[{"text_idx": "#000004", "text": "Germinda Casupa\u0301, c\u0302ikita indig\u0302eno fronte al fajro kaj masklismo"}, {"text_idx": "#000007", "text": "La bolivia Chiquitania estas la plej granda kaj biodiversa tropika seka arbaro de la mondo. De preskau\u0306 unu jardeko, arbaraj incendioj mortigas, c\u0302iujare, milionojn da bestoj, bruligas milionojn da hektaroj kaj damag\u0302as milojn da familioj."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Antau\u0306 la naturmedia kaj homa katastrofoj, indig\u0302enaj virinoj kiel Germinda Casupa\u0301 transprenas la defendadon de sia teritorio."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Germinda estas 45-jarag\u0302a. S\u0302i surhavas g\u0302inzon, kotonan to-c\u0302emizon, sportajn s\u0302uojn kaj s\u0302i tenas sian malhelan hararon en bulo. Por protekti sin kontrau\u0306 la suno s\u0302i c\u0302iam uzas c\u0302apelon, ankau\u0306 el teksaj\u0302o. La longaj vojoj kiujn s\u0302i devas sekvi en la komunumoj estas por s\u0302i kvazau\u0306 promenadoj. Kiam s\u0302i estis junag\u0302a s\u0302i ludis futbalon, basketbalon kaj flugpilkadon [eo]."}, {"text_idx": "#000010", "text": "La vojo de San Ignacio al Santa Anita dau\u0306ras c\u0302irkau\u0306 du horojn kaj estas gruza. Dum la vojag\u0302o, la polvo kaj la varmego kumulig\u0302as en la taksio. Malgrau\u0306 la sufokig\u0302o, Germinda ridetas kaj montras kontag\u0302an humuron."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Tiu \u201cadministra\u201d kapablo venas de s\u0302ia unua laboro, kiam s\u0302i ankorau\u0306 estis adoleskanto. Tiam s\u0302i estis dedic\u0302ig\u0302anta al la pago de servoj kaj al la kontrolo de dungitaro en loka bieno."}, {"text_idx": "#000015", "text": "La gepatroj de Germinda elprenis s\u0302in el la lernejo kiam s\u0302i estis 15-jarag\u0302a, por ke s\u0302ia pli ag\u0302a frato havu la oportunon iri al la universitato."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Du jarojn post tiu familia decido, Germinda ne nur laboris kaj prizorgis siajn filojn, sed s\u0302i ankau\u0306 iris al la vespera lernejo por fini sian mezlernejan gradon."}, {"text_idx": "#000018", "text": "\u201cKiam s\u0302i havis ok jarojn, miaj geavoj vendis s\u0302in al ric\u0302a familio por ke s\u0302i helpu en la domo kaj s\u0302i neniam revenis al la lernejo\u201d, rakontas Germinda pri sia patrino."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Tiu praktiko en la orienta Bolivio estas konata kiel patronado kaj konsistas el donado de kuratoreco de knabinoj kaj knaboj al \u201cpatronoj\u201d, kontrau\u0306 \u201cprizorgado\u201d. Reg\u0302imo de servuteco [eo] kiun UN difinas kiel nuntempan formon de sklaveco."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Chiquitania estas la plej granda tropika seka arbaro en la mondo kaj, g\u0302is 2019, ankau\u0306 la plej bone konservita. La plej granda parto de tiu teritorio trovig\u0302as en la departemento de Santa Cruz."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Dum la periodo de bruligado de la tero (chaqueo), kiu komencig\u0302as inter julio kaj au\u0306gusto, la disvastig\u0302o de la fajro estas kos\u0302maro kiu ripetig\u0302as c\u0302iujare. Tiu praktiko realig\u0302as tradicie por la preparado de la agrikulturaj grundoj, sed de pli ol jardeko g\u0302i mortigas la naturmedion."}, {"text_idx": "#000022", "text": "La homoj log\u0302antaj en la areoj klarigas ke la incendioj servas por purigi la kultivareojn de malgrandaj, mezaj kaj grandaj produktistoj de sojo, maizo kaj fazeoloj."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Lau\u0306 informo de la Fondumo Tierra (Fundacio\u0301n Tierra), 26,3% el la areo bruligita en Santa Cruz en 2019 estis tero de mezaj kaj grandaj agrikulturaj kompanioj."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Nur 4,9% temis pri komunaj proprietoj kaj apenau\u0306 2,7% pri malgrandaj proprietoj."}, {"text_idx": "#000025", "text": "La incendioj ekster kontrolo okazantaj pro la agroindustrio, kiu disvastig\u0302as inkluzive g\u0302is fiskaj teroj kaj protektitaj areoj, endag\u0302erigas la sekurecon de pli malgrandaj komunumoj."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Tamen, en 2019, multaj komunumoj pagis monpunojn pro la incendioj de siaj teritorioj. La monpunoj atingis g\u0302is okdek mil boliviajn pesojn."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Arlena Algaran\u0303az, la plej bona amikino de Germinda Casupa\u0301, memoras kun kolero pri la multaj horoj kiujn ili pasigis en oficejoj de la Au\u0306toritato pri Imposto kaj Kontrolo de Arbaroj kaj Tero. Ili provis klarigi al la oficistoj ke la incendioj ne estas okazigitaj de la komunumoj."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Pri Germinda, Arlena memoras ke \u201cs\u0302i estis unu el la plej aktivaj partoprenantoj en la atelieroj pri virina enpovigo kiujn ni faris kune kun la Advokato de la Popolo kaj la Plataformo pri Inkluziva Familia Prizorgo\u201d."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Malgrau\u0306 sia persisto kaj strebo, Germinda ankorau\u0306 devis superi obstaklon: sian eksedzon, kun kiu s\u0302i edzinig\u0302is kiam s\u0302i estis 16-jarag\u0302a."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Kiam s\u0302i eniras unu el la komunumoj kiujn s\u0302i vizitas kutime, unu el la gvidantoj de la komunumo diras ke ili ne agnoskas s\u0302in kiel au\u0306toritaton."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Kaj ne estis la c\u0302efoj kiuj elektis Germinda por partopreni en la jug\u0302ado de la Internacia Tribunalo pri Naturo (TIN) en C\u0302ilio en 2019 por denunci la bolivian s\u0302taton pro mortigo de la naturmedio. Tamen, s\u0302i estis elektita danke al la vasta subteno de siaj virinaj kolegoj."}, {"text_idx": "#000042", "text": "\u201cGerminda c\u0302iam estas atenta por helpi siajn kunulinojn. Se ni ekscias pri kazo de perforto, ni raportas g\u0302in\u201d, klarigas Elena Guasese, log\u0302anto de San\u0303onama."}, {"text_idx": "#000044", "text": "La etendig\u0302o de la agrikultura frontlinio kaj la fajro revenis al Chiquitania en 2020 kaj ankau\u0306 en 2021. Tiuj c\u0302i novaj incendioj postulas de Germinda pli da laboro por estingig\u0302i la flamojn kaj savi sian popolon. Tio signifas protekti la vivon de la arbaroj kaj de g\u0302iaj log\u0302antoj."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Nuntempe, Germinda vizitas la komunumojn por vidi kiuj agadoj estas farataj por malpliigi la efikojn de la fajroj."}, {"text_idx": "#000046", "text": "La monitorado kiun Germinda faras, inter aliaj aferoj, temas pri g\u0302isdatigo de la nombro de familioj ekzistantaj en c\u0302iu komunumo, kontrolado de ilia aliro al trinkakvo au\u0306 au\u0306toj kiuj havas sufic\u0302an fuelon por eblaj evakuoj."}, {"text_idx": "#000047", "text": "\u201cNi devas movig\u0302i de zorgo al agado\u201d, diras Germinda antau\u0306 eniri taksion pere de kiu s\u0302i vizitos tri komunumojn en la c\u0302irkau\u0306aj\u0302o de San Ignacio de Velasco: San\u0303onama, Santa Anita kaj Espi\u0301ritu."}, {"text_idx": "#000049", "text": "La lukto kontrau\u0306 la fajro ne c\u0302esas"}, {"text_idx": "#000050", "text": "Survoje al la komunumo de Espi\u0301ritu, Germinda parolas kun kelkaj fajrobrigadistoj kiuj laboras en la regiono. La incendioj reaktivig\u0302is en Candelaria, San Mati\u0301as kaj Robore\u0301."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Kvankam familiano helpos s\u0302in prizorgi lin, Germinda estas maltrankvila: la taskoj komencas kumulig\u0302i."}, {"text_idx": "#000055", "text": "En Espi\u0301ritu, Germinda arang\u0302is diversajn renkontig\u0302ojn kun la virinoj de la komunumo. S\u0302i planis paroli pri aliro al trinkakvo, edukado kaj sano."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Tiun tagon, post sia lasta renkontig\u0302o, Germinda tus\u0302as sian frunton, arang\u0302as sian c\u0302apelon kaj finas sian vojag\u0302on."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Meksika kolektivo kiu piratas librojn por kundividi kulturon alfrontas blokadojn"}, {"text_idx": "#000063", "text": "La heredaj\u0302o de la lasta parolanto de la jagana lingvo en C\u0302ilio"}, {"text_idx": "#000064", "text": "Juna kuiristo en Bakuo transformis sian apartamenton en restoracion"}]