[{"text_idx": "#000000", "text": "Mae\u2019r eglwys yn Eglwys-fach yn adeilad ar ffurf \u2018neuadd\u2019 sy\u2019n dyddio\u2019n bennaf o 1833. Rhan o eglwys flaenorol hy\u0302n yw porth y fynwent o\u2019r 18fed ganrif a adeiladwyd, fwy na thebyg, ym 1623. Cysylltir yr eglwys wreiddiol a\u0302 chwedl ryfelgar sy\u2019n so\u0302n am y brenin Northymbraidd o\u2019r 6ed ganrif, Edwin, ar gyrch yn y rhan hon o wledydd Prydain. Ar o\u0302l ei lwyddiant mewn brwydr yng nghyffiniau Llandre ein hoes ni, honnir iddo sefydlu capel yn Eglwys-fach."}, {"text_idx": "#000001", "text": "Bu R.S. Thomas, y bardd Cymreig o fri rhyngwladol, yn ficer yn Eglwys-fach rhwng 1955 a 1967 a\u2019i bresenoldeb yntau yw\u2019r cysylltiad a\u0302 chreadigrwydd. Yn ddyn llym a di-drimins, penderfynodd R.S. Thomas, gyda chymorth gan ei artist o wraig, Mildred Elsi Eldridge, y dylai\u2019r tu mewn i\u2019r eglwys edrych yn ddramatig. Buont yn tynnu placiau oddi ar y waliau, yn cael gwared a\u0302 gwaith pres ac aethant ati i baentio\u2019r holl gorau o ddechrau\u2019r 19eg ganrif yn ddu mat. Mae\u2019r addurno trawiadol yma\u2019n dal i\u2019w weld y tu mewn i\u2019r eglwys."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Awdur arall a fu\u2019n braidd gyffwrdd a\u0302\u2019r eglwys oedd y nofelydd dychanol Saesneg, Thomas Love Peacock (1785\u20131866) a briododd Jane Gruffydd o Faentwrog yn yr eglwys yn 1820."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Eglwys Sant Mihangel yw un o sawl cyrchfan cyffrous a saif o fewn llai na milltir i\u2019w gilydd. Ar yr A487 yn Ffwrnais, ceir hen waith haearn (gyda phistyll trawiadol gerllaw), a thro bach byr yn unig yn y car neu ar droed o fan hyn y mae gwarchodfa\u2019r RSPB yn Ynys-hir."}]