[{"text_idx": "#000001", "text": "Jakez Riou gant F. Favereau"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Perak strishaat ur wech c\u2019hoazh Jakez Riou d\u2019ur c\u2019hornbrogarour gwisket en e zilhad bro, chomet dindan levezon ar galleg, aozer barzhonegou\u0300 ma sav diwarno ur velkoni \u00abc\u2019hwek ha c\u2019hwerv\u00bb ? N\u2019eo ket arz a zeufe gantan\u0303 hogen azonou\u0300 ur c\u2019hlen\u0303ved ? Dont a rafe e berzh eus e chan\u0303s da vervel yaouank hep bezan\u0303 bet saotret gant \u00abtraou\u0300 lous\u00bb Gwalarn ? Skridou\u0300 Jakez Riou ne vefent nemet un isarz, azon e glen\u0303ved hag an helebini a sav etre skrivagnerion gozh ha skrivagnerion yaouank ?"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Evit mont war-raok en anaoudegezh oberennou\u0300 Jakez Riou ez eo ar gwellan\u0303 lenn skrid Youenn Drezen hag oberennou\u0300 Jakez Riou. Skrid Youenn Drezen zo bet skrivet tost war-lerc\u2019h an darvoudou\u0300 gant un den o buhezas.\nKalz traou\u0300 bev mat d\u2019 ar mare-se zo bet war zizerian\u0303, pezh a ra diaes da dud \u2019zo, distro gant son\u0303jou\u0300 hiraezhus ha provin\u0303sel, tostaat ouzh danvez skridou\u0300 Jakez Riou.\nDrezen ne ra nemet stignan\u0303 ar c\u2019hudennou\u0300, ha n\u2019 eo ket o diskoulman\u0303 pe o dezrannan\u0303.\nTruezek eo alies ar sterniou\u0300 davein\u0303 kemeret abaoe gant ar vrezhonegerion war e divoud, pe da nebeutan\u0303 ar re am eus lennet o skridou\u0300 betek breman\u0303.\nLabour a chom bepred d\u2019 ober. Hag e vo graet ?"}, {"text_idx": "#000016", "text": "En ur lenn Per J. Helias e vefe tu da gredin\u0303 ez eo bet Jakez Riou pimpatrom ar skrivagner a veul \u00abene Breizh\u00bb, ha bezan\u0303 un den gant prederiou\u0300 ranngalonus a gase ar skrivagner d\u2019 ober ar furlukin a skriv Helias.\nBloc\u2019heilad \u00abclown triste\u00bb ar renkadou\u0300-etre galleger n\u2019eo ken. Evel forzh pe vrezhoneger stuziet er bed gall e ra an aozer a-hed e skridou\u0300 gant seurt bloc\u2019heiladou\u0300.\nDen ebet e Breizh ne c\u2019hell tec\u2019hout rak e stuzegezh c\u2019hall pezh na viras ket ouzh tud \u2019zo, evel Jakez Riou da gemer ar riskl."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Jakez Riou gant Youenn Drezen"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Hoc\u2019h alian\u0303 a ran da lenn ar skrid embannet war GWALARN niv. 110 111 Genver C\u2019hwevrer 1938, p. 23 a gaver er stumm niverelaet war load Diellou\u0300 Penn-ar-Bed :"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Setu pezh a skrive a-zivout kevelennou\u0300 Jakez Riou an hini en deus savet ar gentel-se e 1963."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Tudennou\u0300 ar pezh-c\u2019hoari a anad evel tud laouen a vevan\u0303, zoken mard \u2018eo diaes ar vuhez ganto.\nLabourat a reont kalz ha frouezh o labour zo skrapet diganto hep na vefe displeget mat dezho ar perag gant ar re a ren warno a zo beuzet er mojennou\u0300 kaer a savont.\nN\u2019 eus nemet pa n\u2019 o deus mui netra pe pa gouskont ma kav tudigou\u0300 ar pezh-c\u2019hoari un nebeut frankiz. N\u2019 eo ket souezhus ne rafent forzh bezan\u0303 renet gant Gallaoued pe gant Brezhoned.\nJakez Riou zo skrivagner ha n\u2019eo ket emsaver, an emsaver meizet gant aozer ar gentel.\nUn den tost ouzh yezh ha buhezan\u0303 ar gouerion ha micherourion eo dre e vuhezhan\u0303 ha daoust, pe zoken bennozh, d\u2019 ar stuzegezh tapet gant an tadou\u0300 en Euskadi.\nGoulennou\u0300 a hent e skridou\u0300. Eskorin\u0303 a reont en oberian\u0303 renet gant stroll tud yaouank Gwalarn.\nN\u2019 eus nemet brogarourion ar bloavezhiou\u0300 pemont ha c\u2019hwegont evit na sevel goulennou\u0300 war ar vuhezan\u0303 e brezhoneg en ur bed galleger, hogen ne bado ket ganto nemet gant ar re o deus kavet ur stael dindan ar Stad hag a bad o gouenn hiziv an deiz. Siwazh e kendaolont da lakaat da badout kozh kealiadurezhiou\u0300 a zo kement a hentou\u0300 bac\u2019h d\u2019 ar rezid pa \u2018z eont da heul roudou\u0300 ar stuzegezh ren."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Pellgargan\u0303 dastumad Klok eus ar gelaouenn Emsav war ar bajenn-se :\n (Emsav klok en ur restr)"}, {"text_idx": "#000049", "text": "Pennadou\u0300 LAVAR a gaver al lod brasan\u0303 anezho(LAVAR 9 da LAVAR 17) war ar bajenn-se :"}, {"text_idx": "#000051", "text": "Piv eo an Nomenoe, a c\u2019houlenn ar bobl ? Ar gouerion a zlefen lavarout, rak Jakez Riou a gomz eus kouerion evit gwir. Un diforc\u2019h a ra etre ar gouerion deskrivet evel tud o deus peadra, hag ar werin, tud n\u2019 o deus netra evel ar foeter-hent, pe zoken Izidor, mab mestr ostaleri an Trilonk troet muioc\u2019h da hun\u0303vreal eget da heulian\u0303 roudou\u0300 e dad.\nBuhez ar gouerion zo talmet gant darvoudou\u0300 a zistro reol, holl en-dro do micher a zo gounit an douar.\nPadal, d\u2019 an deiz-se, deiz foar ha marc\u2019had, e vo difennet d\u2019 ar gouerion gwerzhan\u0303 pe brenan\u0303, ha zoken mont da evan\u0303 ur banne. Evel ma lavar unan int dalc\u2019het d\u2019 ober \u00ablabrigadlaklak\u00bb, evit un den na anavezont ket, un den n\u2019 o deus morse klevet e anv, kinniget dezho evel salver Breizh ? Piv an den-se meulet gant an eskob, savet dezhan\u0303 ur bolz enor ha lakaet ar vugale da brientin\u0303 barzhonegou\u0300 d\u2019 e veulin\u0303 ?\nPilet en deus ar C\u2019hallaoued ? Petra a gemm evit ar gouerion ?"}, {"text_idx": "#000053", "text": "Gwennoll a veul Nemenoe hag an emgann, hogen evel ma lavar an eskob ha maer Redon, Konwoion, : \u00abur c\u2019hloareg ne gont tra, nemet pa vez er skol\u00bb. Gwir eo, ar Gwennoll ned eo netra nemet kehenter ar sellad kefridiel war an darvoudou\u0300. Kredin\u0303 a ra start e komzou\u0300 an eskob-maer, burzhud kaer ar saveteer bloc\u2019heiladel. Son\u0303jal a ra ennan\u0303 pa sell teneraet ouzh ar vugaleigou\u0300 kousket \u00abDec\u2019h e oant Gallaoued, hiziv int Bretoned\u00bb. Ouzhpennan\u0303 a ra avat \u00abpa son\u0303jan mat, an den kousket zo an den dieupan\u0303\u00bb.\nDihunet ar vugale en devo d\u2019 ober gant o buhezegezh. Oe ! Ole !"}, {"text_idx": "#000054", "text": "An tudennou\u0300 pa gomzont eus an Nemenoe a ra gant bloc\u2019heiladou\u0300, Perig ar skoliad, Gwennoll ar c\u2019hloer, Konwoion an eskob-maer... Bloc\u2019heiladou\u0300 a ampar an doare da sellout ouzh Breizh hag Istor Breizh en deiziou\u0300-man\u0303 c\u2019hoazh."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Ar bommou\u0300 a denn ouzh al lennegezh pobl (ne vez ket mui graet gant kouerion pe werin aze) zo deurus pa verkont an ersav ouzh al lennegezh pobl gant tud stuziet ar stuzegezh ren.\nBommou\u0300 gant Gwennoll da skouer pa lavar \u00abAr werz-man\u0303 n\u2019eo ket bet sinet; rak-se n\u2019 eus perc\u2019henn ebet dezhi\u00bb hag a-zivout gwerz an anduilhennou\u0300 (savet gant Izidor pe ur breur dezhan\u0303) \u00ab...re voutin ha re boblel evit bezan\u0303 displeget dirak Nomenoe...\u00bb"}, {"text_idx": "#000058", "text": "Amjestr eo an dibab graet gant tud Walarn. E meur a hini eus o skridou\u0300 ez anad goulennou\u0300 war o gwezhian\u0303 : hag eo diles ? Hag eo talvoudus d\u2019 an dud a vennont ensamman\u0303 o yezh ?\nPa weler petra eo bezan\u0303 breton hiziv e c\u2019haller en em c\u2019houlenn ha ne vije ket bet gwelloc\u2019h da dudenn Nemenoe ar pezh-c\u2019hoari mont da vambochin\u0303 e-lec\u2019h toullgofan\u0303 Gallaoued. Ma ! N\u2019 eo ket en\u0303 paour-kaezh a zo kiriek hogen ar re o deus savet an handerc\u2019han\u0303 brogarour a ren er mouvamant breton.\nTudenn Nemenoe gant Jakez Riou zo dudius. Ne ra ket Istor, buhezan\u0303 a ra hep klask enrollan\u0303 den ebet en afer, evel paotred Walarn o deus kendalc\u2019het un hil lennegel ent diseblant, ha gwazh ha se evit ar re o deus ezhomm harozed ha na gilont ket rak o c\u2019hwezhan\u0303 un tammig pa \u2018z int re deuc\u2019h."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Nevenoe oe ! A Gavan ar pinvidikan\u0303 eus pezhiou\u0300 c\u2019hoari Jakez Riou, met an hevelep danvez a gavan e Dogan ha Gorsedd digor. Zoken ma han\u0303valont skein\u0303 war ar vreizhkarourion giz kozh (hag eo diforc\u2019h breizhkarouriezh Gwalarn ?), pe war sotoni polised ludresadennel, eo re soutil fent Jakez Riou ha re gizidik ar paotr evit na vefe ket kavet en e bezhiou\u0300 c\u2019hoari un heklev da vreskted Gwalarn na zeu ket a-benn da bolitikaat da skouer. Divarrek eo Gwalarn a vezan\u0303 atoret gant an henvoazelourion ha poblan\u0303s er Gorsedd-digor. Ra\u0302a\u0302a\u0302 !\nE Dogan eo divarregezh Breiz Atao da bolitikaat a zisoc\u2019h gant ur vombezenn argelek hag a dro er pezh-c\u2019hoari d\u2019 ur c\u2019hoari a-dri etre ar c\u2019homiser, e wreg hag an arzour. \u00abA-dri, a-dri, ez a ar varzhed da zimezin\u0303\u00bb. Hag an arzour ? Ha ne ra nemet kemer e blijadur ? Arzour ?"}, {"text_idx": "#000060", "text": "Jakez Riou a c\u2019houzan\u0303v. Etre ar relijion hag ar brezhoneg en deus erfin dibabet ar brezhoneg. Labourat a ra kalz evit gwellaat e yezh ha sevel skridou\u0300 ar bravan\u0303 ha resisan\u0303 posupl. Diaes dezhan\u0303 kaout ul labour bara reol ha gopret mat a rofe dezhan\u0303 amzer da skrivan\u0303. Diaes dezhan\u0303 kavout un embanner deuriet gant e labour, ha n\u2019 eo ket unan e embann nemet peogwir e skriv e brezhoneg, hag a vefe bet ivez ur skridvarner mat o rein\u0303 tro dezhan\u0303 mont war-raok...\nNe vank ket an trepetou\u0300-se sevel d\u2019 ar skrivagner goulennou\u0300 direspont a adkaver en e lennegezh.\nStlenn a gaver war vuhez Jakez Riou e skridou\u0300 kelaouennerezh e vignon Youenn Drezen. Ar skridou\u0300-se o deus roet c\u2019hoant din da lenn pezhiou\u0300-c\u2019hoari Jakez Riou."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Tennan\u0303 a ra tudennou\u0300 ha skritur Jakez Riou d\u2019 ar c\u2019hoariva margodennou\u0300 (a zo arvest pobl), gant tudennou\u0300 brastreset.\nAn eskob gant e dog hag e vazh o tasparzhan\u0303 taoliou\u0300 troad er revriou\u0300 eilet gant an archerion droch (ar vicher eo a spazh ar spered a lavar ur goueriadez), ar c\u2019hloareg inosant hag hegredik o tibunan\u0303 e gentel.\nAr boblan\u0303s kouerion laouen beuzet en he beved, etre labour ha kemer plijadur, a ginnig un aridennad tudennou\u0300 saourus, eilet gant ur c\u2019hor, pell diouzh uhelvennadou\u0300 koumoulek an dud a ren warno gant prezegennou\u0300 goullo, gall pe vrezhon e vefent.\nUn nebeut tudennou\u0300 a zo e-kichen, evel mab mestr an Trilonk, arzour en arlez (bloc\u2019heilad boas a-zivout an arzourion).\nNemenoe ar c\u2019hoari zo un aezenn dispis a dalvez da werc\u2019hekaat temz an holl dudennou\u0300. Trec\u2019het en deus ar C\u2019hallaoued hogen piv a c\u2019houlenne digantan\u0303 ober kement all ?"}, {"text_idx": "#000070", "text": "Ar skridou\u0300 talbennet A-dreuz al levriou\u0300 hag ar c\u2019helaouennou\u0300 a ro da anavezout en un doare bev labour brezhonegerion ar prantad-se.\nDihunamb, Feiz ha Breiz, Gwalarn, Sav, Studi hag Ober, Arvor a embann skridou\u0300 e brezhoneg, kevellennou\u0300, barzhonegou\u0300, studiennou\u0300...\nEmbannet eo ivez levriou\u0300 : ur studienn embannet e brezhoneg Traoniennou\u0300 ha Kaniennou\u0300-mor mor gant Lan Devenneg, an hini gentan\u0303 moarvat.\nUr barrezig a Vro-Leon, Lanber, gant Loeiz Lok. \u00ab Evit ar wech kentan\u0303 ul levr diwar ur barrez skrivet e brezhoneg ha n\u2019eo ket e galleg. \u00bb\nEn ur rambreal gant Yann-Vari Kerwerc\u2019hez, un naonedat : \u00ab Romant polis bras, skrivet war-eeun e brezhoneg, peadra a skrijan\u0303 gantan\u0303, rak lazhan\u0303 a reer tud ennan\u0303 goude o spontan\u0303 \u00abbominapl\u00bb... ha peadra mousc\u2019hoarzhin ivez, ha c\u2019hoarzhin zoken, rak a drugarez Doue, ar skrivagner a zo anezhan\u0303 paotr yac\u2019h e galon ha livet en deus evidomp, ouzhpenn ur c\u2019hazig du koantik ken eo koantik, kan\u0303farded dibalamour evel Yun Bulluc\u2019h, den meur ar romant, Benead Bondu, komiser-polis, Huon Harogall, ar Squinthog, ar poliser saoz, ha nouspet all, pep hini gant e berzhiou\u0300 mat, ha pep hini ivez gant e dammou\u0300igou\u0300 siou\u0300 divat, da lavarout eo fentus. \u00bb"}, {"text_idx": "#000076", "text": "Skrivan\u0303 a ra ivez a-zivout Yann Sohier unan eus krouerion Ar Falz \u00ab kelaouenn viziek ar vistri skol lik a du gant deskin\u0303 brezhoneg\u00bb savet e 1933. Marvet eo e 1935. \u00ab Ouzhpenn kant mestr skol bodet en-dro d\u2019ar gelaouenn \u00bb hag \u00ab an heligentan\u0303 savet etre ar skoliou\u0300 kristen ha skolaerion ar gouarnamant. \u00bb"}, {"text_idx": "#000081", "text": "Pa lenner rakskrid embanner gall Watchmen, Doug Headline e kaver roud un tuadur a denn d\u2019 ober ur plas d\u2019 ar bandennou\u0300 treset e metou an arz ensavadekaet, eleze war nevid ar c\u2019halvezadou\u0300 arzel hag e metaou\u0300iou\u0300 an dud stuziet war an arz ensavadekaet, ar mirdiou\u0300, ar paleriou\u0300 arz, hag an dastumerion...\nA-raok labour Alan Moore ha Dave Gibbons e vije bet ar bandennou\u0300 treset, evit dalc\u2019herion ar bandennou\u0300 treset evel un arz, un doare ledkultur mat da vezan\u0303 bevezet gant tud dister, un diduamant evit bugale, ha n\u2019 eo ket kalvezadou\u0300 kulturel sirius evit tud a oar. Setu pezh on techet da son\u0303jal."}, {"text_idx": "#000082", "text": "Evit d\u2019 an dresourion istoriou\u0300 bezan\u0303 arzourion, bezan\u0303 degemeret evel \u00abkrouerion\u00bb wirion, eo bet ret dezho diskouez o sentidigezh ouzh ar stuzegezh ren. Ret e oa dezho bezan\u0303 soliet o labour er stuzegezh ren."}, {"text_idx": "#000085", "text": "(E Fran\u0303s, Tardi, da skouer, a oa deuet a-benn da ensamman\u0303 an hil pobl. Ne bella ket re diouzh ar binviou\u0300, ar stumm, an danvez, oc\u2019h adlec\u2019hian\u0303 ar bandennou\u0300 treset er stummou\u0300 arz pobl kent evel ar feilhtoniou\u0300 : stumm an tresadennou\u0300, kalvezerezhiou\u0300 kozh da lakaat skeudennou\u0300 er romantou\u0300 pobl, lennegezh diduin\u0303 endalc\u2019het enni prederiou\u0300 an den war e dammig buhez...\nDre binvidikaat hag eeunaat ar furmou\u0300 d\u2019 ho lakaat e dalc\u2019h an istor e ro d\u2019 al lennerion un nesaegezh oberiant ouzh an danvez. Kenderc\u2019hel a ra gant an erv boulc\u2019het gant e ziaraogerion, aozerion na oant ket troc\u2019het diouzh ar stuzegezh pobl ma vez an arz kened ha nin\u0303van\u0303 ha n\u2019 eo ket labour, kenderc\u2019han\u0303 ha diduamant nemetken.)"}, {"text_idx": "#000086", "text": "Lavarout un istor, pe sealou un istor, n\u2019 eo morse diduamant hogen gwezhian\u0303, eman\u0303 war dachenn an nin\u0303van\u0303. An amzer tremenet er c\u2019haviou\u0300 hag er c\u2019hafediou\u0300 ma c\u2019hoarvez bepred darvoudou\u0300 dieil eskoret eus an nin\u0303van\u0303 n\u2019 eo ket amzer kollet."}, {"text_idx": "#000091", "text": "Hent Alan Moore ha Dave Gibbons a droc\u2019h gant ar arz pobl. Aet eo ganto d\u2019 un dafar d\u2019 o frederiadennou\u0300 arbennigourion stummet gant ar stuzegezh ren.\nAr sell taolet war o labour gant arbennigourion ar c\u2019hultur zo en hevelep bed.\nE-lec\u2019h kaout un dremmwel, ur sell ledan war ar bed, bezan\u0303 o vuhezan\u0303 emaint en alvez. Bernian\u0303 a reont kalvezadou\u0300 ha dedalvezout kalvezerezhiou\u0300. Diskouez a reont o ampartiz pa c\u2019hortozer diganto trehontin\u0303 o femdez."}, {"text_idx": "#000092", "text": "Ne vern, lennit Watchmen ha grit ho mad eus an danvez stank a zo bet lakaet e-barzh."}, {"text_idx": "#000093", "text": "Keuz a\u2019 m eus me da Bibi Fricotin. En abeg da seurt lennadennou\u0300 ne vin morse un den sirius avat."}, {"text_idx": "#000098", "text": "Daoust d\u2019 e emdarzhegezh, an nit ne c\u2019hell c\u2019hoarvezout nemet mar bez sevenet amveziadou\u0300 e vezusted gant an den (hinienn bevedel ha loen keodedel) er bed savet gantan\u0303, e-touez ur gumuniezh tud, hag ar bezan\u0303s enni eus hil ar gwezhian\u0303 a remziad da remziad e stumm kalvezadou\u0300 ha taoliou\u0300 nit, kalvezadou\u0300 padus ha taoliou\u0300 nit steuzidik (an den zo barrek da anavezout, pe da vuhezan\u0303 ar pezh na wel ket, na veiz ket. Ha n\u2019 eman\u0303 ket aze roll pinvidikan\u0303 al leterc\u2019had ?)."}, {"text_idx": "#000100", "text": "An arz zo bezan\u0303t er c\u2019halvezadou\u0300 arzel diziouerus emichan\u0303s d\u2019 ar bed da vout.\nAn arz bev, an nit, n\u2019 eman\u0303 ket er c\u2019halvezadou\u0300 arzel, nag en arz ensavadekaet a zo stuzegezh, hollad ar c\u2019halvezadou\u0300, ha n\u2019 eo ket sevenadur. Setu pezh a greden, arz ha sevenadur ne c\u2019hellont bout nemet mar bez eus an nit\nAr galleg culture zo ur goumoulenn, ur c\u2019halvezad, a dalvez da argas en ur bed all bezusted an nit empleget gant arver resis ar ger sevenadur (Alies eo arveret ar ger sevenadur evit ar galleg pemdeziek culture. Gwelloc\u2019h e vefe en degouezhiou\u0300-se ober gant kultur peogwir e chomer e-par ar stuzegezh ren ha treuzplakan\u0303 a reer ar brezhoneg sevenadur war ar galleg culture hep derc\u2019hel kont eus ar pezh a zo endalc\u2019het gant ar ger brezhonek.\nAr ger sevenadur zo bet krouet gant Valle\u0301e emichan\u0303s, eleze e dibenn an naontekvet kantved, kavet e-barzh an Notennou diwar-benn ar Gelted koz adembannet e 1922, ha resisaet eo bet e ster gant al labouriou\u0300 renet adal ar bloavezhiou\u0300 50 gant al labouriou\u0300 embannet gant PREDER hag e-barzh ar gelaouenn EMSAV)."}, {"text_idx": "#000103", "text": "An dro gaer betek aman\u0303..."}, {"text_idx": "#000104", "text": "Lennet \u2018m eus ur pennadig war Acrimed, les sondologues piliers de l\u2019e\u0301ditocratie, keit m\u2019edon oc\u2019h adlenn Hannah Arendt. Condition de l\u2019homme moderne (The human condition 1958), ha ma oa anv er skingomz eus ur warell ramzel a rofe tro da welout en empenn traou\u0300 na oant bet morse gwelet c\u2019hoazh."}, {"text_idx": "#000107", "text": "Ar paotr er skingomz a roe pouez ha ment ar warell ha penaos e vefe gwelet traou\u0300 ken bihan ma ne c\u2019hell den ebet o gwelout. An den a ouie en a-raok pezh e oa mennet da welout hag e welout a rafe dre hanterouriezh ur benveg savet da welout pezh a venne gwelout na welfe morse gant e zaoulagad."}]