[{"text_idx": "#000000", "text": "Temz hag amoniak masklet e Sant-Malou\u0300"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Iskevredad eo an Timac eus ar stroll roullier, ur pezh embregerezh gwerzhan\u0303 temz. Didrouz eo bet diorreet e labour aozan\u0303 temz diwar azot e Sant-Malou\u0300. Pemzek vloavezh ur produin\u0303 risklus-kaer, hep bezan\u0303 gwelet. N\u2019eo diwallet nemet abaoe 2017, goude bezan\u0303 dilesket ur gaz saotrus, an amoniak, betek pemzek gwezh muioc\u2019h evit an norm aotreet. Sed aman\u0303 ur sell war un hir a vankadenn a-berzh ar galloudou\u0300 foran."}, {"text_idx": "#000003", "text": "E-pad 15 vloaz da neubeutan\u0303 e bet kuzhet an tems nitrogenek produet gant an Timac.\nDilaosket eo bet muioc\u2019h a amoniak gant an Timac eget ar pep brashan\u0303 a zo aotret gant al lezhenn, gwechou\u0300 \u2018zo etre 2017 ha 2020.\nAnkeniet eo kevredigezhou\u0300 ha medisined lec\u2019hel \u2018zo abalamour da saotradur an amoniak."}, {"text_idx": "#000004", "text": "E-kreiz porzh kenwerzh Sant-Malou\u0300 eman\u0303 an uzin Timac abaoe tri-ugent vloaz. A-hed 500 m ha 250 m led zo hangariou\u0300 o fenestrou\u0300 faos, siloiou\u0300 ha siminaliou\u0300 warne. Ha liv zo roet d\u2019ar skeudenn industriel-man\u0303 gant mogedasennou\u0300 tev ha ten\u0303val o vont da-gaout ar c\u2019houmoul, ha miliadou\u0300 a seier temz, glas ha gwenn. Pemp kant metrad pelloc\u2019h a-denn-askell eman\u0303 ar mogerennou\u0300 hag an aod (diell 1 kartenn ar porzh). Kentan\u0303 lec\u2019h touristel e Breizh eo Sant-Malou\u0300, e-lec\u2019h e vez ur milion a dud o tont bep bloaz. hag dre lec\u2019h e tremen 416 210 tonenn a demz ha produiou\u0300 kimiek ivez (diell 2 bilan\u0303s obererezhiou\u0300 ar porzh). Ha gwir eman\u0303 an hanter eus al labour kenwerzh war ar porzh gant un aozer temz, roullier, dre uzinou\u0300 e iskevredad Timac."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Abaoe ma oa bet savet e 1959 gant Daniel roullier eo kresket ar stroll hag an Timac en ur frikan\u0303 merl, bezhin kouralus a vez graet gante evit temzin\u0303 douar-labour trenk. Un tri-ugent vloaz diwezhatoc\u2019h e vez gwerzhet 4,6 milion a donennou\u0300 temz dre ar bed gant an implijer kentan\u0303 e Sant-Malou\u0300. ha tost da 340 000 anezhe aozet e Sant-Malou\u0300 en div uzin war ar porzh, unan all war un dachenn industriel. Koulskoude eo reolennet an uzin war ar porzh, tost da vezan\u0303 klaset Seveso, abaoe 2006 evit frikan\u0303 danvez maenel, met n\u2019eo ket evit fardan\u0303 temz diwar azot... ac\u2019h a d\u2019ober 45 % eus ar produin\u0303. Dre se n\u2019eus ket bet diwallet ouzh saotradur an aer e Sant-Malou\u0300 gant an amoniak e-pad 15 vloaz."}, {"text_idx": "#000007", "text": "\u00ab Breman\u0303 n\u2019oc\u2019h ket evit en em rentan\u0303 kont, met pa vezer kustum e vez santet raktal, ur c\u2019hwezh patatez brein. Diwar se e vez heget an nen, en e c\u2019hlaourgennou\u0300, e c\u2019hou\u0302g, e fri, e zaoulagad, evel bezan\u0303 allergek \u00bb, eme ur plac\u2019h eus ar vro, Pascale Nowicki, en ur fronan\u0303 an aer adalek ul leurenn en ti-gar, e-tal kichen ar porzh kenwerzh. Tost d\u2019an dachenn industriel e-lec\u2019h m\u2019eman\u0303 o chom e tegas Caroline Ruffaut ouzhpenn : \u00ab Kement a c\u2019hwezh a vez ken na vez ket tu da vont el liorzh a-wezhiou\u0300. Goloet e vez hor c\u2019hirri-tan, ar gwer, gant ur wiskad saotradur. \u00bb N\u2019emaint ket o-unan o vezan\u0303 ankeniet evel-se. Galvet eo bet an Timac dirak ar barner e Mae 2020 gant daouzek den hag ar gevredigezh sitoaianed Osons ! evit \u201ctrubuihou\u0300 direizh en amezegezh\u201d. Daou vizvezh diwezhatoc\u2019h e oa lez-varn Sant-Malou\u0300 o tigerin\u0303 ur prizacherezh da-gaout obererezh an embregerezh. A-benn miz Du 2021 eo gortozet an danevell."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Da-heul torradennou\u0300 lezenn stank gant an embregerezh eman\u0303 an diviz. Etre 2017 ha 2020 zo aet amoniak e-maez e siminalou\u0300 pell en tu all d\u2019al live aotreet, lakaet da 50 mg/m3 dre arete gant ar ministr. Hervez un danevell (diell 3) gant renerezh rannvro an en-dro, ar c\u2019hempenn, hag al lojiri ( Dreal) embannet d\u2019an 28 a viz Genver 2020 e oa bet tapet barrou\u0300 saotran\u0303 e 2019, gant c\u2019hwezek devezh e-maez lezenn e miz Here ha pevar devezh warn-ugent e miz Du. d\u2019ar 26, 30, 30 a viz Here, ha d\u2019ar c\u2019hentan\u0303 hag eil a viz Du e oa bet tapet daouzek gwezh an norm lakaet."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Hogen en danevell-man\u0303 end-eeun e vez desket penaos \u00ab e-kerzh un emvod d\u2019an 11 a viz Kerzu 2019 en devoa embannet ar c\u2019horvoer e oa emskiant eus ar riskl bras a zilaoskadennou\u0300 aezhennou\u0300 diwar ar produiou\u0300 savet gantan\u0303. Dre ma oa unan eus produiou\u0300 pennan\u0303 ar stal en deus dalc\u2019het gant ar produin\u0303 memes tra \u00bb."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Pemzek vloavezh a broduin\u0303 azot hep diskle\u0302rian\u0303"}, {"text_idx": "#000011", "text": "An temz azotek, diwar sulfat amoniakek, eo ar produ pennan\u0303-man\u0303. A-hed daou-ugent vloaz eo kresket ar goulenn anezhan\u0303 e Fran\u0303s eus un drederenn. \u00ab Ma ne vije ket staget Roullier da labourat gant an azot er bloavezhiou\u0300 2000 ne vije ket eus an uzin e Sant-Malou\u0300 ken, zo displeget gant unan eus pennou\u0300 bras an Timac. Met n\u2019eo ket bet meret mat ar mod aozan\u0303. \u00bb"}, {"text_idx": "#000012", "text": "\u00ab Ma ne vije ket staget Roullier da labourat gant an azot er bloavezhiou\u0300 2000 ne vije ket eus an uzin e Sant-Malou\u0300 ken, zo displeget gant unan eus pennou\u0300 bras an Timac. Met n\u2019eo ket bet meret mat ar mod aozan\u0303. \u00bb Poltred : Jean-Philippe Corre \u2013 Splann !"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Ar stern ma vez lakaet ar vistri industri a-benn diwall o skog war an en-dro a vez hervez ar produiou\u0300 a la\u0302ront ober gante, hag o-unan e vezont da brizan\u0303 an dan\u0303jeriou\u0300 anezhe. \u00ab N\u2019eus ket en doser an Timac eus produin\u0303 temz kimiek, pezh a ra evit gwir. Kentoc\u2019h eo reoliet evit ar frikan\u0303 danvez maenel. Ar pezh zo ledan ken ec\u2019h eo, ha na c\u2019houlenn ket e vefe dilaosket amoniak. \u00bb hervez Se\u0301bastien Molet. Ha gwir n\u2019eus ket embannet an embreger bezan\u0303 chen\u0303chet doare-ober pemzek vloaz abretoc\u2019h en ur vont da-gaout ar produin\u0303 gant azot. Anzavet en deus an Timac kement-man\u0303 d\u2019an Dreal e-kerzh un emvod d\u2019an 28 a vi Mae 2018, evel zo testeniekaet en ul lizher a-berzh ar prefed kaset d\u2019an embregerezh, d\u2019an 13 a viz Even 2018 (diell 5). N\u2019eo ket dister ar vankadenn. tapet hon eus kavout un diell eus an Timac o stadan\u0303 ar produin\u0303 e 2017. 74 000 a donennou\u0300 a broduiou\u0300, oc\u2019h ober 45 % eus kementadou\u0300 an uzin war ar porzh, a oa diwar azot, hag a veze skarzhet amoniak diwarne. En ur vont war an uzinou\u0300 all e vez tapet 226 139 a donennou\u0300, da la\u0302ras 66 %. En ur c\u2019hou\u0302t \u00ab eman\u0303 [an amoniak] en orin elfennou\u0300 moan n\u2019eus ket da ziskouez pegen noazus int ken \u00bb, eme ar prefed e-unan el lizher-man\u0303 eus an 13 a viz Even."}, {"text_idx": "#000016", "text": "E 2004 dija e oa bet paket ur c\u2019hobradez gant se : \u00ab War ar c\u2019hae diabarzh e oa hor bureviou\u0300, e-tal kichen al lec\u2019h produin\u0303, kazi e-barzh. E fin ur goan\u0303vezh em boa klevet c\u2019hwezhiou\u0300 euzhus er burev, savet diwar goumoul poultrennek. Alies e veze devezhiou\u0300 a-seurt-se. Dalc\u2019het em boa da labourat, betek ma oan kouezhet war an douar. Digevassav alanin\u0303, stokad berranal, biskoazh n\u2019em boa bet kement all \u00bb, e kont Jessica. Anavezet eo bet an aksidant labour gant ar surentez sokial, met sevel a ra an Timac a-enep d\u2019an diviz, betek mont dirak lez-varn aferiou\u0300 ar surentez sokial (Tass), goude bezan\u0303 skarzhet anezhi abalamour d\u2019an dic\u2019houest ma oa da labourat. \u00ab Ar gwashan\u0303 walleur din-me eo bezan\u0303 anvet ar c\u2019hwezh, an amoniak, rak o deus ar pennou\u0300 bras nac\u2019het e raent gantan\u0303 \u00bb, evel e teu da son\u0303j da Jessica, kimiourez dre he micher ha stummadur. E-touesk an daou zen e karg bet renet hec\u2019h emgav skarzhan\u0303 e oa Jean-Luc Favre, sekretour meur an Timac. Tri bloavezh war-lerc\u2019h e teu da vezan\u0303 prezidant ar Yec\u2019hed war al labour e bro Sant-Malou\u0300 (STSM), ur post m\u2019eman\u0303 e karg e 2021 bepred."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Ur studi re verr war ar risklou\u0300 evit ar yec\u2019hed"}, {"text_idx": "#000019", "text": "\u00ab Raktal war-lerc\u2019h ma oa lakaet an torr-lezenn war-wel e oa bet fellet deomp respont d\u2019ar goulenn-man\u0303 : peseurt skogou\u0300 war yec\u2019hed an dud ? \u00bb, hervez Vincent Lagoguey, isprefed Sant-Malou\u0300 abaoe miz Gouere 2018. Deut e oa ur respont gant ur burev studi, ar GES, en un danevell e miz Genver 2020 : \u00ab En ur gontan\u0303 e vefe ingal an dud ouzh stok an danvez saotrus e vefe izel ar riskl evit o yec\u2019hed. \u00bb"}, {"text_idx": "#000020", "text": "E-kichen un takad tiezh eman\u0303 labouradeg Timac Agro, e Sant-Malou\u0300. Lod a amezeien a la\u0302r o deus poant en o gorf, hag e viche aezhenn fall. Poltred : Jean-Philippe Corre \u2013 Splann !"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Dre ma n\u2019eo ket an amoniak e Fran\u0303s ur produ saotrus reolennet en aer (s.o. Pennnad 1), n\u2019a ket studi ebet ken pell se e Sant-Malou\u0300. Memes ta e oa bet priziet an dilaoskadennou\u0300 e 2016 gant Air Breizh : 36 tonenn amoniak evit ar ge\u0302r, 403 tonenn evit an tolpad ke\u0302riou\u0300. Hep derc\u2019hel kont eus dilaostajou\u0300 industriel an Timac, dre ma na vezent ket diskle\u0302riet a-raok 2017. En ur c\u2019hou\u0302t en do skarzhet e-unan 43 ha 46 tonenn an daou vloavezh war-lerc\u2019h, hervez al lec\u2019hienn ge\u0301orisques, a laka anezhan\u0303 e penn ar renkadur e Breizh ( sellet ouzh hor c\u2019hartenn)."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Un dra c\u2019hoazh n\u2019eus ket bet sellet gant ar GES ouzh un danvez saotrus all a ra kalz an amoniak evitan\u0303 : an elfennou\u0300 moan-tre. PM 2,5 a vez graet anezhe, diwarne e vez klen\u0303vedou\u0300 ar galon hag ar gwazhied, alanin\u0303, ha krign-bev, pennkaoz da 67 000 marv re abred e Fran\u0303s, hervez un danevell gant an ensavadur alamant Max Planck (s.o. Pennad 1). Lan\u0303set en deus Air Breizh ur c\u2019houlzad muzulian\u0303 e Sant-Malou\u0300 abaoe miz Gouere 2020. Gortozet zo ur bilan\u0303s evit an han\u0303v. E 2018 ha 2019 e oa bet diskouezet gant ar gevredigezh dija penaos ar geidenn PM 10 a oa etre 10 % ha 30 % uheloc\u2019h evit e Roazon pe Sant Brieg. Met n\u2019eus nemet ar PM 2,5, moanoc\u2019h, hag a dremen dre ar skevent ha dre se o deus or skog war ar yec\u2019hed."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Gant Rozenn Perrot eo bet kemeret perzh en emvodou\u0300 aozet en is-prefeti Sant-Malou\u0300, gant Dour ha Ste\u0302riou\u0300 Breizh. A-drugarez da stourm an dud eo bet lakaet ar peadra da evezhian\u0303 ouzh an amoniak a vez dilaosket gant an Timac. Poltred : Jean-Philippe Corre \u2013 Splann !"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Bepred e miz 2021 en deus graet an Dreal evit adtapout pemzek vloavezh a-dreuz en ur enskrivan\u0303 rediou\u0300 an Timac en un arete gant ar prefed. Hiviziken e rank ar stal diwall e zilaoskadennou\u0300 amoniak a-hed an amzer. Rankout a ra ivez analizan\u0303 ar metalou\u0300 ponner er mogedennou\u0300, ha na oa ket bet graet betek hen. Kement-man\u0303 a oa goulenn Dour ha Ste\u0302riou\u0300 Breizh, eman\u0303 Rozenn Perrot en hec\u2019h anv e Sant-Malou\u0300. Gwir eo zo d\u2019en em c\u2019houlenn. E 2016 ha 2017 e oa bet lakaet war-wel gant Dreal Charente-Maritime penaos e oa aet an Timac en tu all d\u2019al liveou\u0300 aotreet e plom ha metalou\u0300 ponner all, en hec\u2019h uzin e Tonnay Charente."}, {"text_idx": "#000030", "text": "N\u2019eo ket traou\u0300 dister an enklaskou\u0300-man\u0303 e Sant-Malou\u0300, pa seller ouzh bilan\u0303s lec\u2019hel ar yec\u2019hed (diell 9). E miz Gwengolo 2019 e tiskoueze e oa ur re a dud a 11% o vervel gant ar c\u2019hrign-bev en tolpad ke\u0302riou\u0300. Gant Arsellva Rannvro ar Yec\u2019hed e oa bet diskouezet etre 2000 ha 2006 dija penaos e oa 45 % a baotred ouzhpenn evit ar geidenn vroadel o vervel gant krign-bev an treizher hag ar gorzailhenn."}, {"text_idx": "#000031", "text": "D\u2019ar 26 a viz Ebrel 2016 e oa bet skrivet d\u2019ar c\u2019huzul-ke\u0302r gant Philippe The\u0301venet, medisin-koazhadour en ospital Sant-Malou\u0300 : \u00ab Eman\u0303 an holl dud o labourat hag ar re glan\u0303v aman\u0303 da dalin\u0303 ouzh c\u2019hwezhiou\u0300 euzhus. Splann eo zo kaoz eus aer saotret, an orin anezhan\u0303 war ar porzh. Pa vez flaeriusoc\u2019h e klemm ar goskored e vez start dezhe alanin\u0303, treizhan\u0303 boued, hag eus poaniou\u0300 neurologek. \u00bb Dre ma ne oa respont ebet d\u2019e lizher, en devoa adc\u2019halvet d\u2019ar 24 a viz C\u2019hwevrer 2020, ur mizvezh war-lerc\u2019h ma oa bet embannet e zanevell gant ar GES en ur resisaat e oa \u00ab servij yec\u2019hed ar vugale ar gwashan\u0303 paket gant ar saotradur-man\u0303 \u00bb."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Titourou\u0300 da gas deomp ? Skrivit da splann [@] riseup.net hag e vo displeget deoc\u2019h penaos ober a-benn kas deomp dokumentou\u0300 e surentez."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Ne ra ket trouz ar galloudou\u0300 foran gant an afer"}, {"text_idx": "#000035", "text": "Ret eo la\u0302ret penaos eo soutenet ar stroll Roullier gant an dilennidi, dre m\u2019en deus postet kalz a arc\u2019hant war ar porzh. Da skouer gant Kreizenn Vroadel an Nevezadur (CMI) ur savadur nevez-flamm, o tegemer 200 ijinour war ar magan\u0303 loened ha plant, arc\u2019hantet gant un amprestadenn tost da 50 million a euroiou\u0300 digant Bank Europat ar Postaduriou\u0300 (BEI). D\u2019ar 7 a viz Ebrel 2014 e oa bet igoret ar maen kentan\u0303, gant Jean-Yves An Drian e-unan, e-kichen Claude Renoult, maer nevez-dilennet. \u00ab Roullier n\u2019heller ket tremen heptan\u0303 gant an implijou\u0300 a zegas e Dinarzh ha Sant-Malou\u0300, eme ur plac\u2019h eus ar ge\u0302r, lakaet hec\u2019h anv ganti war ul listennad en tu-enep en dilennadegou\u0300-ke\u0302r diwezhan\u0303. Kren\u0303v-mat eo e zalc\u2019h war ar porzh. \u00bb"}, {"text_idx": "#000036", "text": "Ur rouedad levezon war ge\u0302r ar gourserien betek Europa"}, {"text_idx": "#000037", "text": "A-orin Kleub an Tregont e oa Daniel Roullier, ul lobby o vodan\u0303 an industrielerien e Breizh ar muian\u0303 a levezon gante. Diazezet en devoa anezhan\u0303 e Sant-Malou\u0300, er gambr kenwerzh hag industrierezh (CCI), a oa prezidant anezhi e 1988. War an dachenn vroadel eman\u0303 ar stroll Roullier gant besprezidantelezh Unvaniezh Vroadel Industrierezh an Temzan\u0303 (Unifa)."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Abaoe an han\u0303v 2020 eo Fabrice Rigoulet-Roze penn meur burev ministr al labour-douar, Julien Denormandie. Fabrice Rigoulet-Roze, bet rener ar strategiezh er stroll Roullier etre 2008 ha 2011. \u00ab Graet e vez lobbying gant strollou\u0300 eveldomp. Ezhomm hon eus da gaout enarked \u00bb, a respont unan eus pennou\u0300 bras kozh an Timac, hep bezan\u0303 souezhet."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Gall a ran tennan\u0303 66 % eus ma donezon eus an tailhou\u0300."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Ret eo deomp chom dizalc'h eus bed ar politikerezh hag an arc'hant. A-drugarez d'ar pezh a vez roet deomp gant al lennerien ha lennerezed e c'hallomp ober hon labour en ur embann pennadou\u0300 digoust da lenn. Ma c'hallit, brav vefe ober un donezon deomp, ur wech, bep miz pe bep bloaz. Ar pezh a vez roet 'zo tu tennan\u0303 diwar an tailhou\u0300. Mersi braz !"}, {"text_idx": "#000047", "text": "Vous pouvez visiter notre site en breton ou fermer cette fene\u0302tre pour continuer votre navigation."}]