[{"text_idx": "#000001", "text": "Ymweliad Cymdeithasol i Sain Ffagan"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Dishgled o de i gychwyn (wrth gwrs!), a chyfle i gwrdd ag aelodau\u2019r Orsedd hen a newydd o bedwar ban y wlad. Wedyn cawsom gyflwyniad ardderchog gan Sioned Hughes, Pennaeth Adran Hanes Cyhoeddus ac Archaeoleg yr Amgueddfa, a\u2019n hatgoffodd o weledigaeth Iorwerth Peate,sef \u201cnid creu amgueddfa o drysorau\u2019r gorffennol marw dan wydr ond amgueddfa a ddefnyddiai\u2019r gorffennol i\u2019w asio a\u0302\u2019i oes ei hun i roddi sylfaen cadarn ac amgylchedd iach i ddyfodol ei bobl.\u201d Gweledigaeth werthfawr os bu un erioed."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Diwrnod Cymdeithasol yr Orsedd 2019"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Daethom ynghyd ar gyfer coffi am 10.30 o\u2019r gloch yng Ngwesty\u2019r Seren, Llan Ffestiniog \u2013 canolfan ddelfrydol os ydych am deithio o gwmpas yr ardal. Wedi gair o groeso gan y Cofiadur, y Cyn-Archdderwydd Christine, cawsom ddarlith gynhwysfawr a difyr am hanes chwareli\u2019r ardal gan yr hanesydd lleol Steffan ab Owain. Bu Steffan yn gweithio yn y chwarel am gyfnod cyn iddo ganolbwyntio ar yrfa fel hanesydd, archifydd ac awdur nifer o lyfrau ar hanes lleol. Clywsom am y cynnydd mawr yn nifer y chwareli yn yr ardal yn ystod 19eg ganrif. Yn eu hanterth yn y 1880au roedd chwareli \u2019Stiniog yn cyflogi rhyw 4,000 o weithwyr, gyda gweithlu o ryw 1,400 yn Chwarel Oakeley, ac oddeutu 600 o ddynion yn Chwarel Llechwedd. Cawsom wybod sut yr oedd y gwahanol chwareli yn cloddio am y llechi, e.e. tyllu\u2019n ddwfn yn Nyffryn Nantlle a gyrru \u2018lefelau\u2019 yn Chwareli \u2019Stiniog. Amlinellodd Steffan y broses gyda chymorth ei luniau arbennig, gan ddangos sut roedd y graig a gloddiwyd o\u2019r mynydd yn cael ei pharatoi i fod yn gynnyrch derbyniol, e.e. llechi to. Yn ystod ei sgwrs clywsom ..."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Meistres y Gwisgoedd yn Ymddeol"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Yn flynyddol, er 1980, mae yna becyn yn dod trwy\u2019r post i\u2019m cartref o\u2019r Bathdy Brenhinol. Set o ddarnau arian y flwyddyn arbennig honno sydd yn y pecyn, yr hyn mae\u2019r Bathdy yn ei alw\u2019n \u2018Set Ddisglair heb ei Chylchredeg\u2019. Bob blwyddyn byddaf yn edrych ar y darnau ac yn addo i mi fy hun ymweliad a\u0302\u2019r Bathdy er mwyn cael gweld sut y gwneir arian. Diolch i Orsedd y Beirdd, ac yn fwyaf arbennig i\u2019r Arwyddfardd am drefnu, daeth cyfle ddiwedd mis Medi eleni \u2013 y Bathdy Brenhinol yn Llantrisant oedd canolbwynt Cyfarfod Cymdeithasol yr Orsedd 2018."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Troi wedyn am y Bathdy a chael ein harwain gan dywysyddion Cymraeg o amgylch ffatri\u2019r Bathdy ac yna i\u2019r arddangosfa. I mi fel gwyddonydd, amheuthun ..."}]