[{"text_idx": "#000002", "text": "Intervjue pri la grafo de Monte-Kristo"}, {"text_idx": "#000003", "text": "La franca romanverkisto Alexandre Dumas (1802-1870) estas konata ne nur en Francio; liaj romanoj estas tradukitaj en c\u0302iujn eu\u0306ropajn kaj multajn aliajn lingvojn. Mi opinias, ke mi ne troigos, dirante, ke liaj c\u0302efaj verkoj \u2013 La Tri Muskedistoj (1844) kun du sekvoj : Dudek jarojn poste (1845) kaj La Vicgrafo de Bragelonne (1850), Reg\u0302ino Margot, La Grafo de Monte-Kristo (1844-1845) \u2013 estas inter la plej legataj libroj en la mondo. Kaj ec\u0302 se vi ne legis ilin, vi certe vidis la filmojn, adaptitajn lau\u0306 tiuj libroj \u2013 ne nur francajn, sed ankau\u0306 rusajn, italajn, usonajn, ..."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mi tenas en la manoj la j\u0302us aperintan libron de Alexandre Dumas La Grafo de Monte-Kristo, kiun esperantigis la franca fakulo pri lingvoj Daniel Moirand. La traduko estas altnivela: la teksto de Dumas estas tre fidele tradukita \u2013 kaj samtempe vi tute ne havas la impreson, ke temas pri traduko; la romano estas facile legebla, c\u0302ar verkita en bonega Esperanto."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Daniel Moirand, nun emerito, profesia lingvisto, studis plurajn lingvojn: la anglan, hispanan, turkan, ec\u0302 mongolan; diplomita pri la rusa, hungara, araba, ... Dum multaj jaroj li instruis la rusan lingvon. Li estas au\u0306toro de originala esperantlingva krimromano, Murdo en Esperantujo (1988, FEL), kaj lernolibro, Materialoj pri la nuna uzado de la Akuzativo en Esperanto (1990, FEL). Li tradukis en Esperanton la grandegan verkon de Marko Polo La libro de mirindaj\u0302oj (2001, UEA), kaj jen aperis lia traduko de La Grafo de Monte-Kristo (2010, FEL). Nun li finpoluras sian tradukon de 1001 noktoj lau\u0306 la traduko de Antoine Galland."}, {"text_idx": "#000007", "text": "\u2013 Kiam mi estis 40-jara. Mi volis scii, c\u0302u artefarita lingvo povas vere funkcii. Mi studis Esperanton en la lingva fakultato de Provenca Universitato, kie g\u0302in instruis Michel Duc Goninaz."}, {"text_idx": "#000010", "text": "\u2013 Mi scias, ke vi multe okupig\u0302is pri la verkaro de Alexandre Dumas. Tamen en Francio oni ofte konsideras Dumas iomete kiel duagradan verkiston ..."}, {"text_idx": "#000011", "text": "\u2013 Mi opinias, ke li estas vere grava verkisto. Oni ne sufic\u0302e agnoskas lian verkaron en Francio, vers\u0302ajne, pro tio, ke li ofte pli-malpli libere pritraktas historiajn eventojn kaj personojn. Sed se multaj eksterlandanoj konas Ludovikon la 13an, Ludovikon la 14an, la kardinalojn Richelieu kaj Mazarini, la reg\u0302inon Margot kaj s\u0302iajn proksimulojn, la militon inter katolikoj kaj hugenotoj \u2013 tio okazas danke al la libroj de Dumas. Dumas neniam pretendis skribi historiajn verkojn: li verkis romanojn. Krome, Dumas verkas en belega franca lingvo. Li uzas altkvalitan literaturan lingvon. Se vi vere volas pasiigi vian infanon pri legado, donu al li librojn de Dumas!"}, {"text_idx": "#000014", "text": "\u2013 Kiujn c\u0302efajn problemojn kaj malfacilaj\u0302ojn vi renkontis, tradukante La Grafo ... ?"}, {"text_idx": "#000015", "text": "\u2013 La c\u0302efa malfacilaj\u0302o \u2013 la epoko: la c\u0302efaj eventoj de la romano okazas en la jaro 1844. De tiam c\u0302io s\u0302ang\u0302ig\u0302is: Francio, la vivmaniero, la homoj, la lingvo ... Necesas vere mergi sin en la epokon por bone kompreni la situacion, la karakterojn, la agojn de personoj. Krom tio, dum 160 jaroj multaj aj\u0302oj, nocioj, institucioj malaperis. Mi laboris per malnovaj vortaroj por trovi la g\u0302ustan sencon de malaperintaj vortoj kaj nocioj."}, {"text_idx": "#000016", "text": "\u2013 En la fino de c\u0302iu c\u0302apitro vi klarigas francajn tiamajn realaj\u0302ojn \u2013 tiuj klarigoj estas rezulto de grandega laboro, eble, same granda, kiel la tradukado!"}, {"text_idx": "#000017", "text": "\u2013 Certe, mi devis vere pliprofundigi kelkajn temojn. Sed necesas konsideri, ke la esperanta traduko estas ne nur por la francoj \u2013 ili ja povas legi la libron en la originala versio! \u2013 sed ankau\u0306 por la internacia publiko. Por ili multaj francaj realaj\u0302oj signifas nenion. Mi esperas, ke tiuj klarigoj ebligos al esperantistoj de diversaj kontinentoj pli profunde kompreni kaj pli bone pritaksi la plej grandan verkon de Alexandre Dumas."}]