[{"text_idx": "#000000", "text": "Escherichia coli (E. coli) pertsona eta animalia osasuntsuen hesteetan egon ohi den bakterio bat da, bakterio-floraren parte baita. Andui gehienak kaltegabeak dira, baina badaude elikagaien bitartez intoxikazio larriak eragin ditzaketenak ere; horrelakoak dira, besteak beste, Shiga toxinak sortzen dituen E. coli bakterioa (STEC), E. coli verotoxigenikoa (VTEC) edo E. coli enterohemorragikoa (EHEC) izenez ere ezagutzen dena. Gutxi batzuetan, animalia eroale edo kutsatuta dauden pertsonekin kontaktu zuzena izanda ere transmiti daiteke bakterioa."}, {"text_idx": "#000002", "text": "E. coli bakterioak eragindako infekzio gehienak etxean gertatzen dira, batez ere haragi gordina edo gutxi egosia, esne gordina eta eratorriak, fruta eta barazki gordinak eta hazi ernamuinduak kontsumitzean."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Arrisku hori ekiditeko, elikagaiak prestatzean higiene- eta manipulazio-neurri egokiak hartzea gomendatzen da, baita ondo egitea ere; izan ere, E. coli bakterioa beroarekin suntsitzen da. Horrez gain, garrantzitsua da elikagaiak dendatik etxera eramatean eta etxean gordetzean hotz-katea ez haustea."}, {"text_idx": "#000005", "text": "5. Prebentzioa eta Arriskuaren Kontrola"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Escherichia coli gizaki eta animalien hesteetan egon ohi den bakterio talde bateko parte da; oro har, ez die gizaki eta animaliei kalterik eragiten. Hala ere, badaude pertsonengan urdail eta hesteetako arazo larriak sor ditzaketen zenbait andui; hain zuzen ere Shiga toxinak sortzen dituen E. coli bakterioa (STEC), E. coli verotoxigenikoa (VTEC) edo E. coli enterohemorragikoa (EHEC) izenez ere ezagutzen dena. Sortzen dituen toxinei Shiga deitzen zaie Shigella dysenteriae izenekoak sortzen dituen toxinen antzekoak direlako."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Behiak eta ardiak dira bakterio horien gordailu nagusiak, baina besteak beste ahuntzak, txerriak, zaldiak, eskortako hegaztiak, txakurrak eta katuak ere bakterio horren eroaleak izan daitezke. Normalean, animalia horiek ez dute sintoma klinikorik izaten, eta E. coli bakterioak gorotzen bidez kanporatzen dituzte."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Pertsonengan infekzioak sor ditzaketen E. coli bakterioaren 100 serotipo baino gehiago daude. Serotipo ohikoena E. coli O157: H7 da osasun publikoaren ikuspuntutik, konplikazio larriak eragin baititzake. Hala ere, beste serotipo batzuk ere ikusten dira agerraldietan eta noizbehinkako kasuetan."}, {"text_idx": "#000009", "text": "STEC bakterioak 7oC eta 50oC arteko tenperaturan haz daitezke, eta tenperatura optimoa 37oC da. Elikagai azido eta gazietan ere ugaritzen dira (% 6 NaCl), baita 0,95eko ur-jarduera minimoa duten elikagaietan ere. Hainbat hilabetez biziraun dezakete ongarrian, eta azaleko urak (edatekoa nahiz ureztatzekoa), barazkiak, frutak eta laborantza-lurrak kutsatzen dituzte."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Elikagaiak hozteak hazkundea geldiarazten du; izozteak, berriz, bakterioak inaktibo uzten ditu. Hala ere, STEC bakterioak guztiz suntsitzeko, elikagaiak kozinatu egin behar dira, produktuaren zati guztiek 70oC hartu arte."}, {"text_idx": "#000011", "text": "1. taula: Shiga toxinak sortzen dituen E. coli (STEC) bakterioaren hazkunde-baldintzak"}, {"text_idx": "#000012", "text": "STEC bakterioak hainbat modutan transmiti dakizkieke pertsonei:"}, {"text_idx": "#000013", "text": "gorozki-aho bidez, granjetako animaliengandik, baita infekzioa duten edo sintomarik gabe bakterioaren eroaleak diren pertsonengandik ere 2."}, {"text_idx": "#000014", "text": "ustiategietan elikagaiak transformatu ondorengo faseetan eta elikagaiak etxean prestatu eta kozinatzean kutsatze gurutzatua gerta daiteke"}, {"text_idx": "#000015", "text": "1 Transmisio-bide nagusia animalia-jatorriko elikagaiak dira, batez ere behitik ateratako elikagaiak (haragia eta esnea) eta horien produktu eratorriak (hanburgesak, haragi xehatua, salami ondua, esne gordinarekin egindako gaztak...). Halaber, landare-jatorriko elikagaiak ere izan daitezke, kutsatutako urarekin ureztatu badituzte edo E. coli zuen ongarria bota bazaie (urazak, bruselazak, kimuak, espinakak, hosto anitzeko entsaladak...)."}, {"text_idx": "#000016", "text": "2 Gaixorik dauden pertsonen eta osasuntsu daudenen arteko transmisioak garrantzi handia dauka, batez ere familian, ikastetxeetan eta adineko pertsonentzako arreta-zentroetan. Gainera, sintomarik gabeko eroaleak ere kontuan hartu behar dira; izan ere, pertsona edo animalia horiek ez dute gaixotasunaren sintoma klinikorik, baina beste batzuk infekta ditzakete."}, {"text_idx": "#000018", "text": "STEC bakterioak eragindako infekzioaren sintomak gastroenteritis akutu baten antzekoak dira: sukar apur bat, sabeleko karranpak, goragalea eta beherakoa. Kasu batzuetan, beherakoa odolezko beherakoa (kolitis hemorragikoa) bilaka daiteke. Infekzio-dosia oso baxua da eta inkubazio-aldia 3-8 egunekoa da, kutsatutako elikagaia kontsumitu zenetik aurrera zenbatzen hasita."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Tratamenduaren funtsa pazientea berriz hidratatzea da, izandako gastroenteritisaren eragina sendatzeko. STEC bakterioak infektatutako pazienteek ez dute antibiotikorik hartu behar; izan ere, horrek SHU izateko arriskua areagotu dezake."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Hauek dira STEC bakterioaz kutsatzeko arriskurik handiena duten elikagaiak:"}, {"text_idx": "#000027", "text": "eta eratorriak (hamburguesak, haragi xehetua...)"}, {"text_idx": "#000028", "text": "eta esne gordinaz egindako esnekiak"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Pasteurizatu gabeko zukuak eta sagardoa"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Behi-esne gordina: % 1,9 Esne gordinaz egindako gaztak: % 2,4"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Saltokian: haragi xehatua eta behi-haragiz prestatutako produktuak % 4,6"}, {"text_idx": "#000033", "text": "5. Prebentzioa eta arriskuaren kontrola"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Elikadura-kate osoan zehar (ustiategietan, abereak hiltzean, elikagaiak eraldatzean, ekoizpenean, banaketan eta elikagaiak gordetzean) fabrikazioaren eta higienearen arloko jardunbide egokiak aplikatu behar dira, baita Arriskuen eta Kontrol Puntu Kritikoen Analisiaren (APPCC) printzipioetan oinarritutako autokontrol sistema bat ere."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Bakterioa 70oC-tik gorako tratamendu termikoarekin suntsitzen da"}, {"text_idx": "#000036", "text": "1kGy-ko dosia nahikoa da barazkietan E.coli bakterioa suntsitzeko, eta 2kGy-koa, berriz, frutetan suntsitzeko (Erresuma Batuan, Belgikan eta Txekian aplikatzen da)"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Etxean, hauek dira E. coli bakterioaren aurkako prebentzio-neurriak:"}, {"text_idx": "#000038", "text": "OMEren 5 gakoak, elikagaiak prestatzerakoan eta kozinatzerakoan higiene- eta manipulazio-jardunbide egokiak betetzeko:"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Erabili ur eta lehengai seguruak."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Garbitu ongi fruta eta barazkiak kanilako ura erabiliz, gordinik kontsumitu behar badira."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Hoztu elikagaiak 5o C-tik beherako tenperaturetan, Salmonella hazteko aukerak mugatzeko bakterio horrek kutsa ditzakeen elikagaietan."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Garbitasuna zaindu: desinfektatu gainazala, tresnak eta mozteko oholak."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Bereizi elikagai gordinak eta kozinatuak, kutsadura gurutzatua saihesteko."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Kozinatu elikagaiak erabat (65o C) eta mantendu bero kontsumitzen diren arte."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Elikagaiak kontsumitu ondoren, hoztu soberakinak albait arinen (<5o C) eta kontsumitu 24 orduren barruan, aldez aurretik berotuta."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Elikagaien Segurtasunaren arloko agintariek kontuan hartu beharreko gomendio hauek ere ematen dituzte:"}, {"text_idx": "#000047", "text": "Elikagaiak garraiatu bitartean hotz-katea gordetzea, batez ere E.coli bakterioaz kutsa daitezkeen elikagai gordinen kasuan."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Kontserbatze-epeen eta tenperaturen jarraibideak errespetatzea, baita elikagaien etiketako iraungitze-data ere."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Elikagaiak giroko tenperaturan ez desizoztea, ezpada hozkailuaren behealdean"}, {"text_idx": "#000053", "text": "Gure eta hirugarrenen cookieak erabiltzen ditugu, erabiltzaileen nabigazioa aztertzeko.\nONARTU/ACEPTAR sakatzen baduzu, cookie guztiak onartzen dituzu, behar-beharrezkoak direnak eta estatistikoak.\nAceptas las cookies esenciales ma\u0301s las estadi\u0301sticas (ano\u0301nimas)\nDOITU/GESTIONAR hemen kudeatu ahal dituzu cookiak. Aqui\u0301 podra\u0301s gestionar las cookies que vas a cargar"}, {"text_idx": "#000054", "text": "Gure eta hirugarrenen cookieak erabiltzen ditugu, erabiltzaileen nabigazioa aztertzeko."}, {"text_idx": "#000055", "text": "ONARTU/ACEPTAR sakatzen baduzu, cookie guztiak onartzen dituzu, behar-beharrezkoak direnak eta estatistikoak."}, {"text_idx": "#000057", "text": "DOITU/GESTIONAR hemen kudeatu ahal dituzu cookiak. Aqui\u0301 podra\u0301s gestionar las cookies que vas a cargar"}, {"text_idx": "#000058", "text": "Cookieak gure webgunearen erabilgarritasuna eta prozesuak hobetzeko edo gaitzeko erabiltzen dira. Cookieak desgaitu edo ezabatzen badira, gerta daiteke erabiltzaileek webgunearen aukerak ezin erabiltzea, edo webgunean diseinatu ez den moduan funtzionatu dezake arakatzaileak."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Gehiago jakin nahi izanez gero, gure Pribatasun politika irakurri."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Esta web utiliza cookies para que podamos ofrecerte la mejor experiencia de usuario posible. La informacio\u0301n de las cookies se almacena en tu navegador y realiza funciones tales como reconocerte cuando vuelves a nuestra web o ayudar a nuestro equipo a comprender que\u0301 secciones de la web encuentras ma\u0301s interesantes y u\u0301tiles."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Si quieres saber ma\u0301s lee nuestra Poli\u0301tica de privacidad"}, {"text_idx": "#000062", "text": "Behar-beharrezkoak diren cookieak beti aktibatu behar dira, cookie-en ezarpenen zure lehentasunak gorde ahal izateko."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Las cookies estrictamente necesarias tiene que activarse siempre para que podamos guardar tus preferencias de ajustes de cookies."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Cookie hau desaktibatzen baduzu, ezin izango ditugu zure lehentasunak gorde. Horrek esan nahi du webgune hau bisitatzen duzun bakoitzean cookieak gaitu edo desgaitu beharko dituzula berriro."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Si desactiva esta cookie, no podremos guardar sus preferencias. Esto significa que cada vez que visite este sitio web debera\u0301 habilitar o deshabilitar las cookies nuevamente."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Webgune honek Google Analytics ezarritako cookiak erabiltzen du, bisitari kopurua eta weborriaren erabilerari buruzko informazio anonimoa biltzeko."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Cookie hauek mantenduz gero, gure weborria hobetzen laguntzen gaituzu."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Si mantienes estas cookies, nos ayudas a mejorar nuestra pa\u0301gina web."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Please enable Strictly Necessary Cookies first so that we can save your preferences!"}]