[{"text_idx": "#000000", "text": "La vojo al la fontoj de la c\u0302okolado estis longa kaj temporaba. En 2013 mi eksciis per kontakto kun afrikaj farmistoj pri la valoro de la restaj\u0302oj, kiuj ekestas dum la produktado de kakao. En Ganao, kiel en c\u0302iuj aliaj landoj, kiuj produktas kakaon, oni nur eksportas la grajnojn de la kakaoarbo kaj lasas la kakaoujojn en la kakaoarbaro. Estas materialo simila al ligno kaj ni taksis, ke nur en Ganao estas c\u0302irkau\u0306 1 miliono da tunoj jare. La farmistoj rakontis, ke ili provis eksporti la materialon al Britio por anstatau\u0306igi karbon."}, {"text_idx": "#000001", "text": "Kiel kemiisto mi tuj komprenis, ke tio ne povas funkcii kaj intertempe oni tutmonde komprenis, ke simpla bruligo ne funkcios. Mi vidis la alternativon en la preparo de biokarbo (angle: biochar), kiu utilas en la agrikulturo kaj konservas la valoron de la mineraloj. Ganao c\u0302iujare pagas grandan sumon por la importo de potaso. Sed g\u0302i abundas en la kakaujoj. Nia grupo de la privata universitato SRH en Berlin proponis prilabori g\u0302in per pirolizo. Tiel oni povus ec\u0302 produkti elektron, pri kiu multaj afrikanoj sopiras."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Kompleta frukto de kakao, en kiu estas la grajnoj"}, {"text_idx": "#000003", "text": "La unua provo, akiri subvencion de la germana registaro estis malsukcesa, kaj pasis plia jaro atendante la decidon pri draste reduktita projekto. En somero 2018 ni ricevis la konfirmon kaj preparis vojag\u0302on por oktobro 2018, dum kiu ni intencis konatig\u0302i kun la lokaj fakuloj en Accra kaj Kumasi. La projekto havas la titolon: ENGHACO = Energize Ghana by Utilization of Cocoa Pod Husks (energion por Ganao per utiligo de kakaujoj)."}, {"text_idx": "#000004", "text": "En la vespero de la 10-a de oktobro mi alvenis al la internacia flughaveno de Accra, kaj niaj kolegoj kondukis nin al la gastejo de la universitato de Ganao (Legon), de kie ni organizis niajn vizitojn en Accra. La c\u0302efa programero estis la granda konferenco en la salonego de universitato (Volta Hall), sed krome estis diversaj aliaj kontaktoj, ekzemple, kun la germana komerca c\u0302ambro (Auslandshandelskammer AHK), la ambasadejo, la normiga institucio (Ghana Standards) kaj vizito de la 4-a foiro pri alternativa energio."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mi provis kontakti esperantistojn. Per Amikumu mi tuj trovis kontakton en Accra, dum la aliaj estis kelkajn cent kilometrojn for en aliaj landoj. Mi sukcesis arang\u0302i renkontig\u0302on kun samideano Alfred, kiu renkontis min en la plej malbona itala restoracio sude de la Saharo. Ni tie povis iomete babili kaj li afable proponis s\u0302ofori min al mia gastejo. Veturante lau\u0306 la nokta \u201cLiberation Road\u201d ni povis bone diskuti pri diversaj aferoj kaj ec\u0302 diveni ideojn por plia komerca kunlaboro. Li bone komprenis, ke mia universitato okupig\u0302as interalie pri sunenergio kaj peris kontakton al institucio en Ganao, kiu intencas eduki junulojn en c\u0302i tiu kampo. Ni konsentis, ke esperantistoj en Afriko tro multe okupig\u0302as pri instruado de la lingvo kaj neglektas la aplikon por praktikaj aferoj."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Esperantisto sur en la regiono de KNUST"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Post la konferenco en la universitato de Ganao (Legon) ni vojag\u0302is per buseto al Kumasi. Tie mi vidis per Amikumu, ke estas alia esperantisto sur la tereno de la universitato KNUST (Kwame Nkrumah University of Science and Technology). Bedau\u0306rinde ne eblis persone kontakti, c\u0302ar ni nur estis du noktojn en Kumasi kaj poste devis viziti la farmistojn en la vilag\u0302o Asaman. Ili kondukis nin al la kakaoarbaroj, kie ili rikoltas la kakaon. Ni povis gustumi la fres\u0302ajn kakaofruktojn kaj mang\u0302i la kakaon antau\u0306 la fermentado kun la dolc\u0302a suko. En la vilag\u0302o estas vastaj tabloj, sur kiuj la farmistoj sekigas sian rikolton por vendi al eksterlando. Kontraste al la g\u0302enerale bona retaliro, en c\u0302i tiu vilag\u0302o ne estis altkvalita kontakto al la cetera mondo."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Por tranokti ni havis c\u0302ambrojn en \u201cParadise Resort\u201d apud la bordo de \u201cLake Bosumtwi\u201d. Estas lago, kiu ekestis pro meteorito antau\u0306 unu miliono da jaroj. Estas trankvila loko sen tro da turistoj. Tamen por telefoni oni devas migri 2 kilometrojn al c\u0302evalejo.\nPost nokto en la konata gastejo en Accra ni (mi kaj du kolegoj de la SRH universitato) per aviadilo senpobleme kaj sane alvenis en la flughavenon Berlin-Tegel (TXL)."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Ni interkonsentis inviti la fakulojn el Afriko al konferenco en Berlino. Pro la konataj problemoj kun pasportoj kaj vizoj la dato estis prokrastita de novembro 2018 al januaro 2019. La celo estas akiri subvenciojn por pli vasta projekto, dum kiu ekestos moderna instalaj\u0302o por la pirolizo de kakaoujoj kaj de aliaj agrikulturaj restaj\u0302oj. De la kolegoj en Ganao ni lernis, ke ekzistas pliaj metodoj por utiligi la restaj\u0302ojn. Ekzemple, oni produktas sapon el palmoleo per potaso de kakaoujoj sur metia nivelo kaj estas diversaj eblecoj por produkti altvalorajn substancojn por la farmacia au\u0306 nutraj\u0302a industrio."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Antau\u0306 la foriro ni povis ac\u0302eti certan stokon da c\u0302okolado, kiu estas nun produktata en Ganao de la kompanio \u201cNiche Confektionery Ltd.\u201d en Tema kun ekzotikaj aromoj. Antau\u0306 kelkaj jaroj la tuta produktado de kakao iris eksterlanden, kie okazis la produktado de la c\u0302okolado. Ni estas konvinkitaj, ke ankau\u0306 la utiligo de la restaj\u0302o povas okazi en la propra lando kaj utili al la bonfarto de la enlog\u0302antaro."}]