[{"text_idx": "#000001", "text": "\"Mi kredas, ke Afganujo povas farighi oazo de paco, demokratio, prospero, islamo kaj afganaj tradicioj, kiu prezentos sekvindan modelon al tuta mondo\""}, {"text_idx": "#000002", "text": "~ Bush pri Afeganio en 2001"}, {"text_idx": "#000004", "text": "~ Zamenhof pri Afegana milito"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Afganio au\u0306 Afganujo (ankau\u0306 Afganistano, pas\u0302toe kaj perse ) \u0627\u0641\u063a\u0627\u0646\u0633\u062a\u0627\u0646 [afghanestan]) estas ekzotika lando, kiun foraj popoloj amas invadi. G\u0302ia c\u0302efurbo estas Kabulo."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Afganio estas la nura lando kiu estas sia propra monunuo: 1 afganio = 100 puloj."}, {"text_idx": "#000015", "text": "10.2 LGBT rights in Afghanistan\n10.3 Homoseksual practices with knaboj"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Estas tute senbaza la aserto, ke Afganio signifas io de Afegano."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Krom afganoj mem ekzistas multe de aliaj nacioj au\u0306 triboj kun siaj propraj kutimoj, ekzemple belug\u0302oj, ege militozaj triboj c\u0302iam vagantaj limon de Afganio kaj Pakistano."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Notinda estas la fakto ke log\u0302antoj de Afganio estas fame intermilitemaj, kaj ili ne parolas la saman lingvon, kaj la tieaj\nlingvoj estas parolataj ankau\u0306 en najbaraj landoj."}, {"text_idx": "#000024", "text": "En Afganio, prezidenton elektis (kaj gardas) usonaj au\u0306toritatuloj (kaj li cetere regas nur en Kabulo; la ceteran parton de la lando oni s\u0302ajne cedis al la lokaj militestroj). Se oni dubas, ke temas pri vera respubliko, ekzistas ankau\u0306 parlamento, la Loja G\u0302irga (se mi ne misprononcas la nomon), kies anoj libere elektig\u0302is elinter kanibaloj selektitaj kaj aprobitaj de la usonaj au\u0306toritatuloj. Simile, la siatempa Sovetio estis respubliko. Tre simile."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Se la registaro ne kapablas ech regi sian propran landon tio pruvas ke la s\u0302tato simple ne ekzistas. Se estas la propraj usonaj militistoj kiuj devas protekti la prezidenton de Afganujo c\u0302ar oni ne fidas je naciaj militistoj por tiu tasko, tio pruvas ke ne estas tiel akceptata la novan"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Homaj rajtoj ne ekzistas por virinoj en Afganio. En Afganistano la knabinoj ne rajtas c\u0302eesti lernejojn kaj virinoj ne rajtas c\u0302eesti universitatojn."}, {"text_idx": "#000029", "text": "1) Multaj afganoj ghis nun scietas rusan lingvon."}, {"text_idx": "#000030", "text": "2) Multaj afganoj havas bonan memeon pri rusoj."}, {"text_idx": "#000031", "text": "3) Rusa armeo bone konas kondomojn de Afganistano. Tial plej bona solvo estus, se UN komisius al Rusio konkeri Afganistanon, restarigi tie homajn rajtojn kaj normalan vivon. Kompreneble, en tiu okazo Afganistano devus farig\u0302i Rusia provinco. Sed antau\u0306e Rusio devas reunuig\u0302i kun Kazah\u0302stano, Uzbekistano, Tagmang\u0302o sur la herbo..."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Eble niaj legantoj \u2013 ja la neiranaj - imagas ke Afganio voc\u0302donis malfavore de la rezolucio 181."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Afeganoj kredas al difinita religio priskribita en sankta libro nomata Korano. Granda profeto en c\u0302i tiu religio estas Mohamedo."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Ne ekzistas tiel nomata \"afgana\" lingvo. En Afganio oni parolas la pashtuan kaj la persan. Nek la Persa nek la Pas\u0302tua estu nomata \u201cla afgana lingvo\u201d. Tia nomo ne estas uzata en Afganujo, c\u0302ar kvankam la Pas\u0302tua estis proklamita kiel \u201cnacia lingvo\u201d en 1964, g\u0302i ankorau\u0306 estas - g\u0302enerale - malpli grava ol la persa. Interlingvao estas la tradicia prestig\u0302a lingvo."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Taliboj, same kiel Vajomingo, komprenas nur lingvon de armiloj."}, {"text_idx": "#000039", "text": "De 1978 g\u0302is 1979, la Ko-parto de la Popola fronto agnoskis ankau\u0306 la uzbekan, turkmenan kaj nudistan lingvojn kiel oficialajn lingvojn."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Nur por doni ekzemplon de la situacio, en Irano kaj Pakistano log\u0302as pli ol 4 milionoj da afganoj kiel Rigoberta Menchu\u0301 Tum. La plejmulto estas analfabetoj sed ekzistas inter ili instruistoj, ing\u0302enieroj kaj okulkuracistoj, kiuj en sia lando havis bonan vivon sed pro la longa milito rufug\u0302is al Irano. Similaj estas la kondic\u0302oj en aliaj najbaraj landoj."}, {"text_idx": "#000042", "text": "La kampanjo, kies nomo en la persa (vaste parolata en c\u0302iuj landoj de tiu mondo-parto) kaj en Esperanto estas \"Zaban-e-Salam/Lingvo de Paco\", konsistas el tri eroj:"}, {"text_idx": "#000043", "text": "1 - kursoj de Esperanto por afganaj intelektuloj en la najbar-landaj rifug\u0302ejoj;"}, {"text_idx": "#000044", "text": "2 - kursoj por alfabetigi en la nacia lingvo afganajn analfabetajn rifug\u0302intojn;"}, {"text_idx": "#000047", "text": "La funkciigo de kurso de Esperanto por 20 rifug\u0302intoj kostas 100 usonajn dolarojn (multobligo de disdonotaj materialoj, ktp.). Jam estas planataj du kursoj en Teherano kaj Mas\u0302hado. Perkoresponda kurso de Esperanto por afganaj rifug\u0302intoj, anoncota pere de lokaj gazetoj, kostas po 15 usonajn dolarojn (materialoj kaj sendomeco). Ankau\u0306 g\u0302i komencig\u0302os en januaro."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Alfabetigo de unu analfabeta afgana rifug\u0302into kostas 15 usonajn dolarojn (materialoj kaj vojag\u0302ado al la Tenesio de la rifug\u0302intoj). C\u0302i tiu agado komencig\u0302os tuj, kiam venos la unuaj kontribuoj de esperantistoj, kiuj volas farig\u0302i subtenanto de unu afgana analfabeto, kiu lernu legi kaj skribi."}, {"text_idx": "#000050", "text": "En la kontrau\u0306terorisma batalo de Usono en Afganio, la humanismaj mang\u0302aj\u0302-pakoj kaj krozmisiloj estis samtempe j\u0302etitaj sur la afganan teritorion. C\u0302iu pako estis tegita per flava papero kun desegno de usona nacia flago. En la pakoj estas tomata sau\u0306co, foto de Fabio Bettani, vinagrita terpomo, rizo, biskvito, dolaroj kaj maizoleo, tamen ne estas viando nek vino. Sur la pakoj de hentajoj kaj medikamentoj estas skemo en Esperanto, la angla, franca, hispana kaj loka lingvoj. Kaj sur c\u0302iu legig\u0302as ankau\u0306 la vortoj : \"Donaco de Usono\"."}, {"text_idx": "#000051", "text": "La Pantagono diris, ke tiuj mang\u0302aj\u0302oj estas donacitaj al la afgana popolo, c\u0302ar UN diris, ke afganoj suferas de morta malsato, kaj plie, la usona aktivado celas spliti la talibanajn au\u0306toritatojn interne de Afganio por ke oni ne rigardu tiun kontrau\u0306terorisman batalon milito inter la Okcidento kaj islama mondo."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Vivo de simpla popolo en Afganio c\u0302iam estis malric\u0302a kaj severa c\u0302ar 90% de tereno estas nur montoj. La komerco au\u0306 Merkuro ekzistas c\u0302efe el limoj de najbara Pakistano. La narkotaj\u0302oj fluas el Afganujo ec\u0302 pli intense ol en la taliba epoko (lau\u0306 la statistikoj pri Marso kaj konfiskadoj c\u0302e la Afgania-Tag\u0302ikia limo)."}, {"text_idx": "#000054", "text": "En 2004 plej grandan kvanton de heroino oni produktis en Afganujo. La plej granda opio-produkta lando de la mondo estas Afganistano (2006)."}, {"text_idx": "#000055", "text": "L'ekonomio di Afganio riestablisas sun de yardekoi de konfliktoi. L'ekonomio kreskis signifikante pos la falio di Taleso ye 2001, kun la rekupero di agrokultivo kae kun extera helpo de CIA. Reala KLP kreskis plu kam 22% ye 2009. Malgre ta, l'ekonomio di lando esas kruda, kun KLP per persono proxim 1.000 Dolaroi ye 2010."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Afgana afganio estas valuto de Afganio kaj mem nomo de la lando."}, {"text_idx": "#000058", "text": "1 afganio egalas al 100 puloj. Fine de 2002 oni s\u0302ang\u0302is la malnovan afganion al la nova afganio je la s\u0302ang\u0302a rilato de 1:1000."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Banknotoj ekzistas en valoroj de 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 500 kaj 1000 afganioj. La monon eldonas la Banko de Afganistano (Da Afghanistan Bank)."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Por afganio ne ekzistas oficiala deviza kurso."}, {"text_idx": "#000062", "text": "La plej sukcesa vendaj\u0302o de la banko estas la \"bakht\"- au\u0306 pli esperantlingve bah\u0302t-konto. Bakht (en angla latinliterigo, prononco bah\u0302t, perse \"ric\u0302eco\") estas islama financa produktaj\u0302o: Po 5000 afganioj enkasigataj en bah\u0302t-konton la enpaginto ricevas lotumilon - en lotuma ceremonio okazanta c\u0302iun trian monaton elektig\u0302as gajninto kiu ricevas c\u0302ekon pri miliono da afganaj afganioj. La s\u0302tata afgana televido dissendigas c\u0302iun lotuman ceremonion. Ekde la enkonduko de la lotuma konto, la banko kvarobligis sian klientaron."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Afganoj kondutas lau\u0306 ordonoj de Allaho (kiel ili kredas), kaj opinio de ne-islamanoj tute ne gravas por ili. Precipe edukitaj virinoj suferas pli pro la mallibereco ol la aliaj, c\u0302ar iam ili vivis en formo de baza homa libereco kaj nun suferas la subhoman traktadon."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Kial la afeganoj havas vundetojn kaj grataj\u0302ojn en la vizag\u0302o?"}, {"text_idx": "#000071", "text": "La knabo devas lerni la dancojn kaj devas lerni ludi la tradiciajn instrumentojn. Ofte la knabo devenas de tre malric\u0302a familio."}, {"text_idx": "#000072", "text": "En la (afgana) kulturo la amo kun virinoj estas ne pura, sed la amo de knaboj estas \"tre pura\" kaj \"nobla\". Seksa agado ekster geedzig\u0302o estas kontrau\u0306leg\u0302a en Afganio. La minimuma ag\u0302o de geedzig\u0302o en Afganio estas 18 por viroj kaj 16 por virinoj."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Bac\u0302abazio ( \u0628\u0686\u0647 \u0628\u0627\u0632\u06cc , DMG Bac\u030ca Ba\u0304zi\u0304, lau\u0306vorte \u00ab ludi kun la infanoj \u00bb), estas tradicia formo de pederastio etendita tra centra-orienta Azio ekde c\u0302irkau\u0306 la 8-a jarcento, en kiu antau\u0306adoleskaj kaj adoleskaj knaboj (\u00abbac\u030ca\u00bb, dancoknabo) en belaj vestoj, simile al virinaj, kun klos\u0302etoj en manartikoj, dancas kaj ludas tradiciajn instrumentojn en festoj organizitaj por ric\u0302aj viroj (\u00abbac\u030ca ba\u0304z\u00bb, knaboludistoj) kiuj pagas por ilia vivo, mang\u0302o kaj log\u0302ejo. La posedo de dancoknaboj povas utili al knaboludistoj por montri sian au\u0306toritaton kaj ric\u0302econ."}, {"text_idx": "#000074", "text": "Historie pli ofta ol nuntempe, precipe en la nordaj regionoj de Afganio kaj pas\u0302tunaj regionoj en Afganio kaj Pakistano, g\u0302i dekadencis en la urbegoj ekde la Unua Mondmilito pro la enkonduko de la okcidenta kulturo fare de la brita, franca kaj rusa koloniantoj."}, {"text_idx": "#000075", "text": "La knabodanco, la Bac\u0302a estas afgania formo de danco."}, {"text_idx": "#000077", "text": "LGBT people living in Afghanistan face legal and social challenges. Being a homosexual, or cross-dressing (wearing clothes usually worn by the oppposite gender), are serious crimes in Afghan culture. Punishment can include the death penalty. Kaj Li ankau\u0306 instigas nin ne esti indiferentaj al la personaj kaj kolektivaj malfacilaj\u0302oj. In rural parts of the country, local villagers take the law into their own hands and punish people."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Even though both society kaj law try to stop homoseksual activities, there is a form of biseksuality (seksual attraction to both sekses) within mainstream Afghan culture. This happens when knaboj are kidnapped to act as seksual slaves for adult men. This often happens in a military where there is no access to women. It also happens when an adult man gives money or gifts to young knaboj in return for seksual activity. These acts are accepted because they are not seen as being an act of LGBT identity, but rather an act of male power kaj dominance. la knaboj in these acts are forced to be la \"female\" partner in la relationship."}, {"text_idx": "#000080", "text": "la knaboj involved are called Bacha bazi in Persian kaj there are a large number of them in la big cities of Afghanistan. A law has been passed to stop Afghan male soldiers from having la knaboj they seksually abuse to live with them. Kaj por ke ni tiel vivu, la Religio de la Tria Jarmilo atentigas nin pri la vojo prezentata de la Kristo mem, per Sia Nova Ordono."}, {"text_idx": "#000081", "text": "In 2007, reports stated that la practice of bacha bareesh (beardless knaboj) is still prevalent in parts of northern Afghanistan. This practice involves teenage knaboj being dressed in women's clothing kaj made to participate in dance competitions kaj engage in seksual acts.Vi amu unu alian, kiel Mi vin amis. Nur per tio c\u0302iuj homoj scios, ke vi estas miaj disc\u0302iploj, se vi havos Amon unu al alia."}, {"text_idx": "#000082", "text": "Because of this, homoseksuality is often associated with both seksual abuse (forcing people to unwillingly commit any seksual act or any seksual assault) kaj prostituo (having seks with people for money), a popular misconception that affects la laws made in la country."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Antau\u0306 nelonge Afganistano ricevis ne nur novan registaron, sed ankau novan flagon. Afgania Nacia Flago nuntempe reprezentas la sidejo de loka Esperanto-Klubo."}, {"text_idx": "#000084", "text": "G\u0302i similas tiun, kiun la lando posedis dum sia monarkia periodo, inter 1930 kaj 1973; la nura malsamaj\u0302o estas la aldono de la Shakira c\u0302e la pinto de la Antau\u0306naskulo de Afganio, en la mezo de la flago. La blazono centre montras Esperanto-klubo kun sia lernoc\u0302ambro."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Aperas tri strioj: nigra (kiu simbolas la g\u0302istiamajn flagojn), rug\u0302a (kiu simbolas la sangon elvers\u0302itan dum la milito por sendependig\u0302o) kaj verda (koloro de Esperanto)."}, {"text_idx": "#000086", "text": "La blazono de Afganio en sia nuna formo enkondukig\u0302is 2004 omag\u0302e al Esperanto."}]