[{"text_idx": "#000005", "text": "Ym mis Mai 2019, ysgrifennodd y Comisiwn Brenhinol lythyr o gefnogaeth i Eglwys a Grw\u0302p Cymunedol Llanfihangel-y-Creuddyn ar gyfer eu cais i Gronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol am grant i atgyweirio a gwella Eglwys Sant Mihangel, Ceredigion. Bedair blynedd yn ddiweddarach, roeddem wrth ein bodd o gael mynychu\u2019r dathliad a gynhaliwyd i nodi bod y gwaith wedi\u2019i gwblhau ac i ddiolch i\u2019r sefydliadau a roddodd gyllid a chefnogaeth i\u2019r prosiect."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Gyda grant o \u00a3187,000 gan Gronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol, ynghyd a\u0302 chyllid ychwanegol gan Ymddiriedolaeth Genedlaethol yr Eglwysi, Cyngor Sir Ceredigion, Sefydliad Wolfson, Ymddiriedolaeth Headley, Yr Eglwys yng Nghymru a\u2019r gymuned leol, mae atgyweirio\u2019r eglwys wedi datrys problemau lleithder difrifol drwy atal dw\u0302r rhag gollwng i mewn i\u2019r eglwys drwy\u2019r tw\u0302r a thrwy osod system wresogi newydd yn lle\u2019r hen un. Mae mynediad wedi\u2019i wella hefyd drwy osod grisiau er mwyn darparu mynediad cyhoeddus diogel ar ffurf \u2018Teithiau i\u2019r Tw\u0302r\u2019, sy\u2019n galluogi pobl i fynd i fyny\u2019r tw\u0302r canoloesol i\u2019r clochdy. Mae ardal hanes newydd wedi\u2019i chreu hefyd yn y transept deheuol lle gellir gweld panelau dehongli ac eitemau sydd ar ddangos."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Yn ystod haf a hydref 2021, cafodd talcenni deheuol a gorllewinol y tw\u0302r canoloesol eu hailbwyntio gan ddefnyddio morter calch poeth, sef yr un math o ddeunydd sy\u2019n gallu anadlu ag a ddefnyddiwyd wrth godi\u2019r adeilad yn wreiddiol (Llun: Louise Barker)."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Roedd angen i loriau\u2019r tw\u0302r gael eu hatgyweirio\u2019n helaeth er mwyn sicrhau eu bod yn gallu cymryd pwysau\u2019r grisiau newydd. Roedd pen draw rhai o drawstiau\u2019r lloriau, a oedd yn 500 mlwydd oed, wedi dechrau pydru lle\u2019r oeddent yn sownd yn waliau\u2019r tw\u0302r. Cafodd y darnau hynny eu torri allan a chafodd darnau newydd o dderw eu rhoi yn eu lle, cyn bod estyllod newydd o dderw\u2019n cael eu gosod i greu\u2019r lloriau (Llun: Louise Barker)."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Mae\u2019r Comisiwn Brenhinol wedi bod yn gweithio\u2019n agos gyda\u2019r grw\u0302p cymunedol yn ystod y prosiect. Gwnaethom gynnal arolwg o dw\u0302r yr eglwys drwy ei sganio a\u0302 laser cyn i\u2019r gwaith ddechrau, a helpodd hynny i lywio\u2019r gwaith o ddylunio\u2019r grisiau newydd ar gyfer y tw\u0302r. Gan gydweithio a\u0302 Labordy Coed-ddyddio Rhydychen, aethom ati hefyd i ddyddio\u2019r cylchoedd pren yn nho\u2019r eglwys, lloriau\u2019r tw\u0302r a\u2019r ffra\u0302m glychau. Rydym yn gwybod yn awr bod un o\u2019r prosiectau adnewyddu estynedig cyntaf wedi\u2019i gyflawni yn ystod degawdau cynnar y 1500au OC, pan gafodd to\u2019r eglwys ei wella a phan gafodd y tw\u0302r ei adnewyddu. Gan ddefnyddio derw a gafodd eu cwympo rhwng 1502 a 1538, cafodd crymdoeau ffasiynol a drud eu gosod gan grefftwyr yng nghorff yr eglwys a\u2019r transeptau, a chafodd tri llawr newydd eu gosod yn nhw\u0302r yr eglwys. Ar dop y tw\u0302r, cafodd ffra\u0302m glychau i ddal tair cloch ei gosod yn 1537-8. Mae rhaglen mor uchelgeisiol o waith yn dangos ffyniant plwyf Llanfihangel er gwaetha\u2019r cyfnod o ansefydlogrwydd a arweiniodd at y Diwygiad."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Dyma a ddywedodd Elin Jones, Aelod o\u2019r Senedd dros Geredigion a Llywydd y Senedd, yn ei hanerchiad yn y digwyddiad ac wrth ddadorchuddio plac coffa:"}, {"text_idx": "#000011", "text": "\u201cMae\u2019n fendigedig gweld y gwaith sydd wedi\u2019i wneud yn yr eglwys hon a gweld y modd y mae\u2019r gymuned, gyda chymorth sefydliadau a chrefftwyr medrus, wedi adfer yr eglwys fel addoldy ac fel canolbwynt treftadaeth ddiwylliannol y gymuned ac wedi hyrwyddo\u2019r eglwys ar yr un pryd fel atyniad treftadaeth i ymwelwyr. Mae adfywio adeiladau hynafol yn sensitif yn elfen werthfawr o ddatblygu cynaliadwy, ac yn arwydd o gymuned fywiog sy\u2019n ymwneud a\u0302\u2019i threftadaeth ac sy\u2019n falch ohoni ond sydd hefyd yn barod i fentro wrth edrych i\u2019r dyfodol.\u201d"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Erbyn hyn, mae\u2019r eglwys ar agor i ymwelwyr. Caiff gwasanaethau eu cynnal yno\u2019n rheolaidd, ac mae\u2019r adeilad ar agor bob penwythnos drwy gydol y flwyddyn ac o ddydd Llun i ddydd Gwener rhwng y Pasg a diwedd mis Hydref. Bydd Teithiau i\u2019r Tw\u0302r ar gael yn ddiweddarach yn ystod haf eleni. I gael rhagor o wybodaeth, ewch i "}]