text: [{"text_idx": "#000003", "text": "Hilabihang naglisud ang mga mag-uuma tungod sa pagsagayad sa presyo sa humay. Matud sa Philippine Statistics Authority (PSA), anaa sa \u20b117.14 hangtud \u20b120.87 kada kilo ang presyo sa pagpalit sa humay sa mga mag-uuma sa milabayng lima ka tuig. Apan matud sa mga grupong mag-uuma, sa aktwal, misagayad sa \u20b17-\u20b110 kada kilo ang presyo niini sa milabayng duha ka tuig. Nataho kini sa pipila ka prubinsya sa Central Luzon nga nag-unang prodyuser sa humay sa nasud."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Labaw nga nabira ang presyo sa humay tungod sa pagbaha sa imported nga bugas human gibalaod ang Rice Tariffication Law (RTL) niadtong Pebrero 2019. Nataho niadtong maong tuig ang pinakataas nga bolyum sa imported nga bugas nga misangko sa 3.131 milyong metriko tonelada (MT) o kapin lima ka beses nga mas daku kaysa niadtong 2016. Nagpabiling taas ang importasyon sa 2020 ug 2021. Sukwahi sa ginarason sa mga tigpanalipud sa RTL, anaa lang sa 1% ang gikunhod sa presyo sa bugas sa mga merkado."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Halos wala nay kita ang masang mag-uuma sa humay. Mikabat sa \u20b112.41 kada kilo ang kasagarang gasto nila sa produksyon. Layo nga mas taas kini kung ikumpara sa gasto sa produksyon sa Vietnam nga anaa sa \u20b16.22 kada kilo ug sa Thailand nga anaa sa \u20b18.86 kada kilo."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Hilabihan ka gamay ang langkob sa balaod sa libreng irigasyon. Bisan og nabalaod kini niadtong 2018, nagkagamay usab ang badyet nga ginagahin dinhi. Gikan \u20b141.67 milyon niadtong 2018, anaa na lang kini sa \u20b135.29 milyon niadtong 2020."}, {"text_idx": "#000009", "text": "kapinkun-kulang lima ug tunga ka sako (50 kilo kada sako) ang ginagamit nga abono sa usa ka ektaryang humayan. Kung pagakwentahon, misaka ang gasto sa mga mag-uuma sa abono og \u20b1688-\u20b1711 sa kada ektaryang ginaugmad."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Sa datos sa PSA, \u201cpinakataas\u201d ang produksyon sa humay sa nasud\u201419.44-milyong MT niadtong 2020. Apan kini bunga nag-una sa mas taas nga bolyum sa ulan ug mas ubos nga ani sa nag-unang mga tuig tungod sa El Nin\u0303o. Luyo kini sa pag-ubos sa giugmad nga erya gikan sa relatibong taas nga 4.81 milyong ektarya niadtong 2017 ngadto sa 4.53 milyong ektarya sa 2020 (nakibhangan og 300,000 ektarya.)"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Sa ulahing siklo sa pagtanum og humay niadtong Hunyo, migasto ang mag-uumang si Miguel og \u20b119,350 alang sa abono sa tulo ka ektaryang humayan. Dugang pa sa galastuhon ang herbisidyo nga \u20b15,730 ug pestisidyo nga \u20b14,324. Ginaabangan niya ang mga makinang pang-uma ug nagapasuhol sa pipila ka mag-uuma aron moabag sa pag-ani sa kinatibuk-ang kantidad nga \u20b116,200 alang sa tulo ka ektarya."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Mabaligya lamang niya sa presyong \u20b113.50 kada kilo ang nahabiling abot sa ani. Klase-klaseng kaltas pa ang pagakuhaon sa komersyante sa pagbaligya niini. Mokabat lamang sa \u20b170,134 ang abot ni Miguel ug kinahanglang bayaran ang anaa sa \u20b160,000 gasto sa produksyon ug uban pang utang. Mokabat na lang sa \u20b110,134 ang nabili kaniya nga paiguon hangtud sa mosunod nga anihan."}]