[{"text_idx": "#000004", "text": "Jaume Miravitlles (1906-1988) estis tiu, kiu elpensis la Komisariaton pri Propagando kaj tiu, kiu direktis g\u0302in dum la tuta milito, g\u0302is marto 1939. Li konstatis tre baldau\u0306, ke la milito, kiu estis enlanda, havos internaciajn konsekvencojn ; tial li uzis diversajn lingvojn por disvastigi sian propagandon en la tutan mondon: katalunan, hispanan, anglan, francan, germanan, svedan kaj ankau\u0306 Esperanton."}, {"text_idx": "#000005", "text": "De kie povis veni la sentemo au\u0306 intereso de Miravitlles pri Esperanto ? Li estis aktivulo de Respublika Maldekstro de Katalunio, kiu regis la registaron de Katalunio dum la Enlanda Milito. G\u0302i estis partio respublikema, maldekstra kaj katalunisma. Tial, li povis simpatii kun la Esperanto-movado, kiu rilatis al la katalunismo. Se oni esploras, oni vidas, ke Miravitlles havis kontakton kun Esperanto antau\u0306 la milito. Li rilatis al Ateneu Enciclopedic Popular (Populara Enciklopedia Ateneo) de Barcelono, kiu estis centro de la laborisma linio en Barcelono kun tre grava Esperanto-fako. Li prenis el Ateneu iujn kunlaborantojn al la Komisariato pri Propagando."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Cetere, Miravitlles estis la g\u0302enerala sekretario pri la organizado de la Popola Olimpiko, kiu devis esti okazigita en Barcelono la saman tagon, kiam komencig\u0302is la Enlanda Milito. La homoj de la Organiza Komitato petis tradukistojn kaj interpretistojn de fremdaj lingvoj kaj ankau\u0306 de Esperanto. Antau\u0306e, Miravitlles povis havi kontakton kun Esperanto tra la konata pentristo Salvador Dali\u0301, amiko ekde la infaneco, c\u0302ar ties patro, Salvador Dali\u0301 Cusi\u0301, estis unu el la pioniroj de la Esperanto-movado en Katalunio."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Miravitlles kaj Dali\u0301 en la filmo Un chien andalou \u2013 1929"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Tiu rilato estis pozitiva por ambau\u0306: la komitato ricevis financadon kaj institucian apogon, kaj la Komisariato povis uzi helplingvon por disvastigi la propagandajn argumentojn de la registaro rilate kulturon, ekonomion kaj socian ordon."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Sennaciulo klarigis ankau\u0306 la kialon por la ekzisto de la komitato : \u00abla malpermeso k[aj] persekutado de l\u2019 esp[erantista] movado en Germanio, Portugalio, la kruela mortigo de la Kordoba esperantistaro devas konvinki la esp[erant]istojn, ke g\u0302ia plej granda malamiko estas la fas\u0302ismo. Pro tio la Barcelona esp[erant]istaro kunig\u0302is por konduki se[n]pardonan batalon kontrau\u0306 la fas\u0302ismo, esperante, ke la tutmonda esp[erant]istaro sekvos ilian ekzemplon k[aj] kunhelpos en la defendo de homaj rajtoj, kulturo k[aj] paco\u00bb."}, {"text_idx": "#000011", "text": "La unua g\u0302enerala kunveno de la Kontrau\u0306fas\u0302ista Esperanto-komitato de Katalunujo \u00abaprobis vian sintenon en Kongresoj de SAT k[aj] IPE k[aj] dankas pro la bona reprezentado de nia Komitato\u00bb, lau\u0306 telegramo, kiun g\u0302i sendis al la eldonejo Popola Fronto en decembro 1937. Tiamaniere, li intencis karesi la asocion Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) kaj ties komunisman disig\u0302on Internacio de Proleta Esperantistaro (IPE), kreita en 1931. La komitato ankau\u0306 volis \u00abesprimi al vi [Popola Fronto] aliajn plej profundajn esprimojn de estimo k[aj] admiro pro via alta tasko, kiun vi plenumas por la Respubliko k[aj] Esperanto\u00bb. La du organizoj okazigis kongresojn en tiu jaro, SAT en Roterdamo fine de julio 1937 kaj IPE tuj poste en Parizo."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Kiel organizantoj en la komitato troveblas nomoj kiel la anarkiisto Dome\u0300nech Masachs, Owadja Kupperman, Samuel Roca i Rodo\u0301, Alberto Di\u0301az, Josep M. Coll kaj Josep Anglada. G\u0302i estis politike plurala organizo. En c\u0302i tiu senco, Popola Fronto priskribis, ke en \u00abtiu organizo partoprenas anarkistoj, marksistoj k[aj] c\u0302iuj jamaj neu\u0306traluloj\u00bb kaj rimarkis, ke \u00abc\u0302iuj kunlaboras harmonie k[aj] konkorde por la Propaganda Esperanto-Fako de Katalunio\u00bb. Miravitlles farig\u0302is la honora prezidanto de c\u0302i tiu komitato dum la Enlanda Milito. Li diris : \u00abmi esperas, ke esp.[eranto] kontribuos al rapida venko super la fas\u0302ismo k[aj] kunlaboros por instali la pacon k[aj] kulturon en nia lando\u00bb."}, {"text_idx": "#000013", "text": "La alia grava homo, tre nekonata, estas Owadja Kupperman. Li estis gvidanto de la Esperanto-Fako en la Komisariato de Propagando kaj la c\u0302efa iniciatinto de la lingvo Esperanto kaj la Esperanto-movado de la Komisariato pri Propagando."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Li estis ukraina j\u0302urnalisto, korespondanto de la rusa j\u0302urnalo Pravda. La fakuloj de la j\u0302urnalismo en la Enlanda Milito asertis, ke la korespondantoj de Pravda, la oficiala novaj\u0302agentejo TASS kaj la gazeto Izvestia, formis la sovetian informan reton en Hispanio, kiu estis foje identigita de la okcidentaj servoj kiel desegnanto de spionado."}, {"text_idx": "#000015", "text": "En Barcelono, Kupperman ankau\u0306 kunlaboris kun la kataluna registaro en la Komisariato pri Propagando. Tiutempe ne estis strange, ekzemple, ke j\u0302urnalisto laboris por du gazetoj samtempe. Ekzistis simila situacio kun la usona j\u0302urnalisto Elizabeth O. Deeble. S\u0302i estis estro de la angla bulteno, kiun eldonis la Komisariato pri Propagando, kaj samtempe s\u0302i estis korespondanto de Manchester Guardian kaj laboris por Washington Post."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Li estis grava kunlaboranto por la Komisariato pri Propagando, kun propra loko por skribi al la centraj oficejoj. La kataluna registaro faris pas\u0302ojn por ac\u0302eti por li specifan tajpilon kun cirila alfabeto."}, {"text_idx": "#000018", "text": "La fama fotisto Francesc Catala\u0300-Roca (1922-1998), kunlaboranto de la Komisariato pri Propagando kaj kiu tiam havis 15 jarojn, rakontis kiel anekdoton, ke c\u0302iam mankis skribmas\u0302inoj kaj c\u0302iam estis iu, kiu prenis la cirilan tajpilon de Kupperman. Vidinte, ke li povis verki nenion, li lasis g\u0302in j\u0302etita c\u0302e iu ajn loko en la konstruaj\u0302o de la Komisariato, kaj estis Catala\u0300-Roca, kiu devis trovi kaj redoni g\u0302in al la sola uzanto, Kupperman."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Li estis membro de la \u00abKontrau\u0306fas\u0302ista Esperanto-komitato de Katalunujo\u00bb kaj okupis respondecan postenon: li estis la g\u0302enerala sekretario. De c\u0302i tiu pozicio, kaj rezulte de lia kunlaboro kun la Komisariato pri Propagando, oni trovas Kupperman disvastigante Esperanton per pluraj manieroj."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Unue, li partoprenis farante prelegojn malfermitajn al c\u0302iuj pri specifaj temoj kiel \u00abEsperanto kaj gazetaro\u00bb, aliaj pli filozofiaj kiel \u00abkion Esperanto volas\u00bb, au\u0306 aliajn simbolajn kiel la konferenco por honori la datrevenon de Zamenhof en 1937, meze de la milito. Li kutime faris la prelegojn c\u0302e Casal de la Cultura (Domo de Kulturo), ejo en la centro de Barcelono, kiu volis kulturi la laboristojn, kiuj dum la milito restis en la malantau\u0306o."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Ili estis tekstoj, kiuj pruvas, ke Kupperman ne nur konis la lingvon tre bone, sed ankau\u0306 havis konon pri la uzo de Esperanto en la mondo."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Trie, en la j\u0302urnalisma aspekto de Kupperman, oni trovas, ke li verkis artikolojn pri la internacia politika situacio, ekzemple en la kataluna j\u0302urnalo La Humanitat (La Humaneco), kie li estas prezentita kiel \u00abeksterlanda gazetara korespondanto en Barcelono.\u00bb Ankau\u0306 li partoprenis la monatan anarkiistan revuon Mi Revista (Mia Revuo) kaj Catalans! (Katalunoj!). Li kunlaboris en publikaj\u0302oj de malsamaj politikajtendencoj."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Cetere, Popola Fronto raportis, ke en januaro 1938 Kupperman komencis propagandan vojag\u0302on kun \u00abmigranta ekspozicio por prelegi en samideanaj rondoj pri la epopea batalo de Hispanio\u00bb en diversajn landojn : Francio, Belgio, Nederlando, Britio, Norvegio, Svedio, Danio, kaj eventuale Estonio kaj Finnlando. La periodaj\u0302o klarigis, ke li parolis Esperanton kaj \u00abankau\u0306 en aliaj lingvoj\u00bb."}]