[{"text_idx": "#000001", "text": "J-riismo: riismo sen problemaj signifos\u0302ovoj"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Pli kaj pli da esperantistoj sentas la bezonon paroli pri homoj sen indiki ilian sekson. Estas du c\u0302efaj kialoj por tio: Unuflanke la sekso de persono ne plu havas tiel gravan socian rolon kiel en antau\u0306aj tempoj, kaj sekve ig\u0302as pli kaj pli nature por homoj paroli pri aliaj homoj sen mencii ilian sekson, same kiel oni ekzemple povas paroli pri aliaj homoj sen mencii ilian ag\u0302on au\u0306 naciecon. Aldone, kreskis la konscio pri tio, ke sekso ne nepre estas duuma kategorio, c\u0302ar ekzistas homoj, kiuj lau\u0306 sia identeco, socia rolo kaj/au\u0306 korpaj ecoj estas nek nur-virseksaj nek nur-inaj."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Pli radikala propono estas la riismo, kiu celas tute simetriigi la esprimadon de sekso en Esperanto per tri rimedoj: Enkonduko de nova seksneu\u0306trala pronomo \u201cri\u201d, enkonduko de virseksa sufikso \u201c-ic\u0302-\u201d analoga al \u201c-in-\u201d, kaj seksneu\u0306traligo de c\u0302iuj Esperantaj radikoj, inkluzive de klare ic\u0302aj radikoj kiel \u201cpatro\u201d, \u201cedzo\u201d, \u201cfrato\u201d, \u201cviro\u201d, \u201cknabo\u201d, \u201creg\u0302o\u201d ktp.1 Dum la unuaj dudek jaroj post sia ellaboro en la 1980aj jaroj, c\u0302i tiu propono estis nur propono tre malmulte praktikata, sed dum la pasintaj 5-10 jaroj, g\u0302i ig\u0302is pli kaj pli uzata, precipe inter junaj esperantistoj en Okcidentaj landoj. Samtempe la plejmulto da esperantistoj dau\u0306re sentas tiun proponon kiel tro radikalan s\u0302ang\u0302on al la tradicia lingvouzo."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Rilate al la uzado de la pronomo \u201cri\u201d, ni plene subtenas la riisman proponon. La de kelkaj jardekoj populara solvo uzi \u201cli au\u0306 s\u0302i\u201d, kiam oni parolas pri nespecifa persono de ajna sekso, antau\u0306supozas la tradician duuman klasigon lau\u0306 sekso, kiun pli kaj pli da homoj neas, tiel ke c\u0302i tiu solvo ne plu estas kontentiga. Aldone, g\u0302i tute ne tau\u0306gas por paroli pri specifa persono de neduuma sekso. Kelkaj esperantistoj, precipe tiuj, kiuj emas interpreti kaj sekvi la Fundamenton de Esperanto en tute lau\u0306vorta maniero, preferas la uzon de \u201cg\u0302i\u201d kiel seksneu\u0306trala pronomo por personoj. Tian uzon de \u201cg\u0302i\u201d Zamenhof nomis gramatike g\u0302usta en unu el siaj Lingvaj Respondoj, sed ri samtempe avertis pri g\u0302ia praktika netau\u0306geco, kaj lau\u0306 ni pri tiu praktika netau\u0306geco nenio s\u0302ang\u0302ig\u0302is, c\u0302ar la uzo de \u201cg\u0302i\u201d por persono dau\u0306re povas fari humiligan impreson. La uzo de nova seksneu\u0306tra pronomo evitas c\u0302iujn c\u0302i problemojn, kaj ne estas pli nenatura ol simila enkonduko de nova seksneu\u0306tra pronomo en la sveda (\u201chen\u201d), kiun la Sveda Lingva Konsilo oficialigis en 2014."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Ankau\u0306 la enkonduko de la sufikso \u201c-ic\u0302-\u201d estas tute subteninda. Kvankam certas, ke oni enkonduku novajn afiksojn nur tre zorge kaj s\u0302pareme, c\u0302i tiu kazo ja estas escepta, c\u0302ar g\u0302i forigas malsimetrion, kiun multaj homoj konsideras bazita je la seksa malegaleco kaj diskriminacio, kiu regis en la eu\u0306ropa socio en la tempo de Zamenhof. C\u0302i tiu sufikso c\u0302iuokaze jam ig\u0302is multe uzata en la junulara lingvouzo, ankau\u0306 kiel memstara radiko (\u201cic\u0302a\u201d, \u201cic\u0302o\u201d), ec\u0302 inter tiuj, kiuj ankorau\u0306 uzas radikojn kiel \u201cpatro\u201d, \u201cedzo\u201d, \u201cfrato\u201d, \u201cviro\u201d, \u201cknabo\u201d, \u201creg\u0302o\u201d ktp kun la tradicia ic\u0302a signifo. Ebla alternativo povus esti la pli vasta prefikseca uzo de \u201cvir-\u201d (se oni dau\u0306re akceptas, ke \u201cvir-\u201d retenu sian ic\u0302an signifon). La fakto, ke g\u0302i estas prefikso anstatau\u0306 sufikso vers\u0302ajne ne estas tro g\u0302ena malsimetrio. Sed la fakto, ke prefikseca \u201cvir-\u201d g\u0302is nun estas plejparte uzata c\u0302e bestovortoj, dum c\u0302e homoj oni tradicie esprimas la ic\u0302an sekson per la uzo de la adjektivo \u201cvira\u201d au\u0306 \u201cvirseksa\u201d, jam estas pli granda problemo. Aldone restas la problemo, ke \u201cvir-\u201d ne estas vera prefikso, sed nur prefiksece uzata radiko, kiu do povas ankau\u0306 alporti aliajn signiferojn de la radiko \u201cvir-\u201d, ekzemple la plenkreskulecon. La plena simetriigo de la seksaj afiksoj tial s\u0302ajnas preferinda."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Al la tria propono de riismo, nome la seksneu\u0306trigo de c\u0302iuj Esperantaj radikoj, inkluzive de klare ic\u0302aj radikoj kiel \u201cpatro\u201d, \u201cedzo\u201d, \u201cfrato\u201d, \u201cviro\u201d, \u201cknabo\u201d, \u201creg\u0302o\u201d ktp, ni tamen rilatas multe pli skeptike. Ni ja konsentas, ke estas dezirinde, ke oni povu paroli pri tiaj parencorilatoj, nobeltitoloj kaj similaj\u0302oj uzante seksneu\u0306tralajn radikojn. Sed la modifo de la signifo de tiuj vortoj, el kiuj kelkaj estas tre oftaj, povas kau\u0306zi gravajn miskomprenojn: Se la au\u0306skultanto/leganto ne konas la riisman lingvouzon au\u0306 ne scias, ke la parolanto/verkinto tiel uzas la lingvon, ri povus pensi, ke temas pri ic\u0302o, kiam fakte temas pri ino au\u0306 ne-duum-seksa persono."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Notu ke tia miskompreno estas multe pli problema ol nekompreno. Nekompreno ja povas ankau\u0306 okazi rilate al la uzo de \u201cri\u201d kaj \u201c-ic\u0302-\u201d, se la au\u0306skultanto ne konas tiujn novajn lingverojn. Sed kiam oni au\u0306das tian nekonatan lingveron, oni simple ne komprenas g\u0302in, rimarkas ke oni ne komprenas g\u0302in, kaj povas \u2013 se necese \u2013 demandi la parolanton pri la signifo de la vorto (au\u0306 se temas pri legado, rigardi la signifon en vortaro). Sed se oni au\u0306das konatan vorton uzatan kun alia signifo ol la signifo, kiun oni konas, povas okazi ke oni opinias esti kompreninta la vorton, kvankam oni fakte miskomprenis g\u0302in. Tio estas pli dang\u0302era ol nekompreno, c\u0302ar oni opinias, ke oni komprenis kaj sekve ne demandas la parolanton pri la intenco, do ne korektas la problemon."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Krome, se riisma lingvouzo multe disvastig\u0302os, povos okazi ankau\u0306 inversa miskompreno, c\u0302u kiam temas pri parolanto ankorau\u0306 uzanta la lingvon lau\u0306 la tradicia maniero, au\u0306 c\u0302u kiam temas pri verko verkita antau\u0306 la disvastig\u0302o de riismo: La au\u0306skultanto/leganto povus pensi, ke estis dirita nenio pri la sekso de la persono, kiam fakte la intenco estis esprimi, ke temas pri ic\u0302o."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Malgrau\u0306 c\u0302iuj c\u0302i problemoj, ni ja konsentas kun la riismo pri la graveco de seksneu\u0306tralaj esprimoj por paroli pri la parencorilatoj, nobeltitoloj kaj la aliaj konceptoj tradicie esprimitaj per ic\u0302-signifaj radikoj. Fakte la tradicia Esperanto kreas la lau\u0306 ni tre gravan problemon, ke oni tute ne povas paroli pri persono en la koncerna parencorilato, se tiu persono ne havas duuman sekson. Se inter oniaj gefratoj estas iu, kiu estas nek ina nek ic\u0302a, neniu el la tradiciaj vortoj \u201cfrato\u201d kaj \u201cfratino\u201d estas aplikebla."}, {"text_idx": "#000015", "text": "C\u0302i tiu propono tute evitas la problemon de miskomprenoj, kvankam g\u0302i klare povas kau\u0306zi nekomprenojn; sed nekomprenoj ja estas g\u0302enerale malpli problemaj ol miskomprenoj, c\u0302ar ili kutime estas forigeblaj (c\u0302e skribaj tekstoj oni por tio devus \u2013 almenau\u0306 dum la tempo kiam la novaj radikoj ankorau\u0306 ne aperas en vortaroj \u2013 klarigi tiujn radikojn en piednoto au\u0306 gloso). La propono ankau\u0306 ne estas kontrau\u0306-Fundamenta, c\u0302ar la Fundamento permesas la ekuzon de novradiko por koncepto ne esprimebla per Fundamenta radiko (kaj seksneu\u0306tra analogaj\u0302o al ic\u0302a substantivo ja g\u0302enerale ne estas esprimebla per Fundamenta radiko); g\u0302i ankau\u0306 permesas ke Fundamentaj radikoj povu iam arh\u0302aikig\u0302i, kiel lau\u0306 c\u0302i tiu propono devus iam okazi al la ic\u0302-signifaj radikoj."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Kvankam c\u0302i tiu propono lau\u0306 ni estas tre bona, g\u0302i vers\u0302ajne ne facile akceptig\u0302os. Kvankam lerni tridekon da novaj radikoj ne estas tre granda laboro, tamen multaj homoj ne sufic\u0302e okupig\u0302os pri la afero por tuj memorteni c\u0302iujn. Aldone, ne klaras lau\u0306 kiuj kriterioj oni elektu la novajn radikojn: Ni persone pensas, ke tio estus bona momento por enkonduki kelkajn bazajn ne-eu\u0306rop-devenajn radikojn en Esperanton, sed eble ne c\u0302iu konsentas. Estas risko ke la (vers\u0302ajne ne multaj) subtenantoj de tiu ideo disig\u0302us en diversajn frakciojn, kiuj subtenas malsamajn arojn de nov-enkondukataj radikoj."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Oni aldonas \u201cj\u201d post la unua vokalo de la koncerna radiko.\nSe la unua vokalo estas \u201ci\u201d, oni anstatau\u0306igas g\u0302in per \u201cej\u201d.\nSe la unuan vokalon sekvas \u201cu\u0306\u201d au\u0306 \u201cr\u201d, oni anstatau\u0306igas tiun \u201cu\u0306\u201d au\u0306 \u201cr\u201d per \u201cj\u201d."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Tiel oni ricevas ekzemple la vortojn \u201cpajtro\u201d (\u2018patro au\u0306 patrino\u2019), \u201cajvo\u201d (\u2018avo au\u0306 avino\u2019), \u201cfrajto\u201d (\u2018frato au\u0306 fratino\u2019), \u201cejdzo\u201d (\u2018edzo au\u0306 edzino\u2019), \u201cfejlo\u201d (\u2018filo au\u0306 filino\u2019), \u201cvejro\u201d (\u2018viro au\u0306 virino\u2019) kaj \u201cfrajlo\u201d (\u2018frau\u0306lo au\u0306 frau\u0306lino\u2019). C\u0302i tiu sistemo lau\u0306 ni aplikindas al c\u0302iu radiko, kiu klare havas seksan signifon, kaj por kiu seksneu\u0306trala analogaj\u0302o estas pensebla. Plejparte g\u0302i aplikindas al ic\u0302aj radikoj, sed unu ina radiko, al kiu ni ankau\u0306 rekomendas apliki c\u0302i tiun sistemon, estas la radiko \u201cdamo\u201d. G\u0302ia seksneu\u0306trala anstatau\u0306igo \u201cdajmo\u201d povus ekzemple esti uzinda por paroli pri \u201cunua dajmo\u201d en la senco de \u2018ejdzo de registarestro\u2019, sendepende de ria sekso."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Ni proponas apliki la J-riisman transformon de radikoj nur al tiaj radikoj, kiuj tute klare havas seksan (ic\u0302an au\u0306 inan) signifon, kaj ne al radikoj, kiujn jam eblas interpreti seksneu\u0306trale. Ekzemple, kvankam historie c\u0302iuj papoj g\u0302is nun estis ic\u0302aj, tio ne signifas, ke la signifo de \u201cpapo\u201d estas ic\u0302a, nur ke g\u0302is nun ne estis ina papo. Do jam nun eblas konsideri \u201cpapo\u201d seksneu\u0306trala radiko, tiel ke ne indas enkonduki la novan formon \u201cpajpo\u201d. Simile, c\u0302e la nomoj de mitaj estaj\u0302oj kiel \u201cmuzo\u201d, la sekso estas unu el la trajtoj, kiujn havas tiu estaj\u0302o en la origina mito, sed kiam oni uzas la vorton ekster la kunteksto de la origina mito, ekzemple en metafora uzo au\u0306 por moderna fikcio, estas neniu kialo konsideri la sekson kiel devige saman kiel en la origina mito. Sekve jam eblas konsideri \u201cmuzo\u201d seksneu\u0306tra, kaj ne indas enkonduki la novan formon \u201cmujzo\u201d."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Por tiuj, kiuj volas ekkoni nian proponon pli detale, ni verkis vortaron de J-riismo, en kiu ni prezentas c\u0302iujn radikojn, kiujn ni proponas enkonduki surbaze de la J-riisma transformo, kaj en kiu ni ankau\u0306 pli detale klarigas nian starpunkton pri la radikoj, kiuj lau\u0306 ni jam estas interpreteblaj kiel seksneu\u0306traj. Tiu pag\u0302o fakte estas blogero de blogo pri J-riismo kreita de Luko Cerante, kunau\u0306toro de c\u0302i tiu artikolo. En tiu blogo ankau\u0306 troveblas enkonduka kurso pri J-riismo."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Origine la ideo de J-riismo estis unuafoje prezentita en la artikolo \u201cEsperanto kaj sekso\u201d, en kiu Markos Kramer, la alia kunau\u0306toro de c\u0302i tiu artikolo, prezentis detalan analizon de la esprimado de sekso en Esperanto, de g\u0302ia historia evoluo kaj de la ekzistantaj proponoj modifi g\u0302in (sed notu, ke la versio de J-riismo tie prezentita estas iomete malsama ol la versio c\u0302i tie prezentita, c\u0302ar la modifo okazas c\u0302e la akcentata vokalo anstatau\u0306 c\u0302e la unua vokalo, kio tamen ne gravas c\u0302e la unuvokalaj radikoj)."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Ni s\u0302atus ekscii, kion aliaj opinias pri niaj ideoj. Do sendepende de tio, c\u0302u vi aprobas au\u0306 kontrau\u0306as niajn ideojn, bonvolu skribi komenton kun via opinio pri niaj ideoj uzante la komentofunkcion c\u0302i-malsupre."}, {"text_idx": "#000025", "text": "1 En c\u0302i tiu alineo, ni prezentas la riismon de la manifesto Riisma Esperanto de 1994. Ekzistas ankau\u0306 aliaj (ekzemple pli moderaj) interpretoj de riismo. Tamen c\u0302i tiu artikolo ne celas doni plenan superrigardon super tiuj diversaj ekzistantaj riismoj, sed anstatau\u0306e celas proponi novan formon de riismo kaj kompari g\u0302in kun unu el la plej konataj ekzistantaj formoj de riismo."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Lau\u0306 mi la sola solvo, kiu ne rompas la lingvon estas la uzo de \u201cg\u0302i\u201d"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Nu, mi ne s\u0302atas senti min kiel bebo/besto/objekto, kaj tio estas la reala efiko de \u2018g\u0302i\u2019. Oni povas diri, ke teorie g\u0302i ne havu tiun nuancon, sed g\u0302i aktuale ja havas.\nRenato, kiel tio rilatas al la c\u0302efa propono de la artikolo? C\u0302u anstatau\u0306 \u201cLa frajto de mia amiko identig\u0302as nek kiel ino nek kiel ic\u0302o\u201d mi do diru \u201cLa g\u0302i de mia amiko identig\u0302as nek kiel ino nek viro\u201d?\nVidu ke la pronomo \u201cri\u201d ne estas la sola aldono de j-riismo, ankau\u0306 -ic\u0302- kaj novaj seksneu\u0306tralaj vortoj estas proponitaj, kaj al tio la pronomo \u201cg\u0302i\u201d tute ne rilatas au\u0306 helpas."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Nu, mi ne s\u0302atas senti min kiel bebo/besto/objekto, kaj tio estas la reala efiko de \u2018g\u0302i\u2019. Oni povas diri, ke teorie g\u0302i ne havu tiun nuancon, sed g\u0302i aktuale ja havas."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Renato, kiel tio rilatas al la c\u0302efa propono de la artikolo? C\u0302u anstatau\u0306 \u201cLa frajto de mia amiko identig\u0302as nek kiel ino nek kiel ic\u0302o\u201d mi do diru \u201cLa g\u0302i de mia amiko identig\u0302as nek kiel ino nek viro\u201d?"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Vidu ke la pronomo \u201cri\u201d ne estas la sola aldono de j-riismo, ankau\u0306 -ic\u0302- kaj novaj seksneu\u0306tralaj vortoj estas proponitaj, kaj al tio la pronomo \u201cg\u0302i\u201d tute ne rilatas au\u0306 helpas."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Mia tuja reago estas, ke eble ne indas krei novajn vortojn por seksneu\u0306tralaj \u201cduko\u201d, \u201cdamo\u201d, ktp, c\u0302ar la konceptoj mem estas malaktualaj por preskau\u0306 c\u0302iuj uzantoj de Esperanto. Do eble estus pli oportune trakti la vortojn \u201cduko\u201d kiel \u201cpapo\u201d kaj \u201cdamo\u201d kiel \u201cmuzo\u201d. Tiuj, kiuj okupig\u0302as pri historio, c\u0302iuokaze devos kompreni multajn nuancojn de la tiamaj diskriminacioj."}, {"text_idx": "#000033", "text": "(Mi nun legas tekston de Dostojevskij. Se mi legus g\u0302in en Esperanta traduko, c\u0302u la vorto \u201cprejnco\u201d helpus min pli bone kompreni la rusan socion de la 19-a jarcento?)"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Tamen, mi vidas, ke vi jam traktas la vorton \u201clordo\u201d kiel seksneu\u0306tralan, do vere mi nur proponas, ke oni plilarg\u0302igu tiun kategorion por minimumigi la nombron de novaj radikoj. Eble estu aparta sekcio en la \u201cvortaro\u201d por pli klare montri, kiuj novaj J-izitaj radikoj vere necesas."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Mi konsentas pri \u2018duko\u2019 ktp. Pri la teksto de Dostojevskij \u2013 nu, mi pensas ke indas g\u0302uste ne uzi riismon/ic\u0302ismon en tia traduko, c\u0302ar temas pri neaktuala epoko/socio, kie la malnova sekssistemo de Esperanto tau\u0306gas."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Mi log\u0302as en la Granddujklando Luksemburgo, kaj c\u0302i tie oni dau\u0306re parolas pri la granddujkic\u0302o, do g\u0302i ne s\u0302ajnas malaktuala al mi (kvankam mi politike ja preferus, se tiaj vortoj estus pli malaktualaj ol ili fakte estas). Kaj la esprimo \u201cunua dajmo\u201d s\u0302ajnas tute utila al mi. Ekzemplo de ic\u0302a unua dajmo estas la ejdzic\u0302o de Angela Merkel.\nSe oni tradukas Dostojevskij al J-riisma Esperanto, oni kompreneble uzu \u201cprejncic\u0302o\u201d anstatau\u0306 \u201cprejnco\u201d por g\u0302uste redoni la intencon de la au\u0306toro.\nC\u0302e \u201clordo\u201d vere gravas la detalo, ke jam angle \u201clord\u201d ekhavis seksneu\u0306tralan signifon. C\u0302e la aliaj nobelvortoj ne estas tia pravigo por ekuzi ilin seksneu\u0306trale.\nKion ekzemple vi opinias pri \u201creg\u0302o\u201d? C\u0302u lau\u0306 vi g\u0302i jam estas uzebla seksneu\u0306trale, au\u0306 c\u0302u lau\u0306 vi tute ne necesas seksneu\u0306trala vorto por tiu koncepto?\nC\u0302iuokaze, lau\u0306 mi oni povas ekpraktiki J-riismon sendepende de onia opinio pri c\u0302i tiaj detaloj. Se J-riismo iam ig\u0302os populara, la lingvouzo mem decidos pri tio, c\u0302u ankau\u0306 tiuj malpli ofte bezonataj formoj enradikig\u0302os."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Mi log\u0302as en la Granddujklando Luksemburgo, kaj c\u0302i tie oni dau\u0306re parolas pri la granddujkic\u0302o, do g\u0302i ne s\u0302ajnas malaktuala al mi (kvankam mi politike ja preferus, se tiaj vortoj estus pli malaktualaj ol ili fakte estas). Kaj la esprimo \u201cunua dajmo\u201d s\u0302ajnas tute utila al mi. Ekzemplo de ic\u0302a unua dajmo estas la ejdzic\u0302o de Angela Merkel."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Se oni tradukas Dostojevskij al J-riisma Esperanto, oni kompreneble uzu \u201cprejncic\u0302o\u201d anstatau\u0306 \u201cprejnco\u201d por g\u0302uste redoni la intencon de la au\u0306toro."}, {"text_idx": "#000040", "text": "C\u0302e \u201clordo\u201d vere gravas la detalo, ke jam angle \u201clord\u201d ekhavis seksneu\u0306tralan signifon. C\u0302e la aliaj nobelvortoj ne estas tia pravigo por ekuzi ilin seksneu\u0306trale."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Kion ekzemple vi opinias pri \u201creg\u0302o\u201d? C\u0302u lau\u0306 vi g\u0302i jam estas uzebla seksneu\u0306trale, au\u0306 c\u0302u lau\u0306 vi tute ne necesas seksneu\u0306trala vorto por tiu koncepto?"}, {"text_idx": "#000042", "text": "C\u0302iuokaze, lau\u0306 mi oni povas ekpraktiki J-riismon sendepende de onia opinio pri c\u0302i tiaj detaloj. Se J-riismo iam ig\u0302os populara, la lingvouzo mem decidos pri tio, c\u0302u ankau\u0306 tiuj malpli ofte bezonataj formoj enradikig\u0302os."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Jes, oni povas diskuti, kiujn el tiaj vortoj ni bezonas, sed kelkaj estas malklaraj. Ekzemple, g\u0302is nun ankorau\u0306 ekzistas rejg\u0302oj kaj prejncoj, kaj tiaj vortoj (ankau\u0306 duko) estas uzataj en fantaziaj verkoj kaj filmoj, kaj probable ankorau\u0306 estos uzataj dum multa tempo. Mi imagas estonta scienc-fikcia romano en kiu ekzistas dujkinoj, dujkic\u0302oj, kaj ne-duumaj dujkoj. Do, dependas de kiel esperantistoj decidos uzi la vortojn."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Ekzistas interesa diferenco inter \u201creg\u0302o\u201d kaj ekzemple \u201cfilo\u201d. Dum \u201cfilo\u201d kaj \u201cfilino\u201d estas, en tradicia lingvaj\u0302o, la sama afero sed kun malsamaj seksoj, tiel ne estas c\u0302e \u201creg\u0302o\u201d kaj \u201creg\u0302ino\u201d: \u201creg\u0302o\u201d estas ic\u0302a monarko, sed \u201creg\u0302ino\u201d estas plej ofte la edzino de monarko. Ankau\u0306 ina monarko estas \u201creg\u0302ino\u201d, sed ties edzo normale havas tute alian titolon, ekzemple \u201cprince consort\u201d en la angla. C\u0302u en Esperanto oni volas imiti la naciajn lingvojn, tiel ke la patrino de Elizabeto la 2-a estas reg\u0302ino/rejg\u0302ino, au\u0306 c\u0302u oni volas krei pli simetriajn terminojn, kiuj ne plu respondas al la nacilingvaj vortoj, tiel ke la patrino de Elizabeto la 2-a (kiu same nomig\u0302as \u201cElizabeto\u201d por pli efike konfuzi nin) nomig\u0302as reg\u0302edzino/rejg\u0302edzino? Mi ne proponas, ke ni klopodu respondi tiun demandon per teoria diskuto. Tute male.\nMi sentas, ke ekzistas ia baza diferenco inter vorto kiel \u201cviro\u201d, kiu spegulas ian fizikan realon, ec\u0302 se en socie influita kaj subjektiva maniero, kaj vorto kiel \u201creg\u0302o\u201d, kiu baze signifas nenion pli ol \u201ciun, kiu havas tiun titolon\u201d. Simile pri \u201cprofesoro\u201d: c\u0302u instruisto en franca liceo estas \u201cprofesoro\u201d, kiel en PIV 1970? Kial ne, se oni volas?\nIam mi vidis retan formularon, en kiu \u201cking\u201d kaj \u201cfieldmarshal\u201d trovig\u0302is inter el la ebloj por la titolo, kiun oni devis mem elekti. Tamen, oni ne povis esti ambau\u0306, kaj \u201cProfesoro Doktoro Doktoro Feldmars\u0302alo Reg\u0302o\u201d tute ne eblis, do la sistemo supozeble ne tau\u0306gus por germanoj.\nMi kredas, ke oni povas preskau\u0306 senprobleme uzi tiajn vortojn por homoj de c\u0302iaj seksoj. Vera kaj praktika problemo de \u201csignifos\u0302ovo\u201d okazas nur c\u0302e vortoj kiel \u201cpatro\u201d, \u201cedzo\u201d, \u201cfilo\u201d, kaj, kompreneble, \u201cviro\u201d.\nEdmundo, lau\u0306 mia kompreno, la reg\u0302ino de la Unuig\u0302inta Reg\u0302lando ne estas \u201cnur la edzino de la reg\u0302o\u201d, tute male, s\u0302i estas la kapo de la s\u0302tato, kaj s\u0302ia edzo ec\u0302 ne estas nomita \u201creg\u0302o\u201d\nLextum8, vi ne eraras, sed g\u0302is 2002 oni havis en Britio du \u201creg\u0302inojn\u201d: la monarko, kaj ties patrino, kiu estis reg\u0302ino pro tio, ke s\u0302i estis la edzino de la reg\u0302o Georgo la 6-a, se mi ne eraras. Tamen, se \u201creg\u0302o\u201d kaj \u201creg\u0302ino\u201d aperas en fabelo, g\u0302enerale la reg\u0302ino en estas monarko, sed edzino de la monarko. Tamen vers\u0302ajne mi jam tro longe babilis pri tiu temo."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Ekzistas interesa diferenco inter \u201creg\u0302o\u201d kaj ekzemple \u201cfilo\u201d. Dum \u201cfilo\u201d kaj \u201cfilino\u201d estas, en tradicia lingvaj\u0302o, la sama afero sed kun malsamaj seksoj, tiel ne estas c\u0302e \u201creg\u0302o\u201d kaj \u201creg\u0302ino\u201d: \u201creg\u0302o\u201d estas ic\u0302a monarko, sed \u201creg\u0302ino\u201d estas plej ofte la edzino de monarko. Ankau\u0306 ina monarko estas \u201creg\u0302ino\u201d, sed ties edzo normale havas tute alian titolon, ekzemple \u201cprince consort\u201d en la angla. C\u0302u en Esperanto oni volas imiti la naciajn lingvojn, tiel ke la patrino de Elizabeto la 2-a estas reg\u0302ino/rejg\u0302ino, au\u0306 c\u0302u oni volas krei pli simetriajn terminojn, kiuj ne plu respondas al la nacilingvaj vortoj, tiel ke la patrino de Elizabeto la 2-a (kiu same nomig\u0302as \u201cElizabeto\u201d por pli efike konfuzi nin) nomig\u0302as reg\u0302edzino/rejg\u0302edzino? Mi ne proponas, ke ni klopodu respondi tiun demandon per teoria diskuto. Tute male."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Mi kredas, ke oni povas preskau\u0306 senprobleme uzi tiajn vortojn por homoj de c\u0302iaj seksoj. Vera kaj praktika problemo de \u201csignifos\u0302ovo\u201d okazas nur c\u0302e vortoj kiel \u201cpatro\u201d, \u201cedzo\u201d, \u201cfilo\u201d, kaj, kompreneble, \u201cviro\u201d."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Lextum8, vi ne eraras, sed g\u0302is 2002 oni havis en Britio du \u201creg\u0302inojn\u201d: la monarko, kaj ties patrino, kiu estis reg\u0302ino pro tio, ke s\u0302i estis la edzino de la reg\u0302o Georgo la 6-a, se mi ne eraras. Tamen, se \u201creg\u0302o\u201d kaj \u201creg\u0302ino\u201d aperas en fabelo, g\u0302enerale la reg\u0302ino en estas monarko, sed edzino de la monarko. Tamen vers\u0302ajne mi jam tro longe babilis pri tiu temo."}, {"text_idx": "#000051", "text": "C\u0302ar ripetig\u0302as multaj el la konceptoj de \nesperanto-kaj-sekso/ mi sendas pro miaj komentoj al tio, krome al mia responda artikolo . C\u0302i-sekve mi koncize ripetos mian vidpunkton:"}, {"text_idx": "#000052", "text": "Mi g\u0302enerale konsentas kun la celo reformi la esprimilojn pri sekso en E-o, pro\n-La g\u0302isnunaj esprimiloj estas parte nesimetriaj kaj neklaraj, kio estas\nabsolute nedezirinda en internacia helplingvo.\n-La virseksaj radikoj tre malfaciligas paroli pri persono ne esprimante ion"}, {"text_idx": "#000055", "text": "2) Mi persone uzas kutime \u2018vir-\u2018 kiel prefikson ankau\u0306 kun homoj. Sed mi scias, ke el lingva vidpunkto \u2018-ic\u0302-\u2018 estas avantag\u0302a, do mi neniel kontrau\u0306as kaj en g\u0302usta kunteksto foje ec\u0302 uzas g\u0302in."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Lingvoj kaj socioj ne funkcias harmonie nur per \u2018racieco\u2019. Mi rekomendas legi \u2018Metaphors We Live By\u2019, kiu tre elokvente kaj efike priskribas la miton de objektivismo, sur kiu bazig\u0302as la moderna Okcidenta scienca tradicio, kiu tute ne tau\u0306gas en c\u0302i tiaj fenomenoj de genro ktp."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Nu, tio estas la opinio de Lakoff, en ordo.\nSed la tuta enkonduko de Esperanto estas antau\u0306 c\u0302io demando de racieco, kaj g\u0302uste pro la neracia rezisto de la homoj kontrau\u0306 planlingvo g\u0302i ankorau\u0306 ne sukcesis. Donante malprioritaton al racieco ene de planlingvo oni samtempe subfosas ties ekzistokialon, almenau\u0306 en la rolo de internacia helplingvo. Kaj se g\u0302i ne estu internacia helplingvo, sed privata ludilo de la parolantoj, tiam g\u0302i ne tau\u0306gus kiel instrumento por seksa egaligo, kio sekve nenecesigus ian s\u0302ang\u0302on au\u0306 farus g\u0302in sensignifa."}, {"text_idx": "#000060", "text": "La simileco inter \u201cli\u201d kaj \u201cri\u201d eble estas avantag\u0302o, c\u0302ar oni ne uzas tiujn vortetojn por distingi. Iusence oni aldonas elementon al la grupo de pronomoj. Tamen, se oni uzas \u201cri\u201d anstatau\u0306 \u201cli\u201d kaj \u201cs\u0302i\u201d, en alia senco oni substituas unu elementon por du, do praktike oni malgrandigas la grupon. Cetere, la \u201ckompleteco\u201d de la Fundamenta pronomaro estas jam iom malklara pro la ekzisto de \u201cci\u201d, kiu ne estas menciita en la Gramatiko, sed ja en la Ekzercaro."}, {"text_idx": "#000062", "text": "1. Se oni ne plu uzus \u201cli\u201d kaj \u201cs\u0302i\u201d, oni perdus distingilon inter homoj kaj aliaj objektoj. Certe tio povus funkcii, kaj kelkaj lingvoj ja funkcias tiel, sed iusence tio estus pli granda s\u0302ang\u0302o en Esperanto ol anstatau\u0306igi \u201cli\u201d kaj \u201cs\u0302i\u201d per \u201cri\u201d, c\u0302ar multajn frazojn de la jama lingvo necesus reformuli por eviti malklarecon."}, {"text_idx": "#000063", "text": "2. Se oni plu uzus \u201cli\u201d kaj \u201cs\u0302i\u201d, tiam, evidente, oni traktus kelkajn homojn kiel homojn (\u201cli\u201d kaj \u201cs\u0302i\u201d), sed aliajn homojn kiel objektojn (\u201cg\u0302i\u201d), kaj tio s\u0302ajnas maldigniga tute sendepende de gepatraj lingvoj kaj g\u0302isnunaj kutimoj."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Lau\u0306 mi, per la \u201csistemeca modifo de la virseksaj radikoj\u201d oni tute ne \u201cestablus novan regulon de vortfarado\u201d, sed simple enkondukus kelkajn novajn vortojn, sekvante regulon, kiu ne estas gramatika regulo nek parto de la lingvo. Tio estas: oni ne kreus regulon 17 en la Gramatiko, sed aldonus kelkajn radikojn al la Vortaro, kiuj efektive ne estus sinonimoj de ekzistantaj radikoj, do estus \u201cnovaj vortoj\u201d, ne \u201cformoj novaj\u201d, lau\u0306 mia kompreno de fundamentista vidpunkto."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Jes, \u2018ci\u2019 ne aperas en la Gramatiko, c\u0302ar g\u0302i eniris la lingvon nur en 1888, kaj FG ja estas represo de la UL 1887 \u2013 c\u0302i c\u0302io okazis antau\u0306 la fikso de la normo."}, {"text_idx": "#000068", "text": "1. La pronomoj \u2018li\u2019 kaj \u2018s\u0302i\u2019 restus c\u0302iel ajn, do ne estus perdo. \u2018g\u0302i\u2019 prenas tiujn okazojn, kiam pliprecizigo ne eblas, same kiel tradicia \u2018li\u2019, kiun oni neniam uzas, kiam oni scias, ke temas pri virino.\n2. Ke oni uzas \u2018g\u0302i\u2019 c\u0302efe por objektoj, ne signifas, ke tio estas g\u0302ia ununura signifo. Se estus tiel, oni devus tuj c\u0302esi nomi bebojn kaj bestojn per \u2018g\u0302i\u2019."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Aliajn eblojn mi ne vidas por atingi simetrion per la haveblaj rimedoj. Pli bone estus forlasi \u2018s\u0302i\u2019 kaj uzi \u2018li\u2019 kiel g\u0302enerale homan kaj \u2018g\u0302i\u2019 kiel nehoman pronomojn, sed tio ne eblas."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Se la enigo de \u2018j\u2019 estas sistemeca, kion la verkintoj mem koncedas, tiam temas pri regulo. S\u0302ajnigi, ke tio ja ne okazas en E-o (kie do?!), sed ke temas pri pretaj vortoj, estas kvazau\u0306 artifiko de prestidigitisto, per kiu oni povus enkonduki preskau\u0306 c\u0302ion en la lingvon. \ud83d\ude09"}, {"text_idx": "#000071", "text": "C\u0302u vi celas konvinki iun per tiuj argumentoj, au\u0306 c\u0302u vi argumentas nur pro la formo?\n\u201cKe oni uzas \u2018g\u0302i\u2019 c\u0302efe por objektoj, ne signifas, ke tio estas g\u0302ia ununura signifo.\u201d C\u0302u do lau\u0306 vi tute ne estus problemo, se iu inventus kaj uzadus novan vorton \u201cfridioto\u201d, kiu signifas au\u0306 \u201cfrison\u201d au\u0306 \u201cidioton\u201d, kaj tio neniel estus ofenda al frisoj? Ke oni uzas \u201cfridioto\u201d c\u0302efe por idiotoj, ne signifas, ke tio estas g\u0302ia ununura signifo, c\u0302u?\n\u201cSe la enigo de \u2018j\u2019 estas sistemeca, kion la verkintoj mem koncedas, tiam temas pri regulo.\u201d C\u0302u do vi pretendas, ke vi vidas nenian diferencon inter gramatikaj reguloj de la lingvo (ekzemple, fari pluralon per -j) kaj eksterlingvaj etimologiaj reguloj (ekzemple, unuopa S inter vokaloj en latina vorto normale respondas al Z en Esperanto)? Au\u0306 c\u0302u vi komprenas tiun distingon, sed pretendas, ke la rilato inter \u201cpatro\u201d kaj \u201cpajtro\u201d apartenas al la unua kategorio, ne al la dua?"}, {"text_idx": "#000072", "text": "C\u0302u vi celas konvinki iun per tiuj argumentoj, au\u0306 c\u0302u vi argumentas nur pro la formo?"}, {"text_idx": "#000073", "text": "\u201cKe oni uzas \u2018g\u0302i\u2019 c\u0302efe por objektoj, ne signifas, ke tio estas g\u0302ia ununura signifo.\u201d C\u0302u do lau\u0306 vi tute ne estus problemo, se iu inventus kaj uzadus novan vorton \u201cfridioto\u201d, kiu signifas au\u0306 \u201cfrison\u201d au\u0306 \u201cidioton\u201d, kaj tio neniel estus ofenda al frisoj? Ke oni uzas \u201cfridioto\u201d c\u0302efe por idiotoj, ne signifas, ke tio estas g\u0302ia ununura signifo, c\u0302u?"}, {"text_idx": "#000074", "text": "\u201cSe la enigo de \u2018j\u2019 estas sistemeca, kion la verkintoj mem koncedas, tiam temas pri regulo.\u201d C\u0302u do vi pretendas, ke vi vidas nenian diferencon inter gramatikaj reguloj de la lingvo (ekzemple, fari pluralon per -j) kaj eksterlingvaj etimologiaj reguloj (ekzemple, unuopa S inter vokaloj en latina vorto normale respondas al Z en Esperanto)? Au\u0306 c\u0302u vi komprenas tiun distingon, sed pretendas, ke la rilato inter \u201cpatro\u201d kaj \u201cpajtro\u201d apartenas al la unua kategorio, ne al la dua?"}, {"text_idx": "#000075", "text": "> Mi devas malakcepti ian novan pronomon kiel \u2018ri\u2019, pro la kompleteco de la\n> Fundamenta pronomaro kaj pro la frenezeco aldoni plian elementon al grupo de\n> vortetoj au\u0306de tiel malbone distingeblaj."}, {"text_idx": "#000076", "text": "La sola indiko pri tio, ke temas pri kompleta listo, estas la uzo de difina artikolo antau\u0306 la pronomlisto en la Fundamenta Gramatiko en tri el la kvin nacilingvaj versioj de la Gramatiko. Unue, tio ne estas tre klara maniero esprimi kompletecon, do se vere gravus al Zamenhof esprimi kompletecon de la listo, li povus tion fari pli klare. Due, tiu listo c\u0302iukaze ne estas kompleta, c\u0302ar mankas en g\u0302i \u201cci\u201d, kiu tamen estas Fundamenta pro sia apero en la Ekzercaro."}, {"text_idx": "#000077", "text": "Se la Ekzercaro povis aldoni ion al tiu \u201ckompleta\u201d listo el la Gramatiko, ankau\u0306 iu estonta Akademia decido povos aldoni ion al la tiu listo (kiel vi fakte mem agnoskis en aliloka diskuto). Mi esperas, ke iam (vers\u0302ajne ne dum la venontaj dudek jaroj) la Akademio oficialigos \u201cri\u201d, kaj tiam la problemo el via vidpunkto devus esti solvita, c\u0302u ne? Sed la Akademio nur serioze konsideros tiun eblon, se estos bazo por g\u0302i en la efektiva lingvouzo, do mi volonte plugas la teron por tiu estonta oficialigo per mia jama uzo de \u201cri\u201d."}, {"text_idx": "#000078", "text": "> Lau\u0306 mi la sistemeca modifo de la virseksaj radikoj bezonus aprobon de la\n> Akademio, c\u0302ar g\u0302i establus novan regulon de vortfarado (tute fremdan al E-o,"}, {"text_idx": "#000079", "text": "Ne temas pri nova regulo, sed pri 28 novaj radikoj, kiuj simple sekvas certan sistemecon."}, {"text_idx": "#000080", "text": "Se oni interpretas la normon tiel, kiel vi faras, oni s\u0302ajne venas al la absurda konkludo, ke estus tute en ordo, se ni proponus 28 arbitre elektitajn radikojn tute malfacile memorigeblajn, dum la fakto ke ni uzis ian sistemecon por pliigi la memorigeblon kaj malpliigi la arbitrecon igas nian proponon kontrau\u0306norma. Nu bone, mi vidas ke eblas kohere havi tian opinion pri la Esperanta normo, sed tia opinio s\u0302ajnas al mi tiom malpraktika, ke mi neniam povos akcepti g\u0302in. Kaj mi ne havas la impreson, ke g\u0302i havas s\u0302ancon esti vaste akceptata de la Esperantistaro."}, {"text_idx": "#000081", "text": "> Mi persone uzas \u2018g\u0302i\u2019 en seksneu\u0306trala signifo. Mi scias pri la rezisto pro la\n> sento de humiligo, sed sincere, tio estas influo de niaj gepatraj lingvoj kaj\n> de nia g\u0302isnuna edukig\u0302o en E-o. Por miaj infanoj la uzo de \u2018g\u0302i\u2019 rilate homojn\n> estas tute natura, do estas eble tion enkonduki el vipunbkto de la parolontoj.\n> Kaj mi kiel racieca homo ne akceptas la nekomforton de unu generacio kiel\n> kau\u0306zon de malfaciligo por c\u0302iuj sekvaj."}, {"text_idx": "#000082", "text": "La c\u0302efa problemo kun tiu solvo, kiun mi vidas, estas, ke parolanto pri sekse neduumaj personoj tio povus kau\u0306zi treege malagrablajn miskomprenojn. Bedau\u0306rinde ja ekzistas homoj, kiuj reale kaj intence ofendas sekse neduumajn homojn, kaj ec\u0302 foje pridubas ilian homecon. Se g\u0302iisto uzus \u201cg\u0302i\u201d por paroli pri neduumulo, oni povus pensi, ke ri apartenas al tiu grupo de ofendemuloj. Mi tute ne volas riski esti miskomprenebla tiel, do por mi la uzo de \u201cri\u201d estas neevitebla."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Mi agnoskas, ke en mia nuna vivkunteksto multege pli ofte okazas, ke mi bezonas seksneu\u0306tralan pronomon por paroli pri nespecifa persono ol por paroli pri sepcifa neduumulo. Kaj por paroli pri nespecifa persono, la uzo de \u201cg\u0302i\u201d ja funkcias relative senprobleme (tamen ne tute senprobleme, c\u0302ar g\u0302i kreas pli da ebloj por misintepretoj pro la nedistingado inter personoj kaj objektoj). Sed se mi c\u0302iuokaze devas akcepti la uzon de \u201cri\u201d pro la supre menciitaj kialoj, kial ne uzi g\u0302in pli sistemece?"}, {"text_idx": "#000084", "text": "C\u0302iuokaze, la plej forta argumento favore al \u201cri\u201d kaj malfavore al \u201cg\u0302i\u201d lau\u0306 mi estas, ke praktike c\u0302iuj, kiuj vere interesig\u0302as pri la praktika uzado de seksneu\u0306trala pronomo en Esperanto, uzas \u201cri\u201d. La propono anstatau\u0306e uzi \u201cg\u0302i\u201d ofte aperas en diskutoj, sed c\u0302efe fare de homoj, kiuj c\u0302iuokaze ne emas praktiki la uzon de seksneu\u0306trala pronomo. Mi tre malofte au\u0306dis au\u0306 legis veran uzon de \u201cg\u0302i\u201d por personoj. Kirilo estas escepto al tio, sed s\u0302ajnas al mi, ke ekzistas tre malmultaj tiaj esceptoj. Praktike, \u201cri\u201d jam venkis inter tiuj, kiuj vere interesig\u0302as pri la temo, kaj mi ne vidas ian ajn s\u0302ancon por \u201cg\u0302i\u201d preterpasi \u201cri\u201d estontece."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Lau\u0306 mi, tiu tre klara prefero al \u201cri\u201d anstatau\u0306 \u201cg\u0302i\u201d fare de tiuj, kiuj vere praktikas seksneu\u0306tralan pronomon, ne bazig\u0302as sur malbona kompreno de Esperanto, sed sur tute bona kompreno de Esperanto kaj tute praktikaj kialoj, kiel tiu, kiun mi menciis c\u0302i-supre."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Kial ne uzi la ununuran novan prefikson por neuxtraligi radikojn? Tio estus pli simila ol elpensi novan sistemon aux aldoni radikojn. Nur por la ekzemplo: prefikso ji- igas viran fraton al neuxtraleca jifrato kaj jifratoj ne konfuzas kun gefratoj. Ne gravas, kiel la prefikso aspektas (ji-, me-, hxe- aux simila), tie mi rimarkis nur la ideon."}, {"text_idx": "#000087", "text": "Nu, ne necesas reinventi la radon!"}, {"text_idx": "#000088", "text": "Se iu efektive volas iri tiun c\u0302i vojon, kiu precize sekvas piedsignojn de Ido (kiun vojon oni ja estus sekvinta jam antau\u0306longe, se ekzistus tia bezono), oni simple reuzu la (almenau\u0306 iugrade) provitajn (kaj miaguste pli elegantajn) formojn el Ido: \u201cspozo\u201d (por \u201cedzo au\u0306 edzino\u201d) au\u0306 \u201cgenerinto\u201d (patro au\u0306 patrino, derivita de la verbo \u201cgeneri\u201d, kiu, cetere, troveblas en PIV)."}, {"text_idx": "#000089", "text": "Traleginte la eseon de Markos Kramer kaj Luko Cerante,\nmi sentas, ke mi devas prezenti c\u0302i tie mian vidpunkton pri la afero."}, {"text_idx": "#000090", "text": "Mi ne certas, ke mia komento estos sufic\u0302e mallonga por\nc\u0302i-tiea komento-formato, tamen mi provos ..."}, {"text_idx": "#000091", "text": "Mi penos esprimi g\u0302in koncizege, kun la intenco en baldau\u0306a\nestonteco publikigi detalan eseon pri la temo. Mi estus danka\nal tiuj el vi, kiuj sugestos pri tio, kiu povus esti tau\u0306ga"}, {"text_idx": "#000092", "text": "Unue, mi tuj deklaru, ke, simile al Pau\u0306lo kaj Kirilo, mi ne opinias, ke\npostulado de drastaj lingvaj s\u0302ang\u0302oj (en Esperanto, plejparte\nkontrau\u0306-fundamentaj) estas prudenta au\u0306 celkonforma maniero, se oni\nstrebas al seksa egaleco au\u0306 efektivaj s\u0302ang\u0302oj de socia konscio."}, {"text_idx": "#000093", "text": "Mi tamen agnoskas, ke per kreado de drastaj perturboj en lingvouzado oni\nja povas altiri atenton al si kaj al siaj politikaj celoj. Se oni\nsukcesas tiamaniere iel aliancigi la s\u0302tatajn meh\u0302anismojn kaj politikajn\nmovadojn, oni povas rikolti signifajn politikajn gajnojn, kiel okazis,\nekzemple, en Usono kaj lastatempe ankau\u0306 aliloke."}, {"text_idx": "#000094", "text": "Mi havas fortan impreson, ke ambau\u0306 menciitaj faktoroj (intenca perturbo\nde lingva funkciado kaj aliancigo de s\u0302tataj kaj potencaj politikaj\nmovadoj) ne funkcios rilate Esperanton: la unua faktoro ne sukcesos pro\ntre forta lingva konscio de nialingvanoj kaj pro tio, ke ili atribuas\naltan valoron al konservado kaj flegado de lingva kvalito de Esperanto;\nla dua \u2013 pro manko de totalisma, s\u0302tata, centrigita au\u0306 alispeca potenca"}, {"text_idx": "#000095", "text": "Due, mi tamen koncedas, ke adeptoj de malsamaj vidpunktoj pri relativaj\nvaloroj de lingva simpleco, lingva kohereco, simetrieco en seksa\nesprimado, eblo (ne) esprimi diversajn nuancojn kaj aspektojn rilatajn\nal sekso bezonas certan lingvan flekseblecon por manifesti/projekcii\nsiajn variajn perceptojn kaj aspirojn."}, {"text_idx": "#000096", "text": "Mi opinias, ke tio eblas sen drasta rompo de la lingva tradicio konforma\nkun la Fundamento, tia, kiun kau\u0306zus diversaj varioj de \u201criismo\u201d,\nEn la resto de tiu c\u0302i teksto mi do penos stenografie skizi, kiel eblas"}, {"text_idx": "#000097", "text": "Rimarko 1. La detalojn mi retenas por la iam publikigota plena prezento,\nsed mi volonte respondos al viaj demandoj, se miaj c\u0302i-subaj klarigoj\ns\u0302ajnos al vi tro lakonaj."}, {"text_idx": "#000098", "text": "=== Resumo pri tradicia uzado"}, {"text_idx": "#000099", "text": "Esence, la tradicia uzado de \u201cs\u0302i\u201d kaj \u201cli\u201d estas tre simpla:"}, {"text_idx": "#000100", "text": "(1) Se klare temas pri ino, uzu pronomon \u201cs\u0302i\u201d kaj sufikson \u201c-in-\u201c;\n(2) Alie uzu pronomon \u201cli\u201d kaj neniun sufikson."}, {"text_idx": "#000101", "text": "En lingvoscienca j\u0302argono: kiel multfoje kaj prave menciis Otto, \u201cs\u0302i\u201d\nkaj \u201c-in-\u201d estas markitaj, kaj \u201cli\u201d kaj \u201cnula sufikso\u201d estas nemarkitaj."}, {"text_idx": "#000104", "text": "(2b) Temas pri konkreta persono/individuo, pri kiu ne estas klare, kiun\nEkzemple: la nova estro, kiun neniu ankorau\u0306 vidis; Dio (almenau\u0306 en"}, {"text_idx": "#000109", "text": "Ekzemple: patro, frato au\u0306 patriarh\u0302o."}, {"text_idx": "#000111", "text": "=== Kiujn vidpunktojn/situaciojn oni (minimume) konsideru?"}, {"text_idx": "#000112", "text": "(A) Tradicia uzado, kvankam ankau\u0306 c\u0302i tie estas variaj\u0302oj, konsiderotaj\n(B) Kiam oni volas manifesti egalrajtecon de seksoj per simetrieco de\nlingva esprimo de sekso kun eksplicita esprimo de ineco kaj malineco,\n(C) Kiam oni, male, samkiale au\u0306 ne, volas c\u0302iel eviti eksplicitan indikon\n(C\u0302) Iam treege malofta, sed nuntempe pli oftig\u0302anta situacio, kiam\nseksindiko estas malfacila, g\u0302ena, tikla au\u0306 alikiale evitinda afero."}, {"text_idx": "#000113", "text": "Oni sekvu la tradician uzadon reguloj \u2013 (1) kaj (2) c\u0302i-supre \u2013 kun jena"}, {"text_idx": "#000114", "text": "(3) Se klare kaj sendube temas pri viro, oni uzu la pronomecan\nkunmetaj\u0302on \u201cmal-s\u0302i\u201d, tute lau\u0306fundamente kombinitan, senpere klaran kaj\nparalelan al la uzado de \u201cmalino\u201d kontraste al \u201cino\u201d."}, {"text_idx": "#000115", "text": "Rimarko 2. Por igi tiujn c\u0302i enkondukajn klarigojn facilaj, mi limigas\nilin je nur pronomoj. Mi tamen menciu, ke kiel simetrian elementon por\nsufikso \u201c-in-\u201d eblas uzi kombinaj\u0302on \u201cmal-in\u201d uzatan sufiksece (-malin-),\napozicie (\u201cmalino\u201d), adjektive (\u201cmalina\u201d) au\u0306 kiel kunmetaj\u0302o (\u201c-malino\u201d"}, {"text_idx": "#000118", "text": "=== Kial mia propono estas pli tau\u0306ga ol \u201criismo\u201d kaj \u201cic\u0302ismo\u201d"}, {"text_idx": "#000119", "text": "Sufic\u0302as mencii nur, ke mia propono havas c\u0302iujn teoriajn avantag\u0302ojn de\nili kaj, tamen, g\u0302i ne rompas la tradicion, estas senpere uzebla, ne\nestas kontrau\u0306-fundamenta, ne enkondukas novajn lingvajn elementojn, ne\nredifinas la malnovajn kaj estas uzebla nedevige."}, {"text_idx": "#000120", "text": "Verdire, mi miras pri tio, ke neniu g\u0302is nun faris similan proponon (au\u0306\nc\u0302u eble iu faris, sed g\u0302i ne atingis min?), c\u0302ar g\u0302i s\u0302ajnas al mi tute\nMi elprovas g\u0302in dum 2-3 jaroj, kaj g\u0302is nun trovis nenian esencan"}, {"text_idx": "#000121", "text": "Je tio mi finas la enkondukan klarigon de mia propono.\nViaj komentoj kaj kritiko estas bonvenaj!\nMi pretas respondi al demandoj au\u0306 partopreni en plua diskuto."}, {"text_idx": "#000123", "text": "Se mi g\u0302uste resumas vian longegan respondon (kiom da homoj sukcesos tralegi g\u0302in?), s\u0302ajne vi proponas uzadon de tri pronomoj:"}, {"text_idx": "#000124", "text": "li \u2013 por aliaj homoj"}, {"text_idx": "#000128", "text": "* G\u0302enerale la uzado de tri pronomoj por homoj estas maloportuna, c\u0302ar oni devas memori, kiuj homoj preferas kiun pronomon, kaj eventuale en kiuj kuntekstoj. Se oni uzas nur unu pronomon (ekzemple \u201cri\u201d), oni nur devas scii, ke temas pri homo. Oni povas kompari kun la uzado de pluraj pronomoj por \u201cvi\u201d depende de formaleco, socia rango, ktp: Esperanto,\nla latina kaj la angla faras tion g\u0302uste, kaj ankau\u0306 la moderna sveda, se mi g\u0302uste memoras, kion oni rakontis al mi, dum multaj eu\u0306ropaj lingvoj estas maloportunaj en tiu rilato."}, {"text_idx": "#000130", "text": "Responde al komentoj de Edmundo pri mia propono:"}, {"text_idx": "#000131", "text": "Se oni celas al iu nova bela kabineta sistemo, tute nekongrua\nkun la historie ekzistanta Esperanto, au\u0306 pri simple filozofia"}, {"text_idx": "#000132", "text": "Tamen kiel oni transirus al tia sistemo? Granda nombro\n(vers\u0302ajne absoluta plimulto) da esperantistoj simple ignorus\n(au\u0306 aktive oponus) la sistemon, kiu komplete rompas la\ntradician sistemon de personaj pronomoj kaj malvalidigas\nla tutan g\u0302isnunan uzadon. C\u0302u oni imitos zamehofan alvokon\npri 10 milionoj da alig\u0302oj kiel premison de ekuzo? \ud83d\ude09"}, {"text_idx": "#000136", "text": "Ne pli maloportuna au\u0306 malsimetria ol \u201cmalpli\u201d, \u201cmaltau\u0306ga\u201d,"}, {"text_idx": "#000137", "text": "En Esperanto tio estas tute natura kaj regula malumado!\nDo, tiuj c\u0302i argumentoj estas lau\u0306 mi, tute nevalidaj."}, {"text_idx": "#000138", "text": "* G\u0302enerale la uzado de tri pronomoj por homoj estas maloportuna, c\u0302ar\noni devas memori, kiuj homoj preferas kiun pronomon, kaj eventuale en\nkiuj kuntekstoj. Se oni uzas nur unu pronomon (ekzemple \u201cri\u201d), oni nur\ndevas scii, ke temas pri homo."}, {"text_idx": "#000139", "text": "Nu, la sola maniero uzi malpli ol tri pronomojn en la (almenau\u0306) tri\ntipaj kazoj (ino, malino kaj nekonata au\u0306 evitenda sekso) estas\nnesimetria sistemo simila al la tradicio. Se estas tiel, kial oni"}, {"text_idx": "#000140", "text": "La ideo, ke la lingvo entute _neniam_ kapablu esprimi biologie gravan\nkaj objektivan distingon (ekzemple, se temas pri akus\u0302ado) estas absurda!"}, {"text_idx": "#000141", "text": "Se vi diras, ke oni tute forvis\u0302u la nunan sistemon de pronomoj kaj\nlimigu la esprimadon de sekso al aliaj rimedoj \u2013 bone, oni ja rajtas\nuzi la jam ekzistantan pronomon \u201cg\u0302i\u201d."}, {"text_idx": "#000142", "text": "Alie, same kiel la nunan sistemon oni maljuste etikedas seksisma,\nla \u201cri\u201d/\u201dg\u0302i\u201d distingon oni etikedus ag\u0302isma, speciisma kaj vivaj\u0302isma\nkaj postulos alian, novan pronomon, kiu unuigus la du pronomojn\n\u201cri\u201d kaj \u201cg\u0302i\u201d! \ud83d\ude09 Ve, pri tio mi ec\u0302 ne s\u0302ercas ..."}, {"text_idx": "#000143", "text": "Komparu kun la maloportuneco de pluraj\npronomoj por \u201cvi\u201d depende de formaleco, socia rango, ktp: Esperanto,\nla latina kaj la angla faras tion g\u0302uste, kaj ankau\u0306 la moderna sveda,\nse mi g\u0302uste memoras, kion oni rakontis al mi, dum multaj eu\u0306ropaj"}, {"text_idx": "#000144", "text": "Ekzistas entuziasmuloj por lau\u0306ebla simetrieco kaj evitado de\nseks-esprimado, sed mi dubas, ke ekzistas movado por pliigo de\neksplicitaj rimedoj en Esperanto por indiki formalecon au\u0306 socian\nrangon. La centjara preskau\u0306-ignorado de \u201cci\u201d konvinke pruvas tion."}, {"text_idx": "#000146", "text": "Evidente jes, c\u0302ar vi ripetas argumentojn, kiujn mi refutis en"}, {"text_idx": "#000147", "text": "Refoje, mi ne insistas, ke iu ajn uzu mian proponon, sed,\nse oni bezonas tiujn rimedojn (kaj ni scias, ke tiaj homoj\nekzistas!), oni ja povas seng\u0302ene, senreforme kaj senpere\nuzi ilin: implicite ili jam estas parto de Esperanto."}, {"text_idx": "#000148", "text": "Al mi spontanee plac\u0302is la propono de Aleksandro, c\u0302ar g\u0302i ja enkondukas novajn regulojn, sed surbaze de la kombino de konataj kaj kompreneblaj elementoj."}, {"text_idx": "#000150", "text": "La sistemo c\u0302e bestoj estas simpla, simetria kaj stabila: Baza radiko estas neu\u0306tra, inajn bestojn oni derivas per \u2018-in-\u2018, virajn per \u2018vir-\u2018. La g\u0302enerala pronomo estas \u2018g\u0302i\u2019, kaj seksojn oni povas indiki lau\u0306bezone per \u2018s\u0302i\u2019 resp. \u2018li\u2019.\nLa sistemo de Aleksandro en si mem lau\u0306 mi estas same bona, sed simple alia. Kaj se g\u0302i establig\u0302us, tiam \u2018li\u2019 c\u0302e homoj indikus nepre neu\u0306trecon, sed c\u0302e\nbestoj nepre virecon \u2013 nedezirinda stato, ke sama formo esprimas malsamajn funkciojn, kaj ke sama funkcio havas malsamajn esprimilojn."}, {"text_idx": "#000151", "text": "Mi opinias granda avantag\u0302o de mia propono, ke g\u0302i, enkondukante la bestan sistemon c\u0302e la homoj (al kiuj nun mankas \u2018vir-\u2018 kaj \u2018g\u0302i\u2019) lau\u0306eble unuecigas la sistemojn, tiel ke oni ne plu devas fari sencajn distingojn inter bestoj, beboj kaj plenkreskuloj (kun griza zono rilate infanojn nek vere junajn nek vere grandajn).\nPlene simetriigo inter homoj kaj bestoj ne eblas, c\u0302ar la bestoj malhavas la virajn bazajn radikojn, kiuj (ne lau\u0306nombre, sed lau\u0306uze) oftas c\u0302e homoj."}, {"text_idx": "#000153", "text": "La sistemo c\u0302e bestoj estas simpla, simetria kaj stabila, kaj mi ne devas\ng\u0302in ripeti. La sistemo de Aleksandro en si mem lau\u0306 mi estas same bona, sed simple alia."}, {"text_idx": "#000154", "text": "Se g\u0302i establig\u0302us, tiam \u2018li\u2019 c\u0302e homoj indikus nepre neu\u0306trecon, sed c\u0302e\nbestoj nepre virecon \u2013 nedezirinda stato, ke sama formo esprimas malsamajn funkciojn, kaj ke sama funkcio havas malsamajn esprimilojn."}, {"text_idx": "#000156", "text": "La problemo pri la sistemo, kiun vi mencias, \u201cs\u0302i por inoj, li por malinoj kaj g\u0302i por c\u0302iuj\u201d estas, ke g\u0302i estas nekongrua kun la Fundamento kaj kun la tradicia uzado."}, {"text_idx": "#000158", "text": "La regule formita \u201cmals\u0302i\u201d lau\u0306bezone simetriigas la seksan indikon kaj tiel provizas necesajn rimedojn al tiuj, kiuj aspiras pri simetrieco au\u0306 lau\u0306ebla neuzado de seksindikoj en la lingvo (sen malvalidigi la tradician uzadon!)."}, {"text_idx": "#000159", "text": "C\u0302u vi kredas ke ic\u0302o estas la malo de ino? Ambau\u0306 estas homoj kun preskau\u0306 la sama korpo krom kelkaj esceptoj."}, {"text_idx": "#000160", "text": "La vorto \u201cli\u201d NE estas neu\u0306tra. Kompreneble lingvistoj kredas tion, sed lingvistoj ne estas la nuraj uzantoj de la lingvoj, kaj por c\u0302iuj aliaj la difino estas: \u2018li\u2019 estas la vira pronomo, kaj ofte oni uzas g\u0302in en neu\u0306traj okazoj\u201d fakte, multaj homoj ne plu uzas g\u0302in en neu\u0306tra senco."}, {"text_idx": "#000161", "text": "C\u0302u vi almenau\u0306 legis nian artikolon? Ni apenau\u0306 parolas pri la pronomo \u201cri\u201d, ni plejparte parolas pri novaj seksneu\u0306traj radikoj."}, {"text_idx": "#000163", "text": "> C\u0302u vi kredas ke ic\u0302o estas la malo de ino? Ambau\u0306 estas homoj kun preskau\u0306 la sama korpo krom kelkaj esceptoj."}, {"text_idx": "#000164", "text": "C\u0302u vi konscias, ke la vorto \u201cmalino\u201d estas delonge kaj vaste uzata?\n\u201cMal\u201d c\u0302i tie estas tute eleganta eluzo de regula lingva rimedo kaj signifas simple alian poluson sur la skalo de biologia seksa skalo, kaj implicas nenion alian, same kiel uzado de la vorto \u201cmalpli\u201d ne signifas iaspecan \u201cpliismon\u201d."}, {"text_idx": "#000165", "text": "> C\u0302u vi almenau\u0306 legis nian artikolon?\n> Ni apenau\u0306 parolas pri la pronomo \u201cri\u201d, ni plejparte parolas pri novaj seksneu\u0306traj radikoj."}, {"text_idx": "#000166", "text": "Jes, mi atente tralegis la artikolon.\nC\u0302u vi tralegis mian komenton?"}, {"text_idx": "#000167", "text": "Mi klare indikis, ke mi limigas mian komenton al la pronomoj, c\u0302ar, kiel skiza kaj tuja komento al aliau\u0306tora teksto, ec\u0302 tia, g\u0302i estas tro longa.\nPlena analizado de seksesprimado en Esperanto postulus grandan eseon. Mi ja klare kaj eksplicite diris tion! Mi ja klare kaj eksplicite diris tion!"}, {"text_idx": "#000168", "text": "Mi volis esprimi mian opinion pri la pronom-rilata parto de la artikolo \u2013 mi ne intencis verki elc\u0302erpan recenzon."}, {"text_idx": "#000169", "text": "Por bone klarigi mian vidpunkton pri la ideoj de Aleksandro, mi devas koncize klarigi du malsamajn alirojn al la analizado de signifoj de vortoj, kiuj lau\u0306 mi ambau\u0306 estas gravaj kaj ne-neglekteblaj. Unu estas la logikeca kaj koherigema analizado de signifoj de vortoj, c\u0302e kiu oni provas klarigi la efektive rekontatajn uzmanierojn de vortoj surbaze de kiel eble plej simpla kohera signifosistemo. La alia estas la kognoscienca kaj asociada analizado de signifoj de vortoj, c\u0302e kiu oni studas, kiujn asociadojn homoj au\u0306tomate kreas inter diversaj ideoj surbaze de sia kompreno de la lingvaj esprimoj uzataj por esprimi tiujn ideojn. Por bone kompreni, kiel homa lingvo praktike funkcias, kaj kiaj evoluoj de lingvo estas vers\u0302ajnaj, oni devas kompreni la signifon de vortoj surbaze de ambau\u0306 aliroj."}, {"text_idx": "#000170", "text": "Same kiel mi faris en mia artikolo \u201cEsperanto kaj sekso\u201d de 2014 ( Aleksandro analizas la signifojn de \u201cli\u201d, \u201cs\u0302i\u201d kaj \u201cg\u0302i\u201d surbaze de la logikeca kaj koherigema analizado de signifoj. Mi konsentas kun Aleksandro ke lau\u0306 c\u0302i tiu metodaro, oni racie venas al la konkludo, ke en la tradicia Esperanto, nur \u201cs\u0302i\u201d estas sekse markita, dum \u201cli\u201d estas sekse nemarkita kaj nur lau\u0306kuntekste pro pragmatikaj kialoj emas alpreni viran signifon. Aleksandro tiam lau\u0306 mi tre sprite proponas, ke oni uzu \u201cmals\u0302i\u201d kiel duan sekse markitan pronomon por virseksaj personoj, tiel ke oni havu pli simetrian situacion sen enkonduko de novaj lingvaj elementoj. La sistema uzado de \u201cmals\u0302i\u201d por homoj, kies virsekso estas konata, liberigas la pronomon \u201cli\u201d de tiu tasko, kaj tiel ebligas al g\u0302i funkcii tute seksneu\u0306trale."}, {"text_idx": "#000171", "text": "El vidpunkto de la logiko malantau\u0306 la tradiciaj signifoj de \u201cs\u0302i\u201d kaj \u201cli\u201d, c\u0302i tiu propono estas tute senchava. Mi tamen vidas plurajn problemojn kun g\u0302i."}, {"text_idx": "#000172", "text": "Unue, la efektiva lingvouzo ne plu estas la sama kiel antau\u0306 la 1970aj jaroj. Multaj Esperantistoj evitas la uzon de \u201cli\u201d por nespecifa persono de ajna sekso au\u0306 por specifa persono de nekonata sekso, kaj anstatau\u0306e uzas esprimojn kiel \u201cli au\u0306 s\u0302i\u201d, \u201cs\u0302i/li\u201d, \u201ctiu\u201d, \u201cri\u201d, \u201cs\u0302li\u201d, \u201cg\u0302i\u201d, au\u0306, precipe en skriba lingvaj\u0302o, emas revortumi la frazon tiel ke eblas eviti ununombran pronomon (ekzemple per multenombrigo au\u0306 per ripeto de substantivo au\u0306 nomo). C\u0302i tiu fenomeno de la reale uzata Esperanto ne estas klarigebla surbaze de la logiko malantau\u0306 la tradiciaj signifoj de \u201cs\u0302i\u201d kaj \u201cli\u201d. Lau\u0306 mi, g\u0302i estas nur klarigebla per tio, ke multaj Esperantistoj ja komprenas \u201cli\u201d kiel virsekse markitan."}, {"text_idx": "#000173", "text": "Kaj lau\u0306 mi tiu maniero kompreni \u201cli\u201d ne estas simple bazita sur malbona lernado de la tradicia Esperanto. G\u0302i havas pli profundajn kialojn ligitajn al la kognoscienca kaj asociada signifo de vortoj. Ec\u0302 kiam la tradicia uzado de \u201cli\u201d kaj \u201cs\u0302i\u201d ankorau\u0306 plene regis, kaj la vorto \u201cli\u201d el la vidpunkto de logika kaj koherigema analizado de signifoj do klare ne per si mem esprimis seksan markitecon, tamen la homoj jam emis asocii kun la vorto \u201cli\u201d la imagon de virseksulo. Tiu psikologia fakto simple rezultis el tio, ke oni oftege au\u0306dis uzojn de \u201cli\u201d, kiuj celis specifan virseksan personon, kaj nur relative malofte au\u0306dis uzojn de \u201cli\u201d, kiuj celis nespecifan personon de ajna sekso au\u0306 specifan personon de nekonata sekso."}, {"text_idx": "#000174", "text": "Aleksandro skribas, ke lia propono ne dependa de sojla kvanto (\u201ckrita maso\u201d) de subtenantoj kaj povas seng\u0302ene kunekzisti kun la tradicia uzado. El la vidpunkto de la logika signifo de vortoj, tio estas vera, sed el la vidpunkto de lingva pragmatiko kaj de psikologia asociado tio lau\u0306 mi ne funkcias. Ekzemple, se mi parolas pri specifa sekse neduuma persono uzante la sistemon de Aleksandro, mi devus diri \u201cli\u201d, kio miaintence estus seksneu\u0306trala (c\u0302ar por viroj mi ja uzus \u201cmals\u0302i\u201d). Se tamen la sistemo de Aleksandro ankorau\u0306 ne superregas, la plej multaj komprenos tion kiel aljug\u0302on de virsekseco al la priparolata persono, c\u0302ar mi ja parolas pri specifa persono, kies sekson mi supozeble konas, kaj tradicie \u201cli\u201d en tiaj kuntekstoj alprenas viran signifon. Tio povus esti komprenata kiel rekte ofenda, precipe se oni antau\u0306e informis min, ke tiu persono ne identig\u0302as kiel viro. Aldone, ec\u0302 se la au\u0306skultantoj jam scias ke mi uzas la sistemon de Aleksandro (eble c\u0302ar ili au\u0306dis min uzi \u201cmals\u0302i\u201d antau\u0306e), tamen restas la psikologia fakto, ke ili emas asocii \u201cli\u201d kun virseksuloj, kaj tiu psikologia fakto ne foriros g\u0302is kiam la sistemo de Aleksandro klare superregos."}, {"text_idx": "#000175", "text": "Pro c\u0302i tiuj kialoj, la propono de Aleksandro s\u0302ajnas al mi ne praktike uzebla."}, {"text_idx": "#000176", "text": "Aldonindas la grava konsidero, ke inter tiuj, kiuj vere interesig\u0302as pri praktika uzado de seksneu\u0306tralaj esprimoj, la pronomo \u201cri\u201d jam klare venkis. La konkurencaj proponoj plejparte venas de homoj, kiuj poste ne vere praktikas siajn proponojn, tiel ke ili plejparte restas nuraj proponoj."}, {"text_idx": "#000179", "text": "> (2f) Rolo klare vira.\n> Ekzemple: patro, frato au\u0306 patriarh\u0302o"}, {"text_idx": "#000180", "text": "En kiu senco \u201cfrato\u201d esprimas rolon klare viran? Mi c\u0302iam sentis, ke mi kiel unu el kvar gefratoj ludas la saman rolon, kiun ludas virinoj inter siaj gefratoj. La fakto, ke la plejmulto de la de mi parolataj lingvoj c\u0302iam esprimas tiun rolon per vorto, kiu samtempe esprimas sekson, tamen neniam igis min pensi, ke esti frato estas alia socia rolo ol esti fratino. La pli grava diferenco c\u0302e gefratoj el la vidpunkto de sociaj roloj s\u0302ajnas esti la ag\u0302o. Mi ec\u0302 nun kiel plenkreskulo dau\u0306re havas la impreson, ke miaj gefratoj traktas mian kiel \u201cfrateton\u201d, c\u0302ar mi estas la plej juna, kaj mi au\u0306dis similajn spertojn de aliaj homoj. Sed la sekso lau\u0306 mi tute ne estas parto de tiu rolo."}, {"text_idx": "#000182", "text": "Kiel mi jam emfazis en aliaj mesag\u0302oj, la c\u0302efa temo de nia artikolo tamen ne estis seksneu\u0306traleco c\u0302e la la pronomoj, sed seksneu\u0306traleco c\u0302e vortoj kiel \u201cfrato\u201d, \u201cedzo\u201d, \u201cfilo\u201d, \u201creg\u0302o\u201d ktp. Pri c\u0302i tiu temo vi nenion aldonis. C\u0302u vi havas iun ideon pri tio, kion vi ekzemple dirus por paroli pri sekse neduuma frajto de iu?"}, {"text_idx": "#000184", "text": "Unue oni devas interkonsenti pri tio, kio vere estas kontrau-Fundamenta. Pri la uzado*) je \u201cri\u201d en la signifo de seksneutra triapersona pronomo jam estas malsamaj interpretoj:"}, {"text_idx": "#000185", "text": "Regulo 5 de la Fundamenta Gramatiko celas kompletecon de la listo de la personaj pronomoj pro la vortigo per la difina artikolo en tiuj regultekstoj, kies lingvoj pri ghi disponas. Jen ligilo al kompilajho de \u201cpor-interpreto -A-tekstoj\u201d:\nDo lau interpreto A \u201cri\u201d estos uzebla normkonforme nur post oficiala aprobo fare de autoritata centra institucio."}, {"text_idx": "#000186", "text": "Interpreto B: Ne kontrau-Fundamenta, char:\nRegulo 5 de la Fundamenta Gramatiko ne celas kompletecon de la dirita listo. Jen \u201cpor interpreto-B-tekstoj\u201d:\nDo lau interpreto B \u201cri\u201d estas uzebla normkonforme jam nun."}, {"text_idx": "#000187", "text": "Ne indas diskuti, dum autoritata centra institucio ne estas oficiale nemiskompreneble konfirminta la efektive trafan aktualan norman situacion."}, {"text_idx": "#000191", "text": "Por mi la interpreto B ne estas pravigebla. Malfermu iun ajn gramatikon de iu ajn lingvo, kaj serc\u0302u tie la paragrafon pri personaj pronomoj. C\u0302u vi supozus, ke sub la titolo \u201cLa personaj pronomoj\u201d trovig\u0302as nur ia elekto, ne la kompleta listo?. En mia vivo kiel lingvisto mi g\u0302is nun renkontis nur unu lingvon, la indonezian, kie estas efektive al c\u0302iu pronomo kelkaj kromformoj, tiel ke la listo ne estis kompleta \u2013 kaj la gramatiko pri tio kompreneble atentigis, c\u0302ar tiel funkcias la antau\u0306supozo.\nKe la pronomo \u2018ci\u2019 ne aperas en FG, sed nur en FE, havas pure teksthistorian kau\u0306zon, nome ke Z por la Fundamento sens\u0302ang\u0302e kopiis la gramatikon de 1887, dum \u2018ci\u2019 eniris la lingvon nur en 1888. Se li diligente refarus la Fundamenton (kio s\u0302parus al ni ankau\u0306 aliajn filologiajn problemojn), kompreneble \u2018ci\u2019 estus en la listo de *la* pronomoj."}, {"text_idx": "#000192", "text": "Do unuflanke vi argumentas, ke la listo de pronomoj en FG devas esti kompleta, c\u0302ar tiel estas en alilingvaj gramatikoj pri aliaj lingvoj, kvankam tiuj alilingvaj gramatikoj pri aliaj lingvoj havas tute malsaman karakteron, sed aliflanke vi argumentas, ke la listo en FG ne estas kompleta, sed tio ne gravas, c\u0302ar nur pro teksthistoria kau\u0306zo."}, {"text_idx": "#000194", "text": "Ghuste tiu chi diskutado evidentigas, kial oficiala klarigo fare de autoritata centra institucio (ACI) estas necesa, nome por forigi dubon ene de la Esperanto-parolantaro. Imagu la situacion che lingva ekzameno: Chu ekzamenato povas uzi \u201cri\u201d sen timado je tio, ke tiu uzado rezultigos prijughadon, kiel lingvan eraron?"}, {"text_idx": "#000195", "text": "Se la Akademio de Esperanto (AdE) estas ACI, tiam ghi bonvole plenumu sian taskon kaj oficiale klarigu la norman situacion."}, {"text_idx": "#000197", "text": "Jen \u201cPri tio, kiel la Akademio de Esperanto (AdE) estas reprezenta por la komunumo de la Esperanto-parolantoj\u201d:"}, {"text_idx": "#000200", "text": "Aleksander Shlafer: \u201cMia propono [...] Se klare kaj sendube temas pri viro, oni uzu la pronomecan kunmetaj\u0302on \u2018mal-s\u0302i\u2019 ...\u201d"}, {"text_idx": "#000201", "text": "Pri tiu propono mi faris Tviteran enketon. La rezulto kaj ankau reagoj ne igas min konjekti, ke tiu propono estos rimarkinde efektivigata:"}, {"text_idx": "#000202", "text": "Aleksander Shlafer: \u201cMi tamen agnoskas, ke per kreado de drastaj perturboj en lingvouzado oni ja povas altiri atenton al si kaj al siaj politikaj celoj.\u201d"}, {"text_idx": "#000203", "text": "\u201cDrastaj perturboj en lingvouzado\u201d ne estas kriterio pri erara au ne erara Esperanto. (Por iuj certe ankau \u201cmalshi\u201d estas drasta perturbo en lingvouzado.) La aplikendaj kriterioj estas menciitaj en artikolo 23 de la statuto de la Akademio, de kies \u201cLingva Konsultejo\u201d Aleksander Shlafer estas cetere la direktoro. Bedaurinde iuj respondoj de tiu \u201ckonsultejo\u201d ne koheras kun la dirita statuta artikolo; jen fresha ekzemplo:"}, {"text_idx": "#000204", "text": "Gravas ke Esperantistoj evitu c\u0302iujn reformojn \u2014 inkluzive tiujn kiuj havas filozofiajn bazojn morale bonajn."}, {"text_idx": "#000205", "text": "La filozofia bazo estas ekstertema, c\u0302ar la periodo por fari tiajn s\u0302ang\u0302ojn finig\u0302is je 1905. La s\u0302ang\u0302o-farado en la nuna tempo havos la rezulton de disigi Esperanton en dialektojn, efektive mortigante nian lingvon. Esperanto pluvivos sole kondic\u0302e ke g\u0302i retenu sian unuecon."}, {"text_idx": "#000208", "text": "Por mi kiel nefakulo la propono estas tre konsiderinda, sed mi ne certas c\u0302u kaj kiam mi ekparolis kun miaj infanoj tiel.\nMarkos, c\u0302u vi uzas kun viaj infanoj la vortojn spau\u0306so kaj frajto?"}, {"text_idx": "#000209", "text": "Principe, la aldono de sufikso por sekse neduumaj personoj estas io tute senprobleme aldonebla al nia propono, kaj se iu sentas bezonon por tio, tio estus farebla sen multe da diskuto. Praktike, miaimprese sekse neduumaj homoj g\u0302enerale ne sentas fortan bezonon, ke oni dau\u0306re menciu la fakton, ke ili estas sekse neduumaj, kiam oni celas c\u0302efe paroli pri aliaj ecoj de ili. Krome aldonig\u0302as la komplikaj\u0302o, ke neduumaj personoj ofte havas pli precizajn seksajn identecojn (\u201cduspirita\u201d, \u201ckvira\u201d, \u201cambau\u0306seksa\u201d, \u201csenseksa\u201d, \u201cc\u0302iuseksa\u201d, \u201csekse flua\u201d ktp), kiuj por ili pli gravas ol la g\u0302eneraliga kategorio \u201csekse neduuma\u201d. Certe estus malpraktike havi apartan sufikson por c\u0302iu el tiuj identecoj, kaj momente ne klaras al mi, c\u0302u vere estos praktika bezono por aparta sufikso por la g\u0302eneraliga kategorio de sekse neduumaj personoj.\nPri via demando pri mia lingvouzo kun miaj fejloj: La uzo de \u201cri\u201d jam ig\u0302is normala parto de mia Esperanto, ankau\u0306 kiam mi parolas kun miaj fejloj. Kun miaj du pli ag\u0302aj fejloj (nun 8- kaj 5-jarag\u0302aj) mi g\u0302is nun neniam uzis la J-riismajn substantivoj, sed mi ja unufoje provis teorie klarigi g\u0302in al la 8-jarag\u0302a. Kun mia dujarag\u0302a fejlo, mi jam pasintsomere iom eksperimentis per la J-riismaj substantivoj (ja neniu alia Esperantisto tiel senproteste akceptus tian devojig\u0302on de la normo kiel dujarag\u0302a denaskulo :-D), kaj dum la pasintaj du semajnoj denove iom eksperimentis pri tio, c\u0302efe por iom eksenti, kiel oni povas esprimi sin, se oni ne plu estas devigata dau\u0306re mencii la sekson, c\u0302iam kiam oni mencias parencorilatojn kiel pajtrecon, frajtecon, fejlecon ktp. Mi persone sentas tiujn novajn esprim-eblojn kiel gravajn liberigojn el la kag\u0302o de devigaj seks-indikoj, do estas malversajne, ke mi emos tute c\u0302esigi tiun uzadon. Tamen mi ankorau\u0306 ne povas kun certeco diri, kiel evoluos mia lingvouzo kun miaj infanoj. Tio ja interalie ankau\u0306 dependos de tio, kiugrade J-riismo ekhavos aliajn adeptojn ol Luko kaj mi."}, {"text_idx": "#000210", "text": "Principe, la aldono de sufikso por sekse neduumaj personoj estas io tute senprobleme aldonebla al nia propono, kaj se iu sentas bezonon por tio, tio estus farebla sen multe da diskuto. Praktike, miaimprese sekse neduumaj homoj g\u0302enerale ne sentas fortan bezonon, ke oni dau\u0306re menciu la fakton, ke ili estas sekse neduumaj, kiam oni celas c\u0302efe paroli pri aliaj ecoj de ili. Krome aldonig\u0302as la komplikaj\u0302o, ke neduumaj personoj ofte havas pli precizajn seksajn identecojn (\u201cduspirita\u201d, \u201ckvira\u201d, \u201cambau\u0306seksa\u201d, \u201csenseksa\u201d, \u201cc\u0302iuseksa\u201d, \u201csekse flua\u201d ktp), kiuj por ili pli gravas ol la g\u0302eneraliga kategorio \u201csekse neduuma\u201d. Certe estus malpraktike havi apartan sufikson por c\u0302iu el tiuj identecoj, kaj momente ne klaras al mi, c\u0302u vere estos praktika bezono por aparta sufikso por la g\u0302eneraliga kategorio de sekse neduumaj personoj."}, {"text_idx": "#000211", "text": "Pri via demando pri mia lingvouzo kun miaj fejloj: La uzo de \u201cri\u201d jam ig\u0302is normala parto de mia Esperanto, ankau\u0306 kiam mi parolas kun miaj fejloj. Kun miaj du pli ag\u0302aj fejloj (nun 8- kaj 5-jarag\u0302aj) mi g\u0302is nun neniam uzis la J-riismajn substantivoj, sed mi ja unufoje provis teorie klarigi g\u0302in al la 8-jarag\u0302a. Kun mia dujarag\u0302a fejlo, mi jam pasintsomere iom eksperimentis per la J-riismaj substantivoj (ja neniu alia Esperantisto tiel senproteste akceptus tian devojig\u0302on de la normo kiel dujarag\u0302a denaskulo :-D), kaj dum la pasintaj du semajnoj denove iom eksperimentis pri tio, c\u0302efe por iom eksenti, kiel oni povas esprimi sin, se oni ne plu estas devigata dau\u0306re mencii la sekson, c\u0302iam kiam oni mencias parencorilatojn kiel pajtrecon, frajtecon, fejlecon ktp. Mi persone sentas tiujn novajn esprim-eblojn kiel gravajn liberigojn el la kag\u0302o de devigaj seks-indikoj, do estas malversajne, ke mi emos tute c\u0302esigi tiun uzadon. Tamen mi ankorau\u0306 ne povas kun certeco diri, kiel evoluos mia lingvouzo kun miaj infanoj. Tio ja interalie ankau\u0306 dependos de tio, kiugrade J-riismo ekhavos aliajn adeptojn ol Luko kaj mi."}, {"text_idx": "#000212", "text": "J\u0302us estis fondita la Fejsbuko-grupo \u201cSeksa egaleco en Esperanto\u201d, kiu estas diskutforumo por c\u0302iuj, kiuj interesig\u0302as pri esprimoj en Esperanto, kiuj estas sekse egalecaj kaj ebligas facile paroli pri sekse neduumaj personoj. Do tie oni povas diskuti pri seksneu\u0306tralaj pronomoj, pri diversaj strategioj rilate al tradicie virseksaj radikoj ktp. Se vi interesig\u0302as pri la temo, bonvolu alig\u0302i al la grupo: "}, {"text_idx": "#000213", "text": "Gratulon kaj dankon pro la rezulto de tiu cerbumado por modernigi nian lingvon kun la zorgo lau\u0306 eble plej gardi g\u0302ian fundamenton. Mi kore subtenas vian proponon.\nLau\u0306 mi, la J-riismo donos pli da forto al la lingvo c\u0302ar g\u0302i igos g\u0302in pli alloga por la nuntempaj konscienculoj, kiuj mense kaj kore jam vivas en mondo de egaleco. Mi deziras, ke Esperanto kontribuu al la disvastigo de tiuj novmondaj valoroj prefere ol plu firmigu prakulturaj\u0302ojn devenajn de hierarh\u0302ia kaj disrangiga socio.\nMi malinteresig\u0302us je Esperanto se g\u0302in ne plu subtenus idealismo kaj antau\u0306vidkapablo tiaj, kiaj tiuj de Zamenhof kaj Jules Vernes. Tamen mi supozas, ke kiam Zamenhof kaj la fundintoj de Esperanto kreis la Fundamenton, ili subtaksis la ontajn kulturajn evoluojn, kiuj riskos arh\u0302aikigi ilian lingvon sen tau\u0306ga adapto. Kun la J-riismo, mi antau\u0306vidas, ke Esperanto pli utilos al la socia s\u0302ang\u0302ig\u0302o, helpos al la detruo de antikvaj mensaj baroj kaj disigiloj kaj kontribuos al la plipacigo de la homaro. Tio ja respektas la fundamentan celon de Zamenhof."}, {"text_idx": "#000215", "text": "Mi bone memoros la c\u0302i-superan komenton.\nPardonu, Esperanto estas lingvo, kaj lingvoj estas unuavice rimedo por komuniki (kaj duavice identigilo). Lingvo ne estas nek ec\u0302 minimume tau\u0306gas kiel batalilo por pli bona mondo. Neniom da virinoj malpli estos perfortataj, c\u0302ar iu lingvo havas simetrian esprimsistemon. Neniu virino ricevos subite la saman salajron kiel virkolego, c\u0302ar \u2018patro\u2019 ne plu indikas viron ktp."}, {"text_idx": "#000216", "text": "Mi subtenas (kvankam mi havas tute alian koncepton ol tiun prezentatan c\u0302i tie) reformon de la seksaj esprimiloj en Esperanto, c\u0302ar ili estas malklaraj kaj nesufic\u0302e esprimivaj, do c\u0302ar ili estas malbonaj el la vidpunkto de la baza funkcio de lingvo \u2013 komunikado.\nSed mi forte kontrau\u0306staras c\u0302ian provon misuzi lingvon por ia ideologio \u2013 ec\u0302 se mi mem subtenas tiun enhave."}, {"text_idx": "#000217", "text": "Dankon Gijom\u2019 pro via subtena afis\u0302o, en kiu vi elokvente defendas lau\u0306 mi tre gravan aspekton de la afero. Kaj dankon ankau\u0306 al Kirilo pro la pens-instiga respondo al Gijom\u2019.\nCerte c\u0302iu lingvo estas unuavice komunikilo, kaj sekve konsideroj pri la komunika tau\u0306geco de lingvaj esprimoj kaj lingva sistemo estas g\u0302enerale pli gravaj ol aliaj konsideroj. Pro tio mi emfazis en la artikolo c\u0302efe la komunikajn avantag\u0302ojn de J-riismo super la tradicia Esperanto: G\u0302i ebligas esprimi aferojn ne esprimeblajn en tradicia Esperanto, ekzemple por paroli pri neduumuloj, kaj g\u0302i ankau\u0306 ebligas prisilenti aferojn ne-prisilenteblajn en tradicia Esperanto, ekzemple la sekson de persono kies parenco-rilaton oni mencias. Tiuj argumentoj devus esti akcepteblaj por c\u0302iu persono, sendepende de ria ideologia fono.\nSed lingvo ne nur estas ilo por komuniki niajn pensojn al aliaj; g\u0302i ankau\u0306 estas ilo, per kiu ni esprimas niajn pensojn kiam ni ne komunikas kun aliaj. Kaj se al oni gravas flegi pensmanieron lau\u0306 kiu la sekso de persono ofte ne gravas, uzado de lingva sistemo, kiu devigas onin esprimi sekson ec\u0302 kiam oni konsideras g\u0302in negrava povas esti malhelpaj\u0302o. Do anstatau\u0306a sistemo, kiu ebligas al oni prisilenti la sekson kiam oni konsideras g\u0302in prisilentinda, povas helpi al oni flegi tian pensmanieron, kaj sekve ankau\u0306 povas helpi al oni pli egalece konduti en la c\u0302iutaga vivo.\nMiaopinie, la ideo, ke lingvo ne tau\u0306gas kiel batalilo por pli bona mondo mem estas ideologia vidpunkto ne bazita sur scienca esplorado. Se oni postulas, ke decidoj pri tio, kiujn lingvajn esprimojn oni uzu, neniam estu bazitaj sur ideologiaj vidpunktoj, oni do devus ankau\u0306 c\u0302esi uzi c\u0302i tiun ideologian vidpunkton por pravigi tiun sintenon. Do tiu sinteno estas memkontrau\u0306dira, almenau\u0306 tiel longe kiel oni ne povas provizi sciencajn pruvojn por la aserto, ke lingvo ne tau\u0306gas kiel batalilo por pli bona mondo.\nAl c\u0302io c\u0302i aldonindas, ke Esperanto estas en iom speciala situacio: G\u0302ia pluvivado dependas de tio, ke dau\u0306re trovig\u0302os homoj sufic\u0302e entuziasmaj pri la ideoj malantau\u0306 g\u0302i por lerni la lingvon kaj helpi diskonigi g\u0302in. Tiajn homojn oni lau\u0306 mi pli facile trovas inter progresemaj pensantoj. Kaj nuntempe al multaj progreseme pensantaj junuloj gravas la temo de seks-egaleco, kaj ili multege pli ol antau\u0306aj generacioj konscias pri la ekzisto de neduumuloj kaj ofte ec\u0302 persone konas iujn. Se Esperanto postrestus post la seks-egaleca evoluo en aliaj lingvoj, tio do povus signife malutili al g\u0302ia plua disvastig\u0302ado kaj uzado. Se male Esperanto sukcesus esti avangardo en tiu temo, tio povus signife helpi al g\u0302i.\nUnu ekzemplon de tiu fenomeno mi mem spertis pasintjare, kiam mi faris prezenton pri la Zamenhofa homaranismo al grupo de anglalingvaj progresemaj homoj. En la posta demando-sesio, ili demandis min preskau\u0306 nur pri Esperanto kaj ne pri homaranismo. Unu el la demandoj estis g\u0302uste pri la temo de seksneu\u0306tralaj esprimoj en Esperanto. La sola afero, kiun mi sincere povis diri, estis, ke en la tradicia Esperanto la situacio estis tre simila al tiu de la tradicia angla, kaj simile kiel la afero komencis iom evolui en la angla, g\u0302i ankau\u0306 komencis iom evolui en Esperanto. Miaimprese mi povus fari multe pli bonan impreson al ili, se mi povus sincere raporti pri tio, ke la c\u0302i-tema evoluo de Esperanto jam estas avangarda kompare kun tiu en la angla.\nKonsiderante, kiom da pozitivaj reagoj mi jam ricevis pri J-riismo dum la pasintaj semajnoj, mi tamen jam havas la esperon, ke relative baldau\u0306 mi povus sincere raporti ion tian pri la evoluo de Esperanto direkte al lingva seksa egaleco."}, {"text_idx": "#000218", "text": "Dankon Gijom\u2019 pro via subtena afis\u0302o, en kiu vi elokvente defendas lau\u0306 mi tre gravan aspekton de la afero. Kaj dankon ankau\u0306 al Kirilo pro la pens-instiga respondo al Gijom\u2019."}, {"text_idx": "#000219", "text": "Certe c\u0302iu lingvo estas unuavice komunikilo, kaj sekve konsideroj pri la komunika tau\u0306geco de lingvaj esprimoj kaj lingva sistemo estas g\u0302enerale pli gravaj ol aliaj konsideroj. Pro tio mi emfazis en la artikolo c\u0302efe la komunikajn avantag\u0302ojn de J-riismo super la tradicia Esperanto: G\u0302i ebligas esprimi aferojn ne esprimeblajn en tradicia Esperanto, ekzemple por paroli pri neduumuloj, kaj g\u0302i ankau\u0306 ebligas prisilenti aferojn ne-prisilenteblajn en tradicia Esperanto, ekzemple la sekson de persono kies parenco-rilaton oni mencias. Tiuj argumentoj devus esti akcepteblaj por c\u0302iu persono, sendepende de ria ideologia fono."}, {"text_idx": "#000220", "text": "Sed lingvo ne nur estas ilo por komuniki niajn pensojn al aliaj; g\u0302i ankau\u0306 estas ilo, per kiu ni esprimas niajn pensojn kiam ni ne komunikas kun aliaj. Kaj se al oni gravas flegi pensmanieron lau\u0306 kiu la sekso de persono ofte ne gravas, uzado de lingva sistemo, kiu devigas onin esprimi sekson ec\u0302 kiam oni konsideras g\u0302in negrava povas esti malhelpaj\u0302o. Do anstatau\u0306a sistemo, kiu ebligas al oni prisilenti la sekson kiam oni konsideras g\u0302in prisilentinda, povas helpi al oni flegi tian pensmanieron, kaj sekve ankau\u0306 povas helpi al oni pli egalece konduti en la c\u0302iutaga vivo."}, {"text_idx": "#000221", "text": "Miaopinie, la ideo, ke lingvo ne tau\u0306gas kiel batalilo por pli bona mondo mem estas ideologia vidpunkto ne bazita sur scienca esplorado. Se oni postulas, ke decidoj pri tio, kiujn lingvajn esprimojn oni uzu, neniam estu bazitaj sur ideologiaj vidpunktoj, oni do devus ankau\u0306 c\u0302esi uzi c\u0302i tiun ideologian vidpunkton por pravigi tiun sintenon. Do tiu sinteno estas memkontrau\u0306dira, almenau\u0306 tiel longe kiel oni ne povas provizi sciencajn pruvojn por la aserto, ke lingvo ne tau\u0306gas kiel batalilo por pli bona mondo."}, {"text_idx": "#000222", "text": "Al c\u0302io c\u0302i aldonindas, ke Esperanto estas en iom speciala situacio: G\u0302ia pluvivado dependas de tio, ke dau\u0306re trovig\u0302os homoj sufic\u0302e entuziasmaj pri la ideoj malantau\u0306 g\u0302i por lerni la lingvon kaj helpi diskonigi g\u0302in. Tiajn homojn oni lau\u0306 mi pli facile trovas inter progresemaj pensantoj. Kaj nuntempe al multaj progreseme pensantaj junuloj gravas la temo de seks-egaleco, kaj ili multege pli ol antau\u0306aj generacioj konscias pri la ekzisto de neduumuloj kaj ofte ec\u0302 persone konas iujn. Se Esperanto postrestus post la seks-egaleca evoluo en aliaj lingvoj, tio do povus signife malutili al g\u0302ia plua disvastig\u0302ado kaj uzado. Se male Esperanto sukcesus esti avangardo en tiu temo, tio povus signife helpi al g\u0302i."}, {"text_idx": "#000223", "text": "Unu ekzemplon de tiu fenomeno mi mem spertis pasintjare, kiam mi faris prezenton pri la Zamenhofa homaranismo al grupo de anglalingvaj progresemaj homoj. En la posta demando-sesio, ili demandis min preskau\u0306 nur pri Esperanto kaj ne pri homaranismo. Unu el la demandoj estis g\u0302uste pri la temo de seksneu\u0306tralaj esprimoj en Esperanto. La sola afero, kiun mi sincere povis diri, estis, ke en la tradicia Esperanto la situacio estis tre simila al tiu de la tradicia angla, kaj simile kiel la afero komencis iom evolui en la angla, g\u0302i ankau\u0306 komencis iom evolui en Esperanto. Miaimprese mi povus fari multe pli bonan impreson al ili, se mi povus sincere raporti pri tio, ke la c\u0302i-tema evoluo de Esperanto jam estas avangarda kompare kun tiu en la angla."}, {"text_idx": "#000224", "text": "Konsiderante, kiom da pozitivaj reagoj mi jam ricevis pri J-riismo dum la pasintaj semajnoj, mi tamen jam havas la esperon, ke relative baldau\u0306 mi povus sincere raporti ion tian pri la evoluo de Esperanto direkte al lingva seksa egaleco."}, {"text_idx": "#000225", "text": "Mi faris J-riisman adapton de la fama fabelo \u201cHac\u0302jo kaj Grenjo\u201d de la frajtoj Grimm. G\u0302i nomig\u0302as \u201cHajo kaj Grejo\u201d kaj povas helpi al homoj simpatiemaj al J-riismo alkutimig\u0302i iom al g\u0302ia sono, do al g\u0302iaj novradikoj kaj la konsekvenca uzado de la pronomo \u201cri\u201d. Jen g\u0302i: "}, {"text_idx": "#000226", "text": "Mi jam estis kopianta la tekston por traduki g\u0302in eskperimente al lau\u0306fundamenta sed tamen sekse egala lingvaj\u0302o lau\u0306 mia kompreno, kiam mi vidis, ke el la teskto malaperis ne nur \u2018li\u2019 kaj la seksismaj vortoj, sed c\u0302ia priseksa informo pri la roluloj.\nMi provas imagi legi tiun lingvan strangaj\u0302on (tradukite per kompreneblaj vortoj) al miaj infanoj au\u0306 iu ajn kaj demandas min, kiel en iliaj kapoj aperos bildoj de arbaro, bestoj, mielkukaj domo \u2013 kaj kiel ili provu imagi al si senseksajn hom(simil)ajn rolulojn.\nBone, mi forlasas tiun cirkon transpas\u0302intan la prudentan mezuron nun, fosu vian sulketon, mi fosos la mian.\nLa rakonto ankau\u0306 ne mencias la harkoloron, la ag\u0302on, la vestaj\u0302o-koloron ktp ktp de la roluloj, kaj tamen ni povas imagi la rolulojn. Fakte, ni kapablas imagi aj\u0302ojn kaj homojn sen samtempe imagi c\u0302iujn eblajn ecojn de ili. Do kvankam vers\u0302ajne iuj infanoj imagas la lignohakiston brunhara dum aliaj rin imagas blonda, vers\u0302ajne multaj infanoj simple ne imagas iun ajn harkoloron de la lignohakisto, c\u0302ar g\u0302i estas tute negrava por la rakonto.\nC\u0302e sekso ni tre kutimas al tio, ke g\u0302i c\u0302iam estas menciata, kaj sekve ni kutimas al tio c\u0302iam kun-imagi la sekson de persono kiam ni imagas fikcian personon. Sed same kiel eblas imagi personon sen imagi rian hau\u0306tkoloron, ankau\u0306 eblas imagi personon sen imagi rian sekson. Unu el la pluraj celoj de c\u0302i tiu adapto de la fabelo g\u0302uste estas alkutimigi nin al tiu ideo, ke eblas imagi homon sen imagi rian sekson.\nLau\u0306 mi la flegado de pensmaniero lau\u0306 kiu la sekso de persono ne estas pli grava eco ol aliaj ecoj kiel ag\u0302o, harkoloro, s\u0302tataneco, eduko-nivelo, politikaj konvinkoj ktp ktp vers\u0302ajne helpos en la streboj al seksa egaleco. Kaj unu el la metodoj flegi tian pensmanieron lau\u0306 mi estas alkutimigi sin al imagado de fikciaj roluloj sen imagi ilian sekson.\nOni ne bezonas konsenti kun c\u0302io c\u0302i por subteni J-riismon au\u0306 alian version de sekse egaleca Esperanto. Ja estas ankau\u0306 multaj aliaj kialoj por sekse egaleca Esperanto."}, {"text_idx": "#000227", "text": "Mi jam estis kopianta la tekston por traduki g\u0302in eskperimente al lau\u0306fundamenta sed tamen sekse egala lingvaj\u0302o lau\u0306 mia kompreno, kiam mi vidis, ke el la teskto malaperis ne nur \u2018li\u2019 kaj la seksismaj vortoj, sed c\u0302ia priseksa informo pri la roluloj.\nMi provas imagi legi tiun lingvan strangaj\u0302on (tradukite per kompreneblaj vortoj) al miaj infanoj au\u0306 iu ajn kaj demandas min, kiel en iliaj kapoj aperos bildoj de arbaro, bestoj, mielkukaj domo \u2013 kaj kiel ili provu imagi al si senseksajn hom(simil)ajn rolulojn.\nBone, mi forlasas tiun cirkon transpas\u0302intan la prudentan mezuron nun, fosu vian sulketon, mi fosos la mian."}, {"text_idx": "#000230", "text": "C\u0302e sekso ni tre kutimas al tio, ke g\u0302i c\u0302iam estas menciata, kaj sekve ni kutimas al tio c\u0302iam kun-imagi la sekson de persono kiam ni imagas fikcian personon. Sed same kiel eblas imagi personon sen imagi rian hau\u0306tkoloron, ankau\u0306 eblas imagi personon sen imagi rian sekson. Unu el la pluraj celoj de c\u0302i tiu adapto de la fabelo g\u0302uste estas alkutimigi nin al tiu ideo, ke eblas imagi homon sen imagi rian sekson."}, {"text_idx": "#000232", "text": "Oni ne bezonas konsenti kun c\u0302io c\u0302i por subteni J-riismon au\u0306 alian version de sekse egaleca Esperanto. Ja estas ankau\u0306 multaj aliaj kialoj por sekse egaleca Esperanto."}, {"text_idx": "#000233", "text": "Mi nur bedau\u0306ras ke la plej uzata propono de pronomo estas Ri, kiu enhavas g\u0302uste la son-s\u0302ang\u0302on kiun Zamenhof elektis por eviti konflikton kun la prefikso Re (ekz. re-peti kaj ripeti). S\u0302ajnas ke dum la tempo tiuj subtilaj\u0302oj de la vortelektoj de Zamenhof estis perditaj au\u0306 forj\u0302etitaj intence."}, {"text_idx": "#000235", "text": "Pardonu, sed la vorto ri estas ridinda ... mi tute ne s\u0302atas ri kiel pronomo. La litero r je la komenco estas malfacile direbla de homoj el aziaj landoj kaj la akuzativa uzo de ri \u201crin\u201d estas same ridinda. ri sonas kaj aspektas vira ... ambau\u0306 literoj r kaj i estas parto de la vorto viro, do ne neu\u0306trala. Mi proponas ji kiel seksneu\u0306trala pronomo \u2013 miaopinie ji tau\u0306gas pli bone c\u0302ar g\u0302i estas ne tiom malfacile eldirebla kaj ankau\u0306 pli neu\u0306trala. Mi precipe s\u0302atas la akuzativan formon jin, c\u0302ar g\u0302i estas la unua parto de la c\u0302ina dualismo jin-jang"}, {"text_idx": "#000237", "text": "Nu, ankau\u0306 \u2018i\u2019 kaj \u2018r\u2019 estas en \u2018virino\u2019...\nEstas ironie, ke vi kritikas \u2018ri\u2019 pro eldiro, c\u0302ar la sono \u2018ji\u2019 estas similar malfacila ekz. al japanoj. Efektive estas tre malmultaj literoj, kiuj ne estas jam okupitaj, ne povus esti malfacilaj por iuj parolantoj, au\u0306 ne konfuzig\u0302us kun aliaj pronomoj (ekz. gi/g\u0302i). Kaj kial ataki nur \u2018ri\u2019, kiam tiel multe da vortoj estas malfacile eldireblaj en Esperanto, ekz. \u2018sciencfikcio\u2019?"}, {"text_idx": "#000238", "text": "Nu, ankau\u0306 \u2018i\u2019 kaj \u2018r\u2019 estas en \u2018virino\u2019..."}, {"text_idx": "#000239", "text": "Estas ironie, ke vi kritikas \u2018ri\u2019 pro eldiro, c\u0302ar la sono \u2018ji\u2019 estas similar malfacila ekz. al japanoj. Efektive estas tre malmultaj literoj, kiuj ne estas jam okupitaj, ne povus esti malfacilaj por iuj parolantoj, au\u0306 ne konfuzig\u0302us kun aliaj pronomoj (ekz. gi/g\u0302i). Kaj kial ataki nur \u2018ri\u2019, kiam tiel multe da vortoj estas malfacile eldireblaj en Esperanto, ekz. \u2018sciencfikcio\u2019?"}, {"text_idx": "#000241", "text": "Konservu miajn nomon, retpos\u0302tadreson kaj retejon en tiu c\u0302i retumilo por uzi kiam mi denove komentos."}]