[{"text_idx": "#000009", "text": "Tamen, la nova normaleco ne nepre venas de informadiko kaj la rakontoj pri la rimedoj de la 5G, la artefarita intelekto au\u0306 la amasoj da datumoj. La nova normaleco povus esti tia, ke g\u0302i alproksimigas nin al la naturo. Pro tio, la indig\u0302enaj kaj kamparaj komunumoj estas bonaj instruistoj."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Mi bons\u0302ance laboras kun indig\u0302enaj komunumoj en Meksiko kaj restis en kvaranteno en kampara regiono. La resilienco de tiuj komunumoj, ne al la viruso, sed al sieg\u0302ostato kau\u0306zita de pandemio, estas nekredebla. Pluraj komunumoj vivas kiel kutime, preskau\u0306 sen s\u0302ang\u0302oj kaj nur fermig\u0302is por eksteruloj."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Kiam j\u0302urnalistoj maltrankvile demandas min pri la infanoj de indig\u0302enaj komunumoj, kiuj ne havas interretan aliron por dau\u0306rigi siajn lecionojn, mi pensas: kiel mi povas klarigi al ili, ke tio vere estas oportuno por ke tiuj infanoj ricevu de siaj komunumoj la esencajn sciojn por la vivo, kiel la kultivado de milpa [tereno], la kompreno de la naturo kaj la arto konservi la teritorion?"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Lau\u0306 onia scio, la kronviruso kiu kau\u0306zas KOVIM-19 rilatas c\u0302efe al s\u0302ang\u0302oj en ekosistemo, malapero de sovag\u0302aj specioj kaj mang\u0302ado de bestoj, kiel vespertoj, kiuj gravas por polenado."}, {"text_idx": "#000016", "text": "La detruado de arbaroj kaj g\u0302angaloj pligrandig\u0302is dum la lastaj jaroj. Prezidentoj, kiel tiuj de Brazilo kaj Usono, c\u0302esis paroladi pri protektado de medio, ec\u0302 se nur surpraj\u0302e, kaj malkas\u0302e subtenas agojn kiuj kau\u0306zas detruadon de arbaroj kaj g\u0302angaloj. La manieroj kiel tio okazas estas pluraj kaj oni ja scias: arbarekspluatado, minado, hidrau\u0306lika fendado, duktoj kaj produktado de energio."}, {"text_idx": "#000017", "text": "La nova normaleco, pri kiu mi revas, havas urban evoluigon kiu konservas la regionan arbaran vivon, kun biologiaj koridoroj kaj reguloj pri konstruado au\u0306 konservado de verdaj areoj. Modelo kie la vivo estas respektata, ne nur en reguloj sed ankau\u0306 en universitatoj, en kursoj pri ing\u0302enierio kaj arkitekturo, en lernejoj kaj en amaskomunikiloj. Nova socia ideo pri evoluigo, kie konservado de ekosistemoj kaj komunumoj pli gravas ol minado, urbanizado kaj turismo."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Alia vojo, kiun la indig\u0302enaj popoloj montras al ni, estas la dau\u0306ripova produktado de nutraj\u0302oj. Urbanoj sentas sin pli kaj pli neligitaj al la nutraj\u0302oj kiujn ili mang\u0302as. Tio kau\u0306zis perdon de la kuira kulturo en la lando kaj malpli diversan dieton kun pli da fabrikataj kaj grasoric\u0302aj mang\u0302aj\u0302oj, kiuj rilatas al obezeco, diabeto kaj hipertensio. Tiuj malsanoj, dum la pandemio, estas faktoroj de la granda morteco pro la kronviruso en Meksiko."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Mi imagas la novan normalecon kun legomg\u0302ardenoj en c\u0302iu kvartalo, kie la familioj kiuj ne havas lokon en siaj domoj povus dau\u0306ripove planti nutraj\u0302ojn. Mi vizitis similajn projektojn en Vas\u0302ingtono kaj Stokholmo kaj mi certas ke multaj homoj s\u0302atus tiajn projektojn en siaj urboj."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Necesos, ke homoj kiuj ne laboras almenau\u0306 kapablu nutri sin. Esploroj [en] taksas, ke la progreso de artefarita intelekto kaj au\u0306tomatigo malaperigos 47% de la laborlokoj en Usono kaj 70% en landoj kiel Barato kaj Tajlando."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Mi ankau\u0306 povas imagi revalorigon de agrikulturaj areoj proksime de urboj, protektante ilin kontrau\u0306 urbanizado kaj agnoskante ilian ekonomian kaj kulturan gravecon. Resume, tio, kion ni mang\u0302as en urboj, venu plejeble de la urboj mem."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Alia trajto de tiu nova realaj\u0302o temas pri radikala s\u0302ang\u0302o en edukado, kiu havas la plej malbonajn rezultojn dum la pandemio. Dum en Meksiko oni pensas pri pli da horoj en lernejo, en Nordio oni malgrandigis la lernejan tagon kaj la laboran tagon, por ke oni restu pli da tempo kun familio, kaj la lernrezultoj estas tre pozitivaj [en]."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Finfine, mi kredas ke la nova normaleco bezonas novan urban arkitekturon. Alia leciono de la indig\u0302enaj kaj kamparaj komunumoj estas iliaj setlejoj kiuj enhavas urbajn partojn kaj plantejojn. La domoj estas malgrandaj kun grandaj kortoj, kie eblas planti legomojn, bredi bestojn, kaj kie la infanoj povas ludi ktp. Kvaranteno en tiaj lokoj povas esti sufic\u0302e agrabla, krome estas la kamparaj regionoj pri kiuj mi antau\u0306e parolis."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Kontrau\u0306e, la urboj homoplenas. Modernaj log\u0302ejoj por ric\u0302aj homoj similas hotelojn, kaj tiuj por malric\u0302uloj similas malliberejojn, sed ne haveblas verdaj spacoj, kaj kiam haveblas ili estas tro malgrandaj."}, {"text_idx": "#000028", "text": "La nova normaleco havus grandajn verdajn spacojn en kvartaloj, pli da parkoj, pli da protektado por la urbaj arbaroj kaj novan manieron konstrui, tiel ke c\u0302iu konstruaj\u0302o havu verdan spacon."}, {"text_idx": "#000029", "text": "La nuntempa krizo montras la problemojn de la reganta civilizacia paradigmo, kaj la solvo trovig\u0302as ne en la teknologio kiu subtenas g\u0302ian disvastigon kaj kiun oni prezentas kiel panaceon. G\u0302i estas en la vivstiloj de la indig\u0302enaj popoloj, kiuj permesis al ili supervivi dum miloj da jaroj kune kun la ekosistemoj, kie oni devas serc\u0302i la respondon."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Germinda Casupa\u0301, c\u0302ikita indig\u0302eno fronte al fajro kaj masklismo"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracion"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Kiel banglades\u0302aj teolaboristoj povas travivi kun taga salajro de malpli ol du dolaroj?"}]