[{"text_idx": "#000002", "text": "Gynt, pan glywn y gair \u2018cyd-ddyheu\u2019, yr hyn a ddeuai i\u2019r cof yn ddieithriad fyddai englyn enwog R. Williams Parry i Neuadd Goffa Mynytho."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Ond erbyn hyn mae iddo arwyddoca\u0302d arall. Gellir yn awr ei briodoli hefyd i ardal Cwmystwyth yng ngogledd Ceredigion, lle gwelwyd cyd-ddyheu ar ei orau."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Awdur y gyfrol yw un o blant y Cwm, Edgar Morgan. Ond ef fyddai\u2019r cyntaf i gydnabod mai menter gymunedol fu\u2019n gyfrifol am enedigaeth y gyfrol nodedig hon, sef y pedwar mudiad sy\u2019n ffurfio Prosiect Cofio\u2019r Cwm. A chefais y fraint o gydweithio a\u0302\u2019r criw gweithgar hynny."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Fel y nodais yn rhagair y gyfrol, i\u2019r rhelyw, lle i basio trwyddo yw Cwmystwyth rhwng Pontarfynach a Rhaeadr Gwy. Ond bu unwaith yn fath ar Klondike Cymru gyda gwythiennau cyfoethog mwyn plwm wedi denu cannoedd o fewnfudwyr economaidd a\u2019u teuluoedd."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Ond daeth tro arall ar fyd, ac yn eironig iawn, mewnfudwyr fu\u2019n gyfrifol am ail-gynnau\u2019r fflam. Ond nid mewnfudwyr cyffredin oedd Meredydd Evans a\u2019i briod Phyllis. Y gwir amdani oedd fod y potensial yno eisoes. Mered a Phyllis oedd y catalyddion. Symudodd y ddau yno wedi ymddeoliad Mered o\u2019r BBC. Fel y mwyn plwm gynt, roedd y trysor yn guddiedig. Ond yn wahanol i\u2019r mwyn plwm, doedd dim angen cloddio amdano. Dim ond procio a chymell."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Ariannwyd y gwaith o baratoi a chyhoeddi\u2019r gyfrol gan y Gronfa Dreftadaeth. Mae hi\u2019n adlewyrchu gwaith ymchwil rhyfeddol gan Edgar ac mae hi\u2019n orlawn o luniau hanesyddol a rhai diweddar. Mae\u2019r gyfrol hefyd yn batrwm i ardaloedd eraill ac yn anogaeth i bawb sydd am gasglu a chyhoeddi hanes lleol."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Cyhoeddir gan Cyfryngau Cymru Cyf."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Nid yw'r farn a amlygir yn erthyglau unigol y cyhoeddiad hwn o angenrheidrwydd yn cynrychioli barn y cyhoeddwyr"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Mae'r safbwyntiau a fynegwyd yma yn eiddo i'n defnyddwyr ac nid o reidrwydd yn adlewyrchu barn Y Cymro neu unrhyw gwmni yn gysylltiedig a Y Cymro."}]