[{"text_idx": "#000000", "text": "Mark Fettes: \u201dLa kongreso estas urbo de gastoj\u201d"}, {"text_idx": "#000001", "text": "En sia inau\u0306gura parolado en la Universala Kongreso en Seulo Mark Fettes nomis la kongreson kultura c\u0302efurbo de la esperantistoj, kiuj tie trovas sin samtempe hejme kaj gaste. Libera Folio publikigas la kompletan tekston de la parolado."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Estimataj honoraj gastoj, karaj kongresanoj,"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mi konfesu tuj, ke ni ne havas c\u0302iujn zorgojn, kiujn havas ordinara urbo. Se temas pri log\u0302ejoj kaj transportiloj kaj akvo kaj elektro, se temas pri vendejoj kaj polico kaj hospitaloj, ni povas felic\u0302e lasi tiujn servojn en la manoj de niaj gastigantoj \u2014 c\u0302i tie la koreoj, kiuj pruvas sin je c\u0302iu pas\u0302o ege bonaj gastejestroj. Ni estas aparte felic\u0302aj, ke c\u0302i-foje honoris nin per sia c\u0302eesto niaj efektivaj gastejestroj: unuavice la urbesto de Seulo mem, kaj duavice la prezidanto de Hankuk Universitato de Fremdlingvaj Studoj, nia kongresejo. Ni kore dankas ilin ambau\u0306 kaj c\u0302iujn iliajn kolegojn en la urbaj kaj universitataj servoj, kiuj zorgas pri ni dum c\u0302i tiu semajno!"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Mi pensas ke Ludoviko Zamenhof, la au\u0306toro de Esperanto, estis ankau\u0306 nia unua granda teoriisto pri gastado. Jam en la Unua Libro li skribis pri sia vizio pri lingvo, kiu \u201cne entrudig\u0302ante en la doman vivon de la popoloj, povus, almenau\u0306 en landoj kun diverslingva log\u0302antaro, esti lingvo regna kaj societa.\u201d Per tia priskribo ni povas bildigi al ni Esperanton g\u0302uste kiel bonan gaston, kiu apenau\u0306 g\u0302enas \u201cla doman vivon\u201d de siaj gastigantoj, dum g\u0302i alportas valorajn donacojn, interalie pli vastan komunikadon kaj pli profundan egalecon. Kaj dudek kvin jarojn poste, kiam Zamenhof turnis sin c\u0302iam pli energie al la ideo de homaranismo, ni povas vidi en tio dau\u0306rigon de lia insistado pri la gasta etiko. C\u0302ar la homaranismo esence konsistas el principoj por harmonia kunvivado kun aliaj homoj, kaj la Deklaracio pri Homaranismo estas kvazau\u0306 konsilaro pri bona gastado en mondo de granda diverseco lingva, kultura kaj religia."}, {"text_idx": "#000007", "text": "C\u0302i-jare ni solenas la centan datrevenon de la morto de Zamenhof. Tra la mondo okazas ceremonioj, simpozioj, konferencoj dedic\u0302itaj al lia vivoverko. Sed mi volas pledi por ankorau\u0306 pli vasta kompreno de g\u0302ia signifo, kiel elemento en la dau\u0306ranta homara strebo vivi harmonie sur nia malgranda kaj unika planedo. S\u0302ajnas klare al mi, ke se Zamenhof vivus hodiau\u0306, li senrezerve alig\u0302us al tiuj, kiuj alvokas por pli ekologi-konforma konduto de niaj nuntempaj socioj. Kiel ni c\u0302iuj povas atesti, nia industria civilizacio, inventaj\u0302o de la lastaj jarcentoj, tendencas al troa, ec\u0302 senbrida eksplutado de la naturo, kondutante g\u0302uste kiel la plej malbona gasto imagebla, kiu ne nur malpurigas la domon sed en la fino detruas g\u0302in. Tio estas precize la malo de la konduto, kiun rekomendus Zamenhof, c\u0302ar se ni sekvas lian pensofluon, homarano ne povus esti alia ol bona samterano. Ambau\u0306kaze temas pri bona gastado, kun identa etika sinteno: pas\u0302i leg\u0302ere, ami la aliulon, celi al dau\u0306ripovaj rilatoj de reciprokeco. Se la aliulo povas esti ankau\u0306 besto, planto, rivero, dezerto, arbaro, au\u0306 kiu ajn alia parto de la naturo, tio s\u0302ang\u0302as nenion esencan pri la dezirinda konduto."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Tiuj pensoj venis al mi kvazau\u0306 enkonduke al nia c\u0302i-jara kongresa temo: \u201cTurismo kaj evoluo: vojoj al dau\u0306ripovo\u201d. Unuavide tiu temo s\u0302ajnas malproksime de la pensaj kontribuoj de Zamenhof, c\u0302e kiu oni vane serc\u0302us vortojn kiel \u201cdau\u0306ripovo\u201d kaj \u201cekologio\u201d, c\u0302ar en lia epoko oni ankorau\u0306 ne elpensis ilin. Pli profunda rigardo tamen montras la grandan kongruon inter lia rezonado kaj tiuj nuntempaj konceptoj. Dau\u0306ripovo, ni povus diri, estas nia nuntempa maniero paroli pri ne-entrudig\u0302emo, tiu zamenhofa koncepto kiun ni retrovas jam en la Unua Libro. Dau\u0306ripova socia evoluo estas tia evoluo, kiu reduktas la trudig\u0302emon de la socio al la ekologiaj kaj kulturaj sistemoj kiuj vivtenas g\u0302in. Kaj dau\u0306ripova turismo estas tia turismo, kiu celas disvolvig\u0302i konforme al la bezonoj kaj kapabloj de la gastiganta lando kaj popolo, kontribuante al g\u0302ia ekonomia, ekologia kaj kultura bonfarto. Kiel bona gasto."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Bona gasto ankau\u0306 strebas lerni de siaj gastigantoj. Kaj do por kelkaj minutoj mi invitas vin akompani min tra la vivoverko de korea pensulo, homo kiu vivis pli ol mil jarojn antau\u0306 Zamenhof, sed kiu s\u0302ajnas al mi lia spirita parenco. Lia nomo estis Choi Chi-won; poste en sia vivo li alprenis la kromnomon Go-un, \u201cSoleca Nubo\u201d. Kiel Zamenhof, li naskig\u0302is en reg\u0302lando c\u0302e la periferio de granda imperio, la c\u0302ina Tang-dinastio. Zamenhof edukig\u0302is en la rusa, fine vojag\u0302ante al Moskvo por siaj universitataj studoj; Choi edukig\u0302is en la c\u0302ina, irante nur 11-jara al Xian por enskribig\u0302i en la klasika imperia studsistemo; li restis for el Koreio g\u0302is sia 27-a jaro. Kaj ambau\u0306 homoj revenis hejmen forte konvinkitaj pri la bezono de spirita-etika reorientig\u0302o en la socio c\u0302irkau\u0306 si, al kiu ili dedic\u0302os la reston de sia vivo."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Kiel Zamenhof, Choi pensis tute neortodokse. Li malakceptis la tradiciajn dividojn inter popoloj, s\u0302tatoj kaj religioj, resumante sian sintenon per la vortoj:"}, {"text_idx": "#000012", "text": "C\u0302erpante el profunda kono de la instruoj de Konfuceo, Lau\u0306zio kaj Budho, li pledis por ilia kunigo en komuna harmonia tuto kiun li nomis pung-nyu, lau\u0306vorte \u201cvent-fluado\u201d, sed kiu esprimas specon de serena kaj malfermkora vivg\u0302ojo. Proksimeco al la naturo estas esenca dimensio de tiu spirita orientig\u0302o, kaj efektive Choi pasigis siajn lastajn jardekojn kiel soleca sag\u0302ulo c\u0302e la montoj, verkante multajn naturpoemojn kune kun traktaj\u0302oj pri filozofio kaj historio."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Kaj tamen ni devas konfesi, ke ambau\u0306 homoj iusence malsukcesis, lau\u0306 siaj propraj kriterioj. Zamenhof, kiel ni scias, mortis meze de la Unua Mondmilito, laca kaj malgaja pro tiu eksplodo de interpopola malamikeco, kontrau\u0306 kiu li luktis la tutan vivon. Kaj Choi vivis sufic\u0302e longe por vidi la definitivan disfalon de ambau\u0306 dinastioj, la c\u0302ina Tang kaj la korea Silla, kiujn li provis renovigi kaj redirekti per siaj instruoj."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Kion do ni povas lerni, rigardante kune al la hebrea-rusa pensulo kaj la korea-c\u0302ina pensulo, disigitaj de vastaj spacoj de tero, tempo kaj tradicio? Unue, ke la strebo kompreni la mondon kiel homo, preter la limoj de sia propra eduko, estas strebo vere universala. G\u0302i ankau\u0306 klare estas strebo malfacila, en kiu oni riskas, kiel diris Zamenhof, \u201cla batojn de l\u2019 sorto, la mokojn de l\u2019 homoj.\u201d Ec\u0302 Choi, kies verkaro dum longa tempo estis konsiderata esenca parto de la korea kultura heredaj\u0302o, devis suferi en pli modernaj tempoj la kritikojn de la naciistoj, kiuj opiniis lian amon al la c\u0302ina kulturo kvazau\u0306 perfido al la patrujo. La batalo kontrau\u0306 s\u0302ovinismo kaj fremdulmalamo estas batalo eterna, en kiu oni malvers\u0302ajne atingos definitivan venkon."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Due, c\u0302e ambau\u0306 pensuloj ni vidas ke amo al la homaro kunekzistas kun amo al la propra gento, la propra hejmlando, kaj aparte c\u0302e Choi, la propra tero. Oni ne lernas esti bona gasto nur per vojag\u0302ado; oni devas ankau\u0306 lerni kaj praktiki tion hejme. Zamenhof kompreneble estis sindedic\u0302a filo, frato, edzo kaj patro; li estis ankau\u0306 klera hebreo, \u201chebreo el la getto\u201d kiel li mem deklaris sin, kaj lia vivoverko portas multajn spurojn de tiuj ligitecoj. Choi, reveninte al Koreio unuavice por prizorgi siajn gepatrojn, malkovris kaj esprimis en siaj postaj jaroj profundan spiritan rilaton kun la korea naturo. Al mi tio s\u0302ajnas grava kaj foje subtaksata aspekto de la esperantista tradicio \u2014 ke nia movado kultivas ne nur vojag\u0302emon kaj internacian amikecon, sed ankau\u0306 aprezon de la propraj radikoj, certe lingvaj, sed ankau\u0306 kulturaj kaj ec\u0302 ekologiaj. Tio estas nepre parto de la vojoj al dau\u0306ripovo, pri kiu indas diskuti c\u0302i-kongrese."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Trie, tiu gasta etiko, kiun Choi kaj Zamenhof ambau\u0306 siamaniere primeditis kaj disvolvis, konsistas en sinteno kaj praktiko ne nur sciencaj sed ankau\u0306 artaj. Ne s\u0302ajnas al mi hazarde, ke ambau\u0306 homoj estis ankau\u0306 poetoj, kies plej famaj ideoj ofte esprimig\u0302is verse kaj metafore. Por ni esperantistoj, la muroj de miljaroj, la monto granita, la stelo en nokta c\u0302ielo, tiuj kaj multaj aliaj stilfiguroj de Zamenhof formas parton de nia memkompreno. Kaj Choi sukcesis kapti, per elegante simplaj naturbildoj, la animstaton de homo vojag\u0302anta inter hejmoj:"}, {"text_idx": "#000020", "text": "La kongresa semajno etendig\u0302as antau\u0306 ni. Mi esperas ke vi jam nun komencas senti vin hejme en nia urbo de gastoj. Mi esperas ke la multaj ric\u0302aj\u0302oj de la programo liveros abundajn okazojn por sperti apartenon, por klerig\u0302i pri nia kulturo, por disvolvi vian esperantistecon. Kaj mi esperas ke vi samtempe profitos la s\u0302ancon ekkoni Koreion, se vi venis c\u0302i tien el alia lando, ekkoni g\u0302in kiel la hejmon de la koreoj sed ankau\u0306 de la korea naturo, sen kiu g\u0302i ne estus Koreio. La vojo al dau\u0306ripovo iras tra miloj kaj milionoj da tiaj spertoj, per kiuj ni lernas ami la diversecon de la mondo kaj labori por g\u0302ia protektado kaj prizorgo. Kiel bonaj gastoj."}]