[{"text_idx": "#000000", "text": "Wikipedia's Rhetoric as translated by GramTrans"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Retoriko (prononcita / \u02c8 r \u025b t da \u0259 r \u026a k / ) estas la arto de diskurso, arto kiu planas plibonigi la kapablecon de verkistoj au\u0306 parolantoj por informi, plej vers\u0302ajne persvadi, au\u0306 instigi akuratajn spektantarojn en specifaj situacioj.\nKiel temo de formala studo kaj produktiva civita praktiko, retoriko ludis centran rolon en la eu\u0306ropa tradicio.\nG\u0302ia plej konata difino venas de Aristotelo, kiu konsideras g\u0302in ekvivalento de kaj logiko kaj politiko, kaj nomas g\u0302in \"la fakultato de observado en iu antau\u0306fiksita kazo la haveblaj rimedoj de persvado.\"\nRetorikoj tipe disponigas heu\u0306ristikon por komprenado, malkovrante, kaj evoluigante argumentojn por specialaj situacioj, kiel ekzemple la tri konvinkaj spektantarpledoj, emblemoj, patoso de Aristotelo, kaj etoso.\nLa kvin kanonoj de retoriko, kiuj spuras la tradiciajn taskojn en dizajnado de konvinka parolado, unue estis kodigitaj en klasika Romo:\ninvento, arang\u0302o, stilo, memoro, kaj liveraj\u0302o.\nKune kun gramatiko kaj logiko (au\u0306 dialektiko - vidu Martianus capellan), retoriko estas unu el la tri antikvaj artoj de diskurso."}, {"text_idx": "#000003", "text": "De Antikva Grekio g\u0302is la malfrua 19-a jarcento, g\u0302i estis centra parto de okcidenta eduko, plenigante la bezonon alg\u0302ustigi publikajn parolantojn kaj verkistojn por movi spektantarojn al ago kun argumentoj.\nLa vorto estas derivita de la grekaj \u03c1\u0314\u03b7\u03c4\u03bf\u03c1\u03b9\u03ba\u03bf\u0301\u03c2 rhe\u0304toriko\u0301'oj, \"oratora\", [4] de \u03c1\u0314\u03b7\u0301\u03c4\u03c9\u03c1 rhe\u0304\u0301to\u0304r, \"publika parolanto\", [5] parenca al \u03c1\u0314\u03b7\u0342\u03bc\u03b1 rhe\u0302ma, \"tio kiu estas dirita au\u0306 parolita, vorto, dirante\", [6] kaj finfine venite de la verbo\u03b5\u0313\u03c1\u03c9\u0342 ero\u0304, \"I say, I speak (Mi diras, mi parolas)\"."}, {"text_idx": "#000005", "text": "1 La klasika retorika sistemo"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Akademiuloj diskutis la amplekson de retoriko ekde antikvaj tempoj.\nKvankam kelkaj limigis retorikon al la specifa sfero de politika diskurso, multaj modernaj akademiuloj liberigas g\u0302in por ampleksi c\u0302iun aspekton de kulturo.\nNuntempaj studoj de retoriko traktas pli varian vicon da domajnoj ol estis la kazo en antikvaj tempoj.\nDum klasika retoriko alg\u0302ustigis parolantojn por esti efikaj persvadantoj en publikaj forumoj kaj institucioj kiel ekzemple tribunalejoj kaj kunigoj, nuntempa retoriko esploras homan diskursasignon granda.\nRhetorician studis la diskursojn de vasta gamo de domajnoj, inkluzive de la naturaj kaj sociosciencoj, belartoj, religio, j\u0302urnalismon, ciferecan amaskomunikilaron, fikcion, historion, kartografion, kaj arkitekturon, kune kun la pli tradiciaj domajnoj de politiko kaj la leg\u0302o.\nMultaj nuntempaj aliroj traktas retorikon kiel homan komunikadon kiu inkludas celkonscian kaj strategian manipuladon de simboloj.\nPublikaj rilatoj, lobiado, leg\u0302o, surmerkatiga, profesia kaj teknika skribo, kaj anoncante estas modernaj profesioj kiuj laborigas retorikajn terapiistojn."}, {"text_idx": "#000007", "text": "C\u0302ar la malnovgrekaj altagrade aprezis publikopolitikan partoprenon, retoriko aperis kiel decida ilo influi politikon.\nSekve, retoriko restas rilata al siaj politikaj originoj.\nTamen, ec\u0302 la originaj instrukciistoj de okcidenta parolado - la sofistoj - kontestis tiun limigitan vidon de retoriko.\nLau\u0306 la sofistoj, kiel ekzemple Gorgio, sukcesa rhetorician povis paroli konvinke en iu temo, nekonsiderante sia sperto en tiu kampo.\nTiu metodo indikis ke retoriko povis esti kommunikilo ajna kompetenteco, ne j\u0302us politiko.\nEn lia Lau\u0306dado Heleno , Gorgio ec\u0302 aplikis retorikon al fikcio per serc\u0302ado ke sia propra plezuro por pruvus la senkulpecon de la mita Heleno de Trojo en komencado de la Troja Milito."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Aspektante al alia s\u0302losilo retorika teoriulo, Platono difinis la amplekson de retoriko lau\u0306 siaj negativaj opinioj pri la arto.\nLi kritikis la sofistojn por utiligi retorikon kiel rimedon de trompo anstatau\u0306e de malkovrado de vero.\nEn \"Gorgias\", unu el lia Socratic Dialogues, Platono difinas retorikon kiel la persvadon de sensciaj masoj ene de la tribunaloj kaj kunigoj.\nRetoriko, en la opinio de Platono, estas simple formo de flatado kaj funkcias simile al kuirado, kiu maskas la maldezirindecon de nesaniga mang\u0302aj\u0302o igante g\u0302in gustumi bona.\nTiel, Platono pripensis ajnan paroladon de longeca prozo direktita kontrau\u0306 flatado kiel ene de la aplikeco de retoriko."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Aristotelo same reakiris retorikon de sia instruisto kaj malvastigis g\u0302ian fokuson difinante tri g\u0302enrojn de retoriko - konsiderada, krimmedicina au\u0306 jura, kaj epideiktaj\u0302o.\nAnkorau\u0306, ec\u0302 c\u0302ar li disponigis ordon al ekzistantaj retorikaj teorioj, Aristotelo etendis la difinon de retoriko, nomante g\u0302in la kapablo identigi la konvenajn rimedojn de persvado en antau\u0306fiksita situacio, tiel igante retorikon uzebla al c\u0302iuj kampoj, ne j\u0302us politiko.\nKiam oni pripensas ke retoriko inkludis torturon (en la senco ke la praktiko de torturo estas formo de persvado au\u0306 devigo), estas klare ke retoriko ne povas esti rigardita nur en semestroj.\nTamen, la entimeme bazita sur logiko (aparte, bazita sur la silogismo) estis rigardita kiel la bazo de retoriko."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Tamen, ekde la tempo de Aristotelo, logiko s\u0302ang\u0302ig\u0302is.\nEkzemple, modala logiko spertis gravan evoluon kiu ankau\u0306 modifas retorikon.\nAnkorau\u0306, Aristotelo ankau\u0306 skizis senmarkajn limojn kiuj enfokusigis la retorikan arton senpere ene de la domajno de publikopolitika praktiko.\nLi limigis retorikon al la domajno de la kontingento au\u0306 vers\u0302ajna: tiuj aferoj kiuj koncedas multoblajn legitimajn opiniojn au\u0306 argumentojn."}, {"text_idx": "#000011", "text": "La nuntempaj nov-aristotelaj kaj nov-sofistaj pozicioj en retoriko spegulas la disig\u0302on inter la sofistoj kaj Aristotelo.\nNea-aristotelaj g\u0302enerale studas retorikon kiel politika diskurso, dum la nov-sofista opinio asertas ke retoriko ne povas esti tiel limigita.\nRetorika akademiulo Michael Leff karakterizas la konflikton inter tiuj pozicioj kiel rigardi retorikon kiel \"aj\u0302on enhavitan\" kontrau\u0306 \"ujo.\"\nLa nov-aristotela opinio minacas la studon de retoriko retenante g\u0302in al tia limigita kampo, ignorante multajn kritikajn aplikojn de retorika teorio, kritikon, kaj praktikon.\nSamtempe, la nov-sofistoj minacas vastigi retorikon preter punkto de kohera teoria valoro."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Dum la pasinta jarcento, homoj studantaj retorikon emis pligrandigi g\u0302ian objektodomajnon preter paroladotekstoj.\nKenneth Burke asertis ke homoj utiligas retorikon por solvi konfliktojn identigante komunajn karakterizaj\u0302ojn kaj interesojn en simboloj.\nProksime de naturo, homoj okupig\u0302as pri identigo, au\u0306 por identigi sin au\u0306 alian individuon kun grupo.\nTiu difino de retoriko kiel identigo plilarg\u0302igis la amplekson de strategia kaj malkas\u0302a politika persvado g\u0302is la pli implicaj taktikoj de identigo trovita en enorma vico da fontoj."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Inter la multaj akademiuloj kiuj poste traktis la pensadon de Burke, James Boyd White vidas retorikon kiel pli larg\u0302a domajno de socia sperto en sia nocio de konstituiga retoriko.\nInfluite per teorioj de socia konstruo, Blanka argumentas ke kulturo estas \"reformita\" tra lingvo.\nEkzakte c\u0302ar lingvo influas homojn, homoj influas lingvon.\nLingvo estas socie konstruita, kaj dependas de la signifhomoj alkroc\u0302as al g\u0302i.\nC\u0302ar lingvo ne estas rigida kaj s\u0302ang\u0302as dependi de la situacio, la uzokutimo de lingvo mem estas retorika.\nVerkinto, kiun Blanka dirus, c\u0302iam provas konstrui novan mondon kaj persvadi liajn au\u0306 s\u0302iajn legantojn por dividi tiun mondon ene de la teksto."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Individuoj okupig\u0302as pri la retorika procezo iam ajn kiun ili parolas au\u0306 produktas signifon.\nEc\u0302 en la kampo de scienco, kies praktikoj iam estis rigarditaj kiel esti simple la objektiva testado kaj raportado de scio, sciencistoj devas persvadi sian spektantaron por akcepti siajn rezultojn sufic\u0302e montrante ke ilia studo au\u0306 eksperimento estis faritaj fidinde kaj rezultigis sufic\u0302an indicon por apogi iliajn konkludojn."}, {"text_idx": "#000015", "text": "La vastan amplekson de retoriko malfacilas difini;\ntamen, politika diskurso restas, lau\u0306 multaj manieroj, la paradigmata modelo por legado kaj teoriadado de specifaj teknikoj kaj konceptoj de persvado, konsiderita per multaj sinonimo por \"retoriko.\""}, {"text_idx": "#000016", "text": "C\u0302ie en European History, retoriko maltrankviligis sin pri persvado en publikaj kaj politikaj kontekstoj kiel ekzemple kunigoj kaj tribunaloj.\nPro g\u0302iaj asocioj kun demokrataj institucioj, retoriko lau\u0306dire ofte prosperas en sinceraj kaj demokrataj socioj kun rajtoj de libera sinesprimo, libera kunigo, kaj politika franc\u0302izado por iu parto de la populacio.\nTiuj kiuj klasifikas retorikon kiel civitan arton kredas ke retoriko havas la potencon formi komunumojn, formas la karakteron de civitanoj kaj multe efikon civitan vivon."}, {"text_idx": "#000019", "text": "C\u0302ar retoriko estas publika arto kapabla je formado de opinio, kelkaj el la antikvuloj inkluzive de Platono trovis kulpon en g\u0302i.\nIli postulis ke dum povus esti uzite plibonigi civitan vivon, povus esti uzite same facile trompi au\u0306 manipuli kun negativaj efikoj al la grandurbo.\nLa masoj estis malkapablaj de analizi au\u0306 decidado de io ajn sur sia propra kaj tial estus s\u0302ancelitaj per la plej konvinkaj paroladoj.\nTiel, civita vivo povus esti kontrolita per tiu kiu povis fari la plej bonan paroladon.\nTiu de Platono esploras la probleman moralan statuson de retoriko dufoje: en Gorgias , dialogo nomis por la fama sofisto, kaj en The Phaedrus , dialogo plej konata por sia komentaj\u0302o sur amo."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Pli fidante je la povo da retoriko por apogi respublikon, la romia oratoro Cicerono argumentis ke arto postulis ion pli ol elokventeco.\nBona oratoro ankau\u0306 devis esti bona viro, persono lumigis en gamo da civitaj temoj.\nLi priskribas la bonordan trejnadon de la oratoro en sia plej grava teksto en retoriko, De Oratore , formita lau\u0306 la dialogoj de Platono."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Nuntempaj verkoj dau\u0306re apogas la asertojn de la antikvuloj ke retoriko estas arto kapabla je influado de civita vivo.\nEn lia laboro Political Style, Robert Hariman asertoj, \"Furthermore, questions of freedom, equality, and justice often are raised and addressed (Krome, demandoj de libereco, egaleco, kaj justeco ofte estas kreskigitaj kaj traktitaj) tra prezentoj intervalantaj de debatoj g\u0302is manifestacioj sen perdo de morala enhavo\".\nJames Boyd White argumentas plu ke retoriko estas kapabla ne nur de traktado de temoj de politika intereso sed ke g\u0302i povas influi kulturon kiel tutaj\u0302o.\nEn lia libro, When Words Lose Their Meaning (Kiam Words Lose Their Meaning), li argumentas ke vortoj de persvado kaj identigo difinas komunumon kaj civitan vivon.\nLi deklaras ke vortoj produktas\" ...\nla metodoj de kiuj kulturo estas konservita, kritikis, kaj transformis.\"\nKaj Blanka kaj Hariman konsentas ke vortoj kaj retoriko havas la potencon formi kulturon kaj civitan vivon."}, {"text_idx": "#000022", "text": "En modernaj tempoj, retoriko konstante restis signifa kiel civita arto.\nEn paroladoj, same kiel en nonverbalaj formoj, retoriko dau\u0306re estas utiligita kiel ilo por influi komunumojn de lokulo g\u0302is naciaj niveloj."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Retoriko kiel kurso de studo evoluis signife ekde siaj antikvaj komencoj.\nTra la ag\u0302oj, la studo kaj instruado de retoriko adaptig\u0302is al la specialaj krizaj situacioj de la tempo kaj ejo.\nLa studo de retoriko harmoniis kun amaso da malsamaj aplikoj, intervalante de arkitekturo g\u0302is literaturo.\nKvankam la instruplano transformis lau\u0306 kelkaj manieroj, g\u0302i g\u0302enerale emfazis la studon de principoj kaj reguloj de kunmetaj\u0302o kiel rimedo por movado de spektantaroj.\nG\u0302enerale parolante, la studo de retoriko trejnas studentojn por paroli kaj/au\u0306 skribi efike, same kiel kritike komprenas kaj analizas diskurson."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Retoriko komencig\u0302is kiel civita arto en Antikva Grekio kie studentoj estis trejnitaj por evoluigi taktikojn de oratora persvado, precipe en lau\u0306leg\u0302aj disputoj.\nRetoriko originis de lernejo da antau\u0306-sokrataj filozofoj konataj kiel la sofistoj c\u0302irkau\u0306 600 a.K.\nDemosteno kaj Lysias aperis kiel gravaj oratoroj dum tiu periodo, kaj Isocrates kaj Gorgias kiel eminentaj instruistoj.\nRetorika eduko temigis kvin akuratajn kanonojn:\ninventio (invento), dispositio (arang\u0302o), elokutio (stilo), memoria (memoro), kaj aktio (liveraj\u0302o).\nModerna instruo dau\u0306re referenceas tiujn retorikajn gvidantojn kaj sian laboron en diskutoj de klasika retoriko kaj persvado."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Retorika eduko ig\u0302is pli modera kiel stilo kaj substanco apartigita en 16-ajarcenta Francio kun Peter Ramus, kaj atento turnis al la scienca metodo.\nTio estas, influaj akademiuloj s\u0302atas Ramus argumentis ke la procezoj da invento kaj arang\u0302o devus esti levitaj al la domajno de filozofio, dum retorika instrukcio devus temi c\u0302efe pri la uzo de figuroj kaj aliaj formoj de la ornamado de lingvo.\nAkademiuloj kiel ekzemple Francis Bacon evoluigis la studon de \"scienca retoriko.\"\nTiu koncentrig\u0302o malaprobis la kompleksan stilkarakterizaj\u0302on de la klasika parolado.\nTiu klarlingvo portita al la instruado de John Locke, kiu emfazis konkretan scion kaj stiris for de ornamado en parolado, plue fremdigante retorikan instrukcion, kiu estis identigita tute kun tiu ornamado, de la postkuro de scio."}, {"text_idx": "#000027", "text": "En la 18-a jarcento, retoriko supozis pli socian rolon, iniciatante la kreadon de novaj edukaj sistemoj.\n\" Paroltekniko lernejoj\" ekestis (c\u0302efe en Anglio) en kiuj inoj analizis klasikan literaturon, plej precipe la verkojn de William Shakespeare, kaj diskutis elparolo taktikoj."}, {"text_idx": "#000028", "text": "La studo de retoriko spertis revivig\u0302on kun la ascendo de demokrataj institucioj dum la malfruaj 18-a kaj fruaj 19-a jarcentoj.\nLa verkinto kaj teoriulo de Skotlando Hugh Blair funkciis kiel pivota gvidanto de tiu movado dum la malfrua 18-a jarcento.\nEn lia plej fama laboro \"Prelegoj sur Retoriko kaj Belulinoj Lettres\", li rekomendas retorikan studon por herboradikoj kiel resurso por socia sukceso.\nMultaj amerikaj altlernejoj kaj mezlernejoj utiligis la tekston de Blair dum la 19-a jarcento por trejni studentojn de retoriko."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Politika retoriko ankau\u0306 spertis renovigon en la maldormo de Usono kaj francaj revolucioj.\nLa retorikaj studoj de antikva Grekio kaj Romo estis revivigitaj en la studoj de la epoko kiel parolantoj kaj instruistoj rigardis al Cicerono kaj aliaj por inspiri defendon de la nova respubliko.\nPlej elstaraj retorikaj teoriuloj inkludis John Quincy Adams da Harvard kiu rekomendis la demokratan akcelon de retorika arto.\nLa fondo de Harvard de la Boylston Profesoreco de Retoriko kaj Oratory ekfunkciigis la kreskon de retorika studo en altlernejoj trans Usono.\nLa retorikprogramo de Harvard desegnis inspiron de literaturaj fontoj por gvidi organizon kaj stilon."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Debatkluboj kaj liceoj ankau\u0306 formig\u0302is kiel forumoj en kiuj herboradikoj povis au\u0306di parolantojn kaj akrigi debatkapablojn.\nLa amerika liceo aparte estis vidita kiel kaj instrua kaj socia institucio, havante grupkonversaciojn kaj gastprelegistojn.\nTiuj programoj kultivis demokratajn valorojn kaj antau\u0306enigis aktivan partoprenon en politika analizo."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Dum la 20-a jarcento, retoriko evoluigita kiel densa kampo de studo kun la establado de retorikaj kursoj en mezlernejoj kaj universitatoj.\nKursoj kiel ekzemple parolado kaj paroladanalizo uzas fundamentajn grekajn teoriojn (kiel ekzemple la reg\u0302imoj de persvado:\netoso, patoso, kaj emblemoj) same kiel spura retorika evoluo dum la kurso de historio.\nRetoriko gajnis pli altestimitan reputacion kiel kampo de studo kun la apero de Communication Studies sekcioj en universitatprogramoj kaj lige kun la lingva turno.\nRetorika studo plilarg\u0302igis ene de aplikeco, kaj estas aparte utiligita per la kampoj de merkatigo, politiko, kaj literaturo."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Retoriko, kiel studfako, temas pri kiel homoj uzas simbolojn, aparte lingvon, por atingi interkonsenton ke permesas kunordigitan fortostrec\u0302on de iu speco.\nHarvard University, la unua universitato en Usono, surbaze de la eu\u0306ropa modelo, instruis bazan instruplanon, inkluzive de retoriko.\nRetoriko, en tiu signifo, kiel konvene doni paroladojn, ludis gravan rolon en ilia trejnado.\nRetoriko baldau\u0306 estis instruita en sekcioj de la anglaj ankau\u0306."}, {"text_idx": "#000033", "text": "La rilato inter retoriko kaj scio estas malnova kaj interesa filozofia problemo, parte pro niaj malsamaj supozoj sur la naturo de scio.\nSed estas sufic\u0302e klare ke dum scio temas c\u0302efe pri vero (t.e. supozante ke ekzistas tiaj\u0302o kiel vero), retoriko temas c\u0302efe pri deklaroj kaj iliaj efikoj al la spektantaro.\nLa vorto \"retoriko\" kiu reflektas indiferentecon al vero, ankau\u0306 povas kaj en tiu sencretoriko estas malamika al scio.\nPlatono fame kritikis la sofistojn por ilia retoriko kiu persvadis homojn por kondamni lian amikon Sokrato al morto nekonsiderante kio estis vera.\nTamen, retoriko ankau\u0306 estas utiligita en la konstruado de veraj argumentoj, au\u0306 en identigado kio estas signifa, la esenca punkto, en selektado de veraj sed alie sensignifaj deklaroj.\nTial, retoriko ankau\u0306 estas proksime rilatita al scio."}, {"text_idx": "#000035", "text": "En antikva Grekio, la plej frua mencio de oratora kapablo okazas en Iliado de Homero, kie herooj kiel Ah\u0302ilo, Hektoro, kaj Odiseo estis honoritaj ke ilia kapablo konsilus kaj admoni iliajn kunulojn kaj anojn (la Laoso au\u0306 armeo) en sag\u0302a kaj transpreni agon.\nKun la pliig\u0302o de la demokrata Poliso, paroli kapablon estis adaptita al la bezonoj de la publika kaj politika vivo de grandurboj en antikva Grekio, multe de kiuj rondiris c\u0302irkau\u0306 la uzo de elokvento kiel la komunikilo tra kiu politikaj kaj juraj decidoj estis faritaj, kaj tra kiu filozofiaj ideoj estis evoluigitaj kaj disvastigitaj.\nPor modernaj studentoj hodiau\u0306, povas esti malfacile memori ke la larg\u0302a uzo kaj havebleco de skribaj tekstoj estas fenomeno kiu j\u0302us venis en modon en Klasikaj\u0302o-Grekio.\nEn Klasikaj tempoj, multaj el la bonegaj pensuloj kaj politikaj gvidantoj prezentis siajn verkojn antau\u0306 spektantaro, kutime en la kunteksto de konkurso au\u0306 konkurson por famo, politikan influon, kaj kulturan kapitalon;\nfakte, multaj el ili estas konataj nur tra la tekstoj kiujn iliaj studentoj, anoj, au\u0306 kritikantoj surpaperigis.\nKiel estis jam, retoro estis la greka esprimo por oratoro:\nRetoro estis civitano kiu regule alparolis j\u0302uriojn kaj politikajn kunigojn kaj kiu estis tiel komprenita por esti akirinta iun scion pri parolado en la procezo, kvankam en g\u0302enerala instalaj\u0302o kun lingvo estis ofte referita kiel logo\u0302n tekne, \"kapablo kun argumentoj\" au\u0306 \"vorta arto.\""}, {"text_idx": "#000036", "text": "Retoriko tiel evoluis kiel grava arto, unu kiu provizis la oratoron per la formoj, rimedoj, kaj strategiojn por konvinkado de spektantaro pri la korekteco de la argumentoj de la oratoro.\nHodiau\u0306 la esprimo retoriko povas esti uzita en tempoj rilati nur al la formo de argumentado, ofte kun la pejorativa implico kiu retoriko estas rimedo de obskurado de la vero.\nKlasikaj filozofoj kredis tre la kontraston: la sperta uzo de retoriko estis esenca al la eltrovo de veroj, c\u0302ar g\u0302i disponigis la rimedojn de ordigi kaj klarigado de argumentoj."}, {"text_idx": "#000038", "text": "La vorto \"sofistado\" evoluigis fortajn negativajn konotaciojn en antikva Grekio kiuj hodiau\u0306 dau\u0306ras, sed en antikvgrekio-sofistoj estis tamen popularaj kaj bone salajrataj profesiuloj, vaste respektitaj por siaj kapabloj sed ankau\u0306 vaste kritikita por siaj ekscesoj."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Platono (427-347 a.K.) fame skizis la diferencojn inter vera kaj malvera retoriko en kelkaj dialogoj;\nprecipe la Gorgio- kaj Phaedrus dialogoj en kio Platono kontestas la sofistan nocion ke la persvadadoarto (la arto de la sofistoj, kiun li vokas \"retorikon\"), povas ekzisti sendepende de la arto de dialektiko.\nPlatono postulas ke c\u0302ar sofistoj apelacias nur al kio s\u0302ajnas vers\u0302ajna, ili ne avancas siajn studentojn kaj spektantarojn, sed simple flatantajn ilin kun kion ili volas au\u0306di.\nDum la kondamno de Platono de retoriko estas klara en la Gorgio, en la Phaedrus li proponas la eblecon de vera arto en kio retoriko estas bazita sur la scio produktita per dialektiko, kaj dependas de dialektike klera retoriko alparoli la c\u0302effiguro, Phaedrus, por preni supren filozofion.\nTiel la retoriko de Platono estas fakte dialektiko (au\u0306 filozofio) \"turnita\" direkte al tiuj kiuj ankorau\u0306 ne estas filozofoj kaj estas tiel nepretaj trakti dialektikon rekte.\nLa malkonkordo de Platono kontrau\u0306 retoriko, kaj kontrau\u0306 la sofistoj, venas ne nur de iliaj plenblovitaj asertoj instrui virton kaj ilia dependeco sur aspektoj, sed de la fakto ke lia instruisto, Sokrato, estis jug\u0302itaj al morto post la klopodoj de sofistoj."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Aristotelo (384-322 a.K.) estis studento de Platono kiu fame prezentis plilongigitan disertaj\u0302on en retoriko kiu dau\u0306re repagas zorgeman studon hodiau\u0306.\nEn la unua frazo de The Art of Rhetoric (La Arto de Retoriko), Aristotelo diras ke \"retoriko estas la ekvivalento [lau\u0306litere, la kontrau\u0306strofo] de dialektiko.\"\nC\u0302ar al la \"kontrau\u0306strofo\" de greka odo respondas kaj estas strukturizita post la strukturo de la \" strofo \" (ili formas du sekciojn de la tutaj\u0302o kaj estas kantitaj per du partoj de la refrenkoruso), tiel ke la arto de retoriko sekvas kaj estas strukture strukturizita post la arto de dialektiko c\u0302ar ambau\u0306 estas artoj de diskursproduktado.\nTiel, dum dialektikaj metodoj estas necesaj trovi veron en teoriaj aferoj, retorikaj metodoj estas postulataj en praktikaj aferoj kiel ekzemple adjudikado de iun kulpo au\u0306 senkulpeco kiam s\u0302argite en tribunalo de leg\u0302o, au\u0306 adjudikado de prudenta procedmaniero por esti prenitaj enen asembleo.\nLa kerntrajtoj de dialektiko inkludas la foreston da celkonscia temo, g\u0302ia pliprofundigo sur pli frua empiria praktiko, la metadon de g\u0302iaj celoj, la specon de servaj\u0302o kaj la difinon de la bonorda funkcio."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Por Platono kaj Aristotelo, dialektiko implikas persvadon, do kiam Aristotelo diras ke retoriko estas la kontrau\u0306strofo de dialektiko, kiun li volas diri ke retoriko c\u0302ar li uzas la esprimon havas domajnon au\u0306 amplekson de aplikig\u0302o paralela al kiu estas, sed diferenca de, la domajno au\u0306 amplekso de apliko de dialektiko.\nEn Nietzsche Humanist (1998: 129), Claude Pavur klarigas ke\" [t] li greka prefikso \"anti\" ne simple indikas opozicion, sed g\u0302i ankau\u0306 povas signifi \"modloko de.\"\n\"Kiam Aristotelo karakterizas retorikon kiel la kontrau\u0306strofo de dialektiko, li sendube volas diri ke retoriko estas utiligita modloko de dialektiko kiam ni diskutas civitajn temojn en tribunalo de leg\u0302o au\u0306 en leg\u0302dona kunigo.\nLa domajno de retoriko estas civitaj aferoj kaj praktika decidig\u0302o en civitaj aferoj, ne teoriaj konsideroj de funkciaj difinoj de esprimoj kaj klarigo de penso.\nTiuj, por li, estas en la domajno de dialektiko."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Aristotelo identigas tri s\u0302tupojn au\u0306 \"oficojn\" de retoriko - invento, arang\u0302o, kaj stilo - kaj tri malsamaj specoj de retorika pruvo:\netoso (la teorio de Aristotelo de karaktero kaj kiel la karaktero kaj kredindeco de parolanto povas influi spektantaron por konsideri lin/s\u0302i esti fidinda - ekzistanta tri kvalitoj kiuj kontribuas al kredinda etoso: perceptita inteligenteco, virta karaktero, kaj bonvolo);\npatoso (la uzo de emociaj pledoj s\u0302ang\u0302i la jug\u0302on de la spektantaro tra metaforo, plifortigo, rakontado, au\u0306 prezenti la temon lau\u0306 maniero kiu elvokas fortajn emociojn en la spektantaro.\nkaj, emblemoj (la uzo de rezonado, au\u0306 indukta au\u0306 deduktan, konstrui argumenton)."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Aristotelo emfazis entimematan rezonadon kiel centre al la procezo de retorika invento, kvankam pli postaj retorikaj teoriuloj lokis multe malpli emfazon de g\u0302i.\n\"Enthymeme\" sekvus hodiau\u0306 formon de silogismo;\ntamen g\u0302i ekskludus au\u0306 la plej grava au\u0306 subkondic\u0302on.\nEntimeme estas konvinka c\u0302ar la spektantaro disponigas la mankantan kondic\u0302on.\nC\u0302ar la spektantaro povas disponigi la mankantan kondic\u0302on, ili estas pli supozeble persvaditaj per la mesag\u0302o."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Aristotelo identigis tri malsamajn tipojn au\u0306 g\u0302enrojn de civita retoriko.\nKrimmedicina (ankau\u0306 konata kiel judicial, estis koncernita kun determinado de la vero au\u0306 perfideco de la okazaj\u0302oj kiuj okazis en la pasinteco kaj temoj de kulpo.\nEkzemplo de krimmedicina retoriko estus en tribunalejo.\nKonsiderada (ankau\u0306 konata kiel politika), estis koncernita kun determinado c\u0302u au\u0306 ne specialaj agoj devus au\u0306 ne devus esti prenitaj en la estonteco.\nFari leg\u0302ojn estus ekzemplo de konsiderada retoriko.\nEpideictic (ankau\u0306 konata kiel ceremoniaj\u0302o), estis koncernita kun lau\u0306do kaj kulpigo, valoroj, dekstra kaj malg\u0302usta, montrante belecon kaj kapablon en la nuntempo.\nEkzemploj de epideiktaj\u0302retoriko inkludus panegiron au\u0306 geedzig\u0302rostpanon."}, {"text_idx": "#000048", "text": "En la retorikkampo, ekzistas intelekta debato c\u0302irkau\u0306 la difino de Aristotelo de retoriko.\nKelkaj kredas ke Aristotelo difinas retorikon en On Rhetoric kiel la persvadadoarton, dum aliaj opinias ke li difinas g\u0302in kiel la arton de jug\u0302o.\nRetoriko kiel la arto de jug\u0302o signifus ke la retoro perceptas la haveblajn rimedojn de persvado kun elekto.\nAristotelo ankau\u0306 diras ke retoriko temas pri jug\u0302o c\u0302ar la spektantaro jug\u0302as la etoson de la retoro."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Unu el la plej famaj el aristotelaj doktrinoj estis la ideo de temoj (ankau\u0306 referitaj kiel oftaj temoj au\u0306 parolturnoj).\nKvankam la esprimo havis larg\u0302an gamon de aplikig\u0302o (kiel memortekniko au\u0306 kompona ekzerco, ekzemple) g\u0302i plejofte rilatis al la \"sidlokoj de argumento\" - la listo de kategorioj da penso au\u0306 reg\u0302imoj de rezonado - ke parolanto povis uzi generi argumentojn au\u0306 pruvojn.\nLa temoj estis tiel heu\u0306ristika au\u0306 inventional ilo dizajnita por helpi al parolantoj klasifiki kaj tiel pli bone reteni kaj uzi ofte uzitajn specojn de argumento.\nEkzemple, c\u0302ar ni ofte vidas efikojn kiel \"kiel\" iliaj kialoj, unu maniero inventi argumenton (pri estonta efiko) estas per diskutado de la kialo (kiu g\u0302i estos \"kvazau\u0306\").\nTio kaj aliaj retorikaj temoj venas de la kredo de Aristotelo ke ekzistas certaj antau\u0306videblaj manieroj en kiuj homoj (precipe ne-specialistoj) desegnas konkludojn de regiono.\nBazite sur kaj adaptita de liaj dialektikaj Temoj, la retorikaj temoj ig\u0302is centra kvalito de pli posta retorika teoriadado, plej fame en la laboro de Cicerono de tiu nomo."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Por la romianoj, parolado ig\u0302is grava parto de la publika vivo.\nCicerono (106-43 a.K.) estis c\u0302efa inter romiaj rhetorician'oj kaj restaj\u0302oj la plej konata maljunega oratoro kaj la nura oratoro kiujn ambau\u0306 parolis en publikaj kaj produktitaj disertaj\u0302oj pri la subjekto.\nRhetorica ad Herennium , antau\u0306e atribuita al Cicerono sed nun konsiderita kiel de nekonata au\u0306toreco, estas unu el la plej signifaj verkoj pri retoriko kaj dau\u0306re estas vaste utiligita kiel referenco hodiau\u0306.\nG\u0302i estas ampleksa referenco sur la uzo de retoriko, kaj en la Mezepoko kaj Renesanco, g\u0302i realigis larg\u0302an publikigon kiel progresinta lernejteksto en retoriko."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Kvintilian (35-100 p.K.) komencis lian karieron kiel advokato en la tribunaloj de leg\u0302o;\nlia reputacio kreskis tiel bonega ke Vespasiano kreis prezidanton de retoriko por li en Romo.\nLa kulmino de lia vivoverko estis la Institutio Oratoria ( Institutes of Oratory, (Institutoj de Oratory,) au\u0306 alternative, La Orator's Eduko), detalema disertaj\u0302o pri la trejnado de la oratoro, en kiu li diskutas la trejnadon de la \"perfekta\" oratoro de naskig\u0302o g\u0302is maljunag\u0302o kaj, en la procezo, recenzas la doktrinojn kaj opiniojn pri multaj influaj rhetorician'oj kiuj iris antau\u0306 li."}, {"text_idx": "#000053", "text": "En la institutoj, Quintilian organizas retorikan studon tra la stadioj de eduko kiun aspiranta oratoro spertus, komencig\u0302ante kun la selektado de flegistino.\nAspektoj de elementa eduko (trejnanta en legado kaj skribo, gramatiko, kaj literaturscienco) estas sekvitaj per preparaj retorikaj ekzercoj en kunmetaj\u0302o (la progymnasmata) kiuj inkludas maksimojn kaj fablojn, rakontojn kaj komparojn, kaj finfine plenajn lau\u0306leg\u0302ajn au\u0306 politikajn paroladojn.\nLa livero de paroladoj ene de la kunteksto de eduko au\u0306 por distroceloj ig\u0302is g\u0302eneraligita kaj populara sub la esprimo \"deklamado.\"\nRetorika trejnado mem estis klasifikita malpli ol kvin kanonoj kiuj insistus dum jarcentoj je akademiaj cirkloj:"}, {"text_idx": "#000054", "text": "Inventio (invento) estas la procezo kiu kau\u0306zas la evoluon kaj rafinado de argumento.\nPost kiam argumentoj estas evoluigitaj, dispositio (emo, au\u0306 arang\u0302o) kutimas determini kiel g\u0302i devus esti organizita por plej grandegulefiko, kutime komencig\u0302ante kun la komenco .\nPost kiam la paroladenhavo estas konata kaj la strukturo estas determinita, la venontaj s\u0302tupoj implikas elokution (stilo) kaj pronuntiation (prezento).\nMemoria (memoro) venas por ludi kiam la parolanto memoras c\u0302iun el tiuj elementoj dum la parolado.\nActio (liveraj\u0302o) estas la fina pas\u0302o kiam la parolado estas prezentita en kompleza kaj plac\u0302a vojo al la spektantaro - la Grand Style."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Tiu laboro estis havebla nur en fragmentoj en mezepokaj tempoj, sed la eltrovo de kompleta kopio c\u0302e la Abbey of St. Gall (Abatejo de St. Gall) en 1416 kau\u0306zis sian aperon kiel unu el la plej influaj verkoj pri retoriko dum la Renesanco."}, {"text_idx": "#000056", "text": "La laboro de Quintilian priskribas ne j\u0302us la arton da retoriko, sed la formadon de la perfekta oratoro kiel sag\u0302e aktivaj\u0302on, virtan, publike inklinan civitanon.\nLia emfazo estis sur la etika apliko de retorika trejnado, delvis reago kontrau\u0306 la kreskanta tendenco en romiaj lernejoj direkte al normigado de temoj kaj teknikoj.\nEn la sama tempo kiu retoriko estis ig\u0302ado divorcita de politika decidig\u0302o, retoriko pliig\u0302is kiel kulture vigla kaj grava reg\u0302imo de distro kaj kultura kritiko en movado konata kiel la \"dua sofista\", evoluo kiu kau\u0306zis la pagendaj\u0302on (faritan fare de Quintilian kaj aliaj) kiun instruistoj emfazis stilon super substanco en retoriko."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Post la disrompo de la okcidenta Romia Imperio, la studo de retoriko dau\u0306re estis centra al la studo de la vortaj artoj;\nsed la studo de la vortaj artoj iris en malkreskon dum pluraj jarcentoj, sekvitaj poste per lau\u0306pas\u0302a pliig\u0302o je formala eduko, kulminante per la ascendo de mezepokaj universitatoj.\nSed retoriko transmutaciita dum tiu periodo en la artojn de leterskribado ( aroj dictaminis ) kaj predikskribo ( aroj predicandi).\nKiel parto de la banalaj\u0302o , retoriko estis sekundara al la studo de logiko, kaj g\u0302ia studo estis tre skolastika: studentoj ricevis ripetemajn ekzercojn en la kreado de diskursoj pri historiaj temoj ( suasoriae) au\u0306 en klasikaj lau\u0306leg\u0302aj demandoj ( controversiae)."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Kvankam li ne estas ofte rigardita kiel rhetorician, St. Augustine (354-430) estis edukita en retoriko kaj estis c\u0302e antau\u0306a profesoro pri latina retoriko en Milano.\nPost lia konvertig\u0302o al kristanismo, li ig\u0302is interesita pri uzado de tiuj \" paganaj \" artoj por disvastigado de sia religio.\nTiu nova uzo de retoriko estas esplorita en la Kvara Libro de lia De Doctrina Christiana, kiu amorigis la fundamenton de kio ig\u0302us homiletiko, la retoriko de la prediko.\nAugustine komencas la libron per demandado kial \"la potenco de elokventeco, kiu estas tiel efika en pledi au\u0306 por la erara celo au\u0306 la dekstro\", ne devus esti uzita por justaj celoj (IV."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Unu frua konzerno da la mezepoka kristana eklezio estis g\u0302ia sinteno al klasika retoriko mem.\nHieronimo (d. 420) plendis, \"Kio havas Horacio'n farendaj\u0302o kun la Psalmoj, Vergilio'n kun la Evangelioj, Cicerono kun la Apostoloj?\"\nAugustine ankau\u0306 estas memorita por argumentado por la konservado de paganaj verkoj kaj kreskigado de preg\u0302ejtradicio kiu kau\u0306zis konservadon de multaj antau\u0306-kristanaj retorikaj skribaj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Retoriko ne reakirus siajn klasikajn altaj\u0302ojn g\u0302is la renesanco, sed novaj skribaj\u0302oj avancis retorikan penson.\n-524), en lia konciza Overview of the Structure of Rhetoric, dau\u0306rigas la taksonomion de Aristotelo metante retorikon en subigon al filozofia argumento au\u0306 dialektiko.\nLa enkonduko de araba stipendio de eu\u0306ropaj rilatoj kun la islama imperio (aparte Al-Andalus) renovigis intereson en Aristotelo kaj Classical pensis g\u0302enerale, kondukante al kiuj kelkaj historiistoj vokas la 12-a-jarcenta renesanco.\nKelkaj mezepokaj gramatikoj kaj studoj de poezio kaj retoriko ekaperis."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Malfrue mezepokaj retorikaj skribaj\u0302oj inkludas tiujn de Skt. Thomas Aquinas (1225?\n-1274), Matthew of Vendome (Mateo de Vendome) ( Ars Versificatoria, 1175?\n, kaj Geoffrey of Vinsauf (G\u0302ofredo de Vinsauf) ( Poetria Nova, 1200-1216).\nAntau\u0306-modernaj inaj rhetorician'oj, ekstere de la amiko de Sokrato Aspasia, estas raraj;\nsed mezepoka retoriko produktita fare de virinoj au\u0306 en ordenoj, kiel ekzemple Julian of Norwich (Julia de Norwich) (d. 1415), au\u0306 la tre multinflua Christine de Pizan (1364?\n, okazis se ne c\u0302iam registrita skribe."}, {"text_idx": "#000062", "text": "En lia 1943 Cambridge University doktortraktaj\u0302o en la angla, kanada Marshall McLuhan (1911-1980) inspektas la vortajn artojn de c\u0302irkau\u0306 la tempo de Cicerono malsupren g\u0302is la tempo de Thomas Nashe (1567-1600?\nLia disertaj\u0302o dau\u0306re estas rimarkinda por entreprenado por studi la historion de la vortaj artoj kune kiel la banalaj\u0302o, ec\u0302 se la evoluoj kiujn li inspektas estis studitaj en pli bonega detalo c\u0302ar li entreprenis sian studon.\nKiel notite malsupre, McLuhan ig\u0302is unu el la plej vaste diskonigitaj pensuloj en la 20-a jarcento, tiel ke estas grave noti siajn sciencajn radikojn en la studo de la historio de retoriko kaj dialektiko."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Alia interesa rekordo de mezepoka retorika penso povas esti vidita en la multaj bestaj debatpoemoj popularaj en Anglio kaj la kontinento dum la Mezepoko, kiel ekzemple La Strigo kaj la Nightingale (13-a jarcento) kaj tiu de Geoffrey Chaucer\nParliament of Fowls (Parlamento de Kokaj\u0302oj) (1382?"}, {"text_idx": "#000064", "text": "La artikolo- \"Humanismo de Ong\" en la 1967 -datita New Catholic Encyclopedia inspektas Renesanchumanismon, kiu difinis sin larg\u0302e kiel malaprobadon mezepokan skolastikan logikon kaj dialektikon kaj kiel preferado anstatau\u0306e la studo de klasika latina stilo kaj gramatiko kaj filologio kaj retoriko.\n(Represite en la kredo kaj Kuntekstoj de Ong (akademiuloj gazetaro, 1999;"}, {"text_idx": "#000065", "text": "Unu influa figuro en la renaskig\u0302o de intereso en klasika retoriko estis Erasmus (c.1466-1536).\nLia 1512 laboro, De Duplici Copia Verborum et Rerum (ankau\u0306 konata kiel\nCopia: Foundations of the Abundant Style ), estis vaste publikigita (g\u0302i ekzamenis pli ol 150 eldonojn c\u0302ie en Eu\u0306ropo) kaj ig\u0302is unu el la bazlernejtekstoj pri la subjekto.\nG\u0302ia traktado de retoriko estas malpli ampleksa ol la klasikaj verkoj de antikvo, sed disponigas tradician traktadon de reoj-verba (materio kaj formo): g\u0302ia unua libro traktas la temon de elokutio, montrante al la studento kiel utiligi kabalojn kaj tropojn;\nMulto de la emfazo estas sur abundo de vario ( copia signifas \"abundo\" au\u0306 \"abundo\", kiel en abunda au\u0306 superabundo), tiel ambau\u0306 librofokuso sur manieroj enkonduki la maksimuman sumon de diverseco en diskurson.\nEkzemple, en unu sekcio de la De Copia, Erasmus prezentas du cent variojn de la frazo \" Semper, dum vivam, tui meminero. \" Alian de liaj verkoj, la ekstreme populara The Praise of Folly (La Lau\u0306do de Malsag\u0302eco), ankau\u0306 havis konsiderindan influon pri la instruado de retoriko en la pli posta 16-a jarcento.\nG\u0302iaj paroladoj en favoro de kvalitoj kiel ekzemple frenezo generis specon de ekzerco populara en elizabetaj bazlernejoj, poste nomitaj adoksografio, kiu devigis lernantojn kunmeti trairejojn en lau\u0306do de senutilaj aj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Ramism ne povis peni ajnan influon sur la establitaj katolikaj lernejoj kaj universitatoj, kiuj restis lojalaj al Scholasticism, au\u0306 sur la novaj katolikaj lernejoj kaj universitatoj fonditaj fare de membroj de la ordenoj konataj kiel la Societo de Jesuo au\u0306 la Oratorians, kiel povas esti viditaj en la jezuit instruplanon (en uzo dekstran g\u0302is la 19-a jarcento, trans la kristana mondo) konatan kiel la Rilatumo Studiorum (ke Claude Pavur, S.J., j\u0302us tradukis en la anglan, kun la latina teksto en la paralela kolono sur c\u0302iu pag\u0302o (Sankta Luiso: Instituto de Jezuito-Fontmaterialo, 2005).\nSe la influo de Cicerono kaj Quintilian trapenetras la Rilatumo Studiorum, g\u0302i estas tra la lensoj de sindonemo kaj la militemo de la Kontrau\u0306reformacio.\nLa Rilatumo estis efektive trapenetri kun sento de la Dio, de la enkorpaj emblemoj, kiu estas de retoriko kiel elokventa kaj humana rimedo por atingi plian sindonemon kaj plian agon en la kristana grandurbo, kiu estis forestanta de Ramist-formalismo.\nLa Rilatumo estas, en retoriko, la respondo al la praktiko de Skt. Ignatius Loyola, en sindonemo, de \"spiritaj ekzercoj.\"\nTiu kompleksa orator-preg\u0302a sistemo estas forestanta de Ramism."}, {"text_idx": "#000071", "text": "En Nov-Anglio kaj en Harvard College (fondita 1636), Ramus kaj liaj anoj dominis, c\u0302ar en Perry Miller montras\nThe New England Mind: The Seventeenth Century (Harvard University Press, 1939).\nTamen, en Anglio, pluraj verkistoj influis la kurson de retoriko dum la 17-a jarcento, multajn el ili portante antau\u0306en la dikotomion kiu estis prezentita fare de Ramus kaj liaj anoj dum la antau\u0306aj jardekoj.\nDe pli granda graveco estas ke tiu jarcento vidis la evoluon de moderna, vulgaran stilon prefere ol kiuj rigardis al la angla, al greka, la latina, au\u0306 francaj modeloj."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Francis Bacon (1561-1626), kvankam ne rhetorician, kontribuita al la kampo en liaj skribaj\u0302oj.\nUnu el la konzernoj de la ag\u0302o devis trovi tau\u0306gan stilon por la diskuto de sciencaj temoj, kiuj bezonis c\u0302efe klaran ekspozicion de faktoj kaj argumentoj, prefere ol la brodornamita stilo preferita tiutempe.\nLardo en lia The Advancement of Learning (La Akcelo de Lernado) kritikis tiujn kiuj estas maltrankvilaj pro stilo prefere ol \"la pezo de materio, valoro de subjekto, solideco de argumento, vivon de invento, au\u0306 profundon de jug\u0302o.\"\nEn aferoj de stilo, li proponis ke la stilo harmoniu kun la temo kaj kun la spektantaro, ke simplaj vortoj estu utiligitaj kiam ajn ebla, kaj ke la stilo devus esti plac\u0302a."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Thomas Hobbes (1588-1679) ankau\u0306 skribis en retoriko.\nKune kun mallongigita traduko de la Retoriko de Aristotelo, Hobbes ankau\u0306 produktis kelkajn aliajn verkojn pri la subjekto.\nAkre malkompleza pri multaj subjektoj, Hobbes, kiel Bacon, ankau\u0306 reklamis pli simplan kaj pli naturan stilon kiu uzis parolfiguroj s\u0302pareme."}, {"text_idx": "#000074", "text": "Eble la plej influa evoluo en la angla stilo venis for el la laboro de la Reg\u0302a Societo de Londono (fondita en 1660), kiu en 1664 starigis komisionon por plibonigi la anglan lingvon.\nSproto rigardis \"monpunon parolantan\" kiel malsano, kaj opiniis ke bonorda stilo devus \"malaprobi c\u0302iujn plifortigojn, deviojn, kaj s\u0302veladojn de stilo\" kaj anstatau\u0306e \"reveni reen al primitiva pureco kaj mallongeco\" ( History of the Royal Society (Historio de la Reg\u0302a Societo de Londono), 1667)."}, {"text_idx": "#000075", "text": "Dum la laboro de tiu komisiono neniam iris preter planado, John Dryden ofte estas meritigita je kreado kaj ekzempligado de nova kaj moderna angla-stilo.\nLia centra dogmo estis ke la stilo devus esti bonorda \"al la okazo, la subjekto, kaj la personoj.\"\nKiel tia, li rekomendis la uzon de anglaj vortoj kiam ajn eblaj anstatau\u0306e de eksterlandaj, same kiel popollingvo, prefere ol Latinate, sintakso.\nSia propra prozo (kaj lia poezio) ig\u0302is ekzempleroj de tiu nova stilo."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Vers\u0302ajne unu el la plej influaj lernejoj da retoriko dum tiu tempo estis skota Beletrista retoriko, ekzempligita fare de tiaj profesoroj pri retoriko kiel Hugh Blair kies Prelegoj en Retoriko kaj Beletro vidis internacian sukceson en diversaj eldonoj kaj tradukoj."}, {"text_idx": "#000077", "text": "C\u0302e la turno de la 20-a jarcento, ekzistis reenkonduko de retorika studo manifestita en la establado de sekcioj de retoriko kaj parolado en akademiaj institucioj, same kiel la formado da naciaj kaj internaciaj profesiaj organizoj.\nJim A. Kuypers kaj Andrew King sugestas ke la frua intereso en retorikaj studoj estis movado for de paroltekniko same instruita en sekcioj de la anglaj en Usono, kaj estis provo re-enfokusigi retorikajn studojn for de liveraj\u0302o nur g\u0302is civita engag\u0302ig\u0302o.\nKolektive, ili skribas, dudeka-jarcentaj retorikaj studoj ofertis komprenon de retoriko kiu elmontris \"ric\u0302an kompleksecon\" de kiom retorikaj akademiuloj komprenis la naturon de retoriko.\nTeoriuloj g\u0302enerale konsentas ke de la 1930-aj jaroj signifa kialo de la reenkonduko de la studo de retoriko estis la renovig\u0302inta graveco de lingvo kaj persvado en la c\u0302iam pli mediaciita medio de la 20-a jarcento (vidu Lingvan turnon) kaj tra la 21-a jarcento, kun la amaskomunikila fokuso en la larg\u0302aj varioj kaj analizoj de politika retoriko kaj g\u0302iaj sekvoj.\nLa pliig\u0302o de reklamado kaj de amaskomunikiloj kiel ekzemple fotarto, telegrafio, radio, kaj filmo alportis retorikon pli elstare en la vivojn de homoj.\nPli lastatempe la esprimo retoriko estis aplikita al amaskomunikilarformularoj krom vorta lingvo, ekz. Vida retoriko."}, {"text_idx": "#000080", "text": "Edwin Black (rhetorician) skribis en tiu punkto ke, \"Metodoj, tiam, konfesas s\u0302ang\u0302ig\u0302antajn gradojn da personeco.\nKaj kritiko, sur la tutaj\u0302o, estas proksime de la nedeterminita, ebla, persona fino de la metodika skalo.\nEn sekvo de tiu allokigo, g\u0302i estas nek ebla nek dezirinda ke kritiko por estus fiksa en sistemon, por kritikaj teknikoj por esti objektivigita, por kritikistoj por esti inters\u0302ang\u0302ebla por celoj de [scienca] reproduktado, au\u0306 por retorika kritiko por funkcii kiel la servistino de kvazau\u0306-scienca teorio.\n[La] ideo estas tiu kritika metodo estas tro propre esprimplena esti sistemigita."}, {"text_idx": "#000081", "text": "Jim A. Kuypers sumigas tiun ideon de kritiko kiel arto en la sekva maniero: \"En fus\u0302kontakto, kritiko estas arto, ne scienco.\nG\u0302i ne estas scienca metodo;\ng\u0302i uzas subjektivajn metodojn de argumento;\ng\u0302i ekzistas sur sia propra, ne lige kun aliaj metodoj da generado de scio (t.e., socia scienca au\u0306 scienca).\n[mi] nsight kaj fantazio pintas statistikajn aplikojn dum studado de retorika ago.\""}, {"text_idx": "#000082", "text": "Tie ne ekzistas ke analiza metodo kiu estas vaste rekonita kiel \"la\" retorika metodo, parte c\u0302ar multaj en retorika studo vidas retorikon kiel simple produktis de realeco (vidu malkonsenton de tiu vido malsupre).\nEstas grave noti ke la objekto de retorika analizo estas tipe diskurso, kaj tial la principojn de \"retorika analizo\" malfacilus distingi de tiuj de \" diskursanalizo.\"\nTamen, retorikaj analizaj metodoj ankau\u0306 povas esti aplikitaj al preskau\u0306 io ajn, inkluzive de objektoj - au\u0306to, kastelo, komputilo, konduto."}, {"text_idx": "#000083", "text": "G\u0302enerale parolante, retorika analizo faras uzon de retorikaj konceptoj (etoso, logoso, kairos, mediacio, ktp.) por priskribi la sociajn au\u0306 epistemologiajn funkciojn de la studobjekto.\nKiam la studobjekto okazas por esti iu speco de diskurso (parolado, poemo, s\u0302erco, gazetartikolo), la celo de retorika analizo ne estas simple priskribi la asertojn kaj argumentojn avancitajn ene de la diskurso, sed (pli grava) por identigi la specifajn semiotikajn strategiojn utiligitajn fare de la parolanto por plenumi specifajn konvinkajn celojn.\nTial, post kiam retorika analizisto malkovras uzon de lingvo kiu estas precipe grava en realigado de persvado, s\u0302i tipe movig\u0302as sur la demandon de \"Metodo-damainoj it laboro?\"\nTio estas, kiujn efikojn faras tiun akuratan uzon de retoriko havi sur spektantaro, kaj kiel faras tiun efikon disponigas pli da indicoj kiel al la celoj de la parolanto (de au\u0306 verkisto)?"}, {"text_idx": "#000085", "text": "Retorika strategies estas la klopodoj faritaj fare de verkintoj al persvadi au\u0306 informi iliajn legantojn.\nRetorikaj strategioj estas utiligitaj fare de verkistoj kaj rilatas al la malsamaj manieroj ili povas persvadi la leganton.\nLau\u0306 Griza, ekzistas diversaj argumentostrategioj utiligitaj skribe.\nLi priskribas kvar el tiuj kiel argumenton de analogeco, argumento de absurdaj\u0302o, pensajn eksperimentojn, kaj inferencon al la plej bona klarigo."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Moderna retorika kritiko esploras la rilaton inter teksto kaj kunteksto;\ntio estas, kiel kazo de retoriko rilatigas al cirkonstancoj.\nEn lia Rhetorical Criticism: Studo en Metodo, akademiulo Edwin Black s\u0302tatoj, \"estas la tasko de kritiko ne mezuri ...\ndiskursoj dogme kontrau\u0306 iu paroka normo de racio sed, enkalkulante la nemezureblan larg\u0302an gamon de homa sperto, vidi ilin kiel ili vere estas.\"\nDum la lingvo \"c\u0302ar ili vere estas\" estas diskuteblaj, retorikaj kritikistoj klarigas tekstojn kaj paroladojn esplorante sian retorikan situacion, tipe metante ilin en kadron de parolanto/spektantarinters\u0302ang\u0302o.\nLa antiteza vido metas la retoron en la centron de kreado ke kiu estas konsiderita la recenta situacio;\nt.e., la tagordo kaj spino."}, {"text_idx": "#000087", "text": "Sekvante la nov-aristotelajn alirojn al kritiko, akademiuloj komencis derivi metodojn de aliaj disciplinoj, kiel ekzemple historio, filozofio, kaj la sociosciencojn.\nLa graveco de la persona jug\u0302o de kritikistoj malpliig\u0302is en eksplicita priraportado dum la analiza dimensio de kritiko komencis akiri impeton.\nDum la 1960-aj jaroj kaj 1970-aj jaroj, metodika plurismo anstatau\u0306igis la eksterordinaran nov-aristotelan metodon.\nMetodika retorika kritiko estas tipe farita per depreno, kie larg\u0302a metodo kutimas ekzameni specifan kazon de retoriko."}, {"text_idx": "#000089", "text": "De la mez-1980-aj jaroj, aliflanke, la studo da retorika kritiko komencig\u0302is movig\u0302i foren de preciza metodaro direkte al koncipaj temoj.\nKoncipe movita kritiko [70] funkciigas pli tra forkapto, lau\u0306 akademiulo James Jasinski, kiu argumentas ke tiu emerg\u0302anta speco de kritiko povas esti opiniita de kiel malantau\u0306a kaj-antau\u0306en inter la teksto kaj la konceptoj, kiuj estas esploritaj en la sama tempo.\nLa konceptoj restas \"verkoj en progreso\", kaj kompreni tiujn esprimojn formig\u0302as tra la analizo de teksto."}, {"text_idx": "#000090", "text": "Kritiko estas konsiderita retorika kiam g\u0302i temigas la manieron kiel kelkaj specoj de diskurso reagas al situaciaj krizaj situacioj - problemoj au\u0306 postuloj - kaj limoj.\nTio signifas ke moderna retorika kritiko estas bazita en kiel la retorika kazo au\u0306 objekto persvadas, difinas, au\u0306 konstruas la spektantaron.\nEn modernaj esprimoj, kio povas esti konsiderita retoriko inkludas, sed g\u0302i ne estas limigita al, paroladoj, scienca diskurso, pamfletoj, literatura verko, artaj\u0302oj, kaj bildoj.\nNuntempa retorika kritiko konservis aspektojn de frua nov-aristotela pensanta tra profunda legado, kiu provas esplori la organizon kaj stilan strukturon de retorika objekto.\nUtiligi proksiman tekstan analizon intencas ke retorikaj kritikistoj uzas la ilojn de klasika retoriko kaj literaturanalizo analizi la stilon kaj strategion kutimis komuniki la argumenton."}, {"text_idx": "#000091", "text": "Retorika kritiko helpas plurajn al au\u0306 funkcias.\nUnue, retorika kritiko esperas helpi formig\u0302i au\u0306 plibonigi publikan guston.\nG\u0302i helpas eduki spektantarojn kaj evoluigas ilin en pli bonajn jug\u0302istojn de retorikaj situacioj plifortikigante ideojn de valoro, moraleco, kaj tau\u0306geco.\nRetorika kritiko povas tiel kontribui al la kompreno de la spektantaro de ili mem kaj socio."}, {"text_idx": "#000093", "text": "Retoriko estis parto de la instruplano en jezuito kaj, lau\u0306 pli malgranda mezuro, Oratorianaj altlernejoj g\u0302is la Franca Revolucio.\nPor jezuitoj, rekte de la fondo de la socio en Francio, retoriko estis integrita parto de la trejnado de junaj viroj direkte al alprenado de gvidaj roloj en la eklezio kaj en s\u0302tataj institucioj, c\u0302ar Marc Fumaroli montris g\u0302in en sia baza a\u0302ge de l'e\u0301loquence (1980).\nLa Oratorians, kompare, rezervis g\u0302in pli malgranda loko, delvis pro la streso ili lokis pri moderna akirado de lingvaj\u0302o kaj pli da sensualistfilozofio (kiel la la Rhe\u0301torique ou l'Art de parler de Bernard Lamy (1675), kio estas elstara ekzemplo de ilia aliro).\nTamen, en la 18-a Jarcento, retoriko estis la strukturo kaj krono de sekundara eduko, kun verkoj kiel ekzemple Treatise of Studies (Disertaj\u0302o de Studoj) de Rollin atingantaj larg\u0302an kaj elteneman famon trans la Kontinento.\nPoste, kun Nicolas Boileau kaj Franc\u0327ois de Malherbe, retoriko estas la instrumento de la klareco de la komento kaj parolado;\nla literaturo kiu rezultig\u0302as de g\u0302i estas nomita \"Noblega\"."}, {"text_idx": "#000094", "text": "La Franca Revolucio, aliflanke, turnis tion.\nFilozofoj kiel ekzemple Condorcet, kiuj redaktis la francan revolucian diagramon por la eduko de popolo sub la regulo de racio, flankenbalais retorikon kiel instrumento de subpremo en la manoj de klerikoj aparte.\nLa Revolucio iris tiom kiom por subpremi la Bar, argumentante ke krimmedicina retoriko militservis al racia sistemo de justeco, per permesado de al misrezonoj kaj emocioj veni en ludon.\nTamen, c\u0302ar pli postaj historiistoj de la 19-a jarcento estis fervoraj klarigi, la Revolucio estis alta momento de elokventeco kaj retorika lerteco, kvankam metite kontrau\u0306 fono de malaprobado de retoriko."}, {"text_idx": "#000095", "text": "Sub la Numero unu Imperio kaj g\u0302iaj vastaj instruaj reformoj, truditaj sur au\u0306 imititaj trans la Kontinento, retoriko reakiris malgrandan grundon.\nFakte, instrukciaj\u0302o al la lastatempe fondita Polytechnic School, taskigita per trejnado al la sciencaj kaj teknikaj elitoj, igis g\u0302in malbari tiun skriban raportadon devis anstatau\u0306i bus\u0302an raportadon.\nRetoriko reeniris sekundaran instruplanon en konvulsioj kaj komencoj, sed neniam reakiris la prominencon kiun g\u0302i g\u0302uis sub la ancienre\u0301gime, kvankam la antau\u0306lasta jaro da sekundara eduko estis konata kiel la Klaso de Retoriko.\nKiam manlibroj estis redezajnitaj en la mezjarcento, aparte post la 1848 Cirkulado por formuli nacian instruplanon, zorgo estis elmontrita por distancigi ilian aliron al retoriko de tiu de la eklezio, kiu estis vidita kiel agento de konservativismo kaj reakcia politiko."}, {"text_idx": "#000096", "text": "Antau\u0306 la fino de la 1870-aj jaroj, grava s\u0302ang\u0302o okazis: filozofio de la raciisma au\u0306 eklektika speco, g\u0302enerale Kantian, transprenis retorikon kiel la vera finstadio da sekundara eduko (la tielnomita Klaso de Filozofio transpontis sekundaran kaj universitatan edukon).\nRetoriko tiam estis forigita al la studo de literaturaj parolfiguroj, kiun disciplino pli poste instruis kiel Stylistics ene de la franca literaturinstruplano.\nPli decide, en 1890, nova norma skriba praktikado anstatau\u0306is la retorikajn ekzercojn de paroladskribo, leterskribado kaj rakonto.\nLa nova g\u0302enro, nomita disertaj\u0302o, estis inventita en 1866, por la celo de racia argumento en la filozofioklaso.\nTipe, en disertaj\u0302o, kiel ekzemple demando estas demandita,: \"SIC historio signo de humanity's libereco?\"\nLa strukturo de disertaj\u0302o konsistas el enkonduko kiu pliklarigas la bazajn difinojn implikitajn en la demando kiel aro, sekvita per argumento au\u0306 tezo, kontrau\u0306argumento au\u0306 antitezo, kaj solva argumento au\u0306 sintezo kiu ne estas kompromiso inter la unuaj sed la produktado de nova argumento, finig\u0302ante kun konkludo kiu ne sumigas la punktojn sed malfermas sur nova problemo.\nG\u0302i hodiau\u0306 restas la normo de skribo en franca homscienco."}, {"text_idx": "#000097", "text": "Je la komenco de la 20-a jarcento, retoriko rapide perdis la restaj\u0302ojn de it iama graveco, kaj poste estis prenita el la lernejtemaro entute dum la Apartigo de S\u0302tato kaj Churches (1905).\nParto da la argumento estis tiu retoriko restis la lasta elemento de neracieco, movita per religiaj argumentoj, en kio estis perceptita kiel malamika g\u0302is Respublikana eduko.\nLa movo, iniciatita en 1789, trovis sian rezolucion en 1902 kiam retoriko estis elpelita de c\u0302iuj instruplanoj.\nEn la sama tempo, aristotela retoriko, pro reanimado de Thomistic-filozofio iniciatita fare de Romo, reakiris grundon en kio estis maldekstre de katolika eduko en Francio, aparte c\u0302e la prestig\u0302a Fakultato de Teologio de Parizo, nun privata unuo.\nAnkorau\u0306, retoriko malaperis sufic\u0302e de la franca sceno, instrua au\u0306 intelekta, por proksimume 60 jarojn."}, {"text_idx": "#000098", "text": "En la fruaj 1960-aj jaroj s\u0302ang\u0302o komencig\u0302is okazi, c\u0302ar la vorto retoriko kaj la korpo de scio g\u0302i kovras komencis esti uzitaj denove, en modesta kaj preskau\u0306 sekreta maniero.\nLa nova lingva turno, tra la pliig\u0302o de semiotiko same kiel da struktura lingvistiko, alportita al la antau\u0306o novan intereson en parolfiguroj kiel signoj, la metaforo aparte (en la verkoj de Roman Jakobson, Groupe \u03bc, Michel Charles, Ge\u0301rard Genette) dum fama strukturisto Roland Barthes, klasikisto per trejnado, perceptis kiom kelkaj bazelementoj de retoriko povis esti de uzo en la studo de rakontoj, modo kaj ideologio.\nScio pri retoriko estis tiel malklara en la fruaj 1970-aj jaroj ke lia mallonga memoraj\u0302o en retoriko estis vidita kiel tre noviga.\nBaza c\u0302ar g\u0302i estis, g\u0302i helpis al retoriko reakiri iun valuton en avangardocirkloj.\nJacques Lacan, lia samtempulo, faras referencojn al retoriko, aparte al la PRE-Socratics.\nFilozofo Jacques Derrida skribis sur Voice."}, {"text_idx": "#000099", "text": "En la sama tempo, pli profunda laboro okazis kiu poste kau\u0306zis la francan lernejon de retoriko kiam g\u0302i hodiau\u0306 ekzistas."}, {"text_idx": "#000100", "text": "Tiu retorika revivig\u0302o okazis en du frontoj.\nUnue, en 17-ajarcentaj francaj studoj, la c\u0302efapogilo de franca literatura eduko, konscio kreskigis tiun retorikon estis necesa pus\u0302i la limojn de scio plu, kaj ankau\u0306 disponigi antidoton al Strukturismo kaj sian neon de historiismo en kulturo.\nTio estis la pionira laboro de Marc Fumaroli kiu, konstruante en la laboro de klasikisto kaj Neo-Latinist Alain Michel kaj francaj akademiuloj kiel ekzemple Roger Zuber, publikigis sian faman Age de l'Eloquence (1980), estis unu el la fondintoj de la Internacia Socio por la Historio de Retoriko kaj estis poste levitaj al seg\u0302o en retoriko c\u0302e la prestig\u0302a College de France.\nLi estas la c\u0302efredaktisto de monumenta History of Rhetoric in Modern Europe (Historio de Retoriko en Modernulo-Eu\u0306ropo).\nLiaj disc\u0302iploj formas la duan generacion, [78] kun rhetorician'oj kiel ekzemple Franc\u0327oise Waquet kaj Delphine Denis, kaj de la Sorbonne, au\u0306 Philippe-Joseph Salazar ( fr:Philippe-Joseph Salazar en la franca Vikipedio), g\u0302is antau\u0306 nelonge c\u0302e la College-internacio de Derrida de filosofie, premiito de la Harry Oppenheimer premio kaj kies lastatempa libro pri Hyperpolitique altiris la atenton de la francaj amaskomunikila sur \"re-transpreno de la produktadrimedoj de persvado\"."}, {"text_idx": "#000101", "text": "Due, en la areo de Classical-studoj, en la maldormo da Alain Michel, latinaj akademiuloj kreskigis renovigon en Cicerono-studoj.\nIli liberig\u0302is de pura literatura legado de liaj paroladoj, en provo enkonstrui Cicerono'n en eu\u0306ropa etiko.\nDume, inter grekaj akademiuloj, la literaturhistoriisto kaj filologo Jacques Bompaire, la filologo kaj filozofo E. Dupre\u0301el, kaj poste la literaturhistoriisto Jacqueline de Romilly iniciatis novajn studojn en la sofistoj kaj la Dua sofista.\nLa dua generacio de klasicistoj, ofte trejnis en filozofio ankau\u0306 (sekvante Heidegger kaj Derrida, plejparte), konstruita en ilia laboro, kun verkintoj kiel ekzemple Marcel Detienne (nun en Johns Hopkins), Nicole Lorau\u0306, Mezepokisto kaj logikisto Alain De Libera (G\u0302enevo), [80] Ciceroniana akademiulo Carlos Le\u0301vy (Sorbonne, pariza) kaj Barbara Cassin (Colle\u0301ge-internacio de filosofie, pariza).\nSociologo de scienco Bruno Latour kaj ekonomiisto Romain Laufer ankau\u0306 povas esti konsideritaj parto de, au\u0306 proksime al tiu grupo.\nAnkau\u0306 francaj filozofoj specialig\u0302is pri arabaj komentaj\u0302oj en la Retoriko de Aristotelo."}, {"text_idx": "#000102", "text": "Ligiloj inter la du fadenoj - literaturaj kaj filozofiaj - de la franca lernejo de retoriko estas fortaj kaj kunlaboraj, kaj ekhavas atestanton al la reanimado de retoriko en Francio.\nLastatempa temo da Philosophy & Rhetoric prezentas aktualan skribon en la kampo."}, {"text_idx": "#000105", "text": "La lokusclassicus por grekaj kaj latinaj primaraj tekstoj en retoriko estas la Loeb Klasika Biblioteko de la Harvard University Press, publikigita kun angla traduko sur la kontrau\u0306pag\u0302o."}, {"text_idx": "#000111", "text": "Retoriko (de Greka \u03c1\u03b7\u0301\u03c4\u03c9\u03c1, rhe\u0304to\u0304r) estas la teorio de la arto trafe, konvinke kaj elokvente paroli. Oni povas kompreni retorikon kiel:"}, {"text_idx": "#000112", "text": "Esprimi sin parolante por konvinki aliajn (retoriko kiel aktiveco). Retoriko kiel aktiveco estas la baza homa faraj\u0302o kaj observeblas c\u0302iam en c\u0302iuj kulturoj.\nLa arto, en kiu oni studas kaj okupig\u0302as pri konvinka paroleco, c\u0302i-sube stilistiko, argumentado, estetiko (retoriko kiel fako). Retoriko kiel fako estas specifa historia tradicio, kiu ligig\u0302as al specifaj kulturoj en Eu\u0306ropo kaj iliaj kolonioj, c\u0302efe en Nordameriko. Estis en la antikva Ateno (en la kvara jarcento a.K.), ke oni unue komencis diskuti la arton de konvinkeco sub la nomo retoriko.\nEn c\u0302iutaga lingvo, la vorto retoriko ofte uzig\u0302as kiel parola formo kontraste al enhavo (\"nur estas retoriko\", \"malplena retoriko\"). Tiu uzado rilatas al la malnova klasika diskuto inter retoriko kaj filozofio (Platono) kaj parte al la okupig\u0302o pri naivecaj kaj neartaj diraj\u0302oj de la romantikisma periodo."}, {"text_idx": "#000113", "text": "1. genus judiciale (\u03b3\u03b5\u0301\u03bd\u03bf\u03c2 \u03b4\u03b9\u03ba\u03b1\u03bd\u03b9\u03ba\u03bf\u0301\u03bd), kutime jura parolo au\u0306 leg\u0302eja parolo: traktas pri farita au\u0306 nefarita kaj okazita au\u0306 neokazita.\n2. genus deliberativum (\u03b3\u03b5\u0301\u03bd\u03bf\u03c2 \u03b4\u03b7\u03bc\u03b7\u03b3\u03bf\u03c1\u03b9\u03ba\u03bf\u0301\u03bd), kutime intenca parolo au\u0306 politika parolo: traktas pri c\u0302u io estas faronta au\u0306 nefaronta\n3. genus demonstrativum (\u03b3\u03b5\u0301\u03bd\u03bf\u03c2 \u03b5\u0313\u03c0\u03b9\u03b4\u03b5\u03b9\u03ba\u03c4\u03b9\u03ba\u03bf\u0301\u03bd), kutime festparolo au\u0306 ceremonia parolo: lau\u0306di au\u0306 mallau\u0306di personon au\u0306 aj\u0302on"}, {"text_idx": "#000114", "text": "1. inventio (\u03b5\u03c5\u0314\u0301\u03c1\u03b5\u03c3\u03b9\u03c2): la argumentoj eltrovig\u0302as\n2. dispositio (\u03c4\u03b1\u0301\u03be\u03b9\u03c2): la parolo disponig\u0302as\n3. elocutio (\u03bb\u03b5\u0301\u03be\u03b9\u03c2): la parolo formulig\u0302as kaj ornamig\u0302as stilistike\n4. memoria (\u03bc\u03bd\u03b7\u0301\u03bc\u03b7): la parolo parkerig\u0302as\n5. pronuntiatio (\u03c5\u0314\u03c0\u03bf\u0301\u03ba\u03c1\u03b9\u03c3\u03b9\u03c2): la parolo prezentig\u0302as"}, {"text_idx": "#000116", "text": "\"Retoriko\" estas ankau\u0306 la titolo de tiutema verko de Ivo Lapenna, aperinta en 1950."}]