[{"text_idx": "#000003", "text": "Gertakarien ilustrazioak: Txema Garzia Urbina"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Izan genuen garai bat urtean behin Antzuolan futbol partida bat jokatzen genuena, eta, ondoren, afaria egiten genuen soziedade batean. Behin, Andonik hanka hautsi zuen partida horietako bat jokatzen ari ginela. Argazkiak ere badira Andoni hanka igeltsutan duela. Ez dakit, gainera, ez ote zen Telleria tartean, Millan sekulakoa baitzen defentsan: baloirik igual ez zuen joko, baina pasatzen ez zuen utziko. Beharbada, Mendarora eramango zuten igeltsua jartzera, ez dakit."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Etorri zen handik bueltan bere hanka hori igeltsutan zuela eta esan nion: \u201cBeti etxera erretiratu ezinik ibiltzen haiz eta gaur garaiz joan beharko duk\u201d. Hanka horrela zuela norbaitek etxera eraman beharko zuela pentsatzen bainuen, baina ez zen halakorik gertatu. Nik nire orduan alde egin nuen eta Andoni han gelditu zen. Ez dakit ez zituen tibia eta peronea biak hautsita, eta hurrengo egunean enteratu nintzen izugarri berandu etxeratu zela. Berak ezin zuela autoa gidatu izan zen aipatu zidan aitzakia, norbaitek eraman zain igaro zuela gaua. Nik ezagutu dudan tiporik gogorrena da, hezurrak hautsita ere gaupasa bat egiteko gai den pertsona. Sufritzeko duen gaitasuna ez sinestekoa da. Behin baino gehiagotan entzun izan diot erdi gaixo saio batera joan eta oholtzara igotzen denean hango kontzentrazioarekin sendatu egiten dela."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Seguran ginen bertso afari batean Andoni eta biok Ermaoso baserrian. Soziedade moduko bat zuten eta Lazkao Txikirekin eta Agirrerekin izanda nengoen han. Olaberri parean alkoholemia kontrola zegoen etxera bueltan. Purua errez gentozen biok. 0,8an zegoen muga eta nik horixe eman nuen, 0,8, eta hortik gora zela positibo esaten nien ertzainei eta, eztabaidan ari ginela, ertzain horietako batek ea sinpatiagatik pasatzen uztea nahi nuen galdetu zidan eta ezetz erantzun nion, ez zuela niri sinpatiarik zertan edukirik ere."}, {"text_idx": "#000009", "text": "\u201cBaina guri goitik agintzen zigutek\u201d, esan zuen orduan, eta Andonik, kotxeko leihoa ireki eta gora begira jarri eta, bota zuen: \u201cHemen goian denak lo daudela ematen dik\u201d. Sekulako barreak egin zituzten ertzain horiek."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Andoni izango da guk ezagutuko dugun bertsolaririk onena, seguru asko. Baina bertsotan onena izateaz aparte baditu beste dohain batzuk inori ikusi ez dizkiodanak. Antzuolan futbol partidak antolatzen genituenean beti destakatzen zuen berak, artista da futbolean ere, eta bizikletarekin ere berdin. Baina beste adibide bat aipatu nahi nuke. Tolosako 14 Orduak egiten hasi zirenean, parte hartu behar genuela erabaki genuen behin eta prestatzen hasi ginen edo prestatzen hasi behar genuela esan genuen. Sebastian, Murua, Egan\u0303a eta ni ginen. Larunbat goizetan Zarautzera joaten hasi ginen ibilalditxoak egiteko. Egiten genuena gutxi ibili eta hamaiketako onak egitea izaten zen. Eta ikusi nuen horrela ibilita ez nituela 14 orduak bukatuko, eta hasi nintzen neure kabuz ibilaldiak egiten. Sebastian apenas ibiltzen zen, Murua ere asko ez eta Andoni seguru nengoen ibiltzen zela. Iritsi zen azken astea eta, asteartean, bilera bat egin genuen Azpeitian, udaberriko zizak janez, 14 Orduetako protokoloa prestatzeko. Afaria egin genuen eta, nik goizeko seietan lanera joan behar nuenez, ahalegina egin nuen garaiz etxera etortzeko. Baina ez genituela puntu guztiak erabaki eta ostegunean berriro Azpeitira itzuli behar izan genuen afaltzera, gure ibilaldiren gorabeherak antolatzeko."}, {"text_idx": "#000011", "text": "\u201cEta hik, Andoni, nola etorri behar duk Tolosara?\u201d, galdetu nion. \u201cBezperan San Isidro duk, Astigarragan nauk kantatzen eta ez zekiat zer egin\u201d, erantzun zidan, eta nahi bazuen Astigarragakoa bukatzen zuenean gure etxera etortzeko esan nion, eta han lo egin eta elkarrekin joango ginela Tolosara."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Ostiralean, Bizkaian ziren kantuan Sebastian eta biak. Bezperan, Astigarragan, egun osoko lana zuten eta gaua pasatu nuen, pixka bat zelata antzean, etorriko zen esperantzan. Bestela ere lo arinekoa naiz, baina gau hori etorriko zela pentsatzen eman nuen. Eguna Astigarragan eman eta gaua juergan pasatu zuen. Ni jaiki, gosaldu, baselina eman eta abiatu nintzen Tolosara, Andoniz kezkatuta... eta hor ikusten dut Benta Haundin kotxea bazterrean utzi eta galtzak aldatzen."}, {"text_idx": "#000013", "text": "\u2014Zer egiten duk? \u2014galdetu nion."}, {"text_idx": "#000014", "text": "\u2014Aldatu eta eraman nazak kafe bat hartu eta Rosli bat pizteko lekura, eta aterako nauk, \u2014esan zidan."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Bere kotxea utzi, nire kotxean hartu, Tolosan 67 tabernara sartu eta hartu zuen bere kafe hori, piztu zuen Roslia eta jantzi zuen bisera, baina bere bisajea ere ikustekoa zen. In\u0303akiri esaten nion:"}, {"text_idx": "#000018", "text": "In\u0303aki Murua inpuntuala den bezala, Andonirekin sekula ez dut itxaron beharrik izaten. Hainbeste saio egin ditugu elkarrekin eta ez dut uste sekula bost minuturen tarterik elkarri itxarongo genionik. Behin, Iparraldera joan behar genuen Maialenek eta hirurok bertsotara, eta Zarauzko Surtidorean elkartu ohi gara hamarretatik bederatzitan; eta Bizkai aldera joatekoak garenean, Elgoibarren, Usatorreko horretan. Surtidorera iritsi nintzen eta falta. Tabernakoari galdetu nion ea Andoni etorri al zen eta ezetz erantzun zidan, eta orduan pentsatu nuen hitzordua Behobian egina izango genuela, eta ez nituen bost minutu galdu zain. Tabernakoari esan nion etortzen bazen esateko Behobiara joan nintzela, eta han zegoen Andoni Maialenekin. Uste dut egun horretan Urepelera joan ginela hirurok."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Nik ez dakit Egan\u0303ak telebista ikusteko ohiturarik bazuen edo ez, baina berak kontatuta dakit behin iritsi zela etxera, gerturatu zela sehaskara eta ari zitzaiola umeari kontuak egiten eta Elisak deitu ziola ez izateko baboa, umea ohean berarekin zeukalako."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Saioa Hernaniko Galarretan genuen, jende askorekin. Gaia jarri zieten Egan\u0303ari eta Unai Agirreri. \u201cZuek gaua ilargian pasatu behar duzue. Ilargira joan zarete eta zu, Egan\u0303a, denbora aurrera doan heinean, gero eta beldurtiago zaude, eta zu, berriz, Unai, lasai\u201d. Ez dakit zenbatgarren bertsoan izango zen, baina oker ez banago Egan\u0303a bigarren puntua kantatzen ari zela, komunera joan eta bueltan zetorren emakume bat, harmailetan behera eskaileretan estropezu egin eta, buruz aurrera erori zen eta beheko sarearen kontra geratu zen. Egan\u0303ari denbora eman zion gertaera hori kantatzen ari zen bertsoan sartzeko, aurretik etorriko zela baleki bezalaxe. Gutxi gorabehera esan zuen mamu bat ikusi zuela tximista bezala bere aurretik igarotzen eta bera etxera zihoala. Saioren ondoren komentatu zioten ondo jakin zuela baliatzen emakumearen erorketa, eta horrelako gertaerak berez etortzen ez badira sorrarazi egin beharko genituzkeela erantzun zuen Egan\u0303ak."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Orain gogoratzen hasita esango nuke Lizardi bana geneukala saihetsen artean Andonik eta biok, bere fordfiestagorrian saioetara bidean bertsolaritzaren norabideaz jarduten genuen sasoian. Poesiaren formaz bezala \u2018euzkel egunkaria\u2019 egiteko proiektuaren aurrekontuaz arduratzen zen idazle gerente harena moduko hartxo bat, nork bere erara. Bata mutiko bizargabea zen kanpo-itxuraz, eta bestea gizon ezkonberria, baina konexioa gero eta voltaje handiagokoa."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Denborarekin, elkarri gauza handirik frogatu beharrik ez genuen, baina, tarteka, gustatuko zitzaigun bestea apur bat liluratzea. Arrisku desaxolaren plazera zen partekatzen genuen jolasetako bat, eta, adibidez, gidabaimenik gabe urteak egin zituen Andonik; ez dut gogoan galdua edo iraungia zuen. Gauerdi batez, Irun\u0303ean saioa eginda, etxeratzeko, sartu gara haren kotxean. Hark gidabaimenik ez, noski. Eta gaueko ordu txikitan, zarauztarrak norabide debekatua hartu Irun\u0303eko alde zaharrean. Parean tokatu behar, eta gelditu gaitu udaltzainak."}, {"text_idx": "#000024", "text": "\u2014El permiso de conducir, por favor."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Andonik, segundo hamarren batzuetan, eskua sakelara eraman du, gidabaimena ateratzera balihoa bezala, eta bitartean bestelako gauzekin okupatu ditu udaltzainaren neuronak:"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Udaltzainak, galderari helduta, azalpen guztiak eman dizkigu besoa luzatuta. Adeitsu eskertu du Andonik. Barkatu dio kontrako norabidearena eta, batez ere, ahaztu zaio gidabaimena eskatu ziola."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Andonik ere hanka sartzen du"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Behin, Abaltzisketan, saioa egin genuen eguraldi petral samarrarekin eta, jendea urruti samar geratu zelako edo beste arrazoiren batengatik, ez zen behar bezalako girorik sortu, eta Andoni ez zen oso konforme jaitsi oholtzatik. Emakume batek galdetu zion ea zer moduz Saioa, eta Andoni hasi zitzaion kontatzen hotz samarra atera zela, eguraldiak ere izan zuela errua eta horrelako aitzakiak ematen. Eta emakumeak adierazi zion Elisa bere emaztearen laguna zela eta alaba Saioagatik galdetu ziola. Andoni hanka sartze bat egiten ikusi dudan aldi bakarra izan dela uste dut."}, {"text_idx": "#000032", "text": "1999ko inauteetan Eratsunen izan ginen biok. Lepoko zainak lehertu beharrean kantatzen dituzte Ardoaren bentajak izeneko bertsoak. Guk neurrian edan genuen, errepiderako abantailarik ez izaki. Goizaldean begiratu du norbaitek leihotik eta, \u201chi, dena zurittue zeok!\u201d. Ederki ezarrita zegoen elurra. Denek esan ziguten Doneztebetik barna etxeratu beharko genuela. Baietz esan genien, baina kasurik egin ez. Kotxe berri samarra nuen, lau gurpilek lan egiten ziotena, eta elurretarako zirrikak jarriak. \u201cGaur probatu behar diagu!\u201d, esan nion Andoniri. Bai probatu ere. Basakabitik barna egin genuen itzulera. Leitzara heltzean telefono dei bat jaso nuen. Ez ziren deitzeko ordu normalak, baina ezta nire egoera emozionala ere. Orduan erakutsi zidan Andonik esaten eta entzuten ez ezik egoten ere badakiela."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Andoni lanera joan ez zen eguna"}, {"text_idx": "#000035", "text": "\u2014Nola ote dago gure Andoni? Zer koraje ote du? \u2013galdetzen nion neure buruari eta deitzea erabaki nuen. Deitu nuen udaletxera, galdetu nuen Andonigatik, pasatu zuten denbora pixka bat eta bere lankideren bati pasatu zioten telefonoa, eta ez zela etorri esan zidan."}, {"text_idx": "#000036", "text": "\u2014Hoy no ha venido. Esta\u0301 indispuesto \u2013izan zen eman zidan esplikazioa."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Hurrena ikusi nuenean galdetu nion zer moduz pasatu zuen biharamunean eta goizean larri ibili zela, baina egunak aurrera egin ahala moldatzen joan zela erantzun zidan."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Ni isilik egon nintzen tarte batez. Baina, ondoren, egun horretan piper egin zuela esan nion, galdetu nuela Udaletxean eta ez zela lanera joan esan zidatela."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Andoni puntuala da bertsotara doanean, baina beste gauza batzuetarako ez. Behin, abuztuan, Zubietan kantatu eta Andoniri ahaztu egin zitzaion biharamunean familiakoekin eta lagun batzuekin oporretara joan behar zuela. Ama Birjin bigarrena edo hirugarrena zen. Kuadrilla batekin gelditu ginen afaltzen, eta etxera etortzea ahaztu zitzaigun. Etxera iritsi omen zen eta andrea, umeak, lagunak, gurasoak eta ertzainak, denak zituen zain, istripuren bat izana izango zuela pentsatzen baitzuten. Orain, urteekin, etxerako gogoa sartzen zaigu askotan, baina lehen ahaztu egiten zitzaigun etxera etortzea."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Eta hurrengo egunean bertsotara joateko elkartu ginenean Andonik galdetu zidan:"}, {"text_idx": "#000045", "text": "\u2014Zer ba, zergatik galdetzen didak hori?"}, {"text_idx": "#000049", "text": "Horrela eta horrela, Musika Etxearen atzean kuluxka bat egiteko gelditu nintzela eta zer gertatu zitzaidan kontatu nion."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Andonik esaten zuen egunez noiznahi egiten zuela lo. Horrek beharbada, egunez lo egiteko aukerak, erraztasun gehiago emango zion martxa hori aguantatzeko, baina egiten genituen ibilerak ez ziren parte onekoak izaten."}, {"text_idx": "#000052", "text": "\u2014Abra usted el maletero! \u2014agindu zioten. Maleteroan, goizean plaierotan jokatu eta bustitako arropak omen zituen. Eta Andonik berak jakinaren gainean jarri omen zuen guardia zibila, oso zikina zuelako maleteroa, eta itxi zuenean esan omen zion:"}, {"text_idx": "#000053", "text": "\u2014Teni\u0301a usted razo\u0301n, esto parece un estercolero."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Horrela bukatu omen zuen kontrola. Baina, ondoren, kotxea arrankatu ezin. Sekulako kotxe erreskadak sortu omen ziren, eta guardia zibilak atzetik bultzaka zituela igo omen zuten kotxea Lizuniagako kaskoraino. Eta goitik behera arrankatu zuen."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Tags: \u00abEgan\u0303aren belaunaldia\u00bb andoni egan\u0303a bertsolarien ibilerak gogeta eta pasadizoak istoriak istorioak kontakizunak Umorea"}, {"text_idx": "#000057", "text": "116. aldizkaria - NORI Komikia (Azal biguna)\n116. aldizkaria - NORI Komikia (Azal gogorra)\n114. aldizkaria - Bertsolari emakumeei buruzko monografikoa"}]