[{"text_idx": "#000000", "text": "Un o ardaloedd mwyaf trawiadol yn nhirwedd y Parc Cenedlaethol"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Gellir dweud mai wrth sefyll yng nghanol Cwm Idwal yw\u2019r unig ffordd o brofi\u2019r awyrgylch arallgyfeiriol sy\u2019n deillio o\u2019r dyffryn rhewlifol bychan hwn."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Crewyd y cwm gan rew filoedd o flynyddoedd yn o\u0302l ac mae\u2019n un o\u2019r enghreiffitiau gorau o gwm rhewlifol yng Nghymru."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mae\u2019r llwybr arbennig hwn yng Nghwm Idwal yn llwybr heriol sy\u2019n esgyn yn serth tuag at Twll Du (Devil\u2019s Kitchen). Yn ystod y daith bydd angen mynd dros greigiau rhydd gan fynd o gwmpas ac ar draws clogfeini mawr."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Fodd bynnag, mae Cwm Idwal yn cynnig llwybr sy\u2019n osgoi\u2019r esgyniad i Twll Du. Gall y llwybr byrrach, llai heriol hwn fod yn addas ar gyfer cerddwyr llai profiadol."}, {"text_idx": "#000010", "text": "I gyrraedd llwybr Cwm Idwal, bydd angen i chi deithio i Ddyffryn Ogwen. Mae parcio yn y dyffryn yn gyfyngedig iawn. Y ffordd orau a mwyaf cyfleus i gyrraedd Dyffryn Ogwen yw defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mae gwasanaeth bws T10 yn teithio rhwng Bangor a Chorwen. Bydd angen i chi adael y bws yn arosfan \u2018Llyn Ogwen\u2019. Mae dechreubwynt llwybr Cwm Idwal funud o gerdded o\u2019r safle bws."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Parcio ar gyfer trafnidiaeth gyhoeddus\nOs ydych yn defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus i ymweld a\u0302 Dyffryn Ogwen, gallwch barcio yn y clwb pe\u0302l-droed ym mhentref cyfagos Bethesda. Mae ffi o \u00a36 y dydd yn daladwy drwy beiriant talu ac arddangos."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Mae nifer cyfyngedig o leoedd parcio dynodedig yn Nyffryn Ogwen gan gynnwys maes parcio a reolir gan Awdurdod y Parc Cenedlaethol yng Nghanolfan Ogwen a chyfres o gilfeydd ar hyd yr A5."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Gellir dadlau mai Cwm Idwal yw un o\u2019r lleoedd gorau i weld tystiolaeth o\u2019r digwyddiadau daearegol aruthrol a luniodd dirwedd Eryri."}, {"text_idx": "#000022", "text": "450 miliwn o flynyddoedd yn o\u0302l, creodd grymoedd daearegol rhyfeddol y clogwyni anferth o amgylch y llyn. Mae\u2019r plyg a\u2019r ffawtiau yn y creigiau yn dystiolaeth o\u2019r grymoedd hyn."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Ffurfiodd gweithgaredd rhewlifol dirwedd anhygoel Cwm Idwal sia\u0302p powlen. Roedd y rhewlif yn rhan o system rewlifol ehangach a greodd Dyffryn Ogwen. Gelwir dyffrynnoedd a ffurfiwyd o\u2019r rhewlifoedd llai hyn yn \u2018ddyffrynnoedd crog\u2019. Cwm Idwal yw un o enghreifftiau gorau\u2019r DU o ddyffryn rhewlifol crog."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Mae rhai o blanhigion Cwm Idwal wedi goroesi Oes yr Ia\u0302. Maent yn cynnwys planhigion alpaidd arctig prin fel y gludlys mwsoglog, Lili\u2019r Wyddfa a\u2019r tormaen porffor."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Mae amrywiaeth dymhorol bywyd gwyllt Cwm Idwal yn ei gwneud yn ardal wych i ymweld a\u0302 hi drwy gydol y flwyddyn. Yn ystod y gwanwyn a\u2019r haf, mae adar fel mwyalchen y mynydd a tinwen y garn yn ymgartrefu yng Nghwm Idwal. Gall Lili\u2019r Wyddfa hynod brin hefyd dyfu ar frigiadau creigiog yn ystod y tymhorau hyn."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Mae\u2019r hydref a\u2019r gaeaf yn dod a\u0302 phlanhigion caletach i\u2019r wyneb, gan gynnwys amrywiaeth o lystyfiant rhostir a\u2019r tormaen porffor."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Mae \u2018cwm\u2019 a \u2018dyffryn\u2019 yn cyfieithu i \u2018valley\u2019 yn Saesneg. Fodd bynnag, mae gan y gair \u2018cwm\u2019 ystyr mwy gwahanol. Priodolir \u2018Cwm\u2019 yn aml i ddyffrynnoedd crwn, rhewlifol fel peiran, tra bod \u2018dyffryn\u2019 yn cyfeirio at ddyffrynnoedd helaethach megis Dyffryn Ogwen. Mae Cwm Ystradllyn a Chwm Penmachno yn enghreifftiau eraill o gymoedd yn y Parc Cenedlaethol."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Wrth glywed y newyddion, alltudiodd Owain Nefydd o hen deyrnas Gwynedd ac enwi\u2019r llyn er cof am ei fab."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Dywedir nad oes yr un aderyn yn hedfan dros wyneb y llyn a bod llais wylofus i\u2019w glywed ger y llyn yn ystod stormydd."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Yn ystod ei amser yng Nghwm Idwal, darganfu Darwin fod y creigiau a\u2019r clogfeini yn y dyffryn ac o\u2019i gwmpas yn dal ffosiliau bychain o greaduriaid y mo\u0302r a phlanhigion morol. Roedd ei ddarganfyddiad yn awgrymu y byddai Cwm Idwal ar un adeg wedi bod o dan y mo\u0302r."}]