[{"text_idx": "#000000", "text": "Azken 20 urteotan %2tik %12ra igo da Donostiako ikastetxeetako atzerritar jatorriko ikasleen kopurua. Kolpetik aldatu ez den arren, erronka berriak suposatzen ditu kultur aniztasunaren ikuspegitik, baita euskararen ikuspegitik ere. Beste leku batzuekin alderatuta horren larria ez dirudien arren, eskola gutxi batzuk ari dira atzerritar gehienak jasotzen, eta beste gutxi batzuk ia bat ere ez. Daturik adierazgarriena, ordea, datu falta dugu: inork gutxik ezagutzen du hiriko errealitatea zenbakietan. Eta, tamalez, ezjakintasunetik sortzen dira bizikidetza arazo gehienak."}, {"text_idx": "#000001", "text": "Donostiako eskoletan, gauza jakina da, modu desorekatuan jasotzen dira kanpotik datozen ikasleak. Badira ikasleen erdia baino gehiago atzerritarrak edo atzerritar jatorrikoak dituzten ikasleak. Eta, badira, batere edo ia batere etorkinik jasotzen ez dituzten ikastetxeak. Parez pare dauden bi ikastetxeko patioetako azalaren koloreak begiratzea besterik ez dago."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Gauza jakina den arren, ez da jakiten erraza, datuak ez daudelako eskuragarri, eta datu mota asko gurutzatu behar direlako, egoera behar bezala azaltzeko. Steilas sindikatuko Juan Zubiarekin eta Eider Berazadirekin jorratu dugu gaia. Eusko Jaurlaritzan egindako galdera parlamentario baten bitartez, 2017-2018ko ikasturtean EAEn matrikulatuak zeuden atzerritar jatorriko ikasleen kopurua jaso zuen sindikatuak, eta datu horiekin egin zuen mapa."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Tamalez, ez dago datu gaurkotuagorik; ez Donostiako Udalak, ez Hezkuntza Sailak, ez eta Eusko Jaurlaritzako alderdiek ez daukate ikastetxez ikastetxe dagoen segregazio mailari buruzko daturik."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Donostian 50 ikastetxe daude. 2-12 urte artean 19 ikastetxe publiko daude eta 26 pribatu-itunpekoak. DBHn 7 publiko eta 24 itunpeko. 2019-2020 matrikulazio datuen arabera, 0-18 urteko 28.500 ikasle daude Donostian: 11.000 sare publikoan eta 17.500 pribatuan. Horietako gehienak, 10.000 inguru, kristau eskoletan, eta 4.500 ikastoletan."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Atzerritarren kopuruari dagokionez, esan bezala, ez da erraza datu argiak topatzea, ikastetxeek ez baitituzte hala-moduz eskaintzen. 2017-2018ko ikasturteko datuak ez dute bat egingo gaur egungo egoerarekin, hazi egin baita etorkin kopurua. Edonola ere, IRUTXULOKO HITZA-k kontsultatu dituen iturrien arabera, datu hauetan ikusten den tendentzia bera dago gaur egun, zenbakiak aldatu diren arren."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Aipaturiko datuetan (2017-2018ko ikasturtekoak) ikus daiteke modu desorekatuan banatzen direla Donostiako ikastetxeetan jatorri atzerritarreko ikasleen kopurua. Badira atzerritar kopuru handiak dituzten ikastetxeak: San Jose (Erdialdea, %69), Presentacion de Maria (Egia, %62,2) eta Katalina de Erauso (Amara Berri %43,03). Baita atzerritar jatorriko ia inor ez duten ikastetxeak ere: Santo Tomas Lizeoa (Ibaeta %0), Zurriola Ikastola (Gros,%0,23) eta La Salle (Loiola, %0,55). IRUTXULOKO HITZA-k baieztatu ahal izan duenez, ikastetxe gehienetan handiagoak dira gaur egun portzentajeak. Edonola ere, lehen etorkin kopuru handia zuten ikastetxeetan are handiagoa da egun."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Datuen gerra batean sartu gabe, Steilaseko kideek argi ikusten dute arazoa: \u201cDonostian %12koa da atzerritar jatorriko ikasleen kopurua, baina banaketa hau ez da islatzen ikastetxeetan\u201d."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Bat datoz ere Ongi Etorri Eskolara kooperatibako kideak. Duela 20 urte, Donostian %2a ziren jatorri atzerritarreko ikasleak, eta hamar puntu igo da denbora gutxian. Azaldu dutenez, beste herri askotan ez bezala, Donostian ez da kolpetik igo migrante kopurua, gutxika baizik. Hala ere, Lola Boludak dioenez \u201cegoera berria den arren, araudiak ez dira aldatu egin. Leku askotan ez da gaia planteatu ere egin. Eskolek ez dute gidoi bakar bat ere aldatu irisgarriagoak izateko\u201d."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Zer da segregazioa eta nola eragiten du"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Asko ari da hitz egiten azken hilabeteetan EAEko eskola segregazioari buruz. Gasteizen eta Ordizian azaleratu diren datuek alarmak piztu dituzte, sare publikoak jasotzen baititu bertako etorkinen %80 inguru. Ondorioak ditu hezkuntza kalitatean eta kultur aniztasuna modu egokian kudeatzeko orduan."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Donostian errealitatea ez da horren gordina akaso, baina badira hainbat puntu beltz. Ikastetxearen titulartasunak, hizkuntza ereduak eta klase sozialak erabat baldintzatzen dute eta ikastetxeen hautua. Argi dio Boludak: \u201cAberatsek eta klase ertainekoek erabaki egiten dute nora eraman bere seme-alabak; baina gainontzekoek ez. Soilik publikora edo bekak dituzten erlijiosoetara joan daitezke\u201d. Izan ere, segregazioak badu klase konponente oso fuerte bat. Ez baita berdina Latinoamerikatik etorritako familia prekarioa, edo Italiatik etorri diren ingeniarien familia."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Titulartasunak eragin handia du, nahiz eta ez den bakarra. Donostian sare publikoak baino eskaintza zabalagoa du pribatu-itunpekoak (itunik gabeko pribaturik ez dago Donostian). Kristau Eskolek osatzen dute talde handiena, eta Ikastolek bigarrena. Bestelako osaketa dutenak ere badira: AICE-IZEA (Eskibel eta Erain), EIB (Ekintza), Ikasgiltza (Colegio Ingles eta San Patricio) eta Deutsche Schule."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Gasteizko eta Ordiziako kasuetan nabarmen erori da ikasle atzerritarren kudeaketaren pisua eskola publikoaren bizkar gainera. Donostian ez da horren muturrekoa: ikasle atzerritarren %52,33 daude sare publikoan eta %47,67 itunpeko-pribatuan. 2018ko datuen arabera, 807 ikasle atzerritar zeuden sare publikoan eta 735 itunpeko-pribatuetan (horietatik 566 kristau eskoletan). Eskaintza zabalagoa du, ordea, itunpekoak: 15.551, publikoak dituen 9.073en ondoan."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Bestalde, azpimarratzekoa da, batetik, tendentzia goraka doala: Lehen Hezkuntzan %55ekoa zen 2018an eta Haur Hezkuntzan %62koa. Gipuzkoan, atzerritarren %61,93 daude sare publikoan, aipaturiko gorako tendentzia berarekin."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Donostiako ikasle kopuru totala (2017-2018) eta atzerritar ikasleen kopurua (2017-2018) (Iturria: Eusko Jaurlaritza, Steilas)"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Donostiako etorkinen banaketa ez da bera auzoz auzo: 140 herrialdetatik etorritako 16.277 biztanle atzerritar daude hirian 2021eko datuen arabera (2020an baino 270 gehiago). Hortaz, atzerritarrak hiriko biztanleen %8,7 dira (2020an %8,5 ziren)."}, {"text_idx": "#000019", "text": "18 urtetik beherako 2.260 dira jatorri atzerritarreko ikasleak. Bertan jaiotakoak dira horietako asko, baina gurasoen jatorriaren aintzat hartzen da, kulturalki eta identitate ikuspegitik duen eragina esanguratsua delako."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Eta, jakina den moduan, auzoen artean ez da etorkinen banaketa orekatu bat ematen. Amara Berri da etorkin gehien dituen auzoa, 2.879rekin. Nikaragua, Honduras, Kolonbia eta Txina dira, hurrenez hurren, jatorrizko lau herri nagusiak. Erdialdean 2.467 etorkin daude, eta hauen jatorri nagusia Honduras, Nikaragua, Italia eta Kolonbia dira. Altzako 1.913 etorkinen jatorri nagusia, aldiz, Maroko, Nikaragua, Honduras eta Errumania dira."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Donostiako atzerritarren banaketa auzoz auzo, jatorrizko lau herri nagusien arabera. (Iturria: Donostiako Udala)"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Aipatu den moduan, 2018koak dira datuak, eta ez dira lortzeko errazak, askotan ere estigmatizatzeko beldurra dutelako ikastetxeek. Egun, hiru dira Donostian atzerritar jatorri maila altua duten ikastetxeak: Erdialdeko San Jose ikastetxea, %69tik gorako segregazio mailarekin; Egiako Presentacion de Maria, %62tik gorakoarekin; eta Amara Berriko Katalina de Erauso, %43tik gorakoarekin."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Azken hau da publikoen artean segregazio maila altuena duena, \u201ctradizioz\u201d B ereduko ikastetxe bat izan delakoan. Egun, D eredua soilik dagoen arren, \u201cpuntu beltz\u201d bat dela uste dute Steilasko kideek. Zubiak dioenez, auzoaren errealitatea islatu beharko lukete ikastetxeek, baina alde handia dagoela onartzen du: \u201cAuzo txiroagoetan, gehiago islatuko da Antiguan baino; baina, era berean, Santo Tomas Lizeoa Antiguan dago, eta zero dauka, Luberriren ondoan. Berdin Zurriola Ikastola Zuhaiztirekin alderatuta\u201d."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Pribatu-itunpekoek duten trataerarekin oso kritikoak dira Steilasko kideak. \u201cDeutsche Schulek esaten du: guk ateak irekita ditugu, baina ez dira etortzen. Eskibel eta Erainen kasua bera da, ezin dute sexuaren arabera banaketarik egin eta matrikulan jartzen dute neskak eta mutilak hartzen dituztela. Baina, familiak ez dira joango, eta joanez gero, konbentzitu egingo dituzte hobe dela ezetz. Eta honela, Hezkuntza Sailaren aurrean esan dezakete ez dutela bereizketarik egiten\u201d."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Donostian bi kristau eskola diren arren segregazio altuena dutenak, irudi okerra egingo genuke atzerritar gehienak bertan biltzen direla pentsatuz gero. Izan ere, badira gutxienez bi Kristau Eskola mota, eta euren artean bada alderik."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Kristau Eskolek euren artean ere segregazioa egiten dutela dio Berazadik: \u201cBi aurpegi ditu Krisatu Eskolak: Presentacion de Maria, La Asuncion eta Nin\u0303o Jesus de Prada modukoak, desagertzeko arrisku handia dutenak\u201d. Berazadiren ustez, kristau eskola txiki hauek funtzio sozial handia betetzen dute, etorkin familia txiro askoren beharrak asetuz."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Bestetik, badaude elitistagoak diren kristau eskolak ere: \u201cSumma Aldapetak orain dela gutxi 20 milioi euroko eraikina egin du, igerileku klimatizatu eta guzti\u201d. Atzerritar kopuru baxuagoa dute ikastetxe hauek: Aldapetak %4,1, Groseko San Ignacio de Loiolak %2,23, eta Antiguako Aita Larremendik %4,15."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Steilasek uste du segregazioa administrazioaren erantzukizuna dela: \u201cHemen, batez ere, planifikazioa da segregazioa eragiten duena. Momentu honetan, ikastetxe pribatuen eskaintza puztuta dago. Pribatuei ez zaie inongo tapoirik jartzen; ateak zabaltzen dizkiete familia guztiei eta gainontzekoak publikora doaz. Ordaindu ezin dutenak publikora doaz, beraz\u201d."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Gurasoek euren seme-alabak nora eraman aukeratzeko orduan, \u201cihesaldi efektu\u201d batez hitz egiten du Berazadik: \u201cSarri entzuten dira \u2018ez dut nahi nire seme-alaba horiekin nahastea\u2019, eta honelakoak. Eta, hain zuzen, itunpekoen ezaugarri nagusietako bat hori da: sarea sortzea, \u2018zeinekin harremantzen dira nire seme-alabak, eta ni norekin egongo naiz parkean ama edo aita gisa\u2019, eta hor hasten da influentzia sare bat, gora, gora doana\u201d. Zubiak garbi dio: \u201cKlasista hutsak gara. Gure klaseko jendearekin egon nahi dugu, edo ahal bada goragokoekin\u201d."}, {"text_idx": "#000035", "text": "\u201cBeste herrietatik datozen pertsonak izateaz gain, motxila sozial eta ekonomiko handia dute\u201d dio Boludak. Izan ere, gauza bat da immigrazioaz hitz egitea, eta beste bat herrialde txiroetatik datorren immigrazioaz hitz egitea. Deutsche Schulek, adibidez, inguruko ikastetxeena baino segregazio maila altuagoa du; bistakoa denez, Europako eta maila ekonomikoko altukoak diren atzerritarrak direnak."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Ikastetxeek ISEK adierazlea dute, gurasoen maila sozioekonomiko eta soziokulturala aztertzen duena: ikasketa maila, etxean liburuak ba ote dituzten, etxeko lanak egiteko denbora ba ote duten... Ikerketa gehienen arabera, ISEK-ak lotura zuzena du ikasleen arrakasta akademikoarekin."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Bestalde, Boludak azaldu duenez, Ikasleen Gurasoen Elkartearen kuotak hiruhilabetean 100 euro balio badute, edo eskolaz kanpoko jarduerak garestiak badira, edo irteerak urtean hiru edo lau aldiz badira, hainbat gurasok ezin dute ordaindu eta kanporatuak dira. \u201cEz da soilik zentroaren arazoa, badago ere erakundeei dagokiona. Erremintak jarri behar dira hezkuntza irisgarria izan dadin\u201d."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Ikastolak, \u201cghetto zuriak\u201d izateko arriskuan"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Errealitate gordinenetako bat da Donostiako Ikastolek duten atzerritar ikasle kopuru baxua. Ikusi dugunez, zerotik gertu daude; auzoetako errealitatetik urrun samar. Berazadik dioenez \u201cghetto zuriak\u201d ari dira bilakatzen, inguruko ikastetxeekin alderatuta."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Zurriola Ikastolako guraso Aritz Grijalbaren ustez, \u201cdatuak hor dauden arren, arazoa konplexuagoa da. Titulartasuna faktore bat da, baina ez bakarra. Donostian, adibidez, politika urbanistikoek asko baldintzatzen dute auzoetako populazioaren perfila\u201d."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Edonola ere, titulartasunaz hitz egiten denean \u201cmodu interesatuan\u201d hitz egiten dela uste du Grijalbak: \u201cSentsazioa dut datu batzuei eusten zaiela Ikastolen aldeko mugimenduaren kontra egiteko\u201d. Grijalbak argi du: \u201cSegregazioa ez du hezkuntzak sortu, eta ez da hezkuntzatik soilik konponduko, are gutxiago publiko-pribatu eztabaidatik\u201d."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Zer egin kultur aniztasunaren kudeaketan?"}, {"text_idx": "#000045", "text": "Ongi Etorri Eskolara egitasmoak kulturartekotasunaren ikuspegia txertatzearen garrantzia sustatzen du. Era berean, segregazio, diskriminazio eta arrazakeria egoerak ekiditea da euren asmoa."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Zazpi ikastetxetan ari dira lanean Donostian. Egiako Aitor Ikastolan abiatu zen proiektua, eta Zuhaizti, Maria Reina, Intxaurrondo Ikastola, Orixe Ikastola, Jakintza Ikastola eta Amara Berri eskolan ari dira lanean: \u201cOso antzekoak dira euren artean. Portzentaje antzekoa dute. Atzerritar jatorriko ikasleak %25aren bueltan daude, batzuk %30, besteak gutxiago\u201d. Familia laguna deitzen da martxan duten egitasmoa, eta harrera familiek familia atzerritarrak elkar ezagutzea eta harremana sustatzea bilatzen du."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Egitasmoko Garazi Zarauzek dioenez, \u201chezkuntza da aniztasuna lantzeko toki apropos eta pribilegiatu bat, hainbat belaunaldi batzen direlako, eta komunitate osora iritsi zaitezkeelako. Auzoetako etorkin gehienek familia bertan osatu dute, eta beraz, beraiengana iristeko aukera aproposena da. Eskoletan egiten dugu lan, baina komunitateari begira\u201d."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Diotenez, \u201cez gaude ohituta jatorri ezberdinetako herritarrekin egotera, eta gaudenetan, gure pribilegioetatik izaten da. Beste familiekin harremanetan jartzen garenean, konturatzen gara zein behar dituzten\u201d."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Ongi Etorri Eskolarak lan handiena bertako herritarrekin egiten du, ez kanpotarrekin: \u201cBadugu ideia gurera moldatu behar direnak beraiek direla, eta esfortzua beraiek egin behar dutela; baina ez da horrela, kultur aniztasuna barruan gauden guztion ardura da\u201d."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Ikastolek sorreratik izandako euskalduntzeko funtzioari eusten dio Grijalbak: \u201cEuskalduntzea ez da soilik euskaraz irakastea. Baita ere bada Euskal Herria irakatsi eta euskal kultura irakastea\u201d. Zentzu horretan, Ikastolen herri mugimendu izaeran sinesten du Grijalbak, eta aurrera begira ikasle atzerritarrekin egin beharreko lana azpimarratzen du."}, {"text_idx": "#000052", "text": "\u201cEtorkinak herri honen parte dira, eta Ikastolek erantzuna eman behar diote, noski, kultur aniztasunaren ikuspegitik eta gizarte kohesioaren ikuspegitik funtsezkoa baita\u201d. Bere seme-alabak \u201cghetto zurietan\u201d hezteko beldurraren inguruan galdetuta, Grijalbak argi dio \u201ckezkatu\u201d egiten duela, auzoaren errealitatea ez delako behar bezala islatzen ikastolan. \u201cBaina, esan bezala, egoera hau ez du Ikastolak sortu, eta ez du Ikastolak bakarrik konpondu behar: gu saiatzen gara gure eskolatik kanpo bizilagunekin harreman horiek sustatzen, adibidez\u201d."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Egoera muturrekoa ez den arren, aldaketarik eman ezean, ikastetxeetan ikusten dugun desoreka gotortu egin daiteke, euskararentzat eta bizikidetzarentzat kalte. Baina egoera osotasunean ulertuta; harriak eta teilatuak ondo bereiziz. Ikastolek duten segregazio maila antzekoa dutelako Donostiako Piratek, Realak, Egiako Porrontxo jaiek eta IRUTXULOKO HITZA-k berak. Euskara zabaltzeko, euskaldunon eremuak zabaldu behar ditugu halabeharrez. Gutxituak garenon artean batuz, gutxietsi ez gaitzaten."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Datuak ondo jaso dira. Eskerrik asko."}]