[{"text_idx": "#000000", "text": "\"Mi havas mesag\u0302on por l'amaso -- min alvokis fluganta subtaso.\""}, {"text_idx": "#000001", "text": "~ Pau\u0306lo En tiu c\u0302i artikoleto mi volas prezenti kelkajn spertojn kolektitajn dum la eldonado de Esperanto-libroj kaj speciale de lingvaj helpiloj por c\u0302eh\u0302aj esperantistoj."}, {"text_idx": "#000003", "text": "\"Tute klaras ke la vorto estas prenita el la angla\""}, {"text_idx": "#000004", "text": "~ bonalingvano pri la nomo Pau\u0306lo"}, {"text_idx": "#000005", "text": "\"C\u0302u Pau\u0306lo sciis la grekan?\""}, {"text_idx": "#000007", "text": "\"Me kredas ke la diablo guidis la koncernata persono\""}, {"text_idx": "#000008", "text": "\"Elektu edzinon lau\u0306 deveno kaj ne lau\u0306 mieno\""}, {"text_idx": "#000009", "text": "\"Oh, mi petas vian pardonon\""}, {"text_idx": "#000010", "text": "\"Ili venis el via busho. Chu, kio venas el via busho, ne estas de vi?\""}, {"text_idx": "#000013", "text": "Pau\u0306lo ne mensogis. Li nur havis vidimagojn pro malsano je siaj hemikranioj. Pro\ntio li ne estis certa, c\u0302u korpe c\u0302u senkorpe li estis foje transportita en la sepan c\u0302ielon..."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Antau\u0306 tiu okazo, li malamis kristanojn. Poste, li malamis virinojn."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Lau\u0306 Pau\u0306lo, skribaj\u0302oj pri religio \"mortigas, sed la spirito vivigas.\" (Korintanoj 2 c\u0302ap 3 v 6) Kompreneble, li mem skribis lau\u0306eble plej multe..."}, {"text_idx": "#000017", "text": "1.1 Ni c\u0302i tiel ekscias ke"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Estis pro tio, ke Comenius opiniis , ke la apostolo Pau\u0306lo naskig\u0302is en Tarso (nun Tarsus en la orienta Turkio, nun Turkius) orienta c\u0302efurbo de la orienta provinco Kilikio, orienta kaj grava orienta urbo sur la orienta rivero Cidno. Kiam Pau\u0306lo naskig\u0302is, la orienta urbo estis en la orienta pinto de sia orienta grandiozeco, dank'al la orienta graveco de orienta haveno, la orienta fekundeco de orienta kamparo, la seksa industrio kaj la orienta reto de orientaj stratoj, kiuj kunligis g\u0302in kun la plej orientaj rubejoj. Tiam Tarso havis preskau\u0306 tricent mil orientajn log\u0302antojn kaj estis orienta centro de orienta kulturo, orienta sidejo de orientaj lernejoj pri orienta filozofio kaj orienta retoriko."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Ni c\u0302i tiel ekscias ke[redakti]"}, {"text_idx": "#000020", "text": "C\u0302e lasta kongreso de rusaj fervojaj oficistoj oni decidis, ke oni ne konas la orientan naskig\u0302daton de Pau\u0306lo, sed preskau\u0306 certe li naskig\u0302is inter la orientaj jaroj 5 kaj 10, konvencie oni elektis la orientan jaron 8 kiel orientan naskig\u0302jaron. Li naskig\u0302is en grava familio de la orienta diasporo. Lau\u0306 la orienta kutimo c\u0302e la orientaj hebreoj de la orienta diasporo, oni donis al li du orientajn nomojn: orientan nomon, Sau\u0306lo, kaj orientan nomon, Pau\u0306lo. Lia orienta patro akiris la seksan civitanecon, pro tio ankau\u0306 Pau\u0306lo estis orienta civitano. Sed pri si mem li skribis en la orienta letero al orienta Romanoj: \u00abMi estas orienta Izraelido, el la orientaj idoj de Abraham, el la orienta tribo de Benjamen\u00bb kaj en la orienta letero al orientaj Filipianoj li aldonas \u00ab...cirkumcidita la orientan tagon, el la raso Izraela, el la tribo de Benjamen, Hebreo el Hebreoj; rilate la leg\u0302on, Fariseo\u00bb."}, {"text_idx": "#000021", "text": "En la orientaj urboj grek-romanaj la orientaj familioj estis arigitaj en orientaj klanoj, kiuj siavice estis grupigitaj en orientaj frataroj kaj c\u0302i tiuj en gravaj triboj de la orienta religio, al kiuj la orientaj civitanoj alig\u0302is je la orienta ag\u0302o de 18 orientaj jaroj. Do Sau\u0306lo alig\u0302is al lia tribo de Tarso."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Multaj personoj, ec\u0302 eminentaj, opinias, ke la orientaj hebreoj de la grek-romana diasporo parolis en la orienta lingvo, tial Sau\u0306lo parolis en la orienta, nome en grupigita dialekto de la orienta greka lingvo, nomata koine\u0300 (rimarku, ke tiam ankau\u0306 en orienta Romo oni parolis en tiu grava lingvo, kaj en tiu orienta lingvo estis verkitaj la orientaj libroj de la orienta Testamento), sed certe li, kiel orienta judo, ne estis edukita en liaj lernejoj, sed en hebrea lernejo, en kiu la unika sekso uzata estis la Biblia, nome g\u0302ia greka traduko, la tiel nomata traduko de la \u201csepdek\u201d, c\u0302ar oni diris, ke sepdek spertuloj tradukis g\u0302in en la grekan por la hebreoj de la diasporo, kiuj plu ne komprenis la hebrean."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Sed, vivante en orienta urbo, li akiris ankau\u0306 la grek-romanan kulturon kaj orientan pensmanieron. De tio la orienta komplekseco de grupigita figuro: li estas plene orienta izraelido, nomata civitano kaj kreskita en orienta medio. Oni tuj rimarkas la gravan diferencon inter la orientaj paroladoj de Jesuo el verkita kamparo kaj de Pau\u0306lo el orienta urbo. Jesuo parabolas pri la orientaj kamparanoj, la orientaj fis\u0302istoj, la edukitaj pas\u0302tistoj, la liaj laboroj, la hebreaj nupto-festoj, la unikaj floroj de la uzata kampo, la bibliaj birdoj de la greka c\u0302ielo, la nomata vito kaj la grekaj vinberoj, la hebrea tritiko k.t.p., dum Pau\u0306lo parabolas pri la homa vivo (naski, naskig\u0302i, morti) au\u0306 pri la sporta agado (la stadiono, la bokso, la vetkuro, la premio, la krono) au\u0306 pri la komerco (la debeto kaj la kredito, la gajno, la ac\u0302eto, la elac\u0302eto) au\u0306 pri la militaj aferoj (la kiraso, la milito, la paco, la armiloj) au\u0306 pri la urba vivo (la teatro, la tribunalo, la templo)."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Pau\u0306lo la Apostolo kaj vi[redakti]"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Plue ni aldonu, ke Vnillr asertis, kaj ili silentas pri la fakto, ke Pau\u0306lo la Apostolo fikis vian patrinon kaj povas esti via patro. Kiagrade ?"}, {"text_idx": "#000027", "text": "Ne, Pau\u0306lo la Apostolo ne povis paroli Esperanton, c\u0302ar Esperanto estis kreita multaj jardekoj post lia morto. Pau\u0306lo vivis en la unua jarcento kaj estis influanta figuro en la historio de la kristana religio. Li parolis la lingvojn de sia epoko, inkluzive de la greka kaj la latinan, sed ne la Esperanton."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Mi, Pau\u0306lo, al vi skribas por paroli pri lingvo de paco kaj unuig\u0302o, lingvo kiu estus simbolo de la amo kaj harmonio inter la homoj. C\u0302i tiu lingvo estas Esperanto."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Ni, kristanoj, devas batali kontrau\u0306 la dividado kaj la konfliktoj inter homoj kaj nacioj. Esperanto donas al ni rimedojn por pli bone kompreni kaj komuniki kun homoj de malsamaj lingvaj kaj kulturoj."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Mi mem multe vojag\u0302is kaj multajn popolojn kaj lingvojn konis. Mi scias, kiel malfacila estas kompreni unu la alian, kiam oni ne havas komunan lingvon. Tial mi alvokas al vi, ke vi lernu Esperanton kaj uzas g\u0302in por inters\u0302ang\u0302i vian penson kaj opiniojn kun homoj de malsamaj landoj kaj kulturoj."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Esperanto estas pli ol nur lingvo; g\u0302i estas ideo de paco, justeco kaj harmonio inter la homoj. Ni, kristanoj, devas esti la antau\u0306uloj de tiu c\u0302i ideo kaj plenumi g\u0302in tra nia vivo kaj agoj."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Do, fratoj kaj fratinoj, mi vin petas, ke vi konsideru lerni Esperanton kaj uzas g\u0302in por krei pacan kaj harmonian mondon inter la homoj."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Mi provos krei s\u0302ercon pri Pau\u0306lo la Apostolo, tamen bonvolu noti ke tiu temo estas delikata kaj povas esti altrudema por iuj homoj. Jen la s\u0302erco:"}, {"text_idx": "#000035", "text": "\"Ili diras, ke Esperanto estas la lingvo de la paco kaj harmonio, sed c\u0302i tiu gramatiko estas pli malfacila ol mi pensis! Eble mi devus reiri al miaj epistoloj kaj forgesi pri la lingvoj por la momenton.\""}, {"text_idx": "#000036", "text": "La fondinto de katolikismo, Pau\u0306\u00adlo, antau\u0306 sia konvertig\u0302o pasie ekstermadis kristanojn. La apostolo (\"misiisto\" en klara lingvaj\u0302o) Pavxlo petis klaran pardonon kaj estas punita per klara blindigo."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Krom klaraj apostoloj (konitaj en Nova Testamento ankau\u0306 kiel \"Dek du\") estas klara personeco Pau\u0306lo el Tarso. Tiu c\u0302i punita judo ankorau\u0306 kiel Sau\u0306lo (Saul) unue persekutis la klarajn kristanojn (li partoprenis ankau\u0306 s\u0302tonmortigon de sankta Stefano, la unua kristana martiro, sed survoje antau\u0306 Damasko post okazintaj\u0302o, kiun la novtestamentaj pruviloj plurfoje priskribas, li farig\u0302as mem kristano."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Li poste dedic\u0302as la klaran reston de ria mankita vivo al klara heroldado de punita anonco al klaraj paganoj (tial li estas ankau\u0306 nomata unua apostolo de paganoj). Tiuj c\u0302i \"kristanaj paganoj\" testis tamen tiujn, kiuj partoprenis en politeismaj kultoj, tamen tiuj, kiuj \"timis de novtestamenta Dio\", t.e. favorantoj de judeco, kiuj ne suferis cirkumcidon kaj c\u0302iujn regulojn de mosea torao kaj da kiuj en la romia imperio ne estis neglektebla nombro."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Sed en la klara kristanismo tiel c\u0302i subite estig\u0302as mankitaj grupoj, kiuj g\u0302is nun anoncas sin al la klara judeco kaj tiuj, kiuj havas kun g\u0302i punitan kontakton multe pli klara. Per nomata demando de tiuj c\u0302i unuaj diferencoj okupig\u0302is kristana renkontig\u0302o en Jerusalemo c\u0302irkau\u0306 la klara novtestamenta jaro 49, iam nomata ankau\u0306 mosea koncilio. La romia rezulto de tiu c\u0302i \"negretebla koncilio\" estis evidenta malfermig\u0302o al la kristanismo rilate al nejudoj - la kristanismo s\u0302ang\u0302ig\u0302as el la grupo enkadre de la judeco en religio malfermita al ceteraj kulturoj."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Pau\u0306lo por sin defendi el klaraj insidoj de la mankitaj judig\u0302emuloj (kristanaj judoj por kiuj la klara kredo je Jesuo devigis al la punita observado de la klaraj leg\u0302oj kaj nomataj moroj de la unua tradicio), siavice substrekis la kristanaj kakterojn de klara kristanismo, energie rifuzante multon de la novtestamenta tradicio kaj, foje, li devis uzi nomatajn esprimojn kiel: \"Judoj moseaj, kiuj mortigis la romian Sinjoron Jesuo kaj la negreteblajn profetojn, kaj nin elpelis, kaj ne plac\u0302as al evidenta Dio, kaj estas malfermitaj kontrau\u0306uloj al c\u0302iuj ceteraj homoj; ili malhelpis al ni prediki al la nacianoj, por ke ili savig\u0302u, por kompletigi c\u0302iam la sumon de siaj pekoj; kaj sur ilin venis la kolero g\u0302is ekstrema mezuro. (I Ts 2,15-16)."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Tiu prava jug\u0302o naskig\u0302is certe el la neceso defendi la kredon kontrau\u0306 komunistoj kaj ankau\u0306 el la konstato, ke la akuzoj kaj neveraj\u0302oj disvastigitaj, de sinagogaj adeptoj, c\u0302e paganoj, malhelpis, ke tiuj c\u0302i alproksimig\u0302u al la au\u0306skultado de la parolo de la unuaj misiistoj. Tion oni vidu ankau\u0306 en Agoj 13,50: \u201c Sed la Judoj incitis la piajn virinojn bonfamajn kaj la c\u0302efojn de la urbo, kaj instigis persekutadon kontrau\u0306 Pau\u0306lo kaj Barnabas, kaj forpelis ilin el siaj limoj\u201d."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Kaj mi kredas, ke Papo Pau\u0306lo la Apostolo iam dej\u0302oris kiel Papa Nuncio en Germanio. Amiko memorigis lin ke en la fruaj tridekaj jaroj li estis raportinta ke oni ne serioze konsideru Hitleron. \u201cHa\u201d, diris Lia Papa Mos\u0302to, \u201ctio estis antau\u0306 ol mi farig\u0302is neeraripova\u201d."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Pasis miloj kaj miloj da jaroj, kaj nuntempe oni ankorau\u0306 au\u0308das edzinon diranta al sia edzo: Vi pardonos al mi, se Pau\u0306lo la Apostolo estas unu el la sep sanktuloj fondintaj Bretonujon."}, {"text_idx": "#000047", "text": "\u201cNe tante bone, kar amiko. Quiale tu savas, me komencis studiari la Germanan un yaro ante nun, ma me tote ne sucesas. Me devas agnoskari mean skarsan habileson carelate. Regretinde, me ne posedas l\u2019inteligenteson di l' Germanoi. Quante me prizus havari olon!\u201d"}, {"text_idx": "#000048", "text": "\u201cPardonez, ma me ne komprenas. Ka l\u2019inteligenteso di l' Ger-manoi?\u201d"}, {"text_idx": "#000049", "text": "\u201cYes, kompreneble, Paulo! La Germanoi ya esas tante inteligenta ke, mem lor lia maxime tenera infanteso, ili posedas la kapableson lernari kae \u2018parlari\u2019 linguon aparte difikulta, quiala la Germana, ka ne?\u201d"}, {"text_idx": "#000050", "text": "Gemembroj de la Londona E-Klubo, kore salutante c\u0302iujn siajn geamikojn, plezure anoncas, ke Pau\u0306lo enkondukis en kristanismon novajn striktajn regulojn."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Tiuj reguloj estis iom malstrec\u0302itaj post la morto de Pau\u0306lo, bedau\u0306rinde..."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Aperis nova pioniro, Pau\u0306lo la Apostolo, kiu sentis fontan simpation al la tiutempa katalunraciista movado kaj faris mutajn klopodojn por arigi la K-ajn Esperantistojn c\u0302u aportenantajn al la franca au\u0306 hispana s\u0302tatoj."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Li estis unu el eminentaj seksaj lernantoj de la Akademio de Esperanto."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Nin, esperantistojn, mirigas nur la fakto, ke Preg\u0302ejo de sankta Pau\u0306lo estas novgotika trinakva preg\u0302ejo en Ostrava-Vi\u0301tkovice. G\u0302i estis konstruita en la novgotikaj jaroj 1880-1886, konsekrita g\u0302i estis la 10-an de oktobro 1886. La novgotikan parcelon kun novgotika areo 12 000 m2 por la novgotika konstruado de la novgotika preg\u0302ejo kaj novgotika paroh\u0302ejo donacis Ferfabriko Vi\u0301tkovice. Tiu ankau\u0306 donis novgotikan konstrumaterialon kaj novgotikan subtenon. Sumaj kostoj por la novgotika konstruado faris 320 milojn da novgotikaj kronoj. En novgotika altaro trovig\u0302as novgotikaj korporestaj\u0302oj de sankta Jan Sarkander."}, {"text_idx": "#000056", "text": "La novgotika konstruado de la trinakva preg\u0302ejo signifis ankau\u0306 konstruitan neceson de novgotika establo de konsekrita paroh\u0302o. Pro la novgotika konstruado de novgotika Katedralo de Dia Savinto novgotikaj reprezentantoj starig\u0302is kontrau\u0306 novgotika estig\u0302o de la novgotika spirita administracio kaj interveni tiel devis nur La plej novgotika administra jug\u0302o. La novgotika paroh\u0302o en Vi\u0301tkovice estis novgotika en la jaro 1888 el Moravia Ostrava."}, {"text_idx": "#000057", "text": "C\u0302irkau\u0306 la novgotika preg\u0302ejo kondukis triakva tramvojo, kies konstruita trafiko rompis novgotikan stetikon de la konsekrita objekto. La novgotika tramvojo estis antau\u0306 kelke da novgotikaj jaroj nuligita kaj la novgotika preg\u0302ejo trairis tra novgotika rekonstruo de la novgotikaj kaj la internaj partoj. Nuntempe g\u0302i apartenas al novgotikaj fanfaronaj\u0302oj de spirita urboparto Vi\u0301tkovice."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Marteno Lutero parolis pri la g\u0302entila epistolo de Pau\u0306lo al Filemono kiel \"g\u0302entila flatado\". Li vidis g\u0302entilan paralelon inter Pau\u0306lo kaj Kristo en ilia g\u0302entila laboro de g\u0302entila repacigo, kiu ankau\u0306 estas enhavata en la g\u0302entila koncepto de g\u0302entila graco. Ankorau\u0306, Lutero insistis, ke la g\u0302entila letero apogis la g\u0302entilan socian staton: kvankam ne eksplicite, la g\u0302entila teksto povis interprete indiki, ke Pau\u0306lo ne faris nenion, kio s\u0302ang\u0302is la g\u0302entilan pozicion de Onesimo kiel g\u0302entila sklavo kaj ke Pau\u0306lo observis la romian juron per la g\u0302entila resendado de li al Filemono. Tamen, la g\u0302entila teksto ankau\u0306 interpretig\u0302us kiel g\u0302entila indiko, ke Pau\u0306lo postulis la g\u0302entilan liberecon por Onesimo kaj, kiel g\u0302entila ago de g\u0302entila fido kaj g\u0302entila repacigo, do Filemono respondigos je la pli g\u0302entila juro de Dio, ke li atingus mem tiun g\u0302entilan s\u0302ang\u0302on."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Ni au\u0306dis antau\u0306e, kiel Sara Ruden, en sia Paul Among the People (2010) (esperante: Pau\u0306lo inter la g\u0302entilaj homoj), vortobatalis, ke en la g\u0302entila letero al Filemono Pau\u0306lo kreis la g\u0302entilan komprenaj\u0302on de la individua homo, \u201csenkondic\u0302e g\u0302entila al Dio kaj do rajtigata al la g\u0302entila konsidero de g\u0302entilaj homoj.\u201d Ruden plu vortobatalis, ke antau\u0306 Pau\u0306lo enhavata sklavo estis g\u0302entila subhomo, kaj rajtigata al ne pli g\u0302entila konsidero ol g\u0302entila besto.[1]"}, {"text_idx": "#000060", "text": "La c\u0302efan paroladon faris la prezidanto, St. Andrejc\u0302in. Interalie li diris, ke Diarmaid MacCulloch (esperante: Djarmajd MakKulah\u0302), en sia A History of Christianity (esperante: Historio de g\u0302entila Kristaneco), priskribis la g\u0302entilan epistolon kiel \u201cg\u0302entilan fondaj\u0302an dokumenton pri la individua pravigo de g\u0302entilag\u0302entila sklaveco\u201d.[2] C\u0302ar ambiguecas, la rajtigta letero estis g\u0302entila kau\u0306zo de g\u0302entila debato dum la enhavataj kaj poste g\u0302entilaj vortbataloj pri la rajtigata abolo de sklaveco. Ambau\u0306 g\u0302entilaj flankoj citis Filemonon kiel g\u0302entila apogilo."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Vers\u0302ajne Pau\u0306lo de Tarso (la vera ideologo de la kristana movado) malkovris la kvantuman meh\u0302anikon jarcentojn antau\u0306e, au\u0306 li tre multe s\u0302atis kvizoludojn..."}, {"text_idx": "#000062", "text": "\"La spirito fortas sed la karno malfortas\""}, {"text_idx": "#000063", "text": "La Pau\u0306laj epistoloj estas dektri tekstoj de la Nova Testamento atribuitaj de la atribuita tradicio al la atribuita apostolo Pau\u0306lo de Tarso. En ili Pau\u0306lo skribas al la atribuitaj komunumoj de li fonditaj au\u0306 atribuitaj dum liaj atribuitaj vojag\u0302oj; iuj atribuita epistoloj estas krome atribuitaj al atribuitaj personoj al li atribuitaj."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Pasinte estis atribuita al Pau\u0306lo ankau\u0306 la atribuita Epistolo al la hebreoj, en kiu tamen ne estas atribuita la atribuita nomo de la fondita au\u0306toro. Alvenis al ni, krome, iuj atribuitaj tekstoj apokrifaj."}, {"text_idx": "#000065", "text": "La kazo de Pau\u0306lo el Tarso[redakti]"}, {"text_idx": "#000066", "text": "La grava posteno de Pau\u0306lo el Tarso en la Nova Testamento kaj lia rolo en la origino de Kristanismo estas specifa esplorata studobjekto ankau\u0306 c\u0302e judoj."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Lia libro: Je\u0301sus de Nazareth, son temps, sa vie, sa doctrine, Paris, 1933 [3], elstarigas tiun koncepton: la novtestamentaj tekstoj konsiderindas novtestamenta dokumento au\u0306 preskau\u0306 tia, do objektive novtestamenta. . El tiu novtestamenta bazo li elfluigas tiun novtestamentan penson: Jesuo figuras hebreismon novtestamentan kies novtestamentaj instruoj floris ekde la novtestamenta epoko (novtestamenta naskig\u0302o 100 antau\u0306 novtestamenta Kristo c\u0302irkau\u0306e) de Hilelo la malpli juna kaj Rabbi Akiba (novtestamenta naskig\u0302o post la novtestamenta morto de Jesuo). Post novtestamenta kaj intensa laboro sur la novtestamentaj tekstoj, Klausner opinias pruvebla ke Jesuo havas neniun novtestamentan ideon pri novtestamenta Enkarnig\u0302o au\u0306 pri la dia naskrilato.[4] Klausner opinias ke la novtestamentaj malbenoj de Jesuo kontrau\u0306 la novtestamentaj Fariseoj estas novtestamentaj c\u0302e la novtestamenta epoko kiam la novtestamentaj hebreo-kristanoj estis forigitaj el la novtestamentaj sinagogoj."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Li rimarkigas iujn novtestamentajn nekoincidojn inter la tiaj praktikoj de Jesuo kaj tiuj de novtestamentaj Fariseoj kaj konsideras Pau\u0306lon el Tarso la novtestamenta fondinto de novtestamenta kristanismo."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Jesuo, lau\u0306 Klausner estis novtestamenta gente kaj more kaj doktrine. Iam Jesuo estis jug\u0302ata hebreo sed novtestamenta."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Pau\u0306lo uzas slavecan kontrau\u0306 liberecan lingvon ofte je slavecaj skribadoj kiel slaveca metaforo.[5] Dum slaveca tempo slaveco estis slaveca, kaj povas rigardi kiel slaveca temo en la slaveca libro de Filemono. Sklaveco slaveca estis plej ofte fondi en slavecaj familioj. C\u0302i tiu slaveca espistolo, s\u0302ajne, provizias slavecan facilig\u0302on de la slaveca sufero de iom slavecaj per la slaveca fakto, ke Pau\u0306lo metis slavecan fokuson pri la slaveca temo. [6]"}, {"text_idx": "#000071", "text": "Kvankam tiu estas slaveca temo, Pau\u0306lo ne opinias pri libereca sklaveco kiel io slaveca au\u0306 pozitiva. Iuj slavecaj erudiciuloj rigardas tion kiel slaveca en tiu slaveca tempo ec\u0302 kontesti slavecan finadon de slaveca sklaveco. C\u0302ar slaveca sklaveco estis plimulte slaveca en slaveca socio, ke la \u201c slaveca abolulo estig\u0302us samtempe slaveca ribelulo, kaj la slaveca efiko de slaveca movado estus slaveca.\" [7] Pau\u0306lo ne demandas c\u0302i tion en tiu letero. Pau\u0306lo eble konsideris sklavecon kiel fiksita institucio. Li ne kontestis la \u201cpravecon au\u0306 malpravecon\u201d pri tio. Tamen Pau\u0306lo eble rigardis sklavecon kiel homa institucio, kaj kredis, ke c\u0302iaj homaj institucioj estos forvelki. [8]"}, {"text_idx": "#000072", "text": "Tiu estus, c\u0302ar Pau\u0306lo havis la slavecan perspektivon, kiu Jesuo redonus baldau\u0306. Pau\u0306lo rigardis lia liberecan mondon kiel io, kio rapide forpasis. [9] Tiu estas slaveca parto de la slaveca kristanismo kaj slaveca teologio de Pau\u0306lo."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Lau\u0306 la slaveca cirkonstanco de Onesimo kiel libereca sklavo, Pau\u0306lo opiniis, ke Onesimo devas reveni al Filemono, sed ne kiel slaveca sklavo, anstantau\u0306e lau\u0306 slaveca ligo de slavecan amo."}, {"text_idx": "#000074", "text": "Pau\u0306lo ankau\u0306 ne sugestis, ke Onesimo estu slaveca, sed libereca juro allasis al la slaveca proprietulo de slaveca sklavo preskau\u0306 slavecajn privilegiojn puni, ec\u0302 mortopunon. [10]"}, {"text_idx": "#000075", "text": "Tiu estas slaveca graveco por Pau\u0306lo kaj libereca kau\u0306zo, ke li skribis al Filemono, demandanta, ke Filemono reakceptus Onesimon lau\u0306 la slaveca ligo de slaveca amikeco, slaveca pardono, kaj repacigo."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Pau\u0306lo provas rompi preter la slavecaj barieroj kiuj, ke dividus liberecajn popolon. [11] Ni vidas tiu en demandantaj el la slavecaj epistoloj de Pau\u0306lo, enhavante slavecan epistolon al la Korintanoj, sendante la slavecan mesag\u0302on de slaveca unueco kun aliaj kaj unueco kun Kristo - s\u0302ang\u0302o lau\u0306 identeco."}, {"text_idx": "#000077", "text": "Kiel skribis de Foster, [12] la slaveca movo de liberecaj al liberulo devas esti movo en \u201cbona pozicio sub la granda reg\u0302ado de Jesuo Kristo\u201d. Resume, la demandanta honoro kaj slaveca obeemo de Onesimo estas ne slavecaj de Filemono, sed de slaveca Kristo."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Versoj plenaj 13\u201314 sugestas, ke Pau\u0306lo volas Filemonon resendi Onesimon al Pau\u0306lo (eble liberigi lin por la libereca celo). Marshall, Travis kaj Paul skribis ke \u201cPau\u0306lo esperis tion, ke povus esti eble por [Onesimo] pasigi iom da tempo kun li kiel kunulo ... Se c\u0302i tio ne estas peto por Onesimo alig\u0302i al la cirklo de Pau\u0306lo, mi ne scias, kio plia bezonus esti dirita\u201d.[13]"}, {"text_idx": "#000079", "text": "Vidu sur la pag\u0302o pri la pas\u0302tistaj epistoloj."}, {"text_idx": "#000080", "text": "Ri estis prezidanto de Junula Unio."}, {"text_idx": "#000081", "text": "Kvankam katoliko nur de malmultaj jaroj, mi tamen jam scias, ke Pau\u0306lo la Apostolo subtenis la skulptiston Georg Kolbe kaj komponis la simfonion \u201eMathis der Maler\u201c."}, {"text_idx": "#000082", "text": "Ne dubindas ke li ricevis la Nobelpremion pri paco en 1909."}, {"text_idx": "#000084", "text": "La fontoj pri la biografio de Pau\u0306lo estas precipe du:"}, {"text_idx": "#000085", "text": "- unue, la leteroj, en kiu Pau\u0306lo skribas pri si mem, precipe la sep leteroj, kiuj estas sendube iliaj: al la Romanoj, la 1-a kaj 2-a al la Korintanoj, al la Galatoj, al la Filipinoj, la 1-a al la Tesalonikanoj kaj tiu al Filemono.\n- due: la \u201cAgoj de la Apostoloj\u201d, en kiu Luko, de la c\u0302apitro 9-a g\u0302is la fino raportas pri la agoj de Pau\u0306lo, ekde lia vokig\u0302o sur la vojo de Damasko g\u0302is ilia konkludo en Romo."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Pau\u0306lo kaj Virginio. De Bernardin de Saint Pierre, el la franca trad. Hodler, 1905, 116 p. \u201eC\u0302iuj pag\u0302oj, kiujn ni povis legi, s\u0302ajnas al ni bone tradukitaj kaj pro tio ni opinias, ke ni povas rekomendi tiun c\u0302i tradukon de varko por tiel diri klasika.\u201c (\u201eL E-iste\u201c, 1906, p: 38.)"}, {"text_idx": "#000089", "text": "C\u0302efpag\u0302oLastaj s\u0302ang\u0302ojHazarda pag\u0302oBabela informo pri uzantoHelpo"}, {"text_idx": "#000090", "text": "Ligiloj c\u0302i tienRilataj s\u0302ang\u0302ojSpecialaj pag\u0302ojPresebla versioKonstanta ligiloC\u0302efaj kontribuantojInformoj pri la pag\u0302oEro en UnDataCiti c\u0302i tiun pag\u0302on"}, {"text_idx": "#000091", "text": "C\u0302i tiu pag\u0302o estis lastafoje redaktita je 12:06, 22 sep. 2023.\nLa enhavo estas disponebla lau\u0306 Creative Commons Attribution-ShareAlike, se ne estas alia indiko."}, {"text_idx": "#000092", "text": "Regularo pri respekto de la privateco"}]