[{"text_idx": "#000000", "text": "Pri la blogo kaj mi"}, {"text_idx": "#000001", "text": "En la marsupio de panjo"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Vombatoj komunikas per kubforma feko kaj tio ec\u0302 ne estas la plej stranga fakto pri marsupiuloj. Marsupiuloj estas ekstreme diversa kaj interesa grupo de mamuloj, kiuj adaptis sin al la plej diversaj vivkondic\u0302oj. La plej eta specio, Planigale ingrami estas nur 59mm longa sen la vosto kaj la plej granda, la rug\u0302a kanguruo, povas atingi altecon de 1,80m. Ili povas havi tre strangajn vivstilojn, kiel la koalo, kiu dormas dum 20 horoj tage kaj grumblas kiel vulkano, au\u0306 la tasmaniaj diabloj, kiuj estas minacataj de formorto, pro tio ke ili tiom mordas unu la alian, ke ili transdonas fatalan malsanon. Vere pri c\u0302iu grupo de marsupiuloj ekzistas aro de interesaj rakontoj, do jen kelkaj."}, {"text_idx": "#000003", "text": "La rug\u0302a kanguruo estas la plej granda marsupiulo. \u2013 Dellex"}, {"text_idx": "#000004", "text": "ReproduktadoMarsupiuloj estas unu el la tri grupoj de mamuloj, kiuj ankorau\u0306 ekzistas. Antau\u0306e ankau\u0306 aliaj grupoj ekzistis, kiel la multituberculata, kiuj eltenis c\u0302irkau\u0306 166 milionoj da jaroj kaj estis tre sukcesplenaj, sed tiuj grupoj formortis. Bedau\u0306rinde restas nur la marsupiuloj kaj placentaj mamuloj, kiuj estas sufic\u0302e proksimaj parencoj, kaj la pli foraj monotremoj. La plej grava distingo inter tiuj hodiau\u0306aj grupoj de mamuloj estas la metodoj de reproduktado."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Monotremoj, kiel la ornitorinko (anasbeka mamulo), produktas ovojn kiel reptilio kaj ne havas cicojn. Iliaj idoj nur tre mallonge restas en la ovo kaj poste nutras sin per la lakto de la patrino, kiu venas el glandoj en la hau\u0306to. Ili estas la plej malgranda grupo de mamuloj kaj estas reprezentataj nur de kelkaj specioj en Oceanio."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Ornitorinkoj estas inter la malmultaj reprezentantoj de la monotremoj."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Placentaj mamuloj estas la plej granda grupo, kiu inkludas ankau\u0306 homojn. La idoj de placenta mamulo restas en la korpo de la patrino dum longa tempo kaj nutraj\u0302oj povas transiri de la sango de la patrino al la ido tra organo, kiu nomig\u0302as la placento. Kiam la ido finfine naskig\u0302as, g\u0302i jam tre multe aspektas kiel la gepatroj."}, {"text_idx": "#000008", "text": "La marsupiuloj havas strategion en la mezo. Ili ne produktas ovon, sed kreskigas la idon en la utero kiel placenta mamulo. Ili ne havas veran placenton tamen, do la idoj restas nur tre mallonge, g\u0302is la nutraj\u0302oj elc\u0302erpig\u0302as. Poste ili \u201dnaskig\u0302as\u201d kaj eniras en la marsupion (la pos\u0302on) de la patrino. Je tiu momento la ido ankorau\u0306 aspektas kiel feto, sed g\u0302iaj brakoj jam sufic\u0302e fortas por grimpi al la cico de la patrino. Tie g\u0302i trinkas lakton, g\u0302is g\u0302i sufic\u0302e kreskis por eliri el la pos\u0302o. Estas interese ke la ido estas ankorau\u0306 tiom juna kiam g\u0302i grimpas al la cico, ke g\u0302i ankorau\u0306 ne povas suc\u0302i. Tio signifas ke la patrino devas aktive \u201dpumpi\u201d la lakton. Malgrau\u0306 la nomo de la grupo, ne c\u0302iuj marsupiuloj havas marsupion. Specioj, kiuj grimpas, saltas, fosas au\u0306 nag\u0302as ofte havas tre disvolvitajn marsupiojn, sed malgrandaj specioj, kiuj vivas sur la grundo povas havi malgrandan, au\u0306 entute neniun pos\u0302on. Alia interesa diferenco inter placentaj mamuloj kaj marsupiuloj estas ke marsupiulinoj havas du uterojn kaj du vaginojn, kiuj finig\u0302as en kloako, kune kun la digesta sistemo. Virmarsupiuloj ofte havas branc\u0302an penison kun du pintoj por stimuli ambau\u0306 vaginojn. La nasko ne okazas tra unu el la vaginoj, sed tra tria truo."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Ido en la marsupio \u2013 Schutz"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Fosiliaj trajtojKvankam la reproduktado estas tre utila indiko por rekoni hodiau\u0306ajn marsupiulojn, g\u0302i ne estas tre utila por formortintaj specioj. Marsupioj, placentoj kaj aliaj organoj, kiuj gravas por la reproduktado, estas molaj kaj malfacile fosiliig\u0302as. Felic\u0302e la Metatheria, la grupo de bestoj, kiuj pli proksimas al hodiau\u0306aj marsupiuloj ol al placentaj mamuloj, havas kelkajn aliajn kvalitojn, kiuj igas ilin rekoneblaj. Unue, ili havas malsamajn dentojn ol placentaj mamuloj. Dentoj c\u0302iam havas gravan rolon en la identigado de mamuloj, c\u0302ar ili havas malsamajn dentojn por malsamaj taskoj, kiuj estas specialigitaj kaj diversaj. Marsupiuloj g\u0302enerale havas pli da dentoj ol placentaj mamuloj kaj ili havas malsaman kvanton de incizivoj supre kompare al sube. Ankau\u0306 la ostoj povas malkas\u0302i la identon de marsupiulo, c\u0302ar marsupiuloj havas relative malpli grandajn cerbojn ol placentaj mamuloj, kio signifas ke ili havas malpli da spaco en la kranio. Ili ofte havas ankau\u0306 specialojn ostojn sur la pelvo, kiuj subtenas la marsupion."}, {"text_idx": "#000011", "text": "C\u0302i tio estas la skeleto de norda didelfo. G\u0302ia pelvo havas du aldonajn ostojn, kiuj subtenas la marsupion. Malantau\u0306 la metala bastono, sed antau\u0306 la kruro, tiu osto estas plej videbla. \u2013 Allen Gathman"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Hodiau\u0306, marsupiuloj estas plej abundaj en Oceanio (krom Nov-Zelando), kie ekzistas pli ol 300 specioj el multaj diversaj grupoj kiel kanguruoj, koaloj kaj tasmaniaj diabloj. Ekzistas c\u0302irkau\u0306 100 specioj en Ameriko, c\u0302efe didelfoj, kiuj c\u0302iuj vivas en Sud-Ameriko au\u0306 Centra Ameriko. Nur unu atingas Nord-Amerikon, la norda didelfo. Interalie en Eu\u0306ropo, C\u0302inio kaj Nov-Zelando vivas kelkaj specioj, kiuj ne evoluis tie, sed estis enkondukitaj de homoj. Tio ne signifas ke ili nepre estas bonvenaj gastoj. En 1840 oni enkondukis la vulpoposumon en Nov-Zelandon por la peltindustrio, sed la Nov-zelanda ekosistemo, kiu ne estas bazita sur mamuloj, ne havis tau\u0306gajn predantojn por c\u0302asi g\u0302in, do g\u0302i ig\u0302is giganta plago."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Vulpoposumo kun ido \u2013 JJ Harrison"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Kvankam Nord-Ameriko havas nur unu masupiulon nun, oni trovis sufic\u0302e grandan kvanton de tre malnovaj marsupiulaj fosilioj tie. Tio signifas ke la grupo vers\u0302ajne ekestis en Nord-Ameriko kaj disvastig\u0302is al la sudo. La ekesto de la grupo vers\u0302ajne okazis antau\u0306 c\u0302irkau\u0306 65 milionoj da jaroj, kiam Nord-Ameriko kaj Sud-Amerikoj estis konektitaj per mallarg\u0302a \u201dponto\u201d. C\u0302iuj Nord-Amerikaj specioj poste formortis. Sud-Ameriko kaj Antarktio ankorau\u0306 estis konektitaj tiam kaj Antarktio ankorau\u0306 ne estis kovrita de glacio, kio ebligis la disvastig\u0302on tra ambau\u0306 kontinentoj. Oni ja trovis marsupiulajn fosiliojn el Antarktio, sed kompreneble la plej granda parto de la fosilioj estas kovritaj de glacio, kio igas la esploradon de Antarktiaj marsupiuloj tre malfacila. Au\u0306stralio ne estis konektita al Antarktio, sed ankorau\u0306 tre proksimis. Vers\u0302ajne temas pri nur unu specio, kiu atingis Au\u0306stralion kaj poste diversig\u0302is. Tiu specio vers\u0302ajne estis parenco de la hodiau\u0306a Dromiciops gliroides, kiu estas pli proksima parenco al Au\u0306straliaj marsupiuloj ol al Sud-Amerikaj marsupiuloj. G\u0302i estas inter 8 kaj 13cm kaj blankbruna kun malhelaj makuloj c\u0302irkau\u0306 la okuloj. Kelkaj homoj kredas ke vidi D. gliroides igas onin malbons\u0302anca. Tiu kredo povas ec\u0302 esti tiom ekstrema, ke, lau\u0306 la libro \u201cWalker\u2019s Mammals of the World, kelkaj homoj ec\u0302 bruligis sian domon post la trovado de la eta marsupiulo en g\u0302i."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Dromiciops gliroides \u2013 Jose\u0301 Luis Bartheld"}, {"text_idx": "#000016", "text": "La hodiau\u0306aj didelfoj en Centra Ameriko kaj Nord-Ameriko ne estis tie de la komenco. C\u0302iuj Nord-Amerikaj specioj formortis post kiam Nord-Ameriko kaj Sud-Ameriko disig\u0302is. Milionoj da jaroj post tio, la du kontinentoj denove konektig\u0302is per mallarg\u0302a peco de tero, kie hodiau\u0306 trovig\u0302as la Panama kanalo. Dum tiu tempo tre multaj specioj migris de unu kontinento al la alia, kio tute s\u0302ang\u0302is la distribuojn de c\u0302iaj bestoj. Hodiau\u0306 la plej norda marsupiulo estas la Norda Didelfo, kiu rapide disvastig\u0302as Norden. G\u0302i nature disvastig\u0302is lau\u0306 la Orienta marbordo kaj atingis la Sudon de Kanado, kvankam g\u0302i vers\u0302ajne ja estis helpata de Eu\u0306ropaj koloniistoj, kiuj forigis densajn arbarojn en Usono. G\u0302i estis intence enkondukita en la okcidento de la lando. Nordaj didelfoj estas relative grandaj kaj havas tre blankan kapon kun pli griza korpo. Unu interesa konduto de Nordaj didelfoj estas ke ili agas kvazau\u0306 ili estas mortaj. Ili kus\u0302ig\u0302as, kurbigas la voston en la direkto de la korpo, malfermas la bus\u0302on kaj apenau\u0306 reagas al tus\u0302o. Tiu konduto povas dau\u0306ri malpli ol minuto au\u0306 ec\u0302 6 horoj! La strategio eble funkcias, pro tio ke predanto malpli facile vidas la beston, se g\u0302i ne movig\u0302as. Alia ebleco estas ke g\u0302i estas signalo al aliaj, agresemaj, Nordaj didelfoj, ke g\u0302i subigas sin."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Eble la plej miriga fenomeno, kiun marsupiuloj ekzemplas estas konverg\u0302a evoluo. Tio estas kio okazas, kiam malsamaj organismoj akiras la samajn trajtojn tra evoluo, sen heredi tiujn trajtojn de komuna antau\u0306ulo. Ekzemplo de tio estas la reptiliaj fis\u0302osau\u0306roj kaj mamulaj delfenoj, kiuj havas tre similajn korpojn, kvankam ilia plej aktuala komuna antau\u0306ulo ne nag\u0302is kaj havis tute malsaman korpon. Tio estas la rezulto de tio ke du organismoj en simila medio kun simila rolo en la ekosistemo spertas similajn evoluajn premojn. En la kazo de delfenoj kaj fis\u0302osau\u0306roj, tiuj premoj estis ke ili ambau\u0306 bezonis rapide kaj efike movi sin tra la akvo por kapti predojn, kio rezultis je hidrodinamika korpo kun longa, mallarg\u0302a bus\u0302o."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Unu estas reptilio kaj la alia mamulo, sed ili multe similas."}, {"text_idx": "#000020", "text": "La lasta komuna antau\u0306ulo de placentaj mamuloj kaj marsupiuloj vivis samtempe kun nebirdaj dinosau\u0306roj. Post tiam la du grupoj ne plu povis inters\u0302ang\u0302i genojn kaj sendepende pluevoluis. Surprize, tre multaj hodiau\u0306aj kaj formortintaj marsupiuloj kaj iliaj proksimaj parencoj multe similas al placentaj mamuloj. La similecoj fakte tiom abundas, ke la nomoj por multaj grupoj de marsupiuloj en Eu\u0306ropaj lingvoj estas inspiritaj de placentaj mamuloj. Ili estas komparataj al musoj, ratoj, talpoj, meloj ktp. Kompreneble la similecoj venas de du flankoj, sed Eu\u0306ropeanoj estis alkutimig\u0302intaj al placentaj mamuloj, do ili rigardis ilin kiel normon."}, {"text_idx": "#000021", "text": "EkzemplojSe oni renkontus Petaurus breviceps au\u0306 unu el g\u0302iaj parencoj, oni facile konfuzus g\u0302in kun flugsciuro. Same kiel flugsciuroj, P. breviceps estas malgranda besto kun mola membrano inter g\u0302iaj membroj. G\u0302i ne povas aktive flugi, sed g\u0302i ja povas uzi g\u0302in por glisi de unu arbo al la alia, kio estas multe pli efiko ol grimpi suben, mars\u0302i al la alia arbo kaj grimpi supren denove. P. breviceps estas tre talenta glisisto kaj povas ec\u0302 kapti insektojn en la aero. G\u0302i povas atingi distancojn de 45m kaj g\u0302iaj parencoj povas gliti ec\u0302 pli longe."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Notoryctes typhlops estas pli-malpli same granda kiel placentaj talpoj kaj similas lau\u0306 multaj aliaj manieroj, sed ili similas ec\u0302 pli al la familio Chrysochloridae, alia grupo de placentaj mamuloj, kiu aspektas kiel talpoj. N. Typhlops havas simile formitan korpon al tiu de la Chrysochloridae kaj fosas sammaniere. G\u0302ia hararo havas tre similan teksturon kaj ec\u0302 la eksteraj trajtoj de la cerbo similas. N. Typhlops havas tre helan (preskau\u0306 blankan) hararon kun rimarkebla kovrilo sur la vizag\u0302o, kiu funkcias kiel borilo. G\u0302i havas grandajn manojn kun ungoj, per kiuj g\u0302i kvazau\u0306 nag\u0302as tra la tero kaj g\u0302iaj oreloj kaj okuloj preskau\u0306 tute malaperis. Interesa diferenco inter N. Typhlops kaj g\u0302iaj placentaj similuloj estas ke g\u0302i pli ofte trovig\u0302as sur la grundo."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Notoryctes typhlops \u2013 Emo\u030bke De\u0301nes"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Unu el la plej mirindaj ekzemploj de konverg\u0302a evoluo de mamuloj estas Thylacinus cynocephalus, la tilacino au\u0306 tasmania lupo. G\u0302i estas Au\u0306stralia marsupiulo, kiu formortis en la plejparto de Au\u0306stralio jam antau\u0306 2000 jaroj. G\u0302i travivis sur Tasmanio g\u0302is la 1930aj jaroj. La besto ig\u0302is 100-130cm longa kaj g\u0302iaj s\u0302ultroj atingis 60cm. La kapo de la tilacino aspektis preskau\u0306 ekzakte kiel tiu de hundo kaj g\u0302i havis similan dentaron kun grandaj kojnodentoj kaj tre simila korpo kun fortaj kruroj. Same kiel hundoj kaj aliaj kanisoj, la tilacino mars\u0302is ne sur la plandoj, sed sur la piedfingroj. Ili estis grandaj kaj gravaj predantoj en ilia ekosistemo kaj c\u0302asis kanguruojn, valabiojn, multajn pli etajn mamulojn kaj birdojn. La malapero de la tilacino estas la rezulto de multaj kompleksaj faktoroj, sed homoj estas unu el ili. En c\u0302eflanda Au\u0306stralio tio okazis parte pro la hundoj, dingoj, kiuj estis enkondukitaj de indig\u0302enuloj kaj sovag\u0302ig\u0302is. Ankau\u0306 la dingoj estis relative grandaj kaj efikaj c\u0302asantoj kaj ili komencis konkursi kun la tilacinoj. En Tasmanio la populacio multe suferis de intensa c\u0302asado de koloniistoj, kiuj kulpigis tilacinojn de mortigado de iliaj s\u0302afoj. La Tasmania registraro ec\u0302 donis unu Britan pundon por c\u0302iu kapo de morta tilacino. Aldone la koloniigado de Au\u0306stralio detruis la habitaton de la tilacino kaj metis premon sur g\u0302iajn predojn. Hodiau\u0306 restas ankorau\u0306 nigrablankaj bildoj kaj ec\u0302 videoj kaj kelkaj remburitaj ekzempleroj, sed la tilacino neniam revenos."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Du tilacinoj en la bestog\u0302ardeno de Vas\u0302ingtono"}, {"text_idx": "#000027", "text": "marsupiuloj estis rigardataj kiel pli primitivaj bestoj ol placentaj mamuloj,\nsed hodiau\u0306 tio s\u0302ang\u0302ig\u0302as. Marsupiuloj estas malsamaj ol placentaj mamuloj, sed\nili estas lau\u0306 sia propra maniero tre bone adaptitaj al sia medio. La didelfoj\nen Ameriko estas bonega ekzemplo de tio, c\u0302ar ili estas sufic\u0302e abundaj malgrau\u0306\nla c\u0302eesto de placentaj konkursantoj. Estas grave do, ke oni respektu kaj konservu\nla marsupiulojn, por ke oni povu miri pri ili dum ankau\u0306 multaj generacioj."}, {"text_idx": "#000028", "text": "OpheliaC\u0302i tiu artikolo estis inspirita de Ophelia, la Norda Didelfo. Kiam s\u0302i estis ido, s\u0302ia patrino estis trafita de au\u0306to kaj mortis. Ophelia kaj s\u0302ia sibo ankorau\u0306 estis vivantaj kiam preterpasanto trovis la patrinon kaj kontrolis s\u0302ian marsupion. Unu el la malantau\u0306aj kruroj de Ophelia estis tiom vundita, ke g\u0302i devis esti amputata, sed s\u0302i sufic\u0302e bone resanig\u0302is post tio. S\u0302i ig\u0302is pli forta, sed ne povas teni sian propran korpopezon, do s\u0302i ne povas grimpi kaj kun tri piedoj ankau\u0306 promeni estas malpli facila. Bedau\u0306rinde, s\u0302i ne travivus en la naturo, do s\u0302i translokig\u0302is al Animal Wonders Inc. en la Usona subs\u0302tato Montano, kie s\u0302i estas bonege prizorgata de la teamo. Mi volas kore danki Animal Wonders Inc. pro tio ke ili inspiris min kaj permesis al mi uzi la belegajn bildojn de Ophelia."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Animal Wonders Inc. ne nur prizorgas bestojn, sed ankau\u0306 kunlaboras kun ili por eduki homojn pri kiom mirindaj bestoj estas. Por lerni pli pri ili kaj iliaj bestoj, vi povas iri al:Instagramo: animalwondersmontanaJutubo: /animalwondersmontana"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Unu penso pri \u201cEn la marsupio de panjo\u201d"}, {"text_idx": "#000043", "text": "Sekvu kun 97 aliaj sekvantoj\nAlready have a account? Log in now."}]