[{"text_idx": "#000000", "text": "La vivo estas malfacila por li. Li estis c\u0302asita de sia lando pro la atako de Putin, kaj li devis lasi multajn aferojn malantau\u0306 si. Estas vere malfacile por mi imagi kiel tio sentig\u0302as, c\u0302ar mi neniam spertis similan situacion. Mi vers\u0302ajne estus tre malfelic\u0302a se mi subite ne plu povus revidi c\u0302ion kion mi konas, kaj c\u0302iujn kiujn mi s\u0302atas. Mi tamen iom komprenas la senton kiun oni havas kiam oni estas en nova lando, kaj ke oni ne bone komprenas kiel c\u0302io funkcias. Mi log\u0302as en Nederlando de nelonga tempo, kaj malgrau\u0306 tio ke mi havas amikojn kiuj povas helpi min, kaj ke mi studis la Nederlandan dum 4 jaroj antau\u0306 ol veni, mi regule havas malfacilaj\u0302ojn. Estas malagrable kiam mi ne komprenas ion, au\u0306 kiam iu ne komprenas min. Sed miaj problemoj estas etaj. Mi havis multe da tempo por prepari min. Kompare al mi, rifug\u0302intoj preskau\u0306 ne havis tempon (au\u0306 tute ne havis tempon) por prepari sin antau\u0306 ol ili estis forpus\u0302itaj al aliaj landoj. Lerni naturan lingvon kiu ne estas planita kiel Esperanto postulas plurajn jarojn. Ec\u0302 se oni log\u0302as en lando kie multaj homoj parolas la lingvon c\u0302irkau\u0306e, la homa cerbo bezonas jarojn por bone rekoni kion g\u0302i au\u0306das, kaj pli por mem konstrui proprajn frazojn por c\u0302iuj situacioj. Mi mem post 4 jaroj da Nederlanda studado, mi ankorau\u0306 ne parolas g\u0302in pli bone ol Esperanto post 6 monatoj da studado."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Sed kiel normala persono, kiel oni povus helpi pli (alimaniere ol donaci aj\u0302on, doni monon, voc\u0302doni)? Mi pensas ke Esperanto (kaj ajna alia rapide lernebla helplingvo \u201cauxlang\u201d) povas helpi. Ju pli rapide oni povas komuniki kion oni bezonas kun komforto, des pli rapide oni sentas sin hejme. Kaj des pli rapide oni povas atingi pli bonajn vivkondic\u0302ojn kaj socian bonfarton. Kaj Esperanto permesas tion. G\u0302i estas rapide lernebla pro la malesto de esceptoj, kaj pro la reuzo de elementoj au\u0306 reguloj kiujn oni jam konas. Kaj g\u0302i rapide donas komforton al la uzanto c\u0302ar se oni respektas la regulojn, oni ne bezonas timi c\u0302u frazo sonas malnature au\u0306 ne. Frazo lau\u0306gramatika estas frazo g\u0302usta. Kaj oni ne bezonas \u201cfinan venkon\u201d kie c\u0302iuj povus paroli la lingvon por ke Esperanto (au\u0306 tia lingvo) estu utila. Se oni jam povas trovi kelkajn homojn en c\u0302iuj urboj kiuj pretas helpi, kaj kiuj povas kompreni danke al Esperanto, tio jam estas signifa progreso. Kaj kiel dirite, lerni Esperanton ne postulas multe da tempo. Kaj tio altigas iomete la s\u0302ancon trovi subtenon se poste, senvole, oni ig\u0302as rifug\u0302into."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Popularigi Esperanton ne estas malfacile. Iu ajn povas helpi per simple uzi g\u0302in. Kelkaj personoj volos helpi ec\u0302 pli per la kreado de enhavo kiel libroj, artikoloj kaj videoj, sed tio ne estas nepre bezonata. Simple sendi mesag\u0302ojn en Esperanto en sociaj retoj de tempo al tempo, kaj diskonigi bonajn aferojn en Esperanto jam estas granda kontribuo. Tio altigas la kvanton kaj videblecon de aferoj en Esperanto, kio helpas postajn homojn lerni g\u0302in kaj dau\u0306re uzi g\u0302in. Kaj tio altigas la disponeblecon kaj uzeblecon de facila kaj rapide lernebla lingvo por tiuj kiuj bezonas tion."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Uzi specialan lingvon ne estas magia solvo al mondaj problemoj. Fakte, magia solvo al mondaj problemoj ne ekzistas. Sed uzi Esperanton au\u0306 alian helpan lingvon estas reala solvo al multaj problemoj rilataj al komunikado. Tio estas plia kontribuo en la g\u0302usta direkto, al mondo kun malpli da problemoj."}, {"text_idx": "#000005", "text": "ero de la kartaro en Anki"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Se, kiel mi, vi interesig\u0302as pri planlingvoj, vi vers\u0302ajne legis pri Elefen. Elefen estas helplingvo (kiel Esperanto) kiu inspirig\u0302as pri la gramatiko de kreolaj lingvoj (do \u201cizolanta\u201d kaj relative simpla), kaj la vortoj venas de la modernaj latinidaj lingvoj."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Elefen estas interesa lau\u0306 mi, c\u0302ar la gramatiko de kreolaj lingvoj estas bona modelo pri simpleco. Tio normalas, c\u0302ar kreolaj lingvoj estis lernataj de nedenaskuloj de malsamaj lingvoj (kiam c\u0302i tiuj lingvoj estis pig\u0302inoj). Lau\u0306 mi, la gramatiko de Elefen estas iom pli simpla ol tiu de Esperanto. Multaj oftaj eraroj en Esperanto (kiel forgesi -j sur adjektivo, au\u0306 uzi \u201ctiu\u201d anstatau\u0306 \u201ctio\u201d) estas neeblaj en Elefen. Fakte, la kreantoj de la lingvo estis Esperantistoj, kaj ili bone sciis kio estas g\u0302ena dum la lernado de Esperanto."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mi subtenas c\u0302iujn helplingvojn (Esperanto, Occidental, Globasa, Elefen...). C\u0302iuj planlingvoj havas proprajn kvalitojn kaj proprajn komunumojn. Kaj planlingvoj estas tiom facilaj, ke oni povas lerni multe da ili kun la tempo kiun oni bezonus por lerni nur unu naturan lingvon kiel la Anglan. Same kiel oni povas ludi plurajn ludojn, oni povas lerni plurajn planlingvojn. Se vi s\u0302atas (au\u0306 s\u0302atis) lerni Esperanto, vi vers\u0302ajne ankau\u0306 s\u0302atus lerni Elefen."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Por helpi al la lernado de Elefen, mi do kreis liston lau\u0306 ofteco. Esence, tio estas listo de la plej oftaj vortoj, kun traduko. Jam ekzistis kelkaj ofteclistoj, sed ili ne estas tiom bonaj kaj kompletaj kiel tiu, kiun mi kreis. La listo enhavas pli ol 12 000 vortoj, sed mi pensas ke se oni konas la 3 000 unuajn, oni jam povas paroli flue se oni uzas tiujn vortojn inteligente."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Por fari tion, mi uzis Corpo. Corpo enhavas preskau\u0306 c\u0302iujn tekstojn en Elefen kiuj trovig\u0302as ene de , kio estas multega (la korpuso enhavas pli ol 3 000 000 vortoj). El tio mi havas liston de la plej oftaj vortoj en Elefen. Poste mi uzas la vortaron de la sama retejo (Disionario), kaj per g\u0302i mi au\u0306tomate ligis c\u0302iun vorton al sia vortara vortoklaso kaj difino. El tio, mi havas csv-dokumenton, kiun mi povis als\u0302uti al Memrise kaj Anki."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Memrise estas retejo kiel Duolingo, sed anstatau\u0306 frazoj, la retejo prezentas al ni nur vortojn (kutime), kaj oni devas elekti au\u0306 tajpi la g\u0302ustan tradukon. La kursoj de Memrise estas preskau\u0306 c\u0302iuj faritaj de volontuloj, kaj la kvalito de c\u0302i tiuj kursoj iras de tre malbona al iom bona."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Kelkaj homoj s\u0302atas la \u201cludan\u201d manieron de Memrise, do mi kreis la kurson por ili tie, sed mi vere rekomendas uzi Anki anstatau\u0306e se la fakto lerni lingvon pli rapide pli amuzas vin ol la fakto ekhavi virtualajn poentojn."}, {"text_idx": "#000013", "text": "La plej oftaj vortoj el la Angla"}, {"text_idx": "#000014", "text": "La plej oftaj vortoj el Esperanto (mi rekomendas tiujn, c\u0302ar estas pli facile kompreni la vortojn en Elefen per la tradukoj en Esperanto. Fakte, Elefen multe pli similas al Esperanto ol al la Angla.)"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Anki funkcias iom kiel Memrise kaj Duolingo, sed estas multe pli bona (almenau\u0306 lau\u0306 mi). Oni povas pli facile diri kiam oni volas lerni karton/vorton denove, kaj oni ne bezonas tajpi/elekti la respondon (oni nur bezonas kompari onian respondon en sia cerbo kun la vera respondo). Rezulte, oni povas lerni multe pli rapide per Anki ol per Memrise au\u0306 per Duolingo."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Anki estas senpaga por komputilo (Desktop) kaj Android. Mi skribis artikolon pri Anki, kaj mi konsilas al vi legi g\u0302in se vi ne konas c\u0302i tiun mirindan programon."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Kaj c\u0302u vi s\u0302atus praktiki Elefen au\u0306 trovi informojn pri g\u0302i? Venu paroli al ni:"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Lupoj ig\u0302as pli kaj pli maloftaj. En la tuta lando, restas nur kelkaj apartigitaj. Simioj volas helpi ilin. La simioj konstruas grandan kag\u0302on. En g\u0302in ili metas multajn arbojn, riverojn, kavernojn ktp. Ili decidas nomi tiun belan kag\u0302on \u201cbestog\u0302ardeno\u201d. La simioj pensas ke la lupoj estos felic\u0302aj c\u0302i tie. La lupoj havos multe por amuzig\u0302i, kaj ili ne plu estos solaj. Kaj espereble, la lupoj havos bebojn, tiel estos pli da lupoj en la lando."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Sed nun, la simioj bezonas trovi la lupojn, kapti ilin, kaj alporti ilin al la bestog\u0302ardeno. Por tio, ili organizas tutlandan mision. Multaj simioj s\u0302atas la projekton, kaj multe helpas kiel volontuloj. Ili pensas ke estas bone por la lupoj. En kag\u0302o, la lupoj ne plu povos akcidente morti en la naturo."}, {"text_idx": "#000020", "text": "La misio estas sukcesa, kaj la kvin lupoj de la lando nun trovig\u0302as en la kag\u0302o. La prizorgantoj de la kag\u0302o rapide rimarkas, ke multaj simioj volas rigardi la lupojn. Multaj simioj pretas pagi multe por povi vidi sovag\u0302an beston per siaj propraj okuloj. Do multe da turistoj venas, kaj kun ili venas multaj vendistoj, kiuj trovis interesan fonton de klientoj."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Sed unutage, du lupoj fug\u0302is de la kag\u0302o. Paniko ekestas. La lupoj povas esti c\u0302ie. Kaj la lupoj ankorau\u0306 estas sovag\u0302aj bestoj. Kaj simio povas esti interesa mang\u0302o por malsata lupo. Nova misio estas organizata: kapti la du nekontrolitajn lupojn kiel eble plej rapide. Estas por la bono de la lupoj. Ekster la kag\u0302o, la lupoj povas akcidente morti pro la dang\u0302eroj de la simia mondo."}, {"text_idx": "#000022", "text": "La lupoj estas rapide rekaptitaj, kaj remetitaj en la kag\u0302on. Uf. La prizorgantoj finfine povas ripozi post c\u0302i tiu intensa kaj stresa okazaj\u0302o. Sed, post kelkaj tagoj, ili rimarkas ke io grava okazis dum la nokto."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Unu el la du lupoj kiu fug\u0302is mortis. Unu el la du lupoj kiu fug\u0302is estas grave vundita de lupo kiu ne eskapis. Bestokuracisto konkludas ke la unua mortis pro streso. La du lupoj ne estis akceptitaj kaj s\u0302atitaj en la lupa grupo. Kaj ili faris c\u0302ion, kion ili povis, por esti for de ili. Bedau\u0306rinde, ili ne estis komprenitaj. Per rekapti ilin, la lupoj estis realportitaj al siaj problemoj, al grupaj problemoj, kaj al morto."}, {"text_idx": "#000024", "text": "La prizorgantoj pensas: \u201cTio estas bedau\u0306rinda, sed ni vere provis helpi.\u201d \u201cVenontfoje, ni helpos pli bone.\u201d"}, {"text_idx": "#000025", "text": "(Mi ne plu eldonas c\u0302iujn rakontojn per Medium c\u0302ar Medium postulas tro da neutila laboro (bildoj, reformatado, etikedoj, licenco ktp). Se vi volas resti g\u0302isdata, sekvu min per Twitter au\u0306 rekte konsultu la c\u0302iamg\u0302isdatan liston de fabloj en Github)"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Komunumo de kunikloj log\u0302as en valo. G\u0302i estas tre trankvila. Ne multaj aferoj okazas. Neniam okazas problemo. Neniam okazas dang\u0302ero. Kaj la infanaj kunikloj c\u0302i tie tre enuas."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Unu el la kunikloj de la komunumo estas komercisto. De tempo al tempo, ri vojag\u0302as al foraj landoj por inters\u0302ang\u0302i maloftajn varojn. Kaj kiam ri revenas, la infanoj c\u0302iam amasig\u0302as c\u0302irkau\u0306 ri. Kaj tiam, la komercisto rakontas siajn aventurojn al ili."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Sed, kompreneble, la rakontoj estas plejparte malveraj. La komercisto neniam vidis monstrojn. Dum siaj vojag\u0302oj, ri nur priparolas prezojn kun aliaj komercistoj. La heroo pensas: \u201cNu, tio nur estas malgranda mensogo.\u201d \u201cTio amuzas la infanojn, kaj tio amuzas min.\u201d"}, {"text_idx": "#000030", "text": "Sed infanoj parolas. Multe kaj senc\u0302ese. La rakontoj de la heroo popularig\u0302is inter c\u0302iuj infanoj. Kaj ili popularig\u0302as inter iliaj parentoj. Kaj ili popularig\u0302as inter la aliaj membroj de la komunumo."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Iutage, okazas paniko en la kunikla komunumo. Vulpo dang\u0302ere proksimig\u0302as de la nestoj. Grupo de kunikloj rapide iras al la nesto de la heroo por peti helpon."}, {"text_idx": "#000032", "text": "\u201cHeroo!\u201d \u201cMonstro alproksimig\u0302as!\u201d \u201cNi bezonas iun kurag\u0302an!\u201d \u201cIun rapidan!\u201d \u201cIun fortan!\u201d \u201cNi scias ke vi povas defendi nin c\u0302iujn\u201d"}, {"text_idx": "#000033", "text": "La heroo vekig\u0302as kaj ekkonscias pri la situacio. Ri stresas. Ri scias ke ri ne povas batali kontrau\u0306 monstro. Ri s\u0302atus fug\u0302i, sed tro da bus\u0302oj kaj okuloj volas ke ri venku la vulpon. Post iom da tempo, ri pensas: \u201cNu, mi estas komercisto, eble mi povas negoci kun la monstro por ke ri ne ataku.\u201d"}, {"text_idx": "#000034", "text": "La heroo iras, kaj nun estas sola antau\u0306 la vulpo."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Heroo: \u201cMonstro, mi petas ke vi ne iru plu antau\u0306en\u201d"}, {"text_idx": "#000036", "text": "Vulpo: \u201cMi ne estas monstro, mi estas vulpo\u201d"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Heroo: \u201cSe vi ne mang\u0302os nin, ni povas promesi al vi ric\u0302ecojn\u201d"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Vulpo: \u201cHo mi estas vegetarana\u201d"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Vulpo: \u201cVi kunikloj... vi havas multajn antau\u0306jug\u0302ojn... Tio ne estas afabla\u201d"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Kiam oni estas vegetarana, tio signifas ke oni ne mang\u0302as viandon. Do tio ankau\u0306 signifas, ke oni ne mang\u0302os kuniklon. La heroo blovas pro trankvilig\u0302o. Ri pensas ke ri multe stresis pro nenio. Ri pensas: \u201cMi nun povas reveni al la aliaj kunikloj.\u201d \u201cMi diros al ili, ke mi konvinkis la monstron ne ataki nin\u201d. \u201cMia reputacio kiel negocanto ig\u0302os ec\u0302 pli alta!\u201d"}, {"text_idx": "#000041", "text": "La kuniklo turnas sian kapon kaj komencas piediri direkte al la komunumo. Sed tuj post tio, la vulpo saltas sur la kuniklon kaj tranc\u0302as rian kolon."}, {"text_idx": "#000042", "text": "La vulpo fiere diras: \u201cMalgranda mensogo, grandaj konsekvencoj!\u201d"}, {"text_idx": "#000043", "text": "La akvonivelo estas pli kaj pli alta, kaj g\u0302i ne c\u0302esas altig\u0302i. Baldau\u0306, c\u0302iuj partoj de la tero estos kovrita de akvo. Baldau\u0306, birdoj ne plu havos lokon por surterig\u0302i. Por eviti la morton de c\u0302iuj birdoj, fama birdo organizas grandan kunsidon."}, {"text_idx": "#000044", "text": "La fama birdo salutas c\u0302iujn birdojn, kiuj partoprenas la kunsidon.\u201cBonvenon. Ni estas c\u0302i tie por trovi estonton al la birdaro.\u201d\u201cNi travivis katastrofojn.\u201d\u201cNi travivis la meteoriton.\u201d\u201cNi travivis la homaron.\u201d\u201cNi travivos la finon de tero.\u201d"}, {"text_idx": "#000045", "text": "La fama birdo demandas:\u201cC\u0302iu iu el vi havas ideon por helpi nin travivi?\u201d\u201cNi devas au\u0306skulti la ideojn de c\u0302iuj.\u201d"}, {"text_idx": "#000046", "text": "Apodo proksimig\u0302as kaj diras:\u201cNi povas konstante flugi!\u201d\u201cNi ne plu bezonos la teron!\u201dLa aliaj birdoj ne s\u0302atas la ideon.Ili diras ke estas tro malfacile flugi dum longa tempo.Ili diras ke ili bezonas lokon por meti siajn ovojn."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Grebo proksimig\u0302as kaj diras:\u201cNi povas log\u0302i sur akvo!\u201d\u201cNiaj ovoj povus esti sur flosantaj nestoj!\u201dKelkaj birdoj s\u0302atas la ideon, sed la plimulto ne s\u0302atas.Ajna monstro povas kas\u0302ig\u0302i en la granda oceano.\u201cTro dang\u0302ere!\u201d"}, {"text_idx": "#000048", "text": "Strigo proksimig\u0302as kaj diras:\u201cNi povas log\u0302i en subakvaj kavernoj!\u201dKelkaj birdoj s\u0302atas la ideon, sed la plimulto trovas g\u0302in neakceptebla.Ili diras ke birdo bezonas lumon.Kaj la kaverno rapide ne plu havos oksigenon."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Pingveno proksimig\u0302as kaj diras:\u201cNi povas log\u0302i sur glacio!\u201dPreskau\u0306 c\u0302iuj birdoj ridas.\u201cTro malvarmas tie!\u201d"}, {"text_idx": "#000050", "text": "La fama birdo vidas ke ankorau\u0306 neniu proponis bonan ideon.Ri proksimig\u0302as, kaj diras sian ideon:\u201cNi povas flugi al alia planedo!\u201dLa aliaj birdoj estas surprizataj.Ili ne scias kiel reagi.Sed la birdo estas fama.Do ili esprimas sian aprobon per aplau\u0306do.Kaj ili diras:\u201cLa fama birdo estas genio!\u201d"}, {"text_idx": "#000051", "text": "Remoro nag\u0302as en la maro. La fis\u0302o serc\u0302as marajn bestojn."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Iam, ri vidas s\u0302arkon. Ri alproksimig\u0302as al la s\u0302arko."}, {"text_idx": "#000053", "text": "S\u0302arko: \u201cKion vi volas?\u201dRemoro: \u201cMi volas akompani vin.\u201dS\u0302arko: \u201cKiel tio utilus al mi?\u201dRemoro: \u201cMi povas purigi vian hau\u0306ton.\u201dS\u0302arko: \u201cC\u0302u vi diras ke mi estas malbela?\u201dRemoro: \u201cNe!\u201d S\u0302arko: \u201cForiru.\u201d"}, {"text_idx": "#000054", "text": "La remoro estas malfelic\u0302a kaj foriras. Iam, ri vidas balenon. Ri alproksimig\u0302as al la baleno."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Baleno: \u201cKion vi volas?\u201dRemoro: \u201cMi volas akompani vin.\u201dBaleno: \u201cKiel tio utilus al mi?\u201dRemoro: \u201cVi estos malpli sola.\u201dBaleno: \u201cMi ne estas sola. Fakte, pluraj remoroj jam sekvas min.\u201dRemoro: \u201cC\u0302u mi povas tamen akompani vin.\u201dBaleno: \u201cNe.\u201dRemoro: \u201cOkej.\u201d"}, {"text_idx": "#000056", "text": "La remoro estas malfelic\u0302a. Iam, ri vidas testudon. La remoro ne s\u0302atas testudojn. Sed estas pli bone esti kun testudo ol esti sola."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Testudo: \u201cKial vi sekvas min?\u201dRemoro: \u201cMi bezonas protekton kontrau\u0306 predantoj.\u201dTestudo: \u201cC\u0302u vi kredas ke mi povas helpi vin?\u201dRemoro: \u201cJes, vi havas fortan karapacon.\u201dTestudo: \u201cSed, kion vi povas fari por mi?\u201dRemoro: \u201cMi povas mang\u0302i la krustulojn kiuj kreskas sur vi.\u201dRemoro: \u201cKaj tiel vi estos pli bela por la aliaj testudoj.\u201dRemoro: \u201cC\u0302u vi akceptas la kontrakton?\u201dTestudo: \u201cKio okazas se mi akceptas?\u201dRemoro: \u201cMi ligos mian korpon al vi per la suc\u0302ilo sur mia dorso!\u201d"}, {"text_idx": "#000058", "text": "La testudo ne vidas kion ri perdus. La testudo akceptas. La remoro ligas sin al la karapaco sur la ventro de la testudo."}, {"text_idx": "#000059", "text": "La testudo kaj la remoro babilas. Ambau\u0306 komencas s\u0302ati la alian. Sed subite, la testudo sentas ke la remoro multe tiras."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Testudo: \u201cKion vi faras?\u201dRemoro: \u201cIo tiras min per mia vosto.\u201d"}, {"text_idx": "#000061", "text": "Efektive, longa linio ligas la voston de la remoro al boato de fis\u0302isto. La fis\u0302isto kaptis la remoron pli frue. La fis\u0302isto metis ringon c\u0302irkau\u0306 la voston, kaj ligis linion al la ringo. Kiam la remoro ligas sin al mara besto, la fis\u0302isto povas tiri la linion por kapti la beston."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Testudo: \u201cKio okazas? C\u0302u vi helpas la fis\u0302iston?\u201dRemoro: \u201cNe. Mi volas liberigi min!\u201dRemoro: \u201cNag\u0302u pli rapide! Ni povas rompi la linion!\u201dTestudo: \u201cMi ne povas nag\u0302i pli rapide!\u201dTestudo: \u201cC\u0302esu teni min! Mi volas vivi!\u201d"}, {"text_idx": "#000063", "text": "La remoro dau\u0306re tenas la testudon per sia suc\u0302ilo. La testudo panikas. La remoro silentas. Post iom da tempo, la fis\u0302isto povas preni la testudon per la manoj. La fis\u0302isto mortigas la testudon. La remoro finfine c\u0302esas suc\u0302i, kaj malligig\u0302as de la testudo."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Fis\u0302isto: \u201cBela kapto, remoro. Jen iom da mang\u0302aj\u0302o.\u201dRemoro: \u201cNun forigu la ringon. Mia vosto doloras!\u201dFis\u0302isto: \u201cNe, vi ankorau\u0306 ne alportis al mi sufic\u0302e da maraj bestoj.\u201d"}, {"text_idx": "#000065", "text": "La remoro pensas: \u201cLa fis\u0302isto trompis min.\u201d \u201cRi diris ke unu besto sufic\u0302os.\u201d \u201cAkcepti kontrakton de nekonato ne estis bona ideo!\u201d"}, {"text_idx": "#000066", "text": "Oni diris al mi ke la \u201cantau\u0306verboj\u201d estos s\u0302ang\u0302itaj. Do mi decidis ne uzi miajn Anki-kartojn pri ili.Mi povis fini la lecionojn 8 kaj 9 de la oficiala kurso. La kurso 8 c\u0302efe estas pri interjekcioj. La kurso 9 c\u0302efe estas pri la speciala vorto \u201cpi\u201d."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Mi legis antau\u0306 iom da tempo ke nun ekzistas eta vorto por diri la malon, simile al kiel \u201cmal-\u201d faras en Esperanto. Eble la vortoj estu reelektitaj por pli ofte uzi tiun vorton. Tio permesus devi memori malpli da vortoj. Mi pensas ke homoj c\u0302efe volas lerni toki pona kaj toki ma c\u0302ar ili volas lerni malmulte da vortoj. Do tiu s\u0302ang\u0302o igus la lingvon pli alloga por tiuj homoj."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Ekzemple, anstatau\u0306 \u201cmute\u201d (multe) kaj \u201ctote\u201d (malmulte), oni havus \u201cmulte\u201d (multe) kaj \u201cmute x\u201d (malmulte), kie x estas la nova vorto. Se \u201cmute x\u201d estus tro longa, oni povus elekti pli mallongan vorton por \u201cmute\u201d"}, {"text_idx": "#000069", "text": "Mi ne scias c\u0302u eblas s\u0302ang\u0302i tion, au\u0306 c\u0302iu tio estas dezirinda. Miaimprese tio ne estas granda s\u0302ang\u0302o kompare al aliaj nunaj gramatikaj s\u0302ang\u0302oj en toki ma. Mi pensas ke tiuj \u201cmal-\u201dvortoj estas malbona heredaj\u0302o de toki pona, c\u0302ar ili devigas lerni pli da vortoj sen gajni en esprimpovo."}, {"text_idx": "#000070", "text": "toki ma uzas \u201co\u201d por la imperativo kaj la vokativo:"}, {"text_idx": "#000072", "text": "Mi vere ne komprenas tiun decidon havi specifan vorton por tiuj specifaj aferoj (kaj ne por aliaj). Tio estas arbitra. Skribe g\u0302i alportas nenion pro la redundo kun \u201c!\u201d. Parole, homoj povas simple diri la vortojn pli lau\u0306te, kiel tio estas farata en la Angla, la Franca kaj en multege da kreolaj lingvoj."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Lau\u0306 mi tio estas nenecesa gramatikaj\u0302o. Se homoj bezonas klare esprimi imperativon/vokativon kiam ili parolas, maniero fari tion nature aperus. Miaimprese estas ke kunteksto ofte sufic\u0302as (verbo uzata sen aliaj vortoj estas vers\u0302ajne imperativa, kaj substantivo uzata sen aliaj vortoj estas vers\u0302ajne vokativa)."}, {"text_idx": "#000074", "text": "Oni ne bezonas arbitre decidi ke por tiuj specifaj kazoj, oni bezonas specifan partikulon. Tio estas nenecesa gramatikaj\u0302o. Oni ne aldonu malfacilecon antau\u0306 ol havi pruvon ke g\u0302i estas bezonata. Kaj se pruvo ekzistas, oni montru g\u0302in."}, {"text_idx": "#000075", "text": "pi estas uzata por grupigi vortojn. G\u0302i estas iom kiel \u201cde\u201d en Esperanto."}, {"text_idx": "#000076", "text": "ma kalama ala = \u201clando-sono-ne\u201d = ne sonlandoma pi kalama ala = \u201clando de sono-ne\u201d = nesona lando"}, {"text_idx": "#000077", "text": "G\u0302i pli malpli solvas la problemon de kiam oni provas analizi plurkunmetaj\u0302on: \u201cnesonlando\u201d = \u201cne sonlando\u201d au\u0306 \u201cnesona lando\u201d?"}, {"text_idx": "#000078", "text": "G\u0302i vere estas tre facile komprenebla kaj lernebla, estas kiel uzi parentezojn en parto de matematika kalkulo."}, {"text_idx": "#000079", "text": "\u201cthink like a jan pi toki ma!\u201d"}, {"text_idx": "#000080", "text": "En la ekzerco de la leciono 9, estas tiu ekzerco kie oni devas provi traduki \u201cnimi pi kasi kule ni li seme?\u201d"}, {"text_idx": "#000081", "text": "La respondo en la angla estas: nimi pi kasi kule ni li seme?: What is the name of this flower? (Flower? Well, yes; a colorful plant is probably a flower, isn\u2019t it? You have to start to think like a jan pi toki ma!)"}, {"text_idx": "#000082", "text": "Nu, fek al tio. La kunteksto/informoj de la frazo estis tute nesufic\u0302aj por scii ke oni parolas pri floro kaj ne pri kolora planto. Se oni ne povas facile diri \u201ckolora planto\u201d anstatau\u0306 \u201cfloro\u201d, tiam toki ma ne estas helplingvo, sed aroganta toki pona."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Ekzistas multaj situacioj kie homoj, en internacia komunikado, bezonas distingi inter floro kaj kolora planto. Kunteksto foje helpas, sed ne c\u0302iam. Kiel tiu sekva frazo povus esti klara en toki ma:"}, {"text_idx": "#000084", "text": "You have flowers that feed insects and colorful plants that feed on insects."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Oni ne c\u0302iam havas tempon au\u0306 energion por kontroli c\u0302u oni donis sufic\u0302e da kunteksto por ke la alia ulo komprenu g\u0302uste kiel oni volas ke ri komprenu. Foje oni nur volas diri aferojn, kaj ne fari divenludon."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Mi ne s\u0302atas toki pona c\u0302ar g\u0302i estas tro malfacila en la g\u0302usta komprenado. Homoj vere ne bonas je kompreni ke ili ne donis sufic\u0302e da kunteksto. Responde homoj s\u0302ajnigas ke ili komprenas. Kaj konversacioj c\u0302esas."}, {"text_idx": "#000087", "text": "Dum la lasta semajno, mi ne vidis novajn mesag\u0302ojn en toki ma en la Discord-a servilo. Kun la escepto de du homoj kiuj parolis kun emog\u0302ioj en specifa kanalo."}, {"text_idx": "#000088", "text": "Tio estas tre malmotiviga. Tio donas al mi la impreson ke malgrau\u0306 la bela retejo kaj la multo da mesag\u0302oj en la Angla en /r/tokima, nemulto atendas min poste. Estas malfacile s\u0302ati lingvon kiam oni ne havas la impreson ke homoj s\u0302atas g\u0302in."}, {"text_idx": "#000089", "text": "Salamandroj estas tre religiemaj. Ilia religio konsistas el multaj ritoj. Unu el la ritoj estas la adoltig\u0302a rito. Kiam salamandro atingas specifan ag\u0302on, ri devas trinki specialan brunan likvon. Tiam, la salamandro perdas siajn brankojn, kaj ria formo tute s\u0302ang\u0302ig\u0302as. Tiam, la salamandro ne plu povas vivi en akvo, sed ri povas vivi sur tero."}, {"text_idx": "#000090", "text": "Antau\u0306e, neniu publike plendis pri la tradicio. Sed kun la paso de tempo, pli kaj pli da salamandroj esprimis sin kontrau\u0306 g\u0302i. \u201cLa lago estas varma kaj komforta.\u201d \u201cMi jam s\u0302atas kiel mi aspektas.\u201d \u201cOni ne s\u0302ang\u0302u min.\u201d La salamandroj kiuj rifuzas trinki la adoltigan likvon c\u0302efe estas aksolotloj. \u201cMia korpo, mia decido.\u201d"}, {"text_idx": "#000091", "text": "Adoltaj salamandroj ne kontentas pri tiuj, kiuj ne volas s\u0302ang\u0302i sian formon. La adoltoj pensas, ke tio estas insulto al ili, al ilia beleco. La adoltoj diras, ke tio estas insulto al iliaj dioj. \u201cLa dioj punos vian malrespekton.\u201d Sed jam la plimulto de aksolotloj ne plu trinkas tion. \u201cNi jam adoltas kiel ni jam estas.\u201d"}, {"text_idx": "#000092", "text": "Jaroj pasas. La lago kie la salamandroj log\u0302as ig\u0302as pli kaj pli netravidebla. La salamandroj ne scias la kialon. Lau\u0306 multaj, la akvo nun havas malbonan odoron. C\u0302asi en la lago ig\u0302as pli kaj pli malfacile."}, {"text_idx": "#000093", "text": "La adoltoj diras: \u201cVi ne devas resti en la akvo!\u201d \u201cTrinku, kaj venu vivi kun ni sur la tero!\u201d Sed aksolotloj dau\u0306re rifuzas trinki la brunan likvon por adoltig\u0302i."}, {"text_idx": "#000094", "text": "Post iom da tempo, la lago ig\u0302as tute netravidebla. La aliaj salamandroj ne scias c\u0302u aksolotloj ankorau\u0306 vivas en g\u0302i. La salamandroj piediras for. La akvo de la lago ne plu estas tau\u0306ga por iliaj beboj. \u201cAl tiuj, kiuj rifuzas sekvi la religion, ni parolos pri la kondamnitaj aksolotloj.\u201d"}, {"text_idx": "#000095", "text": "Sed iam, altaj simioj malkovris la lagon. En la lago, la simioj trovas kelkajn aksolotlojn. La simioj pensas ke tiuj bestoj estas interesaj kaj belaj. La simioj konsideras ke la aksolotloj estas etaj dioj."}, {"text_idx": "#000096", "text": "Nun, c\u0302iu aksolotlo vivas en kubo de pura akvo. Kaj ili trovig\u0302as c\u0302ie en la mondo. La simioj donas al ili c\u0302ion, kion ili bezonas."}, {"text_idx": "#000097", "text": "La aksolotloj demandas sin kio okazis al la aliaj salamandroj."}, {"text_idx": "#000098", "text": "Lau\u0306 respondo al mia lasta artikolo, la maniero \u201cverbo ala verbo\u201d por fari demandon ne plu ekzistos. Mi s\u0302atas tion, c\u0302ar mi pensas ke forigi g\u0302in faciligas la lingvon."}, {"text_idx": "#000099", "text": "Kutime mi timas s\u0302ang\u0302ojn, c\u0302ar mi bezonus relerni aferojn. Sed foje s\u0302ang\u0302oj faras ke mi devas lerni malpli, au\u0306 ili faras ke mi povos memori aferojn pli bone. Mi bonvenigas c\u0302iujn s\u0302ang\u0302ojn kiuj celas igi la lingvon pli facila averag\u0302e."}, {"text_idx": "#000100", "text": "Mi faris kartaron toki ma -> angla, en kiu mi aldonis c\u0302iujn frazojn de la kurso g\u0302is nun. C\u0302imatene, mi bezonis 24 minutojn por relerni c\u0302iujn kartojn. Mi pensas ke tio estas tro da tempo."}, {"text_idx": "#000101", "text": "Mi ne bezonas povi kompreni c\u0302iujn vortojn de toki ma kiujn la kurso jam montris, c\u0302ar ili denove estos montritaj en postaj frazoj."}, {"text_idx": "#000102", "text": "Plie, multaj homoj jam uzas toki ma en Discord. Do mi havas sufic\u0302e da aferoj por legi. Do la kapablo legi ne estas tuja prioritato. Mi povas akiri g\u0302in poste."}, {"text_idx": "#000103", "text": "Mi perdas tempon kiam mi provas trovi tradukon de toki ma en la Angla, c\u0302ar la Angla uzas malsimplajn vortordojn kaj ofte ne havas rektan tradukon el toki ma."}, {"text_idx": "#000104", "text": "Do rezulte, mi faris novan kartaron. Sed c\u0302ifoje esperanto -> toki ma. Tiumaniere, mi povos pli rapide mem produkti en la lingvo. Mi ne perdos tempon pro la esceptoplena Angla. Kaj vorto en Esperanto povas pli facile imiti la larg\u0302econ de signifo de tokima-a vorto ol la Angla lingvo povas."}, {"text_idx": "#000105", "text": "la nova Anki-kartaro aspektas tiel"}, {"text_idx": "#000106", "text": "Kion mi povis fari hodiau\u0306"}, {"text_idx": "#000107", "text": "Krom relerni la kartojn, mi povis komenci kaj fini la lecionon 7, kaj mi povis komenci la lecionon 8."}, {"text_idx": "#000108", "text": "En Esperanto, oni ofte devas uzi verbon antau\u0306 alia verbo. Vidu ekzemple: \u201cMi provas mang\u0302i\u201d, \u201cMi povas mang\u0302i\u201d, \u201cMi bezonas mang\u0302i\u201d..."}, {"text_idx": "#000109", "text": "Teorie, oni povas diri tiujn samajn aferojn tiel: \u201cMi mang\u0302provas\u201d, \u201cMi mang\u0302povas\u201d, \u201cMi mang\u0302bezonas\u201d."}, {"text_idx": "#000110", "text": "Tio estas pli malpli kiel oni faras en toki ma:"}, {"text_idx": "#000111", "text": "provi : li alasamang\u0302provi / mang\u0302e provi : li alasa moku"}, {"text_idx": "#000112", "text": "Tiel oni sekvas la regulon ke la sekva vorto priskribas la vorton antau\u0306 g\u0302i. Do tio funkcias same kiel adjektivo priskribas substantivon. \u201cjan utala\u201d = \u201cpersono milito\u201d = \u201cmilitisto\u201d"}, {"text_idx": "#000113", "text": "Tie \u201calasa\u201d estas nomata \u201cpreverb\u201d. Stranga nomo, c\u0302ar mi konsiderus \u201cli alasa moku\u201d entute kiel unuopa verbo."}, {"text_idx": "#000114", "text": "G\u0302is nun mi ankorau\u0306 ne trovis vorton por esprimi la estonton, kiel -os en Esperanto. Mia impreso estas ke oni devas esprimi g\u0302in malrekte, depende de la kunteksto:"}, {"text_idx": "#000116", "text": "Tio estas ankorau\u0306 tre malklara por mi. Espereble ekzistas facila metodo por diri ke io okazos al io."}, {"text_idx": "#000117", "text": "Estis eta eraro en la ekzerco de la leciono 7. La vorto \u201cin\u201d (kiu ne ekzistas en toki ma) estis uzata anstatau\u0306 \u201can\u201d. Mi menciis tion en Discord, kaj tio estis tuj korektita. Eble la vorto estis \u201cin\u201d en pasinta formo de la lingvo. Sed nu, mi kontribuis, jej."}, {"text_idx": "#000118", "text": "En la komenco de la leciono 8 la kurso parolas pri tokimaigo de nomoj. Bedau\u0306rinde, g\u0302i ne diras kiel fari tion, krom tio ke oni devas uzi tokima-ajn sonojn. Do mi havas neniun ideon kiel trakti nomojn, kiuj havas konsonantarojn (pluraj konsonantoj apude). Bons\u0302ance mia nomo (Vanege) estas simpla KVKVKV."}, {"text_idx": "#000120", "text": "Do saluton, mi estas jan Waneke! (Kio signifas \u201culo Waneke\u201d. Waneke estas mia tokima-a nomo, kaj g\u0302i estas uzata kiel priskriba apudmeto post \u201culo\u201d. Tio funkcias tute same kiel oni faras en Esperanto: mi iris en la \u201curbo Roterdamo\u201d. Miakomprene, oni ankau\u0306 povas diri simple Waneke. Sed mi preferas \u201cjan Waneke\u201d c\u0302ar tiel en frazo oni scias pli facile kio \u201cWaneke\u201d efektive estas."}, {"text_idx": "#000121", "text": "(La artikolo pri toki ma kaj la unua horo trovig\u0302as c\u0302i tie.)"}, {"text_idx": "#000122", "text": "Dum la dek unuaj minutoj de la horo, mi relegis miajn kartojn de Anki. Tiuj kartoj enhavas frazojn en toki ma, kun tradukoj en la Angla (toki ma -> Angla). Mi scias ke tiu ekzerco estas tre bona por rapide \u201cflue\u201d legi lingvon.Mi havis tempon por fini du c\u0302apitrojn de la oficiala kurso: la c\u0302apitron pri prepozicioj kaj la c\u0302apitron pri demandoj."}, {"text_idx": "#000123", "text": "toki ma havas tre malmulte da prepozicioj. En la c\u0302apitro, nur 7 estas prezentataj. Komparu tion al la 33+ prepoziciojn de Esperanto!"}, {"text_idx": "#000124", "text": "Kiel toki ma atingas tiun nombron? Unu maniero estas reuzi la saman prepozicion kiam la malsamo en signifo ne estas tiom granda. Ekzemple, la lingvo uzas la saman prepozicion \u201ckan\u201d por \u201ckun\u201d kaj \u201cper\u201d (same kiel en la Angla, la Franca ktp). Kunteksto kutime sufic\u0302as por scii lau\u0306 kiu signifo oni uzas la prepozicion."}, {"text_idx": "#000125", "text": "Alia maniero estas kombini c\u0302iujn prepoziciojn kun ideo de komenco/eliro \u201ctan\u201d kaj atingo/aliro \u201cki\u201d. La frazoj kutime enhavas sufic\u0302e da informoj por scii c\u0302u oni parolas pri eliro tempa, loka au\u0306 kiala:"}, {"text_idx": "#000126", "text": "mi li kama tan tomo : mi iras el la domo (oni scias ke estas \u201cel\u201d (loka eliro) c\u0302ar kama estas verbo pri movo)mi li tanse tan tenpo ni : mi dancas ekde nun (oni scias ke estas \u201cekde\u201d (tempa komenco) c\u0302ar la vorto \u201ctenpo\u201d (tempo) estas uzata)mi li moku tan ni : mi mang\u0302as pro tio*"}, {"text_idx": "#000127", "text": "Pri tiu lasta frazo, oni vers\u0302ajne povus ankau\u0306 kompreni \u201cMi mang\u0302as el tio\u201d. Mi trovas tion tro malpreciza. Mi esperas ke ekzistas maniero por esti pli preciza, ekzemple per aldono de vorto kiu signifus \u201ckialo\u201d. Sed mi ankorau\u0306 ne scias c\u0302u tiu vorto ekzistas. (Mi serc\u0302is en la oficiala vortaro \u201creason\u201d, sed mi ne trovis rezulton)."}, {"text_idx": "#000128", "text": "Alia maniero por s\u0302pari prepoziciojn estas reuzi substantivojn, kiuj jam enhavas la ideon de sureco, apudeco, interneco ktp. Rigardu la sekvan bildon:"}, {"text_idx": "#000129", "text": "antau\u0306 kubo, malantau\u0306 kubo, apud kubo, sur kubo, sub kubo, en kubo"}, {"text_idx": "#000131", "text": "La avantag\u0302o estas ke oni ne bezonas lerni novajn radikojn por konceptoj, kiujn oni jam konas (au\u0306 konos). La malavantag\u0302o estas ke por esprimi tiujn prepoziciojn, oni bezonas pli da literoj."}, {"text_idx": "#000132", "text": "Tamen, oni ne c\u0302iam bezonas esti preciza (\u201can\u201d (en/je) estas plejofte sufic\u0302a) kaj mi persone ne pensas (hodiau\u0306) ke la plia longeco estas sufic\u0302e g\u0302ena, c\u0302ar oni ne tiom ofte bezonas precizajn prepoziciojn."}, {"text_idx": "#000133", "text": "Kaj honeste, se la lingvo kurag\u0302igas homojn forigi detalojn kiuj ne gravas (c\u0302ar mencii ilin kreus frazon g\u0302ene longan), mi pensas ke tio estas bona afero. Oni rekte dirus kion oni volas, kaj la au\u0306skultanto rekte fokusig\u0302us pri tio, kio oni trovas grava."}, {"text_idx": "#000134", "text": "Interesa afero: toki ma ne havas vorton por \u201cplej\u201d. Anstatau\u0306e oni diras \u201cpli ol c\u0302iuj\u201d: \u201cMi estas la plej granda\u201d -> \u201cMi estas pli granda ol c\u0302iuj\u201d."}, {"text_idx": "#000135", "text": "Ekzistas du manieroj por fari demandojn. En la unua oni uzas \u201cala + la verbo denove\u201d post la verbo, en la dua oni metas \u201canu seme\u201d en la fino de la frazo:"}, {"text_idx": "#000137", "text": "Mi ne s\u0302atas ke ekzistas du manieroj por fari la saman aferon. Tio kreas neutilan hezitadon. Tio faras ke oni devas lerni rekoni la du manierojn."}, {"text_idx": "#000138", "text": "Mi vers\u0302ajne uzos nur \u201canu seme\u201d por fari demandojn. La maniero \u201cala + verbo\u201d estas tro stranga: g\u0302i aspektas kiel nenio alia en la lingvo. Plie, mi ne scias kiel mi uzus g\u0302in se la frazo ne havas verbon, ekzemple en frazo kiel \u201cc\u0302u vi?\u201d au\u0306 \u201cmalgranda au\u0306 granda?\u201d. Uzi \u201canu seme\u201d en la fino estas pli au\u0306tomatigebla."}, {"text_idx": "#000139", "text": "Mi pensas ke 3, 4 au\u0306 pli da silaboj por fari demandon estas iom longe."}, {"text_idx": "#000140", "text": "Por jes/ne-respondoj ankau\u0306 ekzistas pluraj metodoj. Anstatau\u0306 diri \u201cjes\u201d, oni povas ripeti la verbon de la demando. Oni ankau\u0306 povas uzi \u201clon\u201d kvazau\u0306 \u201cjes\u201d."}, {"text_idx": "#000141", "text": "si li kanti ala kanti?kanti : jeslon : jes"}, {"text_idx": "#000142", "text": "Ankau\u0306 c\u0302i tie, mi vers\u0302ajne uzos nur \u201clon\u201d, c\u0302ar tio estas pli au\u0306tomatigebla por c\u0302iuj tipoj de demandoj. Kaj tio ankau\u0306 estas pli facila, c\u0302ar mi ne bezonas memori ekzakte kiu verbo estis uzata."}, {"text_idx": "#000143", "text": "Se vi ne volas maltrafi la sekvajn artikolojn pri toki ma, mi rekomendas alig\u0302i al /r/tokima, c\u0302ar mi sendos ilin c\u0302iujn tie."}]