[{"text_idx": "#000020", "text": "Virinoj estas ambasadoroj de la kazah\u0302a vivo"}, {"text_idx": "#000037", "text": "La gurena Vikimedio-komunumo estas indig\u0302ena sekcio de Fondaj\u0302o Vikimedio. G\u0302i celas bitigi la gurenan lingvon, kiu estas la denaska lingvo de grupoj da homoj en Togolando, Ganao kaj Burkino."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Kvankam tiu reprezentado estas granda venko, la volo de multaj afrikaj animaciistoj estas pli vasta ol nur havi rolulojn similajn al ili. Animacio ankau\u0306 farig\u0302is rimedo por konservi endang\u0302erigitajn afrikajn lingvojn. Pere de distrado, c\u0302i tiuj kreantoj esperas uzi animacion kiel transportilon por afrikaj mitologioj, filozofioj, ric\u0302aj tradicioj, kulturaj esprimoj kaj lingvoj."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Pli ol 300 afrikaj lingvoj estas en dang\u0302ero"}, {"text_idx": "#000062", "text": "C\u0302u afrikaj animaciistoj povas s\u0302ang\u0302i tion?"}, {"text_idx": "#000072", "text": "Kelkaj elstaraj animacioj kiuj instruas afrikajn lingvojn"}, {"text_idx": "#000081", "text": "El centra Afriko estas CMR KIDS TV, televida kanalo en Youtube kiu instruas kamerunajn infanojn pri iliaj kulturo kaj historio, kaj ankau\u0306 pri lingvoj kiel la eu\u0306onda kaj la g\u0302ula."}, {"text_idx": "#000154", "text": "Global Voices parolis kun aliaj kvar homoj c\u0302indevenaj en Brazilo kaj c\u0302iuj raportis okazojn pri rasismo kaj ksenofobio en urboj kiel San-Pau\u0306lo, Rio-de-J\u0302anejro kaj Caibate\u0301 en la s\u0302tato Suda Rio-Grando. C\u0302iuj diris, ke la maltoleremo pligrandig\u0302is dum la pandemio de KOVIM-19."}, {"text_idx": "#000158", "text": "C\u0302inaj enmigrintoj venis unuafoje labori al Brazilo komence de la 19-a jarcento, kiam la portugala reg\u0302o, tiam ekzilito en Brazilo, serc\u0302is manierojn por eviti la kreskon de britaj kontrau\u0306-sklavecaj gvidlinioj."}, {"text_idx": "#000159", "text": "Multaj venis el Makao \u2014 c\u0302ina teritorio kiu estis regata de Portugalio dum pli ol 400 jaroj \u2014 kaj starigis eksperimentajn kultivaj\u0302ojn de teo en la Botanika G\u0302ardeno de Rio-de-J\u0302anejro kaj en la Imperia Bieno de Santa Cruz, la imperia somera domo en Brazilo."}, {"text_idx": "#000161", "text": "Poste, okazis almenau\u0306 aliaj tri migrantaj ondoj el kontinenta C\u0302inio, la plej granda en la 1950-aj jaroj \u2014 la politikaj okazaj\u0302oj en C\u0302inio (enlanda milito, japana okupacio, Dua Mondmilito kaj la Kultura Revolucio) instigis multajn foriri. Ekde 2018, la 15-a de au\u0306gusto farig\u0302is la Nacia Tago de la C\u0302ina Enmigrado en Brazilo."}, {"text_idx": "#000163", "text": "La kvartalo Liberdade [Libereco], konata kiel centro de la orienta azia kulturo en San-Pau\u0306lo, estas studobjekto en la esploro de Costa. Dum la surloka esploro, li vidis malamikecojn kontrau\u0306 c\u0302indevenaj laboristoj. \u201cEn 2020, kiam mi intervjuis la komunumon, mi au\u0306dis krion. Mi kuris por vidi kio okazis kaj vidis du knabojn kriantaj al c\u0302inaj vendistoj, \u2018reiru al C\u0302inio!\u2019, \u2018atentu la virusojn!\u2019 kaj \u2018foriru, c\u0302ino!'\u201d."}, {"text_idx": "#000165", "text": "\u201cSurmetu la fekan maskon, fekulo. Tiuj pestoj venas al nia lando por mortigi nin. Reiru al via lando, besto\u201d. Dieqing Chen diris ke tius estas kelkaj insultoj, kiujn li au\u0306dis kiam li demetis sian maskon por trinki akvon c\u0302e kliniko en Rio-de-J\u0302anejro je la fino de 2020."}, {"text_idx": "#000174", "text": "La dau\u0306rema policado de nigrulaj korpoj kaj la dau\u0306ranta strukturo de la eu\u0306ropa koloniismo kaj de la sklavismo estas heredaj\u0302o de la transatlantika sklavkomerco kaj g\u0302iaj konsekvencoj en la afrika diasporo."}, {"text_idx": "#000175", "text": "Post lastatempaj mortoj de Breonna Taylor, George Floyd kaj Tony McDade en Usono, kaj ankau\u0306 post la alvoko por fini c\u0302iujn formojn de polica brutaleco kaj s\u0302tata perforto tra Afriko, Latinameriko kaj Eu\u0306ropo, la ligiteco inter koloniismo kaj sklavismo en la tuta diasporo farig\u0302is pli kaj pli klara."}, {"text_idx": "#000176", "text": "Ekde la komenco de la 1500-aj jaroj g\u0302is la fino de la 1900-aj jaroj, c\u0302irkau\u0306 15 milionoj da afrikanoj estis kaptitaj kaj sklavigitaj de eu\u0306ropanoj, kaj perforte alkondukitaj al Ameriko kaj Karibio."}, {"text_idx": "#000177", "text": "Unu inter la plej malbonaj kaj teruraj ekzemploj de malobservo de homaj rajtoj en historio, ankau\u0306 kau\u0306zis estig\u0302on de nekredebla, dinamika, bela kaj kulture diversa afrikan diasporo. C\u0302i tiun tutmondan komunumon konsistigas rektaj posteuloj, precipe subsaharaj afrikanoj, kiuj log\u0302is unue en Ameriko pro la sklavkomerco."}, {"text_idx": "#000178", "text": "Nigruloj en Ameriko kaj Karibio plue praktikis sanktajn kaj praulajn ritojn el Afriko kaj ankau\u0306 kreis novajn kutimojn kaj kulturon trans la oceano. Temas pri multaj aferoj, de tradiciaj plektitaj hararang\u0302oj au\u0306 vestaj\u0302oj el la devenlandoj g\u0302is kreado de novaj religioj inspiritaj de la religioj de Okcidentafriko. Ekzemple, Santerio kaj Voduo farig\u0302is sinsekvoj de la joruba religio kaj kulturo de Nig\u0302erio."}, {"text_idx": "#000179", "text": "La policado de tiuj malsamaj nigrulaj komunumoj havas profundajn historiajn radikojn, kiuj dau\u0306re efikas nuntempe, sur la diasporo kaj sur la afrika kontinento."}, {"text_idx": "#000180", "text": "En la komenco de la 1700-aj jaroj, la usona s\u0302tato Suda Karolino starigis la unuan polican patrolon kontrau\u0306 sklavoj, kiu inspiris preskau\u0306 c\u0302iujn aliajn s\u0302tatojn kun sklavecaj leg\u0302oj sekvi la ekzemplon. Tiuj patroloj respondecis pri kaptado de fug\u0302intaj sklavoj, devis g\u0302eni kaj interrompi eblajn sklavajn ribelojn, kaj puni tiujn konsideritajn kulpaj pro defii siajn mastrojn kaj la regadon de la plantejo."}, {"text_idx": "#000181", "text": "Usonaj leg\u0302oj kiel la Leg\u0302o pri Fug\u0302intaj Sklavoj, de 1850, kiu devigis la federacian registaron kapti kaj sendi sklavojn al iliaj mastroj \u2014 ec\u0302 en liberaj s\u0302tatoj \u2014 nur helpis plifortigi la ideon, ke la polico protektas la aferojn kaj propraj\u0302ojn de blankuloj. Polica brutaleco dau\u0306re okazas en Usono kune kun la kontrau\u0306staro de la movado Black Lives Matter [Nigrulaj Vivoj Gravas]."}, {"text_idx": "#000182", "text": "Nuntempe, civitanoj en multaj afrikaj landoj \u2014 kiel Nig\u0302erio, Ugando, Zimbabvo, Kenjo kaj Sud-Afriko \u2014 ankau\u0306 multfoje spertas polican brutalecon; tiuj landoj starigis policajn fortojn dum la eu\u0306ropa koloniismo."}, {"text_idx": "#000184", "text": "Tiu struktura perforto estas konsekvenco de la brita koloniismo en Nig\u0302erio. Dum la regado de Britio, kiam estis kreita Nig\u0302erio, la Royal Crown [registaro] forte dependis de siaj komercaj entreprenoj por zorgi pri sia eksterlanda politiko kaj regi siajn koloniojn. Britio permesis, ke tiuj entreprenoj ekhavi komercajn kaj registarajn rajtojn \u2014 kaj armeojn. La nig\u0302eriaj policaj fortoj estis formitaj lau\u0306 tiuj sistemoj kaj metodoj de regado, kiuj protektis kaj garantiis la britan koloniisman superregadon."}, {"text_idx": "#000185", "text": "Similaj formoj de perforto spegulas la koloniisman pasintecon en la polica kadro de Sud-Afriko. Dum la apartismo [Apartheid], la registaro utiligis la policajn fortojn por konservi kaj trudi la rasan segregacion kaj murdi elstarajn kontrau\u0306-apartismajn aktivulojn. Ankau\u0306, la polico neproporcie uzis troan forton kontrau\u0306 ne-blankaj sudafrikanoj kaj kreis longdau\u0306rajn dividojn inter la teroritaj komunumoj. Tiu subprema kontrau\u0306-nigrula konduto, kiu estis starigita de blankaj koloniistoj, dau\u0306re efikas sur la sudafrikaj nigrulaj komunumoj nuntempe."}, {"text_idx": "#000187", "text": "En Brazilo, hejmo de la plej granda log\u0302antaro de nigruloj ekster la afrika kontinento, la polico de Rio-de-J\u0302anejro mortigis 1800 homojn en 2019 \u2014 kaj preskau\u0306 ok inter dek estis nigrulaj. Bahio, brazila s\u0302tato kun log\u0302antaro kiu konsistas je 80 procentoj el nigruloj, estis tria subs\u0302tato lau\u0306 policaj mortigoj en 2019."}, {"text_idx": "#000188", "text": "Brazilo ricevis la plej grandan kvanton de sklavoj en la suda hemisfero kaj estis la lasta lando kiu abolis sklavecon en Ameriko. Tial, afriko-brazilaj aktivuloj argumentas, ke la registare permesita perforto en Brazilo ligig\u0302as kun la varigado de nigrulaj korpoj kaj kun la rolo de la brazila registaro en la malkompleta transiro de sklaveco al kio devis esti libereco."}, {"text_idx": "#000189", "text": "\u201cIli mortigas nigrulojn c\u0302ar tio estas la strukturo de la brazila socio\u201d, klarigas Aline Maia, plenuma kunordiganto de la Observato\u0301rio de Favelas, organizaj\u0302o en Rio-de-J\u0302anejro kiu disvolvas publikajn politikojn en Brazilo. \u201c[Tiu genocido] profitigas per mono, kaj estas spektaklo kiu permesas al blankuloj senti sin pli sekuraj, c\u0302ar la perforto okazas ie for. G\u0302i helpas al politikistoj ricevi voc\u0302donojn\u201d."}, {"text_idx": "#000190", "text": "Afis\u0302oj kun #VidasNegrasImportam (traduko de Black Lives Matter [Nigrulaj Vivoj Gravas]) multoblige aperis en Brazilo dum februaro 2019, post kiam superbazara gardisto mortigis nigrulon en Rio-de-J\u0302anejro. La 20-an de novembro 2020, alia nigrulo estis batita g\u0302is morto de du blankaj gardistoj en bazaro de Carrefour, en Porto-Alegro, kaj tio instigis al nova ondo de manifestacioj en Brazilo."}, {"text_idx": "#000193", "text": "Blankula supereco kaj koloniismo ekzistas ne sole en Usono au\u0306 Afriko. Polica brutaleco estas universala, blankula supereco estas tutmonda, kaj la koloniisma strukturo dau\u0306re funkcias. Pro tio, nigruloj c\u0302iutage, en la tuta mondo, estas mortigataj."}, {"text_idx": "#000194", "text": "Tial, en la tuta diasporo, nigruloj dau\u0306re senlace batalas por siaj vivoj, komunumoj kaj estontaj generacioj. En Usono ni diras #BlackLivesMatter! En Nig\u0302erio ni diras #EndSARS! Kaj en Brazilo ni diras #VidasNegrasImportam!"}, {"text_idx": "#000207", "text": "La detruado de arbaroj kaj g\u0302angaloj pligrandig\u0302is dum la lastaj jaroj. Prezidentoj, kiel tiuj de Brazilo kaj Usono, c\u0302esis paroladi pri protektado de medio, ec\u0302 se nur surpraj\u0302e, kaj malkas\u0302e subtenas agojn kiuj kau\u0306zas detruadon de arbaroj kaj g\u0302angaloj. La manieroj kiel tio okazas estas pluraj kaj oni ja scias: arbarekspluatado, minado, hidrau\u0306lika fendado, duktoj kaj produktado de energio."}, {"text_idx": "#000227", "text": "Por ni, la #Di\u0301adelospueblosindi\u0301genas [Tago de la Indig\u0302enaj Popoloj] celebras ne klis\u0302ojn, kutimojn kaj ekzotaj\u0302ojn. Kontrau\u0306e, g\u0302i agnosku la senc\u0302esajn provojn forvis\u0302i kaj engluti nin lau\u0306 nacio-s\u0302tata projekto, kiu rezultis en la perdado de la lingvoj, teritorioj, vestaj\u0302oj, scioj, sano kaj oportunaj\u0302oj de indig\u0302enaj popoloj."}, {"text_idx": "#000230", "text": "Mitzy Jua\u0301rez estas ilustristo kaj grafikisto el la indig\u0302ena etno Chocholteco Ngiba, en Oah\u0302ako, Suda Meksiko. S\u0302i naskig\u0302is kaj kreskis en malgranda kaj fora urbo en la ebenaj\u0302oj de la mis\u0302teka regiono, en Oah\u0302ako, kie trovig\u0302as la plej belaj akvofontoj. La fontoj de inspiro por la ilustraj\u0302oj de Mitzy estas la popolo, lingvo kaj tradicioj kun kiuj s\u0302i kreskis. Per ilustrado, s\u0302i trovis manieron konservi la sciojn kiujn s\u0302i heredis de sia komunumo \u2013 sciojn kiujn s\u0302i kunportas kien ajn s\u0302i iras."}, {"text_idx": "#000231", "text": "\u00a1De la Milpa a la ciudad vino el elotito en el viento, cruzando mares y ri\u0301os, llanos, veredas y cerros! (Gabriel del Ri\u0301o) \u00a1Tchi\u0301xa! \u00a1El elotito! #inktober #chocholteco #ngiba #lenguasoriginarias #ilustracio\u0301n #winsorandnewton #pentel #ilustradoramexicana #elote #maiz #corn #illustration #nativelanguages"}, {"text_idx": "#000235", "text": "David Canul originas el la majaa regiono de Kampec\u0302o, en la Meksika Golfo. Lia laboro kiel profesia ilustristo varias inter nefikciaj libroj, poemoj, porinfanaj verkoj kaj ec\u0302 ceramikaj\u0302oj. Li ankau\u0306 organizas, mastrumas kaj disvastigas festivalojn pri porinfana kaj porjunula literaturoj en la duoninsulo Jukatano."}, {"text_idx": "#000240", "text": "La jaguaro c\u0302iam aperas en la verkoj de Griss Romero. G\u0302i ankau\u0306 estas nomata \u201ctekuani\u201d au\u0306 \u201ctiger\u201c, kaj estas unu el la plej gravaj identecaj simboloj de la regiono Gerero. Griss inspirig\u0302as de la praulaj radikoj kaj kulturo de la nau\u0306atla komunumo en San Luis Acatla\u0301n. S\u0302ia arto estas ilo por konsciigi pri la indig\u0302enaj popoloj de Gerero, Suda Meksiko, kaj disvastigi iliajn agrikulturajn sciojn kaj ritojn."}, {"text_idx": "#000245", "text": "Gilberto Kupyum log\u0302as en Tlahuitoltepec Mixe, indig\u0302ena komunumo nord-okcidente de Oah\u0302ako, regiono de nebuloj kaj arbaroj. En lia laboro aperas temoj kiel la naturo, parola tradicio kaj muziko, pri kiuj li verkas en pluraj formoj, ekzemple, pentrado, serigrafio, gravuraj\u0302o, litografio kaj ceramikaj\u0302o. Lia vera nomo estas Gilberto Delgado, sed amikoj lin nomas Gil Kupyum au\u0306 Mish Kupyum, kio signifas \u201cpegedo-knabo\u201d en la lingvo ayuujk. Li identig\u0302as kun tiu birdo c\u0302ar ligna c\u0302izado uzeblas en grafika fasonado."}, {"text_idx": "#000255", "text": "Mujeres mu\u0301sicas de la Sierra Norte de Oaxaca, de San Melchor Betaza y Villa Hidalgo Yala\u0301lag. La mu\u0301sica serrana es identidad, herencia, canto, luz, fortaleza, alegri\u0301a, sabiduri\u0301a, memoria, danza, es historia bordada en huipil, en refajo que no dejara\u0301 de florecer en comunidad. . ? . #ilustracional #illustration #ilustracio\u0301n #ilustradoresmexicanos #ilustradoresmexico #artistasmexicanas #artistasmexicanos"}, {"text_idx": "#000257", "text": "Muzikistinoj el la urboj San Melchor Betaza kaj Villa Hidalgo Yala\u0301lag, en la norda montaro de Oah\u0302ako. La muziko de la montoj estas identeco, heredaj\u0302o, kanto, lumo, forto, felic\u0302o, sag\u0302o, memoro, danco \u2013 tio estas historio brodita sur huipil [Ndlr: tradicia virina vestaj\u0302o en Centra Ameriko, c\u0302efe en Meksiko kaj Gvatemalo], kun floroj kiuj c\u0302iam floros en la komunumo."}, {"text_idx": "#000289", "text": "Sindikatoj kaj NRO-j laboras en Jamajko kaj Singapuro por la rajtoj de la laboristinoj"}]