أنشدت يوم أول مايو 1963 فى سجن الواحات الخارجة
#000005
اتقسمت كتل الحديد قضبان
#000007
الرأسمالي بيسجن الإنسان
#000009
أغلال على استغلال على بطالة
#000010
دلوقتي الطفل في المدرسة يقدر يقول لك «الإنسان» بيمشى الصباح على أربعة يعنى بيحبي على إيديه ورجليه والظهر يعني الشباب تنفرد قامته والعصر لما تدركه الشيخوخة يعجّز ويتعكّز على رجلين من الصلصال ورجل من الخشب.
#000015
يعنى كلنا لازم نعجّز ونتعكّز ونفنى؟!
#000016
لكن بدال الرجل التالتة اللي هي من صنعة الإنسان، صنع الإنسان رجلين وإيدين مالهاش عدد ولف كل الأرض، وصنع الإنسان أجنحة وطار وطال السماء، وصنع الإنسان تاريخه.
#000019
العبد اللى قال عنه عنتر لا يكر، القن اللى رجله اتكتفت فى الأرض، قلنا النهاردا امتلكنا الأرض ولفينا نطاقها وخرجنا منه وانطلقنا في الفضاء.
#000035
ياما تزحف تحت الأرض جدور
#000045
علشان الفرع يشوف النور
#000046
ومشينا الليل ولا خفنا نتوه
#000053
وهدانا النور اللي بعتتوه
#000054
أحمد عرابى زعيم الشعب في المنفى ومعاه أمير الشعر سامي البارودي، صبح هناك عاجز وما عادش بيشوف الدنيا بعينيه.
#000067
الدنيا كانت عتمه واستعمار في سنة ألف وتمنمية وسته وتمانين. الشاعر العربي عاجز والعامل حيسقط شهيد.
#000068
وأنا متعصب لاتنين: للعرب وللعمال، صاحب قضية ولوعة، وبابني في الشعر أبياتي.
#000069
وعرق دسّاس وكانت ستِّى غسَّالة
#000071
بني آدم ومش آلة
#000072
الرأسماليين! ... وحكمتهم – أستغفر الله – زى ما كان سباهي بيقول: «لو ربنا ينزل على الأرض أرشيه»..
#000075
شوف بقى الرأسماليين في أمريكا..
#000076
فيه مثل عندنا بيقول: «أنا واخوى على ابن عمى وأنا وابن عمى على الغريب».
#000081
حاكم فيه قرابه أشد من الدم،
#000083
قبل ما يقولوا أنا وأخوي على ابن عمي، بيقولوا أنا على أخوي!
#000086
أنا على أخوى اللي الشبه بينى وبينه مش كبير..
#000087
مش زى المكنه والمكنه ولا السلعه والسلعه ولا الزنجى والزنجى ولا العامل والعامل أيوه العامل والعامل علشان يعيشوا لازم يشبهوا لبعض ولازم يقولوا: إحنا، العامل علشان يعيش لازم يقول أنا مع أخوى ومع ابن عمى ومع الغريب اللى يودّنى.
#000088
شبه بعض زى الطوبة والطوبة فى البنيان المرصوص،
#000091
العمال كانوا ماشيين في شوارع شيكاجو في أول مايو سنة ألف وتمنميه وسته وتمانين.
#000092
كانوا ماشيين فى مظاهره سلميّه والحياه ماشيه معاهم. تقول أخوكم الخباز صنع العيش وأخوكم البنا رفع البيوت، وأخوكم النساج كسانى فى الشتا والصيف وحيِّتنى من طرح إيده النجوم على الأعلام.
#000095
كانت فى جيوبهم صور الولاد وفلوس فكه. وكانت الرقع على هدومهم بتدارى الفقر وتشهد لحنية الإيد اللى بتشتغل فى البيت.
#000096
كانوا باصّين قدامهم وسارحين لبعيد، وكان عددهم كبير من غير ما يشغى وإيديهم عفيه من غير سلاح، وكان البوليس حواليهم.
#000097
كانوا منغمين التلات تمانيات ومهندسينها فى الكتابه من حبهم للجمال. وكانت خطوتهم على الأرض مسموعه، تخلـّى الشبابيك تفتح وأصحاب الدكاكين يتلفتوا.
#000099
على مكتب الجريمة اتفرشت رقعة، مدير البوليس رص عليها العساكر، مستر ماكورميك رص عليها العمال. وبصوا لبعض واتبادلوا التحيه.
#000101
فى إيدين مدير البوليس قنبلة..
#000103
القاضى عارف إن العمال حيرموا القنبله على العساكر والعساكر حيردوا فى حالة دفاع شرعى عن النفس، ما تعرقش.. إرمى القنبله.. اؤمر الجنود .. حود البنادق .. جربها على العمال.
#000105
اتكنست القواشيط .. صرخت الأرصفه والحيطان .. ماتت عليها الناس من غير ولادها.
#000106
صوابعنا بتنعض .. بتتندم .. صوابعنا عميا بتقرا فى جراحهم وبتشوف الطريق.
#000108
نزلوا ولادهم فى الميدان بسلاح .. لكن حياتهم هما كانت بتسأل .. حياتهم كانت زى العيّله اللى بتسأل، فتـّـحت عينيها لأول مره، آخر مره، وبتسأل ..
#000110
فى إيدين أعادينا
#000111
أنا كنت حلم فى عين ابوىَ حَبـِِيت
#000118
وفى حضن أمى خفت واتخبّيت
#000119
من غير شجر والجفن منِّى تقيل
#000123
حاولت آباء فى الماضى تفدينا
#000125
ومالهاش ذنب فى سراب الصحارى وخداع البصر. إن كانت فى يوم من الأيام فرحت بالمدينه الجديده اللى من غير سور.. أهى النهاردا بتستعجل المغيب من شيكاجو علشان تعيّط فى الدرا وتنوح.
#000131
إحنا ولاد اللى ما رجعش، كل راجل يفوت علينا يقول يا ابنى.
#000134
أب فى السجن وأب ميّت وأب متعوّر. ونسوان بيسخَّنوا الميه ويجيبوا الشمع ويطلـَّعوا من الدواليب ملايات بهتانه زى بياض العين.
#000136
وكل واحد يبص للتانى ويسكت، زى ما هى ساكته كراسى ماحدّش قاعد عليها وصور متعلقه على الحيطان والباب مفتوح نص فتحه علشان نقرب على بعض وعلشان الحاره ما تبعدش عننا.
#000137
شيكاجو حتنام من غير مساء الخير وتمن زنازين فى السجن تستقبل تمن عمال فى ليلة ربيع.
#000138
البوليس قمع الإضراب.
#000139
الجرايد بكره حتقول شغب وتتكلم عن القنبله اللى رموها العمال وتخش فى بعض التفاصيل وتلاقى شهود عيان ألسن من شهود المحاكم.
#000140
وكل الشقا اللى اتعرضنا له واللى ترجف منه الشعراء وتبظ العيون حتكبسه المطابع وتلخَّصه لأبجديتين.
#000141
وأبجديه من صفر لتسعه .. أرباح .. دولارات .. رقم استهلاك المكن.. رقم استهلاك العمال ..
#000143
المجتمع فى إيد الرأسماليين مجتمع يتقايا أبناؤه يبلعهم السجن. فى السجن أشرف من يتنفس الهواء فى أمريكا: أوجست سبايز وبارسون وزملاءهم، ودى أسامى أجنبيه لازم نعرف ننطقها، ومن غير رطان، أنا المتيَّم فى هوى الأوطان، فى حب مصر اللى بتحتفل النهاردا بأول مايو. أوجست سبايز وبارسون وزملاءهم تمانيه من زعماء العمال اللى قاموا بمظاهرة أول مايو، قبضوا عليهم بتهمة التحريض على الشغب واستخدام العنف وسجنوهم فى انتظار المحاكمة..
#000144
يعنى من قبل الولاده لبعد الموت، وأنت فى قبضة ماكورميك صاحب مصنع الجرارات اللى معاه الدستور والشرع والقوانين وتمثال الحريه بشعلته القايده على المينا مقلع ومرسى البواخر فى أواخر القرن التاسع عشر. يا تجاره إنتِ حره ـ رأس مال حر وبلد حره ـ المواطنين كلهم أحرار.
#000145
كدب! الحريه دى أخدع من ابتسامة المومس وخضرة الدولارات. الرأسماليين قيدوا المكان والزمن وسطحوه. الزنزانه لها بُعدين ومالهاش تالت. الأربعه وعشرين ساعه بتقبل القسمه على اتنين وما تقبلهاش على تلاته.
#000146
ومدير البوليس اللى اترشى حدف القنبله على العساكر الأنفار اللى من غير شرايط وقتل منهم قبل ما يقتل من العمال.
#000147
صباح الخير على العمال فى سجن شيكاجو فى التانى من مايو وفرط الأيام اللى باقيه لهم.
#000149
صباح الخير عليهم وهمّا واقفين فى قفص المحكمه ـ قضبانه ضلوع التاريخ.
#000150
القاضى بتكشيره وشعر أبيض حلفهم اليمين. وبنفس التكشيره ونفس الشعر الأبيض حلـّـف شهود الزور. العداله والشرف والصدق كلام له معنى وله مضمون وجميل وممكن وحقيقى، بدليل إن الإنسان اللى ما بيقدرش عليه بيدعيه ويمثله، ودليل إنه بيكلف بعض الناس حياتهم.
#000151
السجن كان أرحم من المحكمه، لأنه صادق فى قسوته ولأنه بيقطع بين البشر وبعضهم بالحديد والأوامر ـ مافيش تمثيل، فى المحكمه، زى ما كتب العامل لابنه، «لا فى الحلفان صدق ولا فى الشهاده صدق ولا فى كلام القاضى صدق إلا الحكم بالإعدام على خمسه مننا وبالمؤبد على تلاته!»
#000152
أنا باكتب لك يا ابنى علشان تعرف الحقيقه وعلشان كل ما تفكّر فىّ والا تبص لصورتى والا تكلمك عنى ماما، تحبّنى لأنك ابنى من لحمى ودمى ولأنك بتحب الحقيقه.
#000154
باكتب لك وأنا فى السجن ومحكوم علىّ بالإعدام ويمكن أمك تعين الجواب دا عدد من السنين قبل ما تديه لك تقراه، أنا تركت لها حق التصرف وهى أدرى باللى تعمله. اللى كنت بتطلبه منى اطلبه منها وهى مش حتخلى حاجه تنقصك، انت عارف حدود حياتنا.
#000155
انت عارف إن أبوك عامل، دى الحقيقه الوحيده فى اللى كتبته الجرايد عنى. اسأل عنى العمال اللى من جيلى، إحنا مشينا وكافحنا كتف فى كتف، علشانكم. علشان ماتتعذبوش عذابنا، ولا تقاسوا اللى كنا بنقاسيه، وكان ممكن أى واحد منهم يبقى مكانى، وتطالبنى ولاده واحكى لهم عن اليوم الأول فى مايو.
#000156
دى مش أحكام قاسيه، دى تلخيص لأيام الشقا الطويله اللى بيعيشوها العمال. ما تعيطش أنا راضى بقسمتى وكان لازم موتى يشبه لحياتى، قاسى زى ما كانت قاسيه، صادق زى ما كانت صادقه، ما اقدرش أقول لك باعتذر، ما أقدرش اقول لك إنى برىء وتهمتى الحقيقيه إنى عامل بسيط وشريف ما رضيتش بحالى ما رضيتش بحال العمال، ما فضلتش فى حالى.
#000158
الإنسان لازم يتربط بأخوه الإنسان. المكن دلوقتى بيساعد بعضه، كل ترس بيحدف على التانى والسلعه بتتجهز فى رصه واحده. أقدر أقول لك إحنا أقرب لبعضنا من المكن. تقوللى بالطبع. والحياه بتؤلمنا والموت بيؤلم ولادنا! نعمل إيه؟.. نبدأ من البدايه، نغيَّر الحياه أولاً.. ونورّث ولادنا حياه أفضل.
#000160
انت حتفهمنى .. معاك العقل ومعاك والدتك ومعاك العمال.
#000161
احمل رسالتى زى ما بتحمل اسمى
#000164
العامل اللى كتب الكلام دا واحد من الخمسه اللى حكموا عليهم بالإعدام.. ماكانش حرامى فى سجن من غير قزاز يرشق المجتمع بالحجر، وما كانش قاتل بيستغفر من القسيس، وما كانش برىء بتلوَّعه الصدفه اللعينه، وما كانش مظلوم..!
#000165
لكن راسه مرفوعه – ثابت – رجليه وهو ماشى للمشنقه، رجليه وهو واقف قدام المكنه، رجليه فى مظاهرة أول مايو، رجليه فى التمثال اللى حيتصبّ له، لكن لسه لحم ودم، على آخر سلمه افتكر يوم من الأيام لما ابنه عيط وراه وهو رايح الشغل.
#000166
ماضى وحاضر ومستقبل حاراجعكم
#000171
لا عاد ينام ولا يتقلب على جنابه
#000181
وكان على الأرض نخله رجع إليها نقى
#000183
ويومه مهما بعد وخياله مهما نأى
#000184
نهايتها ـ ولا مفر ـ نهاية مدير البوليس فى مدينة شيكاجو.
#000190
اللى ارتشى وكدب علشان يمد فى أجله، اللى غدر خايف الموت ليغدر بيه.
#000191
ولاده بياكلوا من اللقمه المسمومه لإنهم مش عارفين، لكن هو عارف.
#000192
ما تتمناش! الأرض ما بتبلعش حد! شوف اللى قتلتهم أهم لسه ماشيين عليها. ما تحودش. ما تحاولش إنك تحود. لازم تعدّى من شارع أول مايو. لازم تطلع على رصيف أول مايو. أسفلت أول مايو. الشارع اللى ما بيخلصش، اللى بيطلع معاك المكتب، اللى بيدخل معاك البيت، اللى سرق النوم من عينيك والمشنقه من السجن.
#000196
عدى من شارع أول مايو .. أنت مدير البوليس لكن صاحب مصنع الجرارات أذكى منك، والكلب اللى بيفحر فى الأسفلت أذكى منك. أنت جبان! أنت موالس مع العصابات فى شيكاجو وبتاخد اعترافات المجرمين بالضرب. أنت الشحم اللى فى المكنه ما بيستغنوش عنك لكن بيمسحوك، مستر ماكورميك أغنى منك.. والقاضى محترم عنك.. مش دول.. مش دول.. دول دايسين عليك من زمان ما عادش بيؤلموك، أنت دلوقتى معدّى من شارع أول مايو، بتدوس على أرض الشهداء ..بتتألم .. لسه فيك ضمير..
#000197
رئيس المحكمه اللى حكم عليهم بالإعدام شاهد زور قدام التاريخ وقدامهم.
#000199
مدير البوليس بيمسح جبينه من العرق وبينهج زى العتالين فى شغلة الموت.
#000200
مش حيشوف القرن العشرين ومش طايل يفكر فيه، بيبص للسنين اللى وراه وبينزلها من غير سلالم، والسما والأرض ظلمه إلا أول مايو.
#000201
راجل ماهوش من رجالك
#000206
ولا يلتقيش حمَّال..
#000211
مافضلش إلا دقايق
#000213
اشترى الحق اللى ضاع
#000216
اللى خايف م الجحيم
#000218
مدير البوليس سجّل اعترافاته، ومات كأنه مرتاح. فى لون الشمع وفى سن الخريف وفى إيده ورقه.
#000221
لكن الورقه اللى سقـّـطها الخريف كانت خضرا ومن العجايب، الورقه كانت بتطلب غصن والغصن يطلب حمامه، والحمامه من بلاد وبلاد، قامت على ميعاد، وزى الطبل اللى بيسمع من جبل لجبل فردت صدرها بجناحات وراحت شيكاجو. مش زى ما باقول، لكن بشقا سهر وتنهيد وبرد وعرق وكسر الأبواب مره واتنين وتلاته، قاموا العمال من كل مصنع، من كل ليل وطريق، يثبّتوا الورقه فى الغصن ويعلقوا الغصن فى منقار الحمامه.
#000222
حتقولوا خيال شاعر، وفيها ايه؟.. أنا يا إما عينى مزغلله بالدموع، يا إما دماغى بتلف من نشوة النصر.
#000223
فيها إيه لما أقول الأكمام اللى بتمسح العرق الأكمام زهرت، والعمال مشيوا على السقالات من غير فزع، وما عادش فيه تحتهم هِوّ. على مدد إيدهم الورقه الخضرا شجر ع البر.
#000224
مش بمعنى إن العمال مش حينكسروا تانى ولا عاد فيه تانى سجن ولا مشنقه، لكن بداية النصر، هلال .. جنين .. بذره لو حبيت تقول بذره.. برعم لو حبيت تقول برعم ..
#000225
وبسمه للربيع، غنوه، قبله للربيع احتجاجات العمال من كل العواصم «أعيدوا المحاكمة».
#000226
وعنوان على طيبتنا يا أرض أول مايو يا أمريكا إن شاعر مننا قال وكأن أوجست سبايز أو بارسون بيقول، أو واحد من العمال الخمسه اللى اتحكم عليهم بالإعدام وكانوا أمريكان بيقول:
#000233
وادى خطوه وادى تانيه
#000247
بين سنابل وضفاير
#000251
وابنى سابق فى العلام
#000261
وسألت ابنى بتحب إيه فى الألوان قال الخضره وسألته ليه قال إكمنها بتطلع من الأرض وبتعلى .. ورفع إيديه .. أنا قلت له لفوق يا ابنى لفوق .. مش راح تطولنى أنا بس ولا السقف بس ولا السما وبس لكن أكتر من كدا .. المعجزه .. اللقمه لكل الناس والكهرباء فى كل بيت
#000262
قال التاريخ أنا شعرى اسْوَدّ قال السد أشكر العمال.
#000263
معجزة عمال فى الجمهوريه اللى رئيسها يقول أنا العامل.
#000264
أحمد حداد: لا تعاملوني كحفيد لصلاح جاهين وفؤاد حداد
#000271
في ذكراه: خيري شلبي.. العارف بقاع المدن
#000273