[{"text_idx": "#000000", "text": "Verkinto: Trevor SteeleSpeco: originala verko, romano, Stafeto, FELHaveblo: En stokoPrezo: \u20ac19.20Eldonjaro: 2012Formo: libro kudre binditaAliaj formoj/eldonoj: Kindle8 \u20ac10.10, ePub \u20ac10.10, PDF \u20ac10.10Priskribo: Originala romano okupig\u0302anta pri la sorto de la lastaj aborigenoj sur la au\u0306stralia insulo Tasmanio.Specimeno: Estas la volo de la Providenco, kaj pli bone ke ili mortu c\u0302i tie, kie oni bonkore traktas ilin, ol ke ili estu alpafataj kaj malhumane detruataj de la fia elemento de la eu\u0306ropa komunumo.Senpaga provlibro: ePub els\u0302uti, Kindle8 els\u0302uti, PDF els\u0302utiPag\u0302oj: 336Larg\u0302o: 135 mmAlto: 205 mmStafeto n-ro: 36Pezo: 344 gISBN: 978-90-77066-49-2Recenzo: De Carlo Minnaja: Perfidita popoloDe Stanislavo Belov: Paradizo s\u0302telita: kontrau\u0306diraj impresojDe Valentin Melnikov: Oriento-Okcidento...De Paul Gubbins: Paradizo s\u0302telitaDe Gerrit Berveling: Trevor Steele - Kvazau\u0306 amdeklaro Dum la komenco de la romano s\u0302ajnas al mi iom ordinara, g\u0302ian finon mi konsideras vera sukceso. La lasta sceno kaj aparte la lasta vorto g\u0302isradike detruas la pli-malpli pacan bildon pri senbrua kaj preskau\u0306 natura estingig\u0302o de la tasmania etno. (...) Steele montras tion al ni per unusola vorto kaj fermas la kurtenon. Majstra gesto. Dankon! (eltiraj\u0302e Stanislavo Belov - Beletra Almanako 18)Originala romano okupig\u0302anta pri la sorto de la lastaj aborigenoj sur la au\u0306stralia insulo Tasmanio. (La eldonejo)Pritakso: Aldoni mian pritakson"}, {"text_idx": "#000002", "text": "C\u0302iutage ni spektas morton de popolo kaj de g\u0302ia lingvo. Pli g\u0302uste: ni ec\u0302 ne spektas, tio okazas silente, for de l\u2019 okuloj, for de la koro. Maljunulino sen idaro eligas sian lastan spiron, kun la lasta vorto. Eble tiu fenomeno okazis c\u0302iam: postmilitaj masakroj fare de venkintoj, pesto, kiu falc\u0302as tutajn popolojn, geologiaj transformoj de vastaj globregionoj, kiuj enterigas tutajn popolojn."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Britoj venas por \u201ecivilizi\u201d la insulon, starigi (okcidentan) ordon, forpus\u0302ante la lokajn log\u0302antojn iom post iom, jen per trudita konvinko, jen per pafado, akaparante al si iliajn teritoriojn, klopodante trudi al ili siajn kutimojn, sian vivmanieron, sian koncepton pri proprieto. Kelkaj au\u0306toritatuloj deziras protekti la lokanojn, sed ili faras tion per malefikaj metodoj. Al la klopodo igi la vivon de la indig\u0302enoj pli bona kontrapunktas la fakto, ke maloportunas kredigi en Britio, ke en Tasmanio oni vivas prospere, aliokaze la koncepto de punkolonio kolapsus. Eksa vicguberniestro fieras, ke li \u201ependumigis centojn da kanajloj\u201d kaj administris la justicon senkompate."}, {"text_idx": "#000005", "text": "La romanon traarkas la vivepizodoj de du personoj: la bela indig\u0302enino Trukanini kaj la brita misiisto Robinson, fug\u0302inta de Londono al Tasmanio por eviti verdikton tre probable kondamnan. Li s\u0302ajne defendas la indig\u0302enojn kaj alproksimig\u0302as al ilia kulturo, lernas ilian lingvon, suferas kun ili la pli kaj pli severajn vivcirkonstancojn. Lau\u0306 kelkaj, li, tamen, tion faras pro monavido, klopodante ekspluati financitajn programojn pri brita setlig\u0302o en tiu lando."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Robinson klopodas s\u0302ovi la indig\u0302enojn al fora norda insulo, Flinders, sen la rajto reveni, tiel ke ili estu bone, sed aparte, administrataj, kaj la setlig\u0302o de la blankuloj en Tasmanio povu disvolvig\u0302i senprobleme. La indig\u0302enoj fidas al li, en la promesita tero neniu kuglo ilin trafos, sed post iom da tempo la translokitoj eknostalgias kaj komencas morti pro sau\u0306dado, kiel asertas kuracisto; sed ili mortas ankau\u0306 pro infektig\u0302o. Venas inspektoroj por kontroli la kondic\u0302ojn, Robinson mensogas kaj ilin trompas, c\u0302iam kun la celo gardi la premion, asignotan por seng\u0302ena setlig\u0302o de la blankuloj: li ig\u0302as ric\u0302a, komercante per la oro, trovita en la minejoj, kaj revenas glore al Britio, dum Trukanini restas surloke. La projekto de li proponita transloki la mortantajn indig\u0302enojn (nun nur kvarcenton da personoj) al la au\u0306stralia kontinento estas rifuzita: oni lasu ilin al ilia destino en la insulo Flinders, sekvatajn de honesta administrado prefere ol ilin venigi sur la kontinenton, kie ilia infektig\u0302o povus estigi epidemion. Pasas la jaroj, kaj Robinson mortas, lasante disputojn pri sia tre vasta heredaj\u0302o. Siavice en Flinders la indig\u0302enoj mortas unu post la alia; lasta restas Trukanini, kiu forpasas post la atingo de sesdek jaroj, ag\u0302o ne ofta por tiuj popoloj, ec\u0302 en normalaj kondic\u0302oj. S\u0302ia lasta vorto estas la lasta vorto de lingvo, kiu mortas kun s\u0302i."}, {"text_idx": "#000008", "text": "La romano evidentigas la malsamecon de pensmaniero inter la okcidenta kapitalismo, kiu bezonas kolonii kaj ekspluati la grundon, kaj la au\u0306stralia indig\u0302ena koncepto, ke la tero apartenas al c\u0302iuj kaj ke oni devas lasi g\u0302in al la novaj generacioj tia, kia oni g\u0302in ricevis de la antau\u0306aj. Trevor Steele plian fojon skuas la leganton per historiaj faktoj; la eventoj rakontitaj ampleksas jardudekon, kiu finig\u0302as en 1876; li trankvile kaj senpasie kronikas, kiel la brita koloniado en la au\u0306stralia kontinento estis perforta, kvankam (c\u0302u hipokrite?) subtenata de bonaj intencoj: tion sintezas la titolo Paradizo s\u0302telita."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Ankau\u0306 en lia antau\u0306a verko Flugi kun kakatuoj protagonistas paro, unu junulo brita kaj unu samag\u0302a au\u0306stralia indig\u0302eno, kiuj iel reprezentas la malsamecon de la du vivkonceptoj: tie Steele kronikas pri la brita konkero de Au\u0306stralio per la samaj metodoj kiel pri Tasmanio. Cetere, jam de sia unua romano Sed nur fragmento (1987) Steele prezentas la problemojn de koloniado, tiufoje pri Nov-Gvineo; li esploris bibliotekojn kaj arkivojn, tiel ke la protagonistoj estas, almenau\u0306 parte, fikciaj, sed movig\u0302as en panoramo skrupule dokumentita."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Ne necesas prezenti Trevor Steele, kiu estas sendiskute la plej forta kolono de nia prozo de la lasta kvaronjarcento. Dum dudek kvin jaroj li produktis nau\u0306 romanojn, du novelarojn kaj du vojag\u0302priskribojn, kontribuis al diversaj gazetoj, laboris en pluraj eu\u0306ropaj landoj, estis g\u0302enerala direktoro de UEA (2002-2004) kaj akademiano (2001-2010). Lia stilo estas ankau\u0306 c\u0302i-foje glata, tuj komprenebla, kaj en la priskriboj kaj en la oftegaj dialogoj, naturritme prezentataj."}, {"text_idx": "#000012", "text": "P.S. Kelkaj vortoj pri la eldonaj\u0302o mem. Mi legis ciferecan version de la\nlibro en epub-formato. Siatempe mi legis en Monato7 detalan artikolon\npri c\u0302i afero, post kio mi decidis akiri PocketBook, kiel plej konvenan al\nesperanto-tekstoj. Nun mi abonas epub-version de Monato, tralegis tiel\nmultajn esperanto-librojn kaj forte rekomendas tion al c\u0302iuj.\nC\u0302i-kaze mi povas diri, ke la eldonaj\u0302o estas zorge kaj profesie pre\u00ad\nparita. Tajperaroj preskau\u0306 tute mankas. La cifereca versio funkcias"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Pivotas la intrigo c\u0302irkau\u0306 George Augustus Robinson, kiu vivis inter 1791 kaj 1866, kaj liaj klopodoj 'protekti' la lastajn aborigenojn sur la insulo Tasmanio. Tamen ne pri ia historia sekaj\u0302o temas: la leganto sekvas la ambiciojn de Robinson proksimig\u0302i al la restantaj aborigenoj, lerni ilian lingvon, esti akceptata de la triboj, kaj fine ilin konduki for de iliaj praaj teritorioj al la supozata sekureco de insulo nelog\u0302ata de blankuloj."}, {"text_idx": "#000018", "text": "La romano, glate legebla, fidelas al 'normala', zamenhofa lingvo-uzo. Tial eblas rekomendi g\u0302in kaj al spertaj esperantistoj kaj al malpli spertaj dezirantaj ekpas\u0302i en esperantan literaturon."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Se en 2013 vi ankorau\u0306 ne ac\u0302etis \u2013 au\u0306 legis \u2013 esperantan romanon, jen bona komenco."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Jam en sia unua romano (SED NUR FRAGMENTO), kiun por FONTO mi recenzis siatempe, nomante g\u0302in plej funde esperantisma romano, kvankam Esperanto en g\u0302i ne rolas: temas ja pri serc\u0302ado je internacia interkompreno, pri respekto antau\u0306 plej malsamaj kulturoj, pri humaneco ktp), sed ankau\u0306 en pluraj postaj verkoj Trevor Steele montris, ke gravas por li ne nur la tuj-palpebla realo. Unufoje li ec\u0302 verkis romanon pri Jesuo. Pri Pau\u0306lo g\u0302is nun li nur havis la ekimpulson, la ideojn, la planon eble. Scipovante legi la germanan, li foje petis min sendi mian ekzempleron de DIE MYSTIK DES APOSTELS PAULUS (La mistiko de la apostolo Pau\u0306lo) de Albert Schweitzer al li, por ke li pli funde studu tiun figuron en frua Kristanismo. Sed ial tio ne konkretig\u0302is en romanon. Persone mi tre bedau\u0306ras."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Mi ne absolute c\u0302ion legis, kion Trevor aperigis, sed ja la plimulton. Rerigardante al lia au\u0306tora itinero g\u0302is nun, mi s\u0302atus iom reliefigi kelkajn trajtojn de lia mirinda verkaro. Estas inter ili aro da romanoj, supozeble por lia sinkompreno nepre centra: tiuj pri Au\u0306stralio kaj g\u0302ia evoluo. Au\u0306stralio en la konscio de eu\u0306ropanoj komencig\u0302is kiel punkolonio por blankuloj, kiujn en Eu\u0306ropo, precipe en Britujo, oni ne plu povis toleri: mortpuno eble estis konsiderata tro grava puno por pluraj kondamnitoj, do oni tiujn ekzilis al la alia flanko de la planedo. Sed Au\u0306stralio ne estis senhoma, log\u0302is tie, vivis, amoris kaj kverelis inter si tie aborigenaj triboj. La origine Latina vorto \u201caborigeno\u201d signife indikas, ke ili tie estis jam \u201cdeorigine\u201d, dekomence \u2013 do longe antau\u0306 la alveno de la unua blankulo. Al la pune ekzilitoj el Eu\u0306ropo aldonig\u0302is aliaj, inkluzive de terkulturistoj, s\u0302afbredistoj, misiistoj, sed same orserc\u0302istoj ktp. La homoj kun Eu\u0306ropa deveno, c\u0302u serioze altedukitaj c\u0302u preskau\u0306 senedukaj, preskau\u0306 nenion sciis nek komprenis pri la aborigenoj. Ili ekposedprenis teritoriojn, kion la aborigenoj komence tute ne komprenis: kiel eblus posedi grundon, do malpermesi al aliaj trovig\u0302i tie? Eu\u0306ropanoj kunportis pafilojn, aborigenoj havis pikilojn, lancojn, ponardojn \u2013 tre malegala farig\u0302is la multa batalado."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Ofte tiaj renkontig\u0302oj inter blankuloj kaj aborigenoj finig\u0302is terure. Tion Trevor Steele montras; pri similaj\u0302oj inter la rolantoj de tiu c\u0302i romano kaj historiaj personoj kulpas ne la au\u0306toro sed la historio mem, averte li skribas en PARADIZO S\u0302TELITA; \u2013 la samon plurloke li povus meti. Sed c\u0302u tio signifas, ke li \u201cnur\u201d kopias la historion? C\u0302u nenion propran ni ricevas de li? \u2013 Male, mi dirus: li verkas kiel vera romanisto: prenas individuon, kiun li montras kiel homon vivantan, tute identigeblan, rekoneblan \u2013 kaj tiun li kontrastigas kun kelkaj aliaj palpeblaj personoj, kiujn li igas roli en la tragedio. Legante oni forgesas, c\u0302u temas pri fikcio c\u0302u ne. Ja ne gravas: gravas, ke \u201cjen nia mondo!\u201c. La Robinson supre menciita estas persono, kiu klare provas kompreni la aborigenojn, savi ilin el ekstermig\u0302o, sed li ne sukcesas kapti ilian menson, kaj restas strebanto gravigi sin mem antau\u0306 siaj kunbritoj hejme \u2013 kaj g\u0302uste tiel agante li kunefikas en la pereon de la Tasmanianoj."}, {"text_idx": "#000026", "text": "LA FOTOALBUMO \u2013 du volumoj \u2013 estas grandioze planita portreto pri Au\u0306stralia familio, en kiu helpe de fotoj imagitaj oni ekkonas la membrojn de la familio, kun iliaj esperoj, atendoj, klopodoj, elrevig\u0302oj ktp \u2013 unuflanke tre ric\u0302a pentraj\u0302o, sed aliflanke mi restas kun la impreso, ke iel mankas resuma apoteozo. Sed eble foje sekvos tria volumo ..."}]