[{"text_idx": "#000002", "text": "UNESCOk (Hezkuntza, Zientzia eta Kulturarako Nazio Batuen Erakundea) 1972az geroztik munduko ondarea babesten eta zaintzen du. Urte horretatik aurrera, munduko kultura- eta natura-ondarearen babesari buruzko konbentzioa egiten da eta leku edo monumentu bat gizateriarentzako baliotsua dela irizten badiote gizateriaren ondare titulua aitortzen zaio."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Balio unibertsal berezia duen leku batek munduko ondare izendapena jasotzen badu babestutako ondare izatera pasatzen da, iraganetik jaso duguna eta datozen belaunaldientzako kontserbatu eta zaindu behar duguna."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Euskal kostaldeko geoparkea UNESCO sarean sartu da beste hamarrekin batera"}, {"text_idx": "#000008", "text": "1893an inauguratu zuten eta Alberto de Palacio arkitektoaren obra da. 2006ko uztailean UNESCOk Gizateriaren ondare izendaturik, espainiar estatuan aitortutako lehenengo ondasun historiko industriala izan zen eta autonomia erkidegoan aitorpen hori lortu zuen lehenengo kultura- edo natura-ondasuna. Industria-Iraultzako metalezko arkitekturako eraikuntzarik adierazgarrienetakotzat daukate eta ondare unibertsal izendatu zuten \u201csormen teknikoko adierazpen ezohikoa delako, bere funtzionalitatea eta edertasun estetikoa primeran konbinatzen dituena.\u201d"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Busturialdeako eskualdean kokatua, Urdaibai Bizkaiaren bihotzean dagoen bitxi naturala da. Europako hezegune garrantzitsuenetakoa, dibertsitate eta aberastasun paisajistiko eta ekologiko paregabea dituena."}, {"text_idx": "#000010", "text": "22.000 hektarea irekitzen dira Gernikako ibaiaren inguruan natur gune paregabea sortzeko; balio handiko altxor biologikoa du eta, bertan, ekosistema asko eta asko biltzen dira eta fauna- eta landaretza-komunitate bereziak, oso espezie garrantzitsuak, multzokatzen dira. Itsasertzeko labarretatik eta hondartzetatik hasi eta barnealdeko baso eta ibaietara, itsas padurak eta ibaiko ibarrak barne; dituen aztarnategi arkeologikoak eta aztarna historikoak ahaztu gabe."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Biosferako Erreserba izendatu zenetik 20 urte igaro ondoren, helburu nagusia bete dadin zaintzen jarraitzen du, hots, sistema naturalak eta dibertsitate biologikokoak kontserbatzea eta bere baliabideen arrazoizko erabilera."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Santimamin\u0303eko koba, paraje paregabean kokatua, Urdaibaiko (Bizkaia) arroaren ekialdean, Eren\u0303ozar mendiaren hegoaldeko hegalean, erreferentzia-puntu izan da pasa den mendean neurri handi batean. Bederatzi hamarkadetan zehar, bizkaitarrek, belaunaldiz belaunaldi, kobazuloko galerietan zehar ibiltzeko eta labar-pinturak eta grabatuak kontenplatzeko aukera izan dute; alabaina, egun, koba, aurrekoak bezala, jendeari itxita dago 2006az geroztik, pinturak babesteko eta kontserbatzeko programa dela eta."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Alabaina, ordu eta erdiko iraupena duten ibilbide gidatuak egin daitezke. Haitzuloko sarbidetik sartzen da atarira eta hortik egiten ari diren indusketa arkeologikoa begizta daiteke. Kobazuloan, duela 14.000 urte baino lehenagoko gizakien kokalekuen aztarnak kontserbatzen dira eta Bizkaiko aztarnategi arkeologikorik garrantzitsuena da. Labar-pinturak dauden gelak ezin dira bisitatu. Las salas de las pinturas rupestres no se pueden visitar."}, {"text_idx": "#000014", "text": "San Mameseko ermita, interpretazio-zentro bihurtua, bisitatu ondoren, kobazuloaren barnealdea ezagutu daiteke 3D formatuan eskaintzen den bisita birtual sofistikatuari esker. Bertan, mutiko batzuen jakin-mina zela medio, 1916an aurkitu zituzten labar-pintura ospetsuak ere ikus daitezke."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Gainera, kobazuloa edertasun geologiko handikoa da, estalagmita- eta estalaktita-formazio ugarirekin, kasu batzuetan zutabe ikusgarriak osatzen dituztela."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Beobategan\u0303a mendiaren ekialdeko hegalaren magalean, Aian (Gipuzkoa) dago Altxerriko kobazuloa; Madeleine garaiko labar-pinturak eta grabatuak ditu, K. a. 13.000 eta 12.000 bitarteko aldikoak."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Askotariko animalia-espezien grabatu eta pinturak daude kobazuloan. Grabatuak ondo kontserbatuta daude, aldiz pinturak oso hondatuta hezetasunaren ondorioz. Horregatik eta kobaren trazadurak ibilbidea zaildu egiten duelako, koba beti itxita egon da jendearentzako. Horregatik, hain zuzen, Euskadiko hiru kobazuloetatik ezezagunena Altxerrikoa da."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Pinturak hiru ikaslek aurkitu zituzten 1962ko urriaren 28an, harrobi batean izandako leherketa baten ondorioz irekita geratu zen sima batera jaisteko prestatzen ari zirela. Simaren inguruko horma batean bisontearen irudia osatzen zuten trazu beltz batzuk begiztatu zituzten. Une horretatik aurrera, kobazuloko beste toki batzuetan ere beste irudi-multzo batzuk aurkitu zituzten."}, {"text_idx": "#000021", "text": "En esta cueva se encuentra una de Kobazulo honetan dago Europako labar-pinturarik handiena, gorriz margotutako bisonte ikaragarri bat da, 5 metrokoa eta, gainera, koba horretan koloretan margotutako irudi gutxietako bat da, bertako obra gehienetan beltza nagusitzen baita."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Zestoako (Gipuzkoa) Sastarrain bailaran, duela 13.000 urteko gizakiak ezagutu zuen ingurune horretan, Europako historiaurreko santutegirik garrantzitsuenetakoa dago. 1969an aurkitu zuten eta labar-arteko 70 irudi ditu: horietako 64 margotuak eta 6 grabatuak. Lehenengo irudia, zaldi-buru handi bat, kobazulo sarreratik 50 bat metrora dago eta azkeneko irudiak, berriz, 150 metro baino gehiagora."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Horregatik, koba ezin da bisitatu; hori konpentsatzeko, Ekainberri eraiki da, kobaren erreplika, Zestoako herrigunetik 600 metrora dagoena, jatorrizko kobatik oso hurbil. Erreplika horri esker, duela bost urte ireki zenetik, jada, 170.000 lagunek bisitatu dutena,euskal paleolitikoko ondare artistiko hori aurkitu, ezagutu eta sentitu dezakegu, UNESCOk Gizateriaren Munduko Ondare izendatu zuena 2008ko abuztuaren 13an."}]