[{"text_idx": "#000000", "text": "En la mondo blovas nova vento"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Printempe filminteresitoj rigardas al Holivudo. Certe, la plej gravaj filmfestivaloj estas aliloke, sed la disdono de Oskar-premioj estas dau\u0306re la plej grava monda filmevento. La Oskar-akademio ne plu volas esti institucio de maljunaj blankhau\u0306taj viroj kaj plivastigis kaj internaciigis sian membraron. Tio sekvis al decidoj, kiuj foje mirigas maljunajn blankhau\u0306tajn virojn (kiel mi), sed pri tio ni parolu poste."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Por scii, kio okazas tutmonde en kinejoj, la mallonga listo de internaciaj produktaj\u0302oj estas uzebla gvidilo. Unue ni j\u0302etu rigardon al tiu listo."}, {"text_idx": "#000003", "text": "En 2023 surprize aperis filmo por Kambog\u0302o en la mallonga listo. Davy Chou, la reg\u0302isoro de Reveno al Seulo, log\u0302as en Francio. Li rakontas la historion de denaska koreanino, kiu estis adoptita de franca paro. La filmo estas kompleksa dramo pri serc\u0302ado de propraj radikoj, heredo, alproprig\u0302o kaj trovi sian identecon. Similajn temojn pritraktas la franca filmo Saint Omer de Alice Diop, kio baze estas iom tenaca tribunaldramo."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Tri filmoj de la listo temas pri adolesko, ekzemple tre c\u0302arma filmo el Barato: Chhelo Show (La Lasta Filmprezento) de Pan Nalin. Tiu filmo en gug\u0302arata lingvo ne estis produktita lau\u0306 la klis\u0302oj de Bollywood. Ni sekvas la adoltig\u0302on de la knabo Samay, kiu unufoje estas kun sia patro en kinejo kaj grandokule miras pri la mirakloj de filmoj. Li volas esti kreanto de tiuj mirakloj, sed lia patro estas iom strikta kaj opinias, ke tiu vivovojo ne oportunas por membroj de ilia kasto, sed Samay ne akceptas tion. Li lernas persiste, kiel el lumo farig\u0302as filmoj kaj revoj. La Lasta Filmprezento vekas memorojn al Nuovo Cinema Paradiso de 1988. La Fabelman\u2019oj de Steven Spielberg rakontas similan, sed pli epikan intrigon."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Lucas Dhont el Belgio prezentas en Close (Proksime) la historion de sincera amikeco inter du knaboj. Ili estas koramikoj kaj jen c\u0302io, do homofoboj trovus nenion por hurli. Vulgara klac\u0302ado dividas la amikojn kaj havas tragikan konsekvencon. Dhont denove prezentas intensan kaj empatiplenan intrigon, kiel jam en Knabino de 2018. Por mi Proksime estas unu el la plej bonaj filmoj de la jaro."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Filmoj el Irlando en la loka irlanda lingvo estas maloftaj en kinejoj c\u0302e mi. An Caili\u0301n Ciu\u0301in (La trankvila knabino) de Colm Baire\u0301ad estas agrabla renkontig\u0302o. Ne okazas multe en tiu filmo, estas kvazau\u0306 sekvo de banalaj okazintaj\u0302oj, sed mi, kiel spektanto, volonte sekvis someron kun Caitlin, la trankvila knabino. S\u0302ia familio estas malric\u0302a, la gepatroj ne tro zorgas pri siaj infanoj. Nova bebo estas survoje kaj Caitlin estas forsendita al foraj geonkloj. Tie s\u0302i spertas por la unua fojo familion kiel hejmo."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Filmoj el Pakistano kaj Maroko temas pri \u201cnetradicia\u201d, sed tamen sincera amo."}, {"text_idx": "#000008", "text": "En Joyland de Saim Sadiq la sentoj de juna pakistanano konfuzig\u0302as kiam li enamig\u0302as al transgenra dancistino. La filmo esploras subpremon kaj deziron en konservativega tradiciema socio. Finfine g\u0302i ne ofertas solvon, sed prezenti demandon jam signifas ion en tiu kadro."}, {"text_idx": "#000009", "text": "El Maroko venis unu el la plej belaj amrakontoj de la jaro: La blua kaftano (Le bleu du caftan) de Maryam Touzani. Jam s\u0302ia debuto Adam (2019) estis impresa kaj videnda rakonto pri la vivkondic\u0302oj de virinoj en Maroko. La blua kaftano temas pri la tajloro Halim kaj ties edzino Mino. Halim laboras lau\u0306 tradiciaj principoj, do liaj varoj estas iom kostaj, kaj tial ilia komerco iom krizas. Halim havas sekreton, c\u0302ar li deziregas virojn. Ankau\u0306 Mina havas sekreton, c\u0302ar s\u0302i prisilentas, ke s\u0302i estas morte malsana. Ili prenas metilernanton Youssef. Iom post iom ekkreskas sentoj inter Halim kaj Youssef. La rolon de Mina ludas la grandioza Lubna Azabal. Tre memorinda estas sceno en ilia hejmo: Mina dancas lau\u0306 muziko de la radio. S\u0302i invitas la edzon danci kun s\u0302i kaj ankau\u0306 la lernanton, tiam s\u0302i flankentiras kaj lasas la du virojn sole kaj rigardas ilin kun granda simpatio, amo kaj kompreno. Mi deziras, ke tiu filmo ne restu en iu nic\u0302o, sed estu spektata de multaj films\u0302atantoj kun malferma menso."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Pri historiaj temoj rakontas Argentino, 1985 de Santiago Mitre kaj Corsage (Korseto) de Marie Kreutzer. Tiu lasta estas libera inista fantaziaj\u0302o pri la vivo de imperiestrino Elisabeth de Au\u0306strio. Verdire mi ne plene komprenas, por kiu Kreuter faris tiun filmon kaj kial s\u0302i trudas g\u0302in al la publiko. La filmo el Argentino rakontas dramace kaj distre pri la klopodoj meti la krimulojn de la militista diktaturo al tribunalo."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Du filmoj pri problemoj de meza oriento venis el Skandinavio. Ali Abasi el Danio rakontas pri seria murdisto en Sankta araneo (Ankabut-e moqaddas). Religia fanatikulo murdas prostituitinojn en la sankta urbo Mas\u0302hado en Irano. Sankta Araneo estas terurfilmo kaj, s\u0302ajnas al mi, iom nekutima elekto por la plej bona internacia filmo, samkiel Knabo de la c\u0302ielo (alternative Kairo-Konspiro) de Tarik Saleh de Svedio. Juna idealisto farig\u0302as viktimo en intrigo inter s\u0302tato, religia universitato kaj sekreta servo. La intrigo sekvas konatajn modelojn en la maniero de ekzemple Le Carre\u0301."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Decido foriri (Decision to leave) de Park Chan-wok el Koreio estas plia popularg\u0302enra filmo, tamen kun pliaj tavoloj kiam polickomisaro enamig\u0302as en ebla murdisto. Bardo, eltrovita kroniko de manpleno da veroj de Alejandro G. In\u0303a\u0301rritu estas kvazau\u0306au\u0306tobiografia filmo. La filmo meandras de unu turnig\u0302o al alia, tamen malmulte el la intrigo restis c\u0302e mi."}, {"text_idx": "#000013", "text": "EO de Jerzy Skolimowski el Pollando estas nova adaptig\u0302o de la klasikaj\u0302o Ekzemple Baltasaro (Au hasard Balthasar) de Robert Bresson. La filmo ne tau\u0306gas por rapidemaj spektantoj, sed c\u0302iuj aliaj sekvos kompateme la vagadon de azeno tra Eu\u0306ropo."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mi volas aldoni kiel honoran mencion, la filmon La plej felic\u0302a viro de la mondo (Najsrek\u0301niot C\u030covek na Svetot) de Teona Strugar Mitevska el Norda Makedonio. Dum la intercivitana milito en eksa Jugoslavio Zoran estis devigita pafi al siaj najbaroj. Tio influas kaj fus\u0302as lian tutan vivon. Li sopiras al pardono kaj iutage li renkontas sian viktimon. Tiu filmo memorigas al ni, ke militoj pludau\u0306ras ankau\u0306 post armisticoj kaj pactraktatoj."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Ni devas tamen ankau\u0306 paroli pri la filmo, kiun la komitato elektis kiel la plej bonan internacian kontribuon: En okcidento nenio nova (Im Westen nichts Neues) de Edward Berger. Jam en 1930 estis la unua filmadapto, farita en Usono de Lewis Milestone. Neforgesebla estas la lasta sceno, kiam la junuloj rigardas al la publiko, dum ili mars\u0302as al sia pereo. En okcidento nenio nova memorigas, ke en militoj ne estas herooj, nur kripluloj kaj kadavroj. Tiu mesag\u0302o estas neforgesenda kaj, ve!, konsterne aktuala. Por la unua fojo la libro de Remarque estis filmita en Germanio. Sen la mono de Netflix tiu filmo ne ekzistus. Mi timas, ke Netflix trometis sian profilon sur la filmon. G\u0302i estas kvazau\u0306 James Bond en la tranc\u0302eoj. Historiistoj montris gravajn erarojn, sed la eraroj liveris dramecajn scenojn kaj frapajn fotojn kaj tiuj nun bedau\u0306rinde decidas, kiel la g\u0302enerala publiko bildigas al si la unuan mondmiliton. Krome Berger forlasas la etoson de la libro, c\u0302ar Remarque rakontas nur el la perspektivo de la junaj soldatoj. Entute: vide frapa, teknike brila filmo, sed maksimume libera interpretado de la romano de Remarque. Mi suspektas, ke precipe pro arda kampanjo de Netflix g\u0302i rikoltis tiom da Oskaroj."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Resume: ne tro impona kolekto. Kelkaj filmoj espereble restos, la plej multaj estas tamen forgesendaj."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Kaj nun al la elekto de la plej bonaj filmoj en la terminolgio de la Oskar-akademio tio signifas: la plej bonaj filmoj en la angla lingvo."}, {"text_idx": "#000018", "text": "La plilarg\u0302igo de la membroj sekvis al kelkaj nekutimaj, ja strangaj elektoj. Top Gun Solulo de Joseph Kosinski, ekzemple, havas kelkajn teknikajn meritojn kaj povas distri s\u0302atantojn de agadfilmoj, speciale se ili ne tro pripensas la intrigon. C\u0302io en tiu filmo estis aprobita de Pentagono, kiu post diversaj fiaskoj dise en la mondo bezonas plibonigi sian imagaj\u0302on. Alivorte: tiu filmo estas pura propagando."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Avataro: la vojo de akvo de James Cameron estis alia furora filmo (tio, kion parolantoj de la angla nomas blockbuster). La distribuantoj kutime anoncas tiun specon per superlativoj kiel la plej granda, plej sukcesa, plej spektakla ktp. Kaj, jes, por vidi, kiajn mondojn komputiloj povas nuntempe krei, oni devus vidi tiun filmon. Cameron tamen fidis nur la efektojn kaj apenau\u0306 uzis rimedojn por evoluigi tau\u0306gan scenaron. Por filmo, kiu dau\u0306ras pli ol tri horojn estas rimarkinde malmulte da intrigo, kaj la rezulto estas miksaj\u0302o el vakera kaj militista filmo kaj etnografa kic\u0302o."}, {"text_idx": "#000020", "text": "C\u0302iam estas almenau\u0306 unu biografa filmo en la elekto. Em 2023 ni trovis Elvis de Baz Luhrman. Tio ne estis tipa biografia filmo, sed klopodo spuri miton de Elvis Presley. Tio okazas en la tipa maniero de Luhrman, favorante stilon, neglektante substancon. Kaj kompreneble estas la plej konataj kantoj. La filmo estis nomumita en ok kategorioj, sed finfine gajnis nenion."}, {"text_idx": "#000021", "text": "La Triangulo de Tristo (The Triangle of Sadness) spertis en 2022, lau\u0306 mi, nemerititan sukceson. G\u0302i rikoltis aron da premioj, kio nur indikas, ke la ambicinivelo por satiro nuntempte ne estas tro alta. Ni rigardu iomete la karieron de O\u0308stlund. En 2011 li prezentis polemik-vekan filmon Play pri elmigrantaj buboj, kiuj c\u0302asas svedajn samag\u0302ulojn. Tiam li estis au\u0306dace c\u0302e la bordo de politika nekorekteco. En 2014 venis Turisto (la internacia titolo estis Force Majeure), kies temo estis la ridindeco de la moderna skandinava viro. En 2017 sekvis La Kvadrato (The Square) pri la ridindeco de la moderna arto, kaj en 2022 la trilogio finig\u0302is per satiro pri la ridindeco de ric\u0302uloj. Haha. La Triangulo de Tristo estas en tri ne tro koheraj partoj. En la unua ni renkontas du modelulojn, Yaya kaj Carl. En tiu mondo viroj ne estas au\u0306tomate alfa-maskloj kaj tial ili debatas dau\u0306re pri siaj roloj. Tiu parto eble havas la plej mordan satiron kaj distran kvaliton. En la dua parto ili estas kiel interretaj famuloj invititaj al krozs\u0302ipo. Tiu parto finig\u0302as per lavango da vomo (jes!) kaj pereo de la s\u0302ipo. Eble mezlernejaj knaboj trovas tion amuza. La tria parto konkludas sur fora insulo, ke c\u0302iuj homoj povas esti merduloj. Tiu filmo gajnis la Oran Palmon en Cannes kaj ankau\u0306 klopodis esti la plej bona c\u0302e Oskaro. G\u0302i estis ec\u0302 nonumita. Satiro estu pli ol farso."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Virinoj parolantaj (Women Talking) de Sarah Polley estas pli trankvila kaj digna filmo. En fora religia komunumo viroj kutime perfortas virinojn. Post certa incidento ili debatas, kion ili faru: c\u0302u resti, c\u0302u opozicii kontrau\u0306 la viroj au\u0306 c\u0302u foriri. La temo eble estas tro for por modernaj virinoj, sed ni almenau\u0306 povas atesti elstaran aktoradon."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Post la ceremonio mi devis froti miajn okulojn. La filmoj, kiuj por mi estis la plej bonaj en la listo, gajnis entute nul premiojn, jes: neniom!"}, {"text_idx": "#000025", "text": "La Mortang\u0302eloj de Inis\u0302erin (The Banshees of Inisherin) de Martin McDonagh estas tre nigra komedio pri la fino de amikeco. Iun tagon Colm anoncas al Pa\u0301draic, ke ili ne plu estu amikoj, c\u0302ar tiu estas tro teda. Li ne plu volas pasigi tempon en la loka drinkejo, sed dedic\u0302i sian vivon al arto. Padra\u0301ic volas savi la amikecon, sed la situacio akrig\u0302as. La filmo montras inter alie la senraciecon de homaj konfliktoj."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Ta\u0301r de Todd Fields lau\u0306 la jug\u0302oj de la Akademio ne meritis ec\u0302 premion por la plej bona c\u0302efaktorino, kio estas evidenta misdecido. Ta\u0301r estas intensa dramo pri fikcia dirigentino, pri la rilato inter arto kaj artisto kaj nelaste pri la responso de artisto por siaj agoj. Eble g\u0302i estis tro kompleksa por la nova jug\u0302antaro."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Vi devas esti ensalutinta por rajti komenti."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Musklaku la kovrilon por legi pliajn informojn."}]