[{"text_idx": "#000001", "text": "Mae heddiw\u2019n ddiwrnod hanesyddol i gamp y ddwy olwyn."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Am y tro cyntaf erioed, mae reidiwr Affricanaidd wedi dod i\u2019r brig yn un o glasuron Gwlad Belg. Biniam Ghirmay o di\u0302m Intermarche Wanty Gobert yn gwibio i fuddugoliaeth yn Gent-Wevelgem."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Ar yr agenda\u2019r wythnos hon mae pennod nesaf y gyfres sy\u2019n bwrw golwg ar \u2018genhedloedd\u2019 y byd seiclo. Yn draddodiadol, mae \u2018na ryw lond llaw o genhedloedd craidd sydd wedi meddiannu\u2019r byd seiclo ers degawdau."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Nid edrych ar y rhain yn unig wna\u2019r gyfres yma - fel sy\u2019n wir am y gofnod ddiwethaf fu\u2019n trafod Slofenia - ond heno \u2018ma un o hoelion wyth y gamp sydd dan sylw."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Cyn cychwyn ar y cynnwys yr o\u2019n i wedi bwriadu\u2019i ysgrifennu, mae\u2019n werth dweud fod buddugoliaeth Ghirmay yn mynd yn groes i draddodiad, a hwre\u0302 am hynny. Mae traddodiad yn dweud fod angen profiad, gallu, record dda i ennill yn Fflandrys. Yn fwy na hynny, mae angen i chi hannu o un o \u2018genhedloedd\u2019 seiclo."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Pe bai gen i fys ar y pyls, mae\u2019n debyg mai cofnod am Eritrea fyddai hon. Ond dwi\u2019n credu\u2019i bod hi\u2019r un mor gyfredol i barhau a\u0302\u2019r cynllun gwreiddiol ac arsylwi hunaniaeth seiclo unigryw Fflandrys."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Un rhan o Wlad Belg yw Fflandrys (Vlaanderen neu Flanders); cenedl sydd a\u0302\u2019i hunaniaeth unigryw ei hun. Llew du ar gefndir melyn yw\u2019r faner - y Llew Fflandriaidd y mae\u2019i dinasyddion yn canu amdano yn eu hanthem."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Fflemineg (Vlaams) yw eu mamiaith ond Iseldireg yw\u2019r iaith fwyaf gyffredin yno, a dyna sy\u2019n eu gwahanu nhw o ran arall Gwlad Belg - Wallonia - sydd a\u0302\u2019i hiaith ei hun hefyd sef y Walloon ond yn bennaf yn siarad Ffrangeg."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Plethwaith o ddiwylliant, hanes ac iaith yw Gwlad Belg felly sy\u2019n dod a\u0302 dwy genedl - yn ei hanfod - ynghyd, ond mae amwysedd o hyd ynghylch safle Brwsel yn hyn i gyd."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Yn dechnegol, Brwsel yw prifddinas Fflandrys, ond fel Fflandrys a Wallonia, mae ganddo\u2019i lywodraeth ei hun."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Fel y byddai un yn disgwyl mewn gwladwriaeth o\u2019r fath, mae ymwahaniad yn gallu bod yn bwnc llosg, gyda mudiadau annibyniaeth yn y ddwy ran. Y cwestiwn mawr fyddai lle Brwsel yn hynny i gyd."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Pe baech yn cynnwys Brwsel, Fflandrys sy\u2019n berchen a\u2019r boblogaeth fwyaf o\u2019r ddwy ran - 68.2% o boblogaeth Gwlad Belg - ond dim ond 8% o breswylwyr Brwsel sy\u2019n siarad Vlaams."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mae gwahaniaeth hefyd rhwng cenedl Fflandrys a rhanbarth Fflandrys - y naill yn cyfeirio at y rhanbarth hunanlywodraethol sy\u2019n annibynnol yn gymdeithasol, economaidd a diwylliannol sy\u2019n siarad Iseldireg gan fwyaf, tra bo\u2019r llall yn cynnwys Gwlad Belg."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Maddeuwch i mi - mae\u2019n gymhleth ond yn ddifyr ar yr un pryd! Ffurfiwyd y gyfundrefn ffederal bresennol ganol y ganrif ddiwethaf, ond rhwng 2007 a 2011 bu tipyn o drybeini wrth i bleidiau o blaid awtonomiaeth Fflandrys gynyddu mewn dylanwad ac mewn maint."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Digon am Wlad Belg, a gadewch i ni edrych oddi fewn i\u2019r genedl ei hun. Dyrennir Fflandrys i bum rhanbarth fel a ganlyn:"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Vlaams-Brabant (prifddinas: Leuven; y mwyaf newydd, grewyd ym 1995 wedi i Brabant rannu yn ddwy yn ol iaith)"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Mae\u2019r hyn a elwir yn \u2018glasuron Gwlad Belg\u2019 mewn gwirionedd yn cyfeirio at glasuron yn Fflandrys gan fwyaf (ac eithrio Le Samyn, Lie\u0300ge Bastogne Lie\u0300ge a La Fle\u0300che Wallonne yn Wallonia). Dyma uchafbwynt y calendr seiclo i nifer o ffans y gamp; rasys undydd sydd bron yn ddi-eithriad yn arwain at frwydr gynhyrfus am y fuddugoliaeth. Dyma ddetholiad o\u2019r rhai mwyaf nodedig:"}, {"text_idx": "#000029", "text": "\u2018Semi classic\u2019 yw statws Nokere Koerse, sy\u2019n cychwyn fel arfer yn Deinze ac yn gorfen yn Nokere."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Bu Brugge-De Panne, sy\u2019n dilyn cwrs rhwng y ddwy ddinas honno, yn ras dri diwrnod hyd at 2017, ond erbyn hyn dros ddau ddiwrnod caiff ei gynnal - un diwrnod i\u2019r menywod a\u2019r llall i\u2019r dynion. Fe\u2019i chynhelir ganol wythnos."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Un o\u2019r unig (os nad yr unig) ras Fflandriaidd y gallwn ni dystio fod Cymro wedi ennill. Yn ras sy\u2019n dechrau yn Harelbeke, enillodd Geraint Thomas yn 2015, ac ers hynny rydym ni wedi bod yn hiraethu am gael ei weld yn brwydro tua\u2019r brig mewn rasys o\u2019r fath."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Wedi\u2019i leoli rhwng Gent-Wevelgem a De Ronde, ras ganol wythnos arall yw Dwars Door sydd eto\u2019n cael ei ystyried fel \u2018semi-classic\u2019."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Fel grybwyllwyd eisoes, pi\u0300nacl y tymor Fflandriaidd yw De Ronde van Vlaanderen. Yn un o\u2019r meini - y rasys undydd mwyaf yn y gamp - a\u2019r ail o\u2019r tymor, mae cyfrolau cyfan wedi eu hysgrifennu am y ras arbennig hon sy\u2019n ennyn poblogrwydd mawr yn flynyddol. Mae\u2019n crisialu\u2019r hunaniaeth Fflandriaidd yma, ac mae\u2019r rhai sy\u2019n ennill y ras hon yn dyrchafu eu hunain i grwp dethol o se\u0302r y gamp. Ymysg mawrion y ras hon sydd wedi ei hennill deirgwaith mae Johan Museeuw, Tom Boonen a Fabian Cancellara - hoelion wyth yn oriel yr anfarwolion."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Mae rhywbeth unigryw iawn am y rasys Fflandriaidd - y cyfuniad perffaith o goblau, dringfeydd byr ond caled a digon o gwrw."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Dringfeydd lle mae\u2019r coblau\u2019n ysgwyd y coesau i gyflwr o flinder nas gwelir mewn unrhyw ras arall."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Y diwylliant Fflandriaidd; eu hangerdd a\u2019u brwdfrydedd tuag at y gamp, sy\u2019n cael ei arddangos mor glir ar ddyddiau\u2019r rasys hyn lle bo coco\u0300ffoni\u2019r sw\u0302n yn fyddarol."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Ac er mor braf yw hi fod cenhedloedd newydd yn ymddangos ar y lefel uchaf - Slofenia, Denmarc i raddau helaeth yn ogystal a\u0302, gobeithio, cyfandir Affrica - does dim dadlau chwaith nad yw\u2019r traddodiad Fflandriaidd yn rhan annatod y gamp yn y gorffennol, y presennol a\u2019r dyfodol."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Hir oes i rasys Fflandrys."}, {"text_idx": "#000045", "text": "La Vuelta yn y Gymraeg am y tro cyntaf: yr holl fanylion"}]