[{"text_idx": "#000003", "text": "Gwersi o Lerpwl: sut y gallwn wneud tai dan arweiniad y gymuned yn realiti"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Roedd Lerpwl yn gyrchfan amlwg ar gyfer taith 2 ddiwrnod i weld tai dan arweiniad y gymuned ysbrydoledig ar waith \u2013 gyda mudiad ymddiriedolaeth tir cymunedol llwyddiannus yn ymestyn yn o\u0302l i\u2019r 1970au, tua 50 o gydweithfeydd tai ar draws Glannau Mersi, ac nid ydynt yn aros yno ! Buom yn siarad a\u0302 thrigolion a grwpiau cymunedol o bob rhan o\u2019r ddinas sy\u2019n gwthio datblygiadau ymlaen (yn groes i\u2019r disgwyl) i ddarparu tai fforddiadwy o safon. Maen nhw\u2019n dangos pw\u0302er cymunedau sydd gyda\u2019i gilydd yn sefyll i fyny dros fodel tai gwahanol. A dywedant yn uchel; rydym eisiau tai o safon, fforddiadwy, carbon isel, a yrrir gan y gymuned!"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Yn cyntaf, \u2018Safe Regeneration\u2019, sefydliad cymunedol, wedi\u2019i leoli yn Bootle, sy\u2019n rheoli hwb cymunedol; St Mary\u2019s Complex \u2013 hen adeilad ysgol gynradd, sy\u2019n gartref i ddwsinau o gyfleoedd creadigol a busnes \u2013 a The Lock & Quay, tafarn gymunedol lewyrchus. Mae eu dyfodol yn feiddgar ac yn gyffrous \u2013 datblygiad tai, menter a hamdden gymunedol gwerth \u00a333 miliwn, sy\u2019n cynnwys 150 o gartrefi newydd i\u2019w datblygu ar draws ardal leol Bootle. Pan oeddent yn cael trafferth dod o hyd i ddatblygwr a oedd yn deall eu gweledigaeth a\u2019u hanghenion, fe ddechreuon nhw un eu hunain. Nawr, mae nhw yn cefnogi grwpiau cymunedol eraill i adeiladu tai a arweinir gan y gymuned. Cenhadaeth \u2018Safe\u2019 yw i bawb yn yr ardal \u2018fyw mewn cymdogaeth hapus ac iach\u2019 ac mae eu cynlluniau adfywio a arweinir gan y gymuned yn swnio fel y byddant yn cyflawni hyn yn union."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Nesaf, ymwelon ni ag Ymddiriedolaeth Tir Cymunedol (YTC) Granby Four Streets. Mae Granby yn ardal amlddiwylliannol yn Lerpwl a oedd unwaith a\u0302 busnesau ffyniannus a chymuned ethnig amrywiol iawn. Fodd bynnag, roedd heriau economaidd-gymdeithasol yn wynebu\u2019r gymuned yn ystod y 70au a\u2019r 80au, gan arwain at dynnu busnesau a phobl yn o\u0302l. Daeth pwysau wedyn gan y cyngor i ddymchwel y gymdogaeth, a gynyddodd pan sefydlwyd Menter Adnewyddu\u2019r Farchnad Dai (HMRI). Gwrthsafodd preswylwyr Granby \u2013 a ddechreuwyd yn y 90au, mae\u2019r gymdeithas breswyl ac yn awr Land Trust, wedi adeiladu mudiad sydd nid yn unig wedi atal dymchwel tai, ond hefyd wedi datblygu cartrefi sydd wedi ennill gwobrau Turner, y gofod cymunedol \u2018ardd gaeaf\u2019, marchnad brysur. , a gweithdai artistiaid. Dywedodd Hazel, un o gyd-sefydlwyr YTC Granby Four Streets, fod eu gwaith bob amser wedi ymwneud a\u0302 \u201cgwneud y lle yn rhywle braf i bobl fyw eto\u201d a siaradodd yn angerddol am ei chred yn yr ardal a\u2019i phobl."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Yn olaf, ymwelon ni ag YTC Homebaked. Cafodd teras Oakfield, rhes o naw o dai teras, a phopty eu nodi i\u2019w dymchwel dan Fenter Adnewyddu\u2019r Farchnad Dai. Ond wrth i raglen Menter Adnewyddu\u2019r Farchnad Dai arafu, gadawyd yr naw ty\u0302 ar deras Oakfield yn wag a heb eu gorffen. Camodd y gymuned i fyny; gyda chefnogaeth i ddechrau gan brosiect yr artist Jeanne van Heeswik 2up2down, fe ddechreuon nhw ddychmygu a chyflawni newid. Ail-agorwyd y popty \u2018Homebaked\u2019 fel menter gydweithredol yn 2013 ac fe\u2019i hailadeiladwyd ei hun fel popty cymunedol llwyddiannus. Mae YTC Homebaked wedi llwyddo i ddatblygu a phrydlesu\u2019r fflat uwchben y popty ac mae cynlluniau ar gyfer datblygu yr naw ty\u0302 ar deras Oakfield bellach ar y gweill."}, {"text_idx": "#000010", "text": "\u201cAr o\u0302l bod yn gyfarwydd iawn a\u0302 Dinas Lerpwl dros nifer o flynyddoedd, roedd gweld gwaith ac egni\u2019r grwpiau a\u2019r prosiectau yr ymwelon ni a\u0302 nhw yn wirioneddol ysbrydoledig. Yn y cyd-destunau mwyaf anodd, cawsom gipolwg go iawn ar \u2018gelfyddyd y posibl\u2019 a sut, trwy ddangos penderfyniad, egni a dychymyg gwirioneddol, mae datrysiadau i ystod o faterion tai, cymdeithasol, ffisegol ac economaidd yn cael eu harwain gan y gymuned ac ar gyfer y gymuned. Roedd yn bleser ac yn fraint wirioneddol gweld a chwrdd a\u0302\u2019r bobl a\u2019r grwpiau hynny sy\u2019n gweithio mor galed i ddod a\u0302\u2019u gweledigaethau a\u2019u dyheadau ymlaen gyda\u2019u cymunedau, heb so\u0302n am groeso arferol ac eithriadol o gynnes Lerpwl. Roeddwn i, ac rydw i\u2019n llawn egni, gyda\u2019r hyn a welais, a brofais a theimlais ar o\u0302l dysgu llawer am yr angen a\u2019r ffordd i herio confensiwn a thorri\u2019r mowld i sicrhau newid hirhoedlog a dwfn a fydd yn amhrisiadwy i\u2019m gwaith yma yng Nghwmpas o ran yr hyn yr wyf yn ei wneud ac yn bwysicach, pam a sut yr wyf yn gwneud y gwaith hwnnw gyda grwpiau cymunedol ledled Cymru\u201d"}, {"text_idx": "#000012", "text": "\u201cGadawais ein hymweliad a\u0302 Lerpwl gan deimlo fy mod wedi fy ysbrydoli ynghylch yr hyn y gallai grwpiau cymunedol yr wyf yn gweithio gyda yng Nghymru ei gyflawni. Roedd Homebaked, Granby4Streets a Safe Regeneration yn enghreifftiau cyffrous o entrepreneuriaeth gymdeithasol a TDAG ar waith ac mae grwpiau yng Nghymru sydd am greu a gwella\u2019r lleoedd y maent yn byw ynddynt mewn ffyrdd tebyg er gwaethaf y gwahaniaethau daearyddol\u201d"}]