[{"text_idx": "#000003", "text": "Animalia gehienen gorputz-tenperatura kanpoko tenperaturarekin aldatzen da. Askotan, tenperatura bera dute animaliek eta haien inguruak. Poikilotermo deritze animalia horiei. Horrek sekulako eragina izan dezake animalien funtzionamenduan, tenperaturaren menpe egon baitaiteke animalia horien jarduera."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Hala ere, tenperaturaren eraginarekiko menpekotasun hori leundu egin dezakete animalia batzuek. Oinarri molekular edo entzimatikoa duten mekanismoei esker lortzen dute leuntze hori, baina hemen ez gara mekanismo horietaz arituko."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Ornodunen bi klasek, hegaztiek eta ugaztunek, berriz, beste bide bat hartu dute ingurunearen tenperatura-aldagarritasunaren ondorioei aurre egiteko: gorputzetik at utzi dute aldagarritasuna; hau da, beren gorputzen tenperatura konstante mantentzen dute. Homeotermo esaten diegu animalia horiei. Homeotermoek eraendu egiten dute barne tenperatura, bero-fluxuak kontrolatuz. Ikus ditzagun jokabide horren mekanismo nagusiak."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Kontuak, funtsean, oso sinpleak dira. Azken batean, gauza bera egiten saiatzen gara gu geure etxeekin: guztiz lortzen ez dugun arren, geure etxeetako tenperatura konstante mantentzeko teknikak eta tresnak erabiltzen ditugu. Animalia baten gorputz-tenperatura konstante mantendu ahal izateko, berdin izan behar du animalia horrek galtzen eta irabazten duen beroak. Barneko jatorria du animalia homeotermo gehienen bero gehienak; hau da, metabolismo-jarduera da gure bero-iturri nagusia. Hortaz, lehen erabili dugun irudira itzulirik, metabolismoa etxe bateko berogailu gisa har dezakegu, jarduera metabolikoak berogailu baten antzera jokatzen baitu."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Beroa trukatzeko [1], lau modu daude: eroapena, konbekzioa, erradiazioa eta lurrunketa. Kontuak errazteko, esan dezagun animaliak beste masa batekin ukituan egon behar duela eroapena eta konbekzioa gertatu ahal izateko. Hortaz, eroapena esaten dugu ukitzen den masa hori solidoa denean, eta konbekzioa, berriz, likidoa edo airea denean. Funtsean, baina, prozesu fisiko bera da beti, ukitzen den beste masa batera igarotzea animaliaren beroa."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Beroa konbekzioz eta eroapenez galdu ahal izateko, animaliaren gorputzak ukitzen duen masa baino beroago egon behar du. Hiru faktoreren menpe dago bi era horietara galtzen den beroa. Lehen faktorea animaliaren eta beroa hartuko duen airearen edo uraren arteko tenperatura-aldea da. Guztiok dugu faktore horren eskarmentua: hotza egiten duenean beroa egiten duenean baino bero gehiago galtzen dugu. Bigarren faktorea ingurunearen eroankortasun termikoa da. Mundu guztiak du faktore horren berri ere: tenperatura berean, bero gehiago galtzen dugu uretan airean baino, uraren eroankortasuna airearena baino handiagoa delako. Hirugarren faktorea gorputz-azalarekin ukipenean dagoen masaren berriztatzearen abiadura da. Hau ere, ondo baino hobeto ezagutzen dugu: haizea dabilenean bero gehiago galtzen dugu eta arropa gehiago janzteko beharra sentitzen dugu."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Erradiazioaz eta lurrunketaz geroko kapituluetan arituko gara, baina esan dezagun erradiazioaren kasuan beroa galtzen duen masak eta beroa irabazten duenak ez dutela elkar ukitzen, eta lurrunketaren kasuan ingurumena gorputza baino beroago dagoenean ere gal daitekeela beroa."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Oharra:[1] Animalia homeotermo gehienen kasuan (baina ez beti eta ez guztietan), galdu egiten da beroa. Hau da, noranzko bakarrekoak dira truke gehienak, kanporanzkoak alegia."}, {"text_idx": "#000014", "text": "\u00b7 Atala: Animalien aferak, Dibulgazioa"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Harpidetu zaitez gure eguneroko albisteen buletinera artikuluak eta bestelako berriak jasotzeko.\nOndo batu zara harpidedun zerrendara."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Harpidetu zaitez gure eguneroko albisteen buletinera artikuluak eta bestelako berriak jasotzeko."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Sare neuronalek datuak behar dituzte ikasteko. Faltsuak izan arren"}, {"text_idx": "#000022", "text": "#KZJaia(78)Animalien aferak(119)Argitalpenak(275)Berri laburrak(11)COVID19(28)Dibulgazioa(2922)Dozena erdi ariketa eta datu interesgarri(85)EHUko ikerketa(347)Ekitaldiak(47)Elkarrizketak(21)Emakumeak zientzian(250)Ezjakintasunaren kartografia(449)Gaztezulotik(6)Gogo Elebiduna(6)Ikasleen begietatik(12)KimikArte(6)Kin\u0303uren begirada(12)Kolaborazioak(1086)Kultura zientifikoa(26)Maiz egiten diren galderak(13)Mugaldea(96)Oinarrizko kontzeptuez(57)Quanta Magazine(3)Tokian tokiko(20)Zientzia begi-bistan(455)Zientzia eta Teknologiak 50 urte(23)Zientzia Kaiera(4)Zientzialari(179)Zientziaren historia(25)"}, {"text_idx": "#000023", "text": "animaliak antropologia argitalpenak arkeologia artikuluen bilduma astrofisika astronomia bideoak biokimika biologia eboluzioa Ekaia aldizkaria ekologia ekonomia elikagaiak emakumeak filosofia fisika genetika geologia historia hizkuntzalaritza ikerketa informatika ingeniaritza ingurumena itsasoa kimika klima-aldaketa laburpena mapping_ignorance matematika medikuntza mikrobiologia neurologia neurozientzia osasuna paleontologia psikologia soziologia teknologia zientzia zientzialariak zientziaren_historia zoologia"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Moko handiagoa ala txikiagoa, tenperaturaren menpe"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Udan, ekidin beroa irabaztea, eta saiatu galtzen \u2013 Zientzia Kaiera\n[...] animalia homeotermoak gara; gorputz tenperatura konstante mantentzen dugu 37 oC-tan. Horretarako, organismoa [...]"}, {"text_idx": "#000027", "text": "[...] animalia homeotermoak gara; gorputz tenperatura konstante mantentzen dugu 37 oC-tan. Horretarako, organismoa [...]"}, {"text_idx": "#000031", "text": "La importancia del dio\u0301xido de carbono en la dina\u0301mica geolo\u0301gica de Europa"}, {"text_idx": "#000033", "text": "A new imaging technique allows visualisation inside intact animals"}]