[{"text_idx": "#000000", "text": "Science educator, biologist, technology guru, and award-winning author of Esperanto-language haiku, haibun, and prose. he/his"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Antau\u0306 Hajko: Amo, malfelic\u0302o, kaj tankao"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Jen la prelego kiun mi ofertis c\u0302e la Landa Kongreso en Bostono, junio 2019. La diapozitivoj ankau\u0306 haveblas."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Antau\u0306 hajko: Amo, Malfelic\u0302o, kaj tankao."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mi volas danki al Benson Smith kaj la LKK kiuj invitis min veni kaj prelegi hodiau\u0306. Mi intencas mallonge priskribi japanan poezian formon kiun eble malmulte konas, nome \"tankao\". Mi komencig\u0302os je formo de poezio kiun c\u0302iuj jam certe konas; kaj mi eble ankau\u0306 diskonigos iomete pri la historio de la japana literaturo. Sed, mi intencas lasi sufic\u0302an tempon tiel ke c\u0302iuj el ni povos verki unu au\u0306 du tankaojn kaj legi ilin unu al la alia antau\u0306 ol ni finig\u0302os."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Antau\u0306 komencig\u0302i, tamen, bonvole lasu min agnoski ke nia prelego okazas sur la ne cedita tereno de la indig\u0302ena Masac\u0302useca popolo kies nomon la komunumo elproprietigis. Mi volas ke ni memoru la perforton kiun tiuj homoj suferis kaj dedic\u0302u nin al la diskonigo de tiu vero."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Hajko estas tre konata poezia formo nuntempe. Onidire. Jen traduko de s\u0302erc-hajko kiun oni dividas lastatempe per la interreto."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Tio estus same senchava diri ke c\u0302io kio havas kvar krurojn estas poneo."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Lasu min momente deflankig\u0302i por pritrakti la ideon de \"silaboj\" kiel la unuo de hajkoj. En la japana, oni fakte kalkulas ne silabojn, sed \"moraojn\". Moraoj estas unuoj de la longeco au\u0306 pezo de la sonoj en silaboj kaj foje silaboj povas havi pli ol unu moraon. Ekzemple la aldono de \"\u3093\" en la japana povas aldoni moraon."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Kiam oni verkas hajkojn en la angla, se vi kalkulas 5-7-5 silabojn, la hajko kutime enhavos pli da informo ol en la japana, c\u0302ar la angla estas pli inform-ric\u0302a lingvo. Do ofte en la angla, poetoj celas malpli ol 5-7-5 silabojn. Lau\u0306 mi, la japana kaj Esperanto estas similaj. Kaj mi emas kalkulas silabojn. Sed tio ne estas deviga."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Do, jen unu el miaj novaj ne eldonitaj hajkoj:"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Mi ne diru ke g\u0302i estas iel perfekta, sed bonvole notu la ecojn: g\u0302i havas tri unuojn memstarajn; du kune kaj unu aparte per forta tranc\u0302o kaj s\u0302ang\u0302o de vidpunkto; Kaj temas la naturon, c\u0302u ne? Kiu estas la sezono? Kiam falas la aceraj semoj?"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Kaj estas aparta vorto por s\u0302erc-hajkoj -- hajkoj kiuj ne estas hajkoj -- kiu estas \"senrjuo\". Kiam mi ekverkis hajkojn, mi ne sciis ke tio ekzistas kaj ofte verkis s\u0302erc-hajkon sen scii ke estas alia vorto por priskribi tion."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Mia vojag\u0302o al hajko komencig\u0302is kiam mi estis doktora studento kaj ne havis tempon por esperantumi. Mi tamen povis trovi momenton jen ie, jen tie dum la tago por verki hajkojn kaj mi inters\u0302ang\u0302is ilin kun mia frato. Unue, ili estis plejparte \"s\u0302ercaj hajkoj\" \u2014 senrjuoj \u2014 kiel tiu c\u0302i:"}, {"text_idx": "#000016", "text": "sed ne povas trovi g\u0302in..."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Sed iom post iom mi lernis pri la japana poezio kaj rekonis ke kelkaj el miaj hajko ja estis bonaj. Mi ankau\u0306 legis pri la historio de japana poezio kaj komencis pritrikti pli serioze mian laboron."}, {"text_idx": "#000018", "text": "La japana poezia tradicio devenas de c\u0302ina, au\u0306 \"hana\" poezio, sed ekde la sesa jarcento, oni komencis verki poezion en la japana. Tian poezion ni nomu \"u\u0306akao\". G\u0302i estis plejparte esprimo de la japana kortumo. Ni parolas pri mil jaroj de literatura historio, do ne eblas koncize resumi g\u0302in. Sed g\u0302i naskis la formojn kiujn ni konas hodiau\u0306 en unuoj de 5-7-5 kaj 7-7 silaboj."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Jen kelkaj ekzempleroj de fruaj u\u0306akaoj:"}, {"text_idx": "#000021", "text": "La Man'yoshu (759) estas ne au\u0306toro, sed koleto de kolektoj kiu havas poezion de multaj konataj kaj anonimaj au\u0306toroj."}, {"text_idx": "#000022", "text": "au\u0306 neniun se ne vi."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Jen amo, c\u0302u ne? C\u0302i tiu u\u0306akao montras virino kiu atendas s\u0302ian amanton. C\u0302u devas esti virino? Plej vers\u0302ajne c\u0302ar kulture, en tiu epoko, estis virinoj kiuj atendis virojn."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Kiyosuke (1104-1177) provizas priskribon de la nuna malfelic\u0302a momento por retorika demando:"}, {"text_idx": "#000025", "text": "nun estas karaj al mi."}, {"text_idx": "#000026", "text": "C\u0302i tiu poemo estis sendita al parenco. Kio estis la problemo? Ni ne scias. Sed la poemo ofertas universalan mesag\u0302on pri la homa sperto."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Unu el la plej konataj poetoj de c\u0302i tiu periodo estis Saigjo. Li estis pastro kiu verkis multajn u\u0306akaojn."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Kaj sen tiu c\u0302i solec'"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Jen forta emocio. Kaj sendube li havis ege ekran humoron ankau\u0306."}, {"text_idx": "#000030", "text": "El u\u0306akao, kiu estis plejparte individua stilo, aperis rengao, kiun oni verkis en grupo. Eble ec\u0302 c\u0302e festo. Imagu kvin au\u0306 dek homoj kiuj kunvenas por babili (kaj eble trinki sakeon). La plej faman, oni invitu verki la \"hokon\" -- la unuan 5-7-5 strofon, kiu salutas la gastiganton kaj iel priskribas la c\u0302irkau\u0306aj\u0302on. La gastiganto tiam respondas per 7-7 respondon kiu prenas unu ideon de la antau\u0306a strofo por saluti la gaston. Tiam c\u0302iuj la aliaj partoprenantoj vice verku 5-7-5 kaj 7-7 strofojn kiuj, same, prenas unu ideon de nur la tuj antau\u0306a strofo. Kaj oni dau\u0306rigu g\u0302is atingi 100 strofojn (au\u0306 g\u0302is c\u0302iuj estas tro ebriaj por pluiri). De tiu c\u0302i hoko devenas hajko, en la 17a jarcento."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Sed hodiau\u0306 mi volas enkonduki al vi tankaon. La modernigita formo devenas de la lastaj jaroj de la 1800a jarcento (same kiel Esperanto, c\u0302u ne?) Kaj uzas la formon 5-7-5 7-7 en kiu la supera strofo estas iomete kiel hajko: g\u0302i priskribas la scenejon. Kaj la 7-7 sekva parto, la suba strofo, havas la homan, emocian, reagon. Eblas, kompreneble, uzi kusenvortojn, dusignifaj\u0302ojn, kaj c\u0302iujn el la aliaj rimedoj de poezio. Oni ne emas rimi en la japana, sed oni ja pripensas la ritmon kaj kiel la sonoj de vortoj povas eh\u0302i unu la alian. Au\u0306 simili al la sonoj de naturo. Au\u0306 respondi al famaj antau\u0306aj poemoj kaj temoj."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Lasu min nun bari al vi la animon kaj legi kelkajn el miaj tankaoj:"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Mia poezio plimalpli c\u0302iam venas rekte de miaj propraj spertoj: mi preskau\u0306 neniam simple imagas aferojn. Mi vizitis sanktejon en arbaro kaj tie estis kardinalo kiu kantis. Au\u0306 blekis, almenau\u0306. Birdoj ofte kaptas mian atenton en poezio."}, {"text_idx": "#000035", "text": "la koran benon de pac'."}, {"text_idx": "#000036", "text": "La nokta c\u0302ielo estis tre ofta poezia temo, sed nuntempe oni malofte rigardas g\u0302in. Tiu c\u0302i sendube temas la bildojn kaj raportojn de la senfinaj usonaj militoj kiujn ni neeviteble devas spekti."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Tiuj, kiuj konas min jam scias ke mi ne c\u0302iam havas tute decajn pensojn."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Sed mi tute ne plendas:"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Notu ke mi vere vidis la kotajn spurojn de kastoro dum promeni lau\u0306 rivera pado, kaj tio fakte estis mia emocia reago."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Do nun estas via vico: Mi invitas vin verki tankaojn kun mi: uzu la superan frazon por priskribi kaj la suban frazon por reagi. Kaj vi ricevos kromajn poentojn por uzi kusenvortojn au\u0306 trafajn dusignifaj\u0302ojn."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Estas multaj dankindaj homoj kiuj subtenas kaj helpas min sed jen du fontoj de kiuj mi lernis multon pri japana poezio. Steven D. CARTER kiu verkis \"How to Read a Japanese Poem\" kaj Earl MINER por lia libro \"An Introduction to Court Poetry\"."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Mi ankau\u0306 volas danki al YOSHIDA Hiroshi la konata artisto kies presaj\u0302ojn mi uzis por la fondo de miaj diapozitivoj. Kaj Feorag NicBhri\u0301de kiu desegnis la literfonton \"Chapbook\"."}, {"text_idx": "#000046", "text": "I had not noticed that the US Landa Kongreso de Esperanto was going to be in Boston until I received an invitation from Benson Smith in February to speak or lead a workshop \"about haiku or something\". Being busy, I only gave it a moment's thought, replied to say \"sure,\" and marked it in my calendar. I've found that trying to teach haiku is actually difficult and that it's much easier for beginners to write tanka. And I had read something around that talked about tanka as being about \"love, sadness, and strong emotions\", so I called my talk \"Antau\u0306 Hajko: Amo, malfelic\u0302o, kaj tankao\" and wrote up a blurb for the program."}, {"text_idx": "#000047", "text": "In mid May, I began to work up the slides and I posted an announcement or two to invite people to register."}, {"text_idx": "#000048", "text": "ekprilaboras sian prelegon por la usona Landa Kongreso \"Antau\u0306 Hajko: Amo, malfelic\u0302o, kaj tankao\" / was invited to give a talk at the US #Esperanto Congress in Boston (June 14-15). /tIBVqqlzZF"}, {"text_idx": "#000052", "text": "But my message got through and I was directed to the kongresejo where I received my badge and packet of materials, including the actual program with the timing of events."}, {"text_idx": "#000054", "text": "What I had not expected was my emotional reaction to the event."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Almost seven years ago, I resigned as Secretary of Esperanto USA and have basically not attended an E-USA event since. (With the exception of the Sekreta Kongreso where I happened to be close by and we stayed for only 15 minutes or so.) Since then, I've basically not paid any attention to E-USA: I'm not a member, I don't subscribe to the newsletter, and I've only very occasionally looked at the website. I used to occasionally link to the posts I wrote there, but since they took down the old site, there's no longer even that reason to visit."}, {"text_idx": "#000057", "text": "I escaped during lunch: since I didn't have the food service like everyone else. Instead, I went to a nice little chi-chi restaurant nearby, the Explorateur where I got a burger and spent more for a pint of beer than I ever have before. (Tho it was really good beer.) And then I went back for the rest of the sessions."}, {"text_idx": "#000062", "text": "I took some notes during the business meeting thinking I might write a report for Libera Folio. But I recognize now that it probably wouldn't be healthy for me. I can't tell how much would actually be sour grapes, but it would undoubtedly be perceived as sour grapes. So I don't think I'll go there. And I don't think I need to attend an Esperanto-USA event again -- even if I'm invited. I might go to the Universala Kongreso in Montreal next year. And tho the Landa Kongreso will be there, I don't have to attend those sessions."}, {"text_idx": "#000065", "text": "When Phil and I attended the Esperanto \"Landa Kongreso\" in St. Louis, Darcy Ross also attended. She brought with her a whole contingent of other students she had organized from the student Esperanto club at the University of Illinois. A bunch of us other (older) folks were hanging out in the hotel lobby when Darcy breezed in chattered with us for a few minutes in Esperanto and then breezed out. All the men sighed as she left and a grandmotherly Maria Murphy said, \"S\u0302i estas tre c\u0302arma, c\u0302u ne?\" (\"She's very charming, isn't she?\") And all the men agreed, \"Jes, jes. Tre c\u0302arma!\""}, {"text_idx": "#000066", "text": "Dr. Robert Read, one of the other esperantists, upon hearing that there was suddenly an Esperanto club in Champaign with 14 or 15 such active learners, wanted very much to meet with them -- to see whether there was some factor or technique that could be replicated to initiate an Esperanto revolution all across the country. So we all had lunch together."}, {"text_idx": "#000067", "text": "After lunch, I asked Dr. Read what he had learned. He thought for a moment and said (in the penetrating way he does), \"Well, I understand it now. To produce this kind of fantastic change in any community, all you need is Darcy.\" And we mused for a few minutes about how it was just too bad you couldn't clone people."}, {"text_idx": "#000068", "text": "And for a day or two, Phil and I were wistful about how every club couldn't have their own Darcy. And at some point one of us had the insight that, not only Esperanto clubs could use a Darcy: that EVERYONE needed a Darcy. A Darcy of their very own."}, {"text_idx": "#000070", "text": "And what would you do with your very own Darcy? Whatever she tells you to."}, {"text_idx": "#000072", "text": "The Archive Thief, by Lisa Moses Leff, is an interesting read, although I found it ultimately unsatisfying. The parts are all interesting, well-documented and well-written, but they don't quite hang together as a coherent story. Since this is not a story, but instead a book about a real person, that's perhaps excusable."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Szajkowski was a speaker of Yiddish and, although he spoke several other languages, did most of his writing in Yiddish. He was prolific, beginning as a journalist and moving into scholarly historical writing. He did not have an advanced education, but became fascinated by finding historical documents and bringing them into relation with one another."}, {"text_idx": "#000074", "text": "As a young man, he moved from Poland to France. At the outbreak of World War II, he joined the army, was injured, and ended up in the south of France where he managed to stay out of the internment camps. He was helped by the Sharps -- or the group they were working for -- to get out of France. In the US, he joined the armed forces and was a paratrooper on D-Day. In Berlin and France, after the war, he collected documents and archives fanatically including both evidence of Nazi crimes and looted Jewish documents."}, {"text_idx": "#000075", "text": "He struggled after the war. Yiddish never really came back after the war and his efforts at publishing in English were only marginally successful. At some point, he turned to stealing archival materials. Eventually, when it appeared certain his crimes would come to light, he committed suicide. The book turns on trying to comprehend his motivations which are, in the end, unknowable."}, {"text_idx": "#000076", "text": "I was attracted to the book for a couple of reasons. First, because I'm working with the Special Collections folks at UMass trying to put together archives about Esperanto. But also having just read A Bridge of Words and Defying the Nazis, I was interested to read another take -- a very different take -- on eastern-European Jewish experience. Unsurprisingly Zamenhof and Esperanto aren't mentioned, but many of the same issues are."}, {"text_idx": "#000077", "text": "A central question to Szajkowski was whether Jews were better off to assimilate or to remain apart. By assimilating, they gained economic benefits and had less discrimination, but they lost their identity and language. It was a question that Szajkowski struggled with and would have probably answered differently at different points in his life. After all, assimilating hadn't protected the French Jews from the Holocaust."}, {"text_idx": "#000078", "text": "I see this question echoed in the question about the interna ideo of Esperanto and the more current question of whether Esperanto is a movement or a hobby. Humphrey Tonkin has argued that what has sustained Esperanto was the moral authority that a social movement required. But it is also echoed in the commitment that Zamenhof made to universalism: to no longer pursue the agenda of the Jews -- or any particular nation or people -- and to only aim for what is best for all mankind. It's not a commitment that many of us can make."}, {"text_idx": "#000081", "text": "Unue, Orlando Raola gvidis programeron pri te-trinkado. Li klarigis kio estas teo, kiel oni kultivas g\u0302in, kaj kiel prepari kaj trinki g\u0302in. G\u0302i estis tre interesa sed mi konstatas ke mi ankorau\u0306 ne s\u0302atas teon."}, {"text_idx": "#000082", "text": "Poste Ron Glossop legis prelegon pri la signifo de la nuna \"homara epoko\". Montrig\u0302is ke temis pri monda federaciismo kaj Esperanto kiel internacia lingvo. Kia surprizo!"}, {"text_idx": "#000083", "text": "Mia programero denove temis la verkadon de hajkoj. Venis eble dek au\u0306 dekdu homoj. Mi c\u0302ifoje nomis g\u0302in \"ginko promeno\" kaj, post enkonduko, mi proponis ke la partoprenantoj promeno en la apuda g\u0302ardeno por serc\u0302i inspiron por hajkoj. Mi verkis du:"}, {"text_idx": "#000084", "text": "Kelkaj verkis g\u0302is kvin au\u0306 ses! Ni rondiris la cirklon g\u0302is c\u0302iuj estis legitaj. Kia plezuro!"}, {"text_idx": "#000085", "text": "Post tagmang\u0302o estis prelegoj pri Youtube kaj la grupa fotado. Sed tiam mi estis tre laca."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Dum la libera tempo, mi decidis dormi kaj mi vekig\u0302is kun sufic\u0302a energio por la kultura vespero."}, {"text_idx": "#000087", "text": "Por mia kontribuo, mi proponis legi la epopean poemon kiun mi verkis por la Belartaj Konkursoj. Mia poemo gajnis nenian premion, do mi ne rekte scias kion pensis la jug\u0302istoj. Eble g\u0302i estis unu el tiuj au\u0306toroj kiu, lau\u0306 Giulio Cappa \"rezignis pri la ebleco vere konkurenci por literatura premio kaj preferas s\u0302oki j\u0302urianojn kaj respondeculojn per personaj atakoj au\u0306 mokoj\". Mi supozas ke mi neniam scios."}, {"text_idx": "#000088", "text": "Tomaso proponis ke mi estu la unua. Mi uzis la komputilon por montri la duopojn dum mi legis. Mi ofertis mallongan priskribon pri la poemo, pri kio estas romanco, kaj mia celo ke Esperantujo havu epopean poezion por priskribi niajn mitojn kaj heroajn figurojn."}, {"text_idx": "#000090", "text": "Mi tre g\u0302uis la aliajn belajn spektaklojn: muzikon kaj kantadon, plejparte. Sed por mi la plej grava afero estis ke mi plenumis c\u0302ion kion mi celis fari c\u0302ijare kaj mi povis simple ripozi kaj g\u0302ui la programon."}, {"text_idx": "#000093", "text": "Mia amiko Bug Rodger proponis ke ni iru al la Treehouse Bierfarejo por ac\u0302eti bieron. Treehouse estas unu el la nunaj steluloj de la lokaj bierfarejoj kaj ili farig\u0302is ege popularaj. Mi au\u0306dis pri ili sed ankorau\u0306 ne provis la bierojn."}, {"text_idx": "#000097", "text": "Dum la Literatura Horo, mi parolis dum kelkaj minutoj pri Belarta Rikolto. Mi priskribis g\u0302in, parolis iomete pri la Belartaj Konkursoj, kaj konfesis ke mi havis en g\u0302i rakonton kiu gajnis honoran mencion. Mi legis iomete de mia rakonto."}, {"text_idx": "#000098", "text": "La Amika Vespero estis tre sukcesa. Ni faris multajn ludojn kaj mi ec\u0302 gvidis ludon -- nur duone sukcese. Sed finfine, mi revenis al mia c\u0302ambro kaj, dum g\u0302isdatig\u0302i pri la novaj\u0302oj kaj verki c\u0302i tion, mi trinkis iom en la \"Haze\" biero. Bonege. Tre kremeca kaj bongusta. Kia bona momento estas por vivi."}, {"text_idx": "#000100", "text": "Je la 25a de au\u0306gusto, mi partoprenis pintkunvenon de ne-registaraj organizaj\u0302oj fare de la Fondaj\u0302o pri Monda Disvolvig\u0302o. Mi iris al la Unuig\u0302intaj Nacioj kun Humphrey Tonkin kiel reprezentanto de Universala Esperanto Asocio. Partoprenis proksimume 50 homoj de diversaj ne-registaraj organizaj\u0302oj por diversaj prelegoj kaj diskutoj."}, {"text_idx": "#000101", "text": "La celo de la pintkunveno estis disvastigi informojn pri la Celoj por Dau\u0306ripova Evoluig\u0302o."}, {"text_idx": "#000102", "text": "Ediola Pashollari pritraktis la procezon por disvolvig\u0302i politikon. Enuhee Jung gvidis diskuton pri tergloba civitaneco, la rolo de globaj firmaoj, kaj arto. Felix Dodds priskribis novan libron kiu temas la historion de la disvolvig\u0302o de la celoj. Alice Chen kaj Robert Swap priskribis klerigajn programojn kiuj montris kiel oni strebas al la dau\u0306ripovaj celoj. Radhika Iyengar gvidis diskuton kiu ofertis starpunktojn pri la celoj de la malgrandaj insulo-s\u0302tatoj de Palau\u0306o kaj Maldivoj."}, {"text_idx": "#000103", "text": "Finfine okazis dancan kaj muzikan spektaklon fare de trupo de c\u0302inaj junuloj de J\u0302ianga Etna Orfejo. Ili portis buntajn kostumojn kaj kantas kaj dancis bele."}, {"text_idx": "#000104", "text": "Ne tute fifine, c\u0302ar poste iu c\u0302ina kuracisto montris diapozitivojn de sia oficejo kaj diversaj aparatoj. Mi supozis ke li donacis monon por subteni la kunsidon kaj pro tio postulis la rajton tedigi la partoprenantojn per siaj bildoj."}, {"text_idx": "#000105", "text": "Poste, mi tagmang\u0302is kun Humphrey por diskuti kiel la Esperanto-movado povas ekuzi la celojn por dau\u0306ripova evoluigo por vidigi la Esperanto-movadon al la Unuig\u0302intaj Nacioj. Kaj por levi la demandojn pri lingvo kaj lingvaj rajtoj, kiuj mankas al la celoj."}, {"text_idx": "#000107", "text": "Jen artikoleto kiun mi verkis antau\u0306 du jaroj cele al Esperanto-revuo. Mi sendis g\u0302in \u2014 kaj ec\u0302 alparolis la redaktoro pri g\u0302i c\u0302e la UK \u2014 sed g\u0302i neniam aperis. Pro tio ke mi verkis novan afis\u0302on pri tio kion mi faros por libroj indas, tamen, ke oni trovu la informon pri la kolekto nun, do mi afis\u0302as g\u0302in c\u0302i tie."}, {"text_idx": "#000111", "text": "Post kelkaj tagoj plu, mi vizitis la bibliotekon por esplori kio estis en la skatoloj. Mi tre intence ne entreprenis tion dum mi havis la skatolojn. Mi vere ne volas akiri pli da libroj kaj mi timis ke, se mi scios kiuj estas la libroj, mi sentos teruran tenton alpreni kelkajn el la libroj por mi mem. Sed mi ege kuriozis kio estas en la skatoloj."}, {"text_idx": "#000112", "text": "Intertempe, s-ro COX elprenis la librojn, forigis la duoblajn ekzemplerojn, kaj arang\u0302is la unuopajn sur bretoj. Per interkonsento kun la familio, g\u0302i nomig\u0302as la Allan C. BOSCHEN Esperanto-Kolekto."}, {"text_idx": "#000113", "text": "Montrig\u0302as ke la kolekto estas sufic\u0302e interesa. S-ro BOSCHEN kolektis dum longa Esperanta vivo kaj kelkaj libroj ankau\u0306 venas de la biblioteko de John L LEWINE. D-ro LEWINE ekesperantig\u0302is en 1920, estis tre aktiva dum la tuta vivo, translokig\u0302is al okcidenta Masac\u0302useco en sia emeritig\u0302o, kaj mortis en 1982. Mi memoris ke s-ro BOSCHEN kaj d-ro LEWINE estis konatoj kaj, supozeble, post la morto, li ricevis liajn librojn."}, {"text_idx": "#000114", "text": "Entute estas 6 metroj da libroj (ambau\u0306 flankoj de bretaro) inter ili multaj interesaj ekzempleroj. Kompreneble estis diversaj lernolibroj kaj vortaroj -- s-ro COX speciale interesig\u0302is pri unudu vortaroj kaj libroj pri Ido. Kompreneble estas ankau\u0306 multaj esperantologiaj libroj ekz. la kolektitaj verkoj de Zamenhof, kaj diversaj movadaj eldonaj\u0302oj, jarlibroj, ktp. Sed estas ankau\u0306 dekoj da libroj de literaturo kaj poezio, speciale el la Budapes\u0302taj kaj Skotaj skoloj: AULD, BAGHY, BOULTON, KALOCSAY, kaj multaj aliaj. Tradukita literaturo abundas inkluvize belege bindita ekzemplero de \"Dia Komedio\". Estas ankau\u0306 diversaj sciencaj libroj, de NEERGAARD kaj aliaj, kaj diversaj terminologiaj tekstoj. Ankau\u0306 multaj kulturaj tekstoj pri diversaj mondpartoj, ekz \"Au\u0306stralio: Lando kaj Popolo\" de 1927. Mi speciale g\u0302ojis vidi tre bone konservitan ekzempleron de unua eldono de \"Maskerado C\u0302irkau\u0306 la Morto\" de Teodoro S\u0302VARC. Baldau\u0306, la arh\u0302ivistoj faros liston de la libroj lau\u0306 au\u0306toro."}, {"text_idx": "#000115", "text": "La kolekto estos konservita. Homoj ne povos rekte prunti de g\u0302i, sed povos viziti g\u0302in. Kaj peti, lau\u0306eble, ke oni faru kopiojn por esploraj celoj. Mi esperas ke studentoj interesig\u0302os pri Esperanto kaj esploros g\u0302in. La kolekto povas farig\u0302i la komenco de Esperanto-agado en la regiono. La kolekto neniam estos same granda kiel la Esperanto-muzeo en Vieno, sed estas neniu simila biblioteko en la regiono. G\u0302i estas komenco."}, {"text_idx": "#000116", "text": "Sekve, s-ro COX volas kreskigi la kolekton. Li jam ac\u0302etis kelkajn librojn por pligrandigi la kolekton kaj bonvenigas kontribuojn. Li ankau\u0306 pripensas novajn akirojn, inkluzive la plenan verkaron de Zamenhof."}, {"text_idx": "#000117", "text": "La kolekto jam kreskig\u0302as. Kelkaj lokaj esperantistoj jam kontribuas interesajn librojn, speciale librojn kiuj bezonas konservadon. Inter ili trovig\u0302as subskribitan ekzempleron de La Teatra Korbo fare de Julio Baghy. G\u0302i estis presita en 1934 per acida papero kaj la pag\u0302oj ne-eviteble farig\u0302as frakasig\u0302emaj. Estas bone ke la libro oni prizorgos por ke g\u0302i restu havebla al la publiko, se nur por viziti. C\u0302io estas bonvena, tamen. S-ro COX speciale ekscitig\u0302is pri kuirlibro kiu estis inter la lastaj aldonaj\u0302oj."}, {"text_idx": "#000118", "text": "Kiam mi ekserc\u0302is hejmon por la kolekto, mi kontaktis Esperanto-USA kaj lernis ke ili dum kelkaj jaroj akceptas la bibliotekojn de forpasintoj, sed nur por disvendi ilin. Mi certas ke ni povas fari pli bone."}, {"text_idx": "#000119", "text": "Antau\u0306 tridek jaroj, Aaron LANSKY, studento pri la Yida lingvo, konstatis ke la gefiloj forj\u0302etas la librojn de siaj Yidaj gepatroj. Li decidis organizi Yidan Libro-Centron por konservi ilin. Komence, ili povis nur elpreni ilin de la rubujo, sed nun ili havas modernan esplorcentron por pristudi la librojn kaj klerigi la publikon pri la Yidaj lingvo kaj kulturo."}, {"text_idx": "#000120", "text": "Mi ne trompas min ke pri Esperanto ni povus fari same. La esperantistaro estas nek tiel granda nek havas tiel profundajn pos\u0302ojn. Samtempe, ni ne simple rezignu ke c\u0302ion forpasu senlukte. Ni havas amikon c\u0302e la arh\u0302ivon de UMass Amherst. Ili volas konservi ne nur librojn sed ankau\u0306 revuojn, j\u0302urnalojn, korespondadon, kaj c\u0302iajn Esperantaj\u0302ojn. Mi invitas la esperantistaron subteni nin per mono kaj libroj kaj dokumentoj. Usonanoj povas ricevi rabaton kontrau\u0306 la impos\u0302toj por mondonac\u0302o -- au\u0306 ec\u0302 por la valoro de libroj. C\u0302iaj kontribuoj estas bonvole akceptitaj."}, {"text_idx": "#000121", "text": "Legu pri la plej novaj kontribuoj al la Boschen Kolekto en Kion mi faros por libroj."}, {"text_idx": "#000123", "text": "Kion mi faros por libroj"}, {"text_idx": "#000124", "text": "Mi afis\u0302is pri la Boschen Kolekto post la apero de c\u0302i tiu artikolo."}, {"text_idx": "#000125", "text": "Antau\u0306 kelkaj monatoj, mi ricevis mesag\u0302on de Humphrey Tonkin kiu nun prizorgas la oficejon de Universala Esperanto Asocio en NovJorko. Li scias ke mi serc\u0302as librojn por la Boschen Kolekto kaj proponis donaci librojn de la oficejo kiujn li volis forigi. Li proponis ke mi venu por simpozio kiun li organizis kaj kunportu au\u0306ton por ke mi forprenu 6 skatolojn de libroj samtempe. Bedau\u0306rinde, la simpozio okazis dum la lasta semajno de mia kurso kaj mi devis konservi tiun tagon por helpi miajn studentojn, do ne povis iri. Ni provis denove en junio, sed finfine mi nek povis tiam. Hierau\u0306, post longa prokrasto, mi ekvojag\u0302is al NovJorko en au\u0306to por renkonti Humphrey, akiri la librojn (nun 8 skatolojn -- eble ili reproduktas sin), kaj tagmang\u0302i kune."}, {"text_idx": "#000127", "text": "Kiel junulo mi log\u0302is en la kamparo kaj havis timon pri grandaj urboj. Mi evitis urbojn plejparte (kaj ankorau\u0306 evitas ilin lau\u0306eble). Sed kiam mi vojag\u0302as al urbo, mi lernis antau\u0306longe ne vojag\u0302u tien per au\u0306to \u2014 speciale en la orienta flanko de usono. En Kalifornujo, estis sufic\u0302e da loko por la vojoj kaj sufic\u0302ajn s\u0302ildojn por trovi la g\u0302ustan vojon. C\u0302e la orienta marbordo, la vojoj estas pli mallarg\u0302aj kaj sen sufic\u0302ajn s\u0302ildoj por tiu, kiu ne jam konas la vojon."}, {"text_idx": "#000129", "text": "En frua mateno, kun granda taso de kafo, mi ekiris. Estis varmega tago -- ege humida. Kiam mi haltis por benzino en Connecticut, vaporo kondensis sur miajn okulvitrojn kaj mi devis forpreni ilin kaj uzi la pumpilon blinde. Vojflanke, mi vidis marmoton kiu staris apud arbeto. Per siaj manoj, li provis kapti per la antau\u0306aj piedoj la subaj folioj. Sub grandaj kverkoj, meleagroj vagis dum mi preterkondukis. Mi precipe felic\u0302is ke ili ne vagis en la vojon."}, {"text_idx": "#000132", "text": "Mi promenis refoje al la UEA oficejo. Kiu estis varmega tago en la kamparo farig\u0302is vere flamanta tago en la urbocentro. En la oficejo, mi babilis gaje dum horo kun Humphrey. Li diris al mi kelkajn novajn rakontojn kaj mi povis paroli al li pri la kolekto kaj aliaj lastaj novaj\u0302oj. Antau\u0306 ol foriri al la restoracio, Humphrey serc\u0302is ion por \"donaci\" al mi. Mi jam havis lian tradukon de Korj\u0302enkov. Tiam li prenis rug\u0302an skatoleton kiu enhavis diversajn malnovajn librojn pri internacia politiko. Inter ilin, mi tuj rekonis la \"eta rug\u0302a libro\" de Mao Zedong, sed tio estas nur unu el multaj tre interesaj aferoj. Mi protestis ke mi ne volas porti g\u0302in al restoracio kaj li trovis sakon kaj metis la skatolon en g\u0302i: \"Jen! Nun vi devas preni!\" li diris."}, {"text_idx": "#000133", "text": "La tagmang\u0302o estis festo por adiau\u0306i stag\u0302anton kiu laste laboris en la UEA oficejo. Ni iris al turka restoracio kelkaj stratoj for kaj atendis la aliajn. La tagmang\u0302o ofertis elektojn de antau\u0306mang\u0302o kaj plado. Mi mang\u0302is \"cacik\" (jogurta-kukumaj\u0302o) kaj turka \"kefto\" -- speco de kebabo. La plado ankau\u0306 havis rostitan pipron kiu aspektis sufic\u0302e ordinara sed montrig\u0302is ege spica. Ege ege spica. Sed c\u0302io estis tre bona."}, {"text_idx": "#000135", "text": "Mi ankorau\u0306 ne sukcesis kontakti la bibliotekiston do la libroj ankorau\u0306 okupas la tuton de la malantau\u0306o de mia au\u0306to. Sed mi havis hazardan renkontigon kiu meritis c\u0302ion. La kanceliero de la universitato preterpasis mian au\u0306ton kaj salutis min do mi elsaltis por demandi c\u0302u li volas vidi ion mirindan. Kaj mi montris al li, senvorte, la etan rug\u0302an libron. Li vere miris, c\u0302ar li scias ke mi parolas Esperanton, sed nur iom post iom konstatas kiom granda kaj interesa estas la historio de Esperanto. Mi mallonge rankontis al li pri la kolekto kaj li premis al mi la manon kaj salutis min bonkore. Sukceso!"}, {"text_idx": "#000136", "text": "Read more about Kion mi faros por libroj\nLog in to post comments"}, {"text_idx": "#000137", "text": "Mi eldonis novan libron de hajkoj: Ideoj G\u0302ermas. Mi dum jaroj verkas hajkojn ekde kiam mi laste eldonis libron. C\u0302i tiu libro mankas la anglajn tradukojn de la antau\u0306aj libroj, do estas nur en Esperanto. Mi ne trovis grandan ac\u0302etantaron per miaj libroj. Mi vers\u0302ajne ne estus eldoninta c\u0302i tiun libron krom tio ke mi elpensis la ideojn antau\u0306 jaro kaj trovis la tau\u0306gajn fotojn por la enhavaj bildoj. Sur la kovrilo estas la jena klarigo pri la libro."}, {"text_idx": "#000138", "text": "De kie venas ideoj? La homa kreema forto estas c\u0302iam mistera kaj nekomprenebla. S\u0302ajnas ke ideoj aperas el nenio, Sed tio ne eblas: io mirinda okazas kiam la homa menso tus\u0302as la mondon. C\u0302iaj homaj spertoj, de naskig\u0302o g\u0302is morto, miksig\u0302as kaj produktas la fekundan teron el kiu c\u0302iuj ideoj g\u0302ermas. Steven D. Brewer kaptas la spertojn de sia vivo kaj esprimas ilin en klaraj simplaj vortoj per la japana poezia formo de hajko."}]