistoj kiel ekzemple Thomas Erastus.\nLa Swiss Reformed-pastro Ludwig Lavater liveris unu el la plej ofte represitaj libroj de la periodo kun sia De fantomoj kaj Spirits Walking By Night. (Spiritoj Walking By Night.) [51]"}, {"text_idx": "#000047", "text": "Moderna periodo de okcidenta kulturo"}, {"text_idx": "#000048", "text": "Spiritismo estas monoteisma kredsistemo au\u0306 religio, postulante dikredon , sed kun karakteriza kvalito de kredo ke spiritoj de la morta log\u0302ado en la spiritmondo povas esti kontaktitaj fare de \" bildaj\u0302oj \", kiuj tiam povas disponigi informojn pri la postvivo."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Spiritismo formig\u0302is en Usono kaj atingis g\u0302ian pintokreskon en membreco de la 1840-aj jaroj g\u0302is la 1920-aj jaroj, precipe en angla-lingvaj landoj.\nAntau\u0306 1897, lau\u0306dire havis pli ol ok milionojn da anoj en Usono kaj Eu\u0306ropo, [58] plejparte tirita de la mezaj kaj superaj klasoj, dum la ekvivalenta movado en kontinenta Eu\u0306ropo kaj Latin-Ameriko estas konata kiel Spiritismo."}, {"text_idx": "#000050", "text": "La religio prosperis por duon-jarcento sen kanonikaj tekstoj au\u0306 formala organizo, ekhavante kohezion de periodaj\u0302oj, turneoj de trancoprelegantoj, kampadejo-renkontig\u0302oj, kaj la misiajn agadojn de plenumeblaj bildaj\u0302oj.\nMultaj eminentaj spiritistoj estis virinoj.\nLa plej multaj anoj apogis kialojn kiel ekzemple la forigo de sklaveco kaj virina balotrajto.\nDe la malfruaj 1880-aj jaroj, kredindeco de la neformala movado malfortig\u0302is, pro akuzoj de frau\u0306do inter bildaj\u0302oj, kaj formalaj spiritistorganizoj komencig\u0302is ekaperi.\nSpiritismo estas nuntempe praktikita c\u0302efe tra diversa denominacia Spiritualist Churches en Usono kaj Unuig\u0302inta Reg\u0302lando."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Spiritismo, au\u0306 franca spiritismo, estas bazitaj sur la kvin libroj de la Spiritist Kodigo verkita fare de franca edukisto Hypolite Le\u0301on Denizard Rivail sub la pseu\u0306donimo Allan Kardec raportantan seancojn en kiuj li observis serion de fenomenoj kiujn li atribuis al senkorpa inteligenteco ( spiritoj).\nLia supozo de spiritkomunikado estis konfirmita fare de multaj samtempuloj, inter ili multaj sciencistoj kaj filozofoj kiuj partoprenis seancojn kaj studis la fenomenojn.\nLia laboro poste estis etendita fare de verkistoj kiel Leon Denis, Arthur Conan Doyle, Camille Flammarion, Ernesto Bozzano, Chico Xavier, Divaldo Pereira Franco, Waldo Vieira, Johannes Greber, [60] kaj aliaj."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Spiritismo havas anojn en multaj landoj c\u0302ie en la mondo, inkluzive de Hispanio, Usono, Kanado, [61] Japanio, Germanio, Francio, Anglio, Argentino, Portugalio, kaj aparte Brazilo, kiu havas la plej grandan proporcion kaj plej grandan nombron da anoj."}, {"text_idx": "#000054", "text": "David Turner, emerita fizika apotekisto, sugestis ke globa fulmo povis kau\u0306zi senvivajn objektojn al movo nekonstante."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Joe Nickell de la Committee for Skeptical Inquiry (Komisiono por Skeptical Inquiry) skribis ke ekzistis neniu kredinda scienca indico ke c\u0302iu loko estis log\u0302ita fare de spiritoj de la morta.\nLimigoj de homa percepto kaj ordinaraj fizikaj klarigoj povas respondeci pri fantomekvidoj;\nekzemple, aerprem s\u0302ang\u0302oj en hejmo kau\u0306zanta pordojn klakbati, au\u0306 lumoj de preterpasanta au\u0306to reflektis tra fenestro dum la nokto.\nPareidolia, denaska emo rekoni padronojn en hazardaj perceptoj, estas kion kelkaj skeptikuloj kredas kialhomoj por kredi ke ili \"vidis fantomojn\".\nRaportoj de fantomoj \"viditaj el la okulangulo\" povas esti respondecitaj pri per la sentemo de homa periferia vizio.\nLau\u0306 Nikelo, periferia vizio povas facile misinformi, aparte malfrue dum la nokto kiam la cerbo estas lacigita kaj pli vers\u0302ajna misinterpreti vidindaj\u0302ojn kaj sonojn."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Lau\u0306 esplorado en anomalistaj psikologio vizioj de fantomoj povas ekestig\u0302i de hipnagogic halucinoj (\"vekante song\u0302ojn\" travivitajn en la transiraj s\u0302tatoj al kaj de dormo).\nEn studo de du eksperimentoj en kvazau\u0306ajn s\u0302ercadojn (Wiseman et al.\n2003) venis al la konkludo \"ke homoj konstante raportas nekutimajn travivaj\u0302ojn en \"hantitaj\" lokoj pro medifaktoroj, kiuj povas malsami trans lokoj.\"\nKelkaj el tiuj faktoroj inkludis \"la variancon de lokaj kampoj, grandecon de loko kaj lumnivelstimuloj de kiu travivas eble ne estas konscie konsciaj\"."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Kelkaj esploristoj, kiel ekzemple Michael Persinger de Laurentian University, Kanado, konjektis ke s\u0302ang\u0302oj en geomagnetaj kampoj (kreitaj, ekz., de tektonaj stresoj en la krusto au\u0306 suna agado de la Tero) povis stimuli la temporallobojn de la cerbo kaj produkti multajn el la travivaj\u0302oj asociis kun s\u0302ercadoj.\nSono supozeble estas alia kialo de supozeblaj ekvidoj.\nRichard Lord kaj Richard Wiseman finis ke infrasono povas igi homojn travivi bizarajn sentojn en c\u0302ambro-, kiel ekzemple timo, ekstrema malg\u0302ojo, sento de esti observita, au\u0306 ec\u0302 la frostotremoj.\nKarbonmonoksida toksig\u0302o, kiu povas kau\u0306zi s\u0302ang\u0302ojn en percepto de la vidaj kaj au\u0306daj sistemoj, [73] estis konjektita sur kiel ebla klarigo por fantomdomoj jam 1921."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Homoj kiuj travivas dormparalizon ofte raporton vidantan fantomojn dum siaj travivaj\u0302oj.\nNeu\u0306rosciencistoj Baland Jalal kaj V.S. Ramachandran j\u0302us proponis neu\u0306rologiajn teoriojn por kial homoj halucinig\u0302as fantomojn dum dormparalizo.\nIliaj teorioj emfazas la rolon de la parietallobo kaj spegulneu\u0306ronoj en ekigado de tiaj fantomaj halucinoj."}, {"text_idx": "#000059", "text": "La hebrea Torao kaj la Biblio enhavas kelkajn referencojn al fantomoj, asociante Spiritismon kun malpermesitaj okultaj agadoj.\nLa plej rimarkinda referenco estas en la First Book of Samuel (Unua Libro de Samuelo), [79] en kiuj suspektinda King Saul havas la Witch of Endor (Sorc\u0302istino de Endor) alvokas la spiriton au\u0306 fantomon de Samuelo.\nEn la Nova Testamento, Jesuo devas persvadi la disc\u0302iplojn ke li ne estas fantomo sekvanta la resurekton, Luko'n 24:37-39 (kelkaj versioj de la Biblio, kiel ekzemple la KJV kaj NKJV, uzas la esprimon \"spirito\").\nSimile, la anoj de Jesuo komence kredas ke li estas fantomo (spirito) kiam ili vidas lin piediri sur akvon."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Kelkaj kristanaj konfesioj [ kiujn citaj\u0302o bezonis ] konsideras fantomojn estaj\u0302ojn kiu dum ligite al tero, jam ne vivas sur la materiala aviadilo kaj restadas en meza s\u0302tato antau\u0306 dau\u0306rigado de sia vojag\u0302o al c\u0302ielo.\nOkaze, dio permesus al la animoj en tiu s\u0302tato reveni al tero por averti la porvivaj\u0302on de la bezono de pentofaro.\nJudoj kaj kristanoj estas instruitaj ke estas peke provi elvoki au\u0306 kontroli spiritojn lau\u0306 Readmono XVI: 9-12."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Kelkaj fantomoj lau\u0306dire fakte estas demonoj en alivestig\u0302o, kiu la eklezio instruas, lau\u0306 mi al Timoteo 4:1, ke ili \"venas por trompi homojn kaj fortiri ilin de dio kaj en katensekson.\"\nKiel rezulto, provoj kontakto la senvive povas kau\u0306zi nedeziratan kontakton kun demono au\u0306 malpura spirito, kiel lau\u0306dire okazis koncerne Robbie Mannheim, dekkvarjara Marilanda junulon.\nLa Seventh-Day Adventist-vido estas ke \"animo\" ne estas ekvivalenta \"inspiri\" au\u0306 \"perspiriti\" (depende de la Biblioversio), kaj ke krom la Sankta Spirito, c\u0302iuj spiritoj au\u0306 fantomoj estas demonoj en alivestig\u0302o.\nKrome, ili instruas tion lau\u0306 ( Genezo 2:7, Koheleto 12:7), ekzistas nur du komponentoj al \"animo\", nek de kiu postvivas morton - kie c\u0302iu revenas al it respektiva fonto."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Christadelphians kaj Atestantoj de Jehovo malaprobas la vidon de vivanta, konscia animo post morto."}, {"text_idx": "#000063", "text": "La Talmudo [91] rakontas pri estaj\u0302o nomita ombro\u05e9\u05d3 kiu estas simila al aliaj estaj\u0302oj en tio kiun g\u0302i vivas kaj mortas sed konsistas nur el formo sed mankas al materio kiu formas mason, tiel igante g\u0302in nevidebla.\nC\u0302ar g\u0302i havas neniun fizikan mason g\u0302i estas kapabla je transportado de si de unu fino de la mondo g\u0302is la aliaj."}, {"text_idx": "#000065", "text": "En budhismo, ekzistas kelkaj aviadiloj de ekzisto pri kiu persono povas labori renaskita, unu el kiu estas la sfero de malsataj fantomoj."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Por la igboj, viro estas samtempe fizika kaj spirita unuo.\nTamen, estas lia brava dimensio kiu estas eterna.\nEn la Akan koncepto, ni travivas kvin partojn de la homa personeco.\nNi havas la Nipadua (korpo), la Gombon (animo), Sunsum (spirito), Ntoron (karaktero de patro), Mogya (karaktero de patrino).\nLa Humr-popolo de Sudano konsumas la trinkaj\u0302on Umm Nyolokh, kiu estas kreita de la hepato kaj medolo de g\u0302irafoj.\nUm Nyolokh ofte enhavas DMT kaj aliaj psikoaktivaj substancoj de plantoj la g\u0302irafoj mang\u0302as kiel ekzemple Akacio, kaj povas kau\u0306zi halucinojn de g\u0302irafoj, kreditaj esti la g\u0302iraffantomoj de la Humr."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Kredo je fantomoj je eu\u0306ropa folkloro estas karakterizita per la revenanta timo de \"resendo\" au\u0306 revenant mortinto kiuj povas vundi la porvivaj\u0302on.\nTio inkludas la skandinavan gjenganger , la rumanan strigoi , la serban vampir , la grekajn vrykolakajn , ktp.\nIn Scandinavian kaj finna tradicio, fantomoj aperas en karna formo, kaj ilia supernatura naturo estas fordonita per konduto prefere ol aspekto.\nFakte, en multaj rakontoj ili unue estas konfuzitaj kun la porvivaj\u0302o.\nIli povas esti mutaj, ekaperi kaj malaperi subite, au\u0306 forlasi neniujn piedsignojn au\u0306 aliajn spurojn."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Angla folkloro estas precipe rimarkinda pro siaj multaj hantitaj lokoj."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Kredo je la animo kaj postvivo restis proksime de universalaj\u0302o g\u0302is la apero de ateismo en la 18-a jarcento.\n[ citaj\u0302o bezonis ] En la 19-a jarcento, Spiritismo revivigis \"kredon je fantomoj\" kiel la objekto de sistema enketo, kaj populara opinio en okcidenta kulturo restas dividita."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Bhot au\u0306 bhut (\u092d\u0942\u0924, \u0aad\u0ac2\u0aa4, au\u0306 \u0628\u0647\u0648\u062a) estas supernatura estaj\u0302o, kutime la fantomo da forpasinta persono, en la popola kulturo, literaturo kaj kelkaj antikvaj tekstoj de la hinda subkontinento.\nInterpretoj de kiel bhot venas en ekziston variu je regiono kaj komunumo, sed ili estas kutime konsideritaj kiel maltrankvilaj kaj sentrankvilaj pro iu faktoro sur kiu malhelpas ilin movig\u0302ado (al elmigrado, ne-estaj\u0302o, Nirvano, au\u0306 c\u0302ielo au\u0306 infero, depende de tradicio).\nTio povis esti perforta morto, maltrankvilaj aferoj en iliaj vivoj, au\u0306 simple la fiasko de iliaj pluvivantoj por elfari bonordajn entombigojn."}, {"text_idx": "#000071", "text": "En Centra kaj Norda-Hindio, Aojha\n[ citaj\u0302o bezonis ] lau\u0306regule okazas kiam en la nokto iu dormas kaj ornamas ion sur la muro, kaj ili diras ke se oni vidas la spiriton la venonta aj\u0302o en la mateno li ig\u0302os spirito ankau\u0306, kaj tio al skondhokata, kio signifas spiriton sen kapo kaj la animo de la korpo restos la mallumo kun la malhela sinjoro de la spiritoj kiuj log\u0302as en la korpo de c\u0302iu homo en Centra kaj Norda-Hindio.\nEstas ankau\u0306 kredite ke se iu vokas unu de malantau\u0306, neniam turnas reen kaj vidas c\u0302ar la spirito povas kapti la homon por igi g\u0302in spirito.\nAliaj specoj de spiritoj en Hindumitologio inkludas Baital, Malicspiriton kiu plagas tombejojn kaj prenas demonan posedon de kadavroj, kaj Pishacha, specon de karno-mang\u0302anta demonon."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Ekzistas multaj specoj de fantomoj kaj similaj supernaturaj unuoj kiuj ofte venas supren en bengala kulturo, g\u0302iaj folkloroj kaj formas gravan parton en la socikulturaj kredoj kaj superstic\u0302oj de bengalaj homoj.\nEstas kredite ke la spiritoj de tiuj kiu ne povas trovi pacon en la postvivo au\u0306 morti nenaturaj mortoj restas sur la Tero.\nLa komuna vorto por fantomoj en la bengala estas bhot au\u0306 bhut ( bengale: \u09ad\u09c2\u09a4).\nTiu vorto havas alternativan signifon: \"pretere\" en la bengala.\nAnkau\u0306 la vorto Pret (sanskrito) estas uzita en la bengala por signifi fantomon.\nEn Bengalio, fantomoj vers\u0302ajne estas la spirito post morto de malkontenta homo au\u0306 animo de persono kiu mortas en nenaturaj au\u0306 nenormalaj cirkonstancoj (kiel murdo, memmortigo au\u0306 akcidento).\nEc\u0302 estas kredite ke aliaj bestoj kaj estaj\u0302oj ankau\u0306 povas esti igitaj fantomo post sia morto."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Fantomoj en Tajlando estas parto de loka folkloro kaj nun farig\u0302is parto de la popola kulturo de la lando.\nPhrayan Anuman Rajadhon estis la unua tajlanda akademiulo kiu grave studis tajlandajn homkredojn kaj prenis notaj\u0302ojn pri la noktaj vilag\u0302ospiritoj de Tajlando.\nLi establis ke, c\u0302ar tiaj spiritoj ne estis reprezentitaj en pentraj\u0302oj au\u0306 desegnaj\u0302oj, ili estis sole bazitaj sur priskriboj de popularajn bus\u0302e elsendis tradiciajn rakontojn.\nTial, la plej granda parto de la nuntempa ikonografio de fantomoj kiel ekzemple Nang Tani, Nang Takian, [102]\nPhi Hua Kat, Phi Pop, Phi Phong, Phi Phraya, kaj Mae Nak havas g\u0302iajn originojn en tajo filmoj kiuj nun farig\u0302is klasikaj\u0302o.\nLa plej timita spirito en Tajlando estas Phi Tai Hong, la fantomo de persono kiu mortis subite pro perforta morto.\nLa folkloro de Tajlando ankau\u0306 inkludas la kredon ke dormparalizo estas kau\u0306zita de fantomo, Phi Am."}, {"text_idx": "#000074", "text": "Ekzistas g\u0302eneraligita kredo je fantomoj en tibetano kulturo.\nFantomoj estas eksplicite rekonitaj en la Tibetan Buddhist religio kiam ili estis en Indian Buddhism, [107] okupante klaran sed imbrikitan mondon al la homo unun, kaj trajton en multaj tradiciaj legendoj.\nKiam homa mortas, post periodo de necerteco ili povas membrigi la spiritmondon.\npretao, \u092a\u094d\u0930\u0947\u0924) havas malgrandegan gorg\u0302on kaj enorma stomako, kaj tiel neniam povas esti kontentigita.\nFantomoj povas esti mortigitaj per ritponardo au\u0306 kaptitaj en spiritkaptilo kaj bruligitaj, tiel liberigante ilin por esti renaskitaj.\nFantomoj ankau\u0306 povas esti elpelitaj, kaj jara festo estas okazigita c\u0302ie en Tibeto por tiu celo.\nIuj diras ke Dorje Shugden, la fantomo de potenca 17-ajarcenta monah\u0302o, estas diaj\u0302o, sed la Dalai-lamao asertas ke li estas Malicspirito, kiu kau\u0306zis disigon en la tibeta ekzilkomunumo."}, {"text_idx": "#000075", "text": "Ekzistas multaj malajaj fantommitoj, restoj de malnovaj animismaj kredoj kiuj estis formitaj fare de poste hinduo, budhana, kaj islamaj influoj en la modernaj statoj de Indonezio, Malajzio, kaj Brunejo.\nKelkaj fantomkonceptoj kiel ekzemple la inaj vampiroj Pontianak kaj Penanggalan estas partumitaj c\u0302ie en la regiono.\nFantomoj estas populara temo en modernaj malajziaj kaj indoneziaj filmoj.\nEkzistas ankau\u0306 multaj referencoj al fantomoj en filipinano kulturo, intervalante de maljunegaj fablaj bestoj kiel ekzemple la Manananggal kaj Tiyanak g\u0302is pli modernaj urbaj legendoj kaj hororaj filmoj.\nLa kredoj, legendoj kaj rakontoj estas tiel diversspecaj kiel la homoj de Filipinio."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Ekzistis g\u0302eneraligita kredo je fantomoj en polinezia kulturo, iom da kiu insistas hodiau\u0306.\nPost morto, la fantomo de persono normale vojag\u0302is al la c\u0302ielmondo au\u0306 la submondo, sed kelkaj povis resti sur la tero.\nEn multaj polineziaj legendoj, fantomoj ofte estis aktive implikitaj en la aferoj de la porvivaj\u0302o.\nFantomoj ankau\u0306 eble kau\u0306zos malsanon au\u0306 ec\u0302 invados la korpon de ordinaraj homoj, por esti elpelitaj tra fortaj medikamentoj."}, {"text_idx": "#000077", "text": "Ekzistas multaj referencoj al fantomoj en la c\u0302ina kulturo.\nEc\u0302 Konfuceo diris, \"Respect-fantomoj kaj dioj, sed konservu for de ili.\""}, {"text_idx": "#000078", "text": "La fantomoj prenas multajn formojn, depende de kiel la persono mortis, kaj ofte estas damag\u0302aj.\nMultaj c\u0302inaj fantomkredoj estis akceptitaj fare de najbaraj kulturoj, precipe Japanio kaj sudorienta Azio.\nFantomkredoj estas proksime rilataj al tradicia c\u0302ina religio surbaze de praulo-adorado, multaj el kiuj estis integrigitaj en taoismo.\nPli postaj kredoj estis influitaj fare de budhismo, kaj en victurno influis kaj kreis unike c\u0302inajn budhanajn kredojn."}, {"text_idx": "#000079", "text": "Multaj c\u0302inoj hodiau\u0306 kredas ebla kontakti la spiritojn de iliaj prapatroj tra komunikilo, kaj ke prapatroj povas helpi al posteuloj se konvene respektite kaj rekompensita.\nLa c\u0302iujara fantomfestivalo estas festita per la c\u0302ina c\u0302irkau\u0306 la mondo.\nEn tiu tago, fantomoj kaj spiritoj, inkluzive de tiuj de la forpasintaj prapatroj, venas de la pli malalta sfero.\nFantomoj estas priskribitaj en klasikaj c\u0302inaj tekstoj same kiel moderna literaturo kaj filmoj."}, {"text_idx": "#000080", "text": "Lastatempa artikolo en la C\u0302inia Pos\u0302to deklaris ke tiel preskau\u0306 okdek sep procentoj de c\u0302inaj oficistoj kredas je fantomoj, kaj proksimume kvindek du procentoj de laboristoj eluzos manarton, kolc\u0302enoj, krucoj, au\u0306 ec\u0302 metas kristalan globon sur siajn skribotablojn por konservi fantomojn c\u0302e golfo, lau\u0306 la balotenketo."}, {"text_idx": "#000081", "text": "Iu\u0304rei ( \u5e7d\u970a ) estas figuroj en japana folkloro, analogaj al okcidentaj legendoj de fantomoj.\nLa nomo konsistas el du kanji, \u5e7d ( iu\u0304), kun la signifo \"malforta\" au\u0306 \"malklara\", kaj \u970a ( rei), kun la signifo \"animo\" au\u0306 \"spirito\".\nAlternativaj nomoj inkludas \u4ea1\u970a (Bo\u0304rei) signifon detruis au\u0306 foriris spiriton, \u6b7b\u970a (Shirio\u0304) elvokiva morta spirito, au\u0306 la pli ampleksanta \u5996\u602a ( Yo\u0304kai) au\u0306 \u304a\u5316\u3051 ( Obake)."}, {"text_idx": "#000082", "text": "Kiel iliaj c\u0302inaj kaj okcidentaj ekvivalentoj, ili supozeble estas spiritoj konservitaj de paca postvivo."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Ekzistas ampleksa kaj multfaceta kredo je fantomoj en meksika kulturo.\nLa moderna stato da Meksiko antau\u0306 la hispana konkero estis log\u0302ita fare de diversspecaj homoj kiel ekzemple la Maya kaj azteka, kaj iliaj kredoj pluvivis kaj evoluis, kombinitaj kun la kredoj de la hispanaj kolonianoj.\nLa Day of the Dead (Tago de la Morta) asimilas antau\u0306kolumbajn kredojn kun kristanaj elementoj.\nMeksika literaturo kaj filmoj inkludas multajn rakontojn de fantomoj interagantaj kun la porvivaj\u0302o."}, {"text_idx": "#000084", "text": "Lau\u0306 la Gallup Enketo-Novaj\u0302servo, kredo je fantomdomoj, fantomoj, komunikado kun la morta, kaj sorc\u0302istinoj havis aparte krutan pliig\u0302on super la 1990-aj jaroj.\nNil (2005) kiun opinisondaj\u0302o trovis al tiel proksimume 32 procentoj de amerikanoj kredas je fantomoj."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Fantomoj estas eminentaj en la popolaj kulturoj de diversaj nacioj.\nLa fantomrakonto estas c\u0302iea trans c\u0302iuj kulturoj de parolaj popolfabeloj g\u0302is verkoj de literaturo.\nDum fantomrakontoj ofte estas eksplicite intencitaj esti timigaj, ili estis skribitaj por helpi c\u0302iujn specojn de al, de komedio g\u0302is moralecrakontoj.\nFantomoj ofte s\u0302ajnas en la rakonto kiel gardostarantoj au\u0306 profetoj de aj\u0302oj veni.\nKredo je fantomoj estas trovita en c\u0302iuj kulturoj c\u0302irkau\u0306 la mondo, kaj tiel fantomrakontoj povas esti preterpasitaj malsupren bus\u0302e au\u0306 en skriba formo."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Spiritoj de la senvive aperas en literaturo jam la Odiseado de Homero, kiu havas vojag\u0302on al la submondo kaj la heroo renkontanta la fantomojn de la morta, [112] kaj la Malnovan Testamenton, en kiu la Witch of Endor (Sorc\u0302istino de Endor) alvokas la spiriton de la profeto Samuelo."}, {"text_idx": "#000087", "text": "Unu el la pli rekoneblaj fantomoj en angla literaturo estas la ombro de la murdita patro de Hamlet en The Tragical History of Hamlet, Prince of Denmark de Shakespeare.\nEn vilag\u0302eto, g\u0302i estas la fantomo kiu postulas ke Prince Hamlet esploru sian \"murdon plej malica\" kaj serc\u0302as veng\u0302on sur sia uzurpa onklo, King Claudius."}, {"text_idx": "#000088", "text": "En angla Renesancteatro, fantomoj ofte estis prezentitaj en la vestaro de la porvivaj\u0302o kaj ec\u0302 en kiraso, kiel kun la fantomo de la patro de Hamlet.\nKiraso, estanta malmoderna antau\u0306 la tempo de la Renesanco, donis la scenejon perspiritas senton de antikvo.\nSed la kovrita fantomo komencis akiri grundon sur scenejo en la 19-a jarcento c\u0302ar kirasa fantomo ne povis kontentige peri la necesaj\u0302fantomecon: g\u0302i tintis kaj knaris, kaj devis esti proponita ronde per komplikaj puliosistemoj au\u0306 liftoj.\nTiuj tintaj fantomoj estantaj levitaj koncerne la scenejon ig\u0302is objektoj de ridindigo kiam ili ig\u0302is klis\u0302aj scenelementoj.\nAnn Jones kaj Peter Stallybrass, en Renaissance Clothing kaj la Materials of Memory (Materialoj de Memory), indikas, \"Fakte, g\u0302i estas c\u0302ar rido c\u0302iam pli minacas la fantomon ke li komencas esti enscenigita ne en kiraso sed en iu formo de \"spiritodrapaj\u0302o\".\""}, {"text_idx": "#000089", "text": "La \"klasika\" fantomrakonto ekestis dum la viktoria periodo, kaj inkludis verkintojn kiel ekzemple M. R. James, Sheridan Le Fanu, Violo-Hunt, kaj Henry James.\nKlasikaj fantomrakontoj estis influitaj per la gotika fikciotradicio, kaj enhavu elementojn de folkloro kaj psikologio.\nM. R. James sumigis la esencajn elementojn de fantomrakonto kiel, \"Malevolence kaj teruro, la brilego de malbonaj vizag\u0302oj, \"la s\u0302tona rido de netera malico\", trakti formojn en mallumo, kaj \"dau\u0306remaj, malproksimaj timkrioj\", estas c\u0302io modloko, kaj tiel estas kvanteto da sango, dej\u0302etita kun konsiderado kaj singarde administris ...\nUnu el la s\u0302losilo frue aspektoj de fantomoj estis The Castle of Otranto (La Kastelo de Otranto) de Horace Walpole en 1764, konsiderita kiel la unua gotika romano."}, {"text_idx": "#000090", "text": "Famaj literaturaj reaperantoj de tiu periodo estas la fantomoj de Kristnaska sonorado , en kiu Ebenezer Scrooge estas helpita vidi la eraron de siaj manieroj de la fantomo de sia iama kolego Jacob Marley, kaj la fantomojn de Christmas Past, Christmas Present, kaj Christmas Yet por Veni."}, {"text_idx": "#000091", "text": "Profesiaj parpsikologoj kaj \"fantomc\u0302asistoj\", kiel ekzemple Harry Price, aktivaj en la 1920-aj jaroj kaj 1930-aj jaroj, kaj Peter Underwood, aktiva en la 1940-aj jaroj kaj 1950-aj jaroj, publikigis raportojn pri iliaj travivaj\u0302oj kun s\u0302ajne veraj fantomrakontoj kiel ekzemple The Most Haunted House in England (La Most Fantomdomo en Anglio) de Price, kaj Ghosts of Borley (Fantomoj de Borley) de Underwood (ambau\u0306 rakontantaj travivaj\u0302oj en Borley Rectory).\nLa verkisto Frank Edwards plong\u0302is en fantomrakontojn en siaj libroj de sia, kiel \"fremdulo ol Science.\""}, {"text_idx": "#000092", "text": "La bonintencaj fantomrakontoj de Children ig\u0302is popularaj, kiel ekzemple Kasper la Amika Fantomo, kreita en la 1930-aj jaroj kaj prezentig\u0302anta en bildstrioj, desegnofilmoj, kaj poste 1995 plenlonga filmo."}, {"text_idx": "#000093", "text": "Kun la apero de filmoj kaj televido, ekranbildigoj de fantomoj ig\u0302is oftaj, kaj enhavis gamon da g\u0302enroj;\nla verkoj de Shakespeare, Dickens kaj Wilde estis c\u0302iuj transformitaj en kinematografiajn versiojn.\nRoman-longajn rakontojn malfacilis adapti al kinejo, kvankam tio de The Haunting of Hill House (La Neforgesebla de Monteto House) al La S\u0302ercado en 1963 estas escepto."}, {"text_idx": "#000094", "text": "Sentimentalaj bildigoj dum tiu periodo estis pli popularaj en kinejo ol hororo, kaj inkludu la 1947-datita filmon The Ghost and Mrs. Muir , kiu poste estis adaptita al televido kun sukcesaj 1968-70 televidserioj.\nOriginalaj psikologiaj hororaj filmoj de tiu periodo inkludas 1944's La Proprainiciata , kaj 1945's Dead of Night (Morta de Nokto) ."}, {"text_idx": "#000095", "text": "La 1970-aj jaroj vidis ekranbildigojn de fantomoj diverg\u0302i en apartajn g\u0302enrojn de la romantikulo kaj hororo.\nOfta temo en la romantika g\u0302enro de tiu periodo estas la fantomo kiel bonintenca gvidisto au\u0306 mesag\u0302isto, ofte kun mefinita afero, kiel ekzemple 1989's Field of Dreams (Kampo de Song\u0302oj) , la filmo (1990 ) Ghost , kaj la komedio Heart (1993 Souls .\nEn la hororg\u0302enro, 1980's La Nebulo , kaj la A Nightmare on Elm Street serialoj de filmoj de la 1980-aj jaroj kaj 1990-aj jaroj estas rimarkindaj ekzemploj de la tendenco por la fuziado de fantomrakontoj kun scenoj de fizika perforto."}, {"text_idx": "#000096", "text": "Popularigite en tiaj filmoj kiel la komedio Ghostbusters , (1984 ig\u0302is s\u0302atokupo por multaj kiuj formis fantomajn c\u0302associojn por esplori lau\u0306dire hantitajn lokojn.\nLa fantoma c\u0302astemo estis prezentita en reality show-serioj, kiel ekzemple Ghost Adventures , Ghost Hunters , Ghost Hunters International , Ghost Lab , Most Haunted , kaj A Haunting .\nG\u0302i ankau\u0306 estas reprezentita en porinfana televido per tiaj programoj kiel La Fantomo-C\u0302asisto kaj Ghost Trackers .\nFantomc\u0302asado ankau\u0306 kau\u0306zis multoblaj gvidlibroj hantitajn lokojn, kaj fantomc\u0302asadon \"metodo-al\" manlibroj."}, {"text_idx": "#000097", "text": "La 1990-aj jaroj vidis revenon al klasikaj \"gotikaj\" fantomoj, kies dang\u0302eroj estis pli psikologiaj ol fiziko.\nEkzemploj de filmoj de tiu periodo inkludas 1999's The Sixth Sense kaj La Others ."}, {"text_idx": "#000098", "text": "Azia kinejo ankau\u0306 produktis hororajn filmojn pri fantomoj, kiel ekzemple la japana filmo Ringu el 1998 (reformita en Usono kiel La Ringo en 2002), kaj la 2002 filmo The Eye de la Pikdolorfratoj.\nHindaj fantomfilmoj estas popularaj ne j\u0302us en Hindio, sed en la Proksima Oriento, Afriko, Suda Orienta Azio, kaj aliaj mondopartoj.\nKelkaj hindaj fantomfilmoj kiel ekzemple la komedio/horora filmo Chandramukhi estis komercaj sukcesoj, sinkronigitaj en plurajn lingvojn."}, {"text_idx": "#000099", "text": "En fikcia televidprogramado, fantomoj estis esploritaj en serioj kiel ekzemple Supernatural , Ghost Whisperer , kaj Medium ."}, {"text_idx": "#000100", "text": "En vigla fikcia televidprogramado, fantomoj funkciis kiel la centra elemento en serioj kiel ekzemple Kasper la Amika Fantomo , Danny Phantom , kaj Scooby-Doo .\nDiversaj aliaj televidspektakloj prezentis fantomojn ankau\u0306."}, {"text_idx": "#000101", "text": "Nietzsche argumentis ke homoj g\u0302enerale portas prudentajn maskojn en firmao;\nsed ke alternativa strategio por socia interagado devas prezenti sin kiel foreston, kiel socian fantomon - \"oni etendas sia manon al ni sed akiras neniun ni\" [121] - ion poste ripetitan (se lau\u0306 malpli pozitiva maniero) fare de Carl Gustav Jung."}, {"text_idx": "#000102", "text": "Nick Harkaway pripensis ke ni c\u0302iuj portas amason da fantomoj en niaj kapoj, en la formo de impresoj de pasintaj konatoj - fantomoj kiuj reprezentas niajn mapojn de aliaj homoj en la mondo: niaj referencpunktoj."}, {"text_idx": "#000103", "text": "Objektrilatoj-teorio vidas niajn personecojn kiel formitaj per forfendanta aspektojn de ni mem ni trovas malkongruaj;\npost kio ni povas esti plagitaj en pli posta vivo fare de tiaj fantomoj de niaj alternaj memoj."}, {"text_idx": "#000104", "text": "Fantomo estas esprimo uzita por priskribi la artefaritan inteligentecon de mas\u0302ino en la animeotitolo Ghost in the Shell (Fantomo en la S\u0302elo) kaj same en la X-Files-epizodo- \" fantomo en la Mas\u0302ino \"."}, {"text_idx": "#000106", "text": "\"Once the idea of a ghost appears in a household ...\nno longer is an object merely mislaid ...\nAlvenas ekzisti dinamikan en loko kie la ideo ke g\u0302i havas hantita akceptas vivon propran.\nSoltipaj idiosinkrazioj kiuj neniam povus esti ripetitaj c\u0302iuj ig\u0302as pliaj signoj de la s\u0302ercado.\""}, {"text_idx": "#000110", "text": "\"Ghost Theory\" da 18-a-jarcenta germana teologo Johan Ernst Schubert kaj listo de vulgaraj domspiritoj kaj fantomoj\nS\u0302ercadoj de c\u0302irkau\u0306 la globo"}, {"text_idx": "#000112", "text": "Gender of God (Sekso de dio) kaj dioj Vira diaj\u0302o"}, {"text_idx": "#000114", "text": "Fantomo estas mita estaj\u0302o, kiu estus apero de mortinto sub videbla sed ne palpebla figuro (ekz. la fantomo de la patro en Hamleto). C\u0302iu kulturo en la mondo havas rakontojn kaj folkloron pri fantomoj, sed ekzistas nenia certeco, pri c\u0302u fantomoj estas efektivaj mortintaj animoj, ia nekomprenata natura fenomeno, au\u0306 simple halucinaj\u0302oj de psih\u0302e malsanaj homoj."}, {"text_idx": "#000115", "text": "Fantomo en alia, figura, senco estas nura s\u0302ajno, sen realeco. Iluzio, h\u0302imero."}]