[{"text_idx": "#000000", "text": "Wikipedia's Newspaper as translated by GramTrans"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Gazeto estas fojfoja publikaj\u0302o enhavanta skribajn informojn pri aktualaj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Gazetoj povas kovri vastan gamon de kampoj kiel ekzemple politiko, komercon, sporton kaj arto kaj ofte inkludi materialojn kiel ekzemple opiniokolonoj, veterprognozoj, recenzoj de lokaj servoj, nekrologoj, naskig\u0302informoj, krucvortenigmoj, redakciaj bildstrioj, bildstrioj, kaj konsil kolonoj."}, {"text_idx": "#000003", "text": "La plej multaj gazetoj estas entreprenoj, kaj ili pagas siajn elspezojn kun miksaj\u0302o de abon enspezo, gazetbudovendoj, kaj anoncenspezo.\nLa j\u0302urnalismo organizoj kiuj publikigas ke gazetoj estas sin ofte metonimicaly vokis gazetojn."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Gazetoj estis tradicie publikigitaj en presaj\u0302o (kutime en malmultekosta, malbonkvalita papero nomita gazeta papero).\nTamen, hodiau\u0306 la plej multaj gazetoj ankau\u0306 estas publikigitaj en retejoj kiel retgazettoj, kaj kelkaj ec\u0302 prirezignis iliajn presaj\u0302versiojn tute."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Gazetoj evoluigita en la 17-a jarcento, kiel informtukoj por komercistoj.\nEkde la frua 19-a jarcento, multaj grandurboj en Eu\u0306ropo, same kiel Norda kaj Sudameriko, publikigis gazetojn."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Kelkaj gazetoj kun alta redakcia sendependeco, alta j\u0302urnalismo-kvalito, kaj granda cirkulado estas rigardita kiel gazetoj de rekordo."}, {"text_idx": "#000009", "text": "3 Listo de gazetoj ordigitaj lau\u0306 landoj\n4.1 Vidu ankau\u0306 por Esperanto-gazetoj"}, {"text_idx": "#000010", "text": "4.1 Vidu ankau\u0306 por Esperanto-gazetoj"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Gazetoj estas tipe publikigitaj c\u0302iutage au\u0306 c\u0302iusemajne.\nNovaj\u0302magazinoj ankau\u0306 estas semajnaj, sed ili havas revuo formaton.G\u0302eneral-interesaj gazetoj tipe publikigas novaj\u0302artikolojn kaj temartikolojn en nacia kaj internacia novaj\u0302o same kiel lokaj novaj\u0302oj.\nLa novaj\u0302oj inkludas politikajn okazaj\u0302ojn kaj personecojn, komercon kaj financon, krimon, veteron, kaj naturkatastrofojn;\nsano kaj medicino, scienco, kaj komputiloj kaj teknologio;\nkaj distro, socio, mang\u0302aj\u0302o kaj kuirado, vestaj\u0302o kaj hejme modo, kaj la artoj."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Kutime la papero estas dividita en sekciojn por c\u0302iu el tiuj gravaj grupig\u0302oj (etikeditaj A, B, C, kie pag\u0302igprefiksoj donas pag\u0302numerojn A1-A20, B1-B20, C1-C20,).\nLa plej multaj tradiciaj artikoloj ankau\u0306 havas redakcian pag\u0302on enhavantan c\u0302efartikolojn skribitajn fare de redaktisto (au\u0306 de la redakcia komisiono de la papero) kaj esprimantajn opinion en publika temo, opiniartikoloj nomis \" opiniartikolojn \" skribaj fare de gastverkistoj (kiuj estas tipe en la sama sekcio kiel la c\u0302efartikolo), kaj kolonojn kiuj esprimas la personajn opiniojn pri kolumnistoj, kutime ofertante analizon kaj sintezon ke provoj tradukig\u0302i la krudajn datenojn de la novaj\u0302oj en informojn rakontantaj al la leganto \"kion g\u0302i c\u0302io signifas\" kaj persvadante ilin por konsenti.\nArtikoloj ankau\u0306 inkludas artikolojn kiuj havas neniun nomlinion;\ntiuj artikoloj estas skribitaj fare de dungitaj j\u0302urnalistoj."}, {"text_idx": "#000014", "text": "La plej multaj gazetoj estas entreprenoj, kaj ili pagas siajn elspezojn kun miksaj\u0302o de abon enspezo, gazetbudovendoj, kaj anoncenspezo (aliaj entreprenoj au\u0306 individuoj pagas por meti anoncojn en la pag\u0302ojn, inkluzive de ekrananoncoj, konfidencajn anoncojn, kaj siajn retajn ekvivalentojn).\nKelkaj gazetoj estas registar-kontrolitaj au\u0306 almenau\u0306 registar-financitaj;\nilia dependeco sur anoncenspezo kaj sur profiteco estas malpli kritika al ilia supervivo.\nLa redakcia sendependeco de gazeto estas tiel c\u0302iam kondic\u0302igita de la interesoj de iu, c\u0302u posedantoj, anoncantoj, au\u0306 registaro.\nKelkaj gazetoj kun alta redakcia sendependeco, alta j\u0302urnalismo-kvalito, kaj granda cirkulado estas rigardita kiel gazetoj de disko."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Multaj gazetoj, krom dungado de j\u0302urnalistoj en siaj propraj salajro-etatoj, ankau\u0306 abonas novaj\u0302agentejoj (novaj\u0302servoj) (kiel ekzemple la Rilata Gazetaro, Reuters, au\u0306 Agence France-Presse), kiuj laborigas j\u0302urnalistojn por trovi, kunveni, kaj raporti la novaj\u0302ojn, tiam vendi la kontentan al la diversaj gazetoj.\nTio estas maniero eviti duplikati la elspezon de raportado de c\u0302irkau\u0306 la mondo.\nC\u0302irkau\u0306 2005, ekzistis c\u0302irkau\u0306 6,580 c\u0302iutagaj gazettitoloj en la mondo vendante 395 milionojn presas ekzemplerojn tage (en Usono, 1,450 titoloj vendante 55 milionojn da kopioj).\nLa malfruaj 2000-aj jar-fruaj 2010-aj jaroj tutmonda recesio, kombinita kun la rapida kresko de liberaj ret-bazitaj alternativoj, helpis kau\u0306zi malkreskon en reklamado kaj cirkulado, c\u0302ar multaj artikoloj devis detranc\u0302i operaciojn por halti la perdojn.\nTutmonde c\u0302iujara enspezo aliris 100 miliardojn USD en 2005-7, tiam plong\u0302is dum la tutmonde financkrizo de 2008-9-a Enspezo en 2016 falis al nur USD da 53 miliardoj, vundi c\u0302iun gravan eldoniston kiel iliaj klopodoj gajni retan enspezon ig\u0302is malproksima manke de la celo."}, {"text_idx": "#000016", "text": "La malkresko en anoncenspezoj influis kaj la presaj\u0302on kaj retan amaskomunikilaron same kiel c\u0302iujn aliajn bildaj\u0302ojn;\npresaj\u0302reklamado estis post kiam enspeziga sed multe malkreskis, kaj la prezoj de reta reklamado ofte estas sub la nivelo de tiuj de siaj presaj\u0302antau\u0306uloj.\nKrom restrukturado de reklamado, la interreto (aparte la reto) ankau\u0306 defiis la komercmodelojn de la presaj\u0302-restriktita epoko de krowdsourcing kaj eldonado g\u0302enerale (partumante informojn kun aliaj) kaj, pli specife, j\u0302urnalismon (la laboro de verdikto, kolekto, kaj raportante la novaj\u0302ojn).\nKrome, la pliig\u0302o de novaj\u0302agregator, kiu fasko interligis artikolojn de multaj retgazettoj kaj aliaj fontoj, influas la fluon de interrettrafiko.\nKreskanta salajroc\u0302irkau\u0306murado de retgazettoj povas esti kontrau\u0306aganta tiujn efikojn.\nLa plej maljuna gazeto dau\u0306re publikigita estas la Ordinari Pos\u0302to Tijdender , kiu estis establita en Stokholmo en 1645."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Gazetoj tipe renkontas kvar kriteriojn: [4]"}, {"text_idx": "#000020", "text": "En frua moderna Eu\u0306ropo, la pliigita translima interagado kreis altig\u0302antan bezonon de informoj kiu estis renkontita per koncizaj manskribitaj novaj\u0302o-tukoj.\nEn 1556, la registaro de Venecio unue publikigis la c\u0302iumonatan notizieskriton , kiu kostis unu gazeton, malgrandan moneron.\nTiuj avisi estis manskribitaj novaj\u0302leteroj kaj kutimis peri politikan, armean, kaj ekonomian novaj\u0302on rapide kaj efike al italaj grandurboj (1500-1700) - dividante kelkajn karakterizaj\u0302ojn de gazetoj kvankam kutime ne konsiderite veraj gazetoj.\nTamen, neniu el tiuj publikaj\u0302oj plene renkontis la klasikajn kriteriojn por bonordaj gazetoj, kiam ili estis tipe ne destinitaj por la popolo kaj limigitaj al certa vico da temoj."}, {"text_idx": "#000021", "text": "La apero de la nova amaskomunikilaro en la 17-a jarcento devas esti vidita en proksima ligo kun la disvastig\u0302o de la presilo de kiu la eldongazetaro derivas sian nomon.\nLa germana lingvo Relation aller Fu\u0308rnemmen und gedenckwu\u0308rdigen Historien , presita de 1605 pluen fare de Johann Carolus en Strasburgo, ofte estas rekonita kiel la unua gazeto.\nTiutempe, Strasburgo estis libera regna urbo en la Holy Roman Empire of the German Nation (Sankta Romia Imperio de la germana Nacio);\nla unua gazeto de moderna Germanio estis la Avisa , publikigita en 1609 en Distrikto Wolfenbu\u0308ttel."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Post- och Inrikes Tidningar (fondita kiel Ordinari Post Tijdender) unue estis publikigita en Svedio en 1645, kaj estas la plej maljuna gazeto dau\u0306re en ekzisto, kvankam g\u0302i nun publikigas nur rete.\nOpregte Haarlemsche Courant de Haarlemo, unue publikigita en 1656, estas la plej malnova papero dau\u0306re presis.\nEstis devigite kunfali kun la gazeto Haarlems Dagblad en 1942 kiam Germanio okupis Nederlandon.\nEkde tiam la Haarlems Dagblad prezentig\u0302is kun la subteksto Oprechte Haerlemse Courant 1656.\nMerkuriusz Polski Ordynaryjny estis publikigita en Krakovo, Pollando en 1661.\nLa unua sukcesa angla gazeto, La Daily Courant , estis publikigita de 1702 g\u0302is 1735."}, {"text_idx": "#000024", "text": "En Boston en 1690, Benjamin Harris publikigis Publick Occurrences Both Forreign and Domestick .\nTio estas konsiderita la unua gazeto en la amerikaj kolonioj ec\u0302 se nur unu eldono estis publikigita antau\u0306 ol la papero estis subpremita fare de la registaro.\nEn 1704, la guberniestro permesis al La Boston novaj\u0302o-letero esti publikigita kaj g\u0302i ig\u0302is la unua ade publikigita gazeto en la kolonioj.\nBaldau\u0306 post, semajnaj gazetoj komencis eldonadon en New York kaj Filadelfio.\nTiuj fruaj gazetoj sekvis la britan formaton kaj estis kutime kvar pag\u0302oj sopiradas.\nIli plejparte portis novaj\u0302on de Britio kaj enhavo dependis de la interesoj de la redaktisto.\nEn 1783, la Pensilvania Vesperpos\u0302to ig\u0302is la unua amerika gazeto."}, {"text_idx": "#000026", "text": "En 1821, post la fino da la malpermeso de privata gazetcirkulado, prezentig\u0302as la unua ne-imperia presita publikigo, Dia\u0301rio do Rio de Janeiro (Dia\u0301rio trompas Rio-de-J\u0302anejron) , kvankam tie ekzistita jam la Correio Braziliense , publikigita fare de Hipo\u0301lito Jose\u0301 da Costa en la sama tempo kiel la Gazeta, sed de Londono kaj kun forte rekomendis politikajn kaj kritikajn ideojn, planante eksponi la difektojn de la administracio.\nLa unua gazeto en Peruo estis El Peruano, establita en oktobro 1825 kaj dau\u0306re publikigita hodiau\u0306, sed kun pluraj noms\u0302ang\u0302oj."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Dum la Dinastio Tang en C\u0302inio (618-906), la Kaiyuan Za Bao publikigis la registarajn novaj\u0302ojn;\ng\u0302i estis blok-presita sur papero.\nG\u0302i foje estas konsiderita unu el la plej fruaj gazetoj estantaj publikigita.\nLa unua registris provon fondi gazeton de la moderna tipo en Sudazio estis de William Bolts, nederlandano en la dungo c\u0302e la brita Brita Orienthinda Kompanio en septembro 1768 en Calcutta.\nTamen, antau\u0306 ol li povis komenci sian gazeton, li estis deportita reen al Eu\u0306ropo.\nKelkajn jarojn poste, la unua gazeta papero de tiu regiono, Hicky's Bengal Gazette , estis publikigita fare de irlandano, James Augustus Hicky.\nLi utiligis g\u0302in kiel rimedon por kritiki la britan regulon tra j\u0302urnalismo."}, {"text_idx": "#000028", "text": "La historio de sudokcident-aziaj gazetoj iras reen al la 19-a jarcento.\nMultaj redaktistoj estis ne nur j\u0302urnalistoj sed ankau\u0306 verkistoj, filozofoj kaj politikistoj.\nKun neoficialaj j\u0302urnaloj, tiuj intelektuloj apogis publikan diskurson pri politiko en la otomanaj kaj persaj imperioj.\nLiteraturaj verkoj de c\u0302iuj g\u0302enroj estis seriigitaj kaj publikigitaj en la gazetaro ankau\u0306."}, {"text_idx": "#000029", "text": "La unuaj gazetoj en la Otomana Regno estis posedataj fare de fremduloj vivantaj tie kiu volis fari propagandon pri la okcidenta mondo.\nPlej frue estis presita en 1795 fare de la Palais de France en Pera.\nIndig\u0302ena sudokcident-azia j\u0302urnalismo komencig\u0302is en 1828, kiam Muhammad Ali, H\u0302edivo de Egiptujo, ordigis la lokan establadon de la gazeto Vekayi-i Misriye ( Egyptian Affairs).\nG\u0302i estis unua papero skribita en Ottoman Turkish kaj araba kontrau\u0306 pag\u0302oj, kaj poste en araba nur, sub la titolo \" al-Waqa'i'a al-Masriya \"."}, {"text_idx": "#000030", "text": "La unua ne-oficiala turka gazeto, Ceride-i Havadis (Registro de La okazaj\u0302oj), estis publikigita fare de anglo, William Churchill, en 1840.\nLa unua privata gazeto estanta publikigita fare de turkaj j\u0302urnalistoj, Tercu\u0308man-\u0131 Ahva\u0302l (Interpretisto de La okazaj\u0302oj), estis fondita fare de i\u0307brahim S\u0327inasi kaj Agah Efendi kaj eldonis en 1860.\nLa unua gazeto en Irano, Kaghaz-e Akhbar (La gazeto), estis kreita por la registaro fare de Mirza Saleh Shirazi en 1837.\nLa unuaj j\u0302urnaloj en la Arabio aperis en Hijaz, post kiam g\u0302i farig\u0302is sendependa de otomana rego, direkte al la fino de World War I.One de la plej fruaj virinoj subskribantaj ke s\u0302iaj artikoloj en la araba gazetaro estis la ina kuracisto Galila Tamarhan, kiu kontribuis artikolojn al kuracista revuo nomita \" Ya'asub al-Tib \" (gvidanto en Medicino) en la 1860-aj jaroj."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Ekde la frua 19-a jarcento, multaj grandurboj en Eu\u0306ropo, same kiel Norda kaj Sudameriko, publikigis gazet-specajn publikaj\u0302ojn tamen ne c\u0302io el ili evoluigite en lau\u0306 la saman manieron;\nenhavo estis vaste formita per regionaj kaj kulturaj preferoj.\nProgresoj en presanta teknologio ligita al la Industria revolucio ebligitaj gazetoj ig\u0302i ec\u0302 pli vaste cirkulita komunikilo, kiam novaj presantaj teknologioj faris presantaj malpli multekostaj kaj pli efikaj.\nEn 1814, The Times (Londono) akiris presilon kapablan je farado de 1,100 impresoj je horo.\nBaldau\u0306, tiu gazetaro estis adaptita por presi sur same flankoj de pag\u0302o tuj.\nTiu novigado igis gazetojn pli malmultekostaj kaj tiel disponeblaj al pli granda parto de la populacio."}, {"text_idx": "#000032", "text": "En 1830, la unua nekosta \" penca gazetaro- \" gazeto venis al la merkato: la Boston Transskribaj\u0302o de Lynde M. Walter.\nPencaj gazetarartikoloj kostas koncerne unun sesonon la prezon de aliaj gazetoj kaj alparolis pli larg\u0302a spektantaro, inkluzive de malpli kleraj kaj malsupra-enspezaj homoj.\nEn Francio, E\u0301mile de Girardin komencis \" La Presse \" en 1836, enkonduki malmultekostajn, reklamad-apogitajn gazetojn en Francio.\nEn 1848, August Zang, au\u0306stro por kiu konis Girardin en Parizo, resendita al Vieno en enkonduki la samajn metodojn kun \" Die Presse \" (kiu estis nomita kaj malkas\u0302e kopiis la publikigon de Girardin)."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Dum la plej multaj gazetoj estas direktitaj kontrau\u0306 larg\u0302spektra de legantoj, kutime geografie difinite, kelkaj temigas grupojn de legantoj difinitaj pli per siaj interesoj ol sia loko: ekzemple, ekzistas gazeto kaj semajnaj komercgazetoj (ekz., The Wall Street Journal and India Today ) kaj sport'ogazetoj.\nPli da specialisto dau\u0306re estas kelkaj semajnaj gazetoj, kutime liberaj kaj distribuita ene de limigitaj regionaj areoj;\ntiuj povas servi komunumojn same specifaj kiel certaj enmigrintopopulacioj, la loka samseksema komunumo au\u0306 sendependrokaj entuziasmuloj ene de grandurbo au\u0306 regiono."}, {"text_idx": "#000034", "text": "C\u0302iutaga gazeto estas presita c\u0302iun tagon, foje kun la escepto de dimanc\u0302oj kaj foje sabatojn, (kaj kelkaj gravaj ferioj) [32] kaj ofte de kelkaj naciaj tagoj.\nSabaton kaj, kie ili ekzistas, dimanc\u0302a eldonoj de c\u0302iutagaj gazetoj tendencas esti pli grandaj, inkludi pli specialig\u0302intajn sekciojn (ekz., pri artoj, filmoj, distro) kaj reklamante enigaj\u0302ojn, kaj koston pli.\nTipe, la plimulto de la laborantaranoj de tiuj gazetoj laboras lundon al vendredo, tiel ke la dimanc\u0302o- kaj lunda eldonoj plejparte dependas de enhavo farita anticipe au\u0306 enhavon kiu estas sindikatkontrolita.\nPlej c\u0302iutage gazetoj estas venditaj en la mateno."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Posttagmezo- au\u0306 vesperaj j\u0302urnaloj, post kiam ofta sed nun malabunda, estas direktitaj pli kontrau\u0306 navedantoj kaj oficistoj.\nEn praktiko (kvankam tio povas varii lau\u0306 lando), matengazeto estas disponebla en fruaj eldonoj de antau\u0306e noktomezo sur la nokto antau\u0306 it kovrildato, pliaj eldonoj estantaj presita kaj distribuita dum la nokto.\nLa pli postaj eldonoj povas inkludi j\u0302usnovaj\u0302on kiu unue estis rivelita ke tago, post kiam la mateneldono jam estis presitaj.\nAntau\u0306prezentoj de morgau\u0306 gazetoj estas ofte trajto antau\u0306 nelonge noktaj novaj\u0302programoj, kiel ekzemple Newsnight en Britio.\nEn 1650, la unua c\u0302iutaga gazeto ekaperis, Einkommende Zeitung, [33] publikigita fare de Timotheus Ritzsch en Leipzig, Germanio."}, {"text_idx": "#000036", "text": "En Britio, male al la plej multaj aliaj landoj, \"c\u0302iutagaj\" gazetoj ne publikigas dimanc\u0302oj.\nEn la pasinteco ekzistis sendependaj dimanc\u0302a gazetoj;\nnuntempe la sama eldonisto ofte produktas dimanc\u0302a gazeton, klaran en multaj vojoj de la gazeto, kutime kun rilata nomo;\nekz., The Times kaj The Sunday Times estas apartaj gazetoj posedataj fare de la sama firmao, kaj artikolo publikigita en c\u0302i-lasta neniam estus kreditita al The Times."}, {"text_idx": "#000037", "text": "En kelkaj kazoj dimanc\u0302a eldono estas vastigita versio de gazeto de la sama eldonisto;\nen aliaj kazoj, precipe en Britio, g\u0302i povas esti aparta entrepreno, ekz., La Observanto , ne aligita kun c\u0302iutaga gazeto de g\u0302ia fondo en 1791 g\u0302is g\u0302i estis akirita fare de La Gardanto en 1993.\nKutime, g\u0302i estas aparte vastigita eldono, ofte plurajn fojojn la dikeco kaj pezo de la labortageldonoj kaj enhavas g\u0302enerale specialajn sekciojn ne trovitajn en la labortageldonoj, kiel ekzemple dimanc\u0302a bildstrioj, dimanc\u0302a revuoj (kiel ekzemple The New York Times Magazine kaj The Sunday Times Magazine )."}, {"text_idx": "#000038", "text": "C\u0302iutage gazetoj ne estas publikigitaj dum Kristnaskotago, sed semajnaj gazetoj s\u0302ang\u0302ig\u0302us sian tagon kiun ekz.-dimanc\u0302a gazetoj estas publikigitaj sur sabata la 24-an de decembro, al kristnaska vespero kiam Kristnaskotago atakas dimanc\u0302o."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Semajnaj gazetoj estas publikigitaj post kiam semajno, kaj tendencas esti pli malgranda ol j\u0302urnaloj.\nKelkaj gazetoj estas publikigitaj du au\u0306 tri-fojan semajne kaj estas konataj kiel bisemajnaj publikaj\u0302oj.\nKelkaj publikaj\u0302oj estas publikigitaj, ekzemple, duonmonate (au\u0306 dumonate en amerika idiomo).\nIli havas s\u0302ang\u0302on de normala semajna semajnotago dum la Kristnaskoperiodo dependante la semajnotagon Kristnaskotagon atakas."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Loka gazeto servas regionon kiel ekzemple grandurbo, au\u0306 parto de granda grandurbo.\nPreskau\u0306 c\u0302iu merkato havas unu au\u0306 du gazetojn kiuj dominas la areon.\nGrandaj metropolitenaj gazetoj ofte havas grandajn distribuajn retojn, kaj povas esti trovitaj ekster sia normala areo, foje vaste, foje de pli malmultaj fontoj."}, {"text_idx": "#000041", "text": "La plej multaj nacioj havas almenau\u0306 unu gazeton kiu cirkulas c\u0302ie en la tuta lando: nacia gazeto.\nKelkaj naciaj gazetoj, kiel ekzemple la Financial Times kaj The Wall Street Journal , estas specialigitaj (en tiuj ekzemploj, en financaj aferoj).\nEkzistas multaj naciaj gazetoj en Britio, sed nur malmultaj en Usono kaj Kanado.\nEn Kanado, The Globe and Mail estas vendita c\u0302ie en la lando.\nEn Usono, aldone al naciaj gazetoj kiel tia, The New York Times estas disponebla c\u0302ie en la lando."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Ekzistas ankau\u0306 grupeto de gazetoj kiuj povas esti karakterizitaj kiel internaciaj gazetoj.\nKelkaj, kiel ekzemple The International Herald Tribune , c\u0302iam havis tiun fokuson, dum aliaj estas reformulitaj naciaj gazetoj au\u0306 \"internaciaj eldonoj\" de naciaj au\u0306 grandaj metropolitenaj gazetoj.\nEn kelkaj kazoj, artikoloj kiuj eble ne interesas la pli larg\u0302an gamon da legantoj estas preterlasitaj de internaciaj eldonoj;\nen aliaj, de intereso al elmigrantoj, signifa nacia novaj\u0302o estas retenita.\nC\u0302ar la angla ig\u0302is la lingvo internacia de komerco kaj teknologio, multaj gazetoj antau\u0306e publikigis nur en ne-anglaj lingvoj ankau\u0306 evoluigis angla-lingvajn eldonojn.\nEn lokoj kiel multfacete kiel Jerusalemo kaj Mumbajo, gazetoj estas presitaj por loka kaj internacia anglalingva publiko, kaj por turistoj.\nLa apero de la Interreto ankau\u0306 permesis al ne-angla-lingvaj gazetoj meti skvama-falintan anglan version por doni al ilia gazeto tutmondan atingon."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Simile, en multaj landoj kun granda fremdlingv-parolanta populacio au\u0306 multaj turistoj, gazetoj en lingvoj krom la nacia lingvo ambau\u0306 estas publikigitaj loke kaj importis.\nEkzemple, gazetoj kaj revuoj de multaj landoj, kaj loke publikigitaj gazetoj en multaj lingvoj, estas volonte esti trovitaj sur gazetbudoj en centra Londono.\nEn Usono-s\u0302tato de Florido, do multaj turistoj de la franclingva kanada provinco de Kebekia vizito por longaj restadoj dum la vintro (\" neg\u0302birdoj \") ke kelkaj gazetbudoj kaj butikoj vendas French-lingvajn gazetojn kiel ekzemple Le Droit ."}, {"text_idx": "#000044", "text": "G\u0302eneralaj gazetoj kovras c\u0302iujn temojn, per malsama emfazo.\nDum minimume menciante c\u0302iujn temojn, iom da eble havos bona priraportado de internaciaj okazaj\u0302oj de graveco;\naliaj eble koncentros pli pri nacia au\u0306 loka distro au\u0306 sportoj.\nSpecialigitaj gazetoj eble koncentrig\u0302os pli specife pri, ekzemple, financaj aferoj.\nEkzistas publikaj\u0302oj kovrantaj ekskluzive sportojn, au\u0306 certajn sportojn, c\u0302evalvetkuron, teatron, kvankam ili eble jam ne plu estas nomitaj gazetoj."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Dum jarcentoj gazetoj estis presitaj en papero kaj liveritaj fizike al legantoj au\u0306 per loka distribuo, au\u0306 en kelkaj kazoj de pos\u0302to, ekzemple por britaj elmigrantoj vivantaj en Hindio au\u0306 Honkongo kiuj abonis britaj gazetoj.\nGazetoj povas esti liveritaj al abonanthejmoj kaj/au\u0306 entreprenoj fare de la propraj liveraj\u0302popoloj de artikolo, senditaj per la pos\u0302to, vendita c\u0302e gazetbudoj, nutraj\u0302vendejoj kaj facilbutikoj, kaj liveritaj al bibliotekoj kaj librovendejoj.\nGazetorganizoj bezonas grandan distribusistemon por liveri siajn artikolojn al tiuj malsamaj distribuistoj, kiu tipe implikas liverkamionojn kaj liveraj\u0302homojn.\nEn la lastaj jaroj, gazetoj kaj alia amaskomunikilaro adaptig\u0302is al la varia teknologiomedio per komencado oferti retajn eldonojn por servi la bezonojn de publiko.\nEn la estonteco, la tendenco direkte al pli elektronika livero de la novaj\u0302oj dau\u0306ros kun pli da emfazo de la Interreto, socia amaskomunikilaro kaj aliaj elektronikaj liveraj\u0302metodoj.\nTamen, dum la metodo de liveraj\u0302o s\u0302ang\u0302ig\u0302as, la gazeto kaj la industrio dau\u0306re havas nic\u0302on en la mondo."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Aktuale en 2007, praktike c\u0302iuj gravaj presitaj gazetoj havas retajn eldonojn distribuitaj super la Interreto kiu, depende de la lando povas esti reguligita fare de j\u0302urnalismorganizoj kiel ekzemple la Gazetaro-Plendoj-Komisiono en la UK.\nSed c\u0302ar kelkaj eldonistoj trovas siajn presaj\u0302-bazitajn modelojn c\u0302iam pli nedau\u0306rigeblaj, [ citaj\u0302o bezonis ] Ret-bazitaj \"gazetoj\" ankau\u0306 komencis ekaperi, kiel ekzemple la Southport Raportisto en la UK kaj la Seatla-Pos\u0302to-Agento , kiu c\u0302esis publikigi en presaj\u0302o post 149 jaroj en marto 2009 kaj ig\u0302is reta nur artikolo."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Nova tendenco en gazeteldonado estas la enkonduko de personigo tra lau\u0306petaj presantaj teknologioj au\u0306 kun retaj novaj\u0302agregatorretejoj kiel Google-novaj\u0302o.\nAdaptitaj gazetoj permesas al la leganto krei sian individuan gazeton per la selektado de individuaj pag\u0302oj de multoblaj publikaj\u0302oj.\nTiu \"Furorkanta\" aliro permesas revivigi la presaj\u0302-bazitan modelon kaj malfermas novan distribuadkanalon por pliigi priraportadon sub la kutimaj limoj de distribuo.\nAdaptitaj gazetoj rete estis ofertitaj fare de MyYahoo, I-Google, Crayon, , , Twitter.times kaj multajn aliajn.\nKun tiuj retgazettoj, la leganto povas selekti kiom multe de c\u0302iu sekcio (politiko, sportoj, artoj, ktp.) ili deziras vidi en sia novaj\u0302o."}, {"text_idx": "#000048", "text": "La gazeto estis parto de nia c\u0302iutaga vivo dum pluraj jarcentoj.\nIli estis maniero por publiko por esti informitaj de gravaj okazaj\u0302oj kiuj okazas c\u0302irkau\u0306 la mondo.\nGazetoj spertis dramecajn s\u0302ang\u0302ojn dum de historio.\nKelkaj el la plej fruaj gazetoj devenas de Romio kie gravaj proklamoj estis c\u0302izitaj en s\u0302tonplatoj kaj metitaj en tre log\u0302itajn lokojn kie civitanoj povus esti informitaj de la proklamoj."}, {"text_idx": "#000049", "text": "En Usono, la totala manag\u0302ero au\u0306 c\u0302ef-oficulo de la gazeto estas la eldonisto.\nEn malgrandaj gazetoj, la posedanto de la publikigo (au\u0306 la plej granda akciulo en la entrepreno kiu posedas la publikigon) estas kutime la eldonisto.\nKvankam li au\u0306 s\u0302i malofte au\u0306 eble neniam skribas rakontojn, la eldonisto respondecas lau\u0306leg\u0302e pri la enhavo de la tuta gazeto kaj ankau\u0306 prizorgas la komercon, inkluzive de dungado de redaktistoj, raportistoj, kaj aliaj laborantaranoj.\nTiu titolo estas malpli ofta ekster Usono\nLa ekvivalenta pozicio en la filmindustrio kaj telenovaj\u0302oj montras estas la administra produktanto.\n[ citaj\u0302o bezonis ] La plej multaj gazetoj havas kvar c\u0302efajn sekciojn dedic\u0302itaj al publikigado de la gazeto mem - redakcia, produktado/printado, cirkuladon, kaj anoncado, kvankam ili estas ofte referitaj sub gamo da aliaj nomoj - same kiel la ne-gazet-specifaj sekcioj ankau\u0306 trovite en aliaj entreprenoj de komparebla grandeco, kiel ekzemple kontado, merkatigo, dungadosekcion, kaj IT."}, {"text_idx": "#000050", "text": "C\u0302ie en la anglalingva mondo, la persono kiu selektas la enhavon por la gazeto estas kutime referita kiel la redaktisto.\nVarioj en tiu titolo kiel ekzemple c\u0302efredaktisto, administra redaktisto, estas oftaj.\nPor malgrandaj gazetoj, ununura redaktisto povas respondeci pri c\u0302iuj kontentaj areoj.\nC\u0302e grandaj gazetoj, la plej c\u0302efredaktisto estas en totala pagendaj\u0302o de la publikigo, dum malpli c\u0302efredaktistoj povas c\u0302iu fokuso pri unu temaro, kiel ekzemple lokaj novaj\u0302oj au\u0306 elmontras.\nTiuj sekcioj estas nomitaj novaj\u0302agentejoj au\u0306 \"skribotabloj\", kaj c\u0302iu estas kontrolita fare de elektita redaktisto.\nLa plej multaj gazetredaktistoj kopias redaktu la rakontojn por sia parto de la gazeto, sed ili povas partumi sian laborkvanton kun korektistoj kaj faktodamludoj."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Raportistoj estas j\u0302urnalistoj kiuj c\u0302efe raportas faktojn ke ili kolektis kaj tiujn kiuj skribas pli longe, malpli novaj\u0302-orientitaj artikoloj povas esti vokitaj kronikistoj.\nFotistoj kaj grafikaj artistoj disponigas bildojn kaj ilustraj\u0302ojn por apogi artikolojn.\nJ\u0302urnalistoj ofte specialig\u0302as pri temaro, nomita takto, kiel ekzemple sportoj, religio, au\u0306 scienco.\nKolumnistoj estas j\u0302urnalistoj kiuj skribas regulajn artikolojn rakontantajn siajn proprajn opiniojn kaj travivaj\u0302ojn.\nPrintiloj kaj gazetarfunkciigistoj fizike presas la gazeton.\nPrintado estas subkontraktita fare de multaj gazetoj, parte pro la kosto de ofseta rotacigazetaro (la plej ofta speco de gazetaro uzita presaj\u0302ogazetoj) kaj ankau\u0306 c\u0302ar la presfojo de malgranda gazeto eble postulos malpli ol horon de operacio, signifante ke se la gazeto havis it propran gazetaron g\u0302i sidus neaktiva plej de la tempo.\nSe la gazeto ofertas informojn rete, retmajstroj kaj interretodizajnistoj povas esti dungitaj por als\u0302uti rakontojn al la retejo de la gazeto."}, {"text_idx": "#000052", "text": "La kunlaborantaro de la cirkuladsekcio partnerig\u0302as kun podetalistoj kiuj vendas la gazeton;\nkaj kontrolu distribuadon de la presitaj gazetoj tra la pos\u0302to, de gazetaviad-kompanioj, c\u0302e podetalistoj, kaj tra vendiloj.\nLiberaj gazetoj ne vendas abonojn, sed ili dau\u0306re havas cirkuladsekcion respondecan por distribuado de la gazetoj.\nVendostabo en la reklamsekcio ne nur vendas anoncospacon al klientoj kiel ekzemple lokaj entreprenoj, sed ankau\u0306 helpa klientodezajno kaj plani siajn anoncajn kampanjojn.\nAliaj membroj de la reklamsekcio povas inkludi grafikistojn, kiuj dizajnas anoncojn lau\u0306 la specifoj de la klientoj kaj la politikoj de la sekcio.\nEn reklamad-libera gazeto, ekzistas neniu reklamsekcio."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Vidu ankau\u0306 Los Angeles Times-antau\u0306urbajn sekciojn."}, {"text_idx": "#000055", "text": "La plej multaj modernaj gazetoj [39] estas en unu el tri grandecoj:"}, {"text_idx": "#000056", "text": "Flugfolioj: 600 mm \u00d7 380 mm (231\u20442 \u00d7 15 coloj), g\u0302enerale asociitaj kun pli intelektaj gazetoj, kvankam tendenco direkte al \"kompaktaj\" gazetoj s\u0302ang\u0302as tion.\nEkzemploj inkludas La C\u0302iutagan Telegrafon en Britio.\nKlac\u0302gazetoj: duono de la grandeco de flugfolioj c\u0302e 380 mm \u00d7 300 mm (15 \u00d7 113\u20444 coloj), kaj ofte perceptite kiel sensaciemulo kontraste al flugfolioj.\n[ citaj\u0302o bezonis ] Ekzemploj inkludas The Sun , La Nacian Esploranton , La Stelan Revuon , New York Post , la Chicago Sun-Times-, The Princely State , La globo . \"Microdaily\" kutimas malofte rilati al klac\u0302gazet-granda\nsenpaga gazeto kiu ofertas pli malaltajn anoncoftecojn ol siaj flugfolio konkurantoj.\nLa enhavo de mikrogazeto povas intervali de intensa lokanovaj\u0302aj priraportado g\u0302is kombinaj\u0302o de lokaj kaj naciaj rakontoj.\nBerlinana au\u0306 Midi: 470 mm \u00d7 315 mm (181\u20442 \u00d7 121\u20444 coloj) uzitaj per eu\u0306ropaj artikoloj kiel ekzemple Le Monde en Francio, La Stampa en Italio, El Pais en Hispanio kaj, ekde 2005, La Gardanto en Britio."}, {"text_idx": "#000057", "text": "\"Microdaily\" kutimas malofte rilati al klac\u0302gazet-granda\nsenpaga gazeto kiu ofertas pli malaltajn anoncoftecojn ol siaj flugfolio konkurantoj.\nLa enhavo de mikrogazeto povas intervali de intensa lokanovaj\u0302aj priraportado g\u0302is kombinaj\u0302o de lokaj kaj naciaj rakontoj."}, {"text_idx": "#000059", "text": "La nombro da kopioj distribuis, au\u0306 en meza tago au\u0306 en specialaj tagoj (tipe dimanc\u0302o), estas nomita la cirkulado de la gazeto kaj estas unu el la c\u0302effaktoroj uzitaj al atribui reklamadotarifojn.\nCirkulado estas ne nepre la sama kiel kopioj venditaj, c\u0302ar kelkaj kopioj au\u0306 gazetoj estas distribuitaj sen kosto.\nLegantaro figuroj povas esti pli altaj ol cirkuladciferoj c\u0302ar multaj kopioj estas legitaj fare de pli ol unu persono, kvankam tio estas ofseto de la nombro da kopioj distribuis sed ne legitaj (precipe por tiuj distribuis libera).\nEn Usono, la Alliance for Audited Media (Alianco por Audited Media) konservas historiajn kaj nunajn datenojn averag\u0302e cirkulado de c\u0302iutagaj kaj semajnaj gazetoj kaj aliaj periodaj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Lau\u0306 la Guinness Book of Records (Guines Libro de Rekordoj) , la c\u0302iutaga cirkulado de la sovetia gazeto Trud superis 21,500,000 in 1990, dum la sovetia semajna Argumenty i Fakty fanfaronis pri cirkulado de 33,500,000 in 1991.\nLau\u0306 UN-datenoj de 1995 Japanio havas tri j\u0302urnalojn - la Yomiuri Shimbun , Asahi Shimbun , kaj Mainichi Shimbun - kun cirkuladoj bone super 5.5 milionoj.\nBild de Germanio, kun cirkulado de 3.8 milionoj, estis la nura alia papero en tiu kategorio.\nEn Britio, The Sun estas la pintvendisto, kun proksimume 3.24 milionoj da kopioj distribuitaj c\u0302iutage.\nEn Usono, The Wall Street Journal havas c\u0302iutagan cirkuladon de c\u0302irkau\u0306 2.02 milionoj, igante g\u0302in la plej vaste distribuita papero en la lando."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Dum pagita legantaro de presaj\u0302gazetoj konstante malkreskis en la evoluintaj OECD nacioj, g\u0302i pliig\u0302is en la c\u0302efaj evoluigaj nacioj (Brazilo, Hindio, Indonezio, C\u0302inio kaj Sudafriko), kies pagita c\u0302iutaga cirkulado superis tiujn de la evoluintaj nacioj por la unua fojo en 2008.\nEn Hindio, [42] The Times of India estas la plej legata angla gazeto, kun 3.14 milionoj da kopioj c\u0302iutage.\nLau\u0306 la 2009-datita hinda Readership Survey, la Dainik Jagran estas la plej-erudicia, lok-lingva (la hinda) gazeto, kun 55.7 milionoj da legantoj.\nLau\u0306 Tom Standage de The Economist , Hindio nuntempe havas c\u0302iutagan gazetcirkuladon de 110 milionoj da kopioj."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Gazeto tipe generas 70-80% de sia enspezo de reklamado, kaj la reston de vendo kaj abonoj.\nLa parto de la gazeto kiu ne anoncas estas nomita redakcia enhavo, redakcia materio, au\u0306 simple c\u0302efartikolo, kvankam la lasta oficperiodo ankau\u0306 estas uzita por rilati specife al tiuj artikoloj en kiuj la gazeto kaj g\u0302iaj gastverkistoj esprimas siajn opiniojn.\n(Tiu distingo, aliflanke, formig\u0302is dum tempo - frue eldonistoj kiel Girardin (Francio) kaj Zang (Au\u0306strio) ne c\u0302iam distingis pagitajn erojn de redakcia enhavo.\nLa komercmodelo de havado de reklamado subvencias la koston de printado kaj distribui gazetojn (kaj, g\u0302i c\u0302iam estas esperita, la kreado de profito) prefere ol havado de abonantoj kovras la plenan koston estis unue farita, g\u0302i s\u0302ajnas, en 1833 de The Sun , j\u0302urnalo kiu estis publikigita en Novjorko.\nPrefere ol s\u0302argado de 6 cendoj per kopio, la prezo de tipa New York c\u0302iutage tiutempe, ili s\u0302argis 1-cendaj, kaj dependis de reklamado por konsistigi la diferencon."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Gazetoj en landoj kun facila aliro al la reto estis vunditaj per la malkresko de multaj tradiciaj anoncantoj.\nSur grandmagazenoj kaj superbazaroj povis esti fiditaj en la pasinteco por ac\u0302eti pag\u0302ojn de gazetanoncoj, sed pro industriofirmig\u0302o multe malpli faras tiel nun supozeble.\nPlie, gazetoj vidas tradiciajn anoncantojn s\u0302ang\u0302ig\u0302i al nov-komunikilaj platformoj.\nLa klasigita kategorio s\u0302ang\u0302ig\u0302as al ejoj inkluzive de Craigslist, dungadretejoj, kaj au\u0306tejoj.\nNaciaj anoncantoj s\u0302ang\u0302ig\u0302as al multaj specoj de cifereca enhavo inkluzive de retejoj, ric\u0302aj novaj\u0302oplatformoj, kaj movaj."}, {"text_idx": "#000065", "text": "En la lastaj jaroj, la reklamartikolo aperis.\nAdvertorial estas plej ofte rekonitaj kiel kontrau\u0306-redakciaj kiuj triaj partioj pagas pagon por esti inkludinta en la papero.\nAdvertorials ofte reklamas novajn produktojn au\u0306 teknikojn, kiel ekzemple nova dezajno por golfekipaj\u0302o, nova formo de laserkirurgio, au\u0306 malplipezig\u0302medikamentoj.\nLa tono estas kutime pli proksime al tiu de gazetara komuniko ol de objektiva novaj\u0302historio.\nTiaj artikoloj ofte estas klare distingitaj de redakcia enhavo tra au\u0306 la dezajno kaj enpag\u0302igo de la pag\u0302o au\u0306 kun etikedo deklaranta la artikolon kiel anonco.\nTamen, tie kreskigis konzernon super la vualado de la linio inter redakcia kaj reklamartikolenhavo."}, {"text_idx": "#000066", "text": "C\u0302ar gazetoj komencis kiel j\u0302urnalo (rekordo de aktualaj\u0302oj), la profesio implikita en la kreado de gazetoj komencig\u0302is esti nomita j\u0302urnalismo.\nEn la sensacij\u0302urnalismo epoko de la 19-a jarcento, multaj gazetoj en Usono fidis je sensaciaj rakontoj prefere ol kiuj estis signifitaj por kolero au\u0306 ekscitas al publiko, por informi.\nLa modera stilo de raportado de tio dependas de faktokontrolado kaj precizeco reakiris popularecon c\u0302irkau\u0306 2-a Mondmilito.\nKritiko de j\u0302urnalismo estas multfaceta kaj foje impeta.\nKredindeco estas pridubita pro anonimaj fontoj;\neraroj en faktoj, literumo, kaj gramatiko;\nkaj skandaloj implikante plagiaton kaj elpensaj\u0302on."}, {"text_idx": "#000067", "text": "En la pasinteco, gazetoj ofte estis posedataj de tielnomitaj gazetarbaronoj, kaj estis uzitaj por akirado de politika voc\u0302o.\nPost 1920 la plej multaj gravaj gazetoj ig\u0302is partoj de katenoj prizorgitaj fare de grandaj medjokorporacioj kiel ekzemple Gannett, The McClatchy Company, Hearst Corporation, Cox Enterprises, Landmark Media Enterprises LLC (Orientilo Media Enterprises LLC), Morris Communications, La Tribuna Firmao, Hollinger International, Novaj\u0302agentejo, Swift Communications, ktp.\nGazetoj havas, en la moderna mondo, ludis gravan rolon en la praktikado de sinesprimlibereco.\nKoruptecinformantoj, kaj tiuj kiuj \"likas\" rakontojn de korupto en politikaj cirkloj ofte elektas informi gazetojn antau\u0306 aliaj bildaj\u0302oj de komunikado, fidante je la perceptita volemo de gazetredaktistoj por riveli la sekretojn kaj mensogojn de tiuj kiuj prefere kovrus ilin.\nTamen, ekzistas multaj cirkonstancoj de la politika au\u0306tonomio de gazetoj estantaj limigitaj.\nLastatempa esplorado ekzamenis la efikojn de la fermo de gazeto sur la reelekto de oficantoj, balotpartopreno, kaj kampanjoelspezojn."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Opinioj pri aliaj verkistoj kaj legantoj estas esprimitaj en la opiniopag\u0302a (\"kontrau\u0306 la redakcia pag\u0302o\") kaj leteroj al la redaktist sekcioj de la papero.\nKelkaj manieroj gazetoj provis plibonigi sian kredindecon estas: nomumante mediatorojn, evoluigante etikpolitikojn kaj trejnadon, utiligante pli rigorajn g\u0302ustigpolitikojn, komunikante siajn procezojn kaj raciaj\u0302on kun legantoj, kaj demandante fontojn al reviziartikoloj post publikigo."}, {"text_idx": "#000070", "text": "De la malfruaj 1990-aj jaroj, la havebleco de novaj\u0302o per 24-horaj televidstacioj kaj tiam la havebleco de reta j\u0302urnalismo prezentis dau\u0306rantan defion al la komercmodelo de la plej multaj gazetoj en industrilandoj.\nPagita cirkulado malkreskis, dum anoncenspezo - kiu konsistigas la plejparton de la enspezo de la plej multaj gazetoj - s\u0302ang\u0302ig\u0302is de presaj\u0302o g\u0302is la nova amaskomunikilaro ( sociaj novaj\u0302 retejoj kaj retaj gazetoj), rezultigante g\u0302eneralan malkreskon en la enspezoj kaj profitoj de presaj\u0302gazetoj.\nMultaj gazetoj c\u0302irkau\u0306 la mondo lanc\u0302is retajn eldonojn en la 2000-aj jaroj, en provo sekvi au\u0306 resti antau\u0306 sia spektantaro.\nUnu el la grandaj defioj estas tiel kelkaj retaj retaj gazetoj, kiel ekzemple Google-novaj\u0302o, estas liberaj aliri.\nKelkaj retaj novaj\u0302ejoj estas liberaj, kaj fidas je reta reklamado;\naliaj retaj novaj\u0302ejoj havas salajromuron kaj postulas pagitan abonon por aliro.\nTamen, en la ne-evoluintajn landojn, pli malmultekostan printadon kaj distribuon, pliigis legopovon, la kreskantan mezan klason kaj aliajn faktorojn havas pli ol kompensanta por la apero de elektronika amaskomunikilaro kaj gazetoj dau\u0306re kreskas."}, {"text_idx": "#000071", "text": "La 10an de aprilo 1995, La Amerika Raportisto ig\u0302is la unua c\u0302iutaga Interret-bazita gazeto, kun siaj propraj pagitaj raportistoj c\u0302irkau\u0306 la mondo kaj tute-origina enhavo.\nLa c\u0302efredaktisto kaj fondinto estas Joe Shea.\nLa ejo estas posedata fare de 400 j\u0302urnalistoj.\nLa estonteco de gazetoj en landoj kun altaj niveloj de retaliro estis vaste diskutita kiam la industrio renkontis malsupren altegajn gazetajn paperprezojn, mals\u0302velante anoncvendojn, la perdo de multe da klasigita anonci al Craiglist, eBay kaj aliaj retejoj, kaj subitaj gutoj en cirkulado.\nEn la malfruaj 1990-aj jaroj la nombro da gazetoj planitaj por fino, bankroto au\u0306 severaj s\u0302paroj pliig\u0302is - precipe en Usono, kie la industrio dej\u0302etis kvinonon de g\u0302iaj j\u0302urnalistoj ekde 2001.\nEnspezo plong\u0302is dum konkurado de interretamaskomunikilaro premis pli maljunajn presaj\u0302eldonistojn."}, {"text_idx": "#000072", "text": "La debato farig\u0302is pli urg\u0302a lastatempe, kiam la 2008-2009 recesio razis la profitojn de gazetoj, kaj kiam iam-eksplodema kresko en gazetaj interretenspezoj ebenigis for, malhelpado kio la industrio esperanta ig\u0302us grava fonto de enspezo.\nDiskutig\u0302as c\u0302u la gazetindustrio turnig\u0302as al cikla trogo (au\u0306 trempsau\u0306co), au\u0306 c\u0302u nova teknologio igis presaj\u0302gazetojn malnovig\u0302intaj, minimume en ilia tradicia paperformato.\nAktuale en 2017, kreskanta procento de Milenials (junaj plenkreskuloj) ricevas ilian novaj\u0302on de sociaj novaj\u0302 retejoj kiel ekzemple Facebook.\nEn la 2010-aj jaroj, multaj tradiciaj gazetoj komencis ofertajn \"ciferecajn eldonojn\", kiuj povas esti aliritaj per tablokomputilo, tekokomputiloj, kaj movajn aparatojn kiel ekzemple tablojdokomputiloj kaj dolortelefonoj.\nRetgazettoj povas oferti novajn reklamads\u0302ancojn al gazetfirmaoj, c\u0302ar reta reklamado ebligas multe pli precizan celadon de anoncoj;\nkun retgazetto, ekzemple, malsamaj legantoj, kiel ekzemple bebhau\u0306suloj kaj Millennials povas esti senditaj malsamaj anoncoj."}, {"text_idx": "#000074", "text": "En la sama tempo, tiam c\u0302ar la presilo en la fizika teknologia signifo estis inventita, \"la gazetaro\" en la plilongigita signifo de la vorto ankau\u0306 eniris la historian stadion.\nLa fenomeno de eldonado nun estis naskita."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Gazeto estas perioda publikigaj\u0302o de konstanta grandeco (formato) kaj prezo, prezentanta c\u0302iajn novaj\u0302ojn. Plej ofte gazeto enhavas ankau\u0306 reklamojn, ekz. konatig\u0302ajn anoncojn, ofte literaturan tekston, eble krucvortenigmon au\u0306 s\u0302akproblemon. Sinonimo estas periodaj\u0302o. Tradicie gazetoj preseblas sur papero, normale malmultekosta papero, sed lastatempe plej regulaj gazetoj eldonig\u0302as ankau\u0306 retem kio okazigas novajn situaciojn, pri tujeco de la informo, trovo de la tekstoj ktp."}, {"text_idx": "#000079", "text": "Taggazeto : gazeto kiu aperas plurfoje semajne (plej ofte c\u0302iutage krom dimanc\u0302e) kaj, lau\u0306 la aperritmo:\nSemajngazeto : gazeto kiu aperas unufoje semajne\nMonatgazeto : gazeto kiu aperas unufoje monate\nRevuo : ampleksa gazeto aperanta malpli ol c\u0302iutage, ofte dedic\u0302ita al limigita temaro kaj ofte bunte ilustrita\nRetgazeto : gazeto aperanta en Interreto kaj tie rekte legebla au\u0306 de tie els\u0302utebla."}, {"text_idx": "#000080", "text": "Kelkfoje oni uzas la vorton j\u0302urnalo por taggazeto au\u0306 por revuo, sed pro la nefiksiteco de la signifo de c\u0302i tiu vorto, g\u0302i estas evitinda (vidu c\u0302e J\u0302urnalo)."}, {"text_idx": "#000081", "text": "Etimologie la vorto venas de nomo de monero (gazetta), kiu estis en Venecio la prezo de neregula publikigaj\u0302o, la unua aperinta en Italio, en 1536 : Gazetta di Venezia."}, {"text_idx": "#000082", "text": "En sia plej g\u0302enerala difino, gazeto estas presaj\u0302o de modera pag\u0302aro, kiu en mallongaj, kutime periodaj tempospacoj (g\u0302is kelkmonata), aperas publike, peras novaj\u0302ojn el la tuta mondo kaj pri diversaj temoj kaj ac\u0302eteblas de c\u0302iu. Kvar kriterioj estu do plenumitaj por povi paroli pri gazeto: aktualeco (tempoproksima raportado), periodeco (regula aperado), publikeco (alirebla por legantoj) kaj universaleco (enhava diverseco)."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Gazeto estas, malsame al revuo, presorgano devigata al aktualeco kaj estas plej ofte strukturita en pluraj enhavaj rubrikoj kiel politiko, lokaj aferoj, ekonomio, sporto, distro, socio, kulturo, felietono kaj nemoveblaj\u0302oj, kiuj estas redaktataj de apartaj skipoj, kiuj respondecas por sia rubriko."}, {"text_idx": "#000084", "text": "G\u0302enerale la materialo montrata de gazeto povas dividig\u0302i en du grandaj fakoj, nome informo kaj opinio. Por la unua, c\u0302efa ekzemplo estas la novaj\u0302o, kiu estas tipo de teksto kie hegemonias la informa celo c\u0302efe rilate al afero de tuja aktualeco kaj g\u0302enerala intereso: tio estas intereso por la leganto. Por la dua fako, c\u0302efa ekzemplo estas la c\u0302efartikolo, per kiu la redakta teamo kaj normale la c\u0302efredaktoro klarigas al la publiko la sintenon de la gazeto, plej ofte rilate al la c\u0302efaj politikaj (au\u0306 ne) eventoj okazantaj en la lando, urbo, internacie ktp. Krome estas aliaj opiniaj tekstoj, kiaj artikoloj verkitaj de verkistoj (ne nepre j\u0302urnalistoj, politikistoj, simplej legantoj (leteroj), humoro ktp. Tiu dua parto estas la intereso de la gazeta teamo, kiu plej ofte estas interesata en komunikado kaj disvastigado de preciza politika tendenco, kio ludas gravan rolon en la politika vivo de la landoj. Same reference al kulturaj tendencoj, religioj, ekonomia klinigo de la publiko ktp."}, {"text_idx": "#000085", "text": "La redaktejo estas sekcio en gazet- au\u0306 revu-eldonejo, kiu faras la j\u0302urnalisman laboron. La redakta laboro estas bazita sur la fundamento de la gazetara libereco kaj de la gazetara etiko. En au\u0306 por redaktejo verkas redaktistoj, j\u0302urnalistoj, liberaj j\u0302urnalistoj kaj volontuloj, kelkfoje ankau\u0306 eksteraj fakuloj."}, {"text_idx": "#000086", "text": "En Antikva Romo, aperis Acta Diurna, nome registaraj anoncaj gazetoj. Ili estis gravuritaj sur metalo au\u0306 s\u0302tono kaj montritaj en publikaj lokoj."}, {"text_idx": "#000087", "text": "En C\u0302inio, plej fruaj registarproduktitaj informaj folioj, nome tipao, cirkulis inter kortegaj funkciuloj dum la fino de la dinastio Han (2a kaj 3a jarcentoj). Inter 713 kaj 734, la Kaijuan Za Bao (\"Bulteno de la Kortego\") de la c\u0302ina dinastio Tang publikigis registarajn novaj\u0302ojn; g\u0302i estis manskribita sursilke kaj legata de registaraj funkciuloj. En 1582, estis unua referenco al private publikigitaj novaj\u0302folioj en Pekino, dum la fino de la dinastio Ming.[1]"}, {"text_idx": "#000088", "text": "En la komenco de la moderna Eu\u0306ropo la pliiganta translima interagado kreis ankau\u0306 pliigantan neceson por informado kio estis plenumita de mallongaj manskribitaj novaj\u0302folioj ,nome avvisi. En 1556, la registaro de Venecio la unua publikigis la c\u0302iumonatajn Notizie scritte, kiuj kostis po unu gazeton, nome malgrandan moneron.[2] Tiuj avvisi estis manskribitaj novaj\u0302leteroj kaj kutime sendis politikajn, militajn kaj ekonomiajn novaj\u0302ojn rapide kaj efike al italaj urboj (1500\u20131700) \u2014 kunhavante kelkajn karakterojn de aktuala gazetaro kvankam kutime nekonsiderataj ili mem vera gazetaro.[3]"}, {"text_idx": "#000089", "text": "Tamen, neniu el tiuj publikaj\u0302oj komplete kongruis kun la klasikaj kriterioj por propra gazetaro, c\u0302ar ili tipe ne celis la g\u0302eneralan publikon kaj estis limigitaj al ia gamo de temoj."}, {"text_idx": "#000090", "text": "La apero de la rimedoj por novaj\u0302oj en la 17a jarcento ege proksime rilatas al la konekto kun la apero kaj disvastigo de la presmas\u0302ino iku estis inventita en 1442 de Johannes Gutenberg. Tiele en multaj lingvoj la vortoj por gazetaro au\u0306 novaj\u0302informaroj inkludas kelkajn vortojn devenaj el la radiko pres-.[4]"}, {"text_idx": "#000091", "text": "La german-lingva Relation aller Fu\u0308rnemmen und gedenckwu\u0308rdigen Historien, presita el 1605 antau\u0306en al 1609 de Johann Carolus en Strasburgo, estas ofte agnoskita kiel unua gazeto.[5][6] Tiam, Strasburgo estis libera regna urbo en la Imperio de la Germana Nacio; dum la unua gazeto de la moderna Germanio estis la Avisa, publikigitaj en 1609 en Wolfenbu\u0308ttel."}, {"text_idx": "#000093", "text": "En 1610 aperis la unua franclingva gazeto en Amsterdamo kaj la nederlandlingva Courante uyt Italien, Duytslandt, &c. ('Kuriero el Italio, Germanio ktp.') el 1618 estis la unua kiu aperis en grandaj folioj. Amsterdamo, tiam centro de la tutmonda komerco, rapide ig\u0302is hejmo de gazetoj en multaj lingvoj, ofte antau\u0306 ol iil estis publikigitaj en siaj propraj landoj.[7] kaj en 1621 la unua anglalingva privata gazeto The Corante aperis en Londono. Poste en Francio en la jaro 1631 aperis la Gazette de France, fare de Theophraste Reneaudot."}, {"text_idx": "#000094", "text": "Kaj fine sed ne fone: ekzistas ankau\u0306 gazetoj en Esperanto."}, {"text_idx": "#000095", "text": "Listo de gazetoj ordigitaj lau\u0306 landoj"}, {"text_idx": "#000096", "text": "Esperanto-gazeto estas periodaj\u0302o (tradicie, sed malprecize nomita gazeto) au\u0306 en Esperanto au\u0306 en alia lingvo pri Esperanto. Kelkfoje oni inkluzivas ankau\u0306 alilingvajn periodaj\u0302ojn, kiuj dum certa tempo publikigis regulan rubrikon skribitan en Esperanto. Kontrau\u0306 la bibliografia kutimo en bibliotekoj oni tradicie ne inkluzivas publikigaj\u0302ojn kun longa aper-ritmo kiel jarlibroj, kongreslibroj, regule aperantaj adreslibroj kaj similaj."}, {"text_idx": "#000097", "text": "La terminoj por Esperanto-periodaj\u0302oj forte varias, ekzemple letero, folioj, informilo, cirkulero, gazeto, revuo, j\u0302urnalo, magazino kaj aliaj. La uzo ofte estas malpreciza. Tiu c\u0302i artikolo pro tio ne distingas periodaj\u0302ojn lau\u0306 tiuj kategorioj."}, {"text_idx": "#000098", "text": "De la unua Esperanto-periodaj\u0302o, La Esperantisto, aperis pli ol dek mil titoloj de tre malsama amplekso, enhavo, dau\u0306ro kaj kvalito (vidu la bazan literaturon malsupre). La plejmulto nur mallonge aperis, la averag\u0302a dau\u0306ro estas c\u0302irkau\u0306 5 jaroj."}, {"text_idx": "#000101", "text": "\u201e Lerneja sekreto ne iru al gazeto. \u201d\n\u201e Mensogas kiel gazeto. \u201d"}, {"text_idx": "#000102", "text": "Kiosken: Listo de ligiloj al gazetoj el la tuta mondo.\nMetro (internacia senpaga gazeto) , distribuata interalie en metrooj."}]