[{"text_idx": "#000000", "text": "Mae nodweddion unigryw tirwedd Eryri wedi siapio enwau tai, caeau, pentrefi a threfi\u2019r Parc Cenedlaethol."}, {"text_idx": "#000001", "text": "Mae\u2019n rhaid gwarchod a pharchu\u2019r cyfoeth o enwau lleoedd unigryw sydd yn Eryri."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Mae dysgu a deall am enwau lleoedd yn gallu dangos y berthynas annatod rhwng tir, diwylliant a iaith Eryri."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mae enwau lleoedd yn drysorfa sy\u2019n adrodd stori Cymru ac yn cysylltu heddiw gyda\u2019r bobl fu\u2019n byw yn ardal Eryri ar hyd y canrifoedd."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Wrth edrych ar enwau lleoedd, bron bod modd ail greu\u2019r bywyd bob dydd, y trafferthion, y brwydrau a\u2019r gogoniant fu yn y lleoedd hyn."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mae gan lawer o enwau lleoedd Cymru elfennau sy\u2019n gyffredin gydag ystyr arbennig."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Cre\u0308wyd rhai o\u2019r enwau lleoedd yn Eryri er mwyn cofio digwyddiad neu stori. Ond mae ambell i stori wedi eu creu o\u2019r newydd er mwyn ceisio rhoi ystyr i enw lle."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Ceir hen goel mai\u2019r brenin creulon chwedlonol, Tegid Foel a roddodd ei enw i Lyn Tegid yn Y Bala, a bod ei deyrnas wedi ei boddi o dan y dw\u0302r o ganlyniad i\u2019w natur gas."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Mae Llyn Bochlwyd, uwch Llyn Ogwen wedi ei enwi ar o\u0302l stori am hudd yn dianc o grafangau heliwr. Fe nofiodd ar draws y llyn gan gadw ei fochau llwyd uwch ben y dw\u0302r er mwyn anadlu."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Yn o\u0302l yr hanes, claddwyd y cawr a\u2019r brenin Rhita ar gopa\u2019r mynydd enwog hwn a rhoddwyd yr enw \u2018Gwyddfa Rhita\u2019 ar y copa. Ystyr gwyddfa yw bedd neu siambr gladdu."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Dwyn i gof creaduriaid y gorffennol"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mae rhai enwau lleoedd yn dwyn i gof enwau creaduriaid sydd bellach yn brin neu wedi diflannu\u2019n llwyr o ardal y Parc Cenedlaethol."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Mae enwau lleoedd eraill yn dangos olion y ffordd yr oedd pobl Eryri yn arfer byw a gweithio."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mae\u2019r geiriau \u2018hendref\u2019 a \u2018hafod\u2019 mewn enw lle yn atgof o hen ffordd o ffermio. Byddai teulu\u2019r fferm yn byw yn yr hendref, ond yn symud i\u2019r hafod yn ystod y misoedd mwynach."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Fel rhan o gynllun Llysgennad Eryri, ysgrifennodd y prifardd Myrddin ap Dafydd gerdd gan ddefnyddio enwau cymoedd yn Eryri yn unig. Mae\u2019r gerdd yn adlewyrchu\u2019r cyfoeth o enwau unigryw sydd i\u2019w gael yn ardal y Parc Cenedlaethol."}]