[{"text_idx": "#000003", "text": "Ingurune digitalak jatorrizko konbentzioan aurreikusi gabeko erronka berriak dira, Haurren Eskubideen Batzordearen 25. oharrean jasotzen den bezala. Ohar hori 28 herrialdetako adituei eta 700 haur baino gehiagori egindako kontsulta baten emaitza da, eta zehatz-mehatz deskribatzen ditu ingurune digitalak dozenaka eskubidetan dituen eraginak, hezkuntza, pribatutasuna, informazioa eskuratzea edo adierazpen-askatasuna barne. Arreta handia jartzen du enpresa sektorearen eta erregulazio beharren arteko harremanean."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Haurrak naturaltasunez erlazionatzen dira gailu digitalekin, beste edozein objekturekin egiten duten moduan. Iraultza digital horren testuinguruan, haurtzaroa funtsezko etapa da oraindik ere neurogarapenaren gaitasun desberdinak eskuratu eta hedatzek. Hori dela eta, ingurumen estimuluak behar-beharrezkoak dira bilakaera fisikoa, sentsoriala, intelektuala eta afektiboa errazteko."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Haurrak (batez ere 6 urtetik beherakoak) pantailen aurrean modu jarraian eta gehiegikeriaz ipintzeak dituen ondorio kaltegarriak ezezagunak dira, oro har, gure gizartean. Zenbait azterlanek argitzera eman dute gailuak erabiltzeko batez besteko denbora handiagoa dela kalteberatasun handiagoko gizarte-inguruneetan edota guraso-gaitasun gutxi duten familietan. Kontzientzia sozial ezari gehitu behar zaio, gainera, familien ongizatea, lana eta familia bateragarri izatea eta lehen haurtzaroan doako hezkuntza bultzatzen duten politikak ez direla denengana heltzen."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Gailu horiek erabiltzeko erraztasunak haurrek tresna hauek inolako zailtasuni gabe erabiltzea sustatzen du. Izan ere, teknologia berriak oinarrizko keinu eta keinu unibertsaletan oinarritzen dira eta erabiltzen ikasteko ez da beharrezkoa irakurtzen edota idazten. \u201cNatibo digitalak\u201d kontzeptuak, modu akritiko eta orokorrean onartu zenak, haurtzaroko lehen etapetatik teknologiekin kontaktuan egon diren txikiek gailuak modu espontaneoan edo instintiboan erabiltzen dakitela defendatzen du. Uste hori oso eztabaidatua da ingurune akademiko eta profesionaletan, eta are gehiago kontuan hartzen badugu laguntza falta benetan \u201cumezurtz digitalen\u201d belaunaldiak sortzen ari dela. Produktuen kontsumo pasiboa, adin goiztiarretan ez da hezigarria eta ez du gaitasun teknologikoen garapena bermatzen, guztiz kontrakoa baizik. Gainera, ekonomia digital horren testuinguruan, haurrek aurrekaririk gabeko ustiapen komertziala jasaten dute, berentzat espresuki diseinatutako aplikazioen bitartez. Hau da, garuneko heldutasunera egokituta ez dauden app-ak, jolasak eta gailuak goiz erabiltzen dituzte. Gainera, gailu hauek adingabeen informazio pertsonala biltzen dute, horiek helburu merkatu teknikoarekin erabiltzeko."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Teknologiarekin bizi gara eta horrela izatea nahi dugu. Manifestu honen helburua ez da helduen, haurren eta pantailen arteko harremana ezabatzea, pantailak lehen haurtzaroko gitza harremanen zerbitzura jartzeak duen garrantziaz kontzientziatzea baizik. Gailu digitalak eta pantailak zein testuingurutan diren erabilgarriak eta beharrezkoak identifikatu behar da: adibidez, senideekin harremanetan egoteko, kalitatezko ondasun kultural eta artistikoak eskuratzeko eta familian eta jendartean dibertitzeko espazioak partekatzeko."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Horrez gain, irudi-aldaketa azkarrak dituzten programak ikustea eta haurrak jolasten duen bitartean, atzetik telebista piztuta izatea, funtzio exekutiboaren murrizketarekin erlazionatu da. Funtzio exekutiboak arretari eusteko, sariak atzeratzeko, bulkadak kontrolatzeko, planifikatzeko eta beste zenbait gaitasun barneratzen ditu. Hori dela eta, bizitzan arrakasta lortzeko funtsezko elementutzat hartzen da."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Haurrek giro segurua behar dute esperimentatzeko, manipulatzeko, ikertzeko eta, jolasaren bidez mundua ezagutzeko. Etapa honetan, mugimenduak eta ingurumenarekiko ekintzek eta interakzioek aukera ematen diete haien gorputza, aukerak eta ingurunea ezagutzeko."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Haurtzaro goiztiarrean pantailak eskuetan edukitzeak bizimodu sedentarioa eta elikadura ez hain osasungarria errazten ditu. Pantailen erabilerak lotura du haurren gehiegizko pisuarekin eta obesitatearekin, arrisku kardiobaskular handiagoarekin eta arazo muskulu eskeletikoekin."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Garapen emozional osasungarria izateko, ezinbestekoa da lehen haurtzaroan harreman positiboa ezartzea haurraren eta zaintzaile nagusien artean. Harreman horren oinarri izan behar dira elkarren arteko lotura afektiboa, sentsitiboa eta beharrei erantzuteko gaitasuna. Lotura horrek, jakin-mina, esplorazioa eta esperimentazioa sustatuko dituen ingurune segurua ahalbidetu behar du. Lotura hori eratzeko, besteak beste, kontaktu fisikoa eta aurrez aurreko interakzio zuzena behar dira. Elkarreragin hori funtsezkoa da haurrak berak eta besteek sentitzen dituzten emozioak identifikatu eta ulertu ahal izateko, eta emozioak erregulatzeko lehen tresnak aurkitzeko."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Helduek pantailak erabiltzeak eragotzi egiten du lotura hori eraikitzea, eta haurraren heldutasun prozesuan eragiten du. Pertsonekiko elkarreragin zuzena ordezkaezina da. Pantailen bidezko interakzioa inpertsonala da, eta askotan ez du komunikazio trukerik ahalbidetzen. Haurrak, gailu digital bat tartean dagoenean ez ditu behar dituen hitzak, begirada, ahotsa eta keinuak jasotzen."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Haurtzaroan pantailekiko esposizioak harremana du emozioak erregulatzeko zailtasunarekin, estresaren erantzuna handitzearekin, jokabide-arazo gehiagorekin, AGHN (Arretaren gabezia eta hiperaktibitatearen nahastea) izateko arriskua areagotzearekin eta gizarte-isolamendua areagotzearekin. Era berean, harremana du jokabide antisozialekin eta sintomatologia depresiboarekin ere, adin aurreratuagoko haurrekin batez ere9. Gainera, garrantzitsua da eduki bortitza edo ziberjazarpena ikustearekin lotutako osasun mentaleko arazoak kontuan hartzea."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Komunikabideek arreta berezia ipini behar dute pantaila bat erabiliz agertzen diren 6 urtetik beherako haurren irudiak ez erabiltzeko."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Komunikabideen komunikazio sozialaren funtzioa indartzea, haurren eta pantailen arteko mendekotasunaren prebentzioaren inguruan sentsibilizatzeko, Komunikabideek arreta berezia ipini behar dute pantaila bat erabiliz agertzen diren 6 urtetik beherako haurren irudiak ez erabiltzeko."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Babes eta segurtasun neurriak arautzea, ikus-entzunezko edukiak 0 eta 3 urte bitarteko haurren behar eta eskubide indibidualetara egokitzeko. Erreferente ona izango litzateke PEGI kodea (Pan European Game Information edo Bideo-jokoei buruzko Informazio Paneuroparra): adin"}, {"text_idx": "#000035", "text": "5. Familiei orientazioa eta laguntza ematea, haurren osasuna, beharrak eta erritmoa errespetatuko dituen bizikidetza digitala izan dezaten."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Haurtzaroko profesionalak arlo guztietan prestatzea, familiei oinarrizko mezuak transmititzeko aukera izan dezaten, arrisku-faktoreak murrizteko eta haurren babesa areagotzeko haien bizitzako lehen urteetan."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Lehen haurtzarorako eta familientzat baliabideak doan eskuratzeko aukera erraztea, batez ere zaurgarritasun egoeran daudenei zuzendutako baliabideekin."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Haurtzaroko balizko arrisku-egoeren balorazioak egiterakoan, pantailak gehiegi erabiltzea arrisku-adierazle gisa sartzea, familiekiko lan-planetan barne hartzeko helburuarekin. NORK: UDALEKO GIZARTE-ZERBITZUAK."}, {"text_idx": "#000041", "text": "7. Teknologia digitalen enpresen erregulazioa bultzatzea, helburu komertziala duen haurren informazio pertsonal sentikorra biltzeko aukerak mugatzeko."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Iruzkinik ez \"Haurtzaroa, pantailak eta garapena?\""}]