[{"text_idx": "#000000", "text": "Gadael Rhodd yn eich Ewyllys"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Mae corfforaethau mawr yn prynu ffermydd yng Nghymru i blannu coed ar ardaloedd sylweddol. Mae hon yn broblem wirioneddol ar sawl lefel, ac nid dyma, o reidrwydd, yw\u2019r defnydd tir mwyaf effeithiol ar gyfer dal carbon.</em>"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mae corfforaethau mawr yn prynu ffermydd yng Nghymru er mwyn plannu coed ar ardaloedd sylweddol."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Y cymhelliant i\u2019r cwmni\u0308au yw y bydd y coed yn atafaelu carbon deuocsid i wneud iawn am allyriadau carbon deuocsid y busnes, neu\u2019n wir i werthu\u2019r gwrthbwysiad carbon i barti arall. Mae plannu coed yn denu grantiau hael gan Lywodraeth Cymru sy\u2019n ychwanegu at atyniad ariannol y cynlluniau hyn. Gyda\u2019r symiau enfawr o gyfalaf sydd gan gwmni\u0308au mawr, gallant gynnig symiau enfawr ar gyfer prynu tir sy\u2019n prisio allan unrhyw gystadleuaeth, yn enwedig pobl leol."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i allyriadau carbon o sero net i Gymru erbyn 2050, felly ar yr wyneb, ymddengys bod polisi\u0308au i blannu coed yn ddull synhwyrol o gyflawni\u2019r uchelgais hon. Fodd bynnag, mae hwn yn achos clir o ganlyniadau anfwriadol. Gyda chorfforaethau o\u2019r tu allan i Gymru yn plannu\u2019r coed ac yn hawlio\u2019r credydau carbon o dan Cod Carbon y DU , ni fyddai\u2019r carbon a atafaelwyd o dan y cynlluniau hyn yn cyfrif tuag at falans carbon i Gymru. Er bod Llywodraeth Cymru yn talu am blannu a chynnal a chadw\u2019r coed, mae\u2019r tirfeddianwyr yn berchen ar y credydau carbon."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Bioamrywiaeth \u2013 mae\u2019r coed sy\u2019n cael eu plannu ar gyfer y prosiectau dal carbon hyn yn gyffredinol yn gonwydd anfrodorol sy\u2019n tyfu\u2019n gyflym, wedi\u2019u plannu mewn planhigfeydd trwchus. Mae\u2019r rhain yn creu cynefinoedd sy\u2019n estron ac yn ddigroeso i\u2019n bywyd gwyllt. Byddai\u2019n well pe bai\u2019r planhigfeydd o goed brodorol. Ar gyfer bywyd gwyllt, mae\u2019n well fyth cynnal cynefinoedd glaswelltir a phorfa goediog traddodiadol."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Diwylliant \u2013 mae diwylliant lleol ynghlwm yn agos a\u0302\u2019u dolydd. Gyda diflaniad cynefinoedd glaswelltir o dan blanhigfa goedwigaeth, mae arferion traddodiadol a chymunedau ffermio hefyd yn diflannu o\u2019r dirwedd."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Yn eironig, nid yw hyd yn oed yn glir taw plannu coed yw\u2019r ffordd orau o ddal carbon yn y dirwedd. Gall glaswelltiroedd a phorfeydd coediog fod yn well am amsugno a storio carbon na choedwigoedd, yn dibynnol ar amryw ffactorau."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mewn papur ymchwil o Brifysgol California, awgryma Davis yn bod glaswelltiroedd yn sinc carbon mwy dibynadwy na choed oherwydd y risg y gallai coedwigoedd losgi Mae carbon yn cael ei ddal yn y pridd yn ogystal a\u0302\u2019r llystyfiant. Mewn coedwigoedd mae\u2019r rhan fwyaf o\u2019r carbon yn cael ei ddal yn y biomas coediog, ond mae glaswelltiroedd yn storio\u2019r rhan fwyaf o\u2019u carbon o dan y ddaear. Pan fydd coedwig yn llosgi, mae\u2019r swm sylweddol o garbon sy\u2019n cael ei ddal yn y coed yn cael ei drawsnewid yn garbon deuocsid a\u2019i ryddhau i\u2019r atmosffer. Nid yw hon yn broblem sylweddol ym Mhrydain, ond yn sicr mae\u2019n ystyriaeth fawr mewn hinsoddau sychach."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Mae\u2019r amodau ar gyfer caniatau i laswelltiroedd fod yn storfeydd carbon effeithiol yn dibynnu ar sawl ffactor:"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Pori \u2013 mae presenoldeb llysysyddion mawr, gan gynnwys da byw domestig, yn hanfodol i\u2019r broses hon. Mae pori yn hyrwyddo tyfiant glaswellt fel bod mwy o garbon yn cael ei atafaelu ar gyfer tyfiant planhigion. Mae\u2019r anifeiliaid pori yn trosi\u2019r planhigion maen nhw\u2019n eu bwyta yn fa\u0300s corff, egni a dom. Mae chwilod tail yn mynd a\u0302\u2019r tail o dan y ddaear lle mae\u2019n cael ei integreiddio\u2019n gyflym i\u2019r pridd, gan gynyddu ffrwythlondeb y pridd a chynyddu y cynnwys carbon."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Mae chwilod tail ac infertebratau eraill yn chwarae rhan ganolog yn iechyd y pridd trwy ei awyru a symud deunydd o gwmpas. Mae angen amddiffyn infertebratau trwy leihau\u2019r defnydd o blaladdwyr a thrwy beidio a\u0302 thrin y pridd."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Ceir rhywfaint o ymchwil hynod ddiddorol hefyd ar sut y gall mamaliaid mawr gynyddu atafaelu carbon oherwydd eu swyddogaethau yn yr ecosystem, gyda\u2019r goblygiad y gall adfer poblogaethau anifeiliaid gwyllt gael dylanwadau cadarnhaol sylweddol ar y cylch carbon. Gweler hefyd; Animeiddio\u2019r Cylch Carbon a phapurau cefndirol."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Mae angen pren arnom at lawer o ddibenion, ond gallai\u2019r rhuthr i blannu coed ar gyfer dal carbon fod yn gamsyniol ac mae\u2019n creu problemau eraill. Mae glaswelltiroedd pori, yn enwedig porfa goediog, yn darparu nifer o fuddion i fywyd gwyllt a phobl yn ogystal a\u0302 bod yn agosach at gyflwr naturiol y tir."}]