[{"text_idx": "#000001", "text": "10. Europa txikiaren sareko albisteak: hizkuntza gutxituen online agenda orekatua, mundu mugatua"}, {"text_idx": "#000002", "text": "SarreraArgitalpenakUrtekaria 2022-2310. Europa txikiaren sareko albisteak:..."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Artikulu hau, seguru asko, lehen azterlan konparatibo eta sistematikoa da Europako hizkuntza gutxitu eta autoktonoetako online hedabideek argitaratzen duten informazio-agendaren inguruan. Europako bederatzi hizkuntza komunitate gutxitutako Interneteko plataforma mediatiko nagusietako online albisteen agenda eta protagonistak ikertzen ditu, audientziari errealitatearen irudi espezifikoa ematen dioten eta diskurtso publiko informatu bat eraikitzen parte hartzen duten gizarte-tresna gisa."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Europako bederatzi hizkuntza gutxituak (Europako iparraldean, erdialdean eta hegoaldean kokatuak) euskara, galesa, galiziera, irlandera, bretainiera, frisiera, samiera, korsikera eta eskoziar-gaelikoa dira. Metodologia oinarritzen da 2018an bildutako online albisteen lagin esanguratsu baten analisi kuantitatiboan eta, halaber, hedabideetako zuzendariek 2019an egindako eta 2021ean gaurkotutako inkesta kualitatibo batean."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Ikerketa hau sistematikoki konparatiboa izateak Europako esparru bat ezartzen laguntzen du. Analisiak komunitate linguistiko osoa hartzen du kontuan eta ez, komunitate bat zatituta egon daitekeen edozein banaketa erregional-administratibo (euskal, irlandar, sami eta frisiar errealitateetan gertatzen den bezala). Ikuspegi hori ez dator bat erudizio konbentzionalarekin, non Estatu-nazioa eta mendeko barrutiak diren erreferentziazko eremu geografikoak edo politikoak (Wimmer eta Glick Schiller, 2003)."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Baina funtzio horiek agenda mediatikoak babestu behar ditu. Hori dela eta, garrantzitsua da hizkuntza minoritarioetan Europako hedabideetan argitaratutako munduari buruzko informazio-edukien sorta ikertzea, hizkuntza-komunitatearen topos-aren harantzago \u2013 osotasun funtzionalaren kontzeptuaren barruan (Moring, 2007) \u2013, hizkuntza nagusietako hedabideetara jo beharrik gabe."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Hiztunen kopuruen zehaztasuna oso kontuz hartu behar diren arren, esan daiteke 5,4 milioi hiztun inguru daudela aztertutako bederatzi komunitateetan (biztanleriaren %22, gutxi gorabehera), honela banatuta: 2,2 milioi galizieraz mintzo dira (biztanleriaren %77, gutxi gorabehera); 0,9 milioi euskaldun (%32); 0,6 milioi galestar (%21); 0,8 milioi irlandar (%13); 0,5 milioi frisiar (%74); 0,3 milioi bretoi (%7); 0,13 milioi korsikar (%42); 0,06 milioi eskoziar-gaeliko (%1); eta 0,025 milioi sami (%36). Hizkuntza-komunitate osoa hartzen da kontuan azterketan, nahiz eta batzuk (euskalduna, frisiarra, samia, irlandarra) estatu batean baino gehiagotan banatuta egon."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Bederatzi hizkuntza-komunitateak hiru geruzatan laburbil daitezke (Zabaleta et al., 2019). Lehenik eta behin, garapen ertainarekin, bost sistema mediatiko (euskalduna, galiziarra, galesa, irlandesa eta samia), irrati-kanal garrantzitsuekin, inprimatutako argitalpen tradizional gehiagorekin (egunkariak edo astekariak) eta albiste natiboen plataforma digital garrantzitsuekin."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Bigarrenik, bi komunitate (frisiarra, gaeliko-eskoziarra), hedabideen oinarrizko sistema batekin, irrati-difusioko kanal garrantzitsuez osatua (irratia eta telebista), baina prentsa idatzi garrantzitsurik eta jatorrizko ziberhedabide digital garrantzitsurik gabe."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Hirugarrenik, Frantziako bi komunitate (bretoia eta korsikarra), gutxieneko hedabide elebakarren sistemarekin. Bretoierazko hedabide nagusiak inprimatutako astekari bat (Ya\u0301) eta jatorrizko egunkari digital bat (Agence Bretagne Presse-ABP e brezhoneg) dira, kazetaritza-baliabide oso mugatuekin. Hedabide handirik gabeko komunitate korsikarrak hedabide elebakar eta elebidun batzuk baino ez ditu."}, {"text_idx": "#000019", "text": "1. IG: Zein albiste-agendaren soslaia eskaintzen diote Europako hizkuntza gutxituen online hedabide nagusiek komunitateari beren informazio-estaldurarekin, eduki-motaren eta topos edo irismenaren aldagaiei dagokienez?"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Azterketan 20 online plataforma nagusi1 ikertu dira, hau da, errolda osoaren %65, eta komunitate bakoitzaren online kazetaritzako edukiak behar bezala adierazten ditu: hiru hedabide galiziar, euskaldun eta irlandar komunitateetan; bi hedabide galestar, frisiar, sami, bretoi eta korsikar komunitateetan; eta bat eskoziar-gaelikoan."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Hedabideen jabetzaren aldagaiari dagokionez, zortzi hedabide handi pribatuak dira eta sei komunitatetan daude (eskoziar-gaelikoa, bretoia eta korsikarra izan ezik); zortzi publiko, zazpi komunitatetan banatuta (bretoia eta korsikarra izan ezik); eta lau jabetza sozialekoak, soilik bretoi eta korsikar komunitateetan."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Aztergai diren online edukiak 2018ko laugarren hiruhilekoari dagozkio. Ikerketa honetan kodetutako online albisteen lagina 2.622 artikuluk osatzen dute, eta hori, ikerketa honen ondorioetarako, Europako esparru gisa definitzen da, bederatzi hizkuntza-komunitateen laginen batura adierazten duena: 631 euskarazko albiste, 361 galesezko albiste, 507 galizierazkoak, 405 irlanderazkoak, 260 frisierazkoak, 134 samierazkoak, 125 eskoziar-gaelikozkoak, 115 bretoierazkoak eta 85 korsikerazkoak. Kanpoan utzi ziren telebistako edo irratiko programazio tradizionalarekin lotutako edukiak eta iragarki orokorrak."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Topos kontzeptuak (Zabaleta et al., 2019), \u201clekua\u201d esan nahi duen termino grekoak, \u201cfoku geografiko\u201d nagusia adierazten du (Maier, 2010) edo albisteak garrantzia duen eta arreta-zentroa den interes-eremua. Kategoriak tokikoak dira, hiri, konderri edo probintzia batean zentratutako albisteei dagozkienak; komunitarioak, informazioak hizkuntza edo komunitate politikoari eragiten dionean; estatukoak, herrialde osoarekin lotutako historiei dagokienez (Frantzia, Espainia, Erresuma Batua, adibidez); nazioartekoak, nazioarteko beste herrialde edo erakunde batzuei buruzkoak direnean; eta beste batzuk."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Hala ere, genero-arloko aurkikuntza hori kontraesanean dago editoreek inkestan adierazitako kazetaritza-politikarekin eta egindako praktikarekin. Izan ere, hedabideetako zuzendari gehienek aitortu zuten emakumeak protagonista ziren gertaerei buruzko informazioa eman eta horretan arreta jartzen zutela. Soilik frisiar, irlandar eta galestar Golwg aldizkariko zuzendariek adierazi zuten ez zutela generoa kontuan hartzen gertakariak estaltzean eta albisteak egitean, kazetaritzaren irizpidea soilik."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Azterlanaren aurkikuntza garrantzitsu bat izan da informazio-agendako edukien bost kategoria tematiko nagusietan desberdintasun estatistikoki esanguratsuak daudela jabetzaren aldagaiarekiko. Europa mailan, hedabide pribatuak dira nagusi politikan; publikoak dira nagusi kiroletan eta istripu eta krimen informazioetan, Galesen bezala; eta titulartasun sozialekoak kulturan eta hizkuntzan, koherentea baita beren nortasunarekin."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Agenda mediatikoko edukien gaikako aniztasunaren azpian, sakoneko hainbat arazo daude. Horietako bat osagarritasuna da, hizkuntza gutxituetako hedabideen osotasun funtzionala mugatua izatea. Erkidego gehienetan, galizieran eta, beharbada, euskaldunean izan ezik, hiztunek hizkuntza nagusiko baliabideetara jo behar izaten dute estatuko eta nazioarteko gaien estaldura egokia lortzeko."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Ikerketa hau, HEKA ikerketa-taldeak burutua, Euskal Herriko Unibertsitateak diruz lagundu du, \u201cUnibertsitatea eta Gizartea\u201d Ikerketa Programaren barruan (Erref. US17/21). Eskerrik asko inkestan parte hartu zuten hedabideetako zuzendari eta albiste-editore guztiei. Aurreko bertsio bat argitaratu zen 2022an ingelesez, Journalism Studies aldizkarian."}]