[{"text_idx": "#000005", "text": "Mae\u2019r llanwau uchel diweddar a fu\u2019n taro promena\u0302d Aberystwyth wedi dinoethi olion baddondy pwrpasol cynharaf y dref, yn ogystal ag achosi difrod difrifol i adeiladwaith y cysgodfan hanesyddol ym mhen gogleddol Rhodfa\u2019r Mo\u0302r."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Cafodd Cysgodfan Bathrock ei gynllunio i roi cysgod i gerddwyr ar y promena\u0302d. Mae\u2019r pedair ochr agored yn cynnig cysgod rhag gwynt a glaw o unrhyw gyfeiriad ac mae\u2019r parwydydd gwydrog yn darparu golygfeydd eang dros Fae Aberteifi."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Llwyddodd tonnau a gyrhaeddodd dros 6 throedfedd o uchder i ddinistrio wyneb y morglawdd ar nos Wener, gan ysgubo ymaith y cerrig llanw o dan Gysgodfan Bathrock (NPRN: 411501). Adeiladwaith pren ag ochrau agored yw\u2019r cysgodfan a adeiladwyd mewn dull Neo-Sioraidd syml yn y cyfnod rhwng y rhyfeloedd. Mae\u2019n enghraifft ardderchog o\u2019r celfi stryd a oedd yn nodweddiadol o drefi glan mo\u0302r ar ddechrau\u2019r ugeinfed ganrif. Yn anffodus, gan fod y cerrig llanw oddi tano wedi\u2019u golchi i ffwrdd, mae\u2019r slab concrit yr oedd y cysgodfan yn sefyll arno wedi dymchwel ac mae\u2019r adeilad wedi dechrau disgyn i\u2019r gwagle islaw."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mae\u2019r cysgodfan wedi\u2019i danseilio ar o\u0302l i stormydd diweddar olchi\u2019r cerrig llanw i ffwrdd. Er gwaethaf y difrod i\u2019r adeiladwaith, mae\u2019r adeilad ei hun yn weddol gyfan. Mae cynlluniau ar y gweill i sefydlogi\u2019r cysgodfan a\u2019i symud o\u2019i safle i\u2019w atgyweirio."}, {"text_idx": "#000009", "text": "O fewn y gwagle, mae cyfres o waliau islawr wedi\u2019u dadorchuddio. Cafodd y Marine Baths eu hadeiladu ym 1810 gan Rice Williams Ysw., meddyg a gredai\u2019n gryf fod cymryd bath rheolaidd mewn dw\u0302r heli yn lleddfu rhai cyflyrau meddygol. Roedd yr arfer o ymdrochi mewn dw\u0302r heli am resymau meddygol wedi dechrau ar ddiwedd yr ail ganrif ar bymtheg, ac roedd cytiau ymdrochi yn nodwedd gyffredin mewn llawer o drefi glan mo\u0302r erbyn dechrau\u2019r bedwaredd ganrif ar bymtheg. Byddai baddondy Dr Rice wedi galluogi\u2019r ymwelydd llai anturus i fanteisio ar y pleser o ymdrochi yn nw\u0302r y mo\u0302r. Roedd ystafelloedd preifat ar gael i\u2019r ymdrochwyr a baddon ymhob un \u2018six feet long and two and a half wide, lined with Dutch tile, which being much less porous than marble, is more effectually cleansed from all impurities to which they are liable\u2019. Yn ogystal, roedd boeleri mawr yn twymo\u2019r dw\u0302r fel nad oedd pobl o gyfansoddiad llai cadarn yn gorfod plymio i ddw\u0302r oer."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Roedd gan y baddondy sylweddol faddon plymio, baddon cawod a baddon anwedd, a llety ar y llawr cyntaf. Ond erbyn diwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg roedd yn gorfod cystadlu a\u0302 baddondy newydd ar Newfoundland Street (Stryd y Baddon erbyn hyn) a\u2019r Queens Hotel yr oedd gan ei ystafelloedd ymolchi dapiau poeth, oer a dw\u0302r heli er cyfleuster ei westeion. Ym 1892 fe gaeodd y Marine Baths a dymchwelwyd yr adeilad wrth wneud gwelliannau wedi hynny i\u2019r promena\u0302d gogleddol."}, {"text_idx": "#000011", "text": "O fewn bastiwn mur y promena\u0302d, mae olion waliau islawr y Marine Baths wedi dod i\u2019r golwg. Roedd pibellau haearn bwrw yn ymestyn ymhell i Fae Aberteifi i sicrhau cyflenwad o ddw\u0302r heli gla\u0302n heb unrhyw dywod ynddo. Byddai boeleri islawr yn twymo\u2019r dw\u0302r i\u2019r rheiny a ddymunai fwynhau ymdrochi llai bywiocaol."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Bu\u2019r Comisiwn Brenhinol yn tynnu lluniau o\u2019r waliau islawr ac mae\u2019n bwriadu gwneud gwaith ymchwil a chofnodi mwy manwl pan fydd yn ddiogel i wneud hynny. Mae trafodaethau ar y gweill rhwng Cyngor Ceredigion a Cadw ar sut i sefydlogi ac atgyweirio Cysgodfan Bathrock."}]