[{"text_idx": "#000003", "text": "La 27-an de decembro 1941 la japanaj trupoj okupis la unuan fojon pecon de la teritorio de Nederlanda Hindio, nome la insulojn Tambelan, okcidente de Sinkawang. En la sekvaj monatoj ili venkis sur pli kaj pli da insuloj. La nederlandaj trupoj estis tro malmultaj kaj tro malbone ekipitaj, c\u0302ar nur preparitaj por reagi al protestoj de enlandanoj. Multe seniluziigis la nederlandanojn la fakto ke en kelkaj lokoj la enlandanoj agis \u201emalfidele\u201c, bonvenigis la invadintojn kaj ec\u0302 kunlaboris kun ili, ekzemple en Aceh (Sumatro)."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Komence de januaro 1942 la aliancanoj decidis komune defendi la pacifikan regionon. La brita generalo Wavell ig\u0302is komandanto por g\u0302ia sudokcidenta parto. Nelonge poste, atakinte jam plurajn strategiajn lokojn en Nederlanda Hindio, Japanio komencis pli grandan atakon kontrau\u0306 Nederlanda Hindio. Komence de marto Batavia kaj Buitenzorg estis en japanaj manoj. La enlanda junularo montris sian g\u0302ojon. La 8-an de marto 1942 la nederland-hindia armeo kapitulacis."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Sekvatage komencig\u0302is la japana regado sur Javo. La 12-an de marto ankau\u0306 la usonaj kaj britaj trupoj sur Javo kapitulacis. En la sekvaj monatoj dau\u0306re estis trupoj, precipe en Norda Sumatro kaj Timoro, kiuj kontrau\u0306batalis la japanan armeon. Tiu c\u0302i okupis pli kaj pli da insuloj de Nederlanda Hindio kaj de najbaraj landoj. En majo 1942 la c\u0302inoj kaj araboj devis j\u0302uri fidelecon al Japanio. En junio probable 300.000 javanoj \u2013 devigataj ig\u0302i laboristoj \u2013 estis senditaj al aliaj insuloj por tie laboregi. La japana armeo internigis ne nur soldatojn sed ankau\u0306 (eu\u0306ropajn) civitanojn, en pluraj etapoj. Aldone entute pli ol miliono da enlandanoj estis devigataj labori kiel helpsoldato, helppolicano, soldato en la nova enlanda armeo au\u0306 laboristo."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Inter la soldatoj kaj la civilaj nederlandanoj estis ankau\u0306 esperantistoj. Johan Luiten (1917-1942), membro de La Estonteco Estu Nia, Nederlandindia Societo Esperantista en Malang, mortis jam dum batalado sur la java maro monaton antau\u0306 la invado de Javo. Sed precipe post tiu invado la movado suferis. Inter la multaj nederlandanoj kaptitaj de la japanoj estis ankau\u0306 plejmulto de la tiamaj esperantistoj. Kvinono de la militkaptitoj kaj sesono de la preskau\u0306 100.000 civitanoj internigitaj mortis dum la internigo. En post-militaj raportoj la revuoj Heroldo de Esperanto (1947) kaj Esperanto Internacia (1947) menciis g\u0302enerale ke \u201cmultaj bravaj samideanoj mortis, au\u0306 estis kaptitaj, en la kontrau\u0306japana batalado\u201c. Tamen en Esperanto-fontoj troveblis neniu konkreta nomo, kio instigis al serc\u0302ado en militdokumentoj, tiel ke eblas nun citi la sekvajn nomojn kun certeco. La pensiita kolonelo Edward August Steinmetz (\u00b01889) mortis la 9-an de marto 1942, supozeble dum batalo au\u0306 dum oni provis kapti lin. La sekvaj esperantistoj estis militkaptitaj en la unuaj tagoj de la invado en Javo (8-a g\u0302is 11-a de marto 1942) kaj forpasis dum tiu internigo: Wibo Gerard Joustra (1898-1943), Rutger van der Klip (1905-1943) kaj Andries van Leeuwen (1917-1943). Krome estis militkaptitaj en la sama periodo, sed travivis multaj esperantistoj[1]."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Anton van der Vossen estis kaptita poste en tiu marta monato kaj forpasis dum la internigo. La brito Rupert Falkland Vaughan (1878-1958) en Borneo estis kaptita en majo 1942 kaj travivis. Post la reveno li decidis edzig\u0302i kun sia dedic\u0302ita japana domhelpantino, kiu en la milito, je granda risko, helpis aziajn enlog\u0302antojn kaj au\u0306straliajn milit-kaptitojn kaj savis multon el liaj havaj\u0302oj. En siaj rememoroj, li deklaris ke li tiel sukcesis savi s\u0302in de nemerititaj suferoj post la milito."}, {"text_idx": "#000022", "text": "A transnational look at WW II."}]