[{"text_idx": "#000003", "text": "Haren aitonaren bertso batetik abiatuta, Magdalena Mouja\u0301n Otan\u0303o matematikari argentinarrak \u201cGu ta gutarrak\u201d zientzia-fikziozko ipuina idatzi zuen. Hau da, egun, etxean \u201cbeltxa\u201d ezizena jarri zioten matematikari distiratsuaren lanik ezagunena. Matematikan doktorea zen emakume honek letrak, zenbakiak eta euskal kultura zituen gogokoak."}, {"text_idx": "#000006", "text": "1957. urtean Argentinako Armadak Ikerketa Operatiboen Taldea sortu zuen. Taldea Agustin Duran\u0303ona y Vedia matematikariak zuzentzen zuen eta Magdalena taldekidea zen. Sasoi hartan, Argentinako hainbat unibertsitateetan ikerketa operatiboa gaia zientzia eta teknologiako ikasketetan txertatzen ari ziren eta, hori zela eta, Magdalena irakasle lanetara bueltatu zen."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Argentinako bost unibertsitateetan klaseak eman zituen eta 1960. urtean, 34 urte zituelarik, Argentinako Unibertsitate Katolikoko Zientzia Fisikomekaniko eta Ingeniaritzako Fakultateko sortzaileetariko bat izan zen. Urtebete beranduago, Argentinako Energia Atomikoko Batzordeko partaidea zen eta sasoi hartan, Buenos Aireseko Unibertsitateko Kalkulu Institutuan jaso berri zuten Clementina superordenagailuarekin frogak egin zituen lehenetarikoa izan zen. Ordenagailua erabiliz, ekuazio diferentzialen sistemaren bi arazo ebaztea lortu zituen."}, {"text_idx": "#000008", "text": "2. irudia: Clementina superordenagailua. Helburu zientifikoetarako Argentinan erabili zen lehen konputagailua."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Energia Atomikoko Batzordean garatzen ari ziren RA1 erreaktoreko lantaldeko kidea zen une hartan eta ordenagailuarekin lortutako emaitzak lagungarriak izan zitzaizkion lan hartan. Erreaktoreko lantaldera sartu zen Carlos Guido Bollini fisikariarekin batera, sorrerako taldea indartzeko asmoz. Proiektu honetan lanean hasteko, erradiokimika, elektronika eta erreaktoreen teoriei buruzko ikastaroak egin behar izan zituen."}, {"text_idx": "#000010", "text": "1966. urtean Ongani\u0301a jeneralak estatu kolpea eman zuenean Unibertsitate estatalean zegoen irakasle lanetan. Errepresioa jasan zuen erregimenaren aurka agertu baitzen eta irakaskuntza mundua utzi behar izan zuen. Urte batzuen ostean unibertsitatera bueltatu zen irakasle lanetara eta orduan hasi zen matematika eta zientzia-fikzioa uztartzen."}, {"text_idx": "#000011", "text": "1968. urtean Gu ta Gutarrak ipuina idatzi zuen. Aitonaren izen bereko bertso baten izenburua hartuta, Magdalenak euskaldun batzuk denboraren makinan egindako bidaia kontatzen zuen umorez. Argentinako Zientzia-fikziozko Bigarren Konbentzioan lehen saria irabazi zuen ipuinak eta 1970. urtean, Nueva Dimensio\u0301n aldizkari espainiarraren 14. zenbakian argitaratu zuten. Handik egun batzuetara, Ordena Publikoko Auzitegiak aldizkaria merkatutik erretiratzeko agindua eman zuen, ipuinaren edukiak Espainiako batasuna kolokan jartzen zuela argudiatuz."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Ipuina frantsesez, alemanez, suediarrez, finlandierez eta ingelesez argitaratu da eta urte batzuk beranduago Nueva Dimensio\u0301n aldizkarian argitaratu zuten, Franco hil ondoren. Magdalena 2005. urtean zendu zen Mar del Platan."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Darwin Eguna: burmuinak eta landareen etxekotzeak eboluzioan izandako eragina"}, {"text_idx": "#000022", "text": "#KZJaia(78)Animalien aferak(119)Argitalpenak(242)Berri laburrak(11)COVID19(28)Dibulgazioa(2783)Dozena erdi ariketa eta datu interesgarri(78)EHUko ikerketa(321)Ekitaldiak(42)Elkarrizketak(21)Emakumeak zientzian(235)Ezjakintasunaren kartografia(419)Ikasleen begietatik(12)KimikArte(6)Kin\u0303uren begirada(5)Kolaborazioak(1019)Kultura zientifikoa(26)Maiz egiten diren galderak(13)Mugaldea(96)Oinarrizko kontzeptuez(57)Tokian tokiko(20)Zientzia begi-bistan(426)Zientzia eta Teknologiak 50 urte(23)Zientzia Kaiera(4)Zientzialari(179)Zientziaren historia(19)"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Emakumeak zientzian: Ainhoa Murua Ugarte (1979-2012)"}, {"text_idx": "#000033", "text": "Lilli Hornig: el orgullo y el horror de una qui\u0301mica que contribuyo\u0301 a desarrollar la bomba ato\u0301mica y luego no pudo evitar que se usara"}]