[{"text_idx": "#000001", "text": "Mae Cwm Afan wedi datblygu\u2019n ardal ar gyfer gweithgareddau awyr agored, gyda llwybrau beicio mynydd o safon ryngwladol, llwybrau cerdded a llwybr beicio lefel isel ar hyd llawr y cwm."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Cafodd lles cymdeithasol ei ddisgrifio gan ymatebwyr i\u2019r arolwg yn nhermau hunaniaeth ac ymdeimlad o berthyn i gymuned, gyda chysylltiadau cryf a\u0302 ffrindiau, cymdogion ac aelodau teulu y gellid dibynnu arnynt am gymorth."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Codwyd materion iechyd a gwasanaethau gofal iechyd gan nifer o\u2019r ymatebwyr, gan gynnwys:"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Roedd rhai pobl yn cael lles cymdeithasol trwy eu gwaith a thrwy eu gweithgareddau hamdden. O ran gwelliannau i les cymdeithasol, roedd cydbwysedd gwaith/bywyd yn ffactor; nododd nifer o ymatebwyr fod cyfyngiadau amser yn un o\u2019r pethau a oedd yn eu rhwystro rhag cymryd rhan mewn chwaraeon. Roedd costau chwaraeon a digwyddiadau hefyd yn broblem i rai ymatebwyr."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Yn o\u0302l diffiniad ymatebwyr i\u2019r arolwg, lles economaidd yw bod a\u0302 digon o arian i fyw, a bod yn rhan o gymdeithas economaidd sefydlog."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Roedd ffactorau eraill sy\u2019n effeithio ar ymdeimlad o les economaidd yn cynnwys:"}, {"text_idx": "#000008", "text": "yn ogystal a\u0302 byw mewn cymunedau heb reilffordd"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Dengys gwybodaeth o\u2019r cyfrifiad diwethaf (2011) y bu 6.3% o ddiweithdra yng Nghwm Afan a bod 43.3% o bobl a oedd yn 16 oed neu\u2019n hy\u0302n heb unrhyw gymwysterau, sy\u2019n sylweddol uwch na\u2019r ffigur ar gyfer Cymru gyfan, sef 25.9%."}, {"text_idx": "#000010", "text": "O\u2019r 2,756 o gartrefi yn yr ardal, nodwyd bod 2,145 (77.8%) yn ddifreintiedig, gan ddefnyddio un neu fwy o\u2019r 4 dimensiwn amddifadedd canlynol: cyflogaeth, addysg, iechyd/anabledd a gorboblogi mewn aelwydydd (Cyfrifiad 2011)."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mae\u2019r ardal yn cynnwys cymoedd a\u0302 llethrau serth, gyda llawer ohoni\u2019n blanhigfa gonwydd ar Ysta\u0302d Goetir Llywodraeth Cymru."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Mae ansawdd dw\u0302r yn y cwm wedi gwella\u2019n fawr ond mae angen gwneud mwy o hyd, yn enwedig i fynd i\u2019r afael a\u0302 dyfroedd o byllau glo a chael gwared ar rwystrau artiffisial sy\u2019n rhwystro mynediad i bysgod."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Mae\u2019r ardal yn enwog am ei llwybrau beicio mynydd arbennig a thrwy gydol y broses gynnwys, cafodd amgylchedd naturiol a choedwig Cwm Afan eu hamlygu fel un o asedau mwyaf yr ardal. Mae Cwm Afan yn rhoi digon o gyfleoedd i fynd am dro, o\u2019i chymharu ag ardaloedd eraill yn nes at goridor yr M4."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Roedd darparu mannau cyhoeddus diogel a gla\u0302n yn bwysig i lawer o\u2019r bobl yr ymgynghorwyd a\u0302 hwy ac roedd agosrwydd at siopau a gwasanaethau lleol yn chwarae ro\u0302l allweddol. Hefyd roedd peth gwrthwynebiad i adeiladu ffermydd gwynt gerllaw."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Mae gan Gwm Afan ystod gyfoethog ac amrywiol o asedau treftadaeth adeiledig a diwylliannol, sy\u2019n chwarae ro\u0302l hanfodol wrth greu ymdeimlad o le a hunaniaeth leol ar gyfer yr ardal."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Nododd pobl gyfeillgarwch y gymuned, gyda thrigolion yn cyfarch ei gilydd ac yn gwenu ar ei gilydd ar y stryd ac yn cynnal ymdeimlad o ddiogelwch cymunedol trwy gydgefnogi. Ystyrid bod cyffredinrwydd teuluoedd estynedig yn yr ardal yn hanfodol i hyn."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Amlygwyd bod chwarae rhan weithredol yn y gymuned yn bwysig i les diwylliannol. Ystyrid bod chwaraeon, yn enwedig pe\u0302l-droed a rygbi, yn hanfodol i les diwylliannol yr ardal, gan eu bod yn dod a\u0302 phobl ynghyd ac yn annog ymarfer corff iach."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Cwm Afan yw man geni\u2019r actor Richard Burton. Ceir delwedd maint go iawn o Burton ei hun yng Nghwm Afan, ar hyd y llwybr beicio lefel isel."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Mae amrywiaeth o gyfleusterau hamdden yn yr ardal gymunedol, gan gynnwys pwll nofio cymunedol a nifer o ganolfannau cymunedol. Mae Canolfan Gymdeithasol Blaengwynfi\u2019n cynnwys ystafell snwcer, neuadd chwaraeon, ystafell codi pwysau ac ystafell iechyd. Mae Ysgol Gyfun Cymer Afan a\u2019r ysgolion cynradd yn yr ardal yn ysgolion cymunedol sy\u2019n galluogi\u2019r gymuned leol i ddefnyddio rhai o\u2019r cyfleusterau y tu allan i oriau ysgol."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Mae dwy lyfrgell a reolir gan y gymuned yng Ngwm Afan: un ym Mlaengwynfi a\u2019r llall yn y Cymer. Ar hyn o bryd mae wyth parc/lle chwarae yn yr ardal. Mae pedwar o\u2019r rhain yn cynnwys cyfarpar chwarae sefydlog, ac mae un yn cynnwys Ardal Gemau Amlddefnydd. Mae Cwm Afan hefyd yn cynnwys dau fan gwyrdd (sy\u2019n gallu amrywio o ardaloedd amwynder anffurfiol i goetir). Mae\u2019r ardal hefyd yn cynnwys caeau rygbi a phe\u0302l-droed, lawntiau bowls a chyrtiau tenis."}, {"text_idx": "#000022", "text": "O ran y Gymraeg, dim ond 8.4% (521) o breswylwyr Cwm Afan sy\u2019n gallu siarad Cymraeg; fodd bynnag, roedd rhai pobl yn y cwm yn cydnabod y dylid gwneud mwy i annog defnydd o\u2019r Gymraeg yn y gymuned."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Yn debyg i ardaloedd eraill yn y fwrdeistref sirol, mae nifer y bobl o grwpiau du a lleiafrifoedd ethnig yn ardal gymunedol Cwm Afan yn fach, gan adlewyrchu\u2019r sefyllfa gyffredinol ar draws y fwrdeistref sirol."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Dengys gwybodaeth o\u2019r cyfrifiad ostyngiad yng nghanran y bobl a oedd yn disgrifio eu hunain yn Gristnogion, o 64% yn 2001 i 49% yn 2011. Yn ystod yr un cyfnod, bu cynnydd amlwg yn nifer y bobl a oedd yn nodi \u2018dim crefydd\u2019, o 23% i 42%."}, {"text_idx": "#000025", "text": "O ran ffactorau sy\u2019n cyfrannu at les diwylliannol, nodwyd y celfyddydau a diwylliant, a mynediad i amgueddfeydd a sinema\u0302u. Amlygwyd diffyg darpariaeth cludiant cyhoeddus fel rhwystr sylweddol i les diwylliannol."}]