[{"text_idx": "#000001", "text": "Kiel sciate, unu el la oftaj trajtoj de la laborista movado estas g\u0302ia emo al skismado. Kaj tio okazas ankau\u0306 en Esperantujo. Bona ekzemplo tiurilate estas la Internacio de Proleta Esperantistaro (IPE), kies historio rakontig\u0302as en Survoje al IPE (Sofia, 1992)."}, {"text_idx": "#000003", "text": "IPE kreig\u0302is en 1932 kun sidejo en Berlino de membroj kiuj malaprobis la kondamnon de Sovetio fare de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) sub la gvido de Euge\u0300ne Lanti. Multaj el ili estis germanoj, kiuj sentis sin ideologie proksimaj al la registaro de Sovetunio, kaj kiuj suferis pro la lau\u0306grada kresko de la nazia ideologio enlande. La tekstoj kompilitaj de Schwarz (kvankam ne c\u0302iam prezentitaj kronologie kaj entute karakterizitaj, lau\u0306 Aleksiev [p. 200], de \u201cmanko de profesiaj konoj de historiisto\u201d) ebligas aliron al parto de tiu historio ekde la naskig\u0302o de Esperanto kaj de la unuaj laboristaj esperantistaj asocioj g\u0302is la internaj debatoj en SAT kaj Sovetrespublikara Esperantista Unio (SEU) kaj la kreo de IPE. Bedau\u0306rinde la leganto havas antau\u0306 si nur unu flankon de tiu rakonto. La perspektivo de Lanti kaj de aliaj laboristaj aktivuloj restas nepritraktita en la libro."}, {"text_idx": "#000004", "text": "S\u0302losila evento en la historio de IPE estis la milito en Hispanio. Konsekvence, en tiu c\u0302i libro aperas multaj homoj kiuj volontulis en la Internaciaj Brigadoj, kiel la konataj Julio Mangada kaj Ludwig Renn, sed ankau\u0306 aliaj malpli konataj, kiel la rumano A. Berlo, la sloveno Matija Grz\u030cina, la polo Jo\u0301zef Tennenbaum au\u0306 pluraj au\u0306stroj kiel Franz Haiderer, Eduard Pfeifer kaj Anton Balague\u0301 (tiam hispano, kiu post la milito ekzilig\u0302os al Au\u0306strio kaj kunfondos tie Mondpacan Esperanto-Movado, MEM). Lau\u0306 informo aperinta en Internaciisto, komence de Majo 1938 40 diverslandaj \u201dinternaciuloj\u201d (t.e. brigadanoj) estis membroj de IPE."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Dume, en Barcelono la lokaj IPE-anoj eldonis la bultenon Unueco. Lau\u0306 informo aperinta en la organo de IPE, Sur Posteno, ili ricevis centojn da korespondaj\u0302oj, plejparte el Sovetio. Danke al tiu internacia solidareco, la loka grupo kapablis sendi esperantan materialon al trideko da kamaradoj en la fronto; ankau\u0306 en la kataluna urbo la asocio Amikoj de Sovet-Unio sukcesis arang\u0302i ekspozicion surbaze de iliaj afis\u0302oj. En tiu kadro aparte interesas la debatoj kaj raportoj pri la tri kongresoj de IPE, inkluzive de tiu en Parizo en 1937 en kiu partoprenis la hispanoj Francisco Azori\u0301n el Co\u0301rdoba, Guillermo Bosch kaj Luis Herna\u0301ndez (la redaktoroj de Popola Fronto) el Valencio. Fakte, la kvara IPE-kongreso estis planita en 1939 en Barcelono sed g\u0302i ne okazis pro la milita venko de la ribeluloj."}, {"text_idx": "#000007", "text": "La dua mondmilito signifos la finon de IPE \u2013 partoj de g\u0302i memstare dissolvig\u0302is jam en 1939, antau\u0306 la militeksplodo. En la jaroj 1970-aj Internacia Komunista Esperantista Kolektivo (IKEK) aperigos denove la gazeton Internaciisto kaj la komunistaj esperantistoj trovos plurajn manierojn organizig\u0302i, kaj en kaj ekster SAT. Indas rimarki, ke granda parto de la periodo de IPE-agado koincidas kun la persekutoj al la ruslandaj esperantistoj fare de Stalin. Pluraj bildoj en la fino de la libro montras tiajn viktimojn en Soveta Unio: Ernest Drezen (1892-1937), Nikolaj Nekrasov (1900-1938), Efim Spiridovic\u0302 (1891-1958), Roman Nikols\u2019kij (1902-1938), Vladimir Varankin (1902-1938), Vladimir Kuzmyc\u0302 (1904-1943), Eu\u0306geno Mih\u0302al\u2019skij (1897-1937) kaj Jo\u0301zsef Batta (1900-1938).[1]"}, {"text_idx": "#000014", "text": "[1] La bildoj estas, sen fontindiko, kopiitaj el La dang\u0302era lingvo, unua eldono, p. 472. Ankau\u0306 aperas inter ili Talivaldo Indra (1894-1942), kvankam li ne estis ruslandano nek havis rilaton kun IPE. Vivodatoj estas indikitaj nur c\u0302e sovetianoj."}, {"text_idx": "#000019", "text": "A transnational look at WW II."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Militrakonto est le carnet de bord d\u2019une recherche sur l\u2019imaginaire transnational de la seconde guerre mondiale a\u0300 travers les sources en espe\u0301ranto.\nAfrikaans \u2013 \u0627\u0644\u0639\u0631\u0628\u064a\u0629 \u2013 Bahasa Indonesia \u2013 Catala\u0300 \u2013 Deutsch \u2013 Espan\u0303ol \u2013 Esperanto \u2013 English \u2013 Franc\u0327ais \u2013 \u05e2\u05b4\u05d1\u05b0\u05e8\u05b4\u05d9\u05ea \u2013 Italiano \u2013 \u65e5\u672c\u8a9e \u2013 Magyarul \u2013 Po polsku \u2013 Portugue\u0302s \u2013 \u0420\u0443\u0441\u0441\u043a\u0438\u0438\u0306"}, {"text_idx": "#000021", "text": "\u201cRealisma kaj vera rakonto\u201d pri la mondo: La alveturado de Lucien Pe\u0301raire orienten (1928-1932)De arda kredanto al disidentoLa malmilito de svisa esperantistoLa taksiisto kaj la nau\u0306 krucoj"}]