text: [{"text_idx": "#000001", "text": "2021 na subong ugaling amu pa sa guihapon ang aton nga\nmabatian nga balita: quarantine, lockdown, kag ang padayon nga pagsaka-naug sang\nmga kaso sang Covid-19 sa pungsod. Amo na ini siguro ang aton nga pang-adlaw adlaw nga pangabuhi sa subong.\nUgaling ano bala ayhan ang ginubra sang aton mga kaulangan sadto nga tini-on\nsang nag-abot ang pandemya sang trangkaso sa aton?"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Samtang nagabasa kita sang impormasyon nga halin sa\nHistorical Data sang NLP para sa aton nga research, nakita naton ang record\nsang Syudad kag Probinsya sang Iloilo. Ang maayo sini, gin-upload ini ugaling budlay\nbasahon. Ang sini nga record amo ang produkto sang tini-on nga ang pungsod\nbag-o lang naghalin sa Kagubot, kon sa diin nadula ang kadamuan sang datos"}, {"text_idx": "#000004", "text": "aton nga pagbasa sa datos sang Syudad sang Iloilo, naabtan naton ang Tiyempo Kolonyal\nsang Amerikano. Diri, ginsaysay ang madamu nga cholera outbreaks kon sa\ndiin naiguan man ang Syudad. Ugaling ang ini nga mga tinaga ang nakakuha sang"}, {"text_idx": "#000005", "text": "epidemya ang natabu sa syudad."}, {"text_idx": "#000007", "text": "\u201cBy 1920, life in the city became normal as people once\nturned to their daily pursuits. The life of the common laborer began to be"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Buot singganon, duha ka tuig pa ang nag-agi despues nagbalik\nsa normal ang pangabuhi sa Iloilo, nga kon sa diin isa ini ka importante nga\nsyudad tungod sa Negosyo sang tubo kag kalamay."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Kag samtang gindumdum sang account sang Syudad sang Iloilo\nang mga malain nga natabo, ang account sang Probinsya ginsaysay ang mga\nepidemya kag ang mga pamaagi sang pagtapna sini. Samtang indi ini diretso nga\nginlambit sa pandemya sang 1918, ginhatag sini ang mga pamaagi sa pagtapna sang"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Ginsugdan sang manunulat nga ang mga makalalaton nga sakit\namo ang \u201cpangabuhi\u201d kag \u201ctinuig na pangahitabo\u201d nga nagasirbi nga parusa halin\nsa Ginoo. Dugang sini, ang sanitation indi kuno maayo tubtob sa pag-abot sang"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Dason padayon nga ginsaysay sang manunulat kon ano ang\nreaksyon sang mga tawo sadto:"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Dugang pa sini, \u201cThe fight against the spread of\ncommunicable disease was a sure but slow struggle against ignorance and\nginalambit sa pakigbato sang mga tawo para mag-comply base sa panan-aw sang"}, {"text_idx": "#000015", "text": "pagbasa ko sa sini nga bahin, daw malambit bala ini ang mga pangahitabo,\npamensaron, kag mga nabatyagan sang mga tawo sang nagabot ang pandemya nga sini,\n100 ka tuig nga nagligad."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Ang Historical Data nga yara sa Digital Collection sang\nNational Library indi pa kumpleto. Gintinguha namon nga magpangita sang parehas\nnga accounts nga nagalambit sa Pandemya sang 1918 ugaling ang amon lang makit-an\namo ang sa cholera, World War II, Rebolusyon sang Pilipinas, kag ang pagpatukod\nsang mga banwa kag syudad. Bisan pa ang mga lapit nga banwa halimbawa sang Arevalo,\nJaro, kag La Paz wala man sing pagsaysay sang 1918 Pandemic."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Ang kabilugan sang Iloilo ang ika-duha nga pinakanaiguan nga\nlugar sa bilog nga Pilipinas sang Pandemya sang Trangkaso sang 1918, nga may 55\nka tawo kada 100,000 ang namatay tungod sang trangkaso. (Gealogo, 2009)"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Tungod nga limitado ang access sa mga libarary kag archive sa\nsubong nga tini-on nga pandemya, nagadamlag na lang kita nga mas madamu pa ang\nmadiskubrihan sa kon ano ang eksperiyensiya sang aton nga mga kaulangan. Laban-laban\nmay ara gid ina ng accounts sa mga diyaryo, mga diary nga nagahulat lang"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Bisan na ginsulat ang Historical Data nga masobra pa sa 30 ka\ntuig antes sa mga natabo sa pandemya, kag ginakritisar ini tungod sa inaccuracies\nsang impormasyon, nagapadayon ini nga secondary account nga naghatag sa aton\nindi lang sa kon ano ang impormasyon sa nakasulat diri, kundi pati na ang\npamensaron kag panan-aw sang mga tawo sang dekada 1950."}, {"text_idx": "#000025", "text": "About the Author / Blogger\nBernardo \"Berniemack Habagat\" Arellano III\nBernardo \"Berniemack\" Arellano III is an Assistant Professor of History at the Department of Social Sciences of the College of Arts and Sciences of the University of the Philippines Los Ban\u0303os, He graduated with a Master of Science in Geography degree at the University of the Philippines Diliman in 2019, and took his Bachelor's Degree in History at the University of the Philippines Visayas in Iloilo in 2006. He takes interest in the merger of history and geography through placemaking practices and \"sense of place\" in the more localized or Filipino perspective.\nHe served the Philippine national government as a Senior Registry Coordinator for Local Governments on the Philippine Registry of Cultural Property (PRECUP) with the Philippine Government through National Commission for Culture and the Arts. It involves coordination and facilitation of the creation of local cultural inventories nationwide. Arellano has been in this sector since 2008 as an advocate for promoting and preserving cultural heritage of the country.\nWala Sing Langit nga Wala sing Tupad nga Duta: Isa...\nThis is a personal blog. Any views or opinions expressed in this blog are personal and solely to the blog owner and it does not represent those of people, institutions, or organizations that the owner may or may not be associated with in professional or personal capacity, unless explicitly stated.Ito ay isang personal na blog. Ang lahat ng mga pananaw at opinyon na nasasaad sa blog na ito ay personal at galing sa may-ari nitong blog lamang. Hindi ito kumakatawan sa mga tao, institusyon, o organisasyon na maaaring may kaugnayan sa propesyonal o personal na kapasidad, maliban na lamang kung ito ay malinaw na isasaad."}]