text: [{"text_idx": "#000000", "text": "Nunot: Mga Tsino\u2019ng ilegal sa Pinas"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Ako kining giablihan aron susihon kon dunay sulod ang akong e-mail box. Samtang naghulat nagkalingaw una ko ug higop sa akong kape nga nangalisngaw pa sa kainit. Ang kape nga gitimpla ni Misis mao ang gitawag nga \u201ccivet coffee\u201d nga gihatag sa ako-a sa usa ka higala nga taga Maguindanao nga nagtrabaho sa usa ka NGO."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Sa lima ka e-mails nga akong nadawat wala\u2019y gikan sa akong gwatsinanggong pag-umangkon nga si JB. Hinuon wa ko madismaya kay dunay e-mail ang iyang ig-agaw nga si Nelson Anasco kinsa tu-a nagtrabaho sa Port Moresby sa Papua New Guinea. Siya ka Customs Liaison Officer sa usa ka kompaniya nga nagbaligya ug mga troso ug giprosesong mga kahoy sama sa plywood ug uban pa."}, {"text_idx": "#000006", "text": "\u201cGood evening nimo diha \u2018Kol Vic. Hinaot naa ka ug sila \u2018Tie Nene ug ako mga cousins nga imo mga anak, sa maayong panglawas. \u2018Kol, kanunay namo mga Pinoy diri sa akong gitrabaho-an mahibaw-an unsa mga nahitabo diha sa Dabaw ug sa Pinas. Ug bisan mga isyu nga imong gituki sa imong \u2018Rough Cuts\u2019 amo pud mabaw-an diri. Kini tungod kay kanunay namo gisunod ang matag isyu sa Mindanao Times nga karon makita na sa Facebook. Magprint out mi ug mga pahina sa inyong mantalaan \u2018Kol matag mahinungdanon nga balita ug isyu nga mogawas ug amo na i-post sa bulletin board sa among \u2018bunk house\u2019 para among basa-basahon inig uli gikan sa opisina."}, {"text_idx": "#000007", "text": "\u201cAng among gisundan nga isyu karon \u2018Kol Vic mao ang mahitungod sa mga Tsino nga nag-anam ka daghan dinha sa Pilipinas ug nagtrabaho nga kuno walay mga permiso. Subay sa pasangil \u2018Kol sa pipila ka sektor labi na gyud sa mga kritiko ni Presidente Digong, among nasabtan sa mga namantala ug nabalita sa telebisyon nga kuno wa lang magpakabana ang gobiyernong Duterte sa pagdaghan sa mga trabahante\u2019ng Intsik diha sa ato-a. Ang nakaparat pa gyud, subay sa pasangil sa mga kritiko, walay mga permiso ang mga Tsino nga manarbaho dinha sa Pinas. Mao nga inay ang mga trabaho maadto sa mga Pinoy nga nagkinahanglan ani, tu-a na daw hinuon mahatag sa mga langyaw nga Tsino. Matud sa mga kritiko sa Presidente \u2018Kol Vic gikulban na hinuon ug kaldero ang mga Pilipino\u2019ng trabahante kay ang para unta sa ilaha tu-a na man paingon sa mga Intsik."}, {"text_idx": "#000008", "text": "\u201cSubay sa mga nabasa ug nakita namo sa telebisyon nga mga pagpasabot sa kagamhanan mahitungoid sa maong isyu, buot kuno ni Presidente Duterte nga maghinayhinay ug mag-amping pag-ayo ang gobiyerno sa pagtratar sa maong isyu ug subayon gyud pag-ayo ang legal nga proseso aron usab kapanalipdan ang atong mga kadugo nga tu-a sa China manginabuhi. Gawas ana \u2018Kol mora ug duna pa gyud dakong debati kon pila gyud sa mga trabahante\u2019ng Tsino ang ilegal nga naa sa Pinas ug pila sab ang mga Pinoy nga ilegal nga nagtrabaho sa China. Kini human nagpakita ug kabalaka ang Presidente nga ipaagi gyud sa hustong proseso ang pagsusi sa mga ilegal nga mga trabahante ug sa pagpapauli sa ilaha didto sa China. Sa among pagsabot diri \u2018Kol Vic, mora ug buot ni PDigong nga dili mahatagan ug rason ang China nga makahimo ug lakang nga ila usab mapalagpot ang mga Pinoy nga tu-a sa ilang nasud nagtrabaho. Kay bisan kami diri \u2018Kol nagtu-o nga mas daghan pa gihapon ang mga Pinoy nga tu-a sa China, labi na gyud sa Hong Kong, ang posibleng pagdiskitahan sa ilang gobiyerno. Gani kami diri sa Papua New Guinea \u2018Kol Vic, grabe ang among pag-amping. Kay bisan kumpleto ang among mga papeles una kami makalupad paingon diri sa kanunay dunay mga tinugyanan sa kagamhanan sa Papua NG nga mag monitor sa among kalihukan. Bisan gani ang among destino dili basta-basta lang makambiyo basi sa gusto sa tagdumala sa kompaniya. Sama sa ako-a nga gitabaho-an \u2018Kol Vic, usa kini ka dako nga \u2018conglomerate\u2019 nga naglangkob ug pito ka mga pamatigayon. Ang nagdumala sa \u2018conglomerate\u2019 \u2018Kol di basta-basta lang magdestino nako ngadto sa laing nga kompaniya nga membro sa grupo nga dili mangayo ug pagtugot sa otoridad sa Papua NG. Buot nako ipasabot \u2018Kol nga posible\u2019ng ang mga sistema sama sa amo-a diri mahimong basihan sa pagpangita ug bangag nga gamiton aron magpasangil ug kalapasan sa mga Pinoy nga tu-a sa China bisan pa nga sila legal nga nagtrabaho didto."}, {"text_idx": "#000009", "text": "\u201cUnya \u2018Kol Vic amo pud nga nakita ang dako nga punto sa imong gisulat sayo niining semanaha mahitungod sa mao gihapon nga isyu. Ang sakit \u2018Kol kay sumala sa imong giingon, mahimo\u2019ng unang biktima sa pagresbak sa China kon di maayo nga pagdumala sa kagamhanan ni PDigong sa kuno mga ilegal nga mga Tsino diha sa Pinas, mao ang atong \u2018export\u2019 sa ilaha nga tone-toneladang saging. Kon ila ni nga estriktohan ug kalit lang balibaran ang atong saging, una nga molukapa ang ekonomiya sa Davao Region. Mas daghang Pinoy ang makulban ug kaldero. Ang nag-unang pamatigayon sa rehiyon sa Dabaw, ang pagtanom ug mga cavendish nga saging ug pagbaligya ani gawas sa Pilipinas mahugno. Ako ug ang akong mga kauban diri sa Port Moresby \u2018Kol Vic, wala magduha-duha sa pagtu-o nga kini usa sa mga dagkong hinungdan nga si Presidente Digong nagpahimangno nga dili magdali-dali ug magpasagad sa pagpapauli sa mga trabahanteng Intsik balik sa ilang nasud aron lang sa pagpahiuyon sa sugyot sa mga kritko.\u201d"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Human sa akong pagbasa sa e-mail ni Nelson akong nakita nga sama kang JB nga iyang ig-agaw didto sa Saudi, mas lawom na ang ilang pagsabot sa mga isyu nga nanggawas sa nasud nga ilang gigikanan. Sila nagpakita na pud ug dako nga pagpakabana sa kahimtang dinhi sa Pilipinas. Seguro sila nasulod sa panultihon sa iningles nga, \u201cAbsence makes the heart (and mind) grow fonder.\u201d"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Busa mao ni ang akong gitubag sa e-mail ni Nelson:"}, {"text_idx": "#000012", "text": "\u201cHusto ang imong nabalitaan nga mga katikaran diri sa Pinas Nel mahitungod sa maong isyu. Sa ako-a tukma pud kaayo ang imong pagsabot sa lakang nga gisagop ni Presidente sa pagdumala sa maong isyu. Ang ako lang nga madugang karon mao nga susihon sa kagamhanan pila gyud ang mgaTsino nga ni-a diri sa Pinas nga nagtrabaho sa mga posisyon nga mahimo sa mga Pinoy nga naa sa nasud; pila ka buok Tsino nga nagtrabaho nga walay pagtugot sa gobiyerno, ug pila ang anaa sa mga trabaho nga dili gyud mahimo sa mga Pinoy sama sa pagsulti ug pagsabot sa pinulongan nga Inintsik. Dinhi seguro i-basi sa kagamhanan ang pagdesisyon pila ug si kinsa ang papauli-on sa China, pila ang ipabilin, ug pila ang hatagan ug legal nga pagpadayon sa ilang trabaho diri sa Pinas. SEND."}]