[{"text_idx": "#000001", "text": "La 11an de septembro 2012 en Barcelono c\u0302. 1,5 milionoj da homoj manifestaciis por la sendependeco de Katalunio (Foto: Merche Pe\u0301rez)"}, {"text_idx": "#000002", "text": "La 25an de septembro 2012 en Barcelono la prezidanto de la G\u0302eneralitato (au\u0306tonoma registaro de la Kataluna Princlando), Artur Mas, anoncis plifruigon de la balotoj por la princlanda Parlamento al la 25a de novembro, nur du jarojn post la lastaj balotoj. La sekvan tagon, la Parlamento aprobis senprecedencan rezolucion. La teksto deklaris ke la 30-jaraj klopodoj transformi la hispanan s\u0302taton por ke Katalunio pli bone sin adaptu al g\u0302i jam kondukis la katalunan nacion en senelirejon, el kiu g\u0302in eltiros nur \u201cla rajto je decido\u201d kaj memdispono: \u201cDisponon je propra s\u0302tato hodiau\u0306 rigardas kiel nemalhaveblan necesaj\u0302on kreskanta parto de la katalunaj civitanoj\u201d. Per la rezolucio, la Parlamento admonis la G\u0302eneralitaton okazigi \u201cpopolkonsulton\u201d (referendumon) dum la venonta leg\u0302ofara periodo por ke la kataluna popolo mem libere decidu sian estontecon."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Kio spronis c\u0302i tiun epokfaran revolucion? La rekta kau\u0306zo estis giganta manifestacio kiu okupis la stratojn de Barcelono la 11an de septembro. Tiu estas la nacia tago de Katalunio, kiam katalunoj solenas sian malvenkon en 1714 kontrau\u0306 la armeo de la hispana regno kaj sian 300-jaran rezistadon al la klopodoj neniigi ilian identecon. La manifestacion partoprenis unu miliono kaj kvincent miloj da homoj lau\u0306 takso de la urba polico, farante g\u0302in eble la plej granda en la historio de nur 7-miliona Princlando. G\u0302in organizis neregistara organizo sub la devizo \u201cKatalunio, nova s\u0302tato de Eu\u0306ropo\u201d. Krome, c\u0302iu partoprenanto sendis klaran mesag\u0302on: c\u0302ie la au\u0306data kanto estis \u201cindepe\u0300ndencia\u201d (sendependig\u0302o) kaj c\u0302ie vidig\u0302is ne la tradicia, oficiala kataluna flago (kvar rug\u0302aj strioj sur flavo) sed ties suverenisma versio, la estelada (kun blanka stelo sur blua triangulo, inspirite de la kuba kaj portorika naciaj flagoj), apud ne malmultaj eu\u0306rop-uniaj flagoj."}, {"text_idx": "#000005", "text": "De la komenco mem, Mas deklaris ke fruigo de balotoj estis necesa por ke \u201cla voc\u0302oj de la stratoj farig\u0302u la voc\u0302oj de la urnoj, por sciig\u0302i c\u0302u, kiuj ne manifestaciis, tiuj kontrau\u0306is kion oni diris tie\u201d. Lau\u0306 li la balotoj estis \u201cplebiscitaj\u201d en la senco ke ili devis pravigi la transiron de CIU al suverenismo. Plie, necesis alta partopreno por rajtigi la tutan proceson: en au\u0306tonomaj balotoj kutime g\u0302i estas pli malalta ol tiu en s\u0302tataj. Je tiu flanko, la rezulto estis kurag\u0302iga: g\u0302i kreskis de 58,8% al 69,5%, la plej alta ekde 1984. Tamen la esperoj de CIU brue frakasig\u0302is: kvankam plu estas la plej voc\u0302donita partio, anstatau\u0306 gajni la 6 deputitojn, mankantajn por la absoluta plimulto, g\u0302i perdis 12 kaj malpliig\u0302is al 50 (la Parlamento havas 135 seg\u0302ojn)."}, {"text_idx": "#000006", "text": "La gazetaro de Madrido kaj la hispana registaro moke g\u0302ojis kaj taksis finita la aventuron de Mas, dirante ke la balotoj senkreditigis lin, dispecigis la Parlamenton, kaj malebligis la enoficigon de forta registaro gvidonta sendependig\u0302an proceson. Tamen, indas konsideri ke antau\u0306e la du solaj malkas\u0302e suverenismaj partioj (ERC + SI) sumis 14 deputitojn, dum nun la partioj apogantaj memdisponon (CIU, ERC, ICV kaj CUP) sumas 87. Se oni elkalkulas la socialistojn, kiuj subtenas \u201clau\u0306leg\u0302an referendumon\u201d sed preferas federaciismon, la dependisma tendaro konsistas el nur 28 deputitoj. La urnoj, do, rajtigis memdisponon preskau\u0306 je la sama proporcio, lau\u0306 kiu g\u0302i estis aprobita en rezolucio."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Juraj vortludoj kontrau\u0306 civitanaj iniciatoj"}, {"text_idx": "#000008", "text": "En la venonta pas\u0302o, vortumaj nuancoj estos tre gravaj. Katalunaj politikistoj zorge evitas la vorton \u201creferendumo\u201d, c\u0302ar lau\u0306 la Konstitucio okazigon de kia ajn referendumo, ec\u0302 en plej malgranda vilag\u0302eto, devas rajtigi la hispana registaro per reg\u0302a dekreto: rekta demokratio ja estas suspektinda por hispanoj. Socialista prezidinto de la G\u0302eneralitato de 2006 g\u0302is 2010 Jose Montilla ec\u0302 publike deklaris dum la balotkampanjo ke \u201creferendumoj estas la preferata ilo de diktatoroj\u201d. La 9an de oktobro ERC provis en la Kongreso \u201cla skotan vojon\u201d, nome, peti transdonon de la povo okazigi referendumojn sen aliula permeso al la G\u0302eneralitato, kiun transdonon teorie la Konstitucio permesas, sed PSC, la Popola Partio kaj la hispanaj socialistoj voc\u0302donis kontrau\u0306e."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Krome, la hispana Konstitucia Kortumo malpermesis al la princlanda Parlamento fari propran leg\u0302on por reguli urbajn kaj au\u0306tonomajn referendumojn. Tial en februaro 2011 la Kortumo akceptis pledon de la hispana registaro kontrau\u0306 la princlanda leg\u0302o pri referendumoj aprobita en marto 2010, kvankam tiu leg\u0302o neprigis peton de s\u0302tata rajtigo antau\u0306 la alvoko. Nun la leg\u0302oj permesas al la au\u0306tonoma registaro alvoki siajn civitanojn al referendumo nur por reformi sian Statuton, sed intertempe la civitana iniciatemo montris aliajn atentindajn vojojn."}, {"text_idx": "#000010", "text": "En majo 2009 interreta civitana organizo prezentis al la princlanda Parlamento proponon de popola leg\u0302-iniciato por alvoki referendumon la 12an de septembro 2010 kun rekta demando: \u201cC\u0302u vi konsentas, ke Katalunio farig\u0302u plenrajta s\u0302tato sendependa, demokratia kaj sociala, ene de Eu\u0306ropa Unio?\u201d. Kvankam la 16an de junio la Parlamento malakceptis la proponon kaj ec\u0302 subskrib-kolektado ne povis komencig\u0302i, 12 tagojn antau\u0306e la magistrato de urbeto Arenys de Munt (8.500 log\u0302antoj) decidis kunlabori kun loka suverenista asocio por \u201csondi opinion\u201d pri la demando proponita de la leg\u0302iniciato. La aferon tuj famigis la eksterordinaraj malhelpoj de la hispanaj jug\u0302istoj, inter ili nuligo de la magistrataj protokoloj kaj rajtigo de falangista manifestacio, sed evidentig\u0302is ke ne eblis malpermesi agon de privata asocio, kaj do la 13an de septembro c\u0302iuj urbanoj povis voc\u0302doni en plena provludo de referendumo."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Multaj aliaj urboj imitis la eksperimenton tiel ke, antau\u0306 la malfacila tasko pledi kontrau\u0306 cento da magistratoj, la s\u0302tataj institucioj c\u0302esis malpermesi ilian kunlaboron kun la civita kampanjo. Okazis novaj ondoj de urbaj referendumoj g\u0302is la 10a de aprilo 2011, kiam voc\u0302donis Barcelono mem. Interesa noveco de la iniciato estis ke, c\u0302ar oni ne rajtis uzi la s\u0302tatan registron de elektantoj, sufic\u0302is registriteco c\u0302e la urbo por voc\u0302doni; tial, ankau\u0306 16/17-jaruloj kaj enlog\u0302antaj eksterlandanoj povis partopreni sendepende de ilia (ne)rajto voc\u0302doni en hispanaj balotoj. Entute, 4.668.673 homoj en 553 el 947 urboj estis alvokitaj al la urnoj, el kiuj 19% voc\u0302donis. Malgrau\u0306 la granda sindeteno, la jesoj estis 91,74% el c\u0302iuj voc\u0302donoj, kaj la kampanjo videbligis kaj organizis la suverenisman movadon kiel neniam antau\u0306e. La 3an de marto 2010 kaj la 10an de marto 2011 la Parlamento aprobis rezoluciojn por \u201cagnoski\u201d kaj \u201capogi\u201d la konsultojn kaj memorigi, ke katalunoj neniam rezignis sian rajton je memdispono, promesante laboradi por plenumi ilian rajton decidi."}, {"text_idx": "#000015", "text": "La tria vojo estas nemapita teritorio: kion fari post la tre antau\u0306videbla malhelpo de la hispana registaro al ambau\u0306 specoj de popolkonsulto? La hispana vicprezidantino Sa\u0301enz de Santamaria nur du tagojn post la anonco de balotoj promesis tuj pledi en la Konstitucia Kortumo kontrau\u0306 la leg\u0302o pri nereferendumaj popolkonsultoj la saman tagon, kiam g\u0302in aprobos la Parlamento. Pledo tuj suspendus la leg\u0302on, kaj la Kortumo, prokrastante verdikton dum jaroj, povus paralizi kaj mortigi la proceson sendepende de la fina decido pri lau\u0306konstitucieco. Kaze de suspendo, katalunoj devos decidi kiel longe ili eltenos tiun pluan limigon, elc\u0302erpante la mallarg\u0302ajn politikajn kaj leg\u0302ajn elirojn kiu restos al ili, antau\u0306 ol finfine elpas\u0302i ekster la sufokaj limoj trudataj de Hispanio."}, {"text_idx": "#000016", "text": "ERC favoras la alternativon, ke la Parlamento mem publike deklaru sendependecon por gajni eksterlandan helpon kaj poste okazigu la referendumon per tiu helpo, se ne povos fari tion antau\u0306e. G\u0302ia modelo estas la deklaro de sendependeco de Kosovo, kiun la 22an de julio 2010 la Internacia Kortumo de Hago verdiktis konforma al internacia juro. Tamen, ne estas klare, kiom vastan interkonsenton bezonus tiu deklaro en la Parlamento. Ec\u0302 pri hipoteza referendumo PSC, PP kaj C\u2019s asertas ke g\u0302i bezonus aprobon de du trionoj el la deputitoj, do 90 el ili, kiun la bloko CIU+ERC+ CUP+ICV ne havas, c\u0302ar tiun plimulton postulas la statuta artikolo pri statuta reformo. Eblas kontrau\u0306argumenti ke ne temas pri reformo sed pri tute nova Konstitucio por Katalunio. Fine, la verdikto pri Kosovo nur evidentigis ke sendependig\u0302oj havas ne juran sed politikan bazon, kaj ke ili estas lau\u0306leg\u0302aj g\u0302uste c\u0302ar estas eksterleg\u0302aj: anstatau\u0306 obei antau\u0306ekzistantan juron, ili kreas novan kaj senprecedencan el nulo."}, {"text_idx": "#000018", "text": "1 Response to Katalunio volas disponi pri si mem"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Se la katalunoj trovighas en tioma senelirejo, eble ili serchu novan teritorion \u2013 en Usono, Kanado, Ruslando au Afriko, kie estas sufiche da spaco kaj kie ili ne plu devas chagreni pri tiuj laudire teruraj hispanaj najbaroj. Sed mi timas, ke neniu volas havi ilin.\nKial la popoloj de la iberia duoninsulo ne povas normale vivi kune, ekzemple lau la modelo de Svislando?\nAbolu unue vian arkaikan monarkion, kiu forglutas miliardojn senutile (same kiel en Britio) kaj senpotencigu la pigrulojn, profitulojn, fushulojn kaj krimulojn, kiuj kondukis vian marasman shtaton en la seneliran bankroton kaj kolapson, kvankam dank\u2019 al la turismo, naturbelajhoj, malnova kulturo kaj naturaj fruktoj Hispanio devus esti unu el la plej richaj kaj prosperaj landoj de la mondo. Konstruu modernan racian shtaton kun chiuj homoj de bona volo, en kiu chiuj iberianoj trovos sian lokon, inkluzive de katalunoj kaj vaskoj, kaj en kiu tiuj senchesaj kvereloj trovu sian finan finon! Europo jam estas laca pri vi!"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Se la katalunoj trovighas en tioma senelirejo, eble ili serchu novan teritorion \u2013 en Usono, Kanado, Ruslando au Afriko, kie estas sufiche da spaco kaj kie ili ne plu devas chagreni pri tiuj laudire teruraj hispanaj najbaroj. Sed mi timas, ke neniu volas havi ilin."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Kial la popoloj de la iberia duoninsulo ne povas normale vivi kune, ekzemple lau la modelo de Svislando?"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Demonstraj versioj de \u201cLa Ondo\u201d\nMusklaku la kovrilon por legi pliajn informojn."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Demonstraj versioj de \u201cLa Ondo\u201d"}]