[{"text_idx": "#000003", "text": "Txalaparta tradizionala bi euskarriz osatuta dago eta, bi euskarri horiek, musika-tresnaren alde banatan jartzen dira. Txalapartaren erdiko aldean mota desberdinetako ontziak daude, buruz behera jarrita. Gainean banku jarraitu bat dago, eta bankuaren gainean isolatzaile natural bat jartzen da, hala nola hosto lehorrak, tradizioz artozkoak. Horren guztiaren gainean, 4-7 zentimetroko lodiera duen taula bat jartzen da."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Musika-tresna jotzeko, kono-itxurako lau makila behar dira, taula \u201ckolpekatzeko\u201d."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Horizontalki jarritako taula da, makila konikoekin kolpekatutakoan, soinua ateratzen duen oinarria. Txalapartak inprobisatzeko aukera handia ematen du, baina rolak eta errespetatu beharreko arauak daude. Txalapartari soinua ateratzeko, bi pertsona behar dira; horiek, koordinatuta daudenean, melodia sortzen dute. Kideetako batek musika-ordena sortzen du eta bikotearen lana soinu asinkronikoak sortzea da, lehenak ezarritako ordena galaraziz. Bukaeran, \u201ckolpe\u201d horiek sinkronizatu egiten dira."}, {"text_idx": "#000006", "text": "\u201cKolpe\u201d horiek izena dute. Lehen jotzaileak, ordena zehazten duenak, \u201ctukutun\u201d deritzen kolpeekin sortzen ditu soinuak; bigarren jotzaileak, \u201cherrena\u201d sortzen du. \u201cHerrenak\u201d zuzentzen du egoera, soinu desberdinak sortzeko orduan, erritmoan inprobisatutako nahi adina kolpe txertatuz eta, horrela, konbinazio desberdinak sortuz."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Musika herrikoiko tresna klasikoa da eta haize-instrumentu gisa sailkatuta dago. Euskal Herrian oso ohikoa zen ekitaldi politikoetan ordezkaritza txiki bat deitzea aurkezpenak, prozesio erlijiosoak eta gainerako ekitaldiak formalizatzeko, kanpotik etorritako pertsonaiei ongietorria emateko eta beren musika hala eskatzen zuten ekitaldietan jotzeko."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Antzinako agirietan ikus daitekeen moduan, txistulariak ekitaldi sozialetan egoten ziren eta zeremonia-maisuaren lanak egozten zitzaizkien zenbait dantza, ekitaldi eta antzinako tradiziotan."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Txistua jotzeko zenbait aldaera eta estilo daude, baina bi estilo bereizi daude: \u201clandatarra\u201d eta \u201chiritarra\u201d, batzuetan konbinatzen direnak. Txistulariek bakarka edo taldean jotzen zuten normalean; ez dago arau zehatzik."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Txalapartaren \u201caldaera\u201d bat denez, esan daiteke hau ere perkusioko musika-tresna dela. Toberak, txalaparta bezalaxe, ekitaldi berezietan jotzen ziren."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Metro eta erdi inguruko luzera duen altzairuzko palanka da. Bi muturretatik zintzilik jartzen da, bi pertsonek soken bidez eusten dutela. Jotzeko, burdinazko lau barra erabiltzen dira."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Burdinazko bi barra dituzten bi jotzailek jotzen dute, esku bakoitzean barra bat dutela, txalapartaren barra konikoen kasuan bezala. Kasu honetan, \u201cbia\u201d deitzen zaio erritmoa markatzen duenari eta \u201cpikatzailea\u201d, berriz, lagunari. Musika-tresna honekin batera bertsolari bat egoten da. Bere kopla edo bertsoak toberen erritmora kantatzen ditu, toberaren tradizioari loturiko kantak ere badaude, baina musika-tresnak bertsoak inprobisatzeko aukera ere ematen du."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Zabala baino, luzea den kaxoia da, burdinazko zikoina batek mugiarazten duen gurpil batek kolpatutako sokez osatuta dagoena. Ezkerreko muturrean tekla batzuk ditu eta, horiek sakatzean, notak ateratzen dira."}]