[{"text_idx": "#000001", "text": "La bildo montras arbaron, kiun mi mem plantis. La arboj estas proksimume 16 jaroj pli junaj ol mi. Mi ne certas, sed kiam mi plantis la arbaron, la arbetoj vers\u0302ajne havis du jarojn. Mi mem havis 18 jarojn, kaj nun mi havas 52."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Alia avantag\u0302o de rug\u0302a kverko kompare al la du indig\u0302enaj specioj: G\u0302i estas eltenema kaj facile prizorgebla. Kontrau\u0306e, la tigfrukta kaj la tigfolia kverkoj bezonas plurajn generaciojn da sag\u0302aj arbaristoj. La plej multekosta lignokvalito (por furniro) atingeblas nur post 220\u2013250 jaroj da arbarokulturo, kiu atentas pri sufic\u0302e da ombro c\u0302irkau\u0306 la valoraj trunkoj. Iom tro da lumo, kaj la valoro perdig\u0302as, c\u0302ar la kverkoj facile reagas per trunkos\u0302osoj. El multekosta furnirligno farig\u0302as apenau\u0306 vendebla fajroligno. Sufic\u0302as unu stulta arbaristo por senvalorigi kvaronan jarmilon da arbokreskado."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Horo de la vintrobirdoj 2019"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Mi kutime observas la birdojn en malnova tombejo. Tie estas la tau\u0306ga habitato kun disaj arboj kaj arbustoj, sed ne tiom dense kiel en arbaro. Gravas ankau\u0306, ke en la tombejo mi neniam renkontis homojn. Mi ne s\u0302atas esti observata de vivuloj, kiam mi observas aliajn vivulojn."}, {"text_idx": "#000008", "text": "La Horo de la vintrobirdoj ne celas malkovri rarajn birdospeciojn. G\u0302i celas evoluajn tendencojn pri la plej kutimaj birdospecioj. Fakte oni esploras ankau\u0306 la observantojn, ekzemple la demandon, c\u0302u multjara observanto rimarkas pli da specioj ol unujara observanto. Mi estas ja sperta observanto, sed c\u0302ijare mi rimarkis malpli da birdoj ol en la pasintaj jaroj. Kelkajn paruojn, kernorompulon, pigon, du kornikojn kaj du pegojn. La pegoj estis la plej interesaj. Unuafoje mi vidis verdan pegon kaj grandan buntpegon kiel najbarojn. Kutime buntpegoj c\u0302asas alte en arbo, kaj verdaj pegoj c\u0302asas sur tero au\u0306 malalte c\u0302e arbotrunko. Sed c\u0302ifoje la verda pego c\u0302asis alte, nur du metrojn for de la buntpego. Eble la verda estis transvestulo."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Kvankam ne havas sencon aserti iujn homajn devojn, neniu devas senti mankon de devoj. La Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj bedau\u0306rinde ne estas priskriba katalogo de rajtoj jam efektivigitaj. Multaj homoj spertas diskriminacion, suferas pro inferaj vivkondic\u0302oj kaj devas timi militon kaj perfortan subpremon. Do, homaj rajtoj estas nefinita projekto. Anstatau\u0306 sopiri al neeblaj homaj devoj necesas kompreni homajn rajtojn kiel taskon."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Dresdeno, post la Dua Mondmilito"}, {"text_idx": "#000016", "text": "La Dua Mondmilito komencig\u0302is el Germanio en 1939 kaj finig\u0302is en Germanio en 1945. Ankorau\u0306 nun ni spertas la sekvojn de tiu milito. Plej gravas \u2013 lau\u0306 mi \u2013 kelkaj ideoj kaj idearoj, ekzemple novaj konceptoj de homaj rajtoj. Tamen, ni ankorau\u0306 spertas sekvojn ec\u0302 materiajn. Trovoj de militaj bomboj ne maloftas en germanaj urboj kaj estas rutina afero por polico kaj katastrofaj savistoj. Necesas evakui kvartalojn kun kelkaj mil enlog\u0302antoj, la trafiko estas haltigita ktp. Fakuloj prenas la eksplodigilon el la bombo. Kaj poste la urbo rekomencas sian c\u0302iutagan vivon."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Hierau\u0306 ne c\u0302io iris la rutinan vojon. En Dresdeno, proksime al la c\u0302efa stacidomo, estis trovita 250-kg-bombo el la Dua Mondmilito. 87000 homoj estis evakuitaj. La bombofakuloj ne sukcesis. La bombo parte eksplodis kaj bruligis la c\u0302irkau\u0306aj\u0302on. Felic\u0302e neniu mortis au\u0306 estis vundita, sed g\u0302is hodiau\u0306 la situacio restas dang\u0302era. La c\u0302irkau\u0306aj\u0302o ankorau\u0306 brulas, la aviadila trafiko super Dresdeno estas haltigita, la homoj ankorau\u0306 estas evakuitaj."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Promene tra naturo kaj kulturo"}]