[{"text_idx": "#000002", "text": "Gure antzera irudikatzen dugu Neandertalgo gizakia"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Egiten diharduen lanari buruz eta baita ere, neandertalei buruzko azken ikerketek plazaratu duten emaitzen berri eman zuen Alvaro Arrizabalagak, UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak antolatzen duen #Zientziateka ekitaldian. Bertan, esandakoaren arabera, argi utzi zuen Arrizabalagak, neandertalei buruzko ikerketak ez duela momentuz amaierarik."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Orain arte egindakoa lana bada ere, Arrizabalagaren ustez, ikerketa lerro honek ez du amaierarik eta sarritan, aurkitutakoaren arabera, aurreko ikerketak eskainitako iritzia aldarazten du emaitza berriak. Horrez gain, kuriosoa badirudi ere, neandertalei buruz hitz egiten dugunean, inor ez dela neutrala azpimarratzen du. Zergatik ote? Oso mundu dinamikoa delako, oso informazio objektibo gutxi dagoelako inplikatua eta baita ere, faktore guztiz subjektiboak daudelako tartean. Izan ere, denok dugu esateko zerbait, \u201cneandertalak ez zirelako guztiz desagertu, guztiok baitugu euren zati txiki bat geneen artean\u201d."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Baina nolakoak izan ziren neandertalak? Nola bizi ziren? Gizaki hauek mintzoa zuten, okrearen hautsa bezalako koloratzaileak erabiltzen zituzten. Ikusi denez, batzuek ehorzketan egiten zituzten, soina apaindu egiten zuten eta neandertal berrien artean kanibalismoa praktikatzen zen, batzuk antropofagoak ziren. Baina badira ere galderak zintzilik. Adibidez, gai ote ziren neandertalak portaera grafikoa, artistikoa izateko? Kantabriako El Castillo kobazuloko indusketetako aztarnek horrela ematen badute aditzera ere, momentuz adituak ez dira ados jartzen honen inguruan."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Alvaro Arrizabalagak azpimarratu zuen ere, egun ezin dugula jakin nolakoak ziren Neandertalgo gizakiak. Ez dakigu bizarrik ote zuten, tatuatuak zeuden edota zein itxura zuten, baina egiten ditugun neandertalen erreprodukzioek, gugandik gero eta gertuago dagoen gizaki bat irudikatzen dute."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Neandertalen ikerketa paradigmaz beteta dago. Lehenak 100 urte iraun zuen, 1856. urtean neandertalen lehen hezur arrastoak aurkitu zirenetik 1979. urtera arte. Lehen paradigma honen arabera, neandertala gure aurretik zegoen espeziea zela pentsatzen zen. Eta hau desagertu egin zela modu automatikoan, gure espeziea Europara etorri zenean. Paradigma honen oinarrietako bat zen espezien bien material kultura oso desberdina zela eta kultura bien arteko etenak markatzen zuela desagerpen horren muga."}, {"text_idx": "#000012", "text": "1979. urtean paradigma hau aldatu egiten da Frantzian Saint-Ce\u0301saireko kobazuloan, Paleolitoko testuinguru batean, neandertal hezurdura bat aurkitu zutenean. Horrek iradoki zuen ordezkapena ez zela izan automatikoa, baizik eta, agian bi espezieen artean harremana egon zela. Hamar urte beranduago, Iberiar penintsulan egindako datazioek, besteak beste, Castilloko kobazuloan egindakoek, agerian utzi zuten gizaki modernoaren etorrera Europara ustez baino arinago gertatu zela, pentsatzen zena baino 5.000-6.000 urte lehenago."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Azkenik, 1992tik aurrera paradigma berri bat finkatuta gelditzen da: hego Europako penintsulan badagoela bi espezien arteko elkar bizitza, eta nahiko luzea, 10.000 urtetan zehar. Baina paradigma hau, Alvaro Arrizabalagak azaldu zuen moduan, aldatu beharrean aurkitzen gara datozkigun azken emaitzen ondorioz."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Izan ere, azken aurkikuntzen arabera, Neandertalgo eta Cro-Magnon gizakiak ez ziren inoiz elkartu Iberiar penintsulan, ezta mendebalde Europa osoan ere. Emaitzen arabera, bi espezien presentzia-erregistroen artean 1.000 urte inguruko aldea zegoela ondorioztatu baita. Datu hauek, besteak beste, albo batera uzten du gure espezieak neandertalengan izan zuen ustezko kultura eragina. Arrizabalagaren hitzetan, Neandertalgo gizakiak ez zuen Cro-Magnongo gizakiaren portaera imitatu hau ikusi ondoren, ez baitziren elkarrekin bizi Europan."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Xehetasun guztiak, Alvaro Arrizabalagaren \u201cNeandertalak: amaierarik gabeko ikerketa\u201d hitzaldi interesgarri honetan:"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Las investigaciones ma\u0301s recientes sobre los Neandertales"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Darwin Eguna: burmuinak eta landareen etxekotzeak eboluzioan izandako eragina"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Neandertal eta cromagnon gizakiak ez ziren aldi berean Iberiar penintsulan bizi izan"}, {"text_idx": "#000030", "text": "[...] baitute emaitza berriak. Bestalde, gogoratu zigun, jakin ez badakigu nolakoa zen fisikoki Neandertalgo gizakia, egun gure antzera irudikatzen dugula berau. Zientzia Kaiera blogean jasota dituzue hitzaldian esandakoa hamaika datu [...]"}, {"text_idx": "#000031", "text": "[...] antepasado, el Homo neanderthalensis era de complexio\u0301n robusta, teni\u0301a las piernas cortas, el to\u0301rax ancho y su peso medio era [...]"}]