[{"text_idx": "#000000", "text": "Hiztun berriak, hizkuntza eta subjektibitatea"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Subjektibitateaz ari da, subjektua izateaz. Subjektibitatea hainbat debateren erdigunean egon den (eta dagoen) kontzeptua da, eta bere ustez, hizkuntzak biziberritzearen aldeko mugimendua gai horietan sartu behar da, bai ala bai. Subjekbitateari lotuta, guretzat garrantzizkoak diren kontzeptuak ageri dira: mugimendu sozialak, botere-harremanak, aktibismo kulturala, neoliberalismoak eragiten duen bereizkeria, intersekzionalitatea... Nola ez gara, bada, horietan interesatuko? Funtsezkoa da kontzeptu horiek guztiak gure baitatik irakurtzea eta lantzea."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Estruktura ala agentzia? Gure portaerak noraino daude erabat baldintzatuta eta noraino dago gure esku horiek aldatzea? Gure portaera gidatzen duten baldintza estrukturalak daude. Baldintza horiek batzuetan fisikoak dira, eta beste batzuetan mentalak, soziolizazio-prozesuaren ondorioz barneratuak. Egonkorrak dira eta eta aski erreiteratiboak. Agentzia, ordea, norbanakoek beren kabuz jarduteko gaitasuna da: hautatzeko, egiteko eta eragiteko gaitasuna... autonomia, azken batean. Gaizki ulertu ez badut, Pujolarrek bi horien arteko harremana dinamikoa dela defendatzen du."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Hizkuntza-ohiturak aldatu daitezke, jakina; baina inork ez digu esan hori nola egin behar den. Susmatzen dugu hiztunen agentzia indartzea dela gakoetako bat (ahalduntzea, egungo terminologiaren arabera); baina susmatzen dugu, halaber, hori ez dela nahikoa: baldintza estrukturalak ere ikutu behar dira... eta horiek hitz potoloak dira."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Besteak beste, \u201cnudge\u201d kontzeptua proposatu du, ekonomian Richar Thaler-ek formulatu zuen teoriaren haritik. Izan ere, jokabidea estimulu edo ekintza txikien bidez bideratu daitekeela uste du. Bultzada txikiak garantzitsuak dira pertsonek bestela hartuko ez lituzketen hautuak hartzen laguntzeko. Ez da inposizio bat. Testuinguru egokiak sortzea da besteek guri interesatzen zaigun zerbait bat dezaten, behartuak edota \u201cbideratuak\u201d sentitu gabe. Hautatzen uztea, baina testuinguru egokia sortzea hautaketa \u201cona\u201d izan dadin. Erabakiak ez dira prozesu arrazionalak; erabakiak ez dira hartzen aldeko eta kontrako faktoreak ondo aztertu ondoren. Erabaki txikiak, batez ere, testuinguruaren arabera hartzen dira... eta ez dago testuinguru neutrorik. Politiketan, hortaz, bidezkoa da gure helburuetarako testuinguru egokiak eraikitzea: erabakien arkitektuak izatea."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Hainbat herrialdetan pentsatzen hasi dira pentsio-funtsetan izena emateko prozedura automatikoa izatea. Gero, jakina, norbera libre da, nahi izanez gero, baja emateko.Internet ere mundiala da horretarako. Zapata berriak erostekotan, begiratzen ari zarela: \u201cArtikulu hau agortzear dago. Bi ale besterik ez da geratzen\u201d agertuko da. Zaila da abisu horri aurka egitea. Liburu bat erosi berri duzula ere, antzeko oharra agertuko da: \u201cLiburu hau erosi dutenek hau eta hau ere erosi dituzte. Erosi nahi dituzu?\u201d.Konturatu zarete? Janariak zapore hobea du izen luze edo exotikoa duenean. Zer nahiago duzue bigarren platerako? Arraina ala Arrain zuria erroma erara limoiarekin? Diotenez, eraginkorragoa da janari osasuntsua ikusgarriago egitea, zabor-jana debekatzea baino.Zergak ordaintzeko orduan, ohartxo bat bidali ohi dute Estatu Batuetan. Azterketa txiki bat egin zuten hiru mezurekin: lehenak zergak ordaintzearen onura sozialak azpimarratzen zituen; bigarrenak zergak ez ordaintzearen ondorio legalak; eta hirugarrenak, herriko zergadunen artean gehiengo handi batek zergak ondo eta garaiz ordaintzen zituela informatzen zuen. Hirugarrena izan zen eraginkorrena. Antza denez, ez da komeni eragin sozialaren indarra gutxiestea."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Horiek guztiak nudge-ak dira: bultzada txikiak. Gure arloan ere egin izan dira, eta gehiago egin litezke. Esate baterako, nudgeak dira honako hauek:"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Azken batean, hiruki bat sortzea da gakoa: arauak, pizgarriak eta bultzadak."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Bada gauza bat guraso euskaldun guztiok erabat izutu eta beldurrez ikara jartzen gaituena: egun batean seme-alaba etxera etorri eta erdaraz egingo digu. Badakigu iritsiko dela, saihestezina dela, eta ezin dela horren aurka borrokarik egin."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Eta halaxe izan da. Ama harritu egin da. Aita ez. Aitak espero zuen. Biak ala biak atsekabeturik daude: begiak beltz eta bihotza ilun. Biek ala biek \u201cBaina... Zergatik? Zer egin dugu gaizki?\u201c \u2014galdetzen diote beren buruari. \u201cZertan huts egin dugu? Behar izan gaituzun bakoitzean hor egon gara. Zergatik egiten diguzu hau?\u201d \u2014 pentsatzen dute."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Lasaitasuna berreskuratu eta galdetu egin dute: \u201cBaina... zergatik egiten duzu gurekin erdaraz?\u201d"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Haurrak, azkenean, sorbaldak jaso ditu, eta aparteko garrantzirik eman gabe, zintzo aurpegiarekin erantzun du: \u201cEske... ikastolan lagunekin horrela egiten dugu\u201c."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Orduan hasi dira gurasoak, buruari bueltaka. Zer egin? Horri buelta nola eman? Psikologia liburu batean istorio bat irakurri dute. Etxeko lanak egin nahi ez dituen haur baten istorioa da. Amak honela kontatzen du: \u201cAndy-ri etxeko lanak egiten irakatsi nahi diot, eta etxeko lanak egin ditzala nahi dut, baina egin nahi izatea da benetan nahi dudana. Agindu ahal diot, baina ez da hori kontua, gogoz kontra egingo ditu-eta. Badakit zerbait gaizki egiten ari naizela baina ez dakit zer den.\u201d"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Paradoxa bat da, irtenbiderik ez duen korapiloa. Senarrari \u201cizan espontaneo\u201d esaten dion emaztearen gisakoa da: espontaneoa izatea exijitzen da, baina espontaneoa izatea espontaneoa izan behar den jokabidea bat da; zoritxarrez, ezin da espontaneoa izan, exijitua izan delako. Gurasoei ere berdin gertatu zaie: seme-alabak euskaraz egitea nahi dute, baina horrek ezin ditu asebete, bene-benetan nahi dutena baita seme-alabak euskaraz egin nahi izatea. Psikologoek lotura bikoitzaren teoria deitzen diote, eta jokabide eskizofrenikoarekin du zerikusirik."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Irtenbidea? Ziur aski, ahalik eta metodorik sotilenak erabiliko dituzte seme-alabaren nahia bide \u201czuzenetik\u201d eramateko. Beren burua konbentzitzen saiatuko dira haurra hezitzen ari direla, eta ez direla ari euskaraz egitera behartzen edo euskaraz gogoz kontra egin dezala negoziatzen, ez baita hori gurasoek nahi dutena. Neurri handi batean lortuko dute, ziur aski, baina dagoeneko zerbait hautsia izango dute bihotzean, krak!"}]