[{"text_idx": "#000002", "text": "Kiam inter la kvinmembran kronon de kandidatoj por Nobel-premio pri literaturo la\nesperanta PEN enmetis Trevor Steele, miris neniu el la legantoj de\nLiteratura Foiro, kiuj el tiu krono difinas la elektiton, proponotan al la Sveda Akademio (poste estis\nelektita Marjorie Boulton). Efektive, Trevor Steele ne nur estas nia plej granda prozisto,\nkun dek unu historiaj romanoj kaj du novelaroj, sed liaj verkoj trempig\u0302as en la esperanta\nkulturo, do li estas ekstreme reprezenta pri nia grupo, au\u0306 komunumo, au\u0306 popolo, au\u0306\nkiel ajn oni volas g\u0302in nomi."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La dua konstanta fono estas la c\u0302iam c\u0302eestaj esperantistoj, kiuj permesas al la protagonisto\nflosi kun forta dampig\u0302o de la lingvaj problemoj, alikaze fortegaj, en lando, kie la\nnaskig\u0302antaj naciismoj svingas ankau\u0306 siajn apartajn flagojn lingvajn, tiel ke la lingvoj\nestona, litova kaj ukraina rifuzas apudesti c\u0302e la rusa."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Alia surprizo estas, ke la lernejo, kie Travis devas instrui la anglan, havas preparita\nnenion, kaj li mem simple devas startigi g\u0302in. La soifo de la lernantoj al \u201ekomerca angla\u201d starigas tuj-tuje lernejojn tute senprepare. Kaj tio okazis kaj en Kievo kaj en Talino,\nkie la kurson vizitis amase estonoj, rusoj kaj, specife, judoj, intencantaj migri"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Travis havas plumamikinon en Ukrainio, al kiu li elvers\u0302is sian koron, g\u0302uste kiam lia\ngeedzig\u0302o kun Belinda finig\u0302is. Krom alio, Belinda ne interesig\u0302is pri Esperanto, lia\nnova intereso. Adiau\u0306inte c\u0302iujn, li eksidas en aviadilon al Singapuro, por sekva salto\nal Moskvo kaj de tie al Kievo, post konversacio jam en la flughavena atendejo kun\nmaljuna ukraino Mis\u0302a, kiu lin atentigas pri la naskig\u0302anta mafio en Ukrainio, kiun\npartoprenas ankau\u0306 doganistoj. Li estis telefoninta al Marina kelke da tagoj antau\u0306e;\nla konversacio estis irinta glate, do bona au\u0306guro por persona renkontig\u0302o."}, {"text_idx": "#000011", "text": "La atmosfero kiun Travis renkontas en Ukrainio estas de akra malpaco inter malsamaj\npolitikaj fluoj, c\u0302iu siavice s\u0302ovinisma. Same, la spertoj, kiujn li havas en la rusaj\nflughavenoj, ne estas agrablaj, sed li ekkonscias, ke Rusio estas lando alia, kie\noni komprenas la anglan nur en la oficejoj de Inturist, kaj ke la vivkondic\u0302oj, kiujn\nli volis sperti, estas tute aliaj, ol oni supozas en Au\u0306stralio. Tro facile estas raporti\nkun mals\u0302ato pri landoj, kiuj vivas je pli malalta vivnivelo, sed tra la linioj oni"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Intertempe emerg\u0302as la politika situacio: granda parto de la ukrainoj volas sendependecon\nau\u0306 almenau\u0306 administran au\u0306tonomecon: Moskvo ne komprenas la ukrainajn bezonojn, la\nimperio estas c\u0302e la kriza punkto de disrompig\u0302o. Eksterlandano ne scias, kiu pravas,\nc\u0302u la rusigitoj dum generacioj au\u0306 la purukrainaj junuloj, celantaj propran s\u0302taton;\nsed montrig\u0302as dang\u0302era malamo: estas ec\u0302 riske paroli ruse, la ukraina lingvo estas\ndiferenca, s\u0302ajne ec\u0302 intence diferencigita."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Kaj jen venas la puc\u0302o kontrau\u0306 Gorbac\u0302ov, kaj kontrau\u0306 la favorantoj de la sendependig\u0302o\nde Estonio; la dinosau\u0306roj klopodas kapti la povon kaj ne perdi siajn privilegiojn.\nTagoj tre maltrankviligaj, kiujn Steele rakontas tra ege intimaj familiaj situacioj.\nRipetitaj telefonadoj al la au\u0306stralia ambasado en Moskvo, por enketi, c\u0302u fluglinioj\nfunkcias, c\u0302u la puc\u0302o estas estingita, c\u0302u estas dang\u0302ere por eksterlandano resti en\nSovetio. La strec\u0302o de la konvulsia situacio, kie forta estis la reciproka helpo, pli\nkaj pli maturigas la senton, ke Virve kaj Travis povas esti felic\u0302aj kune, ajnaloke,"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Verko strec\u0302a kun surprizo au\u0306 ec\u0302 vera teatrofrapo sur c\u0302iu tria pag\u0302o; la stilo, ne necesas\ntion substreki, absolute flua kaj senriproc\u0302a, trenas la leganton senspire g\u0302is la fino."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Bela fabelo pri enigma lando"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Post kiam mi vidis proponon recenzi la libron de Trevor Steele\nAmo inter ruinoj, mi tuj akceptis g\u0302in, ne pro tio, ke mi speciale s\u0302atas la verkojn de tiu c\u0302i au\u0306toro\n1 ne estis favora), sed c\u0302ar mi opiniis, ke la romanon, kies intrigo disvolvig\u0302as en\nla disfalanta Sovetunio, prefere jug\u0302u homo, kiu persone spertis tiun c\u0302i epokon. Do\nmia pritakso nature dividig\u0302as en du partojn \u2013 la beletran kaj la historian."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Unue mi mallonge prezentu la intrigon. En 1990 la juna au\u0306stralia esperantisto Travis\nSiganoff veturas al Sovetunio. Li estas maldekstrema, do esperas trovi alternativon\nal kapitalisma socio kaj samtempe novan amon. Lia antau\u0306a amatino jam forlasis lin,\nc\u0302ar li malsukcesis kontentigi s\u0302ian seksan apetiton. Amorado havas sufic\u0302e grandan lokon\nen tiu c\u0302i verko, pli g\u0302uste en la konduto de la c\u0302efaj herooj."}, {"text_idx": "#000022", "text": "En Kievo li rapide elrevig\u0302as pri la virino, al kiu li veturis, c\u0302ar lia korespondamikino\nMarina (ankau\u0306 esperantistino) preferas havi en lito du partnerojn samtempe (unu el\nkiuj estas s\u0302ia edzo Pas\u0302a), al kio la vojag\u0302anto ne pretas. Tamen s\u0302i rapide agnoskas\nsian eraron kaj lasas lin serc\u0302i sian vojon."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Migrinte al Talino li trovas tie alian esperantistinon, la belan estoninon Virve.\nS\u0302i estas koramikino de enigma esperantisto Arimantas (poste evidentig\u0302as, ke li estas\nbandito), sed post lia murdo en krima interpafado s\u0302i baldau\u0306 transiras al sia nova\namo, nia au\u0306straliano. C\u0302io c\u0302i disvolvig\u0302as en tradicia Esperanto-medio (kluboj, kongresoj\nktp) sur fono de la agonianta Sovetunio."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Li scias rakonti kaj parolas glate, kaj evidente ankau\u0306 lia bus\u0302parolo estas same vigla\nkaj senerara. Mi g\u0302is nun rememoras lian eseon en\n2 kiel brilan ekzemplon de humurplena rakonto. Apenau\u0306 kredindas, ke ambau\u0306 tekstoj estis\nverkitaj de la sama homo. Mi klarigu."}, {"text_idx": "#000026", "text": "La c\u0302efa problemo mi konsideras la palecon de la personoj. C\u0302iuj herooj estas senvivaj,\nkvazau\u0306 paperpupoj, eltranc\u0302itaj el kartono kaj c\u0302iam turnitaj al la leganto per unu\nflanko. Ili pas\u0302as, pensas, komunikig\u0302as, amoras, sed c\u0302ion faras monotone, seriozmiene\nkaj nekredinde racie. En la romano agadas plej diversaj homoj: juna au\u0306straliano, lia\nestona koramikino, maljuna Esperanto-verkisto, bandito-esperantisto (jes ja!), dekoj\nda aliaj personoj, sed c\u0302iuj parolas per la sama voc\u0302o, kaj tio estas la voc\u0302o de la"}, {"text_idx": "#000027", "text": "La dialogoj estas senvivaj, kaj ec\u0302 amoras la herooj kvazau\u0306 lau\u0306 skemo. Jen, ekzemple,\nla sceno, kie Marina venas en la liton de Travis kaj provas amori kun li, dum s\u0302ia\nedzo subrigardas c\u0302e la pordo."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Rapidega evoluo por la virino, kiu kutimas al partners\u0302ang\u0302o kaj rigardismo, c\u0302u ne?\nTro rapida por kredigi min. Se Konstantin Stanislavski legus tion, li certe ripetus\nsian faman: \u201eMi ne kredas!\u201d"}, {"text_idx": "#000030", "text": "Por esti justa, unue mi lau\u0306du la verkon. G\u0302i enhavas plurajn misojn rilate detalojn,\nsed la g\u0302enerala etoso estas priskribita g\u0302uste kaj trafe."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Sovetunio estis koloso sur argilaj piedoj. Ekonomia kolapso, dau\u0306ra lukto pri la potenco,\nkresko de naciismo en la baltaj landoj, banditoj c\u0302antag\u0302as la unuajn komercistojn,\nc\u0302ie regas h\u0302aoso kaj necerteco \u2013 vere, tiel estis. Mi naskig\u0302is en 1974, do sufic\u0302e g\u0302uis la sovetian epokon, perestrojkon"}, {"text_idx": "#000032", "text": "La au\u0306toro trafe rimarkigas, ke Mih\u0302ail Gorbac\u0302ov estis tiutempe tre nepopulara figuro\nen sia lando, kontraste al Boris Jelcin, kiu estis lia plej forta oponanto. En la\nokcidenta mondo la sovetia prezidanto g\u0302is nun estas adorata kiel homo, kiu detruis\nla \u201eimperion de malbono\u201d kaj venkis komunismon de interne, dum la sovetianoj memoras lin c\u0302efe kiel malfortan\nbabilemulon, kies ekonomiaj reformoj fiaskis, same kiel la politikaj. En 1990-1991\nli aspektis kiel trivita pajlopupo, kiu plu alkroc\u0302ig\u0302is al la Komunisma Partio kaj\nstrikta federacia potenco, kiuj jam perdis c\u0302ian au\u0306toritaton."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Katastrofoj sekvis unu la alian, sed li nur balbutis, ke li ne faris tion, ne ordonis,\nec\u0302 ne sciis, do ne respondecas. En la kapoj c\u0302iam pli forte levig\u0302is la demando: \u201eSe li estas s\u0302tatestro, li devas scii kaj respondeci. Se li ne scias, nek respondecas\npri sia propra lando \u2013 kial li ne foriras?\u201d"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Sendo de armeaj trupoj al Bakuo en januaro 1990 sekvigis pereon de 130 g\u0302is 170 homoj.\nDispelo de manifestacio en Tbiliso en aprilo 1990 finig\u0302is per 19 mortintoj. El atako\nkontrau\u0306 la televidstacio en Vilno en januaro 1991 rezultis mortigo de 15 kaj vundado\nde 900 homoj. En tiuj tagoj la rokmuzikisto Jurij S\u0302evc\u0302uk kantis \u201eG\u0302iba malbono rampas lau\u0306 Litovio ...\u201d (G\u0302ibo en la rusa estas \u201eGorb\u201d, do c\u0302iuj komprenis la aludon), kaj plejparto de miaj samag\u0302uloj subtenis lin."}, {"text_idx": "#000035", "text": "\u201eNi atendas s\u0302ang\u0302ojn!\u201d kantis alia rok-idolo Viktor Coj, kaj tiuj vortoj ig\u0302is la devizo de la generacio\nkaj la tempo. Ni postulis s\u0302ang\u0302ojn, kaj la c\u0302efa espero estis la agresema opozicia prezidanto\nde Rusia SFSR, Boris Jelcin. Ni damnos lin kiel alkoholulon, korupciulon kaj friponon,\nsed tio okazos poste. En 1990 ni preskau\u0306 amis lin."}, {"text_idx": "#000036", "text": "C\u0302io c\u0302i vidig\u0302as en la libro. Dankon, au\u0306toro, tiukampe vi vere sukcesis."}, {"text_idx": "#000037", "text": "C\u0302u vi iam g\u0302uis ombron de oksikoko? Tiu c\u0302i planto altas ne pli ol 20 cm, sed la rusoj\ng\u0302uas g\u0302in tre ofte \u2013 plejparte helpe de okcidentaj filmoj kaj libroj, kies au\u0306toroj ne estas tro skrupulaj."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Kio kau\u0306zas tion? Manko de informoj kaj maldeziro serc\u0302i ilin. Ordinara okcidentano\nhavas en sia kapo iom da belaj rusaj klasikaj\u0302oj (C\u0302eh\u0302ov-Dostojevskij-Tolstoj), teruraj\u0302ojn\nArkipelago Gulago de Aleksandr Solj\u0302enicin kaj amuzajn kozakojn el animaciaj\u0302oj de Walt Disney. C\u0302io kunfandig\u0302as\nen unu bildon, kiu estas aplikata al iu ajn periodo de la rusa historio. Kaj disfloras"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Mi legis, ke Trevor Steele log\u0302is iam en orienta Eu\u0306ropo au\u0306 almenau\u0306 havas personajn\nspertojn pri tiu c\u0302i regiono. Tio senteblas en la romano, kiu enhavas multe da detaloj,\nriceveblaj nur persone au\u0306 helpe de sperta konsilanto-denaskulo. Tamen evidente tiu\nvivperiodo estis mallonga, au\u0306 konsultado malsufic\u0302a. Do aperis pluraj eraroj kaj fus\u0302oj.\nMi listigis la plej okulfrapajn, dividante ilin je du partoj: la historiaj kaj la"}, {"text_idx": "#000041", "text": "Virve rakontas: en 1939 post la anekso de Estonio NKVD-agentoj mortpafis mian avon\nLa kampanjo kontrau\u0306 la intelektuloj akuzataj pro adorado de la okcidentaj idealoj\n(do nomitaj \u201ekosmopolitoj\u201d) komencig\u0302is en 1948 kaj dau\u0306ris g\u0302is la morto de Stalin en 1953. G\u0302i celis bridi dubojn,\nkiuj povus aperi en la kapon de sovetiaj civitanoj, kiuj vidis la pli ric\u0302an vivon\nen la kapitalismaj landoj dum la liberigo de Eu\u0306ropo. La kampanjo havis fortan antisemitisman\nakcenton, do plejparto de la viktimoj estis judaj artistoj kaj aktivuloj. Multaj estis\nmaldungitaj, kritikataj, ne plu publikigataj ktp. Nur du \u201ekosmopolitoj\u201d estis mortpafitaj, sed ambau\u0306 estis judoj, kaj okazis tio en 1949, dek jarojn post"}, {"text_idx": "#000043", "text": "\u201eLi [Gorbac\u0302ov] probable savis la vivon de ... dekmiloj da aliaj homoj [el gulago]\u201d (p. 21)\nDenove konfuzo de malsamaj historiaj periodoj. De 1956 g\u0302is 1987 pro la kontrau\u0306s\u0302tataj\nkrimoj en Sovetunio estis kondamnitaj 8145 homoj. La maksimuma malliberigo estis 10\njaroj. Dekmiloj da politikaj prizonuloj, savitaj de neevitebla pereo, estas nura fantaziaj\u0302o."}, {"text_idx": "#000044", "text": "La au\u0306toro asertas, ke tio egalas al cigaredoj. Tamen por tiuj lastaj estas uzata\npapirosoj kaj signifas nur specon de cigaredoj \u2013 sen filtro kaj en maldika papero."}, {"text_idx": "#000049", "text": "\u201eMalmultaj el s\u0302iaj konatoj, kaj neniu esperantisto, havis privatan au\u0306ton, krom se ili\nhavis altan rangon en la partio au\u0306 burokrataro\u201d (p. 72)\nMi prezentos nur unu ciferon: en 1990 en Sovetunio estis produktitaj 1 260 000 leg\u0302eraj\nau\u0306toj. Ili estis simplaj, sed sufic\u0302e fortikaj kaj servis almenau\u0306 po dek jarojn, ofte\npli. Iom tro da au\u0306toj por la elituloj, c\u0302u ne? Same fantazia estas la aserto pri la\nmaleblo havi personan telefonon (p. 80)."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Neniam ekzistis iu ajn Rusa Respubliko, do evidente la au\u0306toro celas Rusian Sovetian\nFederacian Socialisman Respublikon, kiu ekzistis ene de Sovetunio. Eksterlandanoj\nofte konfuzas du nociojn, kion neniam farus log\u0302anto de Rusio: \u201erusoj\u201d (etno) kaj \u201erusianoj\u201d (nacio). En Rusio log\u0302as pli ol 150 etnoj, kaj en pluraj regionoj rusoj estas etna\nmalplimulto au\u0306 preskau\u0306 tute mankas (kiel en C\u0302ec\u0302enio kaj Ingus\u0302io). Pro tio nia lando\nnomig\u0302as \u201eRusia Federacio\u201d, same kiel antau\u0306e ekzistis Rusia SFSR kaj antau\u0306e la Rusia Imperio. \u201eRusio por la rusoj\u201d estas devizo de la naciistoj, do almenau\u0306 la esperantistaro ne sekvu g\u0302in."}, {"text_idx": "#000052", "text": "La au\u0306toro ofte metas en la tekston rusajn vortojn latinskribitajn, sed ne c\u0302iam trafe.\nRusa infano povas karese voki la patrinon\nmamus\u0302ka. Eble tiel parolas la bulgaroj, sed ne c\u0302iuj slavoj estas la samaj."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Evidente temas pri Krasnoarmejskaja (Rug\u0302armea) \u2013 c\u0302iam skribata unuvorte."}, {"text_idx": "#000054", "text": "La au\u0306toro tradukas g\u0302in kiel\nkompreneble, kvankam pli trafa estas"}, {"text_idx": "#000056", "text": "Oni ofte uzas la literon y por transdoni la rusan sonon \u044b. Sed en tiu c\u0302i ina nomo,\nalmenau\u0306 en la rusa, au\u0306deblas klara i, do kial nepre sekvi la anglalingvan version?"}, {"text_idx": "#000057", "text": "Mi aldonu kelkajn vortojn pri la eldonaj\u0302o mem. Bedau\u0306rinde, ili ne estos tre lau\u0306daj.\nLa papero estas blanka, kovrilo mola, sed sufic\u0302e fortika, la tiparo normala, la folioj"}, {"text_idx": "#000058", "text": "G\u0302enerale, la Esperanto-lingvaj\u0302o estas normala \u2013 nek eksperimenta, nek anakronisma. Mi nur ne komprenas, kial ofte aperas la vorto\n\u201eafero\u201d en la signifo \u201eaj\u0302o\u201d? Ekzemple: \u201eLi prenis aferojn el forno\u201d (p. 38). C\u0302u tio estas pau\u0306saj\u0302o de la angla \u201ething\u201d? Mi ne tuj komprenis ankau\u0306, kio estas \u201esubtera trajnservo\u201d (p. 44), kaj nur poste divenis, ke temas pri metroo."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Tamen la enpag\u0302igo estas tre simpla, mi ec\u0302 nomus g\u0302in amatora. La romano konsistas el\npluraj c\u0302apitroj, sed ili finig\u0302as kaj komencig\u0302as subite. Antau\u0306 la leganto aperas blanka\nspaco, sen iuj ajn numeroj, vortoj, vinjetoj au\u0306 aliaj eldonsignoj. Ankau\u0306 la kovrilo\nestas simplega: rustkovrita soldata kasko kun granda truo, tra kiu elkreskis dianto.\nKian rilaton tiu c\u0302i postmilita bildo havas al la amaventuro de la juna au\u0306straliano\nen la senorda, sed ankorau\u0306 paca Sovetio \u2013 mi ne komprenis."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Al kiu mi ne rekomendu tiun c\u0302i libron? G\u0302i apenau\u0306 plac\u0302os al homoj, kiuj bone konas\nla historion de Sovetio au\u0306 log\u0302is en la lando en la priskribata epoko. Mi same dubas\npri la beletremuloj, kiuj kutimas legi altnivelajn prozaj\u0302ojn kun vivaj karakteroj,\nkomplika intrigo kaj profunda psikologia analizo."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Al kiu mi povus rekomendi tiun c\u0302i libron? Al la s\u0302atantoj de la verkoj de Trevor Steele\nkaj al c\u0302iuj, kiuj deziras iom konatig\u0302i kun la vivo en Sovetio en g\u0302iaj lastaj jaroj.\nSe oni ne estas tro skrupulema rilate historiajn faktojn kaj kulturajn detalojn, eblos\nricevi g\u0302eneralan imagon pri la eventoj."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Fakte, mi povas imagi preskau\u0306 iun ajn kun tiu c\u0302i libro enmane \u2013 sur plag\u0302o, en trajno au\u0306 dum longa flugo. Neniu literaturo konsistas nur el c\u0302efverkoj,\ndo se ni havas normalan lingvon, ni devas havi ankau\u0306 normalan literaturon \u2013 kun g\u0302iaj pintoj, fus\u0302oj kaj meznivelaj\u0302oj, al kiuj lau\u0306 mia opinio apartenas tiu c\u0302i\nromano de la fekunda au\u0306stralia verkisto."}, {"text_idx": "#000065", "text": "3. La pag\u0302numeroj rilatas al la presita versio de la romano."}, {"text_idx": "#000067", "text": "\"Eble komuna intereso tia helpintus teni ilin kune?\" (p. 13)\n\"Se vi rekte demandintus, mi skribintus al vi... \" (p. 51)\n\"...tia intervjuo estintus neebla antau\u0306 kelkaj jaroj.\" (p. 56)"}, {"text_idx": "#000068", "text": "Serc\u0302i kaj trovi amon inter ruinoj"}, {"text_idx": "#000069", "text": "Trevor Steele jam farig\u0302is unu el plej produktantaj romanistoj en Esperanto, kaj lia kvalito dau\u0306re impresas. La romanoj de Steele estas lokitaj au\u0306 en la persona historio de la au\u0306toro au\u0306 en iom fora pasinteco. Nun temas pri fazo el la persona historio de Steele, kiu vere instruis la anglan en Sovetunio dum la lasta jaro de la ekzisto de tiu lando. Mi renkontis lin tiam en BET en Tartu, kiu ankau\u0306 rolas en la rakonto, kaj vizitis kun li per ekskurso de BET la monah\u0302inejon Kurema\u0308e, kiu aperas en la rakonto. Tamen temas pri romano, do ni permesu ke kelkaj faktoj ne similas la realon (ekzemple, la statuo de Lenino, kiu aperas en la rakonto, trovig\u0302is lau\u0306 mia kompreno en Tartu, ne en Tallinn)."}, {"text_idx": "#000070", "text": "La komenco de la romano okazas en du paralelaj rakontoj, unu pri spertoj de au\u0306straliano kiel instruisto de la angla en Kievo kaj alia pri la vivo de esperantistino en Estonio, kaj en la dua duono de la libro la rakontoj kunig\u0302as. Juna au\u0306straliano serc\u0302as amon sensukcese, kaj dume renkontas detalojn el c\u0302iutaga vivo en kolapsanta socia sistemo, al kiu li komence rilatas entuziasme, sed baldau\u0306 komprenas, ke la realo estas io tute alia."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Juna Travis venas el Au\u0306stralio kaj celas konatig\u0302i kun Sovetunio kaj instrui la anglan, sed c\u0302efe pelas lin la finig\u0302inta amrilato kaj espero trovi novan rilaton kun esperantista korespondamikino, kiu tamen montrig\u0302as esti edzino de alia viro. En alia fadeno juna estona esperantistino Virve same havas malfacilon trovi amon, sed sukcesas kun litova esperantisto. Tio ne malhelpas s\u0302in inviti la junan au\u0306stralianon Travis el Kievo al Tallinn. Kaj mi c\u0302i tie ne malkovru, kiel finfine la du junuloj kunig\u0302os fine de la rakonto."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Mi mem vizitis Estonion en la tempo, pri kiu temas en la rakonto, kaj iom konas la kulturon kaj vivon en tiutempa Sovetunio. Do, eblas diri, ke li priskribas la vivon reale, tiaj estis la aferoj dum la kolapso de Sovetunio. La socia ordo misfunkcias, dum la reguloj ne estas respektataj, kaj la aferoj funkcias nur se ili estas organizitaj kontrau\u0306 oficialaj reguloj. Kapitalismo eniras la sistemon kun siaj malagrablaj sekvoj, dum granda parto el log\u0302antaro volas akiri tion, kion ili kunigas kun bona kaj sukcesa vivo, kio tamen ne estas ofertata al c\u0302iuj. Ankau\u0306 aliaj observoj de Steele estas trafaj, ekzemple pri la malfacileco paroligi estonajn studentinojn: \u201cparoligi ilin foje similas eltiri iliajn dentojn unuope\u201d."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Kiel ofte en romanoj de Steele, la c\u0302efa temo estas problemo trovi amon kaj problemo de viro rilati g\u0302uste al virino. Viroj de Steele estas strec\u0302itaj, ne emaj kapti okazon amori kun kiom eble multe da inoj. Foje tro rigoraj moralaj konvinkoj de tiuj viroj ec\u0302 preskau\u0306 malhelpas al ili atingi veran amatinon. Nu, tiel estas ofte ankau\u0306 en la reala vivo."}, {"text_idx": "#000074", "text": "La estonaj nomoj de Steele estas iom senimpresaj, eblas trovi tie nomojn de konataj estonaj esperantistoj Hirsik, Lakjusaar, misliterumita el Kaljusaar (Kaljusaar ja signifas roka insulo, dum lakju signifas nenion), dum el la persona nomo Ku\u0308lli restis Ku\u0308li, la au\u0306toro ja kaptis la literon u\u0308, sed ne duoblan konsonanton, kaj Onatil ankau\u0306 ne estas estona nomo. Tamen la personoj sub tiuj nomoj ne similas la ekzistantajn personojn, sed eventuale Steele estus povinta uzi iom da fontoj por serc\u0302i inventitajn, sed ankau\u0306 reale eblajn estonajn nomojn. Steele ankau\u0306 misliterumas Savisaar (vera historia persono, kiu marg\u0302ene aperas en la rakonto) al Saavisaar, kaj la monah\u0302inejon Kurema\u0308e al Kurama\u0308e, sed tiaj detaloj tute ne malbonigas la fluan rakonton de Steele."}, {"text_idx": "#000075", "text": "Mi rekomendas la novan romanon de Steele al c\u0302iuj, kiuj s\u0302atis liajn antau\u0306ajn romanojn kaj al c\u0302iuj, kiujn interesas la vivo g\u0302enerale, kaj esperantista vivo aparte, en la kolapsanta Sovetunio en jaroj 1990-1991."}, {"text_idx": "#000076", "text": "C\u0302e represo au\u0306 citado bonvolu nepre indiki la fonton:"}, {"text_idx": "#000077", "text": "Amo Inter Ruinoj de Trevor Steele"}]