[{"text_idx": "#000005", "text": "Llyfrgell yr Archwiliad: Dogfennau Craidd"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Sir Benfro yn yr Oes Haearn"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Codiad yn Lefel y Mo\u0302r"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Newid Hinsawdd a Hawliau Plant"}, {"text_idx": "#000036", "text": "Mynd i wriadd y broblem"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Mae'r prosiect Pwyth mewn Pryd yn targedu rhywogaethau estron goresgynnol (INNS), sef clymog Japan, Jac y Neidiwr a rhododendron, y gwyddom eu bod yn bresennol yng Nghwm Gwaun."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Mae rhywogaethau estron goresgynnol yn drech na rhywogaethau brodorol y DU; ac maent yn newid ecosystemau\u2019n ffisegol ac yn gwneud difrod i eiddo. Gall rhai ohonynt, fel yr efwr enfawr, fod yn hynod niweidiol i iechyd pobl."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Nod canolog y prosiect Pwyth mewn Pryd yw cynyddu ymwybyddiaeth ymysg sefydliadau, unigolion, cymunedau a thirfeddianwyr yngly\u0302n a\u0302 RhAGau a datblygu capasiti mewn cymunedau lleol i\u2019w monitro a\u2019u rheoli nhw ynghyd ag unrhyw ail bla."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Anaml iawn y bydd trin y rhywogaethau hyn yn dameidiog yn llwyddo i fynd i\u2019r afael a\u0302 ffynonellau\u2019r haint, sy\u2019n awgrymu y bydd angen parhau i drin y broblem am gyfnod amhenodol."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Nid yw\u2019r driniaeth yn rhad \u2013 dywedir bod cost rheoli rhywogaethau estron goresgynnol yn \u00a31.7 biliwn y flwyddyn yn y DU \u2013 felly mae atal y broblem yn haws na\u2019i datrys."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Gan fod llawer o rywogaethau goresgynnol yn lledaenu ar hyd cyrsiau dw\u0302r, mae\u2019n ymddangos y byddai\u2019n gost-effeithiol rheoli, ac yna amddiffyn, y dalgylch cyfan mewn ffordd gydgysylltiedig."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Mae\u2019r prosiect Pwyth mewn Pryd wedi bod yn gweithio fel cynllun peilot yn nalgylch Cwm Gwaun ers 2015 ac yn ardaloedd strategol dalgylch Clydach yn ystod 2017."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Mae cefnogaeth gan dirfeddianwyr a\u2019r gymuned yn allweddol tuag at lwyddiant y prosiect ar lawr gwlad yn ogystal ag arbenigedd contractwyr lleol."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Pwyth Cynaliadwy mewn Pryd (2019-2022)"}, {"text_idx": "#000049", "text": "Bydd y prosiect hwn yn parhau er mwyn profi\u2019r dull ar sail y dalgylch i reoli RhAGau mewn dwy ardal newydd: dalgylch Cors Castellmartin ac ardaloedd ehangach yn nalgylch Clydach. Bydd y prosiect yn canolbwyntio ar reoli Ffromlys Chwarennog a Chlymog Japan, gyda chymorth gan yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol, Dw\u0302r Cymru a Chyfoeth Naturiol Cymru."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Cliciwch y delweddau i weld fersiynau mawr o\u2019r mapiau dalgylch."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Y newyddion diweddaraf yngly\u0302n a\u0302\u2019r prosiect"}, {"text_idx": "#000052", "text": "Bydd y prosiect yn newid o reolaeth dwysedd uchel yn nalgylch Cwm Gwaun a Phorthgain at strategaeth fonitro a chynnal er mwyn adlewyrchu\u2019r llwyddiant yn y dalgylchoedd hyn tra\u2019n sicrhau hefyd y bydd angen llai o adnoddau i gynnal yr ardaloedd hyn lle mae\u2019r RhAGau bron iawn wedi cael eu dileu."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Bydd yr hyn a ddysgir o\u2019r prosiect hwn yn cynorthwyo prosiectau ehangach yng Nghymru a\u2019r DU i ddatblygu model cynaliadwy er mwyn cynyddu hyder mewn buddsoddiad wrth reoli RhAGau ar raddfa\u2019r dalgylch. Yn ogystal, bydd y prosiect yn dechrau grw\u0302p RhAGau cydweithredol yn Ne-orllewin Cymru yn ogystal a\u0302 chynhyrchu pecyn cymorth ymarferol ar gyfer dull y dalgylch er mwyn rheoli\u2019r RhAGau a dargedir."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Mae\u2019r mapiau isod yn dangos lle gwelir pla o Ffromlys Chwarennog wrth ymyl dw\u0302r (a welir mewn pinc) a geir yn nalgylch Cwm Gwaun ac ardaloedd lle na chofnodwyd unrhyw Ffromlys Chwarennog hyd yma (a welir mewn gwyrdd) yn 2015 ac isod yn 2019."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Mae Ffromlys Chwarennog yn lledaenu wrth ymyl dw\u0302r lle mae\u2019n cytrefu ar lannau aberoedd, ffosydd, nentydd a phrif afonydd. Mae\u2019n ymestyn ymhellach i mewn i\u2019r tir i gynefinoedd cyfagos, fel glaswelltir corsiog, coetiroedd a chloddiau, gan greu ardaloedd o bla a ellir fod yn rhai mawr a lle mae\u2019r ungnwd hwn yn goruchafu."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Mae cyfanswm o 8.5 hectar o dir yn nalgylch Cwm Gwaun yn cael ei effeithio gan y planhigyn goresgynnol blynyddol hwn, sy\u2019n amrywio o gannoedd at filoedd o goesynnau."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Mae map 2019 a welir isod yn dangos statws pla\u2019r Ffromlys Chwarennog yn Nalgylch Cwm Gwaun yn 2019, lle mae 80% o saith hectar o dir yn gysylltiedig a\u0302\u2019r dalgylch wedi cael ei reoli yn effeithiol gan staff, contractwyr a gwirfoddolwyr a oedd yn defnyddio\u2019r dulliau ymarfer gorau ac mae\u2019n cael ei ddosbarthu fel \u2018bron wedi\u2019i ddileu\u2019."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Mae\u2019r ardaloedd hyn yn awr yn symud i\u2019r cam monitro a chynnal a chadw, lle mae angen llawer llai o amser ac arian er mwyn sicrhau bod buddsoddiad y prosiect yn cael ei warchod."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Y brif wers a ddysgwyd yn ystod y gwaith a gwblhawyd gan y prosiect hyd yma, yw mai drwy ddarparu strategaeth reoli drylwyr ac ymrwymedig a mabwysiadu ymarfer gorau a bioddiogelwch, gellir lleihau\u2019r Ffromlys Chwarennog yn sylweddol ar draws tirwedd y dalgylch o fewn 2-4 blynedd."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Gall weddnewid y safle yn weledol mewn un tymor/12mis, cyn belled a\u0302 bod dull y dalgylch yn cael ei ddefnyddio. Mae hyn angen buddsoddiad o ran amser ac adnoddau, er enghraifft, talu i gontractwyr ac annog gwirfoddolwyr a grwpiau cymunedol. Fodd bynnag, bydd buddsoddi yn awr yn cynyddu gwydnwch y cynefinoedd a\u2019r dirwedd ar gyfer cenedlaethau\u2019r dyfodol."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Ymgysylltiad y tu allan i ddalgylchoedd presennol y prosiect"}, {"text_idx": "#000064", "text": "Bydd Cydlynydd y Prosiect Pwyth mewn Pryd yn darparu cyngor y tu allan i ddalgylchoedd y prosiect, ond mae trafodaeth, cydweithrediad ac ymrwymiad yn allweddol ar gyfer yr holl barti\u0308on sydd ynghlwm a\u0302 phroblemau RhAGau. Mae Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro yn awyddus i glywed gan grwpiau cymunedol a thirfeddianwyr sydd a\u0302 diddordeb yn y maes lle gellir cyflawni dull cydweithredol a chydlynol."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Mae hyn wedi arwain at gynnwys ardaloedd strategol o ddalgylch Trewyddel, lle gallai rheolaeth mewn tarddleoedd arwain at gynnwys y pla mawr ar y llechwedd arfordirol, gan dderbyn cymorth ariannol gan Awdurdod y Parc Cenedlaethol a Phartneriaeth Natur Sir Benfro."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Mae Pwyth mewn Pryd yn croesawu cofnodion RhAGau ar draws Sir Benfro a gellir cyflwyno\u2019r rhain yn uniongyrchol i gydlynydd y prosiect, Matthew Tebbutt, yn ogystal a\u0302 cheisiadau am gyngor neu syniadau am brosiectau yn y dyfodol. Gellir cyflwyno cofnodion hefyd drwy\u2019r ganolfan gofnodion leol, sef canolfan wybodaeth Cofnodion Bioamrywiaeth Gorllewin Cymru (CWBGC) (agor mewn ffenest newydd)."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Beth yw\u2019r broblem a sut i ymdrin a\u0302 hi?"}, {"text_idx": "#000070", "text": "Pecyn cymorth Jac y neidiwr"}, {"text_idx": "#000071", "text": "Mae effeithiau\u2019r planhigyn estron goresgynnol, Jac y neidiwr (Impatiens glandulifera) wedi\u2019u cofnodi\u2019n helaeth o ran eu heffaith niweidiol ar dd..."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Polisi Awdurdod y Parc Cenedlaethol"}, {"text_idx": "#000074", "text": "Planhigyn bythwyrdd yw\u2019r rhododendron ponticum. Pobl oes Fictoria ddaeth a\u0302\u2019r planhigyn i Brydain ddiwedd y ddeunawfed ganrif fel planhigyn addurn..."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Llysieuyn blynyddol yw Jac y neidiwr (impatiens glandulifera) a ddaeth i\u2019r DU yn 1839 o ogledd yr India."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Cysylltwch a\u0302 ni a chofrestrwch eich manylion i gael y diweddariadau diweddaraf ar yr hyn sy'n digwydd ym Mharc Cenedlaethol Arfordir Penfro"}, {"text_idx": "#000081", "text": "Mae cwcis dadansoddeg yn cael eu defnyddio i ddeall sut mae ymwelwyr yn rhyngweithio a\u0302\u2019r wefan. Mae\u2019r cwcis hyn yn helpu i ddarparu gwybodaeth am fetrigau nifer yr ymwelwyr, cyfradd sboncio, ffynhonnell y traffig, ac ati."}]