[{"text_idx": "#000000", "text": "Mae'n un o ddisgyblaethau hynaf y byd, ond faint ohonon ni yng Nghymru sy'n ymddiddori mewn athroniaeth?"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Roedd un o athronwyr mwyaf Cymru, y diweddar Dewi Z Phillips o Brifysgol Abertawe, yn credu'n gryf bod gan y Cymry ddrwgdybiaeth o athroniaeth. Roedd ganddo drosiad trawiadol i ddisgrifio'r modd y gwelai'r sefyllfa, gan hawlio nad ydym yn barod i ganiata\u0301u Socrates 'i gerdded yn ein plith'."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mae trosolwg o gyflwr y pwnc yng Nghymru yn sicr yn awgrymu nad ydy athroniaeth ymhlith ein ffefrynnau."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mae yna resymau hanesyddol amlwg - gydag athroniaeth yn faes oedd yn gysylltiedig i raddau helaeth gyda phrifysgolion, ddaeth y maes ddim yn gyfarwydd yma tan y 19fed ganrif gyda sefydlu rhai o'n sefydliadau addysg uwch."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Rhaid cydnabod yn ogystal bod egni deallusol y Cymry wedi'i gyfeirio'n hanesyddol at Ddiwinyddiaeth, a ninnau yn wlad sydd wedi bod dan ddylanwad helaeth Cristnogaeth."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Wedi dweud hyn oll, a minnau'n addysgu athroniaeth gyda'r Coleg Cymraeg Cenedlaethol, rwy'n amau weithiau onid yw Dewi Z Phillips yn rhy negyddol."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Dwi'n cydymdeimlo gyda'r sylw nad ydym wedi trwytho yn y pwnc a bod meysydd eraill megis llenyddiaeth yn rhan ganolog o'n diwylliant, ond ni ddylem gwympo i'r fagl o gymryd yn ganiataol nad oes diddordeb yno."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Rhan o'r her yw sicrhau bod y pwnc yn un sy'n berthnasol. I rai athronwyr mae'r pwnc yn ymwneud yn ei hanfod a\u0302 chwestiynau canolog yngly\u0302n a\u0302 natur gwybodaeth, perthynas iaith gyda'r byd, gweithredoedd y meddwl - seiliau ein hymwybyddiaeth o'r byd."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Mae rhai yn gweld y diweddar Dr Meredydd Evans - neu Mere\u0302d - fel un o athronwyr mawr Cymru"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Dyma bynciau canolog a phwysig ond sydd o'u hanfod yn lled haniaethol ac yn astrus i nifer, ac yn wir, lleiafrif fydd wastad a\u0302 diddordeb yn rhai o'r elfennau mwy creiddiol yma."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Ond mae modd arall o ddeall athroniaeth, sef fel maes ymarferol sydd yn ymwneud a\u0302 chwestiynu, beirniadu a rhoi cyfrif o'r syniadau sylfaenol yna sydd ynghlwm a\u0302'n bywydau mewn amryw ffyrdd."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Yn yr ystyr yma mae gennym athroniaeth chwaraeon, athroniaeth wleidyddol, athroniaeth crefydd, ac athroniaeth yn ymwneud a\u0302 sawl agwedd ar ein bywydau beunyddiol y mae modd ymdrin a\u0302 nhw."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Iddo ef, yr hyn sydd yn nodweddu 'pobl' fel y Cymry, ac sy'n gyfrifol am ei bodolaeth fel grw\u0302p, yw'r cysylltiad hanesyddol rhwng ei hiaith a'i thir. Rhoddai'r enw 'cenedl' i bobl sydd wedi llwyddo i greu gwladwriaeth, sydd yn ei thro yn sicrhau cwlwm arall fedr amddiffyn ei hiaith a'i diwylliant."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Y tu hwnt i'r brifysgol mae modd awgrymu ein bod ni i gyd yn athronwyr ar ryw lefel, am ein bod ni i gyd a\u0302 rhyw set o syniadau am y materion yna sy'n bwysig i'n bywydau ni - hyd yn oed os nad ydym yn eu dadansoddi."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Mae gofyn beth yw ein gwerthoedd ni neu ein hagwedd at fywyd yn eu hanfod yn gwestiynau athronyddol. Yn sicr ymysg y myfyrwyr rwy'n eu dysgu, mae yna awydd i ymwneud a derbyn yr her."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Mae athroniaeth yn gofyn am feddwl beirniadol, creadigol, a meithrin sgiliau ymresymu, sgiliau sydd yn berthnasol i beth bynnag mae rhywun yn dewis ei wneud mewn bywyd, a galluoedd sydd a\u0302'r potensial i'n helpu ni i gyfeirio'n hunain mewn byd sydd yn gynyddol gymhleth."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Yn achos J R Jones, fe ddechreuodd ei yrfa yn gofyn y cwestiynau sylfaenol yna am ein hymwybyddiaeth ni o'r byd ac eraill."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Efallai bod hi'n amser i ni fel pobl 'gerdded gyda Socrates'."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Prif StraeonBwrdd iechyd yn ymddiheuro wedi bron i ddegawdPublished3 awr yn o\u0302lCyfarfod i drafod newidiadau bwrdd rheoli URCPublished3 awr yn o\u0302lGemau rhagbrofol Euro 2024: Croatia 1-1 CymruPublished13 awr yn o\u0302l"}, {"text_idx": "#000032", "text": "'Mae'r Gymraeg yn iaith wyddonol'"}, {"text_idx": "#000033", "text": "Goleuadau'r Gogledd yn goleuo'r awyr dros nos"}]