[{"text_idx": "#000001", "text": "Liaj ludoj, kune kun tiuj de Sofoklo kaj Eu\u0306ripido, estas la nuraj verkoj de Classical Greek literaturo por esti pluvivinta.\nLi ofte estas priskribita kiel la patro de tragedio: [2]\nkritikistoj kaj la scio de akademiuloj pri la g\u0302enro komencas kun lia laboro, [4] kaj kompreno de pli fruaj tragedioj estas plejparte bazita sur inferencoj de liaj pluvivaj ludoj.\nLau\u0306 Aristotelo, li vastigis la nombron da karakteroj en teatro por permesi konflikton inter ili, dum karakteroj antau\u0306e interagis nur kun la refrenkoruso."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Influo en greka dramo kaj kulturo\nInfluo ekstere de greka kulturo"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Esh\u0302ilo estis naskita en c\u0302. 525 a.K. en Eleusis, urbeto proksimume 27 kilometroj da nordokcidento de Ateno, kiu estas metita en la fekundaj valoj de okcidenta Atiko, [9] kvankam la dato estas plej vers\u0302ajne bazita sur nombrado reen kvardek jarojn de sia unua venko en la Granda Dionysia.\nLia familio estis ric\u0302a kaj bone establita;\nlia patro, Euphorion, estis membro de la Eupatridae, la maljunega nobelaro de Atiko, [10] kvankam tio eble estos fikcio kiu la antikvuloj inventita por respondeci pri la grandiozeco de liaj ludoj."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Kiel junulo, li laboris pri vitejo g\u0302is, lau\u0306 la 2-ajarcenta AD-geografiisto Pausanias, la dio Dionizo vizitis lin en sia dormo kaj komandis lin por turni sian atenton al la g\u0302ermanta arto de tragedio.\nTuj kiam li vekig\u0302is de la song\u0302o, la juna Esh\u0302ilo komencis skribi tragedion, kaj lia premiero okazis en 499 a.K., kiam li estis nur 26 jarojn maljuna.\nLi venkus en sia unua venko c\u0302e la Grandurba Dionysia en 484 a.K."}, {"text_idx": "#000006", "text": "En 510 a.K., kiam Esh\u0302ilo estis 15 jarojn maljuna, Cleomenes I forpelis la filojn de Peisistratus de Ateno, kaj Cleisthenes funkciigis.\nLa reformoj de Cleisthenes inkludis sistemon de registrado kiu emfazis la gravecon de la deme super familitradicio.\nEn la lasta jardeko da la 6-a jarcento, Esh\u0302ilo kaj sia familio vivis en la deme de Eleusis."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La Persaj Militoj ludus grandan rolon en la vivo kaj kariero de la dramisto.\nEn 490 a.K., Esh\u0302ilo kaj lia frato Cynegeirus batalis por defendi Atenon kontrau\u0306 tiu de Darius I invadantan persan armeon c\u0302e la Batalo de Maratono.\nLa atenanoj emerg\u0302is kiel triumfantaj, venko festis trans la urbos\u0302tatoj de Grekio.\nCynegeirus, aliflanke, mortis en la batalo, ricevante mortvund provante malhelpi persan s\u0302ipon retirig\u0302antan de la marbordo, por kiu liaj samlandanoj glorigis lin kiel heroo."}, {"text_idx": "#000008", "text": "480, Esh\u0302ilo estis alvokita en militservon denove, tiu tempon kontrau\u0306 la invadado de Xerxes I devigas c\u0302e la Battle of Salamis (Batalo de Salamis), kaj eble, ankau\u0306, c\u0302e la Batalo de Plataea en 479.\nIon of Chios (Jono de H\u0302io) estis atestanto por la militarkivo kaj lia kontribuo de Esh\u0302ilo en Salamis.\nSalamis tenas elstaran lokon en La Persians, lia plej malnova pluviva ludo, kiu estis prezentita en 472 a.K. kaj gajnis unuan premion c\u0302e la Dionysia."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Esh\u0302ilo estis unu el multaj grekoj kiuj estis iniciitaj pri la Eleu\u0306zisaj Misteroj, sekto al Demetra bazita en lia hejmurbo de Eleusis.\nKiel la nomo implicas, membroj da la sekto lau\u0306supoze akiris iun sekretan scion.\nFirmaj detaloj de specifaj ritoj estas malabundaj, c\u0302ar membroj estis j\u0302urkonfirmitaj sub la puno de morto ne por riveli ion ajn koncerne la Misterojn al ne-adeptoj.\nTamen, lau\u0306 Aristotelo kelkaj opiniis ke Esh\u0302ilo rivelis kelkajn el la sekretoj de la sekto sur scenejo."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Aliaj fontoj asertas ke kolera homamaso provis mortigi Esh\u0302ilo'n surloke, sed li fug\u0302is de la sceno.\nHeracleides de Pontuso asertas ke la spektantaro testis al s\u0302tono Esh\u0302ilo'n.\nLi tiam prenis rifug\u0302on c\u0302e la altaro en la orkestro de la Teatro de Dionizo.\nC\u0302e lia proceso, li defendis nescion.\nLi estis malkondamnita, kun la j\u0302urio komprenema al la vundoj kiujn Esh\u0302ilo kaj Cynegeirus suferis c\u0302e Maratono.\nLau\u0306 la 2-ajarcenta AD-verkinto Aeliana, la pli juna frato de Esh\u0302ilo Ameinias helpis malkondamni Esh\u0302ilo'n montrante al la j\u0302urio la stumpeton de la mano kiun li perdis c\u0302e Salamis, kie li estis voc\u0302donita plej kurag\u0302a militisto.\nLa vero estas ke la premio por braveco c\u0302e Salamis iris ne al la frato de Esh\u0302ilo sed al Ameinias de Pallene."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Esh\u0302ilo vojag\u0302is al Sicilio iam au\u0306 dufoje en la 470oj a.K., estinte invitita fare de Hiero I de Sirakuzo, grava greka grandurbo sur la orienta flanko de la insulo;\nkaj dum unu el tiuj ekskursetoj li produktis The Women of Aetna (La Virinoj de Aetna) (en honoro de la grandurbo fondita fare de Hieron) kaj faztaksis siajn la persajn.\nAntau\u0306 473 a.K., post la morto de Phrynichus, unu el liaj c\u0302efrivaloj, Esh\u0302ilo estis la c\u0302iujara favorato en la Dionysia, gajnante unuan premion en preskau\u0306 c\u0302iu konkurado.\nEn 472 a.K., Esh\u0302ilo enscenigis la produktadon kiu inkludis la la persajn, kie Periklo funkcias kiel labormemoj ."}, {"text_idx": "#000012", "text": "En 458 a.K., li revenis al Sicilio por la lasta fojo, vizitante la grandurbon de Gela kie li mortis en 456 au\u0306 455 a.K.\nValerius Maximus skribis ke li estis mortigita ekster la grandurbo de testudo vizitita aglo kiu konfuzis lian kapon kun roko tau\u0306ga por frakasado de la s\u0302elo de la reptilio.\nPlinio, en lia Naturalis Histori\u00e6 , aldonas ke Esh\u0302ilo restis ekstere por eviti profetaj\u0302on ke li estus mortigita per regresa objekto.\nLa laboro de Esh\u0302ilo estis tiel respektata de la atenanoj kiuj post lia morto, liaj la nuraj tragedioj permesitaj esti faztaksitaj en postaj konkuradoj estis\nLiaj filoj Euphorion kaj Eu\u00e6on kaj lia nevo Philocles ankau\u0306 ig\u0302is dramistoj."}, {"text_idx": "#000013", "text": "La surskribo pri la tombos\u0302tono de Esh\u0302ilo faras neniun mencion de lia teatra renomo, festante nur liajn armeajn atingojn:"}, {"text_idx": "#000014", "text": "\u0391\u03b9\u0313\u03c3\u03c7\u03c5\u0301\u03bb\u03bf\u03bd \u0395\u03c5\u0313\u03c6\u03bf\u03c1\u03b9\u0301\u03c9\u03bd\u03bf\u03c2 \u0391\u0313\u03b8\u03b7\u03bd\u03b1\u03b9\u0342\u03bf\u03bd \u03c4\u03bf\u0301\u03b4\u03b5 \u03ba\u03b5\u03c5\u0301\u03b8\u03b5\u03b9\n\u03b1\u0313\u03bb\u03ba\u03b7\u0300\u03bd \u03b4' \u03b5\u03c5\u0313\u03b4\u03bf\u0301\u03ba\u03b9\u03bc\u03bf\u03bd \u039c\u03b1\u03c1\u03b1\u03b8\u03c9\u0301\u03bd\u03b9\u03bf\u03bd \u03b1\u0313\u0301\u03bb\u03c3\u03bf\u03c2 \u03b1\u0313\u0300\u03bd \u03b5\u03b9\u0313\u0301\u03c0\u03bf\u03b9\n\u03ba\u03b1\u03b9\u0300 \u03b2\u03b1\u03b8\u03c5\u03c7\u03b1\u03b9\u03c4\u03b7\u0301\u03b5\u03b9\u03c2 \u039c\u03b7\u0342\u03b4\u03bf\u03c2 \u03b5\u0313\u03c0\u03b9\u03c3\u03c4\u03b1\u0301\u03bc\u03b5\u03bd\u03bf\u03c2 [18]"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Sub tiu s\u0302tono kus\u0302as Esh\u0302ilo, filo de Euphorion, la atenano, kiu pereis en la tritik-portanta tero de Gela;\npri lia nobla lerteco la arbareto de Maratono povas paroli, kaj la longhara la persa scias g\u0302in bone."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Lau\u0306 Castoriadis, la surskribo sur lia tombejo signifas la primaran gravecon de \"apartenado al la grandurbo\" ( Poliso), de la solidareco kiu ekzistis ene de la kolektiva korpo de civitano-soldatoj."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Esh\u0302ilo geedzig\u0302is kaj havis du filojn, Euphorion kaj Euaeon, kiuj ambau\u0306 ig\u0302is tragediaj poetoj.\nEuforion gajnita unua premio en 431 en konkurado kontrau\u0306 kaj Sofoklo kaj Eu\u0306ripido.\nLia nevo, Philocles (lia fratinfilo), ankau\u0306 estis tragedia poeto, kaj gajnis unuan premion en la konkurado kontrau\u0306 Oedipus Rex de Sofoklo."}, {"text_idx": "#000019", "text": "La radikoj de greka dramo estas en religiemaj festivaloj por la dioj, c\u0302efe Dionizo, la vindio.\nDum la vivdau\u0306ro de Esh\u0302ilo, dramecaj konkuradoj ig\u0302is parto de la Grandurba Dionysia en la fonto.\nLa festivalo malfermita kun procesio, sekvis kun konkurso de knaboj kantantaj ditirambojn kaj kulminis per paro de dramecaj konkuradoj.\nLa unua konkurado Esh\u0302ilo partoprenintus, konsistis el tri dramistoj c\u0302iuj prezentantaj tri tragediaj ludoj sekvitaj per pli mallonga komedia satirusteatraj\u0302o.\nDua konkurso de kvin komediaj dramistoj sekvis, kaj la gajnintoj de ambau\u0306 konkuradoj estis elektitaj fare de panelo de jug\u0302istoj."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Esh\u0302ilo membrigis multajn el tiuj konkuradoj en sia vivdau\u0306ro, kaj diversaj praaj fontoj atribuas inter sepdek kaj nau\u0306dek ludojn al li.\nNur sep tragedioj pluvivis sendifektaj:\nLa Persians , Seven against Thebes (Sep kontrau\u0306 Tebo) , La Suppliants , la trilogio konata kiel La Oresteia , konsistante el la tri tragedioj Agamemno , The Libation Bearers kaj The Eumenides , kune kun Prometheus Bound (kies au\u0306toreco estas pridisputata).\nKun la escepto de tiu laste ludo - la sukceso de kiu estas necerta - c\u0302iuj la pluekzistantaj tragedioj de Esh\u0302ilo povas esti gajninta unuan premion c\u0302e la Grandurba Dionysia."}, {"text_idx": "#000021", "text": "La aleksandrina Vivo de Esh\u0302ilo asertas ke li gajnis la unuan premion c\u0302e la Grandurba Dionysia dek tri fojojn.\nTio kompariblas favore kun tiu de Sofoklo anoncita dek ok venkoj (kun altagrade pli granda katalogo, c\u0302e lau\u0306taksaj 120 teatraj\u0302oj), kaj eklipsas la kvin venkojn de Eu\u0306ripido, kiu supozeble skribis c\u0302irkau\u0306 90 prezentaj\u0302ojn."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Unu markostampo de Aeschylean dramaturgio s\u0302ajnas estinti lia emo skribi ligitajn trilogiojn, en kiuj c\u0302iu ludo funkcias kiel c\u0302apitro en kontinua drameca rakonto.\nLa Oresteia estas la nura pluekzistanta ekzemplo de tiu speco de ligita trilogio, sed ekzistas indico ke Esh\u0302ilo ofte skribis tiajn trilogiojn.\nLa komikaj satirusteatraj\u0302oj kiuj sekvas liajn trilogiojn ankau\u0306 tiris sur rakontoj derivitaj de mitoj."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Ekzemple, la satirusludo de la Oresteia s Proteus traktis la rakonton pri la kromvojo de Menelao en Egiptujo sur sia hejmenvojo de la Troja Milito.\nSurbaze de la indico disponigita per katalogo de Aeschylean-ludotitoloj, scholia, kaj ludfragmentoj registritaj fare de pli postaj verkintoj, estas supozite ke tri aliaj de liaj recentaj ludoj estis komponentoj de ligitaj trilogioj:\nSeven against Thebes (Sep kontrau\u0306 Tebo) estante la fina teatraj\u0302o en Edipo-trilogio, kaj La Suppliants kaj Prometheus Bound c\u0302iu estante la unua teatraj\u0302o en Danaidotrilogio kaj Prometeo-trilogio, respektive (vidu malsupre).\nAkademiuloj krome proponis plurajn tute perditajn trilogiojn derivitaj de konataj ludotitoloj.\nKelkaj el tiuj trilogioj traktis mitojn c\u0302irkau\u0306antajn la Trojan Militon.\nOni, kolektive nomita la Achilleis , konsistis el la titoloj Myrmidons, el nereidoj kaj el frigianoj (alterne, The Ransoming of Hector (La Elac\u0302etado de Hektoro)."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Alia trilogio s\u0302ajne rakontas la eniron de la troja aliancano Memnon en la militon, kaj lian morton c\u0302e la manoj de Ah\u0302ilo ( Memnon kaj The Weighing of Souls (La Pesado de Animoj) estanta du komponentoj de la trilogio);\nThe Award of the Arms (La Premio de la Armiloj), la frigiaj ulinoj, kaj la Salaminian ulinoj proponas trilogion pri la frenezo kaj postan memmortigon de la greka heroa Ajaco;\nEsh\u0302ilo ankau\u0306 s\u0302ajnas esti skribinta koncerne la revenon de Odiseo al Ithaca post la milito (inkluzive de sia mortigo de sia edzino la svatantoj kaj g\u0302iaj sekvoj de Penelopo) en trilogio konsistanta el la animo-levantoj, Penelopo kaj La osto-kolektantoj.\nAliaj proponitaj trilogioj koncernis la mito de Jasono kaj la Argonau\u0306toj ( Argo\u0302, Lemnian ulinoj, Hypsipyle\u0302);\nla vivo de Perseo ( La Reto-tirantoj, Polydekte\u0302s, Phorkides);\nla naskig\u0302o kaj atingoj de Dionizo ( Semela, Bacchae, Pentheus);\nkaj la sekvo de la milito portretis en Seven against Thebes ( Eleusinians, Argives (au\u0306 Argive ulinoj), Sons of the Seven (Filoj de la Sep)."}, {"text_idx": "#000025", "text": "La plej frua el liaj ludoj pluvivi estas La Persians ( Persai), farita en 472 a.K. kaj surbaze de travivaj\u0302oj en la propra vivo de Esh\u0302ilo, specife la Battle of Salamis (Batalo de Salamis).\nG\u0302i estas unika inter postvivado de grekaj tragedioj en tio g\u0302i priskribas lastatempan historian okazaj\u0302on.\nLa Persians temigas la popularan grekan temon da hibriso kulpigante la perdon de Irano sur la fiereco de g\u0302ia reg\u0302o."}, {"text_idx": "#000026", "text": "G\u0302i malfermig\u0302as kun la alveno de mesag\u0302isto en Susa, la persa c\u0302efurbo, portante novaj\u0302on de la katastrofa persa malvenko c\u0302e Salamis al Atosa, la patrino de la persa reg\u0302o Kserkso.\nAtossa tiam vojag\u0302as al la tombo de Dario, s\u0302ia edzo, kie lia fantomo s\u0302ajnas klarigi la kialon de la malvenko.\nG\u0302i estas, li diras, la rezulto de la hibriso de Kserkso en konstruado de ponto trans la Helesponto, ago kiu indignigis la diojn.\nKserkso ekaperas c\u0302e la fino de la teatraj\u0302o, ne realigante la kialon de sia malvenko, kaj la teatraj\u0302o fermig\u0302as al lamentadoj de Kserkso kaj la refrenkoruso."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Seven against Thebes (Sep kontrau\u0306 Tebo) ( Hepta epi Thebas), kiu estis farita en 467 a.K., havas la kontrastigan temon de la interfero de la dioj en homaj aferoj.\nG\u0302i ankau\u0306 markas la unuan konatan prezentig\u0302on en la laboro de Esh\u0302ilo de temo kiu dau\u0306rigus tra liaj ludoj, tiun de la Poliso (la grandurbo) estantan esenca evoluo de homa civilizo."}, {"text_idx": "#000028", "text": "La teatraj\u0302o rakontas la rakonton de Eteoklo kaj Poliniko, la filojn de la hontigita Reg\u0302o de Tebo, Edipo.\nLa filoj jesas alterni en la trono de la grandurbo, sed poste la unua-jara Eteoklo rifuzas pas\u0302i malsupren, kaj Poliniko kondukas krig por postuli sian kronon.\nLa fratoj mortigas unu la alian en duelo, kaj la origina fino de la teatraj\u0302o konsistis el lamentadoj por la mortaj fratoj."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Nova fino estis aldonita al la teatraj\u0302o proksimume kvindek jarojn poste: Antigono kaj Ismena funebras iliajn mortajn fratojn, mesag\u0302isto eniras sciigi edikton malpermesantan la entombigon de Poliniko;\nkaj finfine, Antigono deklaras she intencon spiti tiun edikton.\nLa teatraj\u0302o estis la tria en ligita Edipo-trilogio;\nla unuaj du teatraj\u0302oj estis Lajo kaj Edipo.\nLa fina satirusteatraj\u0302o estis the Sphinx."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Esh\u0302ilo dau\u0306rigis sian emfazon de la Poliso kun La Suppliants en 463 a.K. ( Hiketides), kiu lau\u0306das la demokrataj subfluoj prizorgante traen Atenon progresado de la establado de demokrata registaro en 461.\nEn la teatraj\u0302o, la Danaidoj, la kvindek filinoj de Danaus, fondinto de Argos, fug\u0302as de malvola geedzig\u0302o al siaj kuzoj en Egiptujo.\nIli turnas al King Pelasgus de Argos por protekto, sed Pelasgus rifuzas g\u0302is homoj de Argos argumentas enen sur la decido, klare demokrata movo sur la parto de la reg\u0302o.\nHomoj decidas ke la Danaidoj meritu protekton, kaj ili estas permesitaj ene de la muroj de Argos malgrau\u0306 egiptaj protestoj."}, {"text_idx": "#000032", "text": "En fus\u0302kontaktosinsekvo, estas rivelita ke kvardek-nau\u0306 el la Danaidoj mortbatis iliajn edzojn kiel ordonite;\nHypermnestra, aliflanke, amis she edzon Lynceus, kaj tiel s\u0302paris lian vivon kaj helpis al li eskapi.\nIndignigita per la malobeemo de lia filino, Danaus ordigas s\u0302ian malliberigon kaj, eventuale, s\u0302ian ekzekuton.\nEn la kulmino kaj de\u0301nouement de la trilogio, Lynceus rivelas sin al Danaus, kaj mortigas lin (tiel plenumante la orakolon).\nLi kaj Hypermnestra establos regantan dinastion en Argos.\nAl La aliaj kvardek-nau\u0306 Danaidoj estas pardonitaj sian murdeman krimon, kaj edzig\u0302intaj for al nespecifitaj Argive-uloj.\nLa satirusteatraj\u0302o sekvanta tiun trilogion estis titolita Amymone, post unu el la Danaidoj."}, {"text_idx": "#000033", "text": "La nura kompleta (s\u0302paru kelkaj mankantaj linioj en pluraj lokoj) trilogio de grekaj teatraj\u0302oj de iu dramisto dau\u0306re recenta estas la Oresteia (458 a.K.);\nkvankam la satirusteatraj\u0302o kiu origine sekvis g\u0302in, Proteus , estas perdita krom kelkaj fragmentoj.\nLa trilogio konsistas el Agamemno , La Vers\u0302ofero-Portantoj ( Choephoroi), kaj La Eumenides .\nKune, tiuj ludoj rakontas la sangan rakonton de la familio de Agamemno, Reg\u0302o de Argos."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Esh\u0302ilo komencas en Grekio priskribanta la revenon da reg\u0302o Agamemno de sia venko en la Troja Milito, de la perspektivo de la urbhomoj (la refrenkoruso) kaj lia edzino, Clytemnestra.\nTamen, malhelaj au\u0306guradoj konstruas al la morto de la reg\u0302o c\u0302e la manoj de lia edzino, kiu estis kolera pri sia ofero de ilia filino Iphigenia, mortigita tiel la dioj malhelpus s\u0302tormon malhelpi la grekan floton en la milito.\nS\u0302i ankau\u0306 estis malg\u0302oja c\u0302e sia konservado de la troja profetino Kasandra kiel konkubino.\nKasandra antau\u0306diras de la murdo de Agamemno, kaj de s\u0302i mem, al la kunvenita urbanaro, kiuj estas terurigitaj.\nS\u0302i tiam eniras la palacon sciante ke s\u0302i ne povas eviti she sorton.\nLa fino de la teatraj\u0302o inkludas prognozon de la reveno de Orestes, filo de Agamemno, kiu serc\u0302os veng\u0302i sian patron."}, {"text_idx": "#000035", "text": "La Vers\u0302ofero-Portantoj dau\u0306rigas la rakonton, malfermig\u0302ante kun la alveno de Orestes c\u0302e la tombo de Agamemno.\nC\u0302e la tombo, Electra renkontas Orestes, kiu revenis de ekzilo en Focido, kaj ili planas veng\u0302on sur Clytemnestra kaj s\u0302ia amanto Aegisthus.\nLa raporto de Clytemnestra pri kos\u0302maro en kiu s\u0302i naskas serpenton estas rakontita fare de la refrenkoruso;\nkaj tio igas s\u0302in ordoni al Electra, s\u0302ian filino, vers\u0302i vers\u0302oferojn sur la tombo de Agamemno (kun la asistado de vers\u0302oferportantoj) en espero de farado de kompensoj.\nOrestes eniras la palacon s\u0302ajnigante porti novaj\u0302on de sia propra morto, kaj kiam Clytemnestra vokas en Aegisthus por partopreni chefPaghoMondAktualajho, Orestes mortigas ilin ambau\u0306.\nOrestes tiam estas plagu de la Furies, kiuj veng\u0302as la murdojn de familio en greka mitologio."}, {"text_idx": "#000036", "text": "La fina teatraj\u0302o de La Oresteia traktas la demandon de la kulpo de Orestes.\nLa Furies-veturado Orestes de Argos kaj en la sovag\u0302ejon.\nLi faras sian vojon al la templo da Apolono kaj petegas lin por forpeli la Furies.\nApolono instigis Orestes por mortigi Clytemnestra, kaj tiel portas iujn el la kulpo por la murdo.\nLa Furies estas pli maljunega vetkuro de la dioj, kaj Apolono sendas Orestes al la templo de Ateno, kun Hermeso kiel gvidisto."}, {"text_idx": "#000037", "text": "La Furies elspuras lin, kaj la diino Ateno, patrono de Ateno, s\u0302tupoj en kaj deklaras ke testo estas necesa.\nApolono argumentas la kazo de Orestes kaj, post la jug\u0302istoj, inkluzive de Ateno faras remisvoc\u0302donon, Ateno sciigas ke Orestes estas malkondamnita.\nS\u0302i renomas la Furies The Eumenides (La Bona-brava, au\u0306 Kindly Ones), kaj glorigas la gravecon de racio en la evoluo de leg\u0302oj, kaj, kiel en La Suppliants, la idealoj de demokrata Ateno estas lau\u0306ditaj."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Aldone al tiuj ses verkoj, sepa tragedio, Prometheus Bound, ricevas al Esh\u0302ilo fare de maljunegaj au\u0306toritatoj.\nEkde la malfrua 19-a jarcento, aliflanke, akademiuloj c\u0302iam pli pridubis tiun atribuadon, plejparte pro stilaj kialoj.\nG\u0302ia produktadamato estas ankau\u0306 en disputo, kun teorioj intervalantaj de la 480oj a.K. g\u0302is same malfrue kiel la 410s."}, {"text_idx": "#000039", "text": "La teatraj\u0302o konsistas plejparte el senmova dialogo, kiel dum la teatraj\u0302o la Titano Prometeo estas ligita al roko kiel puno de la olimpikulo Zeu\u0306so por disponigado de fajro al homoj.\nLa dio Hefesto, la Titano Okeano, kaj la refrenkoruso de Oceanidino c\u0302iu esprimas simpation por la malfacilaj\u0302oj de Prometeo.\nPrometeo renkontas Ioo'n, kunviktimon de la krueleco de Zeu\u0306so;\nkaj profetas s\u0302iajn estontecvojag\u0302ojn, rivelante ke tiu unu el s\u0302iaj posteuloj liberigos Prometeo'n.\nLa teatraj\u0302o fermig\u0302as kie Zeu\u0306so sendas Prometeo'n en la profundon c\u0302ar Prometeo rifuzas riveli la sekreton de ebla geedzig\u0302o kiu povis pruvi la falon de Zeu\u0306so."}, {"text_idx": "#000040", "text": "La Prometheus Bound s\u0302ajnas estinti la unua teatraj\u0302o en trilogio nomita la Prometheia .\nEn la dua teatraj\u0302o, Prometheus Unbound , Heraklo liberigas Prometeo'n de siaj katenoj kaj senvivigas la aglon kiu estis sendita c\u0302iutaga mang\u0302i Prometeo eterne regenerig\u0302antan hepaton.\nEble antau\u0306signante lian finan repacig\u0302on kun Prometeo, ni lernas ke Zeu\u0306so liberigis la aliajn titanojn kiujn li malliberigis c\u0302e la konkludo de la Titanomakio."}, {"text_idx": "#000041", "text": "En la konkludo de la trilogio, Prometeo la fajro-alportanto , s\u0302ajnas ke la Titano finfine avertas Zeu\u0306son ne por amori kun la mardriado Thetis, c\u0302ar s\u0302i estas sortkondamnita naski filon pli grandan ol la patro.\nNe dezirante esti faligita, Zeu\u0306so foredzigas Thetis al la mortonto Peleus;\nla produkto de tiu unio estas Ah\u0302ilo, greka heroo de la Troja Milito.\nPost akordigado kun Prometeo, Zeu\u0306so vers\u0302ajne inau\u0306guras festivalon en sia honoro en Ateno."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Tiu ludo estis bazita sur libroj 9 kaj 16 en Iliado de Homero.\nAh\u0302ilo sidas en silenta indigno super sia hontigo c\u0302e la manoj de Agamemno por la plej granda parto de la teatraj\u0302o.\nSenditoj de la greka armeo provas akordigi lin al Agamemno, sed li cedas nur al sia amiko Patroklo, kiu tiam batalas mod la trojanojn en la kiraso de Ah\u0302ilo.\nLa braveco kaj morto de Patroklo estas raportitaj en la parolado de mesag\u0302isto, kiu estas sekvita per funebrado."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Tiu ludo estis bazita sur libroj 18, 19, kaj 22 el Iliado;\ng\u0302i sekvas la Filinojn de Nereo, la Mardio, kiuj priploras la morton de Patroklo.\nEn la teatraj\u0302o, mesag\u0302isto rakontas ke kiel Ah\u0302ilo, eble akordigita al Agamemno kaj la grekoj, mortigis Hektoro'n."}, {"text_idx": "#000045", "text": "En tiu ludo, Ah\u0302ilo sidas en silenta funebro super Patroklo, post mallonga diskuto kun Hermeso.\nHermeso tiam alportas Reg\u0302o-Priamon de Trojo, kiu venkas super Ah\u0302ilo kaj elac\u0302etas la korpon de sia filo en sensacia puc\u0302o de the\u0301a\u0302tre.\nSkalo estas kunportita scenejon kaj la korpo de Hektoro estas lokita en unun skalon kaj oron en la aliaj.\nLa dinamikan dancadon de la refrenkoruso de trojanoj kiam ili eniras kun Priamo estas raportita fare de Aristofano."}, {"text_idx": "#000046", "text": "La infanoj de Niobe, la heroino, estis mortigitaj fare de Apolono kaj Artemiso c\u0302ar Niobe triumfac\u0302is ke s\u0302i havis pli da infanoj ol ilia patrino, Leto.\nNiobe sidas en silenta funebro sur scenejo dum la plej granda parto de la teatraj\u0302o.\nEn la respubliko , Platono citas la linio \"dio priplantas fau\u0306lton en mortontoj kiam li volas detrui domon tute.\""}, {"text_idx": "#000047", "text": "Tiuj estas la ceteraj 71 teatraj\u0302oj atributitaj al Esh\u0302ilo kiuj estas konataj al ni:"}, {"text_idx": "#000049", "text": "Influo en greka dramo kaj kulturo"}, {"text_idx": "#000050", "text": "Kiam Esh\u0302ilo unue komencis skribon, la teatro nur j\u0302us komencis evolui, kvankam pli fruaj dramistoj s\u0302atas Thespis jam vastigis la rolantaron por inkludi aktoron kiu povis interagi kun la refrenkoruso.\nEsh\u0302ilo aldonis duan aktoron, enkalkulante pli bonegan dramecan diversecon, dum la refrenkoruso ludis malpli gravan rolon.\nLi foje estas meritigita je lanc\u0302ado de skenographia, au\u0306 sceno-ornamado, [36] kvankam Aristotelo donas tiun distingon al Sofoklo.\nEsh\u0302ilo ankau\u0306 lau\u0306dire igis la kostumojn pli kompleksaj kaj dramecaj, kaj havi liajn aktorojn eluzas platformbotojn ( kotornoj) por igi ilin pli videblaj al la spektantaro.\nLau\u0306 pli posta raporto pri la vivo de Esh\u0302ilo, c\u0302ar ili piediris sur scenejon en la premiero de la Eumenides, la refrenkoruso de Furies estis tiel timiga en aspekto kiu ili igis junajn infanojn sveni, patriarkojn por pisi, kaj gravedajn virinojn por iri en naskokonvulsiojn."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Liaj prezentaj\u0302oj estis skribitaj en verso, neperforto estas farita sur scenejo, kaj la teatraj\u0302oj havas malproksimecon de c\u0302iutaga vivo en Ateno, au\u0306 rakontante rakontojn pri la dioj au\u0306 per estado metitaj, kiel La Persians, en foraj ejoj.\nLa laboro de Esh\u0302ilo havas fortan moralan kaj religian emfazon.\nLa Oresteia trilogio koncentrig\u0302is sur la pozicio de viro en la kosmo rilate al la dioj, dia juro, kaj dia puno."}, {"text_idx": "#000052", "text": "La populareco de Esh\u0302ilo estas evidenta en la lau\u0306do kiun la komika dramisto Aristofano donas al li en La Anuroj , produktis iun duon-jarcenton post la morto de Esh\u0302ilo.\nAperante kiel karaktero en la teatraj\u0302o, Esh\u0302ilo asertas c\u0302e linio 1022 ke lia Seven against Thebes (Sep kontrau\u0306 Tebo) \"igis c\u0302iun vidi g\u0302in por ami esti militema\";\nkun liaj la persaj, Esh\u0302ilo asertas c\u0302e linioj 1026-7 ke li \"instruis la atenanojn por deziri c\u0302iam venki iliajn malamikojn.\"\nEsh\u0302ilo dau\u0306rig\u0302as por diri c\u0302e linioj 1039ff.\nke liaj ludoj inspiris la atenanojn por esti kurag\u0302aj kaj virtaj."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Influo ekstere de greka kulturo"}, {"text_idx": "#000054", "text": "La verkoj de Esh\u0302ilo estis influaj preter sia propra tempo.\nHugh Lloyd-Jones tiras atenton al la respekto de Richard Wagner de Esh\u0302ilo.\nMikaelo Ewans kverelas en lia Wagner and Aeschylus. The Ring and the Oresteia (Londono: Faber.\n1982) ke la influo estis tre bonega meritanta rektan karakteron per karaktero komparo inter Ring de Wagner Oresteia de kaj Esh\u0302ilo.\nKritikiston de lia libro tamen, dum ne neante ke Wagner legis kaj respektis Esh\u0302ilo'n, priskribis siajn argumentojn kiel nejustajn kaj malvolan."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Dum lia prezidenta kampanjo en 1968, senatano Robert F. Kennedy citis la Edith Hamilton tradukon de Esh\u0302ilo sur la nokto de la murdo de Martin Luther King Jr. Kennedy estis sciigita pri la murdo de King antau\u0306 kampanjohalto en Indianapolis, Indianao kaj estis avertita ne partopreni la okazaj\u0302on pro timoj de tumultado de la plejparte afro-amerikana ularo.\nKennedy insistis pri partoprenado kaj faris senpreparan paroladon kiu faris novaj\u0302on de la morto de King al la homamaso."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Esh\u0302ilo, asteroido nomita por li"}, {"text_idx": "#000059", "text": "^ The remnant of a commemorative inscription, dated to the 3-a jarcento a.K., lists four, possibly eight, dramatic poets (probably including Choerilus, Phrynichus, and Pratinas) who had won tragic victories at the Dionysia before Esh\u0302ilo had.\nThespis was traditionally regarded the inventor of tragedy.\nAccording to another tradition, tragedy was established in Ateno in the late 530oj BC, but that may simply reflect an absence of records.\nMajor innovations in dramatic form, credited to Esh\u0302ilo by Aristotelo, and the anonymous source The Life of Aeschylus , may be exaggerations and should be viewed with caution (Martin Cropp (2006), \" Lost Tragedies: =A Survey \" in A Companion to Greek Tragedy , pp. 272-4)"}, {"text_idx": "#000065", "text": "Esh\u0302ilo estis naskita c\u0302 525 a.Kr. en nobela familio en Eleu\u0306ziso, apud Ateno. Pli malpli 15jara li c\u0302eestis la unuan demokratian revolucion, kiu faris finon al la tiraneco. En 490 li kunbatalis c\u0302e Maratono kontrau\u0306 la Persoj, kie unu lia frato batalpereis. Dek jarojn poste li ankau\u0306 partoprenis la decidigan mar-batalon c\u0302e Salamiso kontrau\u0306 la Persa floto. Pri c\u0302i milito li verkis la tragedion Persoj (el 472); tio estas la unua verko lia, kiu konservig\u0302is."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Li mortis en 456 en la urbo Gelo, sur Sicilio, kien dum siaj lastaj jaroj ofte li vojag\u0302is por ankau\u0306 tie reg\u0302isori siajn tragediojn. Lia epitafo, kiun supozeble li mem verkis, nur menciis, ke li batalis kontrau\u0306 la Persoj, nenion dirante pri sia verkado."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Lia literatura produktado estis grandega: inter 70 kaj 90 teatraj\u0302oj. Dektri-foje li ricevis la unuan premion en la c\u0302iujara Dioniza festivalo en Ateno: unuafoje en 484. Ankau\u0306 post lia morto oni plu prezentadis liajn dramojn. Sed iom post iom Eu\u0306ripido farig\u0302is pli populara."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Literaturan portreton (au\u0306 karikaturon) pri ambau\u0306 oni renkontas en la komedio Ranoj de Aristofano, kies premiero estis mallonge post la morto de Eu\u0306ripido (pli ol 50 jarojn post tiu de Esh\u0302ilo)."}, {"text_idx": "#000069", "text": "El liaj multaj dramoj restas al ni nur sepopo. Tiujn oni kolektis siatempe en la biblioteko de Aleksandrio, kie oni kompilis kanonojn pri c\u0302iuj artoj kaj sciencoj. Al la kanono de dramo (au\u0306 tragedio) oni kalkulis Esh\u0302ilon, Sofoklon kaj Eu\u0306ripidon. Kaj de c\u0302iuj oni kompilis specialajn eldonojn de iliaj c\u0302efaj verkaj\u0302oj. La cetero grandparte pereis."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Centra en lia verkaro estas la homo, kiu transpas\u0302as la leg\u0302ojn de la Dioj kaj per tio nocas al si mem kaj al siaj posteuloj. Precipe la trilogio Oresteia tion montras detaleme."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Esh\u0302ilo fondis la klasikan Atikan tragedion. En la origine religian dramon li enkondukis gravajn novaj\u0302ojn:"}, {"text_idx": "#000072", "text": "li enkondukis la duan aktoron (deu\u0306teragonisto), kun kiu la unua (protagonisto) dialogas. En pli fruaj dramoj la dialogo okazis inter h\u0302oro kaj unu sola aktoro. La novigo ebligis veran agadon kun interfrapig\u0302oj de karakteroj. En siaj lastaj dramoj, Esh\u0302ilo enkondukis ankau\u0306 trian aktoron (tritagonisto)\nmalpliigo de la graveco de l' lirika parto; la rolo de la h\u0302oro iom malkreskis, kaj la agado inter la aktoroj, male, farig\u0302is unuaranga.\nenkonduko de la trilogio: tri tragedioj pri komuna temo - kiel lia Oresteia."}, {"text_idx": "#000073", "text": "la trilogio Oresteia (458), konsistanta el:"}]