[{"text_idx": "#000000", "text": "Lau eskola-umetatik batek ikusmen-arazoak izaten ditu normalean, baina zoritxarrez sintoma asko oharkabean pasatzen dira denbora luzean. Gaurkoan arazo horiek antzemateko lagungarriak gerta daitezkeen argibideak izango ditugu mintzagai."}, {"text_idx": "#000001", "text": "Ondo ikustea ezinbestekoa da haurraren hazkundea eta garapena behar bezalakoa izan dadin, eta zer esanik ez eskolan nahiz bizitzan aurrera egin ahal izateko. Badira, garaiz diagnostikatu ezean, ikusmenaren galera atzeraezina eragin dezaketen begietako alterazioak, eta horrexegatik komeni da umetan nahiko arruntak eta usuak diren begietako gaixotasunak \u2014anbliopia edo \u201cbegi alferra\u201d; miopia, hipermetropia nahiz astigmatismoa bezalako errefrakzio-akatsak; eta estrabismoa edo begi okerrak, bi begien lerrokaduraren galeragatik\u2014 detektatu eta tratatzea."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Noiz joan behar da oftalmologoarengana?"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Jaioberrietan: begietako gaitz infekzioso, sortzetiko edo hereditario jakin batzuk jaiotzaren unetik bertatik azal daitezke. Anomaliaren bat susmatuz gero, onena pediatrarengana joatea da, eta honek, beharrezkoa gertatuz gero, espezialistarengana bidaliko du haurra.\nEskolaurreko haurretan: anbliopiarik baduten ala ez jakiteko miatu behar dira, gaitz horrek umeen artean % 2-4ko prebalentzia duela kalkulatzen baita.\nEskola-umeetan: alteraziorik usuenak errefrakzio-akatsak dira, miopiaren garapena eta progresioa batez ere.\nPubertatean: espezialista batek haurtzaroan egindako hasierako azterketaren ondoren, miaketak bost urtean behin errepikatu behar lirateke, ikusmenean aldaketak edo begietako traumatismoak gertatzen ez badira behintzat. Salbuespentzat hartu behar dira arrisku-faktoreak (diabetesa, hipertentsioa,...) dituzten heldu gazteak, hauetan azterketak 2-4 urtean behin egingo direlako"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Zer da? Bi begien arteko lerrokatzea galdu egiten da, eta \u201cbegi bakoitzak alde batera begiratzen du\u201d. Bi aldeetako begirada ezin denez puntu berean finkatu, ikusmena ez da egokia. Akats hori begi alferrarekin batera ager daiteke."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Nola tratatzen da? Zenbait kasutan begien lerrokadura egokia anteojoekin berreskura daiteke, eta beste batzuetan, berriz, kirurgia beharko da. Dena den, anbliopia dagoen kasuetan, begi alferra bere onera ekartzeko beste aldeko begia estali egin beharko da, kirurgiari ekin aurretik."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Zer da? Begi alferra bezala ezagutzen dena, itxuraz dena normala izan arren garuneko azalak ez baitu ikusmenaren seinalea behar bezala jasotzen. Hauxe da haurtzaroan ikusmenarekin lotutako arazoen arrazoirik usuena, eta beste akats batzuekin batera azal daiteke."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Nola tratatzen da? Gaur egun partxeak dira oraindik ere konponbiderik onena. Begi alferra estaltzen hasteko garai egokiena eskolaurrean izaten da, baina 6-7 urte arte ere emaitza onak lortzen dira. Behin 9-10 urte ondoren diagnostikatuz gero, ordea, ikusmena erabat berreskuratzeko aukerak asko murrizten dira."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Ikusmena gutxitzea, deserosotasuna eta anbliopia (begi alferra) eragiten dituzte. Umeen errefrakzio-akatsik ohizkoenak ondorengoak dira:"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Zer da? Enfokatzean egindako akats batek urruti dauden objektuak ikusteko zailtasunak dakartza. Hau da akatsik arruntena. Begi-globoa luzeegia delako gerta daiteke, edo kristalinoak \u2014begiaren barruan dagoen lenteak\u2014 distantzia fokal laburregia duelako. Normalean eskola-garaian dauden umeetan azaltzen da."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Nola tratatzen da? Betaurreko bereziekin, kasurik gehienetan."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Zer da? Gertuko edo hurbileko ikusmenaren murrizketa, miopiaren kontrako akatsa. Begi-globoa laburregia da, eta horrek enfokea erretinaren atzean gertatzea dakar."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Nola tratatzen da? Akats hau ere ondo zuzentzen da betaurrekoekin."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Zer da? Korneak eta kristalinoak kurbatura desegokia, ez erabat esferikoa dutenean, gertatzen den akatsa. Horrek ikusmen distortsionatua dakar, begiak aldi berean hainbat enfoke egingo balitu bezala."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Nola tratatzen da? Haurrari ikusmen zirriborrotsua, edo deserosotasuna, nekea, etab. eragiten badizkio, lenteak beharrezkoak izan daitezke akatsa zuzentzeko."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Behin oftalmologoaren kontsultan gaudenean, gurasoek eskain ditzaketen argibideak garrantzi handikoak izaten dira. Espezialistak era honetako galderak egingo dizkie: \u201cAsko hurbiltzen al da gauzetara?\u201d, \u201cEnfokatzeko, begiekin keinu egiten al du edo begiak erdi-itxita jartzen al ditu?\u201d, \u201cBegiak gurutzatu edo desbideratzen al ditu?\u201d, \u201cBetazalak erori egiten al zaizkio?\u201d, \u201cKolperik jaso al du begi inguruan?\u201d. Bestalde, garrantzitsua izaten da familian aurrekari oftalmologikorik ba ote dagoen, edota senideren batek oso txikitatik anteojorik erabili ote duen galdetzea."}, {"text_idx": "#000016", "text": "0 urtetik 3 urtera bitarteko haurtxoetan, ikusmenaren neurketa zeharkako moduan egiten da, haurrak begirada objektuetan finkatzeko, eta gauzei jarraitzeko duen gaitasunari erreparatuz. 3 urtetik aurrera, berriz, posible da umeen ikusmen-zorroztasuna neurtzea. Horretarako hainbat proba daude, umearen adinaren, bere eskolatze-mailaren eta eskaintzen duen lankidetzaren arabera. Probarik usuenek sinboloak erabiltzen dituzte, umeak erraz ezagutuko dituen irudiak (marrazkiak gehienetan), E letraren testa (proba honetan irudi-sail bat erakutsiko zaizkio umeari, betaurreko polarizatuekin ikus ditzan), Snellen-en letrak (tamaina diferenteko bederatzi letraz osatutako taulak izaten dira, A, C, D, E, F, L, O, T eta Z letrak izanik normalean erabiltzen direnak)."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Proba honek begi bien lerrokatzea baloratzen du, eta estrabismoa diagnostikatzeko balio du."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Begi-hondoa anpliatuta ikusteko modua ematen duen oftalmoskopioarekin egiten da. Proba hau oso baliagarria da begi barruan opakotasunak (korneako alterazioak, sortzetiko begi-lausoak edo kataratak) eta bestelako lesioak (erretina-askatzeak, erretinoblastoma izeneko tumoreak edo ume prematuroen erretinopatia) garaiz detektatzeko."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Lau urtetik aurrerako umeetan egin daiteke proba hau, nerbio optikoa, atzeko poloa, makula eta erretinako odol-hodiak ikusteko."}, {"text_idx": "#000021", "text": "izeneko proba, pupila bietan isla edo erreflexu gorria erakusten duen argazki berezia. Proba hau ikusmen-zorroztasunaren neurketaren lagungarria da, eta horregatik, azterketan batere lagundu edo parte hartzen ez duten umeen kasurako gordetzen da. Erreflexuaren simetrian, tamainan edo kolorean izandako aldaketek estrabismoa, sortzetiko kataratak edo erretinoblastoma baten presentzia iradoki diezaiokete adituari."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Jabier Agirre Lasarte naiz, Donostian jaio nintzen 1952ko martxoaren 6an eta betidanik bertan bizi naiz."}]