[{"text_idx": "#000001", "text": "Un dezrevell brizian\u0303 bet urzhiet e 2017 gant Ajan\u0303s vroadel ar yec\u2019hed hag al louzeier (ANSM) a lakae war wel e oa sklaer d\u2019ar poent-se dan\u0303jerusted emplantenn gaonac\u2019han\u0303 peurbad Essure lakaet e gwerzh gant Bayer. N\u2019eo ket bet embannet biskoazh avat. Splann ! a zo deuet a-benn da lakaat an dorn warni. Setu eil lodenn enklask Splann war an emplantennou\u0300 Essure."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Evit talan\u0303 ouzh ar c\u2019hemennou\u0300 diwall ingaloc\u2019h ingalan\u0303 (239 en 2015, da lavaret eo 100 muioc\u2019h eget ar bloaz a-raok)1, an ANSM (Ajan\u0303s Vroadel ar Yec\u2019hed hag al Louzeier pe Agence nationale de la sante\u0301 et du me\u0301dicament) he deus lakaet an dafariad gaonac\u2019han\u0303 peurbad Essure dindan evezhierezh kren\u0303vaet e 2015. Daou vloaz goude eo embannet xar an ton bras krouidigezh un Bodad heulian\u0303 skiantel berrbad (pe Comite\u0301 de suivi scientifique temporaire- CSST) e karg da studian\u0303 ar c\u2019hempouez gounidou\u0300 / risklou\u0300 evit a sell ouzh an emplantennou\u0300."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Padal, en hevelep koulz, e miz C\u2019hwevrer 2017, en diavaez eus ar bodad ha hep d\u2019ar mediaou\u0300 gouzout, ez eus bet fiziet en un arbennigour eus Skol ar Minou\u0300 (E\u0301cole des Mines) gant an ANSM ur gefridi evit studian\u0303 ur arventenn resis : riskl daskrignadur2 an emplantennou\u0300. E zezrevell \u2013 bet rentet e miz Ebrel er bloaz-se \u2013 a zo splann : \u00ab Kendeuzin\u0303 an danveziou\u0300 a ziskouez ur skouer anat a zaskrignadur galvanek \u00bb3."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Gallout a rafe an daskrignadur-se displegan\u0303 an ersavadennou\u0300 tanijennek dishen\u0303vel stadet er maouezed evel ar boan-benn pemdeziek, kudennou\u0300 skevent, pe koll fin\u0303v gant lodennou\u0300 eus o c\u2019horf."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Disoc\u2019hou\u0300 ar studiadenn-man\u0303 n\u2019int ket bet embannet d\u2019an holl gwech ebet c\u2019hoazh. An dezrevell a seblant bezan\u0303 bet diverket eus an diellou\u0300 : un teuliad war an danvez-man\u0303 a gaver war lec\u2019hienn an ANSM. Honnezh a stroll an holl studiadennou\u0300 bet kaset da benn diwar-benn an enplantennou\u0300 ha deiziadou\u0300 pouezus. Met ar studiadenn arbennik-se n\u2019eo ket meneget neblec\u2019h. Betek an divizou\u0300 ofisiel o rein\u0303 kefridi dezhi n\u2019heller ket kavout. Splann ! a zo deuet a-benn da adlakaat an dorn warni a-drugarez d\u2019un den tost d\u2019an teuliad, a oa mat dezhan\u0303 testenian\u0303 gant ma ne vo ket embannet e anv."}, {"text_idx": "#000006", "text": "\u00ab N\u2019hon eus ket klasket kuzhat tra ebet \u00bb, a respont Thierry Thomas e karg eus an enplantennou\u0300 en ANSM. War c\u2019hinnig ar Bodad heulian\u0303 skiantel e oa bet skrivet ur frazenn a lavare e oa eus ur riskl daskrignadur galvanek. Met morse n\u2019eo ket bet lavaret d\u2019ar merc\u2019hed a oa eno e vefe dan\u0303jerus evit o yec\u2019hed an daskrignadur-man\u0303."}, {"text_idx": "#000007", "text": "\u00ab O emplantenn a zo ul louzou\u0300 a-enep d\u2019ar razhed \u00bb"}, {"text_idx": "#000008", "text": "\u00ab Rik e-giz ur bilenn er c\u2019horf ! \u00bb, a zispleg deomp hon titourer. An dezrevell guzhut-man\u0303 a ziskouez e kas kenstok tri danvez a gaver en emplantenn Essure ar pezh a anver daskrignadur galvanek. \u00ab Evit bezan\u0303 sklaer ez eo ur pol \u201c+\u201d hag ur pol \u201c-\u201c. N\u2019hell degas mann nemet daskrignadur, ar pezh a vez diazez d\u2019an ersavadur allergiezh a c\u2019helled arsellet gant ar c\u2019hlan\u0303vourezed. \u00bb Peadra da zisplegan\u0303 an holl azonou\u0300, ken liesseurt-all ? \u00ab Respont pep hini a vo dishen\u0303vel-mat, a zispleg deomp. Met bepred o deus bet an holl anezho produiou\u0300 pistrius en o gwad. Pa ne vefe nemet nikel, houarn, krom, titan... Gant kementadou\u0300 a-us ar re voas er c\u2019horf. \u00bb Disoc\u2019hou\u0300 ar briziadenn-se a zo bet kadarnaet diwezhatoc\u2019h gant studiadenn enklaskerien stadunanat embannet d\u2019an 12 a viz Mae 2022 er gelaouenn skiantel etrebroadel Acta Biomaterialia.4 Koulskoude n\u2019eus ket bet graet mann gant an ANSM e 2017 daoust ma oa en e gerz ur c\u2019hemenn diwall hollbouezus. Aet omp e darempred ganto, ha n\u2019eus ket bet c\u2019hoant gant an ajan\u0303s da respont d\u2019hor goulennou\u0300."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Ul lodenn deus an teuliad bet lakaet war wel gant Splann."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Gant Bayer eo bet lavaret deomp e ouient e oa eus an teul-se. Met hervezo n\u2019eo ket ken sklaer-se e vefe eus ur daskrignadur galvanek bepred e korf ar merc\u2019hed. Ouzhpennet o deus e oa bet kemeret e kont ar riskl-se forzh penaos er studiadennou\u0300 bet graet a-raok lakaat an emplantennou\u0300 e gwerzh."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Un nebeud miziou\u0300 diwezhatoc\u2019h, abalamour d\u2019an diouer a ziskle\u0302rian\u0303 gwallzarvoudou\u0300 liammet ouzh Essure, eo bet ehanet ar siell CE gant Aozadur prizian\u0303 Iwerzhon \u2013 ar pezh a ro an aotre da lakaat e gwerzh (sellout ouzh al lodenn 3) \u2013 amzer d\u2019an embregerezh liesbroadel Bayer da rein\u0303 un niver bras a ziellou\u0300 evit ar pezh a sell ar gwallzarvoudou\u0300 liammet gant an emplantennou\u0300. Hep ar re-se e vije bet kollet da vat ar siell goude ar prantad ehan. Met kemer lan\u0303s a raio Bayer o tennan\u0303 e brodu eus ar marc\u2019had e-unan \u00ab evit abegou\u0300 kenwerzh \u00bb emezont. E lizher galv distrein\u0303 ar produ ez eo resisaet \u00ab ne gav ket d\u2019an ANSM e laka abeg an dibab tennan\u0303 ar siell CE e-pad tri miz gant an Aozadur przian\u0303 d\u2019an ampoent war aliou\u0300 ar bodad arbennigourien evit ober war-dro ar maouezed gant emplantennou\u0300 Essure \u00bb5. Ret eo kompren neuze n\u2019eus kudenn ebet gant ar produ... Peadra da lakaat an den a ro titour deomp da fulorin\u0303 : \u00ab Bayer a gendalc\u2019h da lavaret n\u2019eus si ebet gant ar produ, gaou eo ! O ensteud a zo louzou\u0300 a-enep ar razhed. \u00bb N\u2019o \u2018deus ket bet c\u2019hoant tud Bayer da lakaat ar gaoz war ar frazenn-se."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Hervez Thierry Thomas, n\u2019eus ket graet netra an Ajan\u0303s e-ken\u0303ver an dokumant \u00ab kuzhet \u00bb abalamour m\u2019eo bet tennet an ensteudou\u0300 eus ar marc\u2019had. \u00ab Met n\u2019omp ket bet plijet e vefe la\u0302ret gant Bayer e \u2018oa bet tennet evit abegou\u0300 ekonomikel. Evidon-me n\u2019en doa ket Bayer pep tra evit ma chomfe an ensteud er marc\u2019had a-fet surentez. Bet o bet un doare da harzhan\u0303 an doser... \u00bb"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Ur c\u2019hempouez gounidou\u0300 / risklou\u0300 a-veskell"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Ne oa ket aet div sizhun hebiou\u0300 goude ma oa bet embannnet an dezrevell o kadarnaat daskrign an emplantennou\u0300 ma oa ar Bodad heulian\u0303 skiantel berrbad savet gant an ANSM o rein\u0303 e glozaduriou\u0300 ivez : n\u2019eus ket abeg da gaout ouzh ar c\u2019hempouez gounidou\u0300 / risklou\u03006. Un disoc\u2019h adkemeret dizehan er mediaou\u0300 a gas diskompren ar reuzidi."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Penaos e c\u2019hell ar bodad heulian\u0303 sevel ur c\u2019hlozadur ken dishen\u0303vel diouzh an dezrevell tasmant7 ? Ret eo sellet ouzh tu ar protokol en deus hentet e labour da gentan\u0303-penn. An enklaskerien a zle ken\u0303verian\u0303 emplantennou\u0300 Essure gant gwri ar c\u2019horzennou\u0300, un oberatadenn a c\u2019houlenn un anesteziadenn hollek, ar pezh a zegas diouzhtu un toullad risklou\u0300 da-heul. \u00ab N\u2019eo ket bet ken\u0303veriet gant dafar hilastalin\u0303-all gwech ebet, padal e oa ret ken\u0303verian\u0303 ar pezh a c\u2019helled ken\u0303verian\u0303. \u00bb, eme Thierry Rabilloud, biologour ezel eus ar bodad, en ur venegin\u0303, da skouer, al linkell8 . Ret eo notennin\u0303 eo bet an ahel pennan\u0303 evit ar bodad heulian\u0303 ne oa ket ezhomm un anesteziadenn hollek evit lakaat an Essure. Koulskoude eo gwall zishen\u0303vel ar wirionez : a-benn ar fin eo dav, ur wech diwar div, ober un anesteziadenn hollek. Ur studiadenn gant an ANSM bet graet e 2017 war 71.303 maouez gant un emplantenn a ziskouez eo bet anesteziet klok 73% anezho9."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Un dra gamm gentan\u0303 hervez an enklasker a ro un eil alc\u2019hwez deomp da gompren an teuliad. \u00ab Aon an ANSM a zo ez afe an holl vaouezed ennno un emplantenn da c\u2019houlenn ma vefe tennet anezhi \u2013 gant ar risklou\u0300 liammet d\u2019an anesteziadenn ha gant an oberatadenn \u2013, ma vez embannet ez eus ur riskl gant an emplantenn, emezan\u0303. An termenou\u0300 \u00ab riskl \u00bb a oa bet implijet [en dezrevell, NDLR] a vez ordin dindan an termenadur roet er medisinerezh. Ar c\u2019heleier ne oant ket ken sklaer hag ar pezh o dije gallet bezan\u0303, daoust d\u2019ar sifrou\u0300 gwir bezan\u0303 anavezet, n\u2019eus ket bet kuzhet netra. \u00bb"}, {"text_idx": "#000017", "text": "D\u2019ar c\u2019hevredigezhiou\u0300 reuziadezed n\u2019eus bet kinniget mann nemet bilan\u0303s ar bodad heulian\u0303, a skriv risklou\u0300 bihanoc\u2019h gant an emplantennou\u0300 eget ar pezh a vez stadet. N\u2019eus ket bet meneg ebet eus ar briziadenn kemenn-diwall d\u2019an daskrignadur ingal ha d\u2019an dilaoskadur metalou\u0300 er c\u2019horf10."}, {"text_idx": "#000018", "text": "An dilaoskan\u0303 staen anavezet abaoe 2004"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Bepred ez eus elfennou\u0300 en teuliad o dije ranket strafuilhan\u0303 ar pennadurezhiou\u0300 gall pell a-raok ar briziadenn-man\u0303 e 2017. Kerkent ha ma oa bet lakaet an ensteud war ar marc\u2019had e oa bet studiadennou\u0300 dishen\u0303vel, graet gant Conceptus \u2013 embregerezh stadunanat en deus krouet an ensteud \u2013 ha Bayer da c\u2019houde, a oa bet fiziet er pennadurezhiou\u0300. Unan anezho, eus ar bloaz 2004, a ziskoueze dija ur c\u2019hementad dilaoskan\u0303 staen (ur metal a gaver en emplantenn). Sifrou\u0300 n\u2019\u2019o deus ket sachet evezh ajan\u0303s ar louzeier, nag e Fran\u0303s nag er Stadou\u0300-Unanet, e-giz ma oa bet embannet gant Le Monde e 202011."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Splann ! a zo deuet a-benn da sellet ouzh an diell guzhut diabarzh da gConceptus. Ar studiadenn a gloz ne sav ket ar c\u2019hementad staen dilaosket e korf ar maouezed a-us d\u2019ar c\u2019hementad \u00ab reizh \u00bb lonket bemdez12. Sifrou\u0300 a vez kavet abeg enno gant enklaskerien Minapath13 e-touez re all. \u00ab Ha dreist-holl, n\u2019heller ket ken\u0303verian\u0303 ar pezh n\u2019eus ket da gen\u0303verian\u0303 \u00bb, a lavar fraezh Michel Vincent, prezidant arnodva Lyon en doa diskouezet eo juntr an emplantenn a zilaosk kementadou\u0300 staen bras. \u00ab Ar studiadennou\u0300 rakklinikel a ra dave d\u2019ur c\u2019hementad staen lonket, padal e vez kaoz aman\u0303 eus emplantennou\u0300 gant metal a-stok war-eeun gant ar c\u2019hig, o vo strewet er c\u2019horf a-bezh.\u00bb"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Gant an holl elfennou\u0300-man\u0303 e oa ar c\u2019hlemmou\u0300 o vernian\u0303 el leziou\u0300-barn. E 2020 en deus roet Bayer 1,6 miliard a zollarou\u0300 da glozan\u0303 39 000 klemm a-zivout Essure14. E danevell obererezh 2018 an embregerezh, eman\u0303 an emplantennou\u0300 Essure e-touez dispignou\u0300 brasan\u0303 ar budjed justis gant ar stal louzeier vras hag agrokimiezh alaman (ouzhpenn daougementin\u0303 o deus graet ar re-man\u0303 etre 2017 ha 2018) e-kichen darbariou\u0300 mezegel all, louzeier ... hag ar Roundup15."}, {"text_idx": "#000028", "text": "12Etude Conceptus 2004 version anglaise"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Ar c\u2019hinekologourien etre daouarn Bayer"}, {"text_idx": "#000030", "text": "An emplantennou\u0300 Essure a zo bet ambrouget gant ul lodenn eus ar c\u2019hinekologourien, ha lod a vag liammou\u0300 interest kren\u0303v gant Bayer, ramz an apotikerezh."}, {"text_idx": "#000031", "text": "N\u2019heller ket komz ouzh an emplantennou\u0300 Essure hep menegin\u0303 al liammou\u0300 dre interest a gaver er metou\u0300 mezegel hag en industriezh al louzeier. Honnezh he deus postet sammadou\u0300 bras bras evit ober bruderezh d\u2019ar produou\u0300 graet gante, gant ar pal levezonin\u0303 ar vezeien da gentan\u0303-penn."}, {"text_idx": "#000032", "text": "E Fran\u0303s e oa bet roet 176 million a euroiou\u0300 d\u2019ar vedisined gant Bayer HealthCare SA etre 2012 ha 2021, hervez al lec\u2019hiennou\u0300 Transparence Sante\u0301 hag Euro for docs. Kendalc\u2019hiou\u0300, stummaduriou\u0300, enklaskou\u0300, digollou\u0300 evit ar frejou\u0300, aliou\u0300 arbennik... An holl roadennou\u0300-se a zo deuet da vezan\u0303 foran a-drugarez d\u2019al lezenn Bertrand, votet goude bec\u2019h yec\u2019hedel ar Me\u0301diator e 2011, hag en doa lakaet war wel an tabutou\u0300 interestou\u0300-se."}, {"text_idx": "#000033", "text": "A-drugarez d\u2019al lezenn-se, e c\u2019heller gouzout breman\u0303 en deus roet Bayer 35.931 \u20ac da Olivier Graesslin, prezidant ar bodad Essure er CNGOF (Skolaj Broadel Ginekologourien Fran\u0303s pe Colle\u0300ge national des gyne\u0301cologues de France), etre 2014 ha 2019. Pennospital skol-veur (CHU) Reims, e lec\u2019h m\u2019eman\u0303 hennezh e penn ar servij ginekologouriezh, en deus bet 66.746 \u20ac etre 2014 he 2020. Ma seller a dostoc\u2019h, e vo gwelet en deus bet Pierre Panel, Pennservij e pennospital skol-veur (CHU) Versailhez, bet besprezidant ar CNGOF ha kuzulier a-youl vat evit Conceptus \u2013 an embregerezh en deus ijinet Essure, 15.724 \u20ac digant Bayer etre 2014 ha 2017. Ar mezeg Herve\u0301 Fernandez, pennservij ginekologouriezh-amiegouriezh en ospital Bice\u0302tre, ezel eus strollad labour Essure ar CNGOF, en doa bet 42.020 \u20ac etre 2014 ha 2019. An tri anezho, e-touez re all, o deus graet bruderezh a-zzevri d\u2019an emplantennou\u0300 Essure. Hiziv an deiz e vez goulennet o ali diganto ingal c\u2019hoazh e-giz arbennigourien war an danvez-man\u0303 gant ar Stad, er bodadou\u0300 heulian\u0303 kenkoulz hag en enklask broadel da zont (sellout ouzh al lodenn \u00ab Breizhadezed o vountan\u0303 war ar pennadurezhiou\u0300 yec\u2019hedel \u00bb). Evit ar c\u2019hevredigezhiou\u0300 reuziadezed, eo ar c\u2019hontrol, deskrivet int bet e-giz surjianed da dec\u2019hout diouto.\u00bb."}, {"text_idx": "#000034", "text": "An dud a-vicher e rann ar yec\u2019hed a vez, peurliesan\u0303, izel o emskiant eus al levezon o devez ar sammadou\u0300 arc\u2019hant-se war o doare da labourat, evel ma tispleg Aozadur Bedel ar Yec\u2019hed (ABY pe OMS, Organisation Mondiale de la sante\u0301) er pennad : Kompren brudan\u0303 al louzeier ha respont dezhan\u0303 \u2013 Kompren bruderezh an apotikerezh ha respont dezhan\u03031 : \u00ab An embregerezhiou\u0300 o studian\u0303 ar marc\u2019hadou\u0300 o deus jedet e veze ar gounid dre geidenn, gant gwerzhiou\u0300 ouzhpenn er bloavezh 2004, evit un dollar postet da vrudan\u0303 al louzeier e-tro 8, 34 $ (...) \u00bb."}, {"text_idx": "#000035", "text": "\u00ab Me a son\u0303j din on gouest d\u2019ober ma son\u0303j din-me ha kempouezan\u0303, eme Olivier Graesslin evit en em zifenn. An darn vrasan\u0303 eus an arbennigourien o devez liammou\u0300 interest gant an industriezh. N\u2019eo ket evit se e vezer dindan kazel-ge\u0302 industriezh al louzeier, mirout a reer ar varregezh da varn. Ar pezh a ran er bodad Essure a zo dizalc\u2019h penn-da-benn. \u00bb"}, {"text_idx": "#000036", "text": "Ar c\u2019helenner Fernandez a lavar eus e du : \u00ab Ar pep retan\u0303 evidomp-ni, surjianed, a zo ne vefemp ket dalc\u2019het penn-da-benn gant un arnodva evit implij un teknik bennak. N\u2019omp ket aman\u0303 evit difenn pe bezan\u0303 gwerzherien an arnodva-man\u0303-arnodva met evit diorren an teknikou\u0300 a aesay tretin\u0303 an dud. Ar pal nemetan\u0303, an dra nemetan\u0303 eo a gont evidomp. \u00bb Pierre Panel, diouzh e du, n\u2019en deus ket bet c\u2019hoant da respont d\u2019hor goulennou\u0300."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Padal, o tifenn an emplantennou\u0300-se eo aet an dud vrudet-se e bed ar c\u2019hinekologourien e Fran\u0303s. Anavezet int evit o labour gant o c\u2019henseurted ha kemeret o deus perzh en ur \u00ab steun\u0303v marketing efedus-tre \u00bb, eme an ABY c\u2019hoazh. Hep o emouestl n\u2019o defe ket gallet embregerezhiou\u0300 evel Conceptus ha Bayer lakaat fan\u0303s da vezan\u0303 an eil war marc\u2019had bedel evit lakaat emplantennou\u0300 Essure."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Splann ! a zo ur gevredigezh a zo he fal dezhi kas da benn enklaskou\u0300-kazetennin\u0303 poellek evit an dud e Breizh hag ar bed, e galleg ha brezhoneg. E Bro-Dreger, e Gwengamp, eman\u0303 staliet ar sez."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Poan he deus ar yezh tamazight da gavout ur plas e skoliou\u0300 Maroko"}, {"text_idx": "#000044", "text": "Ma\u2019z oc\u2019h dedennet da gemer perzh er gelaouenn kasit ur postel deomp war :"}, {"text_idx": "#000045", "text": "Resevit ar c\u2019helou\u0300 diwezhan\u0303 dre bostel (gwiriit ho strobou\u0300) !"}]