[{"text_idx": "#000004", "text": "Mistera lumo. Julian Modest. Budapest:"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Golden verkas senerare, ec\u0302 foje elegante. Sed lia maniero\nkunmeti historiojn malofte evitas klis\u0302ajn sinsekvojn de\npriskriboj kaj dialogoj. Li do pli bone sukcesas en rigida\nrakonta formo kiel fabelo: \"La nekonstruebla turo\",\nekzemple, bone amuzas, ankau\u0306 c\u0302ar g\u0302i disvolvig\u0302as en..."}, {"text_idx": "#000009", "text": "La rakonto \"Mistera lumo\", kiu donas la titolon al\nla 19-era kolekto de Julian Modest, sukcese elvokas la momenton\nhazardan kaj sekretan, kiam decidig\u0302as gravaj s\u0302ang\u0302oj en la vivo\nde homo. Temas pri sperto netransdonebla ec\u0302 al amiko, pri evento\nau\u0306 ekkompreno, kies okazado senrevene modifas ekziston: en la\nmetaforo de Modest, \"blindiga, blua lumo\"."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Pol prenas sian pluvmantelon kaj foriras"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Grandaj verkistoj ne havas emon skribi en Esperanto. Kial? Kial elspezi\nsiajn forton, menson, sentojn por ke eble kvincent homoj poste tralegu\nla produktaj\u0302on de ilia furioza laboro? Do, dum grandaj verkistoj kreas\nen la naciaj lingvoj, la esperantan merkaton inundis senvizag\u0302a literaturo,\nmezkvalita kaj griza, kiun esperantistoj legas nur pro tio, ke g\u0302i estas\nverkita en nia kara lingvo."}, {"text_idx": "#000014", "text": "La noveloj tre amike kunvivas en la libro, c\u0302ar ilin bone kunfandigas\nla unueca stilo de l'au\u0306toro. Uzado de abundaj simboloj, inklino al edifeco\nkaj arda deziro g\u0302isfunde klarigi al la legantoj pensojn de l'au\u0306toro estas\nla c\u0302efaj trajtoj de la Modest'a verkmaniero."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Jen la novelo Mistera lumo. Arkeologo Dobrin subite en unu groto\nekvidis blindigan bluan lumon, post kio li tuj c\u0302esigis sian karieron kaj\nlasis la Akademion. Lia amiko Stan ne vidis tiun lumon kaj, ne kompreninte\ndo la vantecon de l'burokrata vivo, plu membras en la Akademio. Sed por\npli komprenigi tiun g\u0302isoste banalan simbolon, la au\u0306toro fine de l'rakonto\nne forgesas meti Stanon en obskuron sur s\u0302tuparo pro subita elektroc\u0302eso."}, {"text_idx": "#000016", "text": "En La benko J.Modest per c\u0302iuj fortoj de sia animo penas sugesti\nal la legantoj, ke aktoroj ne devas esti ordinaraj homoj por ne kripligi\nla arton. Sed, forvis\u0302inte la s\u0302viton de sur sia frunto, la au\u0306toro tamen\nen la fino speciale substrekas, vers\u0302ajne, por la plej stultaj: \u201cMi s\u0302atus\ndiri al mia kunveturanto, ke la aktoroj ne devas esti ordinaraj homoj\u201d."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Ankorau\u0306 unu specifaj\u0302o estas la fetic\u0302a s\u0302ato de l'verkisto al la interrilatoj\nde la homoj kaj objektoj. Tralegu la titolojn: La rozoj, La kas\u0302tankolora\npordo, La benko, La vitrino, Infana pilko, La\nargila kamelo, La forno. La objektoj en tiuj rakontoj ofte grave\ninfluas sur homojn, ludas iun magian rolon. Tiel manifestig\u0302as la inklino\nde J.Modest al primitiva simbolismo, au\u0306 li volas tiamaniere kompensi la\nnekapablon plenvalore bildigi homajn karakterojn."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Normale la homoj ne s\u0302atas edifajn parolojn. Certe, al kiu plac\u0302as,\nkiam oni edukas iun? Sed J.Modest timas nenion, kaj moralaj\u0302oj abundas\nen la volumeto. En La bonmora edzo c\u0302iuj lau\u0306das la modelan edzon Pascal,\nsed la au\u0306toro montras al ni, ke masko de modela persono ofte povas kovri\nde malhonestulo: jes, la bonmora edzo kas\u0302e flirtas kun knabinoj,\nac\u0302ulo. Kaj, certe, fine de la rakonto la novelisto ne forgesas noti, ke\napud la restoracia tablo, super la oc\u0302jo Pascal pendas du majestaj cervaj"}, {"text_idx": "#000019", "text": "La temo de Au\u0306tuna rendevuo tre popularas inter la esperantaj\nverkistoj, kiuj evidente opinias mals\u0302aton al la tro facile akirebla virina\namo unu el la plej gravaj virtoj de la viroj. Ankau\u0306 c\u0302i tie la protagonisto\neltenas am-atakon de virino, kiu arde senvestig\u0302as antau\u0306 li... sed Pol\nprenas sian pluvmantelon kaj foriras. Hura! Venkis la moralo, venkis la"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Do, kondutu bone, kamaradoj, trovu vian vojon, ne adultu kaj ne s\u0302ang\u0302u\nviajn idealojn kontrau\u0306 la kariero, au\u0306to, g\u0302ardeno kaj log\u0302ejo."}, {"text_idx": "#000022", "text": "En novelaro originale verkita en esperanto: Mistera lumo, de\nJulian Modest, la legantoj povas resperti parton de bunta aro da\nfacetoj el la homara vivado kaj parton de la spertoj de individua\nhomo. Per sia kapablo plurakonti li igas nin sciaj kion li iel\ntravivis, travivas dum sia ekzisto kaj kiel tio efikas al lia\ninterna vivo, en artisma prilaboro."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Liaj dek ok aliaj noveloj prezentas c\u0302iu sian etoson, kies\nvaloron vi mem propraokule g\u0302uu!"}, {"text_idx": "#000026", "text": "La stilo de Julian Modest spegulas lian emon iom eksperimenti\nsurbaze de bona regado lingva. Cetere li montras sin esti (bilde\ndirite) floro kun siaj propraj valoro kaj elradiado. En li log\u0302as\ng\u0302ojo pro lia irado sur nia tero, sed kelkaj liaj travivaj\u0302oj\nekscitis lin, igis lin senti koleron pro strangaj, ofte kapricaj\nkaj c\u0302agrenaj spertoj. Observu al kio mi aludas."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Lia teksto fluas trafe kun nuancoj de sentemo kaj komprenemo,\nfoje tre koncize: Pro frosto s\u0302iaj molaj vangoj rozas.\nMonotonas la pejzag\u0302oj. Neniu scias kiu, kiam skulptis lin. ...ne\nc\u0302iuj povas kreski korbopilkistoj. Li song\u0302is grandan blankan\ns\u0302ipon. ...prefere babili en iu drinkejo ol reveni hejmen. C\u0302iuj"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Koboldumas relative malmultaj preseraroj kaj lingvaj\nmalglataj\u0302oj, jen kelkaj: stele estu s\u0302tele; kie\nmalaperis s\u0302ia longa hararo vers\u0302ajne estu: kien; s\u0302tuparoj\nestu nur: s\u0302tupoj; Neniam plu neniu malfermos supozeble:\niu. Lau\u0306do pro nemultaj participoj!"}, {"text_idx": "#000030", "text": "Imagu nur: en la novelo Au\u0306tuna rendevuo aperas raraj\u0302o"}, {"text_idx": "#000031", "text": "La libro aspektas alloge. Belaj\u0302o de pentristino Rita Lovag\nkovras la enhavoric\u0302an novelaron. Legu g\u0302in kaj ig\u0302u kulture pli"}, {"text_idx": "#000032", "text": "C\u0302e noveletoj tre gravas la fino. Ju pli mallongas la novelo,\ndes pli g\u0302i dependas de bone trovita fino, nek troa, nek maltroa.\nEc\u0302 se g\u0302i havas netradician finon ne eksplicitan, tre gravas ke"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Se mia kritiko pri Mistera lumo iel donus la impreson,\nke g\u0302i malfacile legig\u0302as, tio estus misa interpreto. Male, oni\ntre facile legas kaj digestas g\u0302in. Eble tamen g\u0302i ne lasos tre\nlongdau\u0306ran spuron en la memoro."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Tiuj rakontoj estas esence faritaj el memoroj, jam la agordo\nestas donita de tio. Tintas la eta mistera penetranta muziko, kiu\nparolas pri la tristoj de la mondo kaj pri fus\u0302itaj vivoj, kiu\ndiras kiel oni preterpasas valorojn, kiel koroj sangas sensange,\nkiu rakontas kiel homoj malkovras kiom modesta estas la prezo de\nla homa vivo, ec\u0302 kiam rasismo ne senvalorigas g\u0302in."}, {"text_idx": "#000040", "text": "En Julian Modest estas atento al la homoj kaj iliaj konfuzaj,\nde ili nekonataj, sentoj, al tiaj s\u0302ancelig\u0302aj est-eroj, al tiuj\nrev-eroj kiaj estas la homaj individuoj. Atento al la homoj, sed\nankau\u0306 al la aj\u0302oj, c\u0302ar c\u0302e li la aj\u0302oj estas kiel pecoj de\nkarno mem, plenaj je sango; ili foje parolas anstatau\u0306 la\nneesprimitaj sentoj, c\u0302ar tiuj c\u0302i tro profundas por ke la"}, {"text_idx": "#000042", "text": "Kelkaj detaloj, agrablaj, sentigas nin, ke oni estas en\norienta Eu\u0306ropo: Bulgarujo (la au\u0306toro estas bulgaro), au\u0306\nHungarujo (la noveloj estis verkitaj en Hungarujo)."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Por ne fini per kritikaj vortoj mi citos du geniajn frazojn el"}, {"text_idx": "#000047", "text": "Tiu c\u0302i modesta libro entenas sorc\u0302opovon. Legu g\u0302in kaj\nposte, g\u0302in ferminte, homoj, aj\u0302oj, momentoj, frazoj de la libro\nne lasos vin, nek vian subkonscion."}]