[{"text_idx": "#000004", "text": "Kiel adaptig\u0302i al la ekstremaj klimataj s\u0302ang\u0302oj en Malio kaj en Madagaskaro"}, {"text_idx": "#000006", "text": "[Noto de la editoro: tiu c\u0302i artikolo aperis originale la 18-an de februaro 2014]"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Hodiau\u0306, Malio kaj Madagaskaro estas klopodantaj rekonstrui siajn difektitajn politikajn sistemojn per novelektitaj plenumaj organoj."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Malpli konata defio kiun c\u0302i tiuj landoj alfrontas estas la lukto kontrau\u0306 la ekstremaj klimats\u0302ang\u0302oj. Fragilaj landoj ofte estas pli vundeblaj je la ekstremaj atmosferaj kondic\u0302ioj kaj tion oni povas rimarki en la nuna evoluo de la ekosistemo en Madagaskaro kaj Malio."}, {"text_idx": "#000010", "text": "En Malio, la arbaro malrapide estas cedanta terenon al la Sahara dezerto en la norda parto. La regiono Kayes, kiu kutimis gastigi fortikan arbaron, distingig\u0302as per la s\u0302ajne nehaltigebla progresado de la dezerto, kiu hodiau\u0306 entenas vastajn sablajn kaj rokajn zonojn."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Adrien de Chaisemartine kaj liaj kolegoj el la oficejo McKinsey de Johanesburgo provizis raporton pri la efiko de la klimataj s\u0302ang\u0302oj en la regiono de Malio:"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Mali is a mostly dry nation, subject to frequent droughts. Increasing temperatures and decreasing rainfall tell of a shift in climate zones as the desert moves south over productive land. In these regions, farmers dependent on agriculture and livestock already face trying periods of drought and have few options to overcome them. Many are moving to the cities, others to the country\u2019s less arid south."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Malio estas plejparte humida lando, ofte trafita de sekeco. Plialtig\u0302o de la temperaturoj kaj malplialtig\u0302o de la precipitaj\u0302oj anoncas s\u0302ang\u0302on de klimataj zonoj, dum la dezerto antau\u0306eniras suden anstatau\u0306igante la kultiveblajn terenojn. En c\u0302i tiuj regionoj, la bienuloj kiuj dependas de agrikulturo kaj de bredado, alfrontas sufic\u0302e malfacilajn periodojn de sekeco kaj havas malmultajn eblecojn por supervenki ilin. Multaj el ili estas translog\u0302ig\u0302antaj al la urboj, aliaj al la sudo de la lando, kiu estas malpli arida."}, {"text_idx": "#000016", "text": "The climate zone shift\u2014the combined effect of rising average temperatures and declining average rainfall\u2014has already pushed the country\u2019s agroecological zones to the south over the past 50 years, with average rainfall down by about 200 millimeters and average temperatures up by 0.5\u00b0C over the same period. [..] The pessimistic high-change scenario could involve losses of about $300 million annually (some 15 percent of the value of agriculture and livestock); the optimistic scenario, losses of $120 million annually (6 percent)."}, {"text_idx": "#000017", "text": "La s\u0302ang\u0302o de la klimata zono \u2013 la kombinaj\u0302o de la efikoj de kreskantaj averag\u0302aj temperaturoj kaj malkreskantaj pluvoj \u2013 jam pelis la agro-ekologiajn zonojn de la lando suden dum la lastaj 50 jaroj, kun pluvoj sub 200 milimetroj kaj pliig\u0302o de la averag\u0302a temperaturo je 0,5\u00b0C dum la sama periodo. [...] La pesimisma scenaro de gravaj s\u0302ang\u0302oj kuntrenus jarajn perdojn de c\u0302irkau\u0306 300 milionoj da usonaj dolaroj (c\u0302irkau\u0306 15% de la valoro de la agrikulturo kaj de la brutobredado); lau\u0306 la optimisma scenaro, la jaraj perdoj estus de 120 milionoj da usonaj dolaroj, 6%."}, {"text_idx": "#000018", "text": "En Madagaskaro, la efiko de klimata s\u0302ang\u0302o estis ec\u0302 pli drama. Post la sinsekvo de du ciklonoj (Giovanna en 2012 kaj Haruna en 2013) [en] kiuj trafis la insulon kaj igis c\u0302irkau\u0306 100 000 homojn senhejmaj, la sudan regionon trafis invado de akridoj. Kiel c\u0302i tiuj eventoj estas ligitaj unu al la alia, klarigas Emmanuel Perrin en Maxisciences [fr]:"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Le cyclone Haruna a touche\u0301 l\u2019i\u0302le de Madagascar. Or, son passage a cre\u0301e\u0301 les conditions d'humidite\u0301 favorables a\u0300 la prolife\u0301ration de criquets migrateurs. Les autorite\u0301s n\u2019ont pas re\u0301agi a\u0300 temps et, aujourd\u2019hui, leur population atteint 500 milliards d\u2019individus, estime une re\u0301cente mission de comptage."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Ciklono Haruna trafis la insulon Madagaskaron. G\u0302ia paso kreis tiajn humidajn kondic\u0302ojn, kiaj favoris amasan multig\u0302on de akridoj. La au\u0306toritatoj ne reagis g\u0302ustatempe kaj hodiau\u0306 la populacio [de akridoj] kreskis g\u0302is 500 miliardoj lau\u0306 la plej novaj taksoj."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Novaj regadaj metodoj devus plibonigi la efikan partoprenadon de koncernatoj kaj de komunumoj, travideblan kaj respondecan decidofaradon, kaj la justan dividadon de profitoj. Strategioj por adapti arbarojn al la klimata s\u0302ang\u0302o devas esti kunordigitaj kun tiuj de aliaj sektoroj kaj integritaj en landaj kaj regionaj evoluigaj programoj kaj strategioj."}, {"text_idx": "#000026", "text": "En c\u0302i tiu kampo, la novaj strategioj dependas de lokaj kuntekstoj kaj de la speco de agado en la regiono. Ekzemple, la malkresko de agrikulturaj rendimentoj povas esti limigita per la jenaj rimedoj: per kreskanta kultiva diversigo kaj per plantado de specoj kun frua maturig\u0302o, kiel NERICA, kiu estas riza variaj\u0302o."}, {"text_idx": "#000028", "text": "The same policy could yield contrasting results ,for different sectors or different activities in the same sector, e.g. removing subsides on inputs, from agriculture produced positive impact on traditional rain fed sector (using minimum inputs), and negative impacts on mechanized irrigated agriculture (using intensive inputs) [..] Community Leaders are key players in the policy process , they possess a wealth of indigenous knowledge regarding the wise use and conservation of natural resources, moreover, customary rules and orders issued by them , are considered sacred by their local community."}, {"text_idx": "#000029", "text": "La sama politiko povus havi malsamajn rezultojn, en diversaj sektoroj au\u0306 en malsamaj agadoj de la sama sektoro. Ekzemple, la forigo de subvencioj por produktadrimedoj de la agrikulturo havis favoran efikon sur la agrikulturon irigaciitan per pluvo (uzante minimumajn kontribuojn), kaj efikojn malfavorajn sur mekanizitan irigaciitan agrikulturon (uzante intensajn investojn) [...] Komunumaj gvidantoj estas c\u0302efroluloj de la politika procezo, ili posedas multajn indig\u0302enajn sciojn pri la uzo kaj konservado de naturaj rimedoj. Krome, la reguloj kaj la ordonoj kiujn ili starigas estas konsiderataj sanktaj de la loka komunumo."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Plej novaj artikoloj pri Subsahara Afriko"}]