[{"text_idx": "#000007", "text": "Yn rhifyn Mis Ebrill o\u2019r Traethodydd ceir arlwy amrywiol a fydd at ddant pawb o garedigion llenyddiaeth a\u2019r diwylliant Cymraeg. Mae Gwyn Morgan yn nodi canmlwyddiant geni\u2019r bardd, y nofelydd a\u2019r pregethwr Rhydwen Williams, un a gysylltir nid yn unig a\u0302 Chwm Rhondda ei enedigaeth ond a\u0302 Chwm Cynon lle bu\u2019n byw ac yn gwasanaethu o\u2019r 1970au ymlaen. Ceir stori fer gan Dafydd Ifans, astudiaeth dreiddgar a chynhwysfawr gan Manon Ceridwen James ar ddelwedd \u2018y Fam Gref\u2019 yn yr hunaniaeth fenywaidd Gymreig a goblygiadau hynny ar gyfer cenhadaeth yr eglwysi heddiw, ac yna ysgrif gan Bleddyn Owen Huws, \u2018Gofidiau Tad a Mam: Llythyrau o Faes y Gad\u2019, sy\u2019n seiliedig ar ohebiaeth milwr o Gymro, sef y Preifat Richard Morris Griffith, mab y bardd Carneddog o Nanmor yn Eryri, a\u0302\u2019i rieni yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Bydd llawer yn cofio\u2019r llun eiconig o Garneddog a\u2019i wraig yn hen bobl, ym mhumdegau y ganrif o\u2019r blaen, yn bwrw golwg dros erwau eu magwraeth am y tro olaf, cyn symud at eu mab a oedd yn byw yn Hinckley ger Coventry. Geoff Charles oedd biau\u2019r llun a ymddangosodd ar dudalen flaen Y Cymro a\u2019r pennawd \u2018Yn edrych dros y bryniau pell...\u2019 oddi tano, a\u2019r llun yn cyfleu hiraeth ynghyd a\u0302\u2019r ffaith fod Cymru hithau fel pen yn darfod am fod cynifer o\u2019i phlant wedi gadael i fyw yn Lloegr. Milwr ifanc oedd Richard yn yr ohebiaeth hon, ymhell cyn iddo orfod symud i Loegr er mwyn cael gwaith, ac mae\u2019r ohebiaeth rhyngddo a\u2019i dad, a llythyrau ei dad at gyfeillion, oll yn cyfleu gofid oesol rhieni am eu plant. Mae llun trawiadol \u2018Evian a\u2019i Blant\u2019 sydd ar glawr y rhifyn \u2013 Evian yn bentref yn Ffrainc, a\u2019i gofeb enwog yn darlunio milwr yn ffarwelio a\u0302\u2019i blant wrth fynd i ryfel \u2013 yn arwydd oesol o ing y cyflwr dynol. Yng nghanol dioddefaint yr unfed ganrif ar hugain, a phlant a\u2019u rhieni yn eu cannoedd o filoedd ar ffo oherwydd rhyfel, da yw i ni ddarllen yr ysgrif sensitif hon."}]