[{"text_idx": "#000004", "text": "Bolivio: la lukto de feminista c\u0302olino estas nun c\u0302e Interreto"}, {"text_idx": "#000006", "text": "La c\u0302olinoj (cholas) estas la indig\u0302enaj virinoj de la boliviaj Andoj, kiuj portas sian hararon dividitan en du longaj harplektaj\u0302oj, duonsferan c\u0302apelon, tukon kiel mantelon, grandan sakon por transporti surdorse (aguayo), kaj faldumitan jupon kun multaj subjupoj (pollera)."}, {"text_idx": "#000008", "text": "\u201cEsti c\u0302olino estas lau\u0306moda\u201d, respondas la feminista c\u0302olino Yolanda Mamani. Fakte s\u0302i ekpublikigis blogon kun tiu nomo fine de 2015, spacon kiun s\u0302i kompletigas ekde komenco de 2019 per sia kanalo c\u0302e YouTube nomita \u201cChola Bocona\u201d [es]. Tie Yolanda klarigas kvazau\u0306 bazlerneja instruistino tion kion s\u0302i raportas kiel scienca radio-j\u0302urnalistino kaj kion s\u0302i analizas kun pinc\u0302preniloj de feminista kirurgino la rolon de la c\u0302olinoj en la bolivia socio."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Kiel raportas Yolanda en la unua minuto de sia unua video c\u0302e YouTube:"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Cuando yo peleaba por mis derechos, mis empleadores me deci\u0301an: \u201c\u00bfPor que\u0301 eres una bocona? \u00bfPor que\u0301 eres una imilla bocona? \u00bfPor que\u0301 no te callas cuando yo hablo? Yo te pago, tu\u0301 tienes que escuchar, no puedes decir nada\u201d. Por eso decidi\u0301 reivindicar esa palabra. Si\u0301, soy chola bocona. De no ser bocona, no estari\u0301a aqui\u0301 contando mi historia."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Kiam mi luktis por miaj rajtoj, miaj dungistoj diris al mi: \u201dKial vi estas tiel lau\u0306tbus\u0302a (bocona)? Kial vi estas tiel frau\u0306linac\u0302e lau\u0306tbus\u0302a (imilla bocana)? Kial vi ne silentas kiam mi parolas? Mi pagas al vi, vi devas au\u0306skulti, vi rajtas diri nenion.\u201d Pro tio mi decidis akcepti kaj alpreni tiun vorton. Jes, mi estas lau\u0306tbus\u0302a c\u0302olino. Se mi ne estus lau\u0306tbus\u0302a, mi ne estus tie c\u0302i rakontante mian historion."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Imilla signifas \u201dfrau\u0306lino\u201d en la lingvo ajmara, kaj oni ofte uzas tiun vorton en malestima tono. Bocona estas ino kiu havas bus\u0302egon, kiu multe parolas kaj ekstreme postulas. Grumblanta frau\u0306lino, do. Tion diris pri Yolanda s\u0302iaj dungistoj kiam s\u0302i estis servistino kaj postulis rajtojn kiel respekton pri siaj labor-horaroj, uzadon de faldumita jupo kiu simboligas s\u0302ian identecon, frekventadon de la lernejo, aliron al sociaj rajtoj au\u0306 frekventadon de la universitato."}, {"text_idx": "#000014", "text": "\u201cIli volas trakti nin, la c\u0302olinojn, kiel ornamaj\u0302ojn\u201d"}, {"text_idx": "#000016", "text": "S\u0302i ankau\u0306 rakontas pri la \u201cfolklorigo\u201d de c\u0302olinoj en distraj arang\u0302oj kiel modparadoj au\u0306 festoj, kiuj propagandas la koncepton miksi la andecon kaj la elektronikon, kun ilia partopreno limigita al ornamdancoj. S\u0302i diras ke c\u0302iu ago farita de c\u0302olino ekster hejma laboro ig\u0302as novaj\u0302o, kiel ekzemple esti leg\u0302faranto, s\u0302tata funkciulo, rulsketisto, au\u0306, kiel s\u0302i, lanc\u0302into de jutuba kanalo. Yolanda ankau\u0306 asertas, ke la akademia vidpunkto pri c\u0302olinoj estas deekstera kaj supraj\u0302a."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Aliflanke, \u201cEkzistas virinoj kiuj uzas la jupon por oportuneco\u201d, skribas Yolanda en sia blogo, sub la titolo \u201cLa virinoj kiuj alivestas sin\u201d. Yolanda demandas ilin, kial ili uzas la pollera por modo au\u0306 por ricevi publikajn postenojn, kaj ne por esti balaistinoj au\u0306 servistinoj. Rilate al tiu c\u0302i uzo de la jupo kiel alivesto, Yolanda substrekas ke por s\u0302i la vera maniero esti c\u0302olino estas lukti."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Rilate la harplektadon, s\u0302i klarigas en sia blogo ke tiu farado estas tempo en kiu virinoj parolas kaj rigardas unu la alian, same kiel g\u0302i estas maniero liberigi sin de la peno brosadi la hararon. Pro la graveco de la harplektaj\u0302oj, tranc\u0302i la plektaj\u0302on de virino estas maniero de publika puno, ekzemple pro adulto, sed por la viroj ne ekzistas tiaj konsekvencoj."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Yolanda Manami skribas kaj parolas en la unua persono. S\u0302i estas unuavice c\u0302olino kaj poste ano de la feminista movado Mujeres Creando (Kreantaj Virinoj), studentino pri sociologio, mastrumanto de la videokanalo Chola Bocona (Lau\u0306tbus\u0302a C\u0302olino) kaj de la blogo Ser chola esta\u0301 de moda (Esti c\u0302olino estas lau\u0306moda). S\u0302i ankau\u0306 produktas en la ajmara lingvo Warminyatiawinkapa, \u201cLa j\u0302urnalo de la virinoj\u201d, programon elsendatan c\u0302iuvendrede en La Paz por Radio Deseo de Mujeres Creando."}, {"text_idx": "#000026", "text": "En la sama radiokanalo s\u0302i elsendas la programon \u201cTrabajadora del hogar con orgullo y dignidad\u201d (Servistinoj kun malhumileco kaj digneco). Tion kreis Yolanda kune kun du kunulinoj de la servistina sindikato el Sopocachi. Ili kune kun aliaj grupoj de virinoj ricevis instruadon per radioelsendaj\u0302o liverita de Mujeres Creando."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Kiam Yolanda Mamani estis raportanta por sia unua radio programo, s\u0302i decidis trakti la 7-an Mars\u0302adon por TIPNIS, indig\u0302ena teritorio kaj nacia parko en la nordorienta parto de Bolivio tra kiu pasos interoceana vojo. Tiu sperto motivis s\u0302in studi sociologion."}, {"text_idx": "#000030", "text": "La vivo de Yolanda estas karakterizata de la lukto por rajto esti c\u0302olino kiu iras al lernejo, migras al la urbo, lernas la hispanan lingvon, estas servistino, ne rezignas vestig\u0302i en faldumita jupo, iras al mezlernejo, alig\u0302as al sindikato, politikumas kiel feministo, iras al universitato, estas radio-elsendisto kaj nun c\u0302olino \u2013 jutuba feministo. Kiu ajn estu s\u0302ia venonta pas\u0302o, tiu bus\u0302ega c\u0302olino dau\u0306re provokos nin por pensi pri ni en la unua persono, analizi la povo-spacojn kaj kunpartigi tion kion ni trovas. Ne vane en siaj videoj, s\u0302i adiau\u0306as dirante: \u201cLa mondo ne eblas sen bus\u0302egoj.\u201d"}, {"text_idx": "#000034", "text": "C\u0302i tiu artikolo venas de Rising Voices, projekto de Global Voices, kiu helpas disvastigi civitanajn komunikilojn al lokoj, kie kutime oni ne havas aliron al ili. \u00b7 C\u0302iuj artikoloj"}, {"text_idx": "#000035", "text": "Arto kaj kulturoBona novaj\u0302oCivitanaj komunikilojEtno kaj rasoIndig\u0302enojInterreta aktivismoVirinoj kaj socia seksoRising Voices"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Germinda Casupa\u0301, c\u0302ikita indig\u0302eno fronte al fajro kaj masklismo"}]