[{"text_idx": "#000000", "text": "C\u0302iutagaj novaj\u0302oj de la mondo nun en Esperanto"}, {"text_idx": "#000001", "text": "En iuj naciaj lingvoj la novaj\u0302a retejo de Vikipedio malviglas au\u0306 ec\u0302 estis tute fermita, sed en la Esperanta versio de Vikinovaj\u0302oj nun eblas legi fres\u0302ajn mondajn novaj\u0302ojn c\u0302iutage. Lau\u0306 Stano Belov, unu el la c\u0302efaj aktivuloj, tre indas ke esperantistoj partoprenu en neesperantistaj projektoj, pro pluraj kialoj."}, {"text_idx": "#000003", "text": "En la ukraina versio de Vikinovaj\u0302oj la plej fres\u0302a novaj\u0302o ag\u0302as du semajnojn kaj temas pri regiona festotago. En la finna versio la plej fres\u0302a novaj\u0302o ag\u0302as tri semajnojn kaj temas pri nova eksterplanedo. Ec\u0302 en la angla versio la plej fres\u0302a novaj\u0302o ag\u0302as tutan semajnon, dum la sveda versio de Vikinovaj\u0302oj estis fermita pro neaktiveco jam antau\u0306 ses jaroj."}, {"text_idx": "#000004", "text": "La Esperanta versio de Vikinovaj\u0302oj aliflanke tre viglig\u0302is lastatampe. Novaj\u0302oj pri mondaj okazaj\u0302oj aperas praktike c\u0302iutage, kaj ofte tre rapide. Ankau\u0306 la lingva nivelo g\u0302enerale s\u0302ajnas bona, kio ne estas memklara en retejo, kies artikolojn c\u0302iu ajn povas krei au\u0306 redakti."}, {"text_idx": "#000005", "text": "La retejo Vikinovaj\u0302oj estas administrata kadre de la fondaj\u0302o Vikimedio, kiu estis fondita en 2003 kiel tegmenta organizaj\u0302o de Vikipedio. La anglalingva retejo de Vikinovaj\u0302oj estis kreita en 2004, kaj la versio en Esperanto ekzistas ekde 2010. Dum sia dekjara historio la retejo havis jen pli, jen malpli viglajn periodojn, sed en 2019 g\u0302i klare aktivig\u0302is."}, {"text_idx": "#000006", "text": "La artikolojn de Vikinovaj\u0302oj evidente eblas legi en la retejo mem, sed ankau\u0306 en grupo en Facebook, en Twitter, en Telegramo, kaj nun ankau\u0306 en la dekstra marg\u0302eno de Libera Folio. Ni parolis kun Stano Belov, unu el la c\u0302efaj aktivuloj de la projekto, por ekscii pli. Li alvokas c\u0302iujn interesitojn kontribui:"}, {"text_idx": "#000007", "text": "\u2013 Ju pli da informoj el la tuta mondo venos, des pli ric\u0302a kaj senpartia estos Vikinovaj\u0302oj \u2013 la plej sukcesa novaj\u0302projekto en Esperanto."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Libera Folio: Kiel okazis, ke Vikinovaj\u0302oj viglig\u0302is, kaj kiom da aktivaj teamanoj estas nun?"}, {"text_idx": "#000010", "text": "\u2013 La viglig\u0302o okazis antau\u0306 kelkaj monatoj. Kial? Mi ne scias, tio simple okazis. Aperis kelkaj homoj, kiuj solvis la amasig\u0302intajn teknikajn problemojn kaj ekverkis novaj\u0302ojn c\u0302iutage. Poste parto de tiuj personoj neeviteble malaperis. Nun regule kontribuas du-tri homoj (inkluzive min) kaj tio ebligas eldoni po unu, foje du novaj\u0302oj c\u0302iutage (krom maloftaj esceptoj)."}, {"text_idx": "#000011", "text": "\u2013 Bedau\u0306rinde g\u0302is nun ne haveblas aktiva administranto kaj tio malhelpas korekti plurajn erarojn kaj malglataj\u0302ojn. Mi kandidatig\u0302is, sed mankas voc\u0302donantoj. Mia atentigo c\u0302e la Vikipedia grupo en Facebook s\u0302ajne havis nulan efikon. Cetere tio ne tro g\u0302enas la c\u0302iutagan laboron."}, {"text_idx": "#000013", "text": "\u2013 Mi konsideras Vikimedion kaj c\u0302iujn g\u0302iajn projektojn tre gravaj por Esperantujo, c\u0302ar tio estas unu el la malmultaj ekzemploj de praktika uzado de Esperanto. Esperantistoj emas senc\u0302ese babili pri Esperanto, sed en la vikimediaj projektoj (Vikipedio, Vikinovaj\u0302oj, Vikivortaro, ktp) la c\u0302efa celo estas verki en Esperanto pri ne-esperantistaj aferoj, kaj tio estas bona lernejo de la reala vivo, kiun tiom bezonas la esperantistaro."}, {"text_idx": "#000014", "text": "\u2013 Mi tuj alig\u0302is al Vikipedio lerninte Esperanton kaj perfektigis mian lingvaj\u0302on vikipediumante. En 2010 mi iniciatis kampanjon por eligi Vikinovaj\u0302ojn el la kovejo, kie la projekto stagnis dum longa tempo. Mi verkis tiusencan peton, instigis homojn voc\u0302doni ktp. Poste mi iom deflankig\u0302is, kaj la projekto vivis danke al formig\u0302inta teamo. Sed lastatempe mi vidis ke la teamo iom post iom disig\u0302is, dum la projekto plu estas bezonata. Ofte ja okazas aferoj raportindaj, sed mankas respektiva loko \u2013 por Vikipedio ili ofte ne konvenas kaj c\u0302iuj aliaj novaj\u0302servoj en Esperanto estas s\u0302tataj (C\u0302inio, Kubo) au\u0306 tro amatoraj."}, {"text_idx": "#000015", "text": "\u2013 Gravas ke Vikinovaj\u0302oj kiel vikimedia projekto havas altan rangon c\u0302e retserc\u0302iloj, kaj g\u0302ia enhavo facile ligig\u0302as al aliaj vikimediaj projektoj per sistemo de internaj ligiloj. Sed plej gravas ke tiu enhavo neniam malaperos, do oni povus trovi publikigitajn informojn post jaroj, kio estas normala afero por alilingvaj novaj\u0302retejoj, sed maloftas por tiuj esperantistaj, kiuj kutime formortas kaj komplete malaperas post kelkaj jaroj (Eventeo kaj simile)."}, {"text_idx": "#000016", "text": "\u2013 Mi pensas ke tio estas sekvinda modelo por c\u0302iuj Esperanto-aktivadoj \u2013 alig\u0302i al ne-esperantistaj resursoj (retejoj, organizaj\u0302oj, eventoj ktp) kaj uzi ilin por aplikado kaj disvastigado de Esperanto anstatau\u0306 apartigi sin sektece kaj pene konstrui memstaran izolitan universon, kiu c\u0302iam pli meritas la nomon mondeto (c\u0302u vilag\u0302eto?). C\u0302iuj pure esperantistaj projektoj dependas de la fortoj kaj eltenemo de etaj grupoj da entuziasmuloj, do plej ofte post kelkaj jaroj ekstagnas au\u0306 tute kolapsas, ruinigante la tutan faritan laboron. Projektoj kiel Vikinovaj\u0302oj perfekte funkcias ec\u0302 se la tuta teamo s\u0302ang\u0302ig\u0302as plurfoje au\u0306 provizore malaperas."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Kiel oni elektas la temojn? C\u0302u devas esti okazaj\u0302oj kun monda signifo, au\u0306 c\u0302u ankau\u0306 novaj\u0302oj de Esperanto povas aperi?"}, {"text_idx": "#000018", "text": "\u2013 C\u0302iu kontribuanto elektas temon memstare kaj lau\u0306plac\u0302e. Kutime temas pri okazaj\u0302oj, kiuj okupas la unuajn liniojn en la tutmondaj novaj\u0302retejoj. Kompreneble tio estas rigardo c\u0302efe el Eu\u0306ropo kaj Nordameriko, kio spegulas la nunan geografion de la teamanoj. Antau\u0306e ekzemple aktivis redaktisto el Kolombio, do sudamerikaj novaj\u0302oj aperadis pli ofte."}, {"text_idx": "#000019", "text": "\u2013 Novaj\u0302oj rilataj al Esperanto aperas tre malofte, kutime ili mankas inter la kvin lastaj novaj\u0302oj montrataj en la c\u0302efpag\u0302o. Mi pensas ke tio realisme spegulas la lokon, kiun okupas Esperanto en la vivo de la plejparto de la esperantistoj, jam sen paroli pri la ekstera publiko."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Kiujn fontojn oni konsideras fidindaj? C\u0302u foje estig\u0302as malkonsento en la teamo pri fidindeco de informoj au\u0306 prijug\u0302oj, kaj kiel oni tiakaze solvas la aferon?"}, {"text_idx": "#000021", "text": "\u2013 Vikinovaj\u0302oj funkcias surbaze de la samaj reguloj kiel iu ajn ordinara novaj\u0302retejo, do g\u0302i uzas oficialajn fontojn (tiujn de registaroj, organizaj\u0302oj ktp) kaj publikaj\u0302ojn el respektindaj amaskomunikiloj, kiuj ne apartenas al la \u201cflava\u201d gazetaro. Lau\u0306eble ni klopodas uzi lokajn fontojn. Ekzemple por raportoj pri la nuna epidemio en C\u0302inio mi uzas precipe informojn c\u0302erpitajn el The South China Morning Post (Honkongo) kaj C\u0302ina Radio Internacia (Pekino). Foje aperis ankau\u0306 originalaj raportaj\u0302oj \u2013 ekzemple pri la Viki-Konferenco en 2019 en Moskvo. Bedau\u0306rinde tio okazas malofte, kvankam Vikinovaj\u0302oj povas servi ankau\u0306 kiel Esperanto-gazeto \u2013 pli g\u0302uste, gazeto en Esperanto."}, {"text_idx": "#000022", "text": "\u2013 Konfliktoj pri la temoj, fontoj au\u0306 vidpunktoj g\u0302is nun ne okazis. Eble nia teamo estas ankorau\u0306 tro malgranda kaj necesas pli da kontribuantoj por arang\u0302i tradician Esperanto-kverelon."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Alklaku por kunhavigi c\u0302e Facebook(Malfermig\u0302as en nova fenestro)Alklaku por kunhavigi per Telegramo(Malfermig\u0302as en nova fenestro)Click to share on Mastodon(Malfermig\u0302as en nova fenestro)"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Virinaj voc\u0302oj mankas en Esperanta datumaro"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Mi legis en la prezento de la retejo, ke ties novaj\u0302oj devas esti prezentataj lau\u0306 \u201cneu\u0306trala vidpunkto\u201d, en kiu oni \u201cpriskribu faktojn au\u0306 faktojn pri opinioj, sed ne asertu opinion kiel fakton. \u201d\nMi tute dubas pri la tau\u0306geco de tia redakteja politiko en informretejo."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Plena neu\u0306traleco ne eblas, ni petas nur bonan fidon, t.e. ke la kontribuantoj evitu memvole verki falsaj\u0302ojn. Krome, ni esperas ke tiuj, kiuj malkonsentas pri la vidpunkto de unu kontribuanto komentos kaj klarigos sian opozicion. Tio okazis lastatempe kiam mi verkis artikolon pri la ujgurojn en S\u0302jing\u0302jiango. Unu c\u0302ino elpas\u0302is dirante ke temis pri okcidentaj falsaj\u0302oj. C\u0302iu leganto decidu por si mem c\u0302u tio veras c\u0302u ne."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Respekto al la faktoj, estas unu afero, pri kiu mi tute konsentas, sed \u201csenopiniigo\u201d de la raportoj de faktoj, kiel postulata de la retejo estas alia afero, kiun mi opinias hipokrita."}, {"text_idx": "#000031", "text": "La franclingva versio de vikinovaj\u0302o fakte ankaux ne estas tre vigla."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Mi ne trovis Vikinovajxo nek per Facebook nek per Google: (Wikinews (esperante Vikinovaj\u0302oj) estas projekto de la fondaj\u0302o Wikimedia celante provizi liberan informfonton.Ne ekzistas esperantolingva versio de Vikinovaj\u0302o."}, {"text_idx": "#000033", "text": "La ligiloj ja trovig\u0302as en la artikolo, sed jen ankorau\u0306foje:"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Ricevu novaj\u0302ojn ankau\u0306 per Tvitero: @vikinovajhoj kaj Mastodono: @vikinovajhoj@mstdn.social\nMastodono estas libera, senreklama alternativo al Tvitero."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Kiel kurdlingvaj dividoj malhelpas aliron al informojRusiaj diplomatoj reagas al nova lingvoleg\u0302o en Kirgizio, revenigante kolonian pasinteconTiuj fotoj montras la historion de la \u2018rusaj dometoj\u2019 en Havano, Kubo"}]