[{"text_idx": "#000000", "text": "Wikipedia's Geography as translated by GramTrans"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Geografio (de greka \u03b3\u03b5\u03c9\u03b3\u03c1\u03b1\u03c6\u03b9\u0301\u03b1, geographia, lau\u0306litere \"teropriskribo\" [1] ) estas kampo de scienco dedic\u0302ita al la studo de la teroj, la ecoj, la log\u0302antoj, kaj la fenomenoj de la Tero.\nLa unua persono uzanta la vorto- \"\u03b3\u03b5\u03c9\u03b3\u03c1\u03b1\u03c6\u03b9\u0301\u03b1\" estis Eratosteno (276-194 a.K.).\nKvar historiaj tradicioj en geografia esplorado estas spaca analizo de la naturulo kaj la homaj fenomenoj (geografio kiel la studo de distribuo), regionstudoj (lokoj kaj regionoj), studo de la hom-tera rilato, kaj esploras en la tersciencoj.\nTamen, moderna geografio estas tute-ampleksanta disciplino kiu c\u0302efe serc\u0302as kompreni la Teron kaj c\u0302iujn siaj homaj kaj naturaj kompleksecoj - ne simple kie objektoj estas, sed kiel ili s\u0302ang\u0302ig\u0302is kaj estis.\nGeografio estis nomita \"la monddisciplino\" kaj \"la ponto inter la homo kaj la fizika scienco \".\nGeografio estas dividita en du c\u0302efbranc\u0302ojn:\nhoma geografio kaj fizika geografio."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Tradicie, geografiistoj estis rigarditaj lau\u0306 la saman manieron kiel kartografoj kaj homoj kiu studloknomoj kaj nombroj.\nKvankam multaj geografiistoj estas edukitaj en toponimio kaj c\u0302arologio, tio ne estas ilia c\u0302efa okupiteco.\nGeografiistoj studas la spacon kaj la tempan datumbaz distribuadon de fenomenoj, procezoj, kaj ecoj same kiel la interagado de homoj kaj sian medion.\nC\u0302ar spaco kaj loko influas gamon da temoj, kiel ekzemple ekonomiko, sano, klimato, plantoj kaj bestoj;\nLa interfaka naturo de la geografia aliro dependas de atentemo al la rilato inter fizikaj kaj homaj fenomenoj kaj g\u0302iaj spacaj padronoj."}, {"text_idx": "#000003", "text": "scii de koro tuta registro plena de ili ne faris, en si mem, konsistigi iu ajn geografiisto.\nGeografio havas pli altajn celojn ol tio: g\u0302i serc\u0302as klasifiki fenomenojn (egale de la naturulo kaj de la politika mondo, en tiel malproksima kiel g\u0302i temas pri c\u0302i-lasta), komparibli, g\u0302eneraligi, supreniri de efikoj al kialoj, kaj, en fari tion, por spuri eksteren la naturajn leg\u0302ojn kaj por marki iliajn influojn sur viro.\nTio estas \"priskribo de la mondo\" - kiu estas Geography.\nEn vorto Geography estas Scienco - aj\u0302o ne de nuraj nomoj sed de argumento kaj racio, de kialo kaj efiko."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Ekzakte c\u0302ar c\u0302iuj fenomenoj ekzistas en tempo kaj tiel havi historion, ili ankau\u0306 ekzistas en spaco kaj havas geografion."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Geografio kiel disciplino povas esti dividita larg\u0302e en du c\u0302efajn duavicajn kampojn:\nhoma geografio kaj fizika geografio.\nLa unua plejparte temigas la finkonstruitan medion kaj kiel homoj kreas, vido, administras, kaj influospacon.\nC\u0302i-lasta ekzamenas la naturan medion, kaj kiel organismoj, klimato, grundo, akvo, kaj terformoj produktas kaj interrilatas.\nLa diferenco inter tiuj aliroj kondukis al tria kampo, media geografio, kiu kombinas la fizikon kaj la homan geografion, kaj aspektas c\u0302e la interagoj inter la medio kaj homoj."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Fizika geografio (au\u0306 fisiografio) temigas geografion kiel terscienco.\nG\u0302i planas kompreni la fizikajn problemojn kaj la temojn de litosfero, hidrosferon, atmosferon, Pedosferon, kaj tutmondan flau\u0306ron kaj fau\u0306no padronojn ( biosfero)."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Fizika geografio povas esti dividita en multajn larg\u0302kategoriojn, inkluzive de:"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Homa geografio estas branc\u0302o de geografio kiujn fokusoj en la studo de padronoj kaj procezoj kiuj formas la homan socion.\nG\u0302i ampleksas la homajn, politikajn, kulturajn, sociajn, kaj ekonomiajn aspektojn."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Homa geografio povas esti dividita en multajn larg\u0302kategoriojn, kiel ekzemple:"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Diversaj alflugoj al la studo de homa geografio ankau\u0306 ekestis tra tempo kaj inkludas:"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Integra geografio estas la branc\u0302o de geografio kiu priskribas la spacajn aspektojn de interagoj inter homoj kaj la natura mondo.\nG\u0302i postulas komprenon de la tradiciaj aspektoj de la fiziko kaj la homa geografio, same kiel la manieron kiel kiujn homaj socioj konceptigas la medion."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Integra geografio aperis kiel ponto inter la homo kaj la fizika geografio, kiel rezulto de la kreskanta specialig\u0302o de la du sub-kampoj.\nKrome, c\u0302ar homa rilato kun la medio s\u0302ang\u0302ig\u0302is kiel rezulto de tutmondig\u0302o kaj teknologia s\u0302ang\u0302o, nova aliro estis necesa por kompreni la varian kaj dinamikan rilaton.\nEkzemploj de areoj de esplorado en la media geografio inkludas:\nakutadministrado, media administrado, dau\u0306ripovo, kaj politika ekologio."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Geokomputiko estas branc\u0302o de geografio kiu aperis ekde la kvanta revolucio en geografio en la mez-1950-aj jaroj.\nGeokomputiko implikas la uzon de tradiciaj spacaj teknikoj uzitaj en kartografio kaj topografio kaj ilia petskribo al komputiloj.\nGeokomputiko farig\u0302is g\u0302eneraligita kampo kun multaj aliaj disciplinoj, uzante teknikojn kiel ekzemple GIS kaj distancsondado.\nGeokomputiko ankau\u0306 kau\u0306zis revivigon de kelkaj geografiosekcioj, precipe en Norda-Ameriko kie la subjekto havis malkreskantan statuson dum la 1950-aj jaroj."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Geokomputiko ampleksas grandan areon de kampoj implikitaj kun spacaj analizo-, kiel ekzemple Kartografio, Geografiaj informsistemoj (GIS), distancsondado, kaj GPS (GP)."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Regiona geografio estas branc\u0302o de geografio kiu studas la regionojn de c\u0302iuj grandecoj trans la Tero.\nG\u0302i havas dominan priskriban karakteron.\nLa c\u0302efcelo estas kompreni, au\u0306 difini la unikecon, au\u0306 kvaliton de speciala regiono kiu konsistas el naturaj same kiel homaj elementoj.\nEstas atentita ankau\u0306 al regionigo, kiu kovras la bonordajn teknikojn de spaclimado en regionojn."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Regiona geografio ankau\u0306 estas konsiderita certan alflugon al studo en geografiaj sciencoj (similaj al kvantaj au\u0306 kritikaj geografioj, por pli da informoj vidas Historion de geografio)."}, {"text_idx": "#000018", "text": "C\u0302ar spacaj interrilatoj estas s\u0302losilo al tiu sinoptika scienco, mapoj estas esenca ilo.\nKlasika kartografio estis ligita per pli moderna aliro al geografia analizo, komputilaj geografiaj informsistemoj (GIS)."}, {"text_idx": "#000019", "text": "En ilia studo, geografiistoj utiligas kvar interelateitajn alirojn:"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Sistemaj - grupoj geografia scio en kategoriojn kiuj povas esti esploritaj tutmonde.\nRegionajn - Ekzamenas sistemajn rilatojn inter kategorioj por specifa regiono au\u0306 loko sur la planedo.\nPriskribajn - Simple precizigas la lokojn de ecoj kaj populacioj.\nAnalizaj - Demandas kial ni trovas ecojn kaj populaciojn en specifa geografia areo."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Kartografio studas la reprezentadon de la surfaco de la Tero kun abstraktaj simboloj (mapokreado).\nKvankam aliaj subdisciplinoj de geografio dependas de mapoj por prezentado de siaj analizoj, la fakta kreado de mapoj estas sufic\u0302e abstrakta por esti rigardita aparte.\nKartografio kreskis de kolekto de redaktado de teknikoj en faktan sciencon."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Kartografoj devas lerni kognan psikologion kaj ergonomion por kompreni kiuj simboloj peras informojn pri la Tero plej efike, kaj kondutpsikologion por persvadi la legantojn de siaj mapoj por reagi al la informoj.\nIli devas lerni geodezion kaj sufic\u0302e progresintan matematikon por kompreni kiel la formo de la Tero influas la misprezenton de mapo simboloj projekciis sur plata surfaco por spektado.\nG\u0302i povas esti dirita, sen multe da konflikto, ke kartografio estas la semo de kiu la pli granda kampo de geografio kreskis.\nLa plej multaj geografiistoj citos infantempan fascinon kun mapoj kiel fruan signon kiun ili finus supren en la kampo."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Geografiaj informsistemoj (GIS) interkonsento kun la stokado de informoj pri la Tero por au\u0306tomata rehavigo de komputilo, en preciza maniero konvena al la celo de la informoj.\nAldone al c\u0302iuj la aliaj subdisciplinoj de geografio, GIS-specialistoj devas kompreni komputilscienco- kaj datenarsistemojn.\nGIS revoluciigis la kampon de kartografio: preskau\u0306 c\u0302iu mapkreado nun estas farita kun la asistado de iu formo de GIS-softvaro.\nGIS ankau\u0306 rilatas al la scienco de utiligado de GIS-softvaro kaj GIS-teknikoj por reprezenti, analizi, kaj antau\u0306diri la spacajn rilatojn.\nEn tiu kunteksto, GIS signifas Geographic Information Science."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Distancsondado estas la scienco de akirado de informoj pri La Teraj ecoj de mezuradoj faritaj c\u0302e distanco.\nMalproksime delikataj datenoj venas en multaj formoj, kiel ekzemple satelitfiguraj\u0302o, aerfotado, kaj datenoj akiritaj de porteblaj sensiloj.\nGeografiistoj c\u0302iam pli uzas malproksime sentis datenojn por akiri informojn pri la tersurfaco, oceano de la Tero, kaj atmosfero, c\u0302ar g\u0302i:) liveras objektivajn informojn c\u0302e gamo da spacaj skvamoj (lokaj g\u0302is tutmondaj), b) disponigas sinoptikan vidon de la areo de intereso, c) permesas aliron al malproksimaj kaj nealireblaj ejoj, d) disponigas spektrajn informojn ekster la videbla parto de la elektromagneta spektro, kaj e) faciligas studojn de kiel ecoj/areoj s\u0302ang\u0302ig\u0302as dum tempo.\nMalproksime delikataj datenoj povas esti analizitaj au\u0306 sendepende de, au\u0306 lige kun aliaj ciferecaj datentavoloj (ekz., en Geographic Information System)."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Geostatistics interkonsento per kvanta datuma analitiko, specife la apliko de statistika metodaro al la esplorado de geografiaj fenomenoj.\nGeostatistics estas uzita grandskale en gamo da kampoj, inkluzive de hidrologio, geologio, nafto esplorado, veteranalizo, urboplanado, log\u0302istiko, kaj epidemiologio.\nLa matematika bazo por geostatistikoj venas de aretanalizo, Lineara diskriminanta analitiko kaj ne-parametric statistikaj testoj, kaj gamo da aliaj subjektoj.\nAplikoj de geostatistikoj dependas peze de geografiaj informsistemoj, precipe por la interpolado (takso) de nemezuritaj punktoj.\nGeografiistoj faras rimarkindajn kontribuojn al la metodo de kvantaj teknikoj."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Geografiaj kvalitaj metodoj, au\u0306 etnografiaj esplorteknikoj, estas uzitaj fare de homaj geografiistoj.\nEn kultura geografio ekzistas tradicio de utiligado de kvalitaj esplor teknikoj, ankau\u0306 uzitaj en antropologio kaj sociologio.\nKursanobservaj\u0302o kaj profundaj intervjuoj provizas homajn geografiistojn per kvalitaj datenoj."}, {"text_idx": "#000027", "text": "La plej malnovaj konataj mondmapoj originas reen g\u0302is antikva Babelo de la 9-a jarcento a.K.\nLa plej konata babilona mondmapo, aliflanke, estas la Imagino Mundi de 600 a.K.\nLa mapo kiel rekonstruite de Eckhard Unger montras Babelon sur la Eu\u0306frato, c\u0302irkau\u0306ita de cirkla termaso montranta Asirion, Urartu [15] kaj plurajn grandurbojn, en victurno c\u0302irkau\u0306ita de \"amara rivero\" ( Okeano), kun sep insuloj arang\u0302itaj c\u0302irkau\u0306 g\u0302i formi sep-pintan stelon.\nLa c\u0302emetita teksto mencias sep eksterajn regionojn preter la c\u0302irkau\u0306a oceano.\nLa priskriboj de kvin el ili pluvivis.\nKontraste al la Imagino Mundi, pli frua babilona mondmapo devenanta de la 9-a jarcento a.K. prezentis Babelon kiel esti pli norde de la centro de la mondo, kvankam g\u0302i ne estas certa kio tiu centro lau\u0306supoze reprezentis."}, {"text_idx": "#000029", "text": "La unua rigora sistemo de latitudo kaj longitud linioj estas kreditita al Hiparko.\nLi utiligis seksagesimal sistemon kiu estis derivita de babilona matematiko.\nLa meridianoj estis subdividitaj en 360\u00b0, kun c\u0302iu grado plue subdividis 60\u2032 ( protokolo).\nPor mezuri la longitudon c\u0302e malsama loko sur la Tero, li proponis uzi eklipsojn por determini la relativan diferencon en tempo.\nLa ampleksan mapadon de la romianoj c\u0302ar ili esplorus novajn terojn poste disponigus altnivelan de informoj por Ptolemeo por konstrui detalajn atlasojn.\nLi etendis la laboron de Hiparko, uzante kradsistemon en siaj mapoj kaj adoptante longon de 56.5 mejloj por grado."}, {"text_idx": "#000030", "text": "De la tria jarcento pluen, c\u0302inaj metodoj de geografia studo kaj verkado de geografia literaturo ig\u0302is multe pli kompleksaj ol kio estis trovita en Eu\u0306ropo en la tempo (g\u0302is la 13-a jarcento).\nC\u0302inaj geografiistoj kiel ekzemple Liu An, Pei Xiu, Jia Dan, Shen Kuo, Fan Chengda, Zhou Daguan, kaj Xu Xiake skribis gravajn disertaj\u0302ojn, ankorau\u0306 de la 17-an jarcenton progresintaj ideoj kaj metodoj de Okcidentstila geografio estis adoptitaj en C\u0302inio."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Dum la Mezepoko, la falo de la romia imperio kau\u0306zis s\u0302ang\u0302on en la evoluo de geografio de Eu\u0306ropo g\u0302is la islama mondo.\nIslamaj geografiistoj kiel ekzemple Mohamedo al-Idrisi produktis detaligis mondmapojn (kiel ekzemple Tabula Rogeriana), dum aliaj geografiistoj kiel ekzemple Yaqut al-Hamawi, Al-Biruni, Ibn Batuta, kaj Ibn-H\u0302aldun disponigis detalajn raportojn pri iliaj vojag\u0302oj kaj la geografion de la regionoj kiujn ili vizitis.\nTurka geografiisto, Mahmud al-Kashgari desegnis mondmapon sur lingva bazo, kaj poste tiel faris Piri Reis ( Piri Reis-mapo).\nPlue, islamaj akademiuloj tradukig\u0302is kaj interpretis la pli fruajn verkojn de la romianoj kaj la grekoj kaj establis la House of Wisdom (Domo de Wisdom) en Bagdado por tiu celo.\nAbu\u0304 Zayd al-Balkhi\u0304, origine de Balkh, fondis la \"Balkhi\u0304 lernejon\" de surtera mapado en Bagdado.\nSuhra\u0304b, malfruan dekan jarcenton islama geografiisto akompanis libron de geografiaj koordinatoj, kun instrukcioj por farado de rektangula mondmapo kun ekvirektangula projekcio au\u0306 cilindra egaldistanca projekcio."}, {"text_idx": "#000033", "text": "La eu\u0306ropa Age of Discovery (Ag\u0302o de Discovery) dum la 16-a kaj la 17-a jarcentoj, kie multaj novaj teroj estis malkovritaj kaj raportoj fare de eu\u0306ropaj esploristoj kiel ekzemple Kristoforo Kolumbo, Marko Polo, kaj James Cook revivigis deziron al kaj preciza geografia detalo, kaj pli solidajn teoriajn fundamentojn en Eu\u0306ropo.\nLa problemo alfrontanta kaj esploristojn kaj geografiistojn trovis la latitudon kaj longitudon de geografia loko.\nLa problemo de latitudo estis solvita antau\u0306 longe sed tio de longitudo restis;\nkonsenti pri kiu nul meridiano devus esti estis nur parto de la problemo.\nEstis lasite al John Harrison solvi g\u0302in inventante la kronometron H-4 en 1760, kaj poste en 1884 por la Internacia Meridiano-Konferenco por adopti de kongreso la Greenwich-meridianon kiel nul meridianon."}, {"text_idx": "#000034", "text": "La 18-a kaj la 19-an jarcentojn estis la tempoj kiam geografio ig\u0302is agnoskita kiel diskreta akademia disciplino, kaj ig\u0302is parto de tipa universitat instruplano en Eu\u0306ropo (aparte pariza kaj Berlino).\nLa evoluo de multaj geografiaj socioj ankau\u0306 okazis dum la 19-a jarcento, kun la fundamentoj de la Socie\u0301te\u0301 de Ge\u0301ographie en 1821, [27] la Reg\u0302a Geografia Societo en 1830, [28]\nRussian Geographical Society en 1845, [29]\nUsona Geografia Societo en 1851, [30] kaj la National Geographic Society en 1888.\nLa influo de Immanuel Kant, Alexander von Humboldt, Carl Ritter, kaj Paul Vidal de la Blache povas esti viditaj kiel grava turnopunkto en geografio de filozofio g\u0302is akademia temo."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Dum la pasintaj du jarcentoj, la akceloj en teknologio kun komputiloj kau\u0306zis la evoluon de geomatic'oj.\nkaj novaj praktikoj kiel ekzemple kursanobservaj\u0302o kaj geostatistikoj estanta integrigita en la paperaro de geografio da iloj.\nEn la Okcidento dum la 20-a jarcento, la disciplino de geografio ekzamenis kvar gravajn fazojn:\nmedia determinismo, regiona geografio, la kvanta revolucio, kaj kritika geografio.\nLa fortaj interfakaj ligiloj inter geografio kaj la sciencoj de geologio kaj botaniko, same kiel ekonomiko, sociologio kaj demografio ankau\u0306 kreskis multe, aparte kiel rezulto de Earth System Science kiu serc\u0302as kompreni la mondon en holisma vido."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Terglobaj navigada satelita sistemoj (GNSS)"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Geografio (de la grekaj vortoj \u03b3\u03b7 [ge] = \"tero\", kaj \u03b3\u03c1\u03b1\u03c6\u03b5\u03b9\u03bd [grafejn] = \"priskribi\") estas scienco, kiu studas la strukturon kaj fizikajn ecojn de la tersurfaco kaj ilian interagon kun la homaj agoj. G\u0302i do priskribas la spacajn strukturojn kaj okazaj\u0302ojn sur la tersurfaco, la efektojn de tiuj strukturoj kaj okazaj\u0302oj al la homa agado, kaj la efektojn de homa agado al la tersurfaco. La geografio do kombinas naturajn kaj sociajn sciencojn. G\u0302i kreas konceptojn por la komprenado kaj la solvado de problemoj inter la homoj kaj ilia medio."}, {"text_idx": "#000041", "text": "C\u0302efceloj de la geografio estas eltrovo de manieroj de racia teritoria organizo de la socio kaj naturekspluatado, kreado de fundamentoj por strategio de ekologie sendang\u0302era evoluo de la socio. Gravaj objektoj de geografiaj esploroj estas interagoj de la homo kaj la naturo, regularo de dislokigo kaj influo de la komponentoj de geografia medio en loka, regiona, nacia, kontinenta, oceana kaj tutmonda niveloj. Sciencisto, kiu okupig\u0302as pri geografio, nomig\u0302as geografo."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Lau\u0306 historiaj dokumentoj la signifo de geografiaj scioj estis unue rekonata de la antikvaj grekoj. Oni raportas pri Anaksimandro el Mileto, ke li estis la unua, kiu desegnis mapon de la tero kaj de la maroj c\u0302irkau\u0306 550 a.K. Herodoto el Halikarnasos (484 \u2013 424 a.K.) verkis multajn geografiajn raportojn. Ptolemeo (c\u0302irkau\u0306 100 g\u0302is c\u0302irkau\u0306 175) kolektis topografiajn sciojn kaj indikis kiel desegni mapojn. La konojn de la grekoj uzis poste la romianoj. En la mezepoko oni forgesis en Eu\u0306ropo pri geografio, kiel ankau\u0306 pri aliaj sciencoj. Nur el la imperio de C\u0302inujo kaj la oriento venis novaj impulsoj."}, {"text_idx": "#000043", "text": "La moderna geografio estis fondita de Bartholoma\u0308us Keckermann (1571\u20131608) kaj Bernhard Varenius (1622\u20131650). Ili evoluigis terminaron, distingis inter kutima geografio (geographia generalis) kaj regiona geografio au\u0306 scio pri landoj (geographia specialis). Ili rigardis popolojn, s\u0302tatojn kaj ejojn el spaca, historia kaj ankau\u0306 religia kunteksto."}, {"text_idx": "#000044", "text": "La epoko de klerismo subtenis klarigprovojn de naturaj efikoj pere de sciencistoj kiel Johann Gottfried Herder (1744\u20131803) kaj Georg Forster (1754\u20131794). Anton Friedrich Bu\u0308sching (1724\u20131763) verkis la dekunuvoluman Neue Erdbeschreibung (Nova terpriskribo) kun priskribo de landoj kaj ties ekonomioj. Alexander von Humboldt (1769\u20131859) kaj Carl Ritter (1779\u20131859) fine fondis la modernan sciencan ekonomion. Ferdinand von Richthofen (1833\u20131905) difinis geografion kiel la scienco pri la tersurfaco kaj de la aj\u0302oj kaj aspektoj rilataj al g\u0302i[1]. La geografoj Alfred Kirchhoff (1838\u20131907) kaj Friedrich Ratzel (1844\u20131904) jam profitis la sciojn de Darwin."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Per la kreskinta fakdivido en la 20-a jarcento estig\u0302is la multeco de nuntempaj partofakoj kaj c\u0302efe la divido inter fizika geografio kaj homa geografio. Ekde la 1960-aj jaroj geografio estas pli kaj pli uzata kiel aplikita scienco kaj g\u0302iaj temoj rilatas pli kaj pli al urba desegnado, evoluigo de kamparo au\u0306 mediprotektado."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Kutime oni dividas geografion je du grandaj branc\u0302oj: je fizika geografio kaj soci-ekonomia geografio."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Fizika geografio esploras la strukturon kaj fizikajn ecojn de la tera surfaco, g\u0302iajn naturajn ingrediencojn: reliefojn, grundojn, akvejojn, naturajn mediojn ktp. G\u0302in konsistigas:\nBiogeografio, kiu ampleksas elementojn de biologio kaj ekologio\nGeomorfologio, kiu kombinas geologion kaj terfizikon\nHidrologio kontinenta kaj mara (oceanografio)\nPedologio, kun elementoj de edafologio kaj geomorfologio, ktp."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Biogeografio, kiu ampleksas elementojn de biologio kaj ekologio\nGeomorfologio, kiu kombinas geologion kaj terfizikon\nHidrologio kontinenta kaj mara (oceanografio)\nPedologio, kun elementoj de edafologio kaj geomorfologio, ktp."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Soci-ekonomia geografio pristudas teritorian organizon de la socio en diversaj landoj, regionoj, lokoj. G\u0302i dispartig\u0302as je:"}, {"text_idx": "#000053", "text": "Ofte oni parolas ankau\u0306 pri Matematika geografio, kies partoj estas Kartografio kaj Topografio, au\u0306 apartenigas tion al fizika geografio."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Aparta direkto estas Regiona geografio, kiu esploras geografion de apartaj regionoj. G\u0302ia celo estas priskribi geografion de la regionoj komplekse: kaj de la fizika, kaj de la soci-ekonomia flankoj."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Geografio estas unu el antikvaj sciencoj. La unuaj provoj por naturscienca klarigo de geografiaj fenomenoj apartenas al grekaj filozofoj de la Mileta skolo (6-a jc. a.K.) \u2014 Taleso, Anaksimandro k.a."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Jen listo de kelkaj elstaraj vojag\u0302antoj kaj esploristoj:"}, {"text_idx": "#000059", "text": "Kelkaj plej gravaj geografiaj malkovroj, en kronologia ordo:"}, {"text_idx": "#000060", "text": "Tiuj c\u0302i diskutoj estas g\u0302is nun aktualaj por geografio kaj ludas gravan rolon en la scienco. Supozeble, ili ne havas unuecan solvon. Multaj geografiaj diskutoj estas lokitaj en terminologio, klasifikado kaj aliaj s\u0302ajne formalaj aferoj. Tamen terminologio kaj klasifikado estas fakte esenco de teoriaj vidpunktoj de diversaj sciencistoj: tiel malantau\u0306 diskuto pri terminoj ofte staras sciencaj skoloj, teorioj kaj hipotezoj."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Difino de geografio kiel scienco: c\u0302u tia scienco ekzistas; kio estas la studobjekto g\u0302ia.\nDifino de \"geografia kovro\", difino de g\u0302i diferencige de geosferoj de la Tero.\nDifino de la sistemo de geografiaj sciencoj, loko de certaj sciencoj ene de tiu sistemo kaj ilia signifo por la ceteraj sciencoj.\nEsenco de geografio kiel unueca scienco, se tiu ekzistas; g\u0302iaj celoj, taskoj kaj studobjektoj.\nTeoria geografio, se tiu ekzistas, kaj kiu scienco povas tiel nomig\u0302i. Ekzisto de komungeografiaj teorioj.\nDifino de la nocio \"mapo\", diferenco de mapo disde aliaj modeloj, esenco de kartografia esplormetodo."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Listo de urboj lau\u0306 lando"}, {"text_idx": "#000063", "text": "\u2191 \u201eWissenschaft von der Erdoberfla\u0308che und den mit ihr in ursa\u0308chlichem Zusammenhang stehenden Dingen und Erscheinungen\u201c"}]