[{"text_idx": "#000000", "text": "Er yn amlwg fod pob llun o\u2019r gofod yn anhygoel o brydferth, mae ambell un yn sefyll allan am eu bod mor unigryw."}, {"text_idx": "#000001", "text": "Dyma\u2019r hanes ar gyfer ti\u0302m o seryddwyr Yr Ysbienddrych Mawr Iawn (YMI) sydd wedi cyhoeddi\u2019r llun anhygoel uchod o seren a dwy allblaned (neu planed allheulol)."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Y llun yma yw\u2019r cyntaf o\u2019i fath! Dyma\u2019r tro cyntaf erioed i ni fedru gweld delwedd go iawn o seren ifanc (tebyg i\u2019n Haul ni) gyda dwy allblaned o\u2019i hamgylch. Y seren yw\u2019r cylch llachar yng nghornel uchaf ochr chwith y llun, a\u2019r allblanedau yw\u2019r ddau smot llai."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Heddiw mi ydyn yn ymwybodol o fodolaeth dros 4000 allblaned yn y Bydysawd ac rydym yn disgwyl bod nifer enfawr ar o\u0302l i\u2019w darganfod. Darganfyddwyd y rhan helaeth o\u2019r allblanedau yma heb eu gweld yn uniongyrchol. Un ddull yw i edrych ar y golau sy\u2019n dod o se\u0302r pell a chwilio am bant yn lefel y golau sy\u2019n ein cyrraedd. Os oes yna ostyngiad yn y golau sy\u2019n cyrraedd y Ddaear, gall hyn ddynodi allblaned yn teithio o flaen y seren!"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Golyga hyn fod lluniau o allblanedau yn hynod o arbennig. Mae lluniau o gysawdiau eraill sydd gyda mwy nag un allblaned yn brin iawn. Caiff planedau yn aml eu cuddio gan llacharedd eu seren cyfagos. Ni chafodd delwedd unrhyw gysawd seren tebyg i\u2019n Haul ni a\u0302 mwy nag un exoblaned ei gyhoeddi tan y llun uchod."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mae\u2019r gysawd hon 300 blwyddyn golau oddi wrthym sydd mor bell i ffwrdd mi fuasai hi\u2019n cymryd tua 900 blwyddyn i ni ei gyrraedd!"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Bydd y canfyddiad yma yn gymorth mawr i sereddwyr sy\u2019n ceisio cynyddu ein dealltwriaeth o Gysawd yr Haul. Mae\u2019r gysawd yn y llun yn debyg iawn i fersiwn llawer iau o\u2019n cysawd ni. Gall astudio\u2019r gysawd pell esbonio\u2019r broses o ffurfiad y planedau o amgylch yr Haul."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Cewri nwy yw\u2019r allblanedau a ganfyddwyd. Mae\u2019r rhain wedi\u2019u cyfansoddi o nwy ac maent yn llawer mwy a thrymach na phlanetau creigiog fel Y Ddaear a Mawrth sydd yn ein cysawd ni. Fe all yr allblanedau nwy gynorthwyo ein dealltwriaeth o\u2019n cewri nwy ni; Iau a Sadwrn. Er hyn, mae yna wahaniaethau rhwng y planedau pell a\u2019n rhai ni \u2013 mae\u2019r planedau allheulol yn llawer pellach o\u2019u seren ac yn drymach o lawer na Iau a Sadwrn. Mae\u2019r fwyaf o\u2019r ddwy allblaned dros 14 gwaith yn fwy na\u2019r blaned Iau!"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Cafodd y ddelwedd hon ei gymryd gan Yr Ysbienddrych Mawr Iawn (YMI) sydd wedi\u2019i leoli ar ben mynydd Cerro Paranal yn Anialwch Atacama yng ngogledd Tsile. Mae modd canfod arsylwadau clir a chraff gan ei ddefnyddio oherwydd yr awyr hynod glir a thywyll uwchben. Nid un ysbienddrych yn unig yw\u2019r YMI \u2013 mae pedwar ysbienddrych unigol sydd yn medru gweithio ar wahan neu chydweithio fel un uned."}, {"text_idx": "#000009", "text": "17 miliwn mlwydd oed yn unig yw\u2019r seren yn y llun uchod! Er fod hyn yn swnio\u2019n hen mae hyn yn hynod o ifanc ar gyfer seren. Mae\u2019n debyg i edrych i fewn i orffennol ein Haul ni sy\u2019n 4.6 biliwn mlwydd oed!"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Ysbrydoli Cenhedlaeth Newydd o Archwilwyr Gofod"}]