[{"text_idx": "#000001", "text": "Therapi Electrogynhyrfol- gelyn neu gyfaill?"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Derbyniodd Gwyneth therapi electrogynhyrfol (ECT) yn ystod y pandemig COVID-19 ac yma mae hi'n rhannu ei thaith o'r driniaeth gyda ni, gyda chyflwyniad gan yr Athro George Kirov."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Fwy nag wyth deg mlynedd yn ddiweddarach mae triniaeth Electroconvulsive (ECT) yn dal i fod yn driniaeth safonol ar gyfer salwch seiciatryddol difrifol ledled y byd."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Fe\u2019i defnyddir o hyd am reswm syml: mae\u2019n cynhyrchu gwelliant sylweddol mewn oddeutu 80 y cant o gleifion (Cymdeithas Seiciatryddol America) ac yn gweithredu ei effaith o fewn ychydig wythnosau (Husain et al, 2004)."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Mewn llawer o wledydd, mae\u2019n driniaeth brif ffrwd, ond mewn eraill, mae\u2019n dal i gael ei hystyried gan y cyhoedd fel triniaeth hynafol neu fel y dewis olaf."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Yn un o\u2019r astudiaethau modern mwyaf, defnyddiodd Husain et al, (2004) ECT dwyochrog ac adroddodd fod 74.7% o\u2019r cyfranogwyr wedi cael eu hesgusodi."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Adroddodd Kellner et al, (2016) gyfraddau dileu 61.7% mewn 172 o gleifion> 60 oed, wedi\u2019u trin ag EC\u0422 unochrog iawn."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Ystadegau sych yw\u2019r rhain nad ydynt yn datgelu unrhyw beth am ddioddefaint personol cleifion a\u2019r newidiadau cadarnhaol dramatig y mae rhai ohonynt yn eu profi."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Dim ond trwy glywed eu straeon personol y gellir gwerthfawrogi gwir effaith y driniaeth hon."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Mae stigma yn gysylltiedig ag ECT, felly dim ond ychydig o gleifion sy\u2019n barod i siarad am eu profiadau personol. Rydyn ni wedi gofyn i rai ohonyn nhw rannu eu straeon."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Ym maes iechyd y meddwl, bydd pob brwydr mor unigryw a\u0302\u2019r sawl sy\u2019n ymwneud a\u0302 hi."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Fe ddes i Gaerdydd ym 1965 i weithio ym maes addysg uwch."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Dechreuodd fy anawsterau ynghylch iechyd y meddwl ym 1987."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Roedd yn anodd ymaddasu yn sgi\u0302l ymddeol am fod newid enfawr yn fy mywyd."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Doeddwn i ddim wedi paratoi\u2019n dda ar ei gyfer. Ceisiais fy lladd fy hun eto, a methu o drwch blewyn."}, {"text_idx": "#000023", "text": "O ganlyniad i driniaeth trwy gyffur gwrth iselder o\u2019r enw venlaflaxine, daeth pwl o wallgofrwydd arnaf a bues i yn yr ysbyty am sbel."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Yn o\u0302l y diagnosis, roeddwn i\u2019n dioddef ag anhwylder deubegwn."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Dechreuodd y therapi electrogynhyrfol ar o\u0302l pwl arall yn 2008. Roeddwn i\u2019n dioddef ag iselder yn Uned Llanfair Ysbyty Llandochau bryd hynny."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Yn ystod iselder, mae\u2019n anodd gwneud bron unrhyw beth \u2013 bwyta, cysgu, hylendid personol, cael sgwrs arferol."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Ar o\u0302l rhai misoedd yn yr ysbyty, roedd y moddion seiciatryddol arferol heb gael effaith eto."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Gan fod hynny wedi methu, penderfynwyd rhoi cynnig ar therapi electrogynhyrfol."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Dyw\u2019r nodweddion eraill \u2013 diffyg cwsg a thuedd i wneud gormod \u2013 ddim yn iach, fodd bynnag. Fel y nodais uchod, ar o\u0302l gwallgofrwydd daw iselder a diffyg gobaith."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Gohiriwyd fy therapi electrogynhyrfol oherwydd cyfyngiadau COVID-19 gan fod haint arnaf erbyn yr ail ddiwrnod yn yr ysbyty."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Doeddwn i ddim yn cael bwyta nac yfed ar o\u0302l canol nos y diwrnod blaenorol i baratoi ar gyfer yr anesthetig."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Byddai prawf cof gyntaf cyn mesur pwysedd fy ngwaed, curiad fy nghalon ac ati."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Cyflwynwyd y staff i gyd pan es i mewn i\u2019r ystafell. Bydden nhw\u2019n mesur fy mhen i ofalu y byddai\u2019r electrodau yn y lleoedd cywir."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Rhoddwyd yr anesthetig a chyffur llacio cyhyrau trwy diwb yng nghefn fy llaw."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Ar o\u0302l peth ocsigen, byddwn i\u2019n teimlo\u2019n gyfforddus iawn wrth fynd i gysgu. Byddai\u2019r therapi drosodd cyn pen fawr o dro a byddai peth amser yn yr ystafell adfer wedyn."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Byddai\u2019r staff yn rhoi paned a pheth bwyd, hefyd. Cyn ymadael, byddai rhaid mesur curiad y galon, pwysedd y gwaed ac ati eto."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Roedd yn dda gan staff y ward weld bod iechyd fy meddwl wedi gwella\u2019n fawr."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Fe glywais eu bod yn rhyfeddu o hyd ynghylch pa mor gyflym roedd y therapi wedi llwyddo."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Penderfynon nhw y byddai rhagor o therapi imi yn glaf allanol. Byddai hynny\u2019n fy helpu i atal ailwaelu."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Ar o\u0302l fy sesiwn olaf, bu prawf cof arall. Roedd rhannau o\u2019r prawf yn eithaf ymestynnol."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Mae rhywfaint o\u2019m cof yn wan \u2013 o ganlyniad i\u2019r therapi, efallai. Bu prawf cof terfynol ryw dri mis ar o\u0302l y sesiwn olaf."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Mae\u2019r ddadl am fanteision ac anfanteision y therapi yn mynd rhagddi o hyd."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Mae stigma iddo, hyd yn oed ymhlith meddygon."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Efallai y bydd rhai pobl yn gwybod na ddefnyddiwyd anesthetig pan gyflwynwyd y driniaeth gyntaf."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Wrth siarad a\u0302 ffrindiau yn ddiweddar, dywedodd rhai na fydden nhw\u2019n ei ystyried o achos hynny."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Mae peth ansicrwydd ynghylch sut yn union mae therapi o\u2019r fath yn gweithio, hefyd."}, {"text_idx": "#000061", "text": "At hynny, mae sibrydion am yr hyn ddigwyddodd i bobl yn ystod y driniaeth."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Mae meddwl yn negyddol yn fwy naturiol i bobl na meddwl yn gadarnhaol am nad oes angen cymaint o ymdrech ymwybodol."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Rwy\u2019n ystyried y therapi yn ffrind gwerthfawr."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Gwelir y canlyniadau yn eithaf cyflym o\u2019u cymharu ag effeithiau moddion seiciatryddol."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Mae colli ychydig o\u2019r cof yn bris bach i\u2019w dalu am ddychwelyd i fywyd normal."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Bues i\u2019n byw am 12 mlynedd heb ailwaelu difrifol a dyna un o fanteision enfawr y therapi, ynghyd a\u0302 gwybod y byddai ar gael eto pe bai ei angen arnaf o ganlyniad i ailwaelu.\u201d"}, {"text_idx": "#000069", "text": "Mae ymchwil yr Athro Kirov ym Mhrifysgol Caerdydd yn canolbwyntio ar ro\u0302l amrywiadau rhifau copi (CNVs) a dilyniannu trwybwn uchel mewn anhwylderau niwroseiciatreg. Yn ei waith clinigol, mae'n goruchwylio'r gwaith o gyflenwi ECT yng Nghaerdydd."}]