[{"text_idx": "#000003", "text": "Paratoi ar gyfer y Brifysgol"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Teithiau 360, Fideos a Mwy"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Datganiad ar Gaethwasiaeth a Masnachu Pobl"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Ymgyrchydd ffeministaidd o\u2019r 1950au i ail-ymweld a\u0302\u2019i Cause ce\u0301le\u0300bre"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Sheila Parry (Davies ar y pryd) yn ystod ei dyddiau coleg."}, {"text_idx": "#000014", "text": "A hithau bellach dros ei 80, bydd Sheila Parry (Davies gynt), ymgyrchydd cynnar dros gydraddoldeb i fyfyrwyr benywaidd a chafodd ei diarddel o'r Coleg Normal yn 1953 oherwydd ei hymgyrchu, yn dychwelyd i Fangor (ddydd Gwener, 5 Medi 5.30) i drafod ei hatgofion o'r digwyddiadau a arweiniodd at y Coleg Normal yn cael ei drafod yn y senedd."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Bydd Shelia Davies yn mynd i'r hen Goleg Normal, sydd bellach yn rhan o Brifysgol Bangor, ar gyfer lansiad 'Back to Normal'. Mae hwn yn fersiwn Saesneg o Bywyd Normal a gyhoeddwyd yn 2011 sy'n rhoi golwg ar hanes y Coleg Normal, o safbwynt y myfyrwyr."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Cafodd ymateb y Coleg i ymgyrch am fwy o ryddid i'r myfyrwyr benywaidd, dan arweiniad Sheila Davies fel Llywydd Cyngor y Merched, sylw gan y cyfryngau cenedlaethol. Trafodwyd y mater hyd yn oed ar lawr Ty\u0302'r Cyffredin a chynhaliwyd ymchwiliad gan y Weinyddiaeth Addysg."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Roedd gan fyfyrwyr gwrywaidd y Coleg fforwm i fynegi eu barn. Ond nid oedd gan y myfyrwyr benywaidd fawr ddim. Roedd Cyngor y Merched newydd gael ei greu'r adeg honno ond dim ond cydnabyddiaeth arwynebol a gafodd gan awdurdodau'r coleg."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Byddai'r gofynion a nodwyd yn y ddeiseb ar ran myfyrwyr benywaidd yn ymddangos yn anhygoel i fyfyrwyr heddiw. Roeddent yn cynnwys pethau fel cael yr hawl i fynd allan heb orfod egluro lle roeddent yn mynd na gyda phwy, a bod eu goleuadau yn cael eu diffodd yn awtomatig am 10.45 yn lle 10.15! Roedd gan fyfyrwyr gwrywaidd llawer mwy o ryddid i wneud beth bynnag yr oeddent eisiau."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Fel y mae Sheila ei hun yn cofio:"}, {"text_idx": "#000021", "text": "\u201cRoeddwn yn edrych ymlaen at symud i ogledd Cymru ond, yn fuan ar o\u0302l ymgartrefu ym Mangor, dechreuais brofi ymdeimlad cryf o anghyfiawnder yngly\u0302n a\u0302\u2019r rheolau a\u2019r cyfyngiadau a osodid ar ein gweithgareddau, a sylweddoli mai ni oedd \u2018Sinderelas\u2019 y bywyd cymdeithasol. Roeddem yn cymdeithasu a\u0302 myfyrwyr y Brifysgol a Choleg y Santes Fair, ac roedd llawer llai o gyfyngiadau ar fyfyrwyr benywaidd y colegau hynny, ac ar y dynion wrth gwrs, nag oedd arnom ni."}, {"text_idx": "#000024", "text": "\u201cMewn ymateb i\u2019r modd y gweithredodd wrth gyflwyno\u2019r ddeiseb a\u2019i phenderfyniad wedyn i wrthod cyfarfod a\u0302\u2019r Prifathro heb gwmni ei chyd-fyfyrwyr, yn dilyn cyngor gan UCM, penderfynodd y Prifathro, ar 30 Ionawr 1953, anfon Sheila Davies adref.\u201d"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Mewn gwirionedd, diarddelwyd Sheila ychydig fisoedd cyn iddi gwblhau ei chwrs hyfforddi athrawon gwyddor ty\u0302. Gwnaeth yr awdurdodau \u2018fwch dihangol\u2019 ohoni, gan ddisgrifio\u2019r mater fel un yn ymwneud ag unigolyn, yn hytrach na rhywun oedd yn cynrychioli corff o fyfyrwyr. Nid ystyriodd awdurdodau\u2019r coleg y gofynion a nodwyd gan y rhai a oedd wedi llofnodi\u2019r ddeiseb."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Ar o\u0302l i'r Weinyddiaeth Addysg ymyrryd, bu modd i Sheila gwblhau ei chwrs mewn coleg arall. Fodd bynnag, araf fu\u2019r symudiad tuag at gydraddoldeb i fyfyrwyr benywaidd. Nid enillodd merched fwy o ryddid hyd nes i Dr Jim Davies ddod yn Brifathro ar y Coleg Normal ym 1969 - newidiadau a groesawyd yn dawel pan gyflwynwyd hwy, heb unrhyw sylw."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Yn o\u0302l Fred Jarvis, a oedd ar y pryd yn Llywydd UCM ac a fyddai wedyn yn dringo i rengoedd uchel Undeb Cenedlaethol yr Athrawon, yn ei hunangofiant, \u2018You Never Know Your Luck\u2019 (2014), \u201cBu achos Sheila Davies yn fodd i ni (yn UCM) ddechrau trafodaeth agored ar yr holl fater yngly\u0302n ag agwedd colegau hyfforddi tuag at eu myfyrwyr, agwedd na cha\u0302i ei goddef pe bai prifysgolion yn ei chymryd. O hynny allan, gwella wnaeth y sefyllfa yn y colegau.\u201d (tud. 59)"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Erbyn hyn mae'r llyfr wedi cael ei gyfieithu i'r Saesneg gan yr awdur, Dr Tudor Ellis, cyn-ddarlithydd yn y Coleg Normal, a chaiff 'Back to Normal' ei lansio mewn digwyddiad yng Nghanolfan Rheolaeth Prifysgol Bangor am 5.30 ar 5 Medi. Mae 'Back to Normal' ar gael yn y siopau llyfrau am \u00a312.99. Gellir archebu copi\u0308au trwy anfon siec am \u00a315.49 (yn cynnwys cost postio) yn daladwy i Brifysgol Bangor at Gillian Pritchard, yr Ysgol Addysg, Safle\u2019r Normal, Bangor LL57 2PZ."}]