[{"text_idx": "#000012", "text": "\u2018Summula de presumptionibus\u2019: a transcription\n\u2018Summula de presumptionibus\u2019: a translation\nSynoptic Tables of the Perpendiculum"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Legal History from a European Perspective"}, {"text_idx": "#000015", "text": "\u2018Summula de presumptionibus\u2019: a transcription"}, {"text_idx": "#000016", "text": "This is a transcription of the \u2018Summula de presumptionibus\u2019, as found in the ms. Vatican, BAV, Pal. lat. 653,[1] based on the edited version that will be published for the CLCLCL project, as an appendix to the doctoral thesis \u2018Via Brocardica. The Development of Brocards and the Western European Legal Tradition (c. 1160 \u2013 c. 1215)\u2019."}, {"text_idx": "#000017", "text": "The \u2018Summula\u2019 is a treatise on legal presumptions in the form of brocards, that constitutes the first part of an unpublished collection of brocarda kown as \u2018Perpendiculum\u2019. It survives in 12 manuscripts and a fragment.[2]"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Description of the manuscript. The volume, probably originated in the (early?) thirteenth-century Germany, is comprised of six separate manuscripts and contains only canonistic texts. It is written in parchment (and paper attachment) and contains a total of 133 folios. The overall dimensions are 30,5 x 22 cm. The text of the \u2018Summula de presumptionibus\u2019 in found on fols. 113ra-114va, written on a surface of 24 x 16 cm. It is written in three columns in gothic minuscule. The titles are rubricated, as reproduced in the transcription. The hand is inconsistent in the use of some abbreviations, like qui and quod."}, {"text_idx": "#000021", "text": "The last editorial choice regards the abbreviation used for the majuscule \u201cD.\u201d. As it is possible to see in this image, the manuscript uses alternatively a proper \u201cD.\u201d with a horizontal abbreviation stroke and a siglum that looks more like \u201cff.\u201d: these two different abbreviations seem clearly distinguished in the text. During the second half of the twelfth century, \u201cD.\u201d was commonly used for all sorts of abbreviations beginning with D, while \u201cff.\u201d was used for Justinian\u2019s Digesta. Nevertheless, in our text the scribe uses very often the \u201cff.\u201d siglum for \u201cDistinctio\u201d. Therefore, it appears clear that in this period \u2013 and especially out of Italy \u2013 the two abbreviations are considered interchangeable. Nevertheless, to avoid confusion we decided to comply with the traditional scholarly practice and so to use \u201cD.\u201d for Distinctio (even when the manuscript reports \u201cff.\u201d) and \u201cff.\u201d only for the Digest (even when the manuscript uses a \u201cD.\u201d with an abbreviation stroke)."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Finally, there are a few words which are unclear, either due to spelling or extensive abbreviation. These have been left highlighted in the text, and any suggestions to solve these are very welcome."}, {"text_idx": "#000023", "text": "The allegations. Regarding the allegations, we should note that these represent an essential part of the legal text and of the brocardic genre, and not simple references to an external text. Through them, the jurist not only systematically collects the legal sources pro and contra a certain legal matter, but also \u2013 as pointed out by Sara Menzinger[3] \u2013 he costantly uses Roman legal categories. Consequently, we chose to insert the legal references not in the footnotes, according the traditional style proposed by Kuttner[4], but inside the text within square brackets, following Menzinger\u2019s suggestion[5] with the aim to stress to the reader the essentiality of the allegations in the text of the Medieval jurist. For the same reason, we decided to provide a direct clickable link for every citation: to this regard, in the case of Gratian\u2019s Decretum and the Corpus Iuris Civilis, we decided to use the critical editions in order to facilitate the reader,[6] while for the Bible we used the Vulgata Clementina.[7] In any case, when the citations of the legal sources differ from their critical editions, it is reported in the footnotes. The Legal citations are cited according to modern standars;[8] B. stands for Burchard\u2019s Decretum, followed by the number of the book.[9] Imprecise citations are not amended, but the modern references are."}, {"text_idx": "#000024", "text": "The intent is to publish an edited version of this Summula for the CLCLCL project, as an appendix to a doctoral thesis on \u2018The development of legal texts in late twelfth-century England and Italy\u2019."}, {"text_idx": "#000033", "text": "[9] The edition used here is Burchard of Worms, Loci communes congesti cum ex decretorum libris (Coloniae Agrippinae: apud Ioannem Birckmannum iuniorem, 1560), accessed March 22, 2019."}, {"text_idx": "#000034", "text": "<1> Hic locus frequens est in iudiciis et pernecessarius, maxime quotiens super incerto disputatur. Incertum autem consistit circa factum extrinsecum et circa factum intrinsecum, puta voluntatem vel consensum, et circa iuris vel cuiusque autentice scripture interpretationem[2]. Item cum incertitudo circa extrinsecum vel intrinsecum factum consistit, aut est circa facti substantiam aut circa facti qualitatem. Cum constat de substantia operis, nunc singula ordine prosequamur."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Cum incertitudo versatur circa facti essentiam, quod esse vel non esse, factum vel non factum, vel futurarum esse vel non esse, presumitur ex his locis quos viii. synodus. di. lxxxi. cap. In omnibus [D. 81 c. 26], puta:"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Ex defectu iudiciorum expedientia pretermissa intelliguntur."}, {"text_idx": "#000042", "text": "argumentum pro: di. lxvii.[6] Presbiteri quos [D. 68 c. 2], et dubium est."}, {"text_idx": "#000043", "text": "argumentum pro: c. xii. q. i. Sint manifeste [C. 12 q. 1 c. 21], ne[7] sub occasione."}, {"text_idx": "#000044", "text": "argumentum pro et contra: C. xviii. q. ii. Diffinimus [C. 18 q. 2 c. 21], suscipiat abbatissa."}, {"text_idx": "#000045", "text": "argumentum pro: C. eadem. q. eadem. In decima [C. 18 q. 2 c. 24], patres spirituales."}, {"text_idx": "#000048", "text": "argumentum pro et contra: C. xviii. q. ii. In decima [C. 18 q. 2 c. 24], extra que preest."}, {"text_idx": "#000051", "text": "argumentum contra: C. iii. q. v. De accusationibus[11] [C. 3 q. 5 c. 3], vel qui cum[12] inmu[13] morantur."}, {"text_idx": "#000052", "text": "argumentum pro et contra: C. ii. q. vii. Cum pastoris [C. 2 q. 7 c. 58], tales habeat"}, {"text_idx": "#000053", "text": "argumentum pro et contra:[14] Testes i. pervenit ad nos [C. 2 q. 7 c. 59], sic vice carrigere[15]"}, {"text_idx": "#000054", "text": "argumentum pro et contra: C. xii. q. i. Neccessaria [C. 12 q. 1 c. 3], in fine."}, {"text_idx": "#000056", "text": "argumentum contra: C. i. q. i. Statuimus [C. 1 q. 1 c. 106], crisma accepturi dent."}, {"text_idx": "#000058", "text": "argumentum contra: C. xxvii. q. i. Nunquam[18] viduas [C. 27 q. 1 c. 3], divina.[18bis]"}, {"text_idx": "#000059", "text": "argumentum pro et contra: C. viii. q. iii. C. i. et ii. [C. 8 q. 3 c. 1 et 2]."}, {"text_idx": "#000060", "text": "argumentum: C. xxxi. q. i. Relatum [C. 31 q. 1 c. 4], vivente viro Iuramentum."}, {"text_idx": "#000062", "text": "argumentum contra: C. xviii. q. ii. Diffinimus [C. 18 q. 2 c. 21 \u00a7 2], non cubet."}, {"text_idx": "#000063", "text": "argumentum contra: C. eadem q. eadem In decima [C. 18 q. 2 c. 24], usque ad vestibulum."}, {"text_idx": "#000064", "text": "argumentum contra: C. eadem q. eadem Perniciosam [C. 18 q. 2 c. 25], privata domicilia abscondite[19]."}, {"text_idx": "#000065", "text": "argumentum contra, pro: di. lvi. Praesbiterorum [D. 56 c. 1], in cenobiis, B. ii. ancillas [B. 2 c. 114]."}, {"text_idx": "#000066", "text": "argumentum contra: di. lxxxi Clericus solus [D. 81 c. 20], frequenter intret."}, {"text_idx": "#000067", "text": "argumentum pro: C. xviii. q. ii. Diffinimus [C. 18 q. 2 c. 21 \u00a7 2], per modica et brevi."}, {"text_idx": "#000068", "text": "argumentum pro: C. eadem q. eadem In decima [C. 18 q. 2 c. 24], frequenter brevis."}, {"text_idx": "#000069", "text": "argumentum contra: di. xxxiiii. Quorumdam [D. 34 c. 1], inmoderatam familiaritatem mala fama."}, {"text_idx": "#000070", "text": "argumentum contra: di. lxxxi Clericus mandat[25] solus [D. 81 c. 20], aliquid secrete."}, {"text_idx": "#000071", "text": "argumentum contra: C. xviii. q. ii. Diffinimus [C. 18 q. 2 c. 21], secreto ad collocutionem."}, {"text_idx": "#000073", "text": "C. xxxiii. q. v. Notificasti [C. 33 q. 5 c. 2], extorsisse sine abbate."}, {"text_idx": "#000076", "text": "argumentum pro et contra: di. eadem Clericus solus [D. 81 c. 20] et c. Clerici [D. 81 c. 32]."}, {"text_idx": "#000077", "text": "argumentum pro et contra: C. xviii Diffinimus C. 18 q. 2 c. 21], in presentia abbatisse."}, {"text_idx": "#000079", "text": "argumentum contra: C. vii. q. i. Qualiter [C. 7 q. 1 c. 13], fidelium relatione."}, {"text_idx": "#000081", "text": "argumentum pro: C. i. q. ultima cap. Tali [C. 1 q. 7 c. 17], evidens."}, {"text_idx": "#000082", "text": "argumentum pro: C. ii. q. i. In primis[26] [C. 2 q. 1 c. 7], si vita vel opinio eius."}, {"text_idx": "#000083", "text": "argumentum contra: C. xi. q. i. Si qui clericorum [C. 11 q. 1 c. 25]."}, {"text_idx": "#000084", "text": "argumentum contra: C. xii. q. ii. Monemus [C 12 q. 2 c. 18], in fine capitulo."}, {"text_idx": "#000089", "text": "argumentum contra: C. viii. q. i. Hoc ergo ipse [?]."}, {"text_idx": "#000093", "text": "argumentum contra: C. xvi. q. ii. Visis [C. 16 q. 2 c. 1], humani moris est."}, {"text_idx": "#000096", "text": "ff xxviii. De siracusane [D. 28 c. 13], per quos ecclesiastica solet."}, {"text_idx": "#000098", "text": "argumentum contra: C. xii. q. i. Omnis etas [C. 12 q. 1 c. 1]."}, {"text_idx": "#000100", "text": "argumentum pro: C. xviii. q. ii. Diffinimus [C. 18 q. 2 c. 21], cum quadam vetula."}, {"text_idx": "#000101", "text": "argumentum contra: D. xxxiiii. Quorumdam [D. 34 c. 1], qui et iuvenis."}, {"text_idx": "#000102", "text": "argumentum pro: C. xxxiii. q. ii. In adolescentia [C. 33 q. 2 c. 14] et Cum antiqui [C. 34 q. 2 c. 19]."}, {"text_idx": "#000105", "text": "argumentum pro: D. xxxii. Interdixit [D. 32 c. 16]."}, {"text_idx": "#000106", "text": "argumentum contra: C. i. q. iii. Pervenit [C. 1 q. 3 c. 13], quod gravius est consanguineis."}, {"text_idx": "#000110", "text": "argumentum pro et contra: D. xxxiiii. Quorumdam [D. 34 c. 1], rationibus non obedit."}, {"text_idx": "#000112", "text": "argumentum contra: C. iii. q. ix Decrevimus [C. 3 q. 9 c. 10], nam manifestum professio."}, {"text_idx": "#000113", "text": "argumentum contra: C. iiii. q. v. Quisquis [C. 4 q. 5 c. 1], ipse in sacri[33] dampnationis."}, {"text_idx": "#000114", "text": "C. xxiiii. q. iii. De illicita [C. 24 q. 3 c. 6], in fine capitulo."}, {"text_idx": "#000117", "text": "argumentum pro: D. lxix[34] Presbiteri quos [D. 68 c. 2]."}, {"text_idx": "#000118", "text": "argumentum contra: de consecratione d. iiii. Parvulos [D. 4 de cons. c. 110] et c. Placuit [D. 4 de cons. c. 111]."}, {"text_idx": "#000119", "text": "argumentum contra: D. eadem Cum itaque [D. 4 de cons. c. 112] et c. Si nulla [D. 4 de cons. c. 113]."}, {"text_idx": "#000120", "text": "argumentum contra: de consecratione di. i. Ecclesie vel altaria [D. 1 de cons. c. 18]."}, {"text_idx": "#000122", "text": "argumentum pro: q. eadem c. Si mala fama [C. 2 q. 5 c. 16] et c. Hoc proprium [C. 2 q. 5 c. 6]."}, {"text_idx": "#000123", "text": "B. ii. De presbiteris [B. 2 c. 236], et non hiabent[35] collegas."}, {"text_idx": "#000127", "text": "argumentum contra: C. xxii. q. ultima Quotiens[37] vero [C. 22 q. 5 c. 21], non"}, {"text_idx": "#000128", "text": "argumentum contra:[38] in oportuno tempore."}, {"text_idx": "#000129", "text": "argumentum contra: D. liiii. Fraternitatem [D. 54 c. 15], post prefinitos tres menses, quia hunc."}, {"text_idx": "#000130", "text": "argumentum contra: C. xxiiii[39]. q. viii. Occidit [C. 23 q. 8 c. 14], ad tempus."}, {"text_idx": "#000131", "text": "argumentum pro et contra: C. xxii. q. ultima Quotiens[41] [C. 22 q. 5 c. 21], non etiam oportuno loco."}, {"text_idx": "#000133", "text": "argumentum pro et contra: D. lvi. Presbiterorum[42] [D. 56 c. 1], aut in cenobiis."}, {"text_idx": "#000134", "text": "argumentum contra: C. xvi. q. i. Si cupis [C. 16 q. 1 c. 5], quid facis in urbibus."}, {"text_idx": "#000136", "text": "<2.3> Ex causa: causam large accipio, ut includam necessitatem, ex officio, obedientiam et omnem licitam vel illicitam causam."}, {"text_idx": "#000137", "text": "argumentum pro et contra: C. xxiii. q. i. Quid culpatur [C. 23 q. 1 c. 4], certum est ordo serviendi."}, {"text_idx": "#000138", "text": "argumentum pro et contra: C. xxxiii[43]. q. v."}, {"text_idx": "#000139", "text": "argumentum pro et contra:[44] c. Canonica [C. 3 q. 5 c. 6], fides et vita et libertas nescitur; hic ex causa contra eos presumitur favore accusati ne innocens dampnetur."}, {"text_idx": "#000140", "text": "argumentum pro: C. xxii. q. ii. Ne quis [C. 22 q. 2 c. 14], ideo non est perniciosum, secundum"}, {"text_idx": "#000142", "text": "argumentum pro: D. lxxxvi. Non satis [D. 86 c. 14], causa."}, {"text_idx": "#000143", "text": "argumentum pro: C. xxxii. q. iii[47]. Dixit Sara [C. 32 q. 4 c. 3], sed stu-"}, {"text_idx": "#000145", "text": "argumentum: C. xxiii. q. v. De occidendis [C. 23 q. 5 c. 8]."}, {"text_idx": "#000146", "text": "argumentum pro[52] et contra: C. xxxiii. q. v. Una sola [C. 33 q. 5 c. 6]."}, {"text_idx": "#000147", "text": "<2.4> Ex voluntate, quia voluntas et propositum distinguunt maleficium."}, {"text_idx": "#000148", "text": "argumentum pro: C. xxii. q. ii. Ne quis [C. 22 q. 2 c. 14], quod non habet cor duplex."}, {"text_idx": "#000151", "text": "argumentum pro: contra D. lxiii. \u00a7 Verum [D. 63 c. 28 pars 4], et idcirco destrunxit[55]."}, {"text_idx": "#000154", "text": "argumentum contra: C. xxiii. q. viii. Occidit [C. 23 q. 8 c. 14], sed ad voluntatem."}, {"text_idx": "#000157", "text": "argumentum pro, contra: C. xxiii. q. viii. Occidit [C. 23 q. 8 c. 14], personarum differentiam et c. Cum homo [C. 23 q. 5 c. 19]."}, {"text_idx": "#000158", "text": "argumentum pro, contra: C. eadem q. v. De occidendis [C. 23 q. 5 c. 8], nisi sit miles et c. Si miles [C. 23 q. 5 c. 48]."}, {"text_idx": "#000159", "text": "argumentum contra: C. v. q. v. Non omnis [C. 5 q. 5 c. 2], noveris furem."}, {"text_idx": "#000161", "text": "argumentum contra: D. xxxii[64]. Quorumdam [D. 34 c. 1], venatori[65]."}, {"text_idx": "#000162", "text": "argumentum pro: C. xvi. q. vii. Quicumque [C. 16 q. 7 c. 4], de venatione."}, {"text_idx": "#000168", "text": "argumentum pro: C. xxiii. q. v. Si homicidium [C. 23 q. 5 c. 41], invito."}, {"text_idx": "#000169", "text": "argumentum contra: D. l. Clericum qui paganum [D. 50 c. 5], non convenit, per quod ad. C. xxii. q. i. Missi de."}, {"text_idx": "#000170", "text": "argumentum contra: C. xxxii. q. v. Qui viderit [C. 32 q. 5 c. 13], ex ordine."}, {"text_idx": "#000171", "text": "argumentum pro, contra: D. xl Non nos [D. 40 c. 1], quis dubitet et c. homo Christianus [D. 40 c. 5]."}, {"text_idx": "#000172", "text": "argumentum contra: C. xxvii. q. i. Viduas [C. 27 q. 1 c. 3]."}, {"text_idx": "#000174", "text": "argumentum pro: C. i. q. iii. Salvator [C. 1 q. 3 c. 8], contra quod si prefati."}, {"text_idx": "#000177", "text": "argumentum contra: C. iii. q. v. Consanguineis[70] [C. 3 q. 5 c. 1] et Accusatores [C. 3 q. 5 c. 2]."}, {"text_idx": "#000179", "text": "argumentum contra: C. xvi. q. ii. Iuris[71] [C. 16 q. 2 c. 1], humani moris est cuius iudicio."}, {"text_idx": "#000181", "text": "argumentum pro: C. xxii. q. ii. Utilem [C. 22 q. 2 c. 21], in multis recole quod sacerdotem interfecit.[72]"}, {"text_idx": "#000182", "text": "argumentum pro: C. eadem q. eadem Quod ait [C. 22 q. 2 c. 18], ut exitus docuit."}, {"text_idx": "#000183", "text": "argumentum contra: C. iii. q. v. C. ii. Ante extremum[73] diem [C. 3 q. 5 c. 2]."}, {"text_idx": "#000184", "text": "C. xxxiii. q. i. Quod interrogasti [C. 33 q. 1 c. 1], igitur si vir aliam[75]."}, {"text_idx": "#000185", "text": "C. ii. q. vii. Accusatio [C. 2 q. 7 c. 15], prius ad eos recurrat et c. Si quis erga [C. 2 q. 7 c. 16]."}, {"text_idx": "#000186", "text": "C. ii. q. vii. Querendum [C. 2 q. 7 c. 18], cuius sit conversationis et c. Non potest [C. 2 q. 7 c. 24] in fine capitulo."}, {"text_idx": "#000187", "text": "argumentum contra: C. ii. q. vii. Accusatio [C. 2 q. 7 c. 15], prius quam hec egerint lacerare."}, {"text_idx": "#000188", "text": "argumentum pro: C. xxii. q. i[77]. Animadvertendum est [C. 22 q. 2 c. 2], iudicium."}, {"text_idx": "#000189", "text": "argumentum contra: C. eadem q. ultima Quotiens[78] [C. 22 q. 5 c. 21], aut non ut convenit."}, {"text_idx": "#000190", "text": "argumentum contra: D. xliii. Sit rector [D. 43 c. 1], in fine."}, {"text_idx": "#000191", "text": "argumentum contra: D. xli Quisquis rebus [D. 41 c. 1] et c. Delicie [D. 41 c. 2] et c. Quod dicit [D. 41 c. 4], ardenter."}, {"text_idx": "#000192", "text": "argumentum contra: C. xxxii. q. iiii. Origo [C. 32 q. 4 c. 5]."}, {"text_idx": "#000193", "text": "argumentum pro: C. i. q. ii. Quam pio [C. 1 q. 2 c. 2], dum tamen omnis absit pactio."}, {"text_idx": "#000194", "text": "<3> Vidimus ex quibus locis circa extrinseca super incertis disputavimus. Restat ut despiciamus ex quibus locis circa extrinseca[79], et voluntatem vel consensum ei que accidere accidentia, cum hec dubia sint argumentemur; cum de voluntatis vel consensus essentia dubitatur, aliquis consensisse vel econtra presumitur ex his causis:"}, {"text_idx": "#000200", "text": "argumentum pro: eo qui se fieri C. xvii. q. ii. Consaldus [C. 17 q. 2 c. 1], mox se fieri ."}, {"text_idx": "#000202", "text": "argumentum pro: C. x.[80] ii. q. iii. Si quis iratus [C. 2 q. 3 c. 5], sed permissio."}, {"text_idx": "#000203", "text": "argumentum pro et contra: C. xxxii. q. ii. \u00a7 Cum dicitur[85] statim et tacuerit [C. 32 q. 2 c. 14]."}, {"text_idx": "#000205", "text": "argumentum pro: C. xvii. q. ii. Consaldus[87] [C. 17 q. 2 c. 1], fervore passionis."}, {"text_idx": "#000206", "text": "argumentum pro: C. xxxii. q. vii. Neque furiosus [C. 32 q. 7 c. 26]."}, {"text_idx": "#000207", "text": "argumentum pro: C. xv. q.. i. Aliquos [C. 15 q. 1 c. 5], eo quod non voluntate et c. Illa [C. 15 q. 1 c. 6]."}, {"text_idx": "#000209", "text": "argumentum contra et pro: D. liiii. Si servus sciente et[88] contradicente [D. 54 c. 20] et c. Quis aut [D. 54 c. 11], contradictione."}, {"text_idx": "#000210", "text": "argumentum pro, contra et contra: C. xx. q. ii. Puella [C. 20 q. 2 c. 2] et c. Si in qualibet minori [C. 20 q. 2 c. 1], mox."}, {"text_idx": "#000213", "text": "argumentum pro et contra: C. xxxii. q. ii. \u00a7 Cum dicitur et tacuerit contradixerit [C. 32 q. 2 c. 14], s. in fine."}, {"text_idx": "#000214", "text": "[<3.4> Ex negligentia eiusque contrario]"}, {"text_idx": "#000216", "text": "argumentum contra: D. lxxxvi. Culpam vel fatientis [D. 86 c. 3]."}, {"text_idx": "#000217", "text": "argumentum contra: C. ii. q. vii. Negligere [C. 2 q. 7 c. 55]."}, {"text_idx": "#000218", "text": "argumentum contra: C. xxiii. q. iii. Qui potest [C. 23 q. 3 c. 8]."}, {"text_idx": "#000220", "text": "argumentum pro: C. xxxiii. q. v. Notificasti [C. 33 q. 5 c. 2], licentiam minis[91] et terroribus."}, {"text_idx": "#000221", "text": "argumentum pro: D. l. Presbiteros [D. 50 c. 32], velut[92] extra delictum."}, {"text_idx": "#000222", "text": "argumentum pro: C. i. q. i. Constat multos vim passos [C. 1 q. 1 c. 111]."}, {"text_idx": "#000223", "text": "argumentum pro: C. xxxi. q. iii[93]. De neptis [C. 31 q. 2 c. 3], debet esse animus."}, {"text_idx": "#000224", "text": "argumentum pro: C. xx. q. iii. Presens [C. 20 q. 3 c. 4], semper."}, {"text_idx": "#000225", "text": "<3.6>[94] Ex aliis exterioribus signis, puta ex fletu, clamore et similibus."}, {"text_idx": "#000226", "text": "argumentum pro: C. xxxi. q. ii. Si verum [C. 31 q. 2 c. 1], flentem."}, {"text_idx": "#000227", "text": "argumentum pro: C. xxxiiii. Non satis [C. 34 q. 1 et 2 c. 3], et non clamaverit."}, {"text_idx": "#000229", "text": "<4> Vidimus ex quibus locis quando voluisse vel consensisse vel econtra conpetere possumus. Sed quia contingit hoc bona quandoque mala intentione, fraudis vel sinceritate fieri, et secundum hoc voluntatem vel consensum, bona vel mala iudicari, ex quibus locis hoc conspici valeat videamus. Itaque ex omnibus fere locis ex quibus facta extrinseca etc., consensum et voluntatem, probandam vel improbandam, intelligimus; ex quibus tamen aliquos repylogare volumus, ut concordantias, ex quibus hoc familiarius propendi valeam, supponamus:"}, {"text_idx": "#000230", "text": "Ex debito vel indebito persone officio qui locus generalis est in omnibus dubiis."}, {"text_idx": "#000231", "text": "Ex consequentia operis \u00a7[95] et actu precedenti."}, {"text_idx": "#000232", "text": "argumentum pro: C. ix. q. ii. Lugdunensis [C. 9 q. 2 c. 10], sanctus."}, {"text_idx": "#000234", "text": "argumentum pro: D. xl. Non nos [D. 40 c. 1], qui \u00a7 dubitet."}, {"text_idx": "#000235", "text": "argumentum pro, contra: C. xiiii. q. v. Denique [C. 14 q. 5 c. 10], non est sacerdotale."}, {"text_idx": "#000236", "text": "argumentum pro et contra: D. l. Clericum [D. 50 c. 5], nam discreti."}, {"text_idx": "#000238", "text": "argumentum contra: C. xi. q. iii. Ira sepe [C. 11 q. 3 c. 68]."}, {"text_idx": "#000239", "text": "argumentum contra: argumentum C. xxiii. q. ultima C. ultimo [C. 23 q. 8 c. 34]."}, {"text_idx": "#000240", "text": "argumentum pro: argumentum D. l. Eos [D. 50 c. 42]."}, {"text_idx": "#000241", "text": "C. xxiiii. q. iii. Super [C. 24 q. 2 c. 3], in domini fide sui."}, {"text_idx": "#000242", "text": "argumentum pro et contra: D. l. Eum qui [D. 50 c. 46] et c. Si qua femina [D. 50 c. 43]."}, {"text_idx": "#000244", "text": "argumentum contra: C. xi. q. iii. Qui recte iudicat [C. 11 q. 3 c. 66]."}, {"text_idx": "#000245", "text": "argumentum pro et contra: C. xxiii. q. v. Cum homo [C. 23 q. 5 c. 19]."}, {"text_idx": "#000246", "text": "C. xxiii. q. iiii. Ipsa pietas [C. 23 q. 4 c. 24], non quia coguntur sed quo coguntur."}, {"text_idx": "#000247", "text": "C. xxiii. q. v. De occidendis [C. 23 q. 5 c. 8], absit ut ea."}, {"text_idx": "#000249", "text": "C. xxiii. q. iii.[103] Ea vindicta [C. 23 q. 4 c. 51], cui rerum ordine potestas."}, {"text_idx": "#000250", "text": "D. l. Clericum qui [D. 50 c. 5], non convenit militem ecclesiae in seculo per quod possint.[104]"}, {"text_idx": "#000251", "text": "C. xxiii. q. ultima Qui percutit malos [C. 23 q. 8 c. 33]."}, {"text_idx": "#000252", "text": "C. xxiii. q. v. De occidendis [C. 23 q. 5 c. 8], nisi forte similes[106] ab sit ut ea."}, {"text_idx": "#000253", "text": "C. xxiii. q. v. Cum homo [C. 23 q. 5 c. 19], obediendi animo[109] ut a charnifice."}, {"text_idx": "#000254", "text": "C. xxiii. q. i. Quid culpatur in bello [C. 23 q. 1 c. 4], quod sibi iubetur non esse."}, {"text_idx": "#000256", "text": "C, xxxiii. q. i. Quod autem[113] manifesta patet [C. 33 q. 1 c. 2], tunc hii."}, {"text_idx": "#000257", "text": "C. xxiii. q. iiii. Quid crudele [C. 23 q. 4 c. 44], cum nulla crudelitate."}, {"text_idx": "#000258", "text": "<5> Iam nunc videamus de incerto quod circa iuris vel scripture interpretationem consistit. Cum itaque in iudiciis de canonis vel legis vel cuiuscumque autentice scripture interpretatione cum adversariis contendimus, illis pro se nobis econtra, ut sepius evenit, pro nostra parte interpretantibus, inspiciendum est: utrum recens vel specialis sit controversia an etiam retro fuerit a sapientibus discordantibus sententiis attentata. Si recens et specialis est, recurrendum est ad ea quem in constitutione legum observanda Ysidorus docet Super di. iiii. c. Eum[117] autem [D. 4 c. 2]. Diligenter prescrutanda sunt illius capitulo singula elementa. Nam si ostenderis interpretationem [Fol. 114rb] adversamur ab oblico illorum disceptare, probabis eum contra mentem legislatoris et sic male interpretari, cum omnia que ibi ponuntur in condenda[118] legislator inspexerit. Item, cum omnia que ibi ponuntur secundum magis et minus dicantur, probando in ea interpretatione predictis magis convenire quam suam, te melius interpretari probasti, sic prosequere circa concordanciis:"}, {"text_idx": "#000260", "text": "<5.2> Iusta: ut si finaliter a naturali equitate non discrepet alioquin irrita esset, ut in di. viii. \u00a7 Dignitate [D. 8 c. 1 pars 2], argumenta supra omnia eiusdem capitulis."}, {"text_idx": "#000262", "text": "<5.4> Secundum naturam negotiorum, scilicet vel secundum bonos mores a natura procedentes, argumenta in di. xxix. Regule [D. 29 c. 2] et di. ix.[119] Que contra mores [D. 8 c. 2]; vel secundum naturam hominum, quia \u2018omnis ars naturam inmitatur\u2019 etc."}, {"text_idx": "#000263", "text": "<5.5> Secundum consuetudinem: quia leges contraria consuetudine abrogatur, ut eadem di. \u00a7 Leges [D. 4 c. 3] et \u00a7 Hec etsi [D. 4 c. 6]"}, {"text_idx": "#000264", "text": "<5.6> Loco: quia in quibusdam locis quedam statui possunt, que in aliis non recipientur, ut argumenta in di. xxxi. Quoniam in romani [D. 31 c. 13], hoc autem et c. Aliter [D. 31 c. 14] ut in xxiii."}, {"text_idx": "#000265", "text": "<5.7> Tempori: quia omnia sua debent convenire, q. iii.[120] Si ecclesia [C. 23 q. 4 c. 42], et omnia suis, et di. xxix. Sciendum [D. 29 c. 1], ca. i. q. vii. Necessaria [C. 1 q. 7 c. 6], quod pro."}, {"text_idx": "#000270", "text": "<5.16> De fide instrumentorum et attestatorium et quando aliquem deletum vel super scriptum sit, satis aperte in legibus continebtur[126] hoc, tamen adicere volumus, quia si in parte istrumenti vel attestationum mandatum reperitur, reliquum inutile reperitur redditur."}, {"text_idx": "#000271", "text": "<5.17> Item. Si in parte instrumenti vel attestationum mendatium reperitur, reliquum inutile redditur."}, {"text_idx": "#000272", "text": "C. xxiii. q. v. Quid ergo [C. 23 q. 5 c. 6], enim ad cetera."}, {"text_idx": "#000274", "text": "De consecratione di. iiii. Non in vobis [D. 4 de cons. c. 43]."}, {"text_idx": "#000275", "text": "C. iii. q. v. Accusatores [C. 3 q. 5 c. 8], sacrus ingressus."}, {"text_idx": "#000276", "text": "<5.18> Item, quosdam titulos propter frequentem usum necessarios seorsum ponere volumus, quamvis ex superioribus intelligantur: scilicet an pro ecclesia vel contra sit presumendum, cum de re quam prelatus possedit, eo vivente vel defuncto, cuius fuerit dubitatur."}, {"text_idx": "#000277", "text": "Hoc casu pro ecclesia presumitur."}, {"text_idx": "#000278", "text": "C. xii. q. i. Sint manifeste [C. 12 q. 1 c. 21], ut potestate[131] probantur"}, {"text_idx": "#000279", "text": "D. xxviii. De siracusane [D. 28 c. 13], in fine capitulo."}, {"text_idx": "#000280", "text": "C. xii. q. iii. Placuit [C. 12 q. 3 c. 1], nomine suo conparant."}, {"text_idx": "#000281", "text": "Q. eadem c. Quicumque [C. 12 q. 3 c. 2], in fine capitulo et c. Pontifices [C. 12 q. 3 c. 3]."}, {"text_idx": "#000282", "text": "C. eadem q. iiii. Sacerdotes [C. 12 q. 4 c. 1], ad ecclesie nomen et c. Presbiter [C. 12 q. 4 c. 3]."}, {"text_idx": "#000283", "text": "argumentum: C. de donationibus inter virum et uxorem, l. Etiam. [C.J. 5.16.6]"}, {"text_idx": "#000284", "text": "C. xii. q. i. Manifesta [C. 12 q. 1 c. 20], nullo modo possint minui."}, {"text_idx": "#000285", "text": "C. de donationibus inter virum et uxorem, Etiam [C.J. 5.16.6]."}, {"text_idx": "#000286", "text": "C. eadem q. iiii. Quicumque [C. 12 q. 4 c. 2], suos convictus."}, {"text_idx": "#000287", "text": "<5.19> Ex prefato B. capitulo, scilicet Investigandum [B. 3 c. 118], solutionem collige, ibi distinguitur an certum sit eum ante ordinationem hiis propria, nec ne."}, {"text_idx": "#000289", "text": "\u00a7 Quod quod quoque notandum, quod presumptio alia iudicis, alia legis. Quando iudex ex facto presumit, si violenta sit presumptio, stabit ei nisi in contrarium probetur. [Fol. 114va] Quando autem lex presumit, quod etiam super presumpto constituit, quo casu probatio aut in suspenso relinquit[134], ita quod nichil super presumpto constituit, quo casu probatio in contrarium admittitur; aut ita violenter presumit quod etiam super presumpto animadvertit. Nisi lex indicaverit. Quamvis hoc in causa:"}, {"text_idx": "#000290", "text": "C. xi.[135] q. i. Si clericorum [C. 11 q. 1 c. 25], nullus excusationibus labetur."}, {"text_idx": "#000291", "text": "D. liiii. C. Fraternitatem [D. 54 c. 15], sed ad sibi serviendum."}, {"text_idx": "#000293", "text": "C. xxxiiii. q. ii. C. Non satis [C. 34 q. 1 et 2 c. 3], quasi adulteram."}, {"text_idx": "#000294", "text": "D. lxxxi. [D. 81 c. 20] et ca. ii. q. v. capitulis Clericus[141] solus ille dixit, Presbiter si [C. 2 q. 5 c. 13]."}, {"text_idx": "#000295", "text": "Episcopi[145] est ordinatio archidiaconi et ceterarum personarum."}, {"text_idx": "#000297", "text": "[1] presumptionibus ] presuptionibus male."}, {"text_idx": "#000298", "text": "[2] Interpretationem ] interemptionem male."}, {"text_idx": "#000299", "text": "[3] innocentiam ] in- E nocentiam male."}, {"text_idx": "#000301", "text": "[5] pro baptismo ] pro probatissimo."}, {"text_idx": "#000303", "text": "[7] ne ] nec in the critical edition of the Decretum."}, {"text_idx": "#000305", "text": "[9] religiosis ] religiosos in the critical edition of the Decretum."}, {"text_idx": "#000307", "text": "[11] accusationibus ] pro accusatoribus."}, {"text_idx": "#000320", "text": "[26] In primis ] pro Imprimis."}, {"text_idx": "#000326", "text": "[37] Quotiens ] quociens in the critical edition of the Decretum."}, {"text_idx": "#000329", "text": "[42] presbiterorum ] word partly illegible."}, {"text_idx": "#000344", "text": "[68] precellit ] pro precedit."}, {"text_idx": "#000353", "text": "[90] tacuerit ] tacuerint in the critical edition of the Decretum."}, {"text_idx": "#000356", "text": "[96] D. lxxxiiii. ] pro D. lxxxiiii. c. i. ii. et iii."}, {"text_idx": "#000367", "text": "[118] condenda ] concedenda with ce exp."}, {"text_idx": "#000369", "text": "[122] dixit ] ait in the critical edition of the Decretum."}, {"text_idx": "#000373", "text": "[128] scripturam ] pro scripturas."}, {"text_idx": "#000375", "text": "et illud quod legitur de iudice et vidua [Lc, 18] et de amico pigro [Lc, 11,5] et quod paulus dixit sar[?]."}, {"text_idx": "#000376", "text": "[131] potestate ] potestatem in the critical edition of the Decretum."}, {"text_idx": "#000377", "text": "[132] liii ] pro liber iii."}, {"text_idx": "#000378", "text": "[133] C. xvi ... presumptio ] Marginal gloss on the right:"}, {"text_idx": "#000379", "text": "C. xii. q. iiii. sacerdotes [C. 12 q. 4 c. 1] pro persona ex quo uno."}, {"text_idx": "#000380", "text": "C. xxi. [pro xi] q. iii. absit quicumque [pro quicquam] sinistrum [C. 11 q. 3 c. 14]."}, {"text_idx": "#000381", "text": "D. xciiii. c. de alde [pro valde] [D. 94 c. 1] De eo artibus dubitare non."}, {"text_idx": "#000383", "text": "[135] C. xi ... labetur ] Marginal gloss on the left, in a red frame:"}, {"text_idx": "#000384", "text": "Quisquid, ubi, quibus auxiliis, cur, quando?"}, {"text_idx": "#000385", "text": "[136] C. xxxiii ... potuerit ] Marginal gloss on the left, in a red frame:"}, {"text_idx": "#000386", "text": "Nomen fortuna victus est victus est natura."}, {"text_idx": "#000387", "text": "This seems a sort of obscure reference to the system of the \u2018attributa personarum\u2019, a scheme that derives from Cicero, \u2018De inventione\u2019 I, xxiv, 34."}, {"text_idx": "#000390", "text": "[141] Clericus ... si ] pro D. lxxxi Clericus solus ille deponatur [D. 81 c. 20] et ca. ii. q. v. c. presbiter si [C. 2 q. 5 c. 13]."}]