[{"text_idx": "#000003", "text": "Sagua kaxa batean sartzen da bi palankarekin: horietako bat sakatzen baduzu, ez da ezer gertatzen, baina bestea sakatzen baduzu, animaliak nikotina-injekzio bat jasotzen du automatikoki. Nola jokatzen du karraskariak laborategian? Deigarria da, baina, mekanismoa probatu ondoren, sagua modu konpultsiboan sakatzen da nikotina bere buruari emateko palanka aktiboa."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Pertsonei gertatzen zaigun bezala, sagua ere nikotinarekiko mendekotasuna bihurtzen da, zigarroei gehitutako substantzia. Orain, kendu animalia honi gene jakin bat eta sartu berriro kaxan. Zer gertatzen da orduan? Harrigarria bada ere, nikotina injektatzeko gogoa galdu du saguak: \u00abAskatu\u00bb egin da."}, {"text_idx": "#000006", "text": "\u00abHelburua[del proyecto Gennadict]ahultasun handiagoa eragiten digun substratu genetikoan sakontzea da, mendekotasun-fenomenoa jasateko\u00bb, azaltzen du Maldonadok. \u00abGauza jakina da bi subjektu ingurune berean droga baten eraginpean jartzen badira, bata drogazale bihur daitekeela, eta bestea ez, eta gero eta gehiago hurbiltzen garela pertsona batzuk besteak baino zaurgarriagoak egiten dituzten geneetara\u00bb, erantsi du. Gennadimts proiektua Europako Batasunak (EB) finantzatzen du 8,1 milioi eurorekin, eta hainbat herrialdetako zortzi ikerketa-erakunde biltzen ditu, Surreyko Unibertsitateko (Erresuma Batua) Ian Kitchenek koordinatuta."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Gero eta zalantza gutxiago dago pertsona batzuek drogen kontsumoarekiko duten zaurgarritasun handiena geneek zehazten dutela neurri handi batean. Gene horiek, bestalde, guraso eta seme-alabengandik pasatuko dira. Maldonadok dioenez, \u00abgaur egun badakigu abusuzko droga gehienek eta jokabide obsesibo-konpultsiboek oinarri neurologiko bera dutela\u00bb."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Horrek esan nahi du kokainarekin, sakelako telefonoarekin edo erosketekin lotutako mendekotasunak bezain desberdinak direla? \u00abEz da gauza bera nikotinarekiko mendekotasunean erortzea, bulimian erortzea\u00bb, erantzun du Kataluniako unibertsitateko ikertzaileak, \u00abbaina badakigu badirela garun-zirkuitu batzuk, sari-zirkuitu deritzenak, portaera horietan guztietan komunak direnak\u00bb."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Lotura horiek funtsezkoak izan dira espezieari eusteko; izan ere, gizakia \u00absaritzen\u00bb dute funtsezko zenbait portaerarengatik, batzuetan ahalegin handia eskatzen baitute, hala nola janaria bilatzea edo ugalketa sexuala. Hala ere, aurka ere egin dezakete. \u00abGero eta hobeto ulertzen ditugu zirkuitu horiek, eta badakigu burmuinean egitura bat dagoela, sistema linbikoa, sari-mekanismoaren kontrolean funtsezko papera betetzen duena, bai janariarentzat, bai sexuarentzat, bai abusu-drogentzat\u00bb. Kontua da sari-zirkuitu horiek estimulu natural baterako prestatuta daudela, erantsi egiten du, \u00abbaina ez zuzenean substantzia kimiko batekin jarduteko\u00bb."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Gennadimorren helburua da mendekotasun-prozesuetako gene komunak eta alkohol, nikotina, kokaina edo bestelako drogen abusuan parte hartzen duten partikularrak identifikatzea. Hori lortuz gero, bi bide irekiko lirateke portaeraren aldaketa horri aurre egiteko: mendekotasunari aurrea hartzeko arriskuan dagoen populazioa identifikatzea, eta tratamendu farmakologikoak probatzeko \u201cjainko\u201d desberdinak seinalatzea."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Hala ere, planteamendu hori ez dago eztabaida etikoetatik salbuetsita; izan ere, benetan arriskutsua dirudi proba diagnostiko soil baten bidez alkoholismoan edo drogazaletasunean erortzeko joera handiena duten pertsonak identifikatzea. \u00abArgi dago zama etiko handia duela, baina informazio hori oso beharrezkoa da prebentziorako\u00bb, dio adituak."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Gaixotasun bat edo portaera-asaldura bat geneetako informazioaren bidez aurreikus daitekeen kasuetan gertatzen den bezala, aurrejarrerako faktore genetiko dei genezakeena, erabilitako datuak anonimoak izatea eta informazioa beste helburu batzuetarako ez erabiltzea bermatzearen alde dago Maldonado. Gennadimts proiektuak berak, Pompeu Fabrako ikertzaileak dioenez, onartu aurretik, batzorde etiko baten esku egon behar izan du, legezko eskakizun guztiak betetzen direla egiaztatzeko, etika eta moralez gain."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Geneek, nikotinaren aurrean laborategiko saguen mendekotasun-jarraibideetan ez ezik, drogek beren burmuinean epe luzean dituzten ondorioetan ere eragin dezakete. Rafael Maldonado Pompeu Fabra Unibertsitateko Neurofarmakologia Unitateko zuzendariak koordinatutako beste esperimentu bat, hain zuzen ere, metilendioximetanfetaminaren (MDMA) edo estasiaren erakusketa luze batek karraskarietan duen eragina da: \u00abEstasia neurotoxikotasuna sortzeko gai dela frogatu den abusu-droga bakarretako bat da\u00bb, azaldu du. \u00abIkusten ari gara nola, animalian gene jakin bat aldatzean, eragin neurotoxiko hori handitu edo txikitu daitekeen esposizio jarraitu batean\u00bb."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Hori egiaztatzeko, estimulu desatsegin bat aurkitu eta haren gaitasun kognitiboa behatzen duten kamera batean sartzen dute sagua ikertzaileek. Normalean, animalia horiek oso azkarrak izaten dira, eta berehala ikasten dute arriskua saihesten, gertatu aurretik. Baina, zer gertatzen da estasia behin eta berriz injektatu ahala? \u00abKronomikoki eman dioten animalia batek gaitasun kognitiboa galduko du estimulu desatsegin hori saihesteko\u00bb, zehaztu du ikertzaileak."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Baina, gene jakin bat manipulatzen denean, ikusi da galera kognitiboa jaitsi egiten dela. Animalien garunen azterketa anatomapatologikoak egitean baieztatzen den behaketa, non gene hori aldatu zaien karraskarien garun-egituretako lesioak txikiagoak diren egiaztatzen baita."}]