[{"text_idx": "#000000", "text": "Mae amaethyddiaeth yr un mor bwysig i dirwedd Eryri a\u0302\u2019r cymoedd syfrdanol a\u2019r mynyddoedd aruthrol. Mae\u2019n ffordd o fyw i lawer o bobl yn y Parc Cenedlaethol\u2014wedi\u2019i throsglwyddo o genhedlaeth i genhedlaeth."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Mae pobl wedi ffermio Eryri mewn rhyw ffordd neu\u2019i gilydd ers oes yr arth a\u2019r blaidd. Gallwn weld hyn drwy astudio gweddillion waliau a ffiniau caeau cynhanesyddol."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Ers dechrau ffermio yn Eryri, mae cryn dipyn o waith wedi\u2019i wneud i symud cerrig a gwella\u2019r tir fel y gall anifeiliaid bori."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Erbyn yr Oesoedd Canol a Modern Cynnar, roedd ffermydd bach yn cadw da byw mewn pentrefannau bychain yma ac acw ar hyd yr ardal. Byddai ffermwyr yn aml yn rhannu\u2019r baich o weithio ar dir mor heriol. Roedd tasgau amaethyddol mawr fel aredig a chynaeafu yn ddigwyddiadau cymunedol ynddynt eu hunain\u2014traddodiad sy\u2019n dal i fyw i ryw raddau hyd heddiw."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Golygai llwyddiant diwydiant llechi Cymru yn y 19eg ganrif nad amaethyddiaeth oedd y cyflogwr mwyaf yn Eryri bellach. Erbyn hynny, roedd tirfeddianwyr cyfoethog yn mynd ati i brynu\u2019r rhan fwyaf o\u2019r tir amaethyddol. Byddent wedyn yn ei osod i ffermwyr tenant."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Yn ystod hanner cyntaf yr 20fed ganrif, wrth i ddiwydiant llechi Cymru ddirywio, penderfynodd llawer o bobl ailafael mewn ffermio. Cafodd gwaith y ffermwr ei drawsnewid gan beiriannau fferm yn ystod y cyfnod hwn. Gallai tractorau a pheiriannau medi wneud gwaith sawl labrwr fferm yn hanner yr amser, ac arweiniodd hyn at ffermio ar raddfa fwy o lawer yn Eryri."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Ffermio yw un o\u2019r cyflogwyr pwysicaf yn y Parc Cenedlaethol, gyda dros fil o ffermydd o fewn ei ffiniau. Mae cymunedau ffermio\u2019n gymunedau clos sy\u2019n teimlo\u2019n hynod falch o\u2019u gwreiddiau amaethyddol. I lawer, mae\u2019n fwy o draddodiad teuluol na swydd arferol."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Nid yw tiroedd Eryri yn addas ar gyfer tyfu cnydau, sy\u2019n golygu bod y rhan fwyaf o ffermydd yn codi da byw\u2014defaid a gwartheg fel arfer."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Mae ffyrdd cynaliadwy o ffermio yn dod yn fwy arferol yn Eryri, er mwyn sicrhau bod tirwedd a bioamrywiaeth unigryw\u2019r Parc Cenedlaethol yn cael eu gwarchod."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mae ffermio ar dirwedd mor sensitif ag Eryri yn falans bregus. Mae rhai arferion ffermio, megis draenio tir, defnydd dwys o laswelltir a symud gwrychoedd wedi amharu ar fywyd gwyllt y Parc Cenedlaethol."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Mae achosion y dirywiad yn gymhleth, ac mae ffactorau fel y newid yn yr hinsawdd yn cyfrannu hefyd. Fodd bynnag, mae ffermwyr, ynghyd a\u0302 sefydliadau sy\u2019n ymwneud a\u0302\u2019r gwaith o reoli tir Eryri, yn gweithio gyda\u2019i gilydd i adfer y balans bregus hwn. Dros yr ychydig flynyddoedd diwethaf, mae\u2019r gwaith a wnaed gan ffermwyr a\u2019r sefydliadau yn cynnwys:"}, {"text_idx": "#000013", "text": "adfer gwlyptiroedd, a elwir yn fawndiroedd, i\u2019w cyflwr naturiol i wella bywyd gwyllt ac amddiffyn rhag llifogydd\nplannu coetiroedd a chadw gwrychoedd i greu cynefinoedd ar gyfer bywyd gwyllt\nsefydlu mentrau i hyrwyddo gwenyna a phlannu perllannau"}]