[{"text_idx": "#000000", "text": "Du jardekoj kun la Esperanta Vikipedio"}, {"text_idx": "#000001", "text": "La 15-an de januaro festis sian naskig\u0302tagon la anglalingva Vikipedio, kaj jam la 15-an de novembro povos same jubilei la Esperanta Vikipedio. Krome iam en majo 2021 la Esperanta Vikipedio atingos 300 000 artikolojn. Sed kian rolon havas Vikpedio en Esperantujo, kaj kian Esperanton enhavas Vikipedio?"}, {"text_idx": "#000002", "text": "La unua artikolo de la Esperanta Vikipedio temis pri modernismo, kaj originis en La Enciklopedio Kalblanda, kiun verkadis Stefano Kalb ekde 1995. La 15-an de novembro 2001 tiu artikolo estis konvertita de Chuck Smith al vikia formato, kaj tiel naskig\u0302is la Esperanta Vikipedio."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Post kelkaj semajnoj c\u0302iuj 139 artikoloj de la Kalblanda enciklopedieto estis konvertitaj, aperis frontpag\u0302o en Esperanto, kaj g\u0302i komencis kreski. Post dek jaroj, en 2011 estis 140 000 artikoloj, kaj en majo c\u0302i-jare oni atendas, ke estos superita la limo de 300 000 artikoloj."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Tio signifas, ke la Esperanta Vikipedio estas proksimume same granda kiel la versioj de Vikipedio en la hebrea (9 milionoj da parolantoj lau\u0306 Vikipedio), la bulgara (9 milinonoj) kaj la dana (6 milionoj). La Esperanta Vikipedio krome estas klare pli granda ol la Vikipedioj en la kazah\u0302a (13 milionoj), la slovaka (5 milionoj) au\u0306 la kroata (pli ol 5 milionoj da parolantoj)."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Tio tamen ne signifas ke Esperanto havas milionojn da parolantoj, sed ke la esperantistoj pretas dedic\u0302i multe pli da energio al redaktado de sia Vikipedio."}, {"text_idx": "#000006", "text": "\u2013 Estas konata afero, ke parolantoj de malgrandaj lingvoj havas al sia lingvo alian rilaton ol parolantoj de grandaj lingvoj. Ofte oni pretas pli labori por helpi al sia lingvo \u2013 tio ja estas bazo de la Esperanta movado. Mi dirus, ke Esperantistoj estas kompare pli aktivaj pri verkado de Vikipedio ol anoj de aliaj lingvoj. Kaj, ja, danke al tiu sinoferemo, nia Vikipedio apartenas al tiuj pli disvolvitaj, klarigas Michal Matu\u0301s\u030cov, unu el la c\u0302efaj aktivuloj de la Esperanta Vikipedio."}, {"text_idx": "#000007", "text": "En Esperantujo li estas pli konata sub la nomo KuboF Hromoslav. Li de pli ol dek jaroj aktive laboras pri Vikipedio, unue en sia denaska lingvo, la slovaka, poste c\u0302efe en Esperanto."}, {"text_idx": "#000008", "text": "\u2013 La Vikipedia komunumo min ankau\u0306 elektis administranto, do mi rajtas forigadi maltau\u0306gajn pag\u0302ojn kaj bontenadi Vikipedion. Kiel prizorganto de roboto mi faras amasajn redaktojn, ekzemple mi povas korekti kutimajn mistajpojn. Laste, sed ne balaste, kiel aktivulo de la organizo Esperanto kaj Libera Scio (estontece nomata Vikimedio Esperanto) mi ankau\u0306 prelegas kaj trejnas pri Vikipedio kaj g\u0302iaj frataj projektoj, organizas konkursojn kaj partneradojn."}, {"text_idx": "#000009", "text": "C\u0302u Vikipedio gravas por la Esperanto-komunumo, kaj se jes, kial?"}, {"text_idx": "#000010", "text": "\u2013 Vikipedio estas tre grava parto por la Esperanta komunumo. Pripensu, c\u0302u vi konas alian g\u0302eneralan enciklopedion en Esperanto? Vikipedio estas precipe utila edukilo pri g\u0302eneralaj temoj. Ekzemple la temaro de birdoj estas elstare prezentata en la Esperanta Vikipedio, multe pli bone ol en mia denaska lingvo."}, {"text_idx": "#000011", "text": "\u2013 Pro sia famo, Vikipedio ankau\u0306 helpas firmigi specifajn fakajn vortojn, kiuj trovig\u0302as eble nur en obskuraj paperaj vortaroj al kiuj ne multaj havas aliron. Krom tio, g\u0302i funkcias ankau\u0306 kiel montrofenestro de la kapabloj de la Esperanta komunumo."}, {"text_idx": "#000012", "text": "\u2013 Menciindas ankau\u0306, ke Vikipedio funkcias en ekosistemo de pluraj frataj projektoj de la Fondaj\u0302o Vikimedio. Ili subtenas unu la alian por havigi pli grandan utilon. Ekzemple en Vikifontaro ni kolektas kaj transskribas librojn el la frua epoko de Esperanto, kaj en Vikivojag\u0302o ni kreas gvidilon por vojag\u0302o al, ekzemple, Esperantaj renkontig\u0302oj."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Iuj kritikas la lingvaj\u0302on de Vikipedio, c\u0302u la lingvo-nivelo de la kontribuantoj estas problemo?"}, {"text_idx": "#000014", "text": "\u2013 Okazas, ke iuj Vikipediaj artikoloj uzas nekutiman lingvan stilon, ec\u0302 enhavas klarajn erarojn. Tamen, mi dirus, ke g\u0302enerale la lingva nivelo estas bona kaj la absoluta plejparto de la artikoloj estas flue legebla. Kaj se vi trovas ajnan eraron, supre de c\u0302iu artikolo estas la butono \"Redakti\" kaj vi tuj povas montri kiel vi kapablas korekti."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Akademiano Jouko Lindstedt rekomendas, ke lingve nespertaj esperantistoj iom atendu pri kontribuado al Vikipedio."}, {"text_idx": "#000016", "text": "\u2013 La lingva kvalito de la artikoloj en la Esperanta Vikipedio tre varias \u2013 trovig\u0302as bone verkitaj, kaj trovig\u0302as aliaj, kiujn oni devas mense retraduki en la anglan por kompreni ilin. Ne c\u0302iuj kontribuantoj komprenis, ke ne sufic\u0302as posedi koncizan gramatikon kaj konsulti vortaron, sed oni devas legi Esperantan literaturon kaj ekzemple Monaton por lerni, kiel oni diras aferojn en Esperanto \u2013 kaj nur poste ekverki, Lindstedt diras al Libera Folio."}, {"text_idx": "#000017", "text": "La lingva nivelo de la kontribuantoj tamen lau\u0306 li ne estas la sola manko en Vikipedio:"}, {"text_idx": "#000018", "text": "\u2013 Alia problemo estas, ke en la artikoloj trovig\u0302as pluraj alternativaj terminoj por la sama afero, ekzemple \u201dsenpilota aviadilo\u201d, \u201ddroneo\u201d, \u201dspavo\u201d, \u201dUAV\u201d. Estas nature, ke por iuj novaj fenomenoj la Esperantaj terminoj ne tuj stabilig\u0302as. Mi tamen suspektas, ke la kontribuantoj ne faras sisteman terminologian laboron en diversaj fakoj, sed solvas la problemojn c\u0302e c\u0302iu artikolo aparte. Sed mi koncedas, ke se ni postulus la saman nivelon kiel en la grandaj nacilingvaj Vikipedioj, la Esperanta enhavus multe malpli da artikoloj..."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Nun la Esperanta Vikipedio havas 291 000 artikolojn, kaj lau\u0306 la prognozo de Michal Matu\u0301s\u030cov, g\u0302i iam meze de majo 2021 atingos 300 000 artikolojn."}, {"text_idx": "#000020", "text": "\u2013 Tio signifos, ke esperantistoj povos trovi utilajn informojn pri pli vasta temaro, kaj tiel Esperanto estos utila lingvo por pli multaj fakoj. Tamen, kvanto estas nur unu flanko de la monero \u2013 la alia estas kvalito, li atentigas."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Alklaku por kunhavigi c\u0302e Twitter(Malfermig\u0302as en nova fenestro)Alklaku por kunhavigi c\u0302e Facebook(Malfermig\u0302as en nova fenestro)Alklaku por kunhavigi per Telegramo(Malfermig\u0302as en nova fenestro)"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Vicprezidanto de ISAE: \u201dLa angla venkis\u201d"}, {"text_idx": "#000025", "text": "La artikolo pri modernismo estas bona simbolo de la Esperanta vikipedio: mezkvalita, mezkvanta, plibonig\u0302anta."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Do, plibonigu g\u0302in! Vikipedio estas tiel bona kiel siaj legantoj, se ni aktive redaktas erarojn la situacio povas s\u0302ang\u0302ig\u0302i rapide."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Homoj c\u0302iam forgesas ke malantau\u0306 la diversalingvaj versioj de Vikipedio estas vikidatumaro (wikidata) , granda libera datumbazo. G\u0302i estas ege utila, ekzemple oni povas krei mapojn el g\u0302i. Do se nur la nomoj de la 300 000 artikoloj pravus kaj c\u0302io ajn estus malbonkvalita, la projekto jam estus utilega afero nur por la eblecon uzi la esperanta nomo de aferoj en wikidata."}, {"text_idx": "#000028", "text": "G\u0302enerale komentaristoj de LF estas grumblemaj maljunuloj. Se oni dirus al ili, ke UN akceptis E-on kiel nura laborlingvo, ili grumblus ke UN estas negrava en nuna mondo. Mi jam legis komentojn en LF en kiu iu diris ke Zamenhof faris tro oftaj eraroj en siaj tekstoj..."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Mi preferas grumbli junece pri ag\u0302ismo."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Fakte mi malkonsentas. Mi s\u0302atas ke ekzistas tiu c\u0302i kritikema libera gazeto. Tio estas ege pli bona ol nura propagando por esperantujo. Kritiki estas la rolo de j\u0302urnalismo, kaj nia rolo estas montri ke la kritiko ne c\u0302iam pravas au\u0306 ke aferoj povas plibonigi \ud83d\ude42"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Mi supozas, ke vi miskomprenis s-ron da Silva Ribeiro. Vi skribas pri jhurnalismo, sed li skribis pri la ne-jhurnalistaj e-istoj kiel mi, kiuj komentadas sub la artikoloj de LF."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Jes, prave, mi celas legantojn de LF, kiuj komentas grumble. Kurioze, s\u0302ajnas al mi ke estas pli da au\u0306toroj en LF ol komentantoj."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Kvanto de artikoloj en la E-vikio estas bona. Sed cxu kvalito estas ankaux bona? Ne. Mi regule konsultas vikipedion pro diversaj celoj kaj preskaux cxiam malfermas E-version, se gxi ekzistas. Preskaux cxiam temas pri tre mallonga artikoleto, kiu donas nur plej-plej suprajxan superrigardon pri la temo, el kiu oni povas cxerpi nenion utilan. (Certe ne temas pri artikoloj en E-vikio pri la E-fenomenoj.) Tio tute ne estas malbona el la informa vidpunkto, cxar oni povas cxiam legi informojn en alia lingvo. Sed tio estas tre malbona cxar asertoj \"same kiel bulgara\" donas falsan impreson, ke E-vikio estas same enhavoricxa. Sed ne. Do temas pri la tipa por esperantistoj memtrompo kaj plia mito. Domagxe ke tio okazas."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Mi j\u0302us provis, c\u0302u vikipediaj artikoloj en Esperanto estas jes au\u0306 ne same enhavoric\u0302aj kiel la koncernaj artikoloj en la bulgara. Por tio mi elektis 30 artikolojn per la funkcio \"hazarda pag\u0302o\". La rezulto de mia komparo: koncernaj artikoloj en la bulgara tute ne ekzistis."}, {"text_idx": "#000036", "text": "E-V estas multe pli granda kaj enhavoric\u0302a ol la latina vikipedio, kiun mi ofte legas. G\u0302i estas pli enhavoric\u0302a ol la galega kaj asturia vikipedioj kaj s\u0302ajnas al mi egale ric\u0302a al moderna greka kaj kataluna vikipedioj. Tiujn vikipediojn mi konas kaj uzas, la latinan ofte. Evidente g\u0302i ne egalas grandajn lingvojn. Mi verkis artikolojn pri originala serio Star Trek, c\u0302ar estas mia hobio. En anglalingva vikipedio estas miloj da artikoloj pri aliaj televiserioj verkitaj de siaj s\u0302atantoj. En la latina ne estas pri multaj televidserioj, sed, kurioze estas pli da artikoloj pri pornografiaj aktorinoj ol en la esperanta. Multaj grublemaj esperantistoj volas ke E-V estu pli serioza, grava kaj enhavoplena ol germana vikipedio. Certe, kiam estos pli da esperantistoj ol germanparolantoj."}, {"text_idx": "#000037", "text": "C\u0302e mia uzado de vikipediaj artikoloj mi regule konstatas, ke la E-versio de g\u0302eneralaj artikoloj ofte ne helpas: skeletecaj klarigoj du-triliniaj. Mi ne memoras ec\u0302 unu fojon, ke mi povis uzi la E-version de g\u0302enerala artikolo"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Tamen c\u0302e specifa esperantaj\u0302o au\u0306 esperantisto la E-vikipedio atendeble montrig\u0302as tre helpa kaj klare superas c\u0302iujn aliajn versiojn: nesubtaksenda helpo al ni esperantistoj."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Unu kampo, en kiu la E-vikipedio povus kontribui per sia nura ekzisto, estas terminologio: eblas trovi c\u0302i tie grandan kvanton da terminoj, kiujn bezonas sed pri kiuj malcertas la uzanto. Bedau\u0306rinde, en tiu kampo la E-vikipedio montrig\u0302as nefidinda: la nura fakto, ke certa termino aperas en la E-vikipedio neniel pruvas, ke tiu termino estas trafa kaj uzinda. Eble la termino estas ec\u0302 brile trafa... sed ofte la uzanto ne povas distingi trafon disde maltrafo kaj, sekve, ofte prudente ne uzas la terminon."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Plia malbonaj\u0302o de la E-vikipedio estas lingva kvalito: eraroj abundas. Jes, mi scias, ke oni povas korekti lingvajn erarojn. Jes, mi foje korektis lingvajn erarojn. Tamen la eraroj estas ne nur gramatikaj sed ankau\u0306 (c\u0302efe?) stilaj. Foje ne eblas nur korekti: necesus reverki. Kaj tion oni ne povas fari rapide kvazau\u0306 preterpase. Troo da tempo por tiomo da misoj."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Nacilingvaj versioj de vikipedio estas lingve perfektaj, c\u0302iuj nacilingvaj vikipedioj estas verkitaj de literaturistoj. Neniam okazas en ili infanaj eraroj... Stulteco. Nacilingvaj versioj estas lingve fus\u0302aj. Oftege kiam mi legas portugallingvan artikolon mi devas korekti gramatikaj\u0302ojn. Artikoloj de vikipedio ne estas literaturaj\u0302oj, g\u0302i ne estu verkita de akademianoj. Jes ja, mi scias ke multaj legantoj de LF deziras ke nur duono de akademianoj verku en Esperanto per perfekta lingvaj\u0302o kaj alia duono de Akademio kontrolu la tekstojn, sed..."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Memevidente ankau\u0306 nacilingvaj artikoloj enhavas gramatikajn kaj stilajn erarojn kaj malglataj\u0302ojn. Kaj? C\u0302u tio iel senkulpigas la erarojn de la E-versio? Tamen, lau\u0306 mia persona sperto la lingva nivelo de nacilingvaj artikoloj estas, g\u0302enerale, signife pli alta ol tiu de esperantaj artikoloj \u2013 vers\u0302ajne al tio kontribuas, ke esperantistoj kutime katastrofe regas la lingvon. Tio estas fakto, kiun nur g\u0302isostuloj kapablus nei."}, {"text_idx": "#000045", "text": "> Artikoloj de vikipedio ne estas literaturaj\u0302oj, g\u0302i ne estu verkita de akademianoj"}, {"text_idx": "#000046", "text": "Lau\u0306 mia scio neniu volis nek volas, ke la artikoloj de vikipedio, en kiu ajn lingvo, estas au\u0306 estu literaturaj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000047", "text": "> mi scias ke multaj legantoj de LF deziras ke nur duono de akademianoj verku en Esperanto per perfekta lingvaj\u0302o"}, {"text_idx": "#000048", "text": "De kie venas tiu via s\u0302ajne firma scio? Kredeble oni volas havi g\u0302ustan lingvaj\u0302on, ne la kutiman fatrason \u2013 memkomprenebla kaj akceptebla deziro. Tio ne signifas akcepti nur perfektecon. Cetere, se nur akademianoj verkus la vikipediajn artikolojn en Esperanto, ankau\u0306 tio ne nepre altigus la nivelon. Akademianoj ofte estas (mi estu diplomatia) lingve ne tute perfektaj. Krome, regado de gramatiko ne au\u0306tomate implicas regadon de stilo: oni povas esti perfekta gramatikisto sed mizera romanisto."}, {"text_idx": "#000049", "text": "dua trafo per la funkcio 'hazarda artikolo':"}, {"text_idx": "#000050", "text": "(12076) 1998 FT70 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 20-an de marto 1998 en la kadro de la kampanjo Lincoln Near-Earth Asteroid Research (LINEAR) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono)."}, {"text_idx": "#000051", "text": "el la kategorio 'asteroidoj de la c\u0302efa zono' kun 25677 artikoloj."}, {"text_idx": "#000055", "text": "La argentina selektitaro estas c\u0302ampiono de la mondpokalo de KataroIrano: unua ekzekuto ligita al la tumultojDu misiloj trafis PollandonUN: amasa plimulto por kondamni la rusiajn aneksadojn en UkrainioParlamentaj balotoj en Latvio: tutnova vizag\u0302o por la deputitaro"}]