[{"text_idx": "#000000", "text": "Xan Kurutxarri: \u201cGure ofizioak aldatu dira; tresnak badira errazago lan egiteko\u201d"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Bi ofiziale enpresa sindikatu nagusi dira Pirinio Atlantikoetan: CAPEB eta FFB. Xan Kurutxarri (Baigorri, 1979), 24 langileko ZurLan Baigorriko zurgintza enpresako arduraduna da. Ipar Euskal Herriko FFB, Eraikuntzako Frantziako Federazioko zurginen lehendakari bilakatu da urtarrila hondarrean. Bardozeko Regis Darrieumerlouren segida hartu du karguan. Zurgintzan bezala, eraikuntzako beste sail bakoitzak badu bere ordezkaria. Tokiko zenbait enpresa elkarturik, iaztik, kolegioetan ibitzen hasi dira ofizialegintzaren sustapena egiteko gazteen artean. Eraikuntza arloaren egoera ere aipatu du Kurutxarrik."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Problemak badirelarik kliente batekin, adibidez, federazioko juristen laguntzak badituzte kide diren enpresek. Ofizialeen laguntzeko da. Anitz aldatu dira gure ofizioak; bada xantieretan egiten duguna, baina administrazio lan anitz bada bulegoan ere. Klienteekin ere ez da lehen bezala, hitzez, eskua tinkatuz trenkatzen baitzen. Orain, aitzinkontuak izenpetuz egiten da, nahiz barnealdean oraino hitzez egitea gertatzen ahal den."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Teilaturako zur anitz heldu dira Frantzia iparraldetik eta Alemaniatik. COVID-19arekin anitz eraiki da, eta zioten ez zutela zurik aski; Ameriketarat anitz abian zela. Teilaren arloan, haatik, bai badirela monopolio handiak. Bizpahiru enpresa nagusi dira; bi badira Frantziakoak, beste enpresa batzuk erosi dituztenak, eta orain nahi dutena egiten dute. Gasaren prezioa emendatu baita, pentsatzen dut ondorioak badituela, baina hori denez bakarrik?"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Hastapenean, ez. Iduri zuen ez zuela efekturik. Orain, ikusten dira proiektu batzuk ez egiten, edo ttipitzen. Sentitzen da. Ez du nornahik etxea egiten ahal, non ez duzun parte bat zuhaurrek egiten. Etxe berri gutiago egiten dira."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Merkatu publikoak ere ttipitu dira. Sentitzen da, zeren eta enpresa handiak ere\u2014Eiffage, Etchart bezalakoak\u2014 sartuak dira berrikuntzan, beste ofizio batzuetan. Ez da beste zerbait entseatu nahi dutelako; berrian biziki tinki baita, beste zerbait xerkatzen dute."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Nik uste 2023a zaila izanen dela, batzuentzat. Estatuak sosa eman zuen 2020an enpresen xutik atxikitzeko; batzuek ez dute oraino itzulia eta arriskatzen du kokatzea. Etxe berri egiten ari direnentzat \u2014kostaldean sustut\u2014, zailtasunak izanen dira. Enpresa ttipiendako ere gero eta zailago izanen da, ikusiz administrazio aldetik zer egin behar den. Anitz formakuntza, label behar dituzu, eta edozein gauzendako hamar mila paper egin behar dituzu. Ez baduzu egiturarik, eta dena bi lagunen artean egin behar baduzu, biziki pisu da."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Zure enpresa ZurLan, Baiona alde zaharreko zaharberritze lan anitzetan ari da. Arkitektura berezi bat da zaindua dena. Zer du berezirik?"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Azken urteetan, bizitegi tratulari dirudun andana bada Baiona zaharreko eraikin osoak erosten dituztenak, bizitegi berriak egiteko. Beste gisan, balitzatekea horrenbeste zaharberritze lan?"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Lehen bezala, bakoitzak bere apartamentua berrituz? Ez dakit. Alimaleko obrak dira aldi oro."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Partikularrentzat diren zaharberritzeko laguntzak aski direa?"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Seguraz ere bai. Zergagabetze sistemarekin berriz saltzen dutelarik, gainbalio handia egiten dute."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Hasten ginen munduko eraikin ezagun batzuk erakutsiz: piramideak, Estatu Batuetako buildingak, Guggenheim museoa; eraikuntzako langile batzuek egin zituztela esplikatzeko. Pista joko bat ere bazen gazteek erran zezaten zer ofiziori buruz joan zitezkeen. Aldi oro bizpahiru enpresatakoak joaten ginen eta gertatu da ez genituela batere ibilbide berdinak; ontsa zen gazteei erakusteko, hastapenean, ez bazara eraikuntzara joaten, berantago ere berriz jiten ahal zarela."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Ttipitik maite nuen zura lantzea; eraikitzea. Tttipitan legoekin anitz ari izan naiz eraikitzen, aita ere ofizialea baitzen."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Goizegi da errateko. Irakasleek biziki ontsa atzeman dute. Erakutsi dugu eraikuntza, egun, zer den; haiek ere ez zuten pentsatzen hola zela. Beti bada irudi hori: gizon kozkor bat, parpina mugitzen. Gure ofizioak aldatu dira. Tresnak badira errazago lan egiteko; ez gara beti euripean."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Zuraren prezio eta hornitzaile monopolioetara itzultzeko, ba ote litzateke Euskal Herriko zur zirkuitu labur baten egiteko manerarik?"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Ontsa litzateke gure zurak baliatzea. Jada, aski harrigarri da ikustea Landetan [Okzitania] zenbat zur baden eta kasik ez baliatuak eraikuntzan; segeriak badira, baina denak paper edo paleta egiteko baliatzen dituzte. Ipar Euskal Herrian ere baziren segeria anitz, lehen. Alimaleko proiektua izaten ahal litzateke, zeren eta zura bada; kudeaketa iraunkorra eginez \u2014moztu orduko beste bat landatuz\u2014, egingarria da hemen ere. Lantzekoa da."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Baigorriko ofiziale batzuen artean Bategin kooperatiba sortu zenuten. Duela bi urte gogoeta bat hasi zenuten, Baigorrin berean, etxe salmenta espekulatiboek kezkaturik. Zertan da?"}, {"text_idx": "#000041", "text": "Zertan? Gelditurik. Biziki azkar partitu zen gogoeta, eta fite akitu gara. Zertarik abiatu zen? Hasiak ginen ohartzen anitz bordeles edo paristar heldu zirela herrirat etxeak kario erosiz eta berrituz. Etxe anitz bazen salgai, baina karioegi gazteendako. Erosle horietan anitz biziki gisakoak ziren, gurekin bizi nahian\u2014ez da batere hori problema\u2014, baina etxe guziak kario hartzen. Gure dinamikan pentsatu genuen: zergatik ez salgai zen etxe bat erosi eta eginahala prezio apalean berritu, gero apartamentuak berriz saltzeko, baina gainbaliorik gabe?"}, {"text_idx": "#000043", "text": "Bazen etxe bat aski merke, karrikan, erosteko. Jabeak erran zigun salduko zigula, baina ontsa izorratu gaitu; ez digu batere saldu, hastapenetik agentzia baten esku utzia baitzuen. Bi saltegi leku bazituen, eta bost apartamentu. Hasiak ginen arraberritze kostua zenbatzen, eta egiteko gisan zen. Ideia zen auzolanetan aritzea. Baina agentziak erran zigun bazuela jada beste erosle bat. Azkenean, ez du erosi, gainera, baina sekulako nahaskeria zen. Egia da horretan hautsi dela pixka bat dinamika."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Ez lehen bezainbat, baina Basaizea elkartean parte hartzen dut. Udan, pilotan, errebotea segitzea maite dut. Gero, ikastolan ere inplikatua naiz. Bategin kooperatiban ere ibiltzen naiz. Maite dut elkarteetan aritzea, nahiz eta lehen baino gutiago ibili; anitz ekartzen du."}]