[{"text_idx": "#000000", "text": "1970, belaunaldi berri bat langile-mobilizazioen buru eta ETAko militanteen aurkako heriotza-zigorren kontra"}, {"text_idx": "#000001", "text": "60etako amaieran, pertsona erresistenteen belaunaldi bat klandestinitatean hasi zen, gure burua antolatuz eta Diktaduraren aurkako mobilizazioak bultzatuz, baita gure bizitza- eta lan-baldintzak hobetzeko ere. Hutsetik hasi ginen, esperientzia barik eta aurreko erakunde sindikalekiko harreman barik."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Gerraren ostean, Arrasaten UGT eta STV izan ziren erakunde sindikal gisa klandestinitatean jarduten jarraitu zutenak, eta ikaragarrizko egoera errepresibo batean mobilizazioak bultzatu zituztenak. 1947ko maiatzean, STV-ELA, UGT, PNV eta Partido Comunistak osaturiko Greba Batzorde lokalak grebarako deialdia egina zuen Bizkaiarekiko elkartasunez, azken orduan Eibartik abisu bat iritsi zen lanuztearekin bat ez egiteko. Apirileko greban, 1951ko 23 eta 24an, belaunaldi horrekin batera, sindikalista gazteek ere parte hartu zuten, gazteak izanik, gatazkaren lekuko zuzenak ez zirenak. Garbantzuen greba bezala ezaguna, bizitzaren merkatzea zela eta, Arrasaten eragin handia izan zuen."}, {"text_idx": "#000004", "text": "1956ko apirilaren 13 eta 14an ere grebak jarraipen zabala izan zuen. Azkena 1962ko maiatzean izan zen, Unio\u0301n Cerrajeran 17 egun iraun zuena, STV-ELAk bultzatuta. Ondorioak izan ziren:"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Hainbat langileren aurkako atxiloketa eta Melito\u0301n Manzanasen torturakHainbat pertsona kaleratzeaLanuztea babestu zuten Enpresako Epaimahaiko kideen kanporatzeaGrebalari guztien aurkako zigorra bosturtekoak kenduz, antzinatasuna kenduz"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Greba honen ostean, enpresa honetako lider sindikalak kooperatibetan barneratu ziren. Aipatu behar da mobilizazio horietan guztietan, 1947tik 1962ra, atxiloketa asko egin zirela."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Bien bitartean, gerran zehar jaiotako sektoreak, eta erakunde horiekin inolako harremanik ez zutenak, euren burua antolatzen hasi ziren lantegi batzuetako zinpekoen eta sindikatu bertikaleko artekarien bitartez, bai eta USO, HOAC eta JOCen bitartez ere."}, {"text_idx": "#000008", "text": "60etako erdialdetik aurrera, gizonezko eta emakumezko langileen belaunaldi berria osatzen zuten:"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Batetik, hemen jaiotako pertsonak, ELA, UGT eta CNT erakunde historikoei loturik sentitzen ez zirenak, ez antolakuntzari dagokionez, ez bizitzako esperientziari dagokionez (errepresio eta beldurrezkoak)."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Bestetik, estatuko leku ezberdinetatik etorritako pertsonak, horietako asko Arrasatera lan egitera etorri ziren; gehiengo zabala landa eremutik edo pobretutako inguru batetik zetorren, 20 urte inguru zituzten eta aurrez ez zuten UGT eta CNTrekin kontakturik, landa-eremuan presentzia handia izan zuten erakunde sindikalak."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Bi kolektiboek ezaugarri amankomunak geneuzkan: gazteak ginen, ia ez ginen patroien, euren estatuaren eta euren poliziaren debekuen eta errepresioen beldur, eta ez genuen esperientzia sindikalik."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Orduan, 60etako azken zatian, 20 urte inguru zituzten gazte hauen belaunaldi hau, gerra eta gerraosteko lehen urteak zuzenean ezagutu ez genituenok, taldeak eratzen hasi ginen, enpresa ezberdinetan antolatuz."}, {"text_idx": "#000013", "text": "UGT eta STV ez bezala, gure belaunaldia batu zuen arrazoia ez zen ideologikoa izan, patronalari eta diktadurari elkarrekin aurre egiteko beharretik batu zen. Hala jaio ziren, 70etako hasieran, lehen lantegi-taldeak: Unio\u0301n Cerrajeran \u2018Oinarrizko Taldeak\u2019 eta \u2018Langile batzuk\u2019. ELMAn \u2018Langile Batzuk\u2019 izenarekin jaio ziren. Kooperatibetan (ULGOR) hasieran \u2018Langile Batzuk\u2019 izenarekin eta gero UTC (\u2018Unio\u0301n de Trabajadores Cooperativistas\u2019). Hiru enpresa hauek ziren, orduan, Arrasateko garrantzitsuenak, eta lehen bietan milatik gora pertsonak lan egiten zuten. Gizonezko eta emakumezko langileok ez genuen eskubiderik:"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Ez ziguten antolatzen uzten, ezta greba egiten ereEz ziguten elkartzen uzten, talde gutxietan nahiz asanbladetanEz ziguten informatzen uzten, ezta gure burua informatzen ereKaleratzen, atxilotzen eta kartzelaratzen gintuzten"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Edozein legez kanpoko greban grebalarien jarduera guztiak ilegalak ziren. 1965era arte, jarduera horiek \u2018sedizio delitutzat\u2019 jotzen ziren."}, {"text_idx": "#000016", "text": "1964an, ELAko militante Josu Otaduiren atxiloketaren ondorioz, lehenbiziko langile-manifestazioa egin zen herrian, eta 1968ko maiatzaren 1ean, langile-borrokaren inguruan mobilizatutako belaunaldi berriek lehenbizikoz manifestazio batean hartu genuen parte."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Manifestazioa udaletxeko plazan hasi zen, parte-hartzaileek zirkuluan biraka ibiliz. Apurka-apurka gero eta pertsona gehiago sartu ziren manifestazioan, guardia zibilen \u2018sekreten\u2019 begiradapean. Han, egunkariak puskatu ziren, prentsa diktadura zalea salatuz. Alkateak, Juan Manuel Azkoagak, sakabana gintezela eskatu zigun. Ez zitzaion kasurik egin eta Portaloirantz joan ginen; handik Ferrerias kalerantz, eta bertan segada bat egin ziguten. Guardia zibilak alde batetik eta bestetik bidea itxiarazi zigun, eta guardia zibilak Ferrreriasen euren fusilekin kolpatzen hasi ziren. Egin genuen presio handiak garaje bateko atea zabaldu zuen, eta bertan pertsona ugari babestu ginen, Guardia Zibilak atea kolpatzen zuen bitartean."}, {"text_idx": "#000018", "text": "1968ko ekainaren 8an Txabi Etxebarrieta (ETAko liberatua) eraila izan zen. Mobilizaioak oso jendetsuak izan ziren, gazte ugarik zuzendu zituzten eta gazte ugarik parte hartu zuten. Nabarmena izan zen Guardia Zibilaren basakeria, Jesu\u0301s Mun\u0303ecas Aguilar kapitainaren zuzendaritzapean: manifestariak erreprimitu zituen eta atxilotutako dozenaka pertsona basakeriaz torturatu zituzten."}, {"text_idx": "#000019", "text": "1969ko urtarrilean hiru asteko greba egin zen ELMAn."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Burgosko prozesua 1970eko abenduaren 3an hasi zen. Langile Mugimendua indar anti-frankista handia bezala azaldu zen, grebak zuzenduz. ETAko militanteen aurkako heriotza-zigorren kontrako mobilizazioak oso jendetsuak izan ziren, eta hilabete osoa iraun zuten, indultatuak izan arte."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Aretxabaletako Copreci Kooperatiban ere \u2018sugearena\u2019 egin zen, enpresa osoa geratu zuena, eta langileak manifestazioan herrirantz atera ziren. On\u0303atin, Garay eta Cegasa gelditu ziren; bietan ala bietan, grebarekin bat egin ostean, enpresaren aurrealdean bilkura egin zuten, guardia zibilaren kargak sufritzen. Gainera guardia zibila lantegien barrualdera sartu zen, lantegiak gera ez zitezen presionatuz. Elizen barruan elkarretaratzeak egin ziren, eta bertatik irtetean \u2018grisek\u2019 kargatu egin zuten. Bergaran, Unio\u0301n Cerrajera (Altos Hornos), Mayc, Algodonera eta Torunsa geratu ziren. Torunsa (Elgetarako bidean, San Joan auzoan) enpresako gizonezko eta emakumezko langileak herriaren erdialderantz abiatu ziren, eta ibilbidean zeuden tailerretako langileek ere bat egin zuten mobilizazioarekin. Manifestazio jendetsuek guardia zibilen biolentzia sufritu zuten."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Arrasateko manifestazioetan milaka pertsonak parte hartu zuten, eta guardia zibilek kolpeka sakabanatu zituzten, manifestariak taberna batzuetan babesa hartzen zuten eta guardia zibilek taberna irtenarazi zituzten. Horietako batean, Bar Mendi aterarazten ari zirela, ondoko balkoi batetik, Olatxo harategiaren gainean, Blas Sagastak lurrean etzanda \u2018h. de p.\u2019 oihukatu zien, eta guardiek gora begiratzen zuten arren, ez zuten inor ikusten. Biktor Bonet eta beste arrasatear batzuk Burgosko Gobernu Militarrera joan ziren, epaiketaren lekura. Bilkura sakabanatu egin zuten indar errepresiboek."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Lantegi batzuetan, mobilizazio hauek sustatu genituenak belaunaldi gazteak ginen, eta klandestinoki egin genuen. Beste enpresa batzuetan Zinpekoen eta Bitartekarien inguruan antolatutako gizon eta emakumeak izan ziren."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Lantegietako eta kaleko mobilizazioek alderdi politikoetan afiliatutako pertsona guztien babesa jaso zuten: PNV, Partido Comunista, Partido Socialista, ETA, ETA-VI, Movimiento Comunista ... Mobilizazio hauen ondorio garrantzitsuenetako bat izan zen Diktaduraren aurkako eta askatasun politikoen aldeko antifrankista guztiak borroka bateratu batean elkartu ahal izatea. Milaka pertsonako mobilizazioek (Arrasateko lehenbizikoan 5.000 lagunek hartu genuen parte) diktadurari galarazi zioten heriotza-zigorrak exekutatzea, eta batez ere lagundu zuten kontzientzia eta konfiantza sortzen langile gazteen artean, izan ere, agerian geratu zen diktaduraren errepresioa ez zela garaiezina, frankismoa garaitu zitekeela."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Ez ziren desadostasun bakarrak: Comisiones Obreras \u2013 Biltzar Sindikatu Bertikaleko zinpeko eta bitartekari ondratuak baliatzearen aldekoa zen; Comite\u0301s Obreros \u2013 Langile Ekintzak 72ko abenduko bere lehen zenbakian adierazten zuen \u201cexijitzen dituela zinpekoen eta bitartekarien dimisioa, eta asanbladak aukera eta baliogabetu ditzakeen batzordeak antolatzea\u201d; aldi berean, Comisiones Obreras \u2013 Guipu\u0301zcoa Obrerak bere 14. zenbakian, 1973ko uztailean, bestelako apustu egiten zuen: \u201cgure antolaketa sortzea, garatzea eta indartzea sindikatu bertikal faxistatik aparte eta honen kontra\u201d."}, {"text_idx": "#000031", "text": "1970eko abenduko mobilizazioetatik aurrera, erakunde politiko eta sindikalak nabarmen garatu ziren, langile- eta herri-borrokak orokortu ziren, eta frankismoaren aurkako azken erasorako baldintzak prestatu ziren. Errepresio urte gogorrak falta ziren, batez ere Puig Antich-en erailketaren harira, eta ETAko eta FRAPeko militanteen fusilamenduaren harira, 1975eko irailaren 27an, baina diktadura frankistaren amaiera iristear zen."}, {"text_idx": "#000032", "text": "70etako hamarkadan, belaunaldi berriak Arrasaten sustatutako langile-mobilizazioetatik nabarmendu ziren:"}, {"text_idx": "#000033", "text": "1973ko IFAMeko grebalariekiko elkartasunezko grebak (hiru hilabete iraun zuten)Unio\u0301n Cerrajerako greba 1974ko ekaineanUlgor eta Fagor Electro\u0301nicako greba 1974ko ekaineanGreba orokor eta politiko-sindikala 1974ko abenduaren 11nHeriotza-zigorren aurkako grebak 1975eanGamey-ko kaleratzeen aurkako borroka solidario eta jendetsua 1976anGasteizko erailketen aurkako 1976ko martxoko greba orokorraAmnistiaren Aldeko astea 1977ko maiatzeanMetalaren herrialdeko hitzarmenaren grebak 1977 eta 1978anTxandakako plus-aren aldeko borroka Unio\u0301n Cerrajeran 1978an eta elkartasunezko lanuzteak herrian1978ko greba orokorrak Irun\u0303eko German Rodriguezen erailketaren aurka eta Arrasateko Emili, Zapa eta Robertoren erailketen aurka"}, {"text_idx": "#000035", "text": "Lantegiko asanbladak (batasun testuinguru bezala), \u2018sugeak\u2019 antolatzea borroka zabaltzeko bide gisa, enpresetako itxialdiak, herri-asanbladak udaletxearen plazan, Sebero Altuben eta auzoetan, manifestazio jendetsuak ... borroka metodo ohikoenak izan ziren urte horietan guztietan."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Trantsizioaren ostean gertaturikoa ez zen bat etorri Diktadurarekin bukatzea helburu zuten borroka horiekin guztiekin:"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Frankismoko sektoreekin ituna egiteaHiltzaileak eta torturatzaileak amnistiatzeaPoliziak berak, epaitegi berezi berberek eta ejerzito berberak bizirik jarraitzeaGaur egun oraindik daukaten inpunitateaKrimen guztiei justizia etengabe ez aplikatzea..."}]