[{"text_idx": "#000001", "text": "Tiu artikolo koncernas modernan norman c\u0302inon.\nPor la gramatikoj de aliaj formoj de la c\u0302ina, vidas iliajn respektivajn artikolojn per ligiloj sur c\u0302ina lingvo kaj specoj de c\u0302inoj."}, {"text_idx": "#000002", "text": "La gramatiko de Standard Chinese partumas multajn ecojn kun aliaj gamoj da c\u0302inoj.\nAl La lingvo preskau\u0306 tute mankas klinado, tiel ke vortoj tipe havas nur unu gramatikan formon.\nKategorioj kiel ekzemple nombro (singularo au\u0306 pluralo) kaj verbtempo estas ofte ne esprimitaj per iu gramatika rimedo, kvankam ekzistas pluraj partikloj kiuj helpas esprimi vortan aspekton, kaj iagrade humoron."}, {"text_idx": "#000003", "text": "La baza vortordo estas subjekt-verb-objekta (SVO).\nAlie, la c\u0302ina estas c\u0302efe c\u0302ef-lasta lingvo, signifante ke modifier'oj antau\u0306as la vortojn kiujn ili modifas - en substantivsintagmo, ekzemple, la c\u0302ef substantivo laste venas, kaj c\u0302iuj modifier'oj, inkluzive de relativaj propozicioj, venas antau\u0306 g\u0302i.\n(Tiu fenomeno estas pli tipe trovita en SOV-lingvoj kiel turka kaj japana."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La c\u0302ina ofte utiligas seriajn verbkonstruojn, kiuj implikas du au\u0306 pli da verboj au\u0306 verbofrazojn en sekvenco.\nC\u0302inaj prepozicioj kondutas simile al seriigitaj verboj en kelkaj rilatoj (pluraj da la komunaj prepozicioj povas ankau\u0306 esti utiligitaj kiel plenaj verboj), kaj ili ofte estas referitaj kiel koverboj.\nEkzistas ankau\u0306 loksignoj, metitaj post substantivo, kaj tial ofte nomita postopozicioj;\ntiuj ofte estas uzitaj en kombinaj\u0302o kun koverbo.\nPredikatadjektivoj estas normale uzitaj sen kopula verbo (\"por esti\"), kaj povas tiel esti rigarditaj kiel speco de verbo."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Kiel en multaj orientaj aziaj lingvoj, klasigiloj au\u0306 numeraloj estas postulataj dum uzado de numeraloj (kaj foje aliaj vortoj kiel ekzemple demonstrativoj) kun substantivoj.\nEkzistas multaj malsamaj klasigiloj en la lingvo, kaj c\u0302iu nombrebla substantivo g\u0302enerale havas akuratan klasigilon asociitan kun g\u0302i.\nNeformale, aliflanke, estas ofte akcepteble uzi la g\u0302eneralan klasigilon \u4e2a [\u500b] Ge modloko de aliaj specifaj klasigiloj."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Ekzemploj donitaj en tiu artikoluzo simpligis c\u0302inajn karakterojn (kie la tradiciaj karakteroj sekvas en krampoj se ili malsamas) kaj norman pinjinon Romanization."}, {"text_idx": "#000008", "text": "En la c\u0302ina, la koncepto de vortoj kaj la limoj inter ili ne estas c\u0302iam travidebla, [1] kaj la c\u0302ina manuskripto ne uzas interspacojn inter vortoj.\nGramatike, kelkaj kordoj de karakteroj kondutas kiel ununuraj vortoj en kelkaj kuntekstoj, sed estas separeblaj en aliaj.\nMultaj anglaj netransitivaj verboj estas tradukitaj per verbo substantivkunmetaj\u0302oj, kiel ekzemple \u8df3\u821e tia\u0300owu\u030c (\"por danci\", lau\u0306litere \"por salti dancon\");\ntiaj eroj povas esti rigarditaj kiel ununuraj vortfaradaj vortoj, kvankam la du partoj povas ig\u0302i separitaj per (ekzemple) aspektosignoj, kaj fakte ili g\u0302enerale kondutas gramatike kiel verbo kaj plie objekto.\nFoje la konduto de tiaj kunmetaj\u0302oj estas nenormala, aliflanke;\nekzemple \u5173\u5fc3 [\u95dc\u5fc3] gua\u0304nxi\u0304n (\"esti maltrankvilaj c\u0302irkau\u0306\") kondutas kiel neapartigebla vorto kiam la perfektive-partiklo le estas fiksita, kvankam g\u0302i estas separebla en la frazo \u5173\u4ec0\u4e48\u5fc3 [\u95dc\u4ec0\u9ebc\u5fc3] gua\u0304n she\u0301nme xi\u0304n (\"esti maltrankvila c\u0302irkau\u0306 kio\")."}, {"text_idx": "#000009", "text": "C\u0302inaj morfemoj (minimumaj unuoj de signifo) estas plejparte unusilabaj.\nSilaboj (kaj tiel morfemoj en la plej multaj kazoj) estas reprezentitaj kutime fare de ununuraj karakteroj.\nKelkaj vortoj konsistas el ununuraj silaboj, sed multaj vortoj estas formitaj kunmetante du (au\u0306 foje pli) unusilabajn morfemojn (kiuj povas esti au\u0306 liberaj au\u0306 ligitaj - t.e., ili povas au\u0306 eble ne ankau\u0306 povas stari sendepende).\nLa plej multaj du-silabaj kunmetaj\u0302substantivoj havas la kapon dekstraflanke, dum en kunmetaj\u0302verboj la kapo estas kutime maldekstre.\nPruntvortoj de aliaj lingvoj povas esti plursilabaj;\nili estas kutime skribitaj uzante elektitajn antau\u0306ekzistajn karakterojn kiuj havas la dekstrajn fonetikajn valorojn, ekzemple, \u6c99\u53d1 [\u6c99\u767c] sha\u0304fa\u0304 (\"sofo\") estas skribita kun la karakteroj \u6c99 sha\u0304 (originale \"sablo\") kaj \u53d1 [\u767c] fa\u0304 (originale \"por ig\u0302i/eldoni\").\nIndig\u0302enaj dusilabaj morfemoj kiel ekzemple \u8718\u86db zhizhu (\"araneo\") havas kongruan aliteracion."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Multaj unusilabaj vortoj havas alternativajn dusilabajn formojn kun praktike la sama signifo, kiel ekzemple \u5927\u849c da\u0300sua\u0300n (\"ajlo\", lau\u0306litere \"granda ajlo\") por \u849c sua\u0300n (\"ajlo\").\nMultaj dusilabaj substantivoj estas produktitaj aldonante la sufikson \u5b50 zi (origina signifo: \"infano\") al unusilaba vorto au\u0306 morfemo.\nEkzistas forta tendenco por unusilaboj por esti evitita en certaj pozicioj (ekzemple, dusilaba verbo ne normale estos sekvita per unusilaba objekto) - tio povas esti ligita kun la preferata metrika strukturo de la lingvo."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Komuna trajto en la c\u0302ina estas kopiado, kie silabo au\u0306 vorto estas ripetitaj por produkti modifitan signifon."}, {"text_idx": "#000012", "text": "klasigiloj, produkti frazon signifo- \"c\u0302ion\", ekzemple, \u4e00\u5ea7\u5ea7\u5c71 yi\u0304 zuo\u0300-zuo\u0300 sha\u0304n \"c\u0302iujn montojn\" (kie ordinare zuo\u0300 estas la klasigilo uzita en frazo indikanta specifan nombron da montoj);\nsilabojn en kelkaj neformalaj vortoj indikantaj familiorilatojn, ekzemple \u5988\u5988 [\u5abd\u5abd] ma\u0304man \"patrinon\", \u5f1f\u5f1f di\u0300di \"pli juna frato\";\nkelkaj adjektivoj, aldoni emfazo-, ekzemple, \u7ea2\u7ea2 ho\u0301ng-ho\u0301ng \"tiel rug\u0302a\" (de \u7ea2 ho\u0301ng \"rug\u0302a\").\nTio estas plej komunpas\u0302tejo kun unusilabaj adjektivoj, sed ankau\u0306 povas okazi kun kelkaj dusilabaj, en kelkaj kazoj sur la padron\u8212\u8212\u670d\u670d shu\u0304-shu-fu\u0304-fu\u0304 (de \u8212\u670d shu\u0304fu \"komforta\"), kaj en aliaj sur la padron\u51b0\u51c9\u51b0\u51c9 [\u51b0\u6dbc\u51b0\u6dbc] bi\u0304nglia\u0301ng-bi\u0304nglia\u0301ng (de \u51b0\u51c9 [\u51b0\u6dbc] bi\u0304nglia\u0301ng \"glaci-malvarmeta\") (\u51b0\u51b0\u51c9\u51c9 [\u51b0\u51b0\u6dbc\u6dbc] ankau\u0306 estas ofte uzita);\nmultaj verboj, marki la delimitative-aspekton (\"farendaj\u0302o ion por malgrand peco\") au\u0306 por g\u0302enerala emfazo - vidu sub Aspektoj, malsupre;\ncertaj aliaj unu-silabaj vortoj kaj morfemoj, kiel en \u661f\u661f xi\u0304ng\u0302i\u0304ng \" (malproksima) stelo, makulo\" (de \u661f xi\u0304ng \"stelo\"), \u5e38\u5e38 cha\u0301ngcha\u0301ng \"ofte\"."}, {"text_idx": "#000013", "text": "La c\u0302ina (kiel angla) estas klasifikita kiel SVO (subjekt-verb-objekta) lingvo, c\u0302ar transitivaj verboj antau\u0306as siajn objektojn en tipaj simplaj paragrafoj, dum la subjekto antau\u0306as la verbon."}, {"text_idx": "#000015", "text": "La c\u0302ina ankau\u0306 povas esti konsiderita tem-elstara lingvo: [5]\nekzistas forta prefero por frazoj kiuj komencig\u0302as kun la temo (ofte \"donita\", au\u0306 \"al malnovo\", informojn) kaj finig\u0302as kun la rheme (\"novaj\" informoj).\nCertaj modifoj de la baza subjekt-verb-objekta ordo estas alleblasj kaj povas helpi atingi temo-eminentecon.\nAparte, rekta (au\u0306 foje nerekta) objekto povas esti proponita al la komenco de la paragrafo ( topikigo).\nEstas ankau\u0306 eble ke objekto estus proponita al pozicio antau\u0306 la verbo, por emfazo."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Alia speco de frazo estas kio estis nomita ergativa strukturo, [7] kie la s\u0302ajna temo de la verbo povas movig\u0302i por obj\u0302eti pozicion;\nla malplena subjektopozicio tiam estas ofte okupita per esprimo de loko (komparu lokativinversion en la angla).\nTiu strukturo estas karakteriza por la verbo \u6709 io\u030cu (elvokiva \" ke ekzistas /estas\";\nen aliaj kuntekstoj la sama verbo signifas \"havas\"), sed g\u0302i ankau\u0306 povas esti uzita kun multaj aliaj verboj, g\u0302enerale indikante pozicion, aspekton au\u0306 malaperon."}, {"text_idx": "#000018", "text": "La c\u0302ina estas ankau\u0306 certagrade por-fala au\u0306 nul-submetata lingvo, signifante ke la subjekto povas esti preterlasita de paragrafo se g\u0302i povas esti konkludita el la kunteksto.\nEn la sekva ekzemplo, la temo de la verboj por \"migrado\" kaj \"tendaro\" estas igita esti konkludita (g\u0302i povas esti \"ni\", \"mi\", \"vi\", \"s\u0302i\", ktp.)"}, {"text_idx": "#000019", "text": "\u4eca\u5929(ji\u0304ntia\u0304n)\u722c(pa\u0301)\u5c71(sha\u0304n), \u660e\u5929(mi\u0301ngtia\u0304n)\u9732(lu\u0300)\u8425(yi\u0301ng)\u3002 [\u4eca\u5929\u722c\u5c71,\u660e\u5929\u9732\u71df\u3002]\nToday climb mountain, tomorrow outdoors camp. (Today hike up mountains, tomorrow camp outdoors.)"}, {"text_idx": "#000020", "text": "En la venonta ekzemplo la subjekto estas preterlasita kaj la objekto estas topicaligita per estado proponita en subjektopozicion, por formi pasiv-specan frazon.\n(Por pasivaj frazoj per signo kiel ekzemple \u88ab be\u0300i, vidas Pasivaj\u0302on malsupre."}, {"text_idx": "#000021", "text": "\u996d(fa\u0300n)\u505a(zuo\u0300)\u597d(ha\u030co)\u4e86(le) \u3002 [] Mang\u0302aj\u0302o faru kompletan LE.\n(La mang\u0302aj\u0302o estis farita, t.e. la mang\u0302aj\u0302o estas preta."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Adverboj kaj adverbaj sintagmoj kiuj modifas la verbon tipe venas post la subjekto sed antau\u0306 la verbo, kvankam aliaj pozicioj foje estas eblaj;\nPor konstruoj kiuj implikas pli ol unu verbon au\u0306 verbofrazon en sekvenco, vidas Seriajn verbkonstruojn.\nPor frazoj konsistantaj el pli ol unu paragrafo, vidas Konjunkciojn."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Kelkaj verboj povas preni kaj dativobjekton kaj rektan objekton.\nNerekta normale antau\u0306iras rekta, kiel en la angla:"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Kun multaj verboj, aliflanke, la dativobjekto povas alternative esti antau\u0306ita per prepozicia \u7ed9 [\u7d66] ge\u030ci;\nen tiu kazo g\u0302i povas au\u0306 antau\u0306iri au\u0306 sekvi la rektan objekton.\n(Komparu la similan uzon de kun au\u0306 por en la angla."}, {"text_idx": "#000027", "text": "La signifoj de la super du frazoj estas similaj, sed la dua unu (kun ba\u030c) povas esti konsiderita loki pli da emfazo de kio okazis al la objekto;\ng\u0302i ankau\u0306 povas indiki certecon (\"la plato\" prefere ol \"plato\").\nCertaj aliaj signoj povas esti uzitaj en simila vojo al ba\u030c, kiel ekzemple \u5c06 [\u5c07] jia\u0304ng (en formala lingvo) kaj \u62ff na\u0301 (konversacia)."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Kelkaj verboj povas s\u0302ajne preni du rektajn objektojn, kiuj povas esti vokitaj \"internan\" kaj \"eksteran\" objekton.\nTiuj povas ne ambau\u0306 sekvi la verbon - tipe la ekstera objekto estos metita c\u0302e la komenco de la frazo (topicaligita) au\u0306 lanc\u0302ita per la ba\u030c konstruo."}, {"text_idx": "#000031", "text": "C\u0302inaj substantivoj kaj aliaj vortklasoj ne estas g\u0302enerale markitaj por nombro, signifante ke pluralaj formoj estas plejparte la sama kiel la singularo.\nTamen, ekzistas pluralsigno \u4eec [\u5011] viroj, kiu limigis uzokutimon.\nG\u0302i estas uzita kun personaj pronomoj, kiel en \u6211\u4eec [\u6211\u5011] wo\u030cman, signifante \"ni\" au\u0306 \"ni\" (de \u6211 wo\u030c, \"I, me (Mi, min)\"), kaj povas esti uzitaj kun substantivoj reprezentantaj homojn, plej ofte tiujn kun du silaboj, s\u0302atas en \u670b\u53cb\u4eec [\u670b\u53cb\u5011] pe\u0301ngyoume\u0301n \"amikoj\" (de \u670b\u53cb pe\u0301ngyou \"amiko\").\nG\u0302ia uzo en tiaj kazoj estas lau\u0306vola.\nNeniam estas uzite kiam la substantivo havas senfinan referencon, au\u0306 kiam g\u0302i estas kvalifikita per numeralo."}, {"text_idx": "#000032", "text": "La demonstrativoj \u8fd9 [\u9019] zhe\u0300 \"tio\" kaj \u90a3 na\u0300 \"kiuj\" povas esti lau\u0306vole pluraligitaj per la aldono de \u4e9b ksie\u0304, igante \u8fd9\u4e9b [\u9019\u4e9b] zhe\u0300xie\u0304 \"tiujn\" kaj \u90a3\u4e9b na\u0300xie\u0304 \"tiujn\"."}, {"text_idx": "#000034", "text": "La c\u0302ina ne havas artikolojn kiel tia;\nsubstantivo povas sola reprezentos kio en la angla estus esprimita kiel \"la ...\nTamen la vorto \u4e00 yi\u0304 \"tia\", sekvita fare de la konvena klasigilo, povas esti uzita en kelkaj kazoj kie la angla havus \"(n)\".\nEstas ankau\u0306 eble, kun multaj klasigiloj, preterlasi la yi\u0304 kaj forlasi la klasigilon sur sian propran c\u0302e la komenco de la substantivsintagmo."}, {"text_idx": "#000035", "text": "La demonstrativoj estas \u8fd9 [\u9019] zhe\u0300 \"tio\", kaj \u90a3 na\u0300 \"tio\".\nSe uzite antau\u0306 substantivo, tiuj ofte estas sekvitaj fare de konvena klasigilo (por diskuto de klasigiloj, vidas klasigilojn malsupre kaj la artikolajn c\u0302inajn klasigilojn).\nTamen tiu uzo de klasigiloj estas lau\u0306vola.\nKiam substantivo estas antau\u0306ita per numeralo (au\u0306 protesta sekvita per numeralo), la uzo de klasigilo au\u0306 numeralo estas en la plej multaj kazoj pripensis deviga.\n(Tio ne validas por substantivoj kiuj funkcias kiel numeraloj mem;\ntio inkludas multajn mezurunuojn kaj valuto."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Multnombrosigno \u4e9b ksie\u0304 (\"iu, pluraj\";\nankau\u0306 uzita por pluraligi la demonstratives) estas uzita sen klasigilo.\nTamen \u51e0 ji\u030c \"kelkaj, pluraj, kiom multaj\" prenas klasigilon."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Por adjektivoj en substantivsintagmoj, vidu Adjektivojn malsupre.\nPor substantivsintagmoj kun pronomoj prefere ol substantivoj kiel la kapo, vidas Pronomojn malsupre."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Posesivoj estas formitaj aldonante \u7684 de (la sama partiklo kiu estas uzita post relativaj propozicioj kaj foje post adjektivoj) poste la substantivo, substantivsintagmo au\u0306 pronomo kiu indikas la posedanton."}, {"text_idx": "#000039", "text": "C\u0302inaj relativaj propozicioj, kiel aliaj substantivmodifier'oj, antau\u0306as la substantivon kiun ili modifas.\nKiel posesivoj kaj kelkaj adjektivoj, ili estas markitaj kun la fina partiklo \u7684 de.\nLibera relativa propozicio estas produktita c\u0302u la modifita substantivo sekvanta la de estas ellasita.\nRelativa propozicio kutime venas post iu determinantofrazo (kiel ekzemple numeralo kaj klasigilo), kvankam por emfazo g\u0302i antau\u0306e povas veni."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Se la relativa objekto estas regita per prepozicio en la relativa frazo, tiam g\u0302i estas indikita per pronomo (ekz. \u66ff\u4ed6 ti\u0300 ta\u0304 \"por li\", por decidi \"por kiu\"), au\u0306 alia la tuta prepozicia grupo estas preterlasita, la prepozicio tiam estante implicite komprenita."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Ekzemple frazoj, vidas Relativan fraz\u2192 mandareno."}, {"text_idx": "#000043", "text": "C\u0302inaj substantivoj devigas klasigilojn (ankau\u0306 nomiten numeralojn , en c\u0302ina \u91cf\u8bcd [\u91cf\u8a5e] lia\u0300ngci\u0301) esti nombritaj.\nTio estas, dum precizigado de la kvanto de nombrebla substantivo, klasigilo devas esti enigita, kaj la klasigilo devas konsenti kun la substantivo.\nTial oni devas diri \u4e24\u5934\u725b [\u5169\u982d\u725b] lia\u030cng to\u0301u niu\u0301 \"du bruto\" por \"du bovinoj\", kun to\u0301u estas la mezurunuo, au\u0306 numeralon.\n(Tiu fenomeno estas ofta en orientaziaj lingvoj.\nEn la angla, kelkaj vortoj, kiel en la citita ekzemplo de \"brutaro\", ofte estas parigitaj kun substantivo uzite tre kiel la c\u0302ina numeralon.\nBotelo en \"du boteloj da vino\" au\u0306 peco en \"tri pecoj el papero\" estas pliaj ekzemploj.\nTamen, certaj substantivoj (reprezentantaj mezurunuojn, tempo au\u0306 valuto) estas sin klasigiloj, kaj povas tial esti nombritaj rekte."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Klasigiloj estas g\u0302enerale rilataj al certaj grupoj de substantivoj ligitaj kun la signifo, kiel ekzemple \u6761 [\u689d] tia\u0301o por longaj, maldikaj objektoj au\u0306 bestoj (ekz. s\u0302nuroj, serpentoj au\u0306 fis\u0302oj), \u628a ba\u030c por objektoj kun teniloj (ekz. tranc\u0302iloj, ombreloj), \u5f20 [\u5f35] zha\u0304ng por plataj objektoj kiuj povas esti nombritaj kiel tukoj en la angla (fotoj, felo, ktp.).\nDum ekzistas dekduoj, se ne centoj, de klasigiloj kiuj ekzistas, kiuj devas esti parkerigitaj individue por c\u0302iu substantivo, plimulto de vortoj uzas la g\u0302eneralan klasigilon \u4e2a [\u500b] ge\u0300.\nMultaj substantivoj kiuj estas rilataj al aliaj klasigiloj ankau\u0306 povas uzi ge\u0300 se la parolanto elektas.\nLa klasigiloj por multaj substantivoj prezentig\u0302as arbitraj.\nLa substantiv\u684c\u5b50 zhuo\u0304zi \"tablo\" estas zha\u0304ng substantivo vers\u0302ajne c\u0302ar tabloplato estas tuk-simila, dum \u6905\u5b50 ii\u0306zi \"seg\u0302o\" estas ba\u030c substantivo vers\u0302ajne kiun seg\u0302o estas proponita preter levado de io kiel tenilo, kvankam alia vorto por seg\u0302o au\u0306 tabureto, \u51f3\u5b50 de\u0300ngzi, estas ge\u0300 substantivo."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Klasigiloj ankau\u0306 estas uzitaj (lau\u0306vole) post demonstrativoj, kaj en certa aliaj situacioj.\nVidu substantivsintagmojn supraj, kaj la artikola c\u0302inaj klasigilo."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Posesivoj estas formitaj kun \u7684 de, kiel kun substantivoj (\u6211\u7684 wo\u030cde \"miaj, mino\", \u6211\u4eec\u7684 [\u6211\u5011\u7684] wo\u030cmende \"nia (s)\", ktp.).\nLa de povas esti preterlasita en frazoj indikantaj neforigeblan posedon, kiel ekzemple \u6211\u5988\u5988 [\u6211\u5abd\u5abd] wo\u030c ma\u0304ma \"mian panjon\"."}, {"text_idx": "#000048", "text": "La demonstrativoj estas \u8fd9 [\u9019] zhe\u0300 \"tio\" kaj \u90a3 na\u0300 \"tio\" (kun alternativaj parollingvaj elparoloj zhe\u0300i kaj ne\u0300i).\nIli estas lau\u0306vole pluraligitaj per la aldono de \u4e9b ksie\u0304.\nEkzistas refleksiva pronom \u81ea\u5df1 zi\u0300ji\u030c kun la signifo \"si, min, ktp.\", kiu povas stari sole kiel objekto au\u0306 posesivo, au\u0306 povas sekvi personan pronomon por emfazo.\nLa reciproka pronomo \"kiun unu la alian\" povas esti tradukita per \u5f7c\u6b64 bi\u030cci\u030c, kutime en adverbpozicio (kie alternativo estas \u4e92\u76f8 hu\u0300xia\u0304ng \"reciproke\")."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Adjektivoj povas esti uzitaj atribue, antau\u0306 substantivo.\nLa relativa signo \u7684 de (ankau\u0306 uzis post posesivoj kaj relativaj propozicioj) povas esti aldonita post la adjektivo, sed tio ne estas c\u0302iam postulata;\n\"nigra c\u0302evalo\" povas esti c\u0302iu \u9ed1\u9a6c [\u9ed1\u99ac] he\u0304i ma\u030c au\u0306 \u9ed1\u7684\u9a6c [\u9ed1\u7684\u99ac] he\u0304i de ma\u030c.\nKiam multoblaj adjektivoj estas uzitaj, la ordo- \"kvalito-/grandeco - formo - koloro\" estas sekvita, kvankam tio ne estas necesa de de kiam c\u0302iu adjektivo estas transformita en apartan frazon kun la aldono."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Gradigeblaj adjektivoj povas esti modifitaj per vortoj signifante \"tre\", ktp.;\ntia modifi adverbojn normale antau\u0306as la adjektivon, kvankam kelkaj, kiel ekzemple \u6781\u4e86 [\u6975\u4e86] ji\u0301le \"ekstreme\", venas post g\u0302i."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Kiam adjektivoj ko-okazas kun klasigiloj, ili normale sekvas la klasigilon.\nTamen, kun la plej multaj komunaj klasigiloj, kiam la nombro \"oni\" estas estas ankau\u0306 eble loki adjektivojn kiel \"granda\" kaj \"malgranda\" antau\u0306 la klasigilo, por emfazo: \u4e00\u5927\u4e2a\u897f\u74dc [\u4e00\u5927\u500b\u897f\u74dc] yi\u0301-da\u0300-ge xi\u0304gua\u0304 \"unu granda [KLASIGILO] akvomelono\"."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Adjektivoj ankau\u0306 povas esti uzitaj predikative.\nEn tiu kazo ili kondutas pli kiel verboj;\nekzistas neniu bezono de kopula verbo en frazoj like \"kiam li estas felic\u0302a\" en la c\u0302ina;\noni povas diri simple \u4ed6\u9ad8\u5174 [\u4ed6\u9ad8\u8208] ta\u0304 ga\u0304oxi\u0300ng, lau\u0306litere \"ke li felic\u0302a\", kie la adjektivo povas esti interpretita kiel verbsignifo \"estas felic\u0302a\".\nEn tiaj frazoj estas ofte por la adjektivo esti modifita per vortsignifo \"tre\" au\u0306 similaj\u0302o;\nfakte la vorto \u5f88 he\u030cn (\"tre\") estas ofte uzita en tiaj kazoj (kun gradigeblaj adjektivoj) ec\u0302 sen portado de la signifo de \"tre\"."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Estas tamen eble ke kopulo estus uzita en tiaj frazoj, por emfazi la adjektivon: \u4ed6\u662f\u9ad8\u5174\u4e86 [\u4ed6\u662f\u9ad8\u8208\u4e86] ta\u0304 shi\u0300 ga\u0304oxi\u0300ng le, \"li nun estas vere felic\u0302a\" (c\u0302i tie shi\u0300 estas la kopulsignifo \"estas\", kaj le estas la inceptivesigno diskutita malsupre).\nTio estas simila al la fendfraz konstruo.\nFrazoj en kiuj adjektivo sekvis de \u7684 de standoj kiel la komplemento de la kopulo. ankau\u0306 povas"}, {"text_idx": "#000054", "text": "Adverboj kaj adverbaj sintagmoj normale venas en pozicio antau\u0306 la verbo, sed post la temo de la verbo.\nEn frazoj kun helpverboj, la adverbo kutime antau\u0306as la helpverbon same kiel la c\u0302efverbon.\nKelkaj tempadverboj kaj sinteno (\"c\u0302iu tago\", \"eble\", ktp.) povas esti proponitaj al la komenco de la paragrafo, por modifi la paragrafon kiel tutaj\u0302o.\nTamen, kelkaj adverboj ne povas esti proponitaj lau\u0306 tiu maniero (tiuj inkludas \u5e38 cha\u0301ng, \u5e38\u5e38 cha\u0301ngcha\u0301ng au\u0306 \u7ecf\u5e38 [\u7d93\u5e38] ji\u0304ngcha\u0301ng \"ofte\", \u90fd do\u0304u \"c\u0302ion\", \u5c31 jiu\u0300 \"tiam\", \u53c8 yo\u0300u \"denove\")."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Manieradverboj povas esti formitaj de adjektivoj utiligantaj la clitan \u5730 de (ne la sama karaktero kiel la de uzita por marki posesivojn kaj relativajn propoziciojn).\nEstas g\u0302enerale eble movi tiujn adverbojn al la komenco de la paragrafo, kvankam en kelkaj kazoj tio povas soni mallerta, se ne ekzistas kvalifikig\u0302into kiel ekzemple \u5f88 he\u030cn (\"tre\") kaj pau\u0306zo post la adverbo."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Kelkaj verboj prenas prepozician grupon sekvantan la verbon (kaj g\u0302ia rekta objekto).\nTiuj estas g\u0302enerale devigaj eroj, tia ke la frazo ne sonus racie se ili estus preterlasitaj."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Ekzistas ankau\u0306 certaj adverbaj \"stativekomplementoj\" kiuj sekvas la verbon, kiel ekzemple \u5f97 de\u0301 +adjektive (elvokiva\" e\";\nnotu ke tio estas malsama karaktero denove de la du specoj de de antau\u0306e menciis), au\u0306 \u597d\u4e86 ha\u030con le (\"kompleta\").\nEstas ne g\u0302enerale eble ke ununura verbo estus sekvita per kaj objekto kaj adverba komplemento de tiu tipo (kvankam ekzistas esceptoj en kazoj kie la komplemento esprimas tempodau\u0306ron, frekvencon au\u0306 celon).\nEsprimi ambau\u0306, la verbon povas esti ripetita, la unua kazo prenante objekton, (en specialaj\u0302ospeco de seria verbkonstruo) la dua preno la komplemento.\nAspektosignoj tiam povas aperi nur sur la dua kazo da la verbo."}, {"text_idx": "#000059", "text": "La tipa c\u0302ina vortordo \"XVO\", kie oblikva komplemento kiel ekzemple lokativa prepozicia grupo antau\u0306as la verbon, dum rekta objekto venas post la verbo, estas tre raraj kruc-linguistical;\nfakte, estas nur en specoj de c\u0302inoj ke tio estas atestita kiel la tipa mendado."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Esprimoj de loko en la c\u0302ina povas inkludi prepozicion (antau\u0306 la substantivo), postopozicion (post la substantivo), ambau\u0306, au\u0306 nek.\n(c\u0302inaj prepozicioj estas ofte konataj kiel koverboj - vidu plu malsupre.\nLa postopozicioj, en en kiuj inkludas \u4e0a sha\u0300ng \"\u4e0b xia\u0300 \" \u91cc [\u88e1] li\u030c, \u5185 ne\u0300i kaj \u5916 wa\u0300i supren, \u00ab, ene\", \"interne\" \"ekstere\", ankau\u0306 povas esti nomitaj lokativpartikloj."}, {"text_idx": "#000061", "text": "En la sekvaj ekzemploj lokativfrazoj estas formitaj de substantivo kaj plie lokativpartiklo:"}, {"text_idx": "#000062", "text": "\u684c\u5b50(zhuo\u0304zi)\u4e0a(sha\u0300ng [] \"tablo\" = sur la tablo)\n\u623f\u5b50(fa\u0301ngzi)\u91cc(li\u030c [] \"dom-enen\" = en la domon)"}, {"text_idx": "#000063", "text": "La plej ofta prepozicio de loko estas \u5728 za\u0300i \"c\u0302e, sur, en\".\nKun certaj substantivoj kiuj esence indikas specifan lokon, inkluzive de preskau\u0306 c\u0302iuj loknomoj, lokativfrazo povas esti formita kun za\u0300i kune kun la substantivo:"}, {"text_idx": "#000064", "text": "\u5728(za\u0300i)\u7f8e\u56fd(me\u030ciguo\u0301)[\u5728\u7f8e\u570b]"}, {"text_idx": "#000066", "text": "\u5728(za\u0300i)\u62a5\u7eb8(ba\u0300ozhi\u030c)\u4e0a(sha\u0300ng [] \"en gazet\" = en la gazeto)"}, {"text_idx": "#000067", "text": "Se substantivo estas modifita indiki specifan lokon (kiel en \"tio ...\n\"), tiam g\u0302i povas formi lokativfrazojn sen iu lokativpartiklo.\nAnkau\u0306, kelkaj substantivoj, kiel \u5bb6 jia\u0304 hejme kaj \u5b66\u6821 [\u5b78\u6821] xue\u0301xia\u0300o- \"lernejo\", kiuj povas esti komprenitaj por rilati al specifa loko, povas lau\u0306vole preterlasi la lokativpartiklon.\nVortoj s\u0302atas \u4e0a\u9762 sha\u0300ngmia\u0300n \"pinton\" povas funkcii kiel specif-lokaj substantivoj (s\u0302atu en \u5728\u4e0a\u9762 za\u0300i sha\u0300ngmia\u0300n \"sur pinto\"), sed ankau\u0306 povas preni la rolon de lokativpartiklo, ne nepre kun analoga signifo (oni povas diri \u5728\u62a5\u7eb8\u4e0a\u9762 [\u5728\u5831\u7d19\u4e0a\u9762] za\u0300i ba\u0300ozhi\u030c sha\u0300ngmia\u0300n \"en gazeto-pinto\", signifon \"en la gazeto\" au\u0306 \"en la gazeto\")."}, {"text_idx": "#000068", "text": "En certaj cirkonstancoj za\u0300i povas esti preterlasita de la lokativesprimo.\nGramatike, substantivo au\u0306 substantivsintagmo sekvita per lokativpartiklo dau\u0306re estas substantivsintagmo (poste, ekzemple, zhuo\u0304zi sha\u0300ng povas esti rigardita kiel fus\u0302kontakto por zhuo\u0304zi sha\u0300ngmia\u0300n, kun la signifo io kiel \"la pinto de la tablo\").\nSekve, la lokativesprimo sen za\u0300i povas esti utiligita en lokoj de kie substantivsintagmo estus atendita - ekzemple, kiel modifier de alia substantivo (uzante \u7684;\nvidu supre), au\u0306 kiel la celo de malsama prepozicio, kiel ekzemple \u4ece co\u0301ng \"de\".\nLa versio kun za\u0300i, aliflanke, ludas adverban rolon.\nTamen, za\u0300i estas kutime preterlasita kiam la lokativesprimo komencas frazon kun la ergativa strukturo (vidu supre), kie la esprimo, kvankam havante adverban funkcion, povas esti vidita kiel plenigado al la subjekto (substantivo) fendeto en la frazo."}, {"text_idx": "#000069", "text": "La vorto \u5728 za\u0300i, kiel certa aliaj prepozicioj (koverboj), ankau\u0306 povas esti uzita kiel verbo.\nLokativesprimo povas tial prezentig\u0302i kiel predikato sen la bezono de iu kroma kopulo.\nEkzemple, \u4ed6\u5728\u5b66\u6821 [\u4ed6\u5728\u5b78\u6821] ta\u0304 za\u0300i xue\u0301xia\u0300o \"li en la lernejo\", t.e. \"li estas en la lernejo\"."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Relativaj frazoj estas ofte esprimitaj simple enigante la bazon de komparo, antau\u0306ita per \u6bd4 bi\u030c \"ol\".\nLa adjektivo mem ne estas modifita.\nLa bi\u030c frazo estas adverbialo, kaj havas fiksan pozicion antau\u0306 la verbo."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Se ekzistas neniu bazo de komparo ( ol frazo), tiam la adjektivo povas esti markita kiel relativa per antau\u0306a adverbo\u6bd4\u8f83 [\u6bd4\u8f03] bi\u030cjia\u0300o (au\u0306 j\u0302us \u8f83 [\u8f03] jia\u0300o), signifante \"pli\".\nSimile, superlativoj povas esti esprimitaj uzante la adverbo \u6700 zui\u0300 \"plej\", kiu antau\u0306as predikaton (verbo au\u0306 adjektivo)."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Adverbaj sintagmoj signifo \"s\u0302atas (iu /io)\" au\u0306 \"kiel (iu/ io)\" povas esti formitaj uzante \u8ddf ge\u0304n, \u540c to\u0301ng au\u0306 \u50cf xia\u0300ng antau\u0306 la substantivsintagmo, kaj \u4e00\u6837 [\u4e00\u6a23] yi\u0304ya\u0300ng au\u0306 \u90a3\u6837 [\u90a3\u6a23] na\u0300ya\u0300ng post g\u0302i."}, {"text_idx": "#000073", "text": "povas esti uzita por traduki deklarojn de la tipo \"la pli ..."}, {"text_idx": "#000074", "text": "La c\u0302ina kopula verbo (la ekvivalento de la angla \"esti\" kaj c\u0302iuj it'oj formoj - \"estas\", \"estas\", \"estas\", \"estis\", \"estis\") estas \u662f shi\u0300.\nTamen, estas normale nur uzite kiam g\u0302ia komplemento estas substantivo au\u0306 substantivsintagmo.\nKiel notite supre, predikatadjektivoj funkcias kiel verboj mem, kiel la lokativprepozicio \u5728 za\u0300i faras, tiel en frazoj kie la predikato estas adjektiva au\u0306 lokativfrazo, shi\u0300 ne estas postulata."}, {"text_idx": "#000075", "text": "Por alia uzo de shi\u0300 (la shi\u0300 ...\n(de) konstruo) vidu la sekcion en fendfrazoj.\nLa angla ekzisteca frazo \" kiun ekzistas \" (\"ekzistas\", ktp.) estas tradukita uzante la verbo \u6709 io\u030cu, kiu kutimas alie signifi \"havas\" (indikante posedon)."}, {"text_idx": "#000076", "text": "La c\u0302ina ne havas gramatikajn signojn de tempo.\nLa tempo kiam ago estas elpensita kiel okazado de (pasinteco, nuna, estonteco) povas esti indikita per esprimoj de tempo (\"hierau\u0306\", \"nun\", ktp.) au\u0306 povas simple esti konkludita el la kunteksto.\nTamen, la c\u0302ina havas signojn de aspekto, kio estas kvalito de gramatiko kiu donas informojn pri la tempa fluo de la okazaj\u0302oj.\nEkzistas du aspektosignoj kiuj estas aparte ofte uzitaj kun pasintaj okazaj\u0302oj: la perfektive \u4e86 le kaj la sperteca \u8fc7 [\u904e] guo.\n(Kelkaj verkintoj, aliflanke, ne rigardas guon, au\u0306 la J\u0302en priskribitan malsupre, kiel signoj de aspekto.\nKaj le kaj guo tuj sekvas la verbon.\n(Ekzistas ankau\u0306 fraz-fina partiklo le, kiu helpas iom malsaman al."}, {"text_idx": "#000078", "text": "\u6211(wo\u030c)\u5f53(da\u0304ng)\u4e86(le)\u5175(bi\u0304ng)\u3002 [] I ig\u0302is soldato (okazaj\u0302o kiu okazis au\u0306 okazis en speciala tempo).\nHe watched three ballgames (likely to be used in a time-delimited context such as \"today\" or \"last week\")."}, {"text_idx": "#000081", "text": "\u6211(wo\u030c)\u5f53(da\u0304ng)\u8fc7(guo)\u5175(bi\u0304ng)\u3002 [] I siatempe ig\u0302is soldato (implicante ke la parolanto jam ne estas soldato).\nHe has watched three ballgames (up to now)."}, {"text_idx": "#000082", "text": "Ekzistas ankau\u0306 du imperfektive aspektosignoj, \u6b63\u5728 zhe\u0300ngza\u0300i (au\u0306 j\u0302us \u5728 za\u0300i), kaj \u7740 [\u8457] J\u0302e, kiuj indikas dau\u0306rantajn agojn au\u0306 s\u0302tatojn.\nLa unua el tiuj antau\u0306as la verbon, kaj estas kutime uzita por dau\u0306rantaj agoj au\u0306 dinamikaj okazaj\u0302oj - g\u0302i povas esti tradukita kiel\" (esti) en la procezo de (ing)\" au\u0306\" (esti) en la mezo de (ing)\".\nLa dua sekvas la verbon, kaj estas uzita plejparte por senmovaj situacioj."}, {"text_idx": "#000084", "text": "Ambau\u0306 signoj povas okazi en la sama frazo, aliflanke, ekz. \u4ed6\u6b63\u5728\u6253 (\u7740) \u7535\u8bdd [\u4ed6\u6b63\u5728\u6253 (\u8457) \u96fb\u8a71] ta\u0304 zhe\u0300ngzai da\u030c (J\u0302e) dia\u0300nhua\u0300 \"Li SIC en la mezo de telefonado someone\"."}, {"text_idx": "#000085", "text": "La delimitative aspekto indikas agon kiu dau\u0306rig\u0302as nur por iom da tempo, \"farante ion \"malgrandan pecon\"\".\nTio povas esti esprimita per kopiado de unusilaba verbo, kiel la verbo \u8d70 zo\u030cu (\"piediro\") en la sekva frazo:"}, {"text_idx": "#000087", "text": "Alternativa konstruo estas kopiado kun enmeto de \u4e00 yi\u0304 (\"oni\"): \u8d70\u4e00\u8d70 zo\u030cu iizo\u030cu (kiu eble estos tradukita kiel \"piediro malgranda promeno\").\nPlia ebleco estas kopiado sekvita per \u770b ka\u0300n (\"por vidi\");\ntio emfazas la \"testan\" naturon de la ago.\n(Se la verbo havas objekton, tiu ka\u0300n sekvas la objekton."}, {"text_idx": "#000088", "text": "Kelkaj kunmetitaj verboj (restrikta-resultative kaj kunordigitaj kunmetaj\u0302oj) ankau\u0306 povas esti kopiitaj, sur la padron\u8ba8\u8bba\u8ba8\u8bba [\u8a0e\u8ad6\u8a0e\u8ad6] ta\u030colu\u0300n-ta\u030colu\u0300n, de la verbo\u8ba8\u8bba [\u8a0e\u8ad6] ta\u030colu\u0300n (\"j\u0302etdiskoj\").\nAliaj kunmetaj\u0302oj povas esti kopiitaj, krom por g\u0302enerala emfazo prefere ol delimitative-aspekto.\nEn kunmetaj\u0302oj kiuj estas fakte verb-objektaj kombinaj\u0302oj, kiel \u8df3\u821e tia\u0300wu\u030c \"danco\", delimitative-aspekto povas esti markita kopiante la unuan silabon: \u8df3\u8df3\u821e tia\u0300o-tia\u0300wu\u030c (kaj \u770b ka\u0300n povas esti aldonita post tio)."}, {"text_idx": "#000089", "text": "Kiel menciite supre, la fakto ke verbo estas celita esti komprenita en la pasiva voc\u0302o estas ne c\u0302iam markita en la c\u0302ina.\nG\u0302i povas esti markita, aliflanke, uzante la pasivan signo \u88ab be\u0300i, sekvitan fare de la agento (kiel la angloj \"de\"), kvankam be\u0300i povas prezentig\u0302i sola, se la agento estu ne precizigita.\nCertaj kau\u0306zativsignoj povas anstatau\u0306igi be\u0300i, kiel ekzemple ge\u030ci, jia\u0300o kaj ra\u0300ng (vidi Aliajn kazojn en la seria verbsekcio), kvankam de tiuj, nur ge\u030ci povas prezentig\u0302i sola sen precizigita agento.\nLa konstruo per pasiva signo estas normale utiligita nur kiam ekzistas sento de misfortuno au\u0306 malprospero.\nLa pasiva signo (kaj agento) okupas la tipan adverban pozicion antau\u0306 la verbo."}, {"text_idx": "#000091", "text": "La plej ofte uzita nea elemento estas \u4e0d bu\u0300 ( okulfrapa kun dua tono kiam sekvite per kvara tono).\nTio povas esti metita antau\u0306 verbo, prepozicio au\u0306 adverbo por nei g\u0302in.\nEkzemple: \u6211\u4e0d\u5403\u9e21 wo\u030c bu\u0300 chi\u0304 ji\u0304 (lau\u0306litere: mi ne mang\u0302as kokidon), \"mi ne mang\u0302as kokidon.\"\n(Por la duoble-verba negativa konstruo kun bu\u0300, vidas Komplementon de rezulto, malsupre.\nTamen, la verbo \u6709 io\u030cu, kiuj povas signifi au\u0306 \"havas\" (indikante posedon) au\u0306 \"ekzistas/estas\" en ekzistecaj paragrafoj, estas neita uzante \u6ca1 me\u0301i, por produkti \u6ca1\u6709 me\u0301iyo\u030cu."}, {"text_idx": "#000092", "text": "Por negacio da verbo intencis indiki finitan okazaj\u0302on, \u6ca1 me\u0301i au\u0306 \u6ca1\u6709 me\u0301iyo\u030cu estas uzitaj anstatau\u0306e de \u4e0d bu\u0300 (kaj la aspektosigno \u4e86 le estas tiam preterlasita).\nAnkau\u0306, me\u0301i (io\u030cu) kutimas nei verbojn kiuj prenas la aspektosignon \u8fc7 [\u904e] guon;\nen tiu kazo la aspektosigno ne estas preterlasita."}, {"text_idx": "#000094", "text": "La negator \u522b BIE antau\u0306as la verbon en negativaj komandoj kaj negativaj petoj (\"malpermeso ...\n\", \"bonvole faru ne ..."}, {"text_idx": "#000095", "text": "La negator \u672a we\u0300i \"ankorau\u0306 ne\" signifas.\nAliaj eroj utiligitaj kiel neado de elementoj en certaj kunmetitaj vortoj inkludas \u65e0 [\u7121] wu\u0301 kaj \u975e fe\u0304i."}, {"text_idx": "#000096", "text": "A double negative makes a positive, as in sentences like \u6211\u4e0d\u662f\u4e0d\u559c\u6b22\u5979 [\u6211\u4e0d\u662f\u4e0d\u559c\u6b61\u5979] wo\u030c bu\u0300 shi\u0300 bu\u0300 xi\u030chua\u0304n ta\u0304 \"It's not that I don't like her.\" (For this use of \u662f shi\u0300, see Cleft sentences below.)"}, {"text_idx": "#000097", "text": "En wh-demandoj en la c\u0302ina, al la demandvorto ne estas frontita, t.e., g\u0302i restas en la pozicio en la frazo pri kiu estus okupita per la objekto estanta demandita.\n[\u4f60\u8aaa\u4ec0\u9ebc?] ni\u030c shuo\u0304 she\u0301 (n) min (\"Kion lau\u0306 kion vi diris?\n\"), lau\u0306litere \"vi diras kio\" - la vorto she\u0301nme (\"kio, kiu\") restas c\u0302i tie en la objekto pozicio post la verbo.\nAliaj demandaj vortoj inkludas \u8c01 [\u8ab0] shui\u0301, she\u0301i (\"kiu\"), \u54ea na\u030c (\"kiun\";\nuzite kun klasigilo kaj substantivo au\u0306 kun \u4e9b ksie\u0304 kaj substantivo por signifi \"kiuj tiaj\" - la substantivo povas esti preterlasita se komprenite), \u591a\u5c11 duo\u0304sha\u030co (\"kiom multe/multaj\") (ankau\u0306 \u51e0 [\u5e7e] ji\u030c \"kiom multaj\", uzite kiam la nombro estas tre malgranda, kaj sekvita fare de klasigilo), \u54ea\u513f [\u54ea\u5152] na\u030cr au\u0306 \u54ea\u91cc [\u54ea\u88e1] na\u030cli\u030c (\"kie\"), \u4ec0\u4e48\u65f6\u5019 [\u4ec0\u9ebc\u6642\u5019] she\u0301nme shi\u0301ho\u0300u (\"kiam\"), \u600e\u4e48 (\u6837) [\u600e\u9ebc (\u6a23)] ze\u030cnme (jango) (\"kiel\"), kaj \u4e3a\u4ec0\u4e48 [\u70ba\u4ec0\u9ebc] we\u0300ishe\u0301 (n) mi au\u0306 \u5e72\u5417 [\u5e79\u561b] ga\u0300nma\u0301 (\"kial\").\nNeformala esprimo por \u4ec0\u4e48 [\u4ec0\u9ebc] she\u0301nme estas \u5565 sha\u0301."}, {"text_idx": "#000100", "text": "Alternativo estas la ne-A konstruo, utiligi frazojn kiel \u5403\u4e0d\u5403 chi\u0304 buchi\u0304 (\"mang\u0302u au\u0306 ne mang\u0302as\") (au\u0306 la verbo au\u0306 la tuta verbofrazo povas esti ripetitaj post la negator bu\u0300;\nestas ankau\u0306 eble loki bu\u0300 post la verbofrazo kaj preterlasi la ripeton tute).\nKun du-silabaj verboj, foje nur la unua silabo estas ripetita: \u559c\u4e0d\u559c\u6b22 [\u559c\u4e0d\u559c\u6b61] xi\u030c-bu-xi\u030chua\u0304n (\"kiel au\u0306 ne kiel\"), de \u559c\u6b22 [\u559c\u6b61] xi\u030chua\u0304n (\"kiel\").\nEstas ankau\u0306 eble utiligi la ne-A konstruon kun prepozicioj ( koverboj) kaj frazoj gviditaj per ili, kiel kun plenaj verboj."}, {"text_idx": "#000101", "text": "La negator \u6ca1 [\u6c92] kiun me\u0301i povas esti uzita prefere ol bu\u0300 en la ne-A konstruo dum rilatado al finita okazaj\u0302o, sed se g\u0302i okazas c\u0302e la fino de la frazo (t.e. la ripeto estas preterlasita) la plenan form\u6ca1\u6709 [\u6c92\u6709] me\u0301iyo\u030cu devas ekaperi."}, {"text_idx": "#000102", "text": "Por respondado de jes-neaj demandoj, la c\u0302ina havas vortojn kiuj povas esti uzitaj kiel la angloj \" jes \" kaj \" neniun \" - \u5bf9 [\u5c0d] dui\u0300 au\u0306 \u662f\u7684 shi\u0300 de c\u0302ar \"jes\";\n\u4e0d bu\u0300 por \"neniu\" - sed tiuj ne estas ofte uzitaj por tiu celo;\noni pli ofte ripetas la verbon au\u0306 verbofrazon (au\u0306 tutan frazon), neante al g\u0302i se uzeble."}, {"text_idx": "#000103", "text": "Duapersono ke nerefuteblaj frazoj estas formitaj en lau\u0306 la saman manieron kiel deklaroj, sed s\u0302atas en la angla, la subjekto (\"vi\") ofte estas preterlasita."}, {"text_idx": "#000104", "text": "Ordoj povas esti moligitaj antau\u0306izante ilin per elemento kiel ekzemple \u8bf7 qi\u030cng (\"por demandi\", en tiu uzo ekvivalentaj al la angla \"bonvole\").\nLa fraz-fina partiklo \u5427 ba povas esti uzita por formi mi-perspektivajn imperativojn (\"eton ..."}, {"text_idx": "#000105", "text": "La c\u0302ina faras oftan uzon de seriaj verbkonstruoj, au\u0306 verbostaplado, kie du au\u0306 pli da verboj au\u0306 verbofrazoj estas interligitaj kune.\nTio ofte implikas au\u0306 vortajn komplementojn prezentig\u0302antajn post la c\u0302efverbo, au\u0306 koverbo frazoj ekaperantaj antau\u0306 la c\u0302efverbo, sed aliaj varioj de la konstruo okazas ankau\u0306."}, {"text_idx": "#000106", "text": "C\u0302efverbo povas esti antau\u0306ita per helpverbo, kiel en la angla.\nC\u0302inaj helpaj trupoj inkludas \u80fd ne\u0301ng kaj \u80fd\u591f [\u80fd\u5920] ne\u0301nggo\u0300u (\"povas\"), \u4f1a [\u6703] hui\u0300 (\"scii kiel al\"), \u53ef\u4ee5 ke\u0301yi\u030c (\"majo\"), \u6562 ga\u030cn (\"au\u0306dacaj\u0302o\"), \u80af ke\u030cn (\"estu volantaj al\"), \u5e94\u8be5 [\u61c9\u8a72] yi\u0304ngga\u0304i (\"devus\"), \u5fc5\u987b [\u5fc5\u9808] bi\u0300xu\u0304 (\"nepraj\u0302o\"), ktp.\nLa helpverbo normale sekvas adverbon, se nune.\nEn mallongigitaj frazoj helpverbo povas esti uzita sen c\u0302efverbo, analoge al anglaj frazoj kiel ekzemple \"mi povas.\""}, {"text_idx": "#000108", "text": "Komplemento de rezulto, au\u0306 resultative-komplemento (\u7ed3\u679c\u8865\u8bed [\u7d50\u679c\u88dc\u8a9e] jie\u0301guo\u030c bu\u030ciu\u030c) estas vorta sufikso kiu indikas la rezulton, au\u0306 eblan rezulton, de la ago indikita per la c\u0302efverbo.\nEn la sekvaj ekzemploj, la c\u0302efverbo estas \u542c [\u807d] ti\u0304ng (\"por au\u0306skulti\"), kaj la komplemento de rezulto estas \u61c2 do\u030cng (\"por kompreni\", \"por scii\")."}, {"text_idx": "#000110", "text": "C\u0302ar ili indikas absolutan rezulton, tiaj duoblaj verboj nepre reprezentas finitan agon, kaj estas tiel neitaj uzante \u6ca1 [\u6c92] me\u0301i:"}, {"text_idx": "#000111", "text": "\u6ca1(me\u0301i)\u542c(ti\u0304ng)\u61c2(do\u030cng [] ne esti kompreninta (ion vi au\u0306das)"}, {"text_idx": "#000112", "text": "La infikso \u5f97 de estas metita inter la duoblaj verboj por indiki eblecon au\u0306 kapablon.\n(Tio ne estas ebla kun \"restriktaj\" resultative-kunmetaj\u0302oj kiel ekzemple \u8282\u7701 jie\u0301she\u030cng \"redukti-krom\", t.e. \"s\u0302pari, s\u0302paras\"."}, {"text_idx": "#000113", "text": "\u542c(ti\u0304ng)\u5f97(de)\u61c2(do\u030cng [] povi kompreni (io vi au\u0306das) Tion estas ekvivalentaj en signifado por \u80fd\u542c\u61c2 [\u80fd\u807d\u61c2] ne\u0301ng ti\u0304ng do\u030cng, uzante la help \u80fd ne\u0301ng, ekvivalenta al \"majo\" au\u0306 \"povas\" (sed ne en la signifo de \"sciu kiel al\" au\u0306 \"havas la kapablon al\").)"}, {"text_idx": "#000115", "text": "\u542c(ti\u0304ng)\u4e0d(bu\u0300)\u61c2(do\u030cng [] esti nekapabla kompreni (ion vi au\u0306das)"}, {"text_idx": "#000116", "text": "Kun kelkaj verboj, c\u0302i-supra konstruo (aldono da bu\u0300 kaj speciala komplemento de rezulto) estas la norma metodo de negacio.\nEn multaj kazoj la komplemento estas lia\u030co (reprezentita fare de la sama karaktero, \u4e86, kiel la perfektive au\u0306 modala partiklo le).\nTiu verbo intencas \"finig\u0302i\", sed kiam utiligite kiel komplemento por negacioceloj g\u0302i povas simple indiki sentau\u0306gecon.\nEkzemple: \u53d7\u4e0d\u4e86 sho\u0300u-bu\u0300-lia\u030co (\"esti nekapabla toleri\")."}, {"text_idx": "#000117", "text": "La komplemento de rezulto estas tre produktiva kaj ofte uzita konstruo.\nFoje g\u0302i evoluas en idiomajn frazojn, kiel en \u997f\u6b7b\u4e86 [\u9913\u6b7b\u4e86] e\u0300 si\u030c le (lau\u0306litere: malsata-al-j\u0302etkubo jam, intencante\" (por esti) malsatante\") kaj \u6c14\u6b7b\u4e86 [\u6c23\u6b7b\u4e86] qi\u0300 si\u030c le (lau\u0306litere: freneza-al-j\u0302etkubo jam, intencante\" (por esti) ekstreme kolera\").\nLa frazoj \u770b\u4e0d\u8d77, \u5bf9\u4e0d\u8d77 [\u5c0d\u4e0d\u8d77], kaj \u4e70\u4e0d\u8d77 [\u8cb7\u4e0d\u8d77] c\u0302iuj uzas \u8d77 qi\u030c (\"por pliig\u0302i supren\") kiel komplemento de rezulto, sed iliaj signifoj (rigardi malsupren sur, pardonpeti, kaj esti nekapablaj havigi, respektive) estas ne evidente rilatitaj al tiu signifo.\nTio estas parte la sekvo de metafora konstruo, kie \u770b\u4e0d\u8d77 lau\u0306litere intencas \"esti nekapabla rigardi g\u0302is\" (t.e. malestimi), kaj \u5bf9\u4e0d\u8d77 [\u5c0d\u4e0d\u8d77] \"por esti nekapabla alfronti (iu)\"."}, {"text_idx": "#000118", "text": "Kelkaj pli da ekzemploj de resultative kompletigas, uzis en kompletaj frazoj:"}, {"text_idx": "#000120", "text": "Komplemento de direkto, au\u0306 unudirekta komplemento (\u8d8b\u5411\u8865\u8bed [\u8da8\u5411\u88dc\u8a9e] qu\u0304xia\u0300ng bu\u030ciu\u030c) indikas la direkton de ago implikanta movadon.\nLa plej simplaj unudirektaj komplementoj estas \u53bb qu\u0300 (\"por iri\") kaj \u6765 [\u4f86] la\u0301i (\"por veni\"), kiuj povas esti aldonitaj post verbo por indiki movadon for de au\u0306 direkte al la parolanto, respektive.\nTiuj povas formi kunmetaj\u0302ojn kun aliaj verboj kiuj plue precizigi la direkto-, kiel ekzemple \u4e0a\u53bb sha\u0300ng qu\u0300 (\"por iri supren\"), \u8fc7\u6765 [\u904e\u4f86] gu\u0300ola\u0301i (\"por veni inten\"), kiu tiam povas esti aldonita al alia verbo, kiel ekzemple \u8d70 zo\u030cu (\"por c\u0302irkau\u0306pas\u0302i\"), kiel en \u8d70\u8fc7\u53bb [\u8d70\u904e\u53bb] zo\u030cu gu\u0300oqu\u0300 (\"al piediro-transpafo\").\nAlia ekzemplo, en tuta frazo:"}, {"text_idx": "#000121", "text": "\u4ed6(ta\u0304)\u8d70(zo\u030cu)\u4e0a(sha\u0300ng)\u6765(la\u0301i)\u4e86(le)\u3002 [] literal: li piediro-supren lau\u0306-veni-PF.\nLi piediris supren (direkte al mi).\n(unudirektaj sufiksoj indikante \"supren\" kaj \"direkte al\"."}, {"text_idx": "#000122", "text": "Se la antau\u0306a verbo havas objekton, la objekto povas esti metita au\u0306 antau\u0306 au\u0306 post la unudirekta komplemento (j), au\u0306 ec\u0302 inter du unudirektaj komplementoj (disponiganta la dua el tiuj estas ne \u53bb qu\u0300)."}, {"text_idx": "#000123", "text": "La strukturo kun enigita de au\u0306 bu\u0300 (priskribita supre) estas ne normale uzita kun tiu speco de duobla verbo, kvankam ekzistas esceptoj, kiel ekzemple \u8d77\u4e0d\u6765\u5e8a [\u8d77\u4e0d\u4f86\u5e8a] au\u0306 \u8d77\u5e8a\u4e0d\u4f86 (\"por esti nekapablaj forlasi lito\")."}, {"text_idx": "#000124", "text": "La c\u0302ina havas klason de vortoj, nomitaj koverboj, kiuj en kelkaj rilatoj similas kaj verbojn kaj prepoziciojn.\nIli prezentig\u0302as kun sekva objekto (au\u0306 kompletigas), kaj g\u0302enerale indikas rilatojn kiuj estus esprimitaj per prepozicioj (au\u0306 postopozicioj) en aliaj lingvoj.\nTamen, ili ofte estas konsideritaj kiel vortfarade verboj, kaj kelkaj el ili ankau\u0306 povas funkcii kiel plenaj verboj.\nKiam koverbofrazo aperas en frazo kune kun c\u0302efverbofrazo, la rezulto estas esence speco de seria verbkonstruo.\nLa koverbofrazo, estanta adverbialo, antau\u0306as la c\u0302efverbon en la plej multaj kazoj."}, {"text_idx": "#000126", "text": "C\u0302i tie la c\u0302efverbo estas zha\u030co (\"trovaj\u0302o\"), kaj la vorto ba\u0304ng estas koverbo, por kiu c\u0302i tie egalrilatas al la angla prepozicio\u00ab\", ec\u0302 se en aliaj kuntekstoj g\u0302i eble estos utiligita kiel plena verbo kun la signifo \"helpo\"."}, {"text_idx": "#000128", "text": "C\u0302i tie ekzistas tri koverboj:\nLa vortoj zuo\u0300 kaj da\u0300o ankau\u0306 povas esti verboj, signifo \"sidas\" kaj \"alvenas (c\u0302e)\" respektive.\nTamen, co\u0301ng, kiel certa aliaj koverboj, ne estas normale utiligita kiel plena verbo."}, {"text_idx": "#000130", "text": "C\u0302ar koverboj esence funkcias kiel prepozicioj, ili ankau\u0306 povas esti rilatis al simple kiel prepozicioj.\nEn la c\u0302ina ili estas nomitaj \u4ecb\u8bcd [\u4ecb\u8a5e] jie\u0300 ci\u0301, esprimo kiu g\u0302enerale egalrilatas al \"prepozicio\" (au\u0306 pli g\u0302enerale, \" prepozicio \").\nLa situacio estas komplika iom de la fakto ke la loksignoj diskutis supre, kiuj ankau\u0306 havas signifojn similajn al tiuj de certaj anglaj prepozicioj (kvankam en gramatika konduto ili estas pli kiel substantivoj), estas ofte nomitaj \"postopozicioj\"."}, {"text_idx": "#000131", "text": "Coverbs normale ne povas preni aspektosignojn, kvankam kelkaj el ili formas fiksajn kunmetaj\u0302ojn kune per tiaj signoj, kiel ekzemple \u8ddf\u8457 ge\u0304nzhe \"kun\" ( ge\u0304n \"kun\" kaj plie aspektosignoj\u0302e), \u6309 a\u0300nzhe \"lau\u0306\", \u6cbf\u7740 ya\u0301nzhe \"antau\u0306en\", kaj \u4e3a\u4e86 we\u0300ile \"por\"."}, {"text_idx": "#000132", "text": "Seria verbo kiun konstruoj ankau\u0306 povas konsisti el du sinsekvaj verbofrazoj kun paralela signifo, kiel ekzemple \u559d\u5496\u5561\u770b\u62a5 [\u559d\u5496\u5561\u770b\u5831] he\u0304 ka\u0304fe\u0304i ka\u0300n ba\u0300o \"trinkas kafon legis paperon\", t.e. \"trinkas kafon kaj legas la paperon\".\nC\u0302iu verbo povas sendepende esti neita au\u0306 donita la le aspektosignon.\nSe ambau\u0306 verboj havus la saman objekton, g\u0302i estas preterlasita la duan fojon."}, {"text_idx": "#000133", "text": "Sinsekvaj verbofrazoj ankau\u0306 povas esti uzitaj por indiki sinsekvajn okazaj\u0302ojn.\nUzo de la le aspektosigno kun la unua verbo povas implici ke tio estas la c\u0302efverbo de la frazo, la dua verbofrazo simple indikante la celon.\nUzo da tio le kun la dua verbo s\u0302ang\u0302as tiun emfazon, kaj povas postuli frazo-finalon le partiklo krome.\n(Aliflanke, la progresema aspektosigno \u5728 za\u0300i povas esti aplikita al la unua verbo, sed ne normale la dua sole.\nLa vorto \u53bb qu\u0300 au\u0306 \u6765 [\u4f86] la\u0301i (verboj normale signifante \"iras\" kaj \"venas\") povas esti enmetita inter la du verbofrazoj, signifante \"por\"."}, {"text_idx": "#000134", "text": "Por konstruoj kun sinsekvaj verbofrazoj enhavantaj la saman verbon, vidas sub Adverboj.\nPor tuja ripeto de verbo, vidu Kopiadon kaj Aspektojn."}, {"text_idx": "#000137", "text": "La c\u0302ina havas kelkajn fraz-finajn partiklojn - tiujn estas malfortaj silaboj, parolanta kun neu\u0306trala tono, kaj metanta c\u0302e la fino de la frazo al kiu ili rilatas.\nIli ofte estas nomitaj modalaj partikloj (\u8bed\u6c14\u52a9\u8bcd [\u8a9e\u6c23\u52a9\u8a5e] yu\u030cqi\u0300 zhu\u0300ci\u0301), kiel ili funkcias c\u0302efe esprimi gramatikan etoson, au\u0306 kiel la frazo rilatigas al realeco kaj/au\u0306 intenco."}, {"text_idx": "#000139", "text": "Tiun fraz-finan \u4e86 le devus esti distingita de la verbsufikso \u4e86 le traktita supra sub Aspektoj.\nC\u0302i-lasta estas priskribita kiel signo da perfektive-aspekto, dum la fraz-fina partiklo foje estas priskribita kiel inceptive au\u0306 kiel signo de perfekta aspekto.\nKelkaj ekzemploj de g\u0302ia uzo:"}, {"text_idx": "#000140", "text": "\u6211(wo\u030c)\u6ca1(me\u0301i)\u94b1(qia\u0301n)\u4e86(le)\u3002 [] I havas neniun monon, nun.\n\u6211(wo\u030c)\u5f53(da\u0304ng)\u5175(bi\u0304ng)\u4e86(le)\u3002 [] I farig\u0302is soldato.\n(Kompare kun la antau\u0306a ekzemplo kun post-vorta le, wo\u030c da\u0304ng le bi\u0304ng, tio emfazas lian nunan statuson kiel soldato, prefere ol la okazaj\u0302o de ig\u0302ado.\n\u4ed6(ta\u0304)\u770b(ka\u0300n)\u4e09(sa\u0304n)\u573a(ka\u030cng)\u7403(qiu\u0301)\u8d5b(sa\u0300i)\u4e86(le)\u3002 [] Li (havas) observis tri pilkludojn.\n(Kompare kun la antau\u0306aj ekzemploj kun post-vorta le kaj guo, ta\u0304 ka\u0300n le sa\u0304n ka\u030cng qiu\u0301 sa\u0300i kaj ta\u0304 ka\u0300n guosa\u0304n ka\u030cng qiu\u0301 sa\u0300i, tio lokas la fokuson sur la numero tri, kaj ne precizigas c\u0302u li dau\u0306rigos observi pli da ludoj."}, {"text_idx": "#000141", "text": "La du uzoj de le povas fakte esti spuritaj reen al du totale malsamaj vortoj.\nLa fakto ke ili nun estas skribitaj lau\u0306 la saman manieron en mandareno povas kau\u0306zi ambiguecon, precipe kiam la verbo ne estas sekvita per objekto."}, {"text_idx": "#000142", "text": "Tio le eble estos interpretita kiel au\u0306 la sufiksal-perfektive-signo au\u0306 la fraz-fina perfekta signo.\nEn la antau\u0306a kazo g\u0302i eble signifos \"ke patrino venis\" (s\u0302i j\u0302us alvenis en la pordon, ekzemple), dum en c\u0302i-lasta g\u0302i eble signifos \"ke patrino venas post c\u0302io\" (kie s\u0302i antau\u0306e diris ke s\u0302i ne estus venanta, sed j\u0302us s\u0302ang\u0302is she decidon).\nG\u0302i estas ec\u0302 ebla por la du specoj de le ko-okazi: [45]"}, {"text_idx": "#000145", "text": "Se objekto, sekvanta la verbon, estas emfazota en tiu konstruo, la shi\u0300 antau\u0306as la objekton, kaj la de venas post la verbo, antau\u0306 la shi\u0300."}, {"text_idx": "#000147", "text": "Frazoj kun simila signifo povas esti produktitaj uzante relativajn propoziciojn (tiuj povas esti nomitaj pseu\u0306d-fendetoplenaj frazoj), ekzemple:\nzuo\u0301tia\u0304n shi\u0300 ta\u0304 ma\u030ci ca\u0300i de shi\u0301jia\u0304n \"hierau\u0306 estas li ac\u0302eti mang\u0302aj\u0302on DE tempo\", t.e. \"hierau\u0306 estis la tempo kiam li ac\u0302etis mang\u0302aj\u0302on\"."}, {"text_idx": "#000148", "text": "La c\u0302ina havas diversajn konjunkciojn (\u8fde\u8bcd) [\u9023\u8a5e] kiel ekzemple \u548c he\u0301 \"kaj\", \u4f46\u662f da\u0300nshi\u0300 \"sed\", \u6216\u8005 huo\u0300zhe\u030c \"au\u0306\", ktp.\nHowever Chinese sufic\u0302e ofte uzas neniun konjunkcion kie la angla havus \"kaj\"."}, {"text_idx": "#000149", "text": "Du au\u0306 pli da substantivoj povas esti akompanitaj kune per la konjunkcioj \u548c he\u0301 \"kaj\" au\u0306 \u6216 huo\u0300 \"au\u0306\";\nekzemple \u5200\u548c\u53c9 (\"tranc\u0302ilo kaj forko\"), \u72d7\u6216\u8c93 (\"hundo au\u0306 kato\")."}, {"text_idx": "#000150", "text": "Certaj adverboj ofte estas utiligitaj kiel korelativaj konjunkcioj, kie korelaciante vortojn aperas en c\u0302iu el la ligitaj paragrafoj, kiel ekzemple \u4e0d\u4f46 ...\nTiaj konektiloj povas ekaperi c\u0302e la komenco da paragrafo au\u0306 antau\u0306 la verbofrazo."}, {"text_idx": "#000151", "text": "Simile, vortoj kiel \u65e2\u7136 ji\u0300ra\u0301n \"poste/enen respondo al\", \u5982\u679c ru\u0301guo\u030c au\u0306 \u5047\u5982 jia\u030cru\u0301 \"se\", \u53ea\u8981 zhi\u030cya\u0300o \"kondic\u0302e ke\" korelaciaj\u0302o kun adverbo \u5c31 jiu\u0300 (\"tiam\") au\u0306 \u4e5f ie\u030c (lau\u0306litere \"ankau\u0306\") en la c\u0302efpropozicio, formi kondic\u0302ajn frazojn."}, {"text_idx": "#000152", "text": "En kelkaj kazoj, la sama vorto povas esti ripetita kiam ligado de eroj;"}, {"text_idx": "#000153", "text": "Tempkonjunkcioj kiel ekzemple \"kiam\" povas esti tradukitaj kun konstruo kiu egalrilatas al io like \"tiutempe (+relative paragrafo)\", kie kiel kutime, la c\u0302ina relativa propozicio venas antau\u0306 la substantivo (\"tempo\" en tiu kazo)."}, {"text_idx": "#000155", "text": "\") (tiuj ne uzas la relativan signon de).\nEn c\u0302iuj tiuj kazoj la komenca da\u0304ng povas esti anstatau\u0306igita per \u5728 za\u0300i, au\u0306 povas esti preterlasita.\nEkzistas ankau\u0306 similaj konstruoj por kondicionaloj:\n\") (kie hua\u0300 \u8bdd [\u8a71] lau\u0306litere signifas \"rakonto, rakonton\")."}, {"text_idx": "#000156", "text": "^ The first Chinese scholar to consider the concept of a word (\u8bcd [\u8a5e] ci\u0301 ) as opposed to the character (\u5b57 zi\u0300 ) is claimed to have been Shizhao Zhang in 1907.\nHowever, defining the word has proved difficult, and some linguists consider that the concept is not applicable to Chinese at all.\nSee San Duanmu, The Phonology of Standard Chinese , OUP 2000.\n^ \u59b3 is an alternative character for ni\u030c (\" you \" ) when referring to a female;\nit is used mainly in script written in traditional characters .\n^ \"Chapter 84: Order of Object, Oblique, and Verb\". World Atlas of Language Structures. 2011."}]