[{"text_idx": "#000006", "text": "baztanga.(G; Lar, An\u0303 (AN), H), bastanga (G; H). Ref.: A (baztanga, bastanga); Arin AEF 1955, 108. Viruela; varicela. \u201cViruela\u201d Lar y An\u0303. \u201cPetite ve\u0301role. Baztanga edo nabarreria (Mb)\u201d H. \u201cViruela\u201d (de las ovejas) Arin AEF 1955, 108. v. nafarreri. Aurtasun guzian bagenuen zer edo zer. Bagenuen bein ortz-aginen agertzea; bein baztanga edo nabarreria; gaur txisariak, bigar gornia. Mb OtGai I 18. Aurten baztanga son\u0303urik ez da izan, ta kolera murmorik ere ez. Sor Bar 88. Goiko Amerikako Texasko Errialdean naparreria edo zakutea edo baztanga deritxon gaiso zikin\u0303a zabaldu zan baten. Ezale 1897, 182b. Ill egiten nituben bastangak arrapatu ban\u0303an len. Sor AKaik 122. Nik detana da baztanga, eta badakit zen\u0303ek pegatu ditan. Iraola 139. Zuk etzenduen pasiatzen juan dan udan, emakume itxusi baztangak zulatu batekin? Ib. 53. Gaitz itsaskorren bat \u2013esaterako, baztanga naiz sukarrustela (tifus)\u2013 norbaitek zuenean. A Eusk 1925 (2-3), 4. Gure bertsolarietan naparreri edo baztanga maiz azaldu oi da. Inzag RIEV 1933, 415. Baztanga deritzaion eritasun bildurgarriak jota. Jaukol Xenpel 19 (ap. DRA)."}, {"text_idx": "#000009", "text": "es (1) iz. (Med.) viruela (2) iz. (Zool.) Ik. bastangafr iz. variole, petite ve\u0301roleiz. (Med.) smallpoxport iz. vari\u0301ola"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Baztanga izugarri batek jota dago. #gaurkohitza"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Required fields are marked *"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Sinonimoak: ad.[txartzat edo zigorgarritzat hartu]: apaletsi, diskriminatu, gaitz esan, gaitz iritzi, gutxietsi, muzin egin, txarretsi, txikietsi, zaputz egin, arbuiatu Ipar., erdeinatu Ipar., gaitz erran Ipar., hastandu Ipar., mespretxatu Ipar., nardatu Ipar., mendratu Ipar./Naf., gaitzets izan g.e., kondenatu g.e., urruindu g.e., despreziatu zah., menospreziatu zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)"}, {"text_idx": "#000016", "text": "es (1) du ad. desaprobar, reprobar, desestimar, rechazar (2) du ad. condenar; aborrecer, odiar (3) du ad. (Zuz.) [errekurtsoa] desestimarfr (1) du ad. de\u0301sapprouver, repousser, rejeter (2) du ad. condamner, de\u0301tester, hai\u0308ren (1) du ad. [arbuiatu] to condemn; to disapprove; to reject (2) du ad. [gorrotatu] to hate"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Eraso homofoboak gaitzetsi dituzte gaur elkarretaratze ezberdinetan."}, {"text_idx": "#000018", "text": "iz. Ohikoek baino egun bat gehiago, otsailaren 29a, duen urtea."}, {"text_idx": "#000019", "text": "betarras . \u201cBissextile, betharras, bixixtro\u201d Foix."}, {"text_idx": "#000020", "text": "es iz. bisiesto, an\u0303o bisiestofr iz. bissextile [anne\u0301e]en iz. leap yearport iz. bissexto;"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Betarrasetan bikoitz asko jaiotzen dira. #gaurkohitza"}, {"text_idx": "#000023", "text": "1. (L-ain ap. A ), beiragarri. Admirable, digno de ser visto. \u201cDigno de verse\u201d A. Gauza begiragarria eta miraritsua da txit, aitz goititu onek bere erpin\u0303etik ixurten daben ur garbi ain ioria nondik eta nola datorren burutaratzea. Izt C 107. Begiragarria izateaz gan\u0303era da arrigarria txit [...] zerri gazte saill andien kopurua. Ib. 186. Apaindurarik baliotsuenak, urrezko erraztunak, belarrietako zirzilluak, eskuturretako edergarriak, urre eta zillarrezko txarroak, arri begiragarriak. Lard 81. Ikusgai begiragarria zan benetan. TAg GaGo 7. Izkuntza aien aldeko maitetasun gori ura eder bazan ta begiragarri, nola diteke itsusi ta txaldan guk gerea maite-izatea? Ldi IL 138. Neskak arrosa zabal dirudi, / ez bezain begiragarri. \u201cMa\u0301s digna de ser contemplada que nunca\u201d . Or Eus 309. (Uso sust.).Leiarrezko arri ikusgarri eder au eraman-erazo zuten Madrillera, Erregezko kondaira izakiarenean begiragarri ifinteko. Izt C 74. Goia, mendi-gallurrak, bideko zernaitxoak, basoa, elur-ondarrak: laburki, begiragarri oro, nortu ta eraski olertsuez mamitu zitzaizkidan. Ldi IL 29."}, {"text_idx": "#000024", "text": "2. Venerable, respetable. San Inazio Loiolakoaren Alkartegiko A. Erretore Beg[iragarri]a. (In Aran SIgn I). 1765g. urtean Deun itxuran il zan Mandiolazatar apaiz jaun begiragarriari. Ayerb EEs 1912, 58. Jaun guztiz maittagarri, begiragarri ta agurgarria. Inza Azalp 84. Koruko Ama beiragarriya / garbiya eta Birjin\u0303a. Bertsol 68. Yaun Urli begiragarri ta adiskide: barkatu yardun luze, lotsagabetxo au. Ldi IL 68. Ta orain Erkalaren babesgarri-legea ez al didate ezarriko, legegin begiragarriok ikusi bezelaxe antzeztu ditudala-ta. Ib. 26. Makalaldi bat zeukan Fortunato horrek, bestalde gizon begiragarri baita, beldurgarria ere izanagatik. Mde Pr 105s. Gizon begiragarria da egiazki, beste edozein adina, Gandhi indiarra, baina ezin ditzaket ontzat har liburu honek aurrealdean dakarzkien haren hitzak. MIH 339."}, {"text_idx": "#000029", "text": "es izond. admirable, digno de ser vistofr izond. admirable, remarquableen izond. admirable, praiseworthyport izond. admira\u0301vel"}, {"text_idx": "#000030", "text": "adj. Litzatekeenari baina ez denari dagokiona. Ik. menturazko. Izan ere balizko errotak urik ez, eta hobea onaren etsai da. Estatu ez diren nazioen balizko eskubideak. Balizko hipotesi horren kontra. Balizko olak burdinarik ez (esr. zah.). (Hiztegi Batua)"}, {"text_idx": "#000031", "text": "balizko. (Dv (V), balitzako (Sc ap. A), balitzko Supuesto, hipote\u0301tico (de la forma verbal condicional balitz + suf. -ko). \u201cBalitzako eiherak eztizu ogirik ehaiten (Sc)\u201d A. v. balizkako. Balizko oleak burdiarik ez. \u201cLa herreri\u0301a de si fuese no hace fierro\u201d. RS 15. Balizko oleak burniarik egin eztaroa. RG A 36. Balizko olaak burnia gitxi. RIs 12. Alako ezkondu garbatubak ez dau egon biar pensetan: Abade egin balitz, Praile egin balitz, [...]. Balitzko sail txaar areek kendu biar ditu buruti alegin guztiagaz. fB Ic III 369s. Bestalde, balizko baldinkizun au aren ilburukoak (testamentu) indartu egiten du. Zait Plat 22. Balizko esneakin ezin gosaldu. Vill in And AUzta 41. Halaz ere, txantxetan ariko nintzake, besterik ez dela uste baldin banu, zinetan ari beharrean, bai gogozko eta balizko irakurleekin, bai behartuak ezinbestean datozkidan ikasleekin. MIH 192. Damurik, baldintza irrealetan sostengatzen diren honelako arrazoibideek, alegia egia balizkoan funtsatzen direlakoek, hutsa balio dute. MEIG VI 31. Hemen ikusi ditugunak balizkoak dira gehienbat, uste hutsezkoak, hala nola bariaku, etzidamu eta etzikaramu. MEIG VII 103. En DFrec hay 3 ejs. de balizko."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Balizko esnearekin ezin gosaldu. (esr. zah.)."}, {"text_idx": "#000038", "text": "es iz. caracol \u27a5 barraskilo fr iz. (Zool.) escargoten iz. snailport iz. caracol, caramujo"}, {"text_idx": "#000040", "text": "1 da/du ad. Kolore beltza hartu edo eman. Masustak belztu dira sasietan. Keak eta urteek belztutako zizeilua. Eskuak ikatzez belztu. Oraindik areago beltz daiteke zerua. Beren buruak apaintzen, ileak belzten, aurpegiak irintzen."}, {"text_idx": "#000041", "text": "2 da/du ad. Beltzarandu. Eguzkiak belztu du."}, {"text_idx": "#000042", "text": "3 da/du ad. Tristatu. Gogoa belztu zitzaion berri hori entzutean."}, {"text_idx": "#000043", "text": "4 du ad. Inoren izen ona itsustu edo lohitu. Besteren izena gutxitu eta belztu nahian ari direnak. Bere ohorea belzten badiozu. Gure hizkuntza belzten eta oinpean erabiltzen badute ere."}, {"text_idx": "#000045", "text": "[tristatu]: goibeldu, ilundu, itundu, tristatu, beltzatu Naf., histu Ipar., malenkoniatu jas., betilundu g.e., bihotzildu g.e., esmeriatu Zub. g.e., inkoniatu Ipar. zah."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Oraindik areago beltz daiteke zerua. (Hiztegi batua)"}]