[{"text_idx": "#000003", "text": "Dyma flog arall mewn cyfres sydd yn craffu ar y cyswllt ystadegol rhwng sectorau penodol o\u2019r economi a\u2019r Gymraeg yng Ngwynedd. Mae\u2019r blog yma yn archwilio\u2019r berthynas rhwng y sector gyhoeddus a\u2019r Gymraeg."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mae\u2019r sector gyhoeddus wedi bod yn ffocws i gynllunwyr a sylwebwyr iaith dros y blynyddoedd, ac mae nifer wedi pwysleisio\u2019r modd y gall y sector gyhoeddus gynnig \u201cswyddi da\u201d \u2013 yn y cyd-destun yma, swyddi sy\u2019n talu\u2019n gymharol uchel, mewn ardal gymharol ddifreintiedig neu lle mae cyflogau yn isel ar gyfartaledd. Gan fod Cyngor Gwynedd yn gweithredu drwy gyfrwng y Gymraeg hefyd, mae angen siaradwyr Cymraeg i dderbyn y \u201cswyddi da\u201d yma. Dyma gyfuniad delfrydol felly i gynllunwyr iaith, lle gwelir swyddi da yn caniata\u0301u pobl i fyw a gweithio drwy gyfrwng y Gymraeg yng Ngwynedd. Mae angen cofio hefyd fod yna ddisgwyliad wedi bod yn sgil Deddf Iaith 1993, fod y sector yn datblygu a darparu gwasanaethau cyfrwng Gymraeg."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Bu Wavehill a JP Consulting yn craffu ar y cyswllt rhwng y sector a\u2019r Gymraeg, fel rhan o waith ehangach. Mae\u2019r canlyniadau yn gofyn i ni ailystyried natur y berthynas yma, a ro\u0302l y sector gyhoeddus fel arf i gefnogi hyfywdra\u2019r iaith. Gellir defnyddio data sy\u2019n ymestyn o\u2019r 1960au hyd 2018. Cyflwynir y data ar gyfer cyflogaeth yn y sector a\u2019r Gymraeg yn y tabl isod."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Yn ddiddorol, wrth graffu ar y data ers yr 1960au, does dim cyswllt rhwng cyflogaeth yn y sector a niferoedd siaradwyr Cymraeg.[1] Ond os canolbwyntiwn ar y data o 1994, mae\u2019r berthynas dipyn yn gryfach hyd at 2001 ond iddi wanhau ar o\u0302l hynny. Wrth ail-osod y data o 2003-2018, cawn darlun cliriach o\u2019r tueddiad yma i\u2019r berthynas rhwng y sector gyhoeddus a\u2019r iaith wanhau. Mae\u2019r berthynas ystadegol rhwng y sector gyhoeddus a\u2019r iaith yn gymharol gryf felly yn ystod yr 1990au, ond wedi gwanhau ers hynny. Mae angen mwy o waith a dadansoddi i geisio datblygu esboniad o hyn, ond gellir cynnig fod y sector gyhoeddus wedi tyfu, a pharhau i dyfu ers yr 1990au, ond efallai yn tyfu\u2019n gyflymach na chapasiti\u2019r farchnad lafur sy\u2019n siarad Cymraeg h.y. mae mwy o swyddi yn y sector gyhoeddus nag sydd o siaradwyr Cymraeg sy\u2019n cynnig neu\u2019n gymwys am y swyddi."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Mae dadansoddiad atchweliad o\u2019r cyfnod 1994 \u2013 2003 hefyd yn cynnig fod yna gyfeirnod negyddol,[2] ac fod cyflogaeth o fewn y sector yn ystod y cyfnod hwn yn cael effaith negyddol ar yr iaith h.y. wrth i gyflogaeth yn y sector gynyddu, mae niferoedd siaradwyr Cymraeg yn cwympo. Mae hyn yn annisgwyl, ac yn reddfol anodd i\u2019w dderbyn, ond mae\u2019r berthynas i\u2019w gweld yn yr ystadegau. Mae esbonio\u2019r berthynas negyddol rhwng y sector a\u2019r iaith yn anos, a phrif gasgliad y gwaith yw\u2019r angen am fwy o waith i ddeall y berthynas yma\u2019n well. Ond mae\u2019n werth ystyried y ffactorau canlynol hefyd wrth ddechrau dadansoddi\u2019r data yma;"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Efallai fod cyfradd y cynnydd ymysg mewnfudwyr a niferoedd sydd ddim yn medru\u2019r Gymraeg yma yn uwch na\u2019r cynnydd o siaradwyr Cymraeg sy\u2019n cael ei sicrhau drwy gyflogaeth yn y sector.\nMae\u2019n bosib fod y dychymyg cyhoeddus, a\u2019r ddamcaniaeth am effaith ieithyddol y sector gyhoeddus yn ystyried y Cyngor fel prif gyflogwr y sector gyhoeddus. Ond mae angen ystyried y niferoedd sylweddol sy\u2019n gweithio yn y sector yn ehangach, gan gynnwys y gwasanaeth a\u2019r bwrdd iechyd. Ydy cyfraddau siarad Cymraeg gweithlu Cyngor Gwynedd yn adlewyrchiad o\u2019r sector gyhoeddus yn gyffredinol?\nMae niferoedd siaradwyr Cymraeg yn y sector gyhoeddus yng Ngwynedd yn gymharol uchel, ond mae\u2019n bosib fod y sector yn creu galw sy\u2019n denu\u2019r siaradwyr Cymraeg yma oddi wrth sectorau eraill yn yr economi h.y. dydy\u2019r sector ddim yn annog mwy o siaradwyr Cymraeg i fyw a gweithio yn yr ardal \u2013 mae\u2019n eu dadleoli neu\u2019n eu \u2018sugno\u2019 o sectorau eraill o fewn y Sir.\nNid yw addysg yn rhan o\u2019r sector gyhoeddus sy\u2019n cael ei ddadansoddi yn y data yma (mae data penodol ar gyfer addysg). Mae\u2019r sector yn debygol o fod yn ffactor allweddol bwysig sy\u2019n cefnogi hyfywdra\u2019r iaith."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Ond i gloi, rhaid gofyn cwestiwn sylfaenol sy\u2019n cysylltu\u2019r tri blog sy\u2019n ymdrin a\u2019r cyswllt ystadegol rhwng sectorau\u2019r economi a\u2019r Gymraeg yng Ngwynedd; oes perthynas gryf rhwng iaith a gwaith? Mae\u2019r data yn cynnig perthynas wan ar y cyfan, ac un sy\u2019n gallu bod yn negyddol ar adegau. Mae hyn yn cynnig fod ffactorau ehangach yn achosi mwy o effaith ar y niferoedd a\u2019r canran o siaradwyr Cymraeg sy\u2019n byw mewn ardal."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Twristiaeth a\u2019r iaith yng Ngwynedd"}]