[{"text_idx": "#000000", "text": "(Deutsch) Metzger beim Pazifistenkongress 1919"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Malpli ol unu jaron post la fino de la Unua Mondmilito la demando estis: kiel c\u0302i tiu \u201ckatastrofo\u201d en la somero 1914 povis okazi, kiajn erarojn faris la pacifistoj kaj kiel trakti la novan situacion en Eu\u0306ropo kaj la mondo?"}, {"text_idx": "#000004", "text": "En la libro de la protokoloj estas konataj nomoj: politikistoj, sciencistoj, verkistoj kaj komercistoj. Multnombraj membroj de la Nacia Asembleo estis senkulpigitaj, c\u0302ar ili estis translokitaj al Weimar nelonge. La prezidanto de la Berlina Stadtverordnelenversammlung, Geheimrat Dove, salutis kaj esprimis la esperojn de la partoprenantoj kun la vortoj (Pag\u0302o 14/15 ) \u201c... nur paco bazita sur la fundamentoj de leg\u0302o, kiu kunigas egalajn popolojn en la peno provoki plibonigon de reciprokaj rilatoj per supernacia organizo kaj provizi la rimedojn por paca solvo en kazo de konflikto provoki disputojn, \u2013 ke nur tia paco povas subteni la garantion de restado en si mem."}, {"text_idx": "#000005", "text": "En sia malferma parolado, la fama pacisto Carl von Ossietzky ec\u0302 povis bonvenigi kelkajn eksterlandajn reprezentantojn, inter ili reprezentanton de la \u201cWeltfriedensbund\u201d (la \u201cWeltfriedensbund\u201d) (fakte \u201cWeltfriedensbund vom Weissen Kreuz\u201d). Metzger el Au\u0306strio."}, {"text_idx": "#000006", "text": "C\u0302i tiu estis ankau\u0306 la sola, kiu menciis \u201cEsperanton\u201d (Protokolo pag\u0302o 61). Kunlaborado de Alfred Hermann Fried en la \u201cManlibro de la Friedensbewegung\u201d de 1905"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Inter la partoprenantoj estis aliaj pli au\u0306 malpli famaj Esperantistoj, inkluzive la bankisto Arnhold (Dresdeno). Li ebligis al Alfred Hermann Fried publikigi la \u00bbManlibron pri la Movado pri Libereco, kiu estis dedic\u0302o en 1905. Li parolis spontanee kiam li ricevis la impreson, ke la atingoj de la malnovaj pacistoj estis subtaksataj. Esperantistoj inter la partoprenantoj Aliaj esperantistoj en la listo de partoprenantoj, kiel prof. Adolf Schmidt (Potsdamo), Julius Hanauer au\u0306 Erwin Stolpe (Charlottenburg ), neniuj kontribuoj estas notitaj en la minutoj. Alfred Hermann Friedd pardonpetis, c\u0302ar c\u0302i-momente li ne sentas sin kapabla pri tia longa vojag\u0302o. Li sendis kompleksan komentarion pri la Traktato de Versajlo kaj la proponon de \u201cLigo de Nacioj\u201d, en kiu li akre kritikis kaj firme rifuzis. La demandoj faritaj de Fried, precipe la \u201cmilita kulpo\u201d, kau\u0306zis furiozajn debatojn, kie ankau\u0306 buc\u0302istoj Vorto raportis."}, {"text_idx": "#000008", "text": "En la tagordo, kiu traktis la agadojn de la Germana Paco-Kunularo (DFG) antau\u0306 kaj dum la milito, li diris, ke li persone konvinkig\u0302is, ke \u201cGermanio kulpas pri la komenco de la milito\u201d kaj aludas g\u0302in \u201ckun kia rafinaj\u0302o estas la oficiala Faru homojn trompig\u0302is pri tio, kiel malfacile estis kompreni aferojn. \u201cLi rekomendas neu\u0306tralan komisionon, kiu devus plenumi\u201d perfektan esploron pri la kulpo pri la eksplodo de milito \u201c. Tamen, li limigas. \u00bbNe estas tiu, kiu kulpigas la pafadon, kiu faras la minacan unuan pafon, sed tiu, kiu kulpigas la situacion. La motivoj de la milito estis imperiisma kapitalismo kaj la sistemo de internacia diplomatio. Sen fundamenta superado de la kapitalismo ne eblas sukceso de paca movado. \u201cLi formulis rezolucion, kiu estis akceptita."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Subite kun frato Stratman, estas imageble, ke la buc\u0302isto en Berlino ne vizitis hotelon, sed akiris tendaron en la monaejo de dominikanoj en Moabit. , C\u0302i tie log\u0302is malnova konata pro la katolika paco: Patro Francis Maria Stratmann. Li estis paro ino en Berlino de 1914 g\u0302is 1923. Kune ili publikigis alvokon al la katolikoj alvokantaj membrecon en la \u201cWeltfriedensbund vom Weissen Kreuz\u201d au\u0306 la \u201cFriedensbund deutscher Katholiken\u201d. Registradoj de Au\u0306strio devas iri al la adreso de Metzger en Graz, petoj de Germanio al Stratmanns-servo-adreso en Karlstrasse 30 (nun Reinhardstrasse) en Berlino-Mitte. Mallonga tempo estis Matthias Erzberger-prezidanto, kiu estis anstatau\u0306igita en oktobro 1919 de Kaplan Jocham de Ehingen. , La motora forto estis St"}, {"text_idx": "#000011", "text": "el: Espero Katolika numero 12/1968"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Kun d-ro Metzger mi konatig\u0302is dum la Universala Katolika Esperanto-Kongreso en Haag (Nederlando) 1920 kiel junulo kun 18 jaroj. Mi faris entuziasman paroladon kaj poste d-ro M. invitis min farig\u0302i kunlaboranto en sia centrejo en Graz, tielnomata \u201cVolksheilzentrale\u201d. Li fondis 1916 dum la mondmilito tian centrejon interalie por la internacia pacmovado."}, {"text_idx": "#000013", "text": "D-ro M. vere estis lerta kaj entuziasma esperantisto. Li bonege parolis Esperanton kaj publikigis propran gazeton en Esperanto kun la titolo \u201cKatolika Mondo\u201d. Tiu gazeto aperis multajn jarojn kaj enhavis en c\u0302iu numero propran c\u0302apitron pri la Esperanto-movado en la tuta mondo. Ofte mi estis la redaktoro de tiu c\u0302i angulo."}, {"text_idx": "#000014", "text": "D-ro M. fondis la tiel nomatan \u201cIKA\u201d kaj enkondukis Esperanton kiel oficialan internacian lingvon en tiu mondorganizo. IKA organizis multajn internaciajn kongresojn en Konstanz, Luxemburg ktp. C\u0302efe partoprenis en tiaj kongresoj katolikaj esperantistoj, mi nur volas mencii kelkajn konatajn nomojn kiel P. Heilker, Maximilian Mielert, d-ro Smulders."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Dum tiuj kongresoj de IKA oni organizis ankau\u0306 fakajn kunvenojn ekz. por katolikaj esperantistoj, por pastroj, por la junularo \u201cMoka\u201d (Mondjunularo Katolika), kies c\u0302efsekretario mi tiam estis."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Poste oni ne aprobis la agadon de d-ro M. flanke de la gvidantaj katolikaj esperantistoj kaj estig\u0302is gravaj disputoj. IKUE ja havis propran gazeton, \u201cEspero Katolika\u201d, kaj propran organizon! En la tiama tempo resp. en multaj numeroj de EK en la jaroj 1921-1923 oni povis konstati, ke la reciprokaj riproc\u0302adoj ofte estis tre akraj. D-ro M. multfoje estis citita en EK en tre malbona maniero. Kaplano d-ro Hotzelt el Nu\u0308rnberg estis granda kontrau\u0306ulo kaj atakis M. kaj liajn kunlaborantojn en nekristana maniero. Fakte ekzistis tiam du organizoj en la katolika Esperanto-movado, IKA de d-ro M. kun la fakorganizo IKUE kaj la IKUE de pastro Peltier, kiu reprezentis g\u0302enerale la oficialan katolikan movadon"}, {"text_idx": "#000017", "text": "En la postaj jaroj ankau\u0306 d-ro M. rekonis IKUE kiel solan internacian katolikan Esperanto-movadon."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Kompreneble d-ro M. restis fidela esperantisto. Li ne plu tiel forte okupis sin pri Esperanto. Li dedic\u0302is sin al aliaj taskoj, li fondis la \u201cUna sancta\u201d-organizon por la reunuigo de la kristanaro."}, {"text_idx": "#000019", "text": "D-ro M. estis eminenta oratoro kaj li bonege komprenis organizi. Li fondis ekonomiajn organizojn, grandan librejon \u201cPauluseldonejo\u201d, hejmojn por drinkuloj ktp."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Bedau\u0306rinde la ekleziaj au\u0306toritatoj ne s\u0302atis lin kaj liajn labormetodojn. Precipe la tiama princepiskopo de Graz estis tute ne amiko de M. kaj ofte d-ro M. plendis al siaj kunlaborantoj, ke la kompetantaj ekleziaj au\u0306toritatuloj ne aprobis lian laboron. Se mi ne eraras, la princepiskopo ec\u0302 malpermesis lian agadon."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Eble ankau\u0306 la personeco de d-ro M. iomete kulpis. Kvankam li estis pastro, li kelkfoje en sia fervoro agis kiel lerta komercisto kaj transpas\u0302is la alie kutimajn limojn en la c\u0302iutaga vivo, ankau\u0306 en la komuna vivo kun siaj kunlaborantoj. Komerce li multe atingis, sed per rimedoj, kiujn oni ne c\u0302iam povis akcepti."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Finfine li ne povis dau\u0306rigi sian agadon en Graz (Au\u0306strujo) kaj translog\u0302ig\u0302is al Meltingen c\u0302e Augsburg (Germanujo)."}, {"text_idx": "#000023", "text": "D-ro M. estis batalanto por la mondpaco. Li uzis c\u0302iujn rimedojn por atingi siajn celojn. Jam multajn jarojn antau\u0306 la dua mondmilito li devis multe suferi. La s\u0302tatpolico kelkfoje arestis lin. Tamen d-ro M. ne c\u0302esis labori por la paco. Li uzis c\u0302iujn internaciajn rilatojn por c\u0302esigi la teruran mondmiliton."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Parton de sia vivo li pasigis en malliberejo. La 14an de oktobro 1943 oni kondamnis lin je morto kaj la 17an de aprilo 1944 oni senkapigis lin en Berlin."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Se oni post multaj jardekoj superrigardas la tiaman situacion, one vere povas diri, ke li estis unika personeco kiel homo kaj kiel pastro. Certe li havis mankojn homajn, farante sian vivan bilancon, tamen sian tutan vivon li dedic\u0302is por la mondpaco. Pro tio li vere meritas la plej altan respekton."}]