[{"text_idx": "#000000", "text": "Ederra iruditu zait, oso, Jon Egigurenek \u201cAizarnara begira\u201d txokoan idatzi duena (\u201cSorabil baserriko larre-behia\u201d). Sukaldaritza tradizionala egiten duten horien antza du Egigurenek: goi mailako produktua erabili ohi du, berari protagonismoa emanez, eraldaketa edo lagungarri askorik gabe."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Izan ere, larrabehiaren ibilerarekin, pertsona, ganaduzalea, pixka bat ahaztuta geratzen da bertsootan, eta komeniko litzateke argi pixka bat egitea Xerapio delako horri. Bere jatorriaz, berriz, nahaste pitin bat daukate bertsolariak, Zavalak eta Egigurenek, eta hori ere pixka bat argitzea nahi nuke, ohartxo hauekin inolako meriturik kendu gabe Egigureni (besterik ez litzateke faltako! Bertsoaren aztarnarik ere ez Arzallusek \u2013eta beharko luke, bere aurrekoren bat Sorabilekoa baitzuen\u2013 eta hemen bazter guztiak nahasten!)."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Ezer baino lehen esan dezadan zein zen Serapio hori. 1917an, bertsoen garaian, bi Serapio bizi ziren Santa Engrazia aldean: Serapio Irure Eizmendi (1848), Irure baserrikoa, eta Serapio (edo Juan Serapio) Irure Lizaso (1876), Sorabilberrikoa (eta ez Sorabilkoa, bertsoak dioen bezala). Azken hori da gure protagonista, Irurekoa ezkondua baitzen, eta Sorabilberriko hau, berriz, mutilzaharra. 41 urteko gizona zen, beraz, gure protagonista, bertso-jartzailea baino lau bat urte gazteagoa (ez da harrigarria, gainera, elkar ezagutzea). Buruz ari naiz baina gaur egun Sorabilberrin bizi direnen birraitonaren anaia edo, izango zen gure Serapio hori. Ez dut heriotza-datarik topatu baina 1950eko hamarkadarako hila zela uste dut."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Badut zalantza ba ote zen larrabehirik, alegia, betizurik Aizarnan garai hartan edo piriniar arrazako behiez ari den gure bertsolaria. XIX. mende bukaeran, ia ganadu dena piriniar arrazakoa zen Gipuzkoa aldean (Aizarnan ere bai) baina oso degeneratuta zegoen; alegia, oso ganadu kaskarra zen, hanka mehar eta sabelalde estukoa. Litekeena da, beraz, halako ganadua izatea bertsoan aipatzen dena, nahiz eta larrabehia deitu. Ordurako, Etumeta eta Komisolatza aldeko herri lurrak salduak ziren eta Santa Engrazia ingurua soroz beteta zegoen. Gainera, Diputazioa zenbait hobekuntza egiten hasia zen ganaduaren kalitatea hobetzeko eta, albaitarien lana eta dirulaguntzak tarteko, baserritar askok aldaketa haietan parte hartzea lortu zen, tartean Sorabil aldekoak. Testuinguru horretan, zaila egiten zait Lastur aldean-eta ikusi ohi ditugun betizuak irudikatzea Santa Engrazia aldean. Baina, tira, behi piriniarra izan edo betizua izan, historiak ez du bere edertasuna eta freskura batere galtzen."}]