[{"text_idx": "#000001", "text": "Cafodd y VANDALIA ei tharo gan dorpido a\u2019i suddo gan y llong danfor Almaenig U-96 ar 9 Mehefin 1918 tua 18 milltir i\u2019r gorllewin-ogledd-orllewin o\u2019r Smalls. Ar y pryd roedd yn eiddo i\u2019r cwmni llongau enwog Cunard Steamship Co Ltd o Lerpwl. Roedd y VANDALIA yn un o 20 llong o eiddo\u2019r cwmni a suddwyd gan y gelyn, gan gynnwys ei fanerlong, y LUSITANIA, ar 7 Mai 1915. Collodd 1198 o bobl ar fwrdd y LUSITANIA eu bywydau."}, {"text_idx": "#000002", "text": "O dan enw gwreiddiol y llong, ANGLO-CALIFORNIAN, roedd y VANDALIA wedi dod wyneb yn wyneb a\u0302 llong danfor arall, yr U-39, ar 4 Gorffennaf 1915. Roedd ar ei ffordd o Quebec i Avonmouth gyda llwyth o 927 o bynfeirch ar gyfer y Ffrynt Gorllewinol pan welodd y llong danfor ar yr wyneb. Rhoddodd y capten, Frederick Parslow, orchymyn i anfon signal SOS a atebwyd ar unwaith gan long ryfel Brydeinig. Rhoddodd hyn obaith i Parslow fod help wrth law a pharhaodd i hwylio ar ei chyflymder uchaf er mwyn ceisio dianc rhag y llong danfor."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Aeth y llong danfor ar ei ho\u0302l hi am hanner awr gan nesa\u0301u drwy\u2019r adeg ac yna, am yr awr a hanner nesaf, bu\u2019n tanio ar yr ANGLO-CALIFORNIAN wrth iddi lywio cwrs igam-ogam. Nid oedd gan y llong Brydeinig unrhyw arfau a chafodd ei tharo\u2019n aml."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Yn y diwedd fe benderfynodd Capten Parslow ufuddhau i signal y llong-U i adael y llong ac achub bywydau. Caewyd peiriannau\u2019r llong i lawr a gostyngwyd y badau achub. Rhoddodd y llong danfor y gorau i danio a daeth yn nes. Ar y foment honno, dechreuodd y llong arfog y PRINCESS ENA, a fuasai\u2019n dal i fyny\u2019n araf deg ar y llong danfor, danio arni ar bellter o 9,000 llath. Ond methodd a\u0302 chyrraedd y targed a dechreuodd y llong danfor danio o bellter agos ar bont a chychod yr ANGLO-CALIFORNIAN."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Yn ystod yr ymosodiad olaf hwn, cafodd Capten Parslow ei ladd ar y bont. Gan gamu i mewn yn lle\u2019r capten, rhoddodd y Prif Swyddog orchymyn eto i adael y llong. Aeth y criw i mewn i\u2019r cychod a oedd ar o\u0302l a dechreuwyd eu gostwng. Dyna pryd y cyrhaeddodd y distrywlongau y MENTOR a\u2019r MIRANDA, a dihangodd yr U-39 ar frys."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Swyddogion eraill a ddangosodd ddewrder rhyfeddol oedd mab y capten (yr is-gapten) a oedd wedi aros gyda\u2019i dad ar y bont drwy gydol y cyfan yn llywio\u2019r llong. Roedd y telegraffydd hefyd wedi aros yn ei le, gan anfon a derbyn negeseuon. Bu milfeddyg (F Neal), a oedd yn gofalu am y ceffylau, yn rhoi cymorth i aelodau\u2019r criw a gawsai eu hanafu yn ogystal ag i\u2019r anifeiliaid."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Hwyliodd y llong i Queenstown, sef Cobh bellach, lle mae Frederick Parslow ac 8 o\u2019i griw wedi\u2019u claddu ym mynwent Old Church. Mae pedwar llongwr ar ddeg, nad oes ganddynt fedd, wedi\u2019u henwi ar gofeb Tower Hill, Llundain i\u2019r llynges fasnachol. Mae dynion o Brydain, Canada, America, Rwsia a\u2019r Ffindir ymhlith y rhai a gollwyd."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Gwerthwyd yr ANGLO-CALIFORNIAN wedyn i\u2019r Cunard Steamship Co Ltd ym 1916 a newidiwyd ei enw i VANDALIA. Ar o\u0302l hynny cafodd ei rheoli gan Lawther, Latta & Co o Lundain. Pan suddwyd y llong gan yr U-96 ym mis Mehefin 1918, ni chafodd neb ei ladd. Cymerodd ddwy awr i\u2019r llong suddo ac felly fe gafodd y criw ddigon o amser i ddianc."}, {"text_idx": "#000016", "text": "I gael mwy o wybodaeth, cysylltwch a\u0302: LlongauU@cbhc.gov.uk"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Ariennir y prosiect gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri. Hoffem fanteisio ar y cyfle hwn i ddiolch i chwaraewyr y Loteri Genedlaethol sy\u2019n caniata\u0301u i\u2019r Gronfa fuddsoddi arian i helpu pobl ar hyd a lled y Deyrnas Unedig i archwilio, mwynhau a diogelu\u2019r dreftadaeth y mae ganddynt feddwl mawr ohoni . . Dilynwch Gronfa Dreftadaeth y Loteri ar Twitter, Facebook ac Instagram a defnyddiwch #HLFsupported."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Llongddrylliad llong danfor a suddwyd ar Ddiwrnod Nadolig 1917 \u2013 wedi\u2019i warchod bellach\nAnimeiddiad : Carcharorion Almaenig mewn ymgais feiddgar i ddianc o\u2019r Gogarth, Llandudno"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Llongddrylliad llong danfor a suddwyd ar Ddiwrnod Nadolig 1917 \u2013 wedi\u2019i warchod bellach"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Royal Commission on the Ancient"}]