[{"text_idx": "#000001", "text": "Adroddiad ar heriau a llwyddiannau sefydlu ysgolion pob oed"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Mae ffocws yr erthygl ar rolau a phrofiadau myfyrwyr, yn enwedig mewn addysg orfodol. Yn y cyd-destun, defnyddir y gair 'myfyriwr' i gyfeirio at blant a phobl ifanc o blentyndod cynnar hyd at ddiwedd addysg uwchradd uwch (ar ddiwedd yr ysgol uwchraddol mae myfyrwyr ysgol 18 i 19 oed). Mae'r bennod yn trafod pa elfennau yn y cwricwla sy'n arbennig o bwysig ar gyfer hyrwyddo cyfleoedd asiantaeth a myfyrwyr i brofi llawenydd dysgu. Mae'r bennod hefyd yn nodi pa mor bwysig yw hi bod athrawon yn barod i newid eu meddyliau a'u harferion eu hunain er mwyn hyrwyddo ystyrlondeb dysgu ac i wella datblygiad eu myfyrwyr wrth archwilio, meddwl, cydweithredu, creu a gweithio tuag at ddyfodol cynaliadwy."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Nodau'r diwygiadau oedd adeiladu ar gryfderau system addysg y Ffindir ac, ar yr un pryd, cwrdd a\u0302 heriau byd cymhleth sy'n newid yn gyflym. Roedd materion yn gysylltiedig yn arbennig ag ystyrlondeb dysgu, ymgysylltiad a lles myfyrwyr yn ogystal a\u0302 chydraddoldeb addysgiadol, y datblygwyd dulliau newydd ar eu cyfer. Yr egwyddor flaenllaw ym meddylfryd addysgol y Ffindir yw mai addysg gyfartal ac o ansawdd uchel yw'r ffordd orau i barchu plant a phlentyndod, ac i adeiladu dyfodol cynaliadwy i unigolion a'r wlad gyfan. Pwrpas addysg yw hyrwyddo dysgu trwy gydol oes ac ar led oes, datblygiad cyfannol a lles yr holl ddysgwyr, yn ogystal a\u0302 gwella eu sgiliau ar gyfer byw mewn ffordd gynaliadwy."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Arweiniodd tryloywder a chyfranogiad helaeth, sylfaen wybodaeth gref a chyfeiriadedd yn y dyfodol, ymchwil byfutures (Airaksinen et al. 2016), y broses ddiwygio genedlaethol. Yn seiliedig ar y canllawiau cenedlaethol, lluniodd pob bwrdeistref ac ysgol eu cwricwla lleol. Dechreuodd addysgu a dysgu yn seiliedig ar y cwricwla newydd yn ystod hydref 2016 (addysg gynradd gynradd, sylfaenol ac uwchradd) ac yn hydref 2017 (addysg a gofal plentyndod cynnar)."}, {"text_idx": "#000014", "text": "O safbwynt y dysgwyr, ffocws y diwygiad oedd gwella llawenydd ac ystyrlondeb dysgu ac asiantaeth myfyrwyr, gwella meddwl a dysgu i ddysgu yn ogystal a\u0302 sgiliau trawsdoriadol eraill, a chefnogi datblygiad ysgolion fel cymunedau dysgu cydweithredol. . Pwysleisiwyd dull pedagogaidd integreiddiol, amlddisgyblaethol, a datblygwyd offer newydd ar gyfer croesi ffiniau pynciau."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Erbyn hyn mae'r Ffindir wedi profi bron i ddwy flynedd ysgol o addysgu a dysgu yn seiliedig ar y cwricwla newydd. Mae'n ymddangos bod y diwygiadau wedi cael dylanwad cryf ar arferion ysgolion, ar ddarparu addysg mewn bwrdeistrefi hefyd fel ar addysg athrawon."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Mae hefyd wedi actifadu rhaglenni datblygu ysgolion a ymchwil addysgol newydd yn y Ffindir"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mae'r Ffindir yn adnabyddus am ei system addysg gyfartal ac am ansawdd uchel yr addysgu a'r dysgu. Hyrwyddir tegwch a chydraddoldeb trwy ddarparu mynediad cyfartal i addysg i bawb, trwy annog a chefnogi dysgu a lles pob myfyriwr yn ogystal a\u0302 thrwy sicrhau, trwy systemau cymorth o ansawdd uchel, bod pawb yn cael cyfleoedd i fod yn llwyddiannus wrth ddysgu. Mae'r gwahaniaethau rhwng ysgolion a bwrdeistrefi yn fach."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Mae addysg yn rhad ac am ddim yn y Ffindir, hyd yn oed ar lefel prifysgol. Mae'r system addysg yn hyblyg ac mae bob amser yn darparu ffordd ymlaen i fyfyrwyr sydd eisiau astudio a symud o un lefel i'r llall. Nid oes unrhyw derfynau marw yn y system."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Mae'n debyg mai cael athrawon da a llawn cymhelliant yw'r ffactor pwysicaf sy'n dylanwadu ar ansawdd addysg. Yn y Ffindir, mae athrawon yn weithwyr proffesiynol addysgedig a gwerthfawr iawn. Mae'r proffesiwn addysgu yn boblogaidd iawn ymhlith pobl ifanc a thalentog oherwydd mae llawer o le i ymreolaeth a chreadigrwydd yng ngwaith bob dydd athrawon. Nid yw athrawon yn cael eu pwysleisio gan arolygiadau na phrofion uchel. Yn lle rheoli systemau, mae'r diwylliant o ymddiriedaeth, cefnogaeth a chydweithrediad yn ganolog (Halinen yn al. 2016b). Hyderir athrawon fel yr arbenigwyr gorau yn eu gwaith eu hunain. Mae angen i athrawon mewn addysg uwchradd sylfaenol ac uwch feddu ar Radd Meistr naill ai mewn gwyddoniaeth Addysg neu yn eu prif bwnc addysgu. Mae addysg athrawon dosbarth (dysgu pob pwnc o raddau 1-6) mor boblogaidd fel mai dim ond tua 10% o ymgeiswyr y gall addysg addysg athrawon prifysgolion eu cynnwys (Halinen et al. 2013)."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Roedd ansawdd uchel athrawon hefyd yn ffactor pwysig wrth ddiwygio'r cwricwlwm. Roedd yn bosibl dibynnu ar brofiad athrawon a'u sylfaen wybodaeth gref yn ogystal ag ar eu parodrwydd i gymryd rhan yn y broses ddiwygio."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Yn ystod yr ychydig flynyddoedd diwethaf, mae heriau newydd i'r bwrdeistrefi wedi bod yn dod i'r amlwg o ran canlyniadau dysgu a chydraddoldeb. Mae bwrdeistrefi yn ddarparwyr addysg ymreolaethol, ac yn ymarferol mae pob ysgol yn y Ffindir yn fwrddeistrefol. O ganlyniad i doriadau cyllidebol cenedlaethol mewn addysg, nid yw rhai bwrdeistrefi wedi gallu cwmpasu'r toriadau a\u0302'u harian eu hunain, ac mae bylchau yn narpariaeth addysg wedi bod yn ehangu. Gellir gweld hyn, er enghraifft, yn y gwahanol niferoedd o oriau gwersi y mae'r bwrdeistrefi yn eu darparu i fyfyrwyr: mae rhai ond yn cynnig yr isafswm cenedlaethol ac eraill yn cynnig sawl awr yn fwy. Ar yr un pryd, rydym wedi gweld dirywiad yn lefel y canlyniadau dysgu a chynnydd mewn gwahaniaethau rhwng myfyrwyr (FINEEC 2017; Salmela-Aro et al. 2008)."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Mater arall a drafodwyd yn fawr cyn diwygio'r cwricwlwm oedd ymgysylltu a lles ein myfyrwyr. Er enghraifft, dangosodd ymchwil PISA OECD (OECD, 2013) nad oedd ymdeimlad myfyrwyr o berthyn yn yr ysgol a'u hagweddau tuag at ysgol yn dda iawn yn y Ffindir o'i gymharu a\u0302 llawer o wledydd eraill, ac roedd hyn wedi bod ar duedd ar i waered rhwng 2000 a 2012. Roedd hyn, yn gysylltiedig a\u0302'r profiadau a rannwyd gan fyfyrwyr ac athrawon, wedi dylanwadu'n fawr ar gyfeiriad diwygio'r cwricwlwm."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Wrth ddiwygio'r cwricwlwm, y prif nodau oedd mynd i'r afael a\u0302'r materion a oedd wedi dod i'r amlwg yn ystod y prosesau ymgynghori a datblygu addysg mewn perthynas a\u0302 nodau tegwch, cydraddoldeb ac ansawdd uchel ac ymgysylltiad a lles myfyrwyr yn yr ysgol (Halinen et al. 2013). Roedd yn bwysig disgrifio'r prif werthoedd ac egwyddorion ar gyfer darparu addysg ac amcanion addysgu a dysgu yn fwy manwl gywir nag o'r blaen yn ogystal a\u0302 chefnogi datblygiad cadarnhaol yr holl fwrdeistrefi ac ysgolion. Yr un mor bwysig oedd cyfranogiad awdurdodau addysg trefol, penaethiaid ysgolion ac athrawon, a rhieni a myfyrwyr yn y broses ddiwygio, lle cre\u0308wyd nodau a chanllawiau cyffredin ar lefelau cenedlaethol a lleol. Fel y dywed Vahtivuori ac eraill, mae pwyslais cwricwlwm Y Ffindir ar y genhadaeth gyfannol o arwain meddwl addysgol ysgolion a bwrdeistrefi. Gellir deall y cwricwlwm craidd fel ecosystem helaeth lle mae gwahanol feysydd wedi'u cysylltu a\u0302'i gilydd, fel amgylchedd dysgu-astudio-dysgu gyda sawl dimensiwn (Vahtivuori et al. 2014, 24)."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Yn seiliedig ar Archddyfarniad 2012 y Llywodraeth ar ei newydd wedd, a ddiffiniodd y prif nodau ar gyfer addysg gynradd a sylfaenol a dyrannu oriau gwersi mewn addysg sylfaenol, lansiodd Asiantaeth Addysg Genedlaethol y Ffindir (FNAE) y broses ddiwygio cwricwlwm craidd cenedlaethol yn yr hydref. yn 2012. Gwahoddodd athrawon, penaethiaid, awdurdodau addysg lleol, addysgwyr athrawon ac ymchwilwyr o bob cwr o'r wlad i gymryd rhan ym mhroses ddylunio'r cwricwlwm craidd. Gwahoddwyd cynrychiolwyr o wahanol weinidogaethau, y gweithwyr trefol a'r athrawon, undebau llafur a grwpiau diwydiant, cymdeithasau rhieni a chyhoeddwyr gwerslyfrau, gwahanol grwpiau ethnig, ac ati i ffurfio grw\u0302p cynghori ar gyfer y diwygio. Parhaodd y broses o hydref 2012 tan ddiwedd 2014 pan wnaeth yr FNAE benderfyniadau ar y cwricwla craidd newydd ar gyfer addysg gyn-gynradd a sylfaenol. Paratowyd y cwricwlwm craidd ar gyfer addysg uwchradd uwch trwy broses debyg ac fe'i cyhoeddwyd yn 2015 a chyhoeddwyd y cwricwlwm craidd ar gyfer addysg a gofal plentyndod cynnar yn 2016. Yn seiliedig ar y dogfennau cenedlaethol hyn, dechreuodd bwrdeistrefi ac ysgolion lunio eu cwricwla lleol eu hunain. Roedd angen i'r cwricwla lleol hyn fod yn barod cyn i'r flwyddyn ysgol ddechrau ym mis Awst 2016. O dymor yr hydref 2016 ymlaen, mae'r addysgu a'r dysgu wedi bod yn seiliedig ar y cwricwla newydd. Dilynodd addysg a gofal plentyndod cynnar flwyddyn yn ddiweddarach."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Yn y broses o ddiwygio'r cwricwlwm, casglwyd, dadansoddwyd a rhannwyd canlyniadau gwahanol brosiectau ymchwil, gwerthuso a datblygu gyda'r gweithgorau cwricwlwm. Roedd y deunydd yn ffurfio sylfaen wybodaeth dda ar gyfer gwaith y grwpiau. Datblygodd yr FNAE offeryn newydd hefyd, o'r enw Baromedr Dysgu 2030, ar gyfer darogan a rhagweld y dyfodol (Airaksinen et al. 2016). Fe wnaeth trafodaethau gydag awdurdodau trefol, penaethiaid ac athrawon, myfyrwyr a rhieni helpu'r awdurdodau cenedlaethol i gydnabod cryfderau, gwendidau ac anghenion gwaith ysgol bob dydd. Darparwyd cefnogaeth bwysig i'r broses ddiwygio gan amrywiol sefydliadau a phobl eraill o'r gymdeithas sifil."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Ffurfiodd yr FNAE ddeg ar hugain o weithgorau a luniodd y drafftiau ar gyfer y cwricwlwm craidd. Trefnwyd llawer o wrandawiadau arbenigol. Cyhoeddwyd y drafftiau sawl gwaith yn ystod y broses ddylunio ar wefannau agored yr FNAE a, gyda gwahanol arolygon, gofynnwyd i fwrdeistrefi ac ysgolion roi adborth fel yr oedd grwpiau diddordeb eraill. Yn ymarferol, gallai unrhyw un sydd a\u0302 diddordeb ddarllen y drafftiau a rhoi adborth, gan ddefnyddio system ddigidol a ddyluniwyd at y diben hwn. Roedd sawl sefydliad, grw\u0302p ac unigolyn yn awyddus i gyflwyno eu syniadau ar sut i ddatblygu\u2019r drafft ymhellach. Cyhoeddwyd yr adborth ar y gwefannau a'i ystyried wrth fireinio'r drafftiau. Chwaraeodd sefydliadau cymdeithas sifil ran weithredol iawn yn y broses a chymerwyd eu rhoddion i ystyriaeth hefyd (Halinen, 2017; Halinen et al. 2016a; Pietarinen et al. 2016; Vahtivuoriet al. 2014)."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Yn ogystal a\u0302'r gweithgorau cwricwlwm a'r systemau adborth digidol, cyhoeddodd yr FNAE Fap Ffordd y Cwricwlwm ar ddechrau'r broses. Disgrifiodd y Map Ffordd gyfnodau'r broses ac awgrymodd y camau i'w cymryd ar lefel leol yn ystod y broses. Roedd hefyd yn cynnwys y pynciau pwysicaf i'w trafod. Gyda'r Map Ffordd, roedd yr awdurdodau addysg trefol ac ysgolion yn gallu gweld y broses o ddiwygio'r cwricwlwm yn ei chyfanrwydd, a bod yn ymwybodol o'r materion pwysicaf i fynd i'r afael a\u0302 nhw yn ystod y broses. Cynorthwyodd y bwrdeistrefi a'r ysgolion i ddechrau eu proses gwricwlwm leol ar yr un pryd a\u0302'r broses genedlaethol ac i fyfyrio ar eu meddwl a'u syniadau eu hunain a'u datblygu ar hyd y ffordd. Roedd hyn i gyd yn hyrwyddo cyfranogiad helaeth ac roedd yn bwysig wrth greu'r awyrgylch o waith di-frys, cydweithredu ac ymddiriedaeth (Halinen, 2017; Pietarinen et al. 2016; Halinen et al. 2016a)"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Pwysleisiodd yr ymchwilwyr fod gweithredu diwygiad i'r cwricwlwm bob amser yn golygu trosi'r syniadau newydd yn arferion addysgol newydd, sy'n dod a\u0302 phrosesau gwneud synnwyr cymhleth i'r rhai sy'n cymryd rhan. Mae gwneud synnwyr ar y cyd yn debygol o hwyluso dehongli ar y cyd o'r diwygiad, ac felly mae'n darparu offer ar gyfer adeiladu cydlyniad cwricwlwm a chryfhau cynaliadwyedd y diwygio (Halinen, 2017; Pietarinen et al. 2016)."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Wrth ddiffinio'r cyfeiriad a'r nodau ar gyfer y diwygio, roedd yn bwysig myfyrio ar brofiad myfyrwyr (plant a phobl ifanc) trwy ofyn ble, sut a pham mae profiadau dysgu da neu ddrwg o ddysgu yn digwydd. Sut y gallem greu'r amgylchiadau gorau posibl ar gyfer plentyndod a dysgu da? Beth allwn ni ei wneud yn well wrth drefnu prosesau addysgu a dysgu a datblygu amgylcheddau dysgu? Beth fyddai'n ystyrlon ac yn ysgogol i ddysgu yn yr ysgol? Pa fath o ddiwylliant ysgol a allai alluogi myfyrwyr i brofi profiad a hyrwyddo datblygiad cyfannol yn ystod eu blynyddoedd ysgol? Trafodwyd yr holl gwestiynau hyn yng nghyd-destun y byd sy'n newid yn gyflym."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Rolau myfyrwyr yn y broses ddiwygio"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Cyn dechrau ar y broses wirioneddol o ddiwygio'r cwricwlwm, roedd barn myfyrwyr yn cael ei chasglu trwy estyniad estynnol. Cafodd holiadur digidol, hawdd ei ddefnyddio ei greu a'i anfon i'r ysgolion gan Asiantaeth Addysg Genedlaethol y Ffindir (FNAE). Y grw\u0302p targed oedd myfyrwyr graddau 7-9 (13 i 15 oed) mewn addysg sylfaenol ac ym mlwyddyn gyntaf addysg uwchradd uwch (16 oed) ledled y wlad. Gofynnwyd i athrawon ddarparu cyfleoedd i'w myfyrwyr gwblhau'r arolwg a'u hannog i ymateb. Derbyniodd y FNAE ymatebion gan 60 000 o fyfyrwyr, sef tua 26% o'r myfyrwyr yn y graddau hynny. Disgrifiodd myfyrwyr eu barn ar ddiwylliant yr ysgol mewn addysg sylfaenol, ac ar ystyrlondeb y cynnwys dysgu a'r pynciau amrywiol o ran y sgiliau yr oeddent yn meddwl y byddai eu hangen arnynt yn y dyfodol. Fe wnaethant hefyd fynegi eu syniadau ar sut i ddatblygu eu hysgol a'u hastudiaethau. Roedd y data o'r arolwg hwn yn darparu llawer o fwyd i feddwl, a archwiliwyd yn fanwl yn y trafodaethau arbenigol a ddylanwadodd wedyn ar ddiwygio'r cwricwlwm (Perusopetus 2020)."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Yn ystod y broses ddiwygio, gofynnwyd i awdurdodau trefol, penaethiaid ysgolion ac athrawon drafod materion canolog y diwygio gyda'u myfyrwyr: er enghraifft, beth ddylai gwerthoedd sylfaenol addysg fod, beth sy'n bwysig yn niwylliant yr ysgol, sut y dylai cyfranogiad myfyrwyr cael eu gwella, ac ati. Rhoddodd rhai ysgolion gyfleoedd i'w myfyrwyr ddarllen drafftiau'r cwricwlwm craidd, gwerthuso'r testun a rhoi adborth. Yna anfonwyd yr adborth hwn i'r FNAE. Trefnodd rhai bwrdeistrefi drafodaethau helaeth gyda myfyrwyr. Er enghraifft, gwahoddodd Adran Addysg Dinas Helsinki 550 o fyfyrwyr, yn cynrychioli'r holl ysgolion yn Helsinki, i drafod a diffinio beth oedd y ffactorau pwysicaf wrth eu helpu i ddysgu ac i fwynhau eu hunain yn yr ysgol. Fe wnaeth y canlyniad arwain at lawer ohonom a'n helpu i ddeall pwysigrwydd diwylliant ysgol. Yr hyn yr oedd myfyrwyr yn ei werthfawrogi fwyaf oedd ffactorau fel cyfeillgarwch, parch, cyfeillachgarwch, ymddiriedaeth, cydraddoldeb ac awyrgylch gwaith heddychlon."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Ar y lefel uwchradd uwch, roedd cynrychiolwyr Undeb Cenedlaethol Myfyrwyr Prifysgol yn y Ffindir yn aelodau o grw\u0302p ymgynghorol y broses ddiwygio."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Pwysigrwydd plant a phlentyndod yn y cwricwla craidd newydd"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Un o brif ddibenion y diwygiad oedd gwella cyfleoedd myfyrwyr i brofi llawenydd ac ystyrlondeb dysgu a datblygu eu hasiantaeth weithredol a'u lles cynaliadwy. Nodau allweddol y wybodaeth oedd gwella cymhelliant myfyrwyr i ddysgu'n ddwfn a chyflawni graddau da yn ogystal a\u0302 dysgu byw bywyd cynaliadwy. Roedd angen ailfeddwl yn ymarferol bopeth ym myd addysg er mwyn gwella datblygiad cyfannol myfyrwyr a darparu gwell amgylchiadau iddynt ddysgu byw yn y byd cymhleth hwn sy'n newid yn gyflym ac i gwrdd a\u0302 heriau'r dyfodol."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Gellir cydnabod safle canolog myfyrwyr yn y cwricwla newydd yn glir yn y gwerthoedd y mae'r addysg yn seiliedig arnynt, fel y disgrifir yn y cwricwla craidd cenedlaethol. Mae'r addysg sylfaenol wedi'i seilio ar bedair colofn gwerth (Ffigur 1):"}, {"text_idx": "#000042", "text": "Unigrwydd pob disgybl, hawl i addysg dda"}, {"text_idx": "#000043", "text": "Bod dynol addysgediga dinesydd gweithredol"}, {"text_idx": "#000045", "text": "Ffigur 1: Y gwerthoedd y mae addysg sylfaenol yn y Ffindir yn seiliedig arnynt"}, {"text_idx": "#000046", "text": "Mae'r cyntaf o'r pedair colofn gwerth yn pwysleisio unigrywiaeth pob plentyn a gwerth penodol plentyndod yn ogystal a\u0302 hawl pob plentyn i addysg dda. Mae'r golofn gwerth yn diffinio'r hyn y mae'n ei olygu i gael eich addysgu, i fod yn berson a\u0302 \u201cBildung\u201d (hunan-amaeth):"}, {"text_idx": "#000047", "text": "Unigrwydd pob myfyriwr, hawl i addysg dda:"}, {"text_idx": "#000048", "text": "Yn sail i addysg sylfaenol mae dealltwriaeth o werth penodol plentyndod. Mae pob disgybl yn unigryw ac yn werthfawr yn union fel y mae ef neu hi. Mae gan bob disgybl yr hawl i dyfu i'w lawn botensial fel bod dynol ac fel aelod o gymdeithas. Er mwyn cyflawni hyn, mae angen anogaeth a chefnogaeth unigol ar ddisgyblion ac mae angen iddynt brofi cael eu clywed a'u gwerthfawrogi gan gymuned yr ysgol. Mae angen rhoi cyfle iddynt hefyd deimlo bod y gymuned yn poeni am eu dysgu a'u lles. Yr un mor bwysig yw profiadau o gyfranogi a chyfleoedd i gydweithredu er mwyn hybu lles y gymuned gyfan\nMae gan bob disgybl yr hawl i addysg dda ac i sicrhau llwyddiant yn ei (h) astudiaethau. Wrth ddysgu, mae disgyblion yn adeiladu eu hunaniaeth, eu dealltwriaeth o fywyd ac o ddynoliaeth, eu golwg fyd-eang, ac yn dod o hyd i'w lle yn y byd. Ar yr un pryd, maen nhw'n dysgu deall eu hunain, pobl eraill, cymdeithas, yr amgylchedd, a gwahanol ddiwylliannau."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Asiantaeth myfyrwyr yn y broses ddysgu"}, {"text_idx": "#000052", "text": "Wrth ddiwygio cwricwlwm y Ffindir, roedd angen llawer o drafod am ddysgu. Trafodwyd y cwestiynau canlynol ar y lefel genedlaethol ac anogwyd bwrdeistrefi ac ysgolion i fyfyrio ar y cysyniadau a oedd ganddynt am ddysgu: Beth ydym yn ei ddeall wrth ddysgu? Sut beth yw proses ddysgu dda? Beth fyddai'n hyrwyddo cymhelliant i ddysgu? Sut dylen ni ddatblygu amgylcheddau dysgu? A ddylai fod newidiadau yn ro\u0302l yr athro? Beth am ro\u0302l y myfyriwr? Sut mae dysgu a meddwl yn rhyng-gysylltiedig? Pam mae meddwl a dysgu dysgu mor bwysig yn y byd sydd ohoni? ac ati. Roedd y cwestiynau hyn i fod i gael eu trafod gyda myfyrwyr a gyda rhieni er mwyn meithrin dealltwriaeth gyffredin o sut y dylid datblygu prosesau addysgu a dysgu. Mae sut mae dysgu yn cael ei ddeall hefyd yn dylanwadu ar sut mae dysgu'n cael ei asesu."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Trafodwyd ein dealltwriaeth o ddysgu yn agored, ei rannu ac yna ei wneud yn weladwy yn y cwricwla craidd ac yn y cwricwla lleol. Mewn trafodaethau ac wrth ddylunio'r cwricwla, defnyddiwyd y wybodaeth ddiweddaraf o ymchwil ymennydd ac ymchwil i ddysgu. Ystyriwyd arwyddoca\u0302d profiadau emosiynol cadarnhaol a chymhelliant mewn dysgu, ynghyd a\u0302 phwysigrwydd rhyngweithio a chydweithio. Pwysleisiodd y cysyniad o ddysgu a gynhwysir yn y cwricwla craidd cenedlaethol asiantaeth weithredol disgyblion a'r ymwybyddiaeth o'u dysgu eu hunain fel rhannau o broses ddysgu o ansawdd uchel sy'n canolbwyntio ar nodau (Halinen, 2017; Cwricwlwm Craidd Cenedlaethol ar gyfer Addysg Sylfaenol 2014)."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Mae ysgolion yn dysgu orau yn o\u0302l eu hesiampl eu hunain ac, felly, mae'r ffordd y maent yn gweithredu mewn gwirionedd yn bwysig. Gan gadw at y Cwricwlwm Craidd Cenedlaethol, mae diwylliant yr ysgol bob amser yn dylanwadu ar sut mae myfyrwyr yn profi ymarferoldeb eu gwaith bob dydd yn yr ysgol. Mae diwylliant ysgol yn cael effaith fawr ar les a dysgu pawb sy'n gweithio mewn ysgol. Mae diwylliant ysgol wedi'i adeiladu gan ei harferion sydd, yn eu tro, yn cael eu siapio gan ei hanes a'i diwylliant. Felly, gellir datblygu a newid y diwylliant. Dyma oedd un o feysydd ffocws diwygio'r cwricwlwm yn y Ffindir."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Archwiliwyd pob elfen o ddiwylliant ysgol o safbwynt datblygiad, lles a dysgu myfyrwyr. Roedd yn bwysig sylwi bod diwylliant ysgol yn cael ei siapio gan ffactorau ymwybodol ac anymwybodol. Er enghraifft, mae diwylliant yr ysgol yn effeithio ar y rhai sydd o fewn ei gylch, ni waeth a yw ei effeithiau'n cael eu cydnabod ai peidio. Pwysleisiwyd yn y cwricwlwm craidd bod y modd y mae oedolion yn actio yn trosglwyddo i fyfyrwyr, sy'n mabwysiadu'r gwerthoedd, yr agweddau a'r arferion sy'n gyffredin yng nghymuned eu hysgol. Er enghraifft, mae modelau rhyngweithio a defnyddio iaith ynghyd a\u0302 rolau rhywedd neu ffyrdd o ddefnyddio deunyddiau ailgylchu yn cael eu trosglwyddo i'r disgyblion. Mae ystyried effeithiau diwylliant yr ysgol a chydnabod a chywiro ei nodweddion annymunol yn rhan bwysig o sicrhau newid diwylliant (Cwricwlwm Craidd Cenedlaethol ar gyfer Addysg Sylfaenol, 2014)."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Mae'r cwricwlwm craidd yn cynnwys saith egwyddor sylfaenol ar gyfer datblygu diwylliant gweithredol yn y bwrdeistrefi ac ym mhob ysgol. Calon y diwylliant yw ysgol fel cymuned ddysgu (Cwricwlwm Craidd Cenedlaethol ar gyfer Addysg Sylfaenol 2014, 27-30). Disgrifir yr egwyddorion arweiniol yn Ffigur 2."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Lles a diogelwch ym mywyd beunyddiol"}, {"text_idx": "#000062", "text": "Gweithgareddau, arweiniad a chefnogaeth lles ysgolion"}, {"text_idx": "#000063", "text": "Gwersi pwnc a modiwlau dysgu amlddisgyblaethol"}, {"text_idx": "#000064", "text": "Ffigur 2: Y prif egwyddorion sy'n llywio datblygiad diwylliant ysgol mewn addysg sylfaenol yn y Ffindir"}, {"text_idx": "#000065", "text": "Pwrpas y prif egwyddorion yw cefnogi'r darparwyr addysg ac ysgolion i gyfarwyddo a datblygu eu gweithgareddau. Dylent gael eu gwireddu yn y gwaith o ddydd i ddydd yn yr ysgol."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Mae cymuned ddysgu yn datblygu trwy ddeialog ac yn annog dysgu gyda'i gilydd a dysgu oddi wrth ei gilydd yn ogystal ag archwilio ac arbrofi. Mae'n gwerthfawrogi empathi a chyfeillgarwch ac yn hyrwyddo lles a diogelwch. Mae'r ysgol fel cymuned rhybuddio yn amlieithog ac yn cysylltu a\u0302'r ardal gyfagos. Mae'n rhan o gymdeithas ddiwylliannol ac amrywiol lle mae'r hunaniaethau lleol a'r byd-eang, gwahanol hunaniaethau, ieithoedd, crefyddau a safbwyntiau'r byd yn cydfodoli ac yn rhyngweithio. Mae'n hyrwyddo dealltwriaeth a pharch rhwng unigolion a grwpiau yn ogystal a\u0302 gweithredu anghyfrifol."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Mae'r ysgol fel cymuned ddysgu yn pwysleisio cyfranogiad a chyfranogiad, yn gwireddu hawliau dynol ac yn gweithredu'n ddemocrataidd. Mae hefyd yn gwella ac yn cryfhau tegwch a chydraddoldeb. Mae'r ysgol yn dangos ei hagwedd gyfrifol tuag at yr amgylchedd trwy ei dewisiadau a'i gweithgareddau bob dydd. Tasg yr ysgol yw ysbrydoli gobaith am ddyfodol da trwy osod y sylfaen ar gyfer gwybodaeth a galluoedd eco-gymdeithasol. Mae gweithrediad gweithredol myfyrwyr wrth gynllunio a gweithredu cynaliadwyedd ym mywyd beunyddiol yn cael ei ystyried yn hanfodol. Mae athrawon yn hyrwyddo agweddau realistig ac ymarferol myfyrwyr tuag at lunio'r rhagamodau ar gyfer dyfodol da sy'n atgyfnerthu twf y myfyrwyr yn aelodau cyfrifol o'r gymuned ac yn ddinasyddion. Anogir myfyrwyr i ddod ar draws amrywiaeth y byd gyda meddwl agored a chwilfrydedd ac i weithredu ar gyfer dyfodol mwy cyfiawn a chynaliadwy (Halinen, 2017; Cwricwlwm Craidd Cenedlaethol ar gyfer Addysg Sylfaenol, 2014)."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Mae asiantaeth myfyrwyr yn bwysig ym mhob maes o ddiwylliant yr ysgol. Nod y diwygiad oedd datblygu awyrgylch cyfeillgar, dibriod yn ogystal a\u0302 strwythurau, gweithdrefnau a ffyrdd o weithio sy'n ysbrydoli dysgu ac yn cefnogi datblygiad a lles cyffredinol myfyrwyr."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Un o brif nodau diwygio'r cwricwlwm oedd hyrwyddo dull integreiddiol o addysgu a dysgu. Pwrpas y dull hwn oedd galluogi myfyrwyr i weld y perthnasoedd a'r cyd-ddibyniaethau rhwng y pynciau a astudiwyd yn yr ysgol a ffenomenau bywyd y tu allan i'r ysgol. Dylai'r dull hwn helpu myfyrwyr i gysylltu'r wybodaeth a'r sgiliau o wahanol ddisgyblaethau, i strwythuro eu dysgu yn endidau ystyrlon, cynnig cwestiynau newydd yn ogystal a\u0302 chreu gwybodaeth newydd sy'n cyd-fynd a\u0302'i gilydd. Yr offer pwysicaf at y diben hwn, a ddiffinnir yn y cwricwla craidd, oedd cymwyseddau trawsdoriadol, modiwlau dysgu amlddisgyblaethol, ac asesu disgyblion (Halinen, 2017)."}, {"text_idx": "#000081", "text": "Ffigur 3: Trawsnewidiol cymwyseddau mewn addysg sylfaenol yn y Ffindir"}, {"text_idx": "#000083", "text": "Mae'r saith cymhwysedd trawsdoriadol wedi cael eu hystyried wrth ddiffinio amcanion a phrif gynnwys y pynciau ysgol gorfodol. Mae'r llwyth cynnwys wedi'i leihau ym mhob pwnc. Mae'r disgrifiadau pwnc hefyd yn tynnu sylw at y cysylltiadau rhwng amcanion y pwnc ac amcanion cymwyseddau trosglwyddo."}, {"text_idx": "#000084", "text": "Daeth modiwlau dysgu amlddisgyblaethol yn orfodol gyda'r cwricwlwm newydd mewn addysg sylfaenol: rhaid i ysgolion ddarparu'r modiwlau hyn i fyfyrwyr o leiaf unwaith bob blwyddyn ysgol. Mae'r modiwlau yn gyfnodau astudio archwiliadol, ymchwiliol a phrosiectau sy'n darparu cyfleoedd i gymhwyso gwybodaeth a sgiliau a ddysgwyd mewn gwahanol bynciau, a phrofi cyfranogiad a gweithredu democrataidd, datrys problemau ar y cyd yn ogystal a\u0302 llunio gwybodaeth newydd. Dylai hyn ganiata\u0301u i fyfyrwyr ganfod arwyddoca\u0302d eu bywyd a'u cymuned eu hunain, ac i gymdeithas a dynoliaeth y pynciau y maent yn eu dysgu yn yr ysgol. Yn y broses ddysgu, cefnogir myfyrwyr i ehangu a strwythuro eu golwg fyd-eang. Mae'r modiwlau dysgu yn cynnig cyfleoedd rhagorol i gydweithredu rhwng gwahanol grwpiau astudio, rhwng myfyrwyr o wahanol oedrannau a rhwng yr ysgol a'r gymuned o'i chwmpas (Halinen, 2017; Cwricwlwm Craidd Cenedlaethol ar gyfer Addysg Sylfaenol 2014)."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Mae athrawon yn cydweithredu wrth gynllunio a gweithredu'r modiwlau. Mae myfyrwyr yn cymryd rhan ym mhrosesau cynllunio, gweithredu ac asesu'r modiwlau hyn. Rhaid i amcanion a chynnwys y modiwlau fod yn ddiddorol ac yn ystyrlon o safbwynt y myfyrwyr. Rhaid i'r modiwlau fod yn seiliedig ar werthoedd ac egwyddorion datblygu diwylliant yr ysgol a hyrwyddo datblygiad cymwyseddau traws."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Mae popeth arall - nifer y modiwlau, yr union amcanion, cynnwys, ffyrdd o weithio, defnyddio amgylcheddau dysgu a deunyddiau, trefnu'r gweithdrefnau cydweithredu, cynllunio ac asesu ac ati - yn cael eu cynllunio a'u penderfynu ar lefel ddinesig neu ysgol. Nid yw modiwlau dysgu amlddisgyblaethol yn cynyddu amser dysgu myfyrwyr ond yn hytrach mae thema\u0302u sy'n cael sylw yn y gwersi pwnc yn cael eu hymgorffori wrth gynllunio a gweithredu'r modiwl."}, {"text_idx": "#000087", "text": "Gellir hefyd hyrwyddo asiantaeth myfyrwyr a phrofiadau o ddysgu ystyrlon trwy asesiad. Yn y Ffindir, yn enwedig mewn addysg sylfaenol, mae'r ffocws ar asesu ffurfiannol a rhoi adborth cefnogol ac anogol. Yn ogystal ag asesu dysgu, mae mwy a mwy o asesu ar gyfer dysgu ac asesu wrth i ddysgu ddigwydd. Mae datblygu sgiliau ar gyfer hunanasesu ac ar gyfer asesu cymheiriaid yn hyrwyddo'r blynyddoedd ysgol. Mae hyn yn golygu bod myfyrwyr yn dysgu, gam wrth gam ac yn cael eu cefnogi gan eu hathrawon, i osod nodau ar gyfer eu dysgu eu hunain, i drafod y meini prawf asesu, i gynllunio a myfyrio ar eu prosesau gweithio, ac i asesu canlyniadau eu gwaith eu hunain."}, {"text_idx": "#000088", "text": "I athrawon, mae asesu yn offeryn addysgeg effeithiol ar gyfer arwain ac annog dysgu a datblygu eu myfyrwyr. I fyfyrwyr, mae dysgu sgiliau hunanasesu hefyd yn gwella eu gallu i hunan-fyfyrio, hunangyfeiriadedd a chyfrifoldeb."}, {"text_idx": "#000091", "text": "Mae'r ail flwyddyn ysgol sy'n seiliedig ar y cwricwla newydd eisoes wedi cyrraedd tymor y gwanwyn. Mae'r profiadau cyntaf wedi bod yn dda ond maent hefyd wedi bod yn heriol. Mae'n ymddangos bod athrawon wedi'u hysbrydoli gan y cwricwla newydd ond maent hefyd yn mynegi'r angen am fwy o gefnogaeth ac, er enghraifft, am hyfforddiant mewn swydd er mwyn gwneud eu gorau i gyflawni nodau'r diwygiad. Mae'r mwyafrif o fwrdeistrefi wedi gwneud yn dda wrth gyflawni eu cyfrifoldeb am broses y cwricwlwm lleol ac wedi darparu cyfleoedd i staff ysgol ddod yn gyfarwydd a\u0302'r canllawiau newydd, ar gyfer rhwydweithio, cyd-ddysgu a datblygu ffyrdd newydd o weithio gyda'n gilydd. Yn anffodus, mae yna fwrdeistrefi hefyd lle bu'r hyfforddiant a'r gefnogaeth mewn swydd a ddarperir i athrawon yn fach iawn."}, {"text_idx": "#000092", "text": "Mae'r ddadl gyhoeddus yn y cyfryngau traddodiadol a chymdeithasol yn datgelu pa mor anodd yw canfod cymeriad eco-systematig addysg neu'r cwricwlwm. Yn aml iawn, mae'r drafodaeth yn canolbwyntio ar un elfen o addysg yn unig ac nid yw'n hyrwyddo'r gallu i weld y cysylltiadau rhwng gwahanol elfennau: amserau, trafod asesiad myfyrwyr heb ddeall"}, {"text_idx": "#000094", "text": "Mae'n ddiddorol hefyd faint o ddadl sydd yna o hyd yngly\u0302n a\u0302 ro\u0302l athrawon. I rai, mae'n ymddangos ei bod yn anodd derbyn y cysyniad o asiantaeth myfyrwyr neu ddarganfod beth mae'n ei olygu yn ymarferol. Mae rhai yn ofni na chaniateir i athrawon addysgu mwyach neu fod myfyrwyr yn cael eu gadael ar eu pennau eu hunain, heb gefnogaeth ac arweiniad. Ond unwaith eto, mae'n ymddangos bod y mwyafrif yn cytuno bod angen rhywfaint o newid. Maen nhw'n meddwl y dylai athrawon siarad llai yn ystod y gwersi, ac yn lle hynny, canolbwyntio mwy ar annog ac arwain disgyblion i feddwl a siarad, llunio a gofyn cwestiynau, chwilio am wybodaeth, creu gwybodaeth newydd, a chydweithio. Maent yn credu y dylai myfyrwyr, eisoes mewn addysg cyn-gynradd a sylfaenol, ddysgu meddwl am yr hyn y maent yn ceisio ei gyflawni, cynllunio, adlewyrchu a gwerthuso eu gwaith eu hunain, a chymryd mwy o gyfrifoldeb amdano yn araf. Mae'r rhan fwyaf o athrawon hefyd yn barod i agor drysau eu hystafelloedd dosbarth a chydweithio mwy a\u0302'u cydweithwyr, staff eraill yr ysgol, rhieni ac arbenigwyr y tu allan i'r ysgol er mwyn darparu gwell amgylchiadau ar gyfer dysgu a datblygu eu myfyrwyr. Gellir gweld dulliau newydd hefyd yn adeiladau'r ysgol: datblygir amgylcheddau dysgu fel lleoedd agored a hyblyg."}, {"text_idx": "#000095", "text": "Ar y cyfan, ymddengys mai sefydlu asiantaeth myfyrwyr go iawn a chyfranogiad gweithredol myfyrwyr ym mywyd beunyddiol yr ysgol yw un o'r heriau mwyaf. Daw hyn yn weladwy, er enghraifft, mewn modiwlau dysgu rhyngddisgyblaethol cynllunio lle mae disgwyl cyfranogiad myfyrwyr yn unol a\u0302 chanllawiau'r cwricwlwm craidd cenedlaethol. Dylid newid rolau traddodiadol athrawon a myfyrwyr yn ogystal a\u0302'r ffordd y mae gwaith ysgol yn cael ei drefnu er mwyn gwella datblygiad cymwyseddau trawsdoriadol a hybu diwylliant ysgol lle mae gan fyfyrwyr ddigon o le i archwilio, meddwl, cydweithredu a chreu. Mae athrawon wedi ymrwymo i'r rhain. nodau ond maent yn dal i chwilio am ffyrdd da a hydrin i'w cyflawni."}, {"text_idx": "#000096", "text": "Mae athrawon sy'n barod i wynebu newidiadau yn eu gwaith eu hunain mewn gwell sefyllfa i addysgu myfyrwyr sy'n gallu gwneud hynny"}, {"text_idx": "#000117", "text": "Mae Ms. Halinen wedi bod yn aelod o sawl pwyllgor addysg cenedlaethol yn ogystal ag yn aelod o brosiectau datblygu a gwerthuso cenedlaethol a rhyngwladol ers y 1970au. Ar ddechrau ei gyrfa, bu\u2019n gweithio fel athrawes ac fel pennaeth ysgol yn Helsinki, ac yna fel Pennaeth Cyfarwyddiadau a Datblygu Addysg yn Adran Addysg Dinas Helsinki. Am nifer o flynyddoedd, bu\u2019n aelod o Gomisiwn Cenedlaethol y Ffindir ar gyfer UNESCO, yn ogystal ag yn aelod o Gyngor Gwerthuso Cenedlaethol Addysg yn y Ffindir. Mae hi wedi bod yn weithgar yn IBE-UNESCO, ac wedi gweithio fel arbenigwr cwricwlwm a darlithydd ledled y byd. Mae hi'n perthyn i'r Pwyllgor Llywio rhyngwladol Dysgu Seiliedig ar Broblemau o Ansawdd Uchel (gan BIE). Mae'n awdur sawl llyfr ac erthygl am addysg."}, {"text_idx": "#000118", "text": "Yr hyn a olygir gan \u201cBildung\u201d yn y cyd-destun hwn yw bod unigolyn neu gymuned yn cael ei haddysgu a'i gwareiddio ac yn gallu gweithredu mewn modd dynol."}, {"text_idx": "#000121", "text": "Ysgolion sydd wedi'u cynnwys yn y prosiect:"}, {"text_idx": "#000122", "text": "Mae'r wefan hon yn estyniad naturiol o Fforwm Ysgolion Pob Oed Cymru, sydd wedi bod yn cyfarfod yn rheolaidd ac yn rhannu syniadau ers 2017 a diolchwn i LlCC Addysg am ariannu'r prosiect hwn."}]