[{"text_idx": "#000000", "text": "Beth yw Llefaru Casineb Arlein?"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Mae cyfryngau cymdeithasol, megis Twitter, Facebook, Instagram a YouTube, yn cael eu defnyddio gan y cyhoedd er mwyn cyhoeddi cynnwys arlein. Mae\u2019r rhan fwyaf o gyfathrebiadau ar y cyfryngau cymdeithasol yn ddibwys a diniwed eu natur (megis cyhoeddi gweithgareddau dyddiol, barn ar raglenni teledu, rhannu lluniau a fideos gan ffrindiau neu deulu)."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Serch hynny, mae cyfran fach o ddefnyddwyr cyfryngau cymdeithasol yn postio sylwadau a all gael eu gweld yn rhai gelyniaethus neu atgas tuag at unigolion a chymunedau ehangach. Gall cynnwys atgas a ddanfonir drwy\u2019r cyfryngau cymdeithasol sydd wedi ei gyfeirio at unigolion ar sail eu hunaniaeth, megis hil, crefydd, cyfeiriadedd rhywiol, anabledd a hunaniaeth drawsryweddol, ei ystyried yn drosedd (gwelwch yr adran nesaf)."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Gall cyhoeddiadau atgas ar y cyfryngau cymdeithasol , p\u2019un ai eu bod yn cael eu gweld fel trosedd ai peidio, fod yn niweidiol iawn i unigolion a chymunedau."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Ydy postio atgas ar y cyfryngau cymdeithasol yn drosedd?"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mae\u2019r Heddlu a Gwasnaethau Erlyn y Goron yn ystyried pob trosedd casineb yn ddifrifol, oherwydd gall gael effaith dwys a hir dymor ar ddioddefwyr, gan eu gwneud i deimlo\u2019n anniogel yn y gymuned. Mae trosedd casineb yn cynnwys troseddau sydd yn codi drwy rhesymau o elyniaeth tuag at hil, crefydd, anabledd, cyfeiriadedd rhyw neu hunaniaeth drawsrywiol y dioddefwr."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Bydd posio atgas ar y cyfryngau cymdeithasol (heblaw am y rheiny sy\u2019n cyfateb i droseddau penodedig yn eu hunain megis bygwth lladd, blacmel, stelcio ayyb) yn cael eu hystyried yn drosedd os yw:"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Eu cynnwys yn ddifrifol o ymosodol\nEu cynnwys yn fygythiol neu gamdriniol ac yn bwriadau neu yn debygol o gyffroi casineb hiliol\nEu cynnwys yn fygythiol ac yn bwriadu cyffroi casineb ar sail crefydd neu gyfeiriadedd rhywiol"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Eu cynnwys yn ddifrifol o ymosodol"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Eu cynnwys yn fygythiol neu gamdriniol ac yn bwriadau neu yn debygol o gyffroi casineb hiliol"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Eu cynnwys yn fygythiol ac yn bwriadu cyffroi casineb ar sail crefydd neu gyfeiriadedd rhywiol"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Os gwelwch unrhyw gyhoeddiadau sydd yn eich barn chi yn torri\u2019r gyfraith, dylwch ei riportio naill ai i\u2019r heddlu lleol neu drwy wefan True Vision ("}, {"text_idx": "#000012", "text": "Sut mae patrymau llefaru casineb arlein yn edrych?"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Ers i\u2019r Rhyngrwyd gael ei ddefnyddio yn ein cartrefi, mae llefaru casineb wedi bod yn bresennol mewn rhyw fodd. Cyn y cyfryngau cymdeithasol, roedd llefaru casineb yn cael ei ddefnyddio ar dudalennau statig ar y we, fel rheol wedi\u2019u creu gan grwpiau casineb. Mae\u2019r gwefannau yma yn hyrwyddo amcanion y grwpiau yma, gan geisio recriwtio pobl o\u2019r un meddylfryd."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Nid yw gwefannau sy\u2019n hyrwyddo annogaeth casineb tuag at leiafrifoedd yn cael eu caniata\u0301u yn y DU, ond mae llawer dal i fodoli ar y Rhyngrwyd gan eu bod wedi eu lletya mewn gwledydd lle mae\u2019r gyfraith yn wahanol. Er enghraifft, yn yr Amerig caniateir gwefannau sy\u2019n cynnwys gwybodaeth a all gael ei ystyried yn atgas gan bobl yn y DU, oherwydd cyfreithiau penodedig sy\u2019n amddiffyn \u2018rhyddid i lefaru\u2019 yng nghyfansoddiad yr UD."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Mae poblogrwydd anferthol cyfryngau cymdeithasol wedi caniata\u0301u pobl sy\u2019n meddu ar farn atgas ar leiafrifoedd i ledaenu eu negeseuon eithafol ymhellach nag erioed. Bu i ymchwilwyr yn y Ffindir ganfod bod 67 y cant o bobl 15 i 18 mlwydd oed gael eu gadael yn agored i ddeunydd casineb ar Facebook a YouTube, gyda 21 y cant yn dod yn ddioddefwyr o\u2019r fath ddeunydd. Bu i brosiect \u2018Tell MAMA\u2019 (Measuring Anti-Muslim Attacks) ( ganfod fod 74 y cant o\u2019r holl deimladau gwrth-Fwslemaidd a gafwyd eu riportio ar y wefan, wedi digwydd arlein."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Sut mae gweithgareddau yn \u2018y byd all-lein\u2019 (tu hwnt i\u2019r we) effeithio llefaru casineb ar y cyfryngau cymdeithasol?"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mae ymchwil wedi dangos y gall troseddau casineb ar y strydoedd gynyddu yn dilyn math arbennig of ddigwyddiadau. Er enghraifft, gwnaeth yr heddlu recordio cynydd mewn troseddau casineb yn dilyn ymosodiadau terfysgol yn 9/11 yn yr UD a 7/7 yn y DU, ac yn dilyn y refferendwm ar ein dyfodol yn yr Undeb Ewropeaidd."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Mae ymchwil wedi dangos hefyd bod defnyddwyr cyfryngau cymdeithasol yn postio ymatebion atgas yn sydyn wedi ymosodiadau terfysgol diweddar. Er enghraifft, yn dilyn llofruddiaeth Lee Rigby yn Woolwich, gwaneth rhai defnyddwyr cyfryngau cymdeithasol ledaenu negeseuon atgas ar Twitter wedi\u2019u anelu at Fwslemiaid. Roedd rhai o\u2019r trydarwyr yn uniaethu a\u0302 grwpiau gwleidyddol asgell dde, megis Cyngrair Amddiffyn Lloegr (EDL). Nid yw\u2019r ymateb i\u2019r math yma o ddigwyddiadau fel rheol yn para yn hir, gyda nifer y negeseuon casineb yn dychwelyd i lefelau arferol o fewn diwrnodau neu wythnosau."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Beth yw effaith llefaru casineb ar y cyfryngau cymdeithasol?"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Bu i\u2019r Prosiect Trosedd Casineb Cymru Gyfan ofyn i ddioddefwyr ynghylch effaith negyddol troseddau a digwyddiadau casineb. Gall troseddau casineb gael effaith gorfforol a/neu seicolegol mawr ar ddioddefwyr, eu teuluoedd a\u2019r gymuned ehangach:"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Gwnaeth bron i bumed o ddioddefwyr geisio cuddio eu hunaniaeth\nBu i drydydd o ddioddefwyr feddwl am adael eu hardal leol\nBu i un o bob saith o ddioddefwyr trosedd casineb hel meddyliau o ran hunanladdiad\nRoedd dioddefwyr o ailadrodd erledigaeth dros bedwar gwaith yn fwy tebygol nag unrhyw ddioddefwr arall i gael profiad o feddwl am hunanladdiad\nMae bod yn ddiwaith a\u2019r teimlad o fod wedi allgau\u2019n gymdeithasol yn cynyddu\u2019r tebygolrwydd o ddioddef sawl math o effaith negyddol\nMae dioddefwyr troseddau treisgar yn llawer fwy tebygol o ddioddef effeithiau negyddol"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Gwnaeth bron i bumed o ddioddefwyr geisio cuddio eu hunaniaeth"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Bu i drydydd o ddioddefwyr feddwl am adael eu hardal leol"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Bu i un o bob saith o ddioddefwyr trosedd casineb hel meddyliau o ran hunanladdiad"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Roedd dioddefwyr o ailadrodd erledigaeth dros bedwar gwaith yn fwy tebygol nag unrhyw ddioddefwr arall i gael profiad o feddwl am hunanladdiad"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Mae bod yn ddiwaith a\u2019r teimlad o fod wedi allgau\u2019n gymdeithasol yn cynyddu\u2019r tebygolrwydd o ddioddef sawl math o effaith negyddol"}, {"text_idx": "#000027", "text": "Mae dioddefwyr troseddau treisgar yn llawer fwy tebygol o ddioddef effeithiau negyddol"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Bu i adroddiad gan Tell Mama ganfod fod dioddefwyr llefaru casineb arlein wedi profi bygythiadau trais, sylwadau hiliol, a chreadigaeth proffiliau ffug at ddibenion aflonyddu. Bu i ddioddefwyr arlein son am brofi iselder, straen emosiynol, gorbryder ac ofn."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Beth dylwn i wneud os gwelaf gyhoeddiad ar y cyfryngau cymdeithasol sy\u2019n ymddangos fel llefaru casineb?"}, {"text_idx": "#000030", "text": "Gall pob math o lefaru casineb arlein gael effaith negyddol ar unigolion, grwpiau a chymunedau. Mewn rhai achosion, gall lefaru casineb arlein fod yn gyfateb i drosedd, ac os ydych yn amau hyn, dylwch ei riportio i\u2019r heddlu."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Os nad ydych o\u2019r farn fod llefaru casineb y gwelwch yn ddigon difrifol i\u2019w riportio i\u2019r heddlu, efallai y dymunwch herio cyhoeddwr y sylw. Gelwir hyn yn \u2018gwrth lefaru\u2019, ac mae hwn wedi profi\u2019n effeithiol wrth atal pobl rhag postio negeseuon atgas pellach."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Serch hynny, nid yw pob math o wrth-lefaru yn dderbyniol neu\u2019n effeithiol wrth atal llefaru casineb. Er enghraifft, gall gwrth lefaru sy\u2019n sarhau cyhoeddwr y sylwadau atgas weithiau waethygu\u2019r sefyllfa, gan annog taro\u2019n o\u0302l drwy mwy o lefaru casineb. Os ydych yn penderfynu defnyddio gwrth-lefaru, byddai\u2019n well dilyn y canllawiau canlynol er mwyn osgoi gwaethygu\u2019r sefyllfa:"}, {"text_idx": "#000033", "text": "Osgoi defnyddio geiriau sarhaus neu atgas\nRhoi dadleuon da sy\u2019n gwneud synnwyr\nGofyn am wybodaeth o\u2019r person sy\u2019n potio\u2019r atgasedd os ydych o\u2019r farn eu bod wedi gwneud honiadau anwir\nDatgan y byddwch yn riportio i\u2019r heddlu neu drydydd parti os yw\u2019r llefaru casineb yn parhau a/neu\u2019n gwaethygu (e.e. yn dod yn ymosodol tu hwnt, yn troi\u2019n aflonyddu neu\u2019n cynnwys bygythiadau)\nAnnog eraill i ymgymryd a\u0302 gwrth-lefaru gyda chi"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Osgoi defnyddio geiriau sarhaus neu atgas"}, {"text_idx": "#000036", "text": "Gofyn am wybodaeth o\u2019r person sy\u2019n potio\u2019r atgasedd os ydych o\u2019r farn eu bod wedi gwneud honiadau anwir"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Datgan y byddwch yn riportio i\u2019r heddlu neu drydydd parti os yw\u2019r llefaru casineb yn parhau a/neu\u2019n gwaethygu (e.e. yn dod yn ymosodol tu hwnt, yn troi\u2019n aflonyddu neu\u2019n cynnwys bygythiadau)"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Sut gallaf riportio llefaru casineb ar y cyfryngau cymdeithasol?"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Mae\u2019r Heddlu a Gwasanaeth Erlyn y Goron o\u2019r farn fod pob trosedd casineb yn ddifrifol, gan y gall gael effaith dwfn a hir dymor ar ddioddefwyr, gan greu ymdeimlad o berygl yn y gymuned. Os ydych o\u2019r farn eich bod wedi bod yn dioddef casineb arlein, neu os ydych wedi bod yn dyst i rywun arall sydd wedi\u2019u targedi gan lefaru casineb arlein, dylwch riportio i\u2019r heddlu bob tro."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Gellir gwneud adroddiadau yn uniongyrchol i\u2019r heddlu neu drwy\u2019r wefan True Vision ( Platfform arlein yw\u2019r wefan ar gyfer riportio troseddau casineb ac mae\u2019n darparu gwybodaeth ar gyfer dioddefwyr. Mae\u2019n cynnwys gwybodaeth ar yr hyn sy\u2019n digwydd pan fyddwch yn riportio trosedd, awgrymiadau ar ddiogelwch personol, a sefydliadau gall gynnig cefnogaeth. Mae hefyd ap ffo\u0302n symudol True Vision y gellir ei lawrlwytho ar eich ffo\u0302n symudol er mwyn cael mynediad hwylus a chyflym (gweler isod)."}, {"text_idx": "#000042", "text": "TMae\u2019r astudiaethau achos isod yn dangos sut mae\u2019r heddlu a Gwasanaeth Erlyn y Goron yn ymdri\u0302n a\u0302 defnyddwyr cyfryngau cymdeithasol sy\u2019n cyhoeddu negeseuon roedd eraill o\u2019r farn eu bod yn atgas. Mae\u2019r ddau astudiaeth achos yn dangos sut y bu i\u2019r heddlu a Gwasanaeth Erlyn y Goron ymdri\u0302n a\u0302 defnyddwyr cyfryngau cymdeithasol a gyhoeddodd negeseuon ymosodol a bygythiol wedi\u2019u anelu at unigolion. Mae\u2019r trydydd achos yn dangos sut bu i\u2019r heddlu a Gwasanaeth Erlyn y Goron ymdri\u0302n a\u0302 defnyddiwr a gyhoeddodd neges atgas nad oedd yn ddifrifol o ymosodol nac yn cynnwys bygythiadau."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Yn 2012, gwnaeth Liam Stacey sawl sylw cas ar y cyfyngau cymdeithasol tuag at beldroediwr proffesiynol a ddioddefodd o drawiad ar y galon ar y cae. Cafodd yr Heddlu lwyth o gwynion gan aelodau\u2019r cyhoedd a fu i riportio ar sylwadau Stacey. Dechreuodd y neges gyntaf gyda \u201cLOL [laugh out loud]. F*** Muamba. He\u2019s dead!\u201d Bu i sawl person ymateb iddo arlein gan ddefnyddio gwrth-lefaru ond fe wnaeth daro no\u0302l gan bostio mwy o sarhadau ymosodol a hiliol, gyda rhai o natur rhywiol. Cafodd Liam Stacey ei ddedfrydu i 56 niwrnod yn y carchar. Hwn oedd yr achos gyntaf yn ymwneud a\u0302\u2019r cyfryngau cymdeithasol a fu o flaen y llys yn Lloegr a Chymru."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Yn 2014, cafodd Isabella Sorley a John Nimmo eu carcharu am ymosod ar yr ymgyrchydd ffeministaidd Caroline Criado-Perez. Cafodd Isabella Sorley ei charcharu am 12 wythnos a chafodd ei chyd-diffynnydd John Nimmo ei garcharu am 8 wythnos am ymddygiad bygythiol. Defnyddioad Isabella Sorley Twitter i ddweud wrth yr ymgyrchydd Criado-Perez \u201cf*** off and die you worthless piece of c**p\u201d, \u201cgo kill yourself\u201d a \u201crape is the least of your worries\u201d. Dywedodd John Nimmo wrth Criado-Perez \u201cshut up b****\u201d a \u201cYa not that gd looking to rape u be fine\u201d wedi ei ddilyn gan \u201cI will find you [smiley face]\u201d. Bu i\u2019r ddau bledio\u2019n euog i drydaru bygythiol, gan gyfaddef eu bod ymysg defnyddwyr 86 cyfrif Twitter gwahanol lle y danfondwyd negeseuon difri\u0308ol at Criado-Perez. Cafodd Caroline Criado-Perez ei niweidio gymaint gan y gamdriniaeth bu iddi dderbyn ar Twitter, bu iddi osod botwm panig yn ei chartref."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Yn 2012, arestiwyd Daniel Thomas wedi i neges homoffobig ddanfonodd ynghylch y deifwyr Olympaidd Tom Daley a Peter Waterfield yn feiryddol (\u2018viral\u2019). Wedi ei arestio, ni chafodd Thomas ei erlyn gan y penderfynnwyd nad oedd y neges mor ddifrifol ymosodol i beru cyhuddiad troseddol. Dim ond un neges trydar homoffobig ei natur a gafodd ei ddanfon, nid oedd yn fygythiol, ac nid oedd yn annog eraill ei ddanfon negeseuon atgas tebyg. Nid y bwriad oedd i gyrraedd y deifwyr yn uniongyrchol gan y bwriad oedd rhannu a\u0302 theulu a ffrindiau. Cafodd y trydariad ei ddileu gan Daniel Thomas yn y pen draw, ac roedd wedi dyfaru ei gyhoeddi. Cysylltwyd a\u0302 Tom Daley a Peter Waterfield gan Wasanaeth Erlyn y Goron a bu i\u2019r ddau gytuno na ddylid erlyn Daniel."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Gellir riportio troseddau casineb arlein ac all-lein (tu hwnt i\u2019r we) i\u2019r heddlu drwy\u2019r wefan hon"}, {"text_idx": "#000047", "text": "Ap ffo\u0302n True Vision: yma\nGellir riportio troseddau casineb arlein ac all-lein drwy\u2019r ap ffo\u0302n symudol hwn"}, {"text_idx": "#000049", "text": "Mae\u2019r fideo wedi ei anelu yn arbennig at blant 9 i 13 mlwydd oed dechrau defnyddio cyfryngau cymdeithasol."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Fideo \u2018Beth sy\u2019n gwneud dinesydd digidol da ar y cyfryngau cymdeithasol?\u2019 Prosiect Digital Wildfire:"}]