[{"text_idx": "#000000", "text": "Merched y Wawr y Garth"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Diddymwyd y cyngor yn 1996, gyda\u2019r rhan fwyaf o\u2019r ardal yn mynd i sir newydd Rhondda Cynon Taf heblaw am gymuned Pentyrch aeth i Gaerdydd. Ond mae\u2019r ardal dal i barhau."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Daeth adfywiad i\u2019r iaith Gymraeg yn yr ardal wrth i nifer o ysgolion cynradd gael eu sefydlu. Cychwynnwyd ar y dasg yn 1951 wrth i Ysgol Gymraeg Pont Sio\u0302n Norton, Pontypridd agor gyda 15 o blant. Fe agorwyd Ysgol Gymraeg Tonyrefail yn 1955 a\u2019r ysgol gyfun gyntaf yn Rhydfelen yn 1972. Erbyn hyn mae 10 ysgol gynradd a dwy ysgol gyfun yn yr ardal. Mae dros chwarter plant ysgolion cynradd yr ardal yn cael eu haddysg drwy gyfrwng y Gymraeg."}]