[{"text_idx": "#000000", "text": "Brigid O'Keeffe, asista profesoro c\u0302e Brooklyn College en Novjorko, esploris la originon de Esperanto kuntekste de la g\u0302enerala historio pri la eu\u0306ropa epoko de internaciismo je tiu jarcents\u0302ang\u0302o. En artikolo verkita por Libera Folio s\u0302i rakontas pri sia nova libro, interesa ankau\u0306 por esperantistoj, kiuj jam bone konas la historion de la lingvo mem."}, {"text_idx": "#000002", "text": "La verko de Brigid O'Keeffe aperos en la angla en junio 2021."}, {"text_idx": "#000003", "text": "En 1908 ordinaraj homoj el diversaj partoj de la Rusa imperio entuziasme mendis anoncetojn en Espero, relative efemera esperantista periodaj\u0302o el Sankt-Peterburgo. Kun espero kaj scivolo ili serc\u0302is kontakton kun la mondo kaj esperantistajn plumamikojn. El sia rusia vilag\u0302eto Pavel Mos\u0302c\u0302anskij provis korespondi pri c\u0302iaj temoj kaj amikig\u0302i kun esperantistoj en foraj partoj de Rusio kaj la pli vasta mondo."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Esperantista korespondado tamen s\u0302ajnis proponi ion pli grandan ol nura amikeco kaj imagataj vojag\u0302oj. Inters\u0302ang\u0302ante leterojn kun siaj esperantistaj plumamikoj, li esperis klarigi sian \u201dmondorigardon\u201d. Mos\u0302c\u0302anskij aparte volis partopreni en socia debato pri la tiel nomata \u201dseksa demando\u201d. V. Gromov volis korespondi pri pentrado kaj inters\u0302ang\u0302i fotojn kun siaj esperataj esperantistaj plumamikoj. N. Nosenko volis korespondi pri la temo virina egaleco. P. Slugin serc\u0302is plumamikojn interesitajn pri inters\u0302ang\u0302ado de koloraj pos\u0302tkartoj. Slugin esperis ricevi pos\u0302tkartojn kun Eu\u0306ropaj pejzag\u0302oj, kiujn li vers\u0302ajne neniam vidus per siaj propraj okuloj. Li promesis siaflanke sendi pos\u0302tkartojn kun bildoj de Kazan, Samara, Saratov, Astrah\u0302an kaj aliaj provincaj rusiaj urboj."}, {"text_idx": "#000005", "text": "M. Beregavskij, vilag\u0302a instruisto, serc\u0302is esperantistajn plumamikojn kiuj diskutu kun li la grandajn sociajn demandojn de la epoko. Li promesis rapide respondi al c\u0302iuj leteroj. F. D. Ovc\u0302innikov en Rostov-c\u0302e-Don scivolis, c\u0302u ekzistas esperantistoj kiuj pretus korespondi kun li pri la temo hipnotismo. A. N. Bekerman volis korespondi pri la temoj elektroniko kaj fotografio. N. G. Zibarev serc\u0302is plumamikojn kun kiuj li povus inters\u0302ang\u0302i leterojn pri astronomio. En sia angulo de Sebastopolo, s\u0302ajne, li povis imagi pli vastan mondon kaj ec\u0302 pli vastan kosmon. A. Beiman serc\u0302is plumamikojn kiuj skribu al li en Esperanto \u201dpri plej diversaj demandoj de la vivo\u201d."}, {"text_idx": "#000006", "text": "C\u0302iuj c\u0302i ordinaraj rusiaj esperantistoj \u2013 el kies vivoj ni povas vidi nur marg\u0302enan eron tra c\u0302i tiuj etaj korespond-anoncoj \u2013 provis vastigi siajn horizontojn dum la lastaj jaroj de la cara imperio. Ili volis dividi ideojn kaj havi kontaktojn trans la limoj \u2013 lingvaj, kulturaj kaj politikaj \u2013 kiuj alie disigis la homaron. Esperanta korespondado promesis unikan eblon esplori la mondon kaj ekkoni la diversajn popolojn log\u0302antajn en g\u0302i \u2013 neniam forlasante sian foran angulon de la Rusa imperio."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Esperantista korespondado s\u0302ajnis proponi al ili sciojn, amikecon, imagatajn vojag\u0302ojn, sed ankau\u0306 novan, modernan identecon de mondaj civitanoj kaj socie interligitaj kosmopolitoj. Ili estis instruistoj, studentoj, burokratoj, sciencistoj, aristokratoj kaj laboristoj. Ili reprezentis kversekcon de la edukita rusia socio. C\u0302i tiuj ordinaraj rusiaj esperantistoj ne estis marg\u0302enuloj de sia epoko."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Male, mi asertas ke ili estas ekzemploj de ordinara tutmondig\u0302a tendenco kiu estis tipa por ilia epoko \u2013 tempo de maltrankvila tutmondig\u0302o kiu montras frapajn similecojn kun la nia. Esperantistoj kaj iliaj kreaj entreprenoj estas tro ofte marg\u0302enigitaj en la piednotojn de sciencaj studoj au\u0306 tute preteratentataj, sed ili meritas la fokusitan atenton de historiistoj."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Kio motivis virinojn kaj virojn dum la lastaj jaroj de la cara Rusio kaj la frua Soveta Rusio au\u0306di la internaciisman alvokon de Zamenhof kaj lerni Esperanton? Kion Esperanto povas instrui al ni pri la tutmonda sinteno \u2013 la internaciismaj esperoj kaj revoj \u2013 de la ordinaraj homoj kiuj en revolucia Rusio kaptis skribilon kaj paperon por uzi Esperanton en sincera strebado al vasta gamo da celoj \u2013 geopolitikaj sed ankau\u0306 personaj?"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Kaj kion krome Esperanto permesos al ni vidi pri la tutmondaj dimensioj de la malfrua cara Rusio kaj la frua Sovetunio? Kio en la malfrua imperia Rusio inspiris Zamenhof proponi al la mondo sian lingvon de la espero? Kiel kaj kial la malfrua cara Rusio donis fekundan grundon en kiu la naskig\u0302anta Esperanto-movado povis radikig\u0302i? Kion signifis kaj kion povus signifi la internacia proleta revolucio por esperantistoj en la frua Sovetio? Kial kaj kiel iliaj esperantistaj revoj komencis velki en la stalinismaj 1930-aj jaroj? Kion la detruo de la sovetia esperantista movado en la stalinismaj 1930-aj povas helpi nin pli bone kompreni pri sovetia internaciismo kaj la ofte turmentata rilato de Sovetio kun fremdaj lingvoj kaj ties parolantoj?"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Tiuj estas la c\u0302efaj demandoj, kiuj inspiris mian libron Esperanto and Languages of Internationalism in Revolutionary Russia, aperontan c\u0302e Bloomsbury en junio 2021."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Por esperantistoj la rakonto pri la origino de Esperanto eble jam estas temo banala, rakonto tiom konata al ili kiel la dorso de la propra mano. Tamen, en mia libro mi strebis meti la rakonton pri la origino de la lingvoj kaj pri la persona biografio de Zamenhof rekte en la kuntekston de la historio de la malfrua cara Rusio kaj la pli vasta eu\u0306ropa epoko de internaciismo de tiu jarcents\u0302ang\u0302o."}, {"text_idx": "#000013", "text": "La epoko de Zamenhof estis tempo de teknokrata planado, de krea kaj ofte despera serc\u0302ado de alternativaj estontecoj fare de eu\u0306ropa edukita elito, obsedita de la angora galopo de la tutmondig\u0302o. G\u0302i estis epoko en kiu kosmopolitaj elitoj intense interesig\u0302is pri solvo al la malbeno de Babelo \u2013 malbeno des pli konfuza meze de la revoluciaj s\u0302ang\u0302oj alkondukitaj de rapida industriig\u0302o, novaj telekomunikaj sistemoj, agresa naciismo kaj vastig\u0302antaj merkatoj."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Por multaj en la jarcents\u0302ang\u0302a Eu\u0306ropo kaj en la tuta mondo la Esperanto de Zamenhof s\u0302ajnis perfekte tajlorita lingvo de la internaciismo. Siaflanke Zamenhof bazis sian esperantistan vizion sur sia propra dolorplena reago al la maldignaj\u0302oj kiujn li devis trasuferi kiel judo en cara Rusio."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Zamenhof proponis Esperanton al la mondo ne nur kiel praktikan lingvan ilon por venki Babelon, sed ankau\u0306 kiel la fundamenton de estonta morala komunumo de mondaj civitanoj. Esperanto postulis, ke ordinaraj rusianoj kaj la pli vasta mondo konfrontu la neeviteblan demandon kiel plej bone komuniki en epoko de internacieco kaj konkurantaj konceptoj pri monda civitaneco."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Mia libro estas studo pri tio, kiel viroj kaj virinoj en la revolucia Rusio diversmaniere traktis la defiojn kaj s\u0302ancojn de la evoluanta rilato inter lingvo kaj internacia komunikado en dedic\u0302ite tutmonda epoko. G\u0302i montras, kiel la demando de internacia lingvo kaj internacia komunikado formis la debatojn de la revolucia Rusio pri g\u0302ia loko, kaj la loko de g\u0302iaj ordinaraj log\u0302antoj, en interkonektita sed dividita mondo."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Por verki c\u0302i tiun libron, mi precipe turnis min al rusiaj arkivoj \u2013 sed ankau\u0306 al bibliotekoj kaj arkivoj en Palo Alto, Berlino, Vieno kaj Londono \u2013 por vivigi neglektitan sed viglan radiknivelan internaciismon kiu ligis ordinarajn rusianojn kun amikoj kaj kamaradoj c\u0302ie en la mondo en epoko de tutmonda transformig\u0302o."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Mi esploras la ofte frustrajn provojn de fruaj sovetiaj esperantistoj kampanji por Esperanto kiel esenca ilo en la bols\u0302evisma strebado al tutmonda proleta revolucio. Mia libro turnas reflektoron al la lingva kakofonio de la frua Komunista Internacio (Komintern)."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Mi esploras la bols\u0302evisman politikon de lingva diverseco dum g\u0302ia formig\u0302o en la novaj institucioj kaj retoj de socialisma internaciismo subtenita de la mondoskua revolucio de la bols\u0302evistoj. Mi esploras kiel kaj kial la sovetiaj esperantistoj malsukcesis konvinki la bols\u0302evistojn ekuzi Esperanton kiel oficialan lingvon en la laboro de Komintern. Mi akcentas la defiojn kiujn ili trafis, kiam ili provis apliki Esperanton en la sovetia kultura diplomatio en la intermilitaj jaroj."}, {"text_idx": "#000020", "text": "La esperantistoj de la frua Sovetio levis dolorajn kaj urg\u0302ajn demandojn pri tradukado kaj interpretado, pri lingva justeco kaj socialisma internaciismo, pri marksisma teorio kaj la lingvo de la pli alta fazo de komunismo. Ili estis nelacigeblaj en siaj strebadoj kunligi la celojn de la bols\u0302evisma internaciismo kun transnacia proleta esperantismo en la 1920-aj kaj fruaj 1930-aj jaroj."}, {"text_idx": "#000021", "text": "En siaj strebadoj apliki la revolucian potencialon de Esperanto por la enlandaj kaj eksterlandaj politikaj celoj de la bols\u0302evistoj ili mobilizis la transnacian esperantistan gazetaron, la novajn amaskomunikajn kapablojn de radiofonio kaj la leterajn esperantistajn sociajn retojn de la antau\u0306revolucia tempo. Tamen la strebadoj de la fruaj sovetiaj esperantistoj ofte disrompig\u0302is kontrau\u0306 la obstinaj muregoj de bols\u0302evista indiferento kaj burokrata senpacienco al la \u201dinternacia lingva demando\u201d."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Vidate en tiu lumo, la sovetia gastigo de monda kongreso de SAT en Leningrado en 1926 elstaras kiel unu el la plej videblaj kaj eksterordinaraj momentoj de la cetere sufic\u0302e mankohava subteno de la frua sovetia s\u0302tato al la esperantista movado en Sovetio."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Mia libro finig\u0302as kun fokuso al la tragedio de la grandaj purigoj kaj teroro de Stalino fine de la 1930-aj jaroj, terura epoko, kiu neniigis Sovetrespublikaran Esperantistan Union kaj detruis la vivojn de individuaj sovetiaj esperantistoj kaj iliaj familianoj. Ankau\u0306 en c\u0302i tiu kazo la tragika sorto de la sovetiaj esperantistoj dum la frostaj jaroj de la stalina teroro devas esti komprenita en sia pli vasta historia kunteksto."}, {"text_idx": "#000024", "text": "La detruo de la sovetiaj esperantistoj estas horora simbolo de la pli vasta sovetia tensio inter ksenofobio kaj internaciismo dum la dudeka jarcento. Kaj tamen ec\u0302 post la stalina detruo de SEU, la heredaj\u0302o de Esperanto pluvivis dum la malvarma milito. La frua sovetia esperantista movado kaj la lingva politiko kiun g\u0302i insiste emfazis al la hezitema bols\u0302evisma registaro havis signifon en pli malfruaj sovetiaj aliroj al la konkuro pri grandpotenca lingva regado dum la malvarma milito."}, {"text_idx": "#000025", "text": "En c\u0302iuj c\u0302i manieroj, mi montras ke la historio de Esperanto en la revolucia Rusio malfermas fenestrojn al pli profundaj kaj vastaj pensoj pri antau\u0306a epoko de monda historio, kies heredaj\u0302o multmaniere plu estas kun ni en nia nuna, c\u0302iam pli interligita kaj c\u0302iam pli dividita mondo."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Duolingo kau\u0306zis disputojn inter la jidistoj"}, {"text_idx": "#000033", "text": "La fruan epokon de internaccismo- tre bone priskribas Esperantisto Mikaelo Bronshtein en sia libro : \" Mi stelojn jungis al revado\" en la romano abunde fluegas\nsango \u2013 kaj fraksighis la revo pri internaciismo .La gazeto de IKEK \" Internaciisto \" mortis kun sia lasta redaktoro ."}, {"text_idx": "#000034", "text": "\"La frua sovetia esperantista movado kaj la lingva politiko kiun g\u0302i insiste emfazis al la hezitema bols\u0302evisma registaro havis signifon en pli malfruaj sovetiaj aliroj al la konkuro pri grandpotenca lingva regado dum la malvarma milito.\" ... unu frazo kiu, se mi bone komprenas g\u0302in, kontrau\u0306as c\u0302iujn pli fruajn asertojn. Anyway... who cares?"}, {"text_idx": "#000036", "text": "Mi suspektas, ke multaj samideanoj preferus, se la sekretario de la Internacia Esperanto-Instituto ne aligatorus en esperanta forumo ... au\u0306 c\u0302u la angla lingvo estas simple tro mojosa ec\u0302 en nia rondo? Bedau\u0306rinda Andreo Cseh maltrankvilig\u0302as en sia tombo!"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Bonvolu havi iom pli da respekto por la planlingva verko de pastro Schleyer ... Dum la angla lingvo sendube minacas la estontan sorton de multaj malgrandaj (kaj ec\u0302 mezgrandaj) lingvoj, Volapuko neniam minacis ion ajn."}, {"text_idx": "#000040", "text": "La \"volapukajhon\" vi trovus en verko proverbaro de Zamenhof \u2013 li mem humile omaghis al pastoro Schleyer dum UK en 1905. Senescepte ech eteta lingvo minacas la alian . Atestoj de Zamenhof pri revolucioj en Rusio estas al mi ne konataj . Li nur skribis pri la shakala pogromo en Bialistoko- sed ne pri ghia kauzo."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Lau\u0306 la persona nomo Jolanta van Holstein estas S-ino. Tio konsciigas min, ke en Esperanto ne ekzistas seksneu\u0306tralaj titoloj kaj mi scivolas, kion uzas riistoj por la homoj por kiuj ili uzas 'ri': c\u0302u Sinjoro, Sinjorino au\u0306 eble Rinjoro? Kaj kio pri Doktoro/Doktorino, Profesoro/Profesorino?"}, {"text_idx": "#000045", "text": "Se \"doktoro\" kaj \"profesoro\" jam estas seksneu\u0306tralaj, kiun formon mi uzu, se mi volas specife paroli pri profesoroj, kiuj estas virinoj, au\u0306 profesoroj, kiuj estas viroj?"}, {"text_idx": "#000048", "text": "La vera demando estas, kial iu bezonus specife paroli pri vireco au\u0306 virineco de profesoroj, doktoro, prezidanto, ktp? Kiam temas pri funkcio, tio ne vere utilas, ...krom opiniii ke sekso havas signifon pri la kapableco de la koncernato...\nMultaj lingvoj ne diferencigas tiajn titolojn lau\u0306 la sekso."}, {"text_idx": "#000052", "text": "En magazino MONATO legeblas artikolo pri viro , kiu naskis bebon ."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Estas interese, ke la kutimaj stultuloj diskutas pri margxenaj problemoj kaj ne pri la scienca enhavo de la verko de Brigid O'Keeffe. Sxi traktis fenomenon en Rusio, kiu estas videbla ankaux en aliaj regionoj, sed Esperantistoj preferas prisilenti."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Se la prezo de libro por vi estas kriterio pri la valoro de la enhavo, vi certe ege apezas la \"biblion\" de la mormonoj. Ili estas devigataj disdoni senpage. Tamen Esperantistoj ne diskutas pri la ege dubinda enhavo.\nEn multaj landoj oni povas ricevi librojn per scienca bibliotekoj, malmultekoste aux ecx senpage.\nLa prezo vere ne estas kialo por rifuzi debaton pri la enhavo. Estas multe pli facile preni la fakton, ke estas ino (profesorino ecx) kiu verkis. La nombro de respektitaj virinoj en Esperantujo estasege limigita (Kelkaj poetinio, verkistinoj, kantistinoj), sed por la decidoj nur gravas maljunaj blankaj viroj. La rezulto (UEA) estas videbla."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Unu maljuna blanka viro emas kritiki alian maljunan blankan viron. Ne gravas la koloro, sed la enhavo."}, {"text_idx": "#000061", "text": "\u201eGravas la enhavo\u201c \u2013 Jes, jen vi pravas. Tial mi miris, ke vi supre elstarigis ne la enhavon, sed la inecon de la verkistino (kaj aldone elbus\u0302igis belan ekzemplon de ag\u0302isma, rasisma kaj seksisma diskriminacio). Gravas la enhavo."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Certa recepto por elreligi diskuton en LF estas starigi lingvan demandon \u2013 precipe pri 'ri' \u2013 sen rilato al la artikolo."}, {"text_idx": "#000066", "text": "La argentina selektitaro estas c\u0302ampiono de la mondpokalo de KataroIrano: unua ekzekuto ligita al la tumultojDu misiloj trafis PollandonUN: amasa plimulto por kondamni la rusiajn aneksadojn en UkrainioParlamentaj balotoj en Latvio: tutnova vizag\u0302o por la deputitaro"}, {"text_idx": "#000067", "text": "Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracionVenkado de ekzistadismaj krizoj per muziko: Karolina Cicha de PollandoMeksika kolektivo kiu piratas librojn por kundividi kulturon alfrontas blokadojn"}]