[{"text_idx": "#000006", "text": "Cerdyn medalu James Headley o Farbados. Y cyfeiriad arno yw 36-37 Maria Street, Caerdydd. Roedd James yn gogydd ar fwrdd llongau masnach yn ystod ac ar o\u0302l y rhyfel. Yn o\u0302l ei wyres, Lesley Clarke, bu\u2019n gwasanaethu ar long Brydeinig a gafodd ei suddo gan long danfor Almaenig. Cafodd ei gymryd yn garcharor gan yr Almaenwyr a\u2019i drin yn dda ganddynt i bob golwg. Pan ddychwelodd i Brydain dyfarnwyd dwy fedal efydd iddo am ei ddewrder. Ffynhonnell: First World War Mercantile Marine Medals and the British War Medal, cyf: BT 351/1/47899."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Roedd llawer o longwyr masnach o Affrica a\u2019r Caribi\u0302 yn gweithio ar longau masnach Caerdydd yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf, ac roedd cymaint ag un rhan o dair o\u2019r gweithlu ar longau masnach Prydain yn bobl liw. Amcangyfrifwyd bod tua mil o longwyr croenddu o Gaerdydd wedi\u2019u lladd ar y mo\u0302r. Ymgartrefodd llawer o\u2019r rhai a oroesodd y rhyfel yn ardal Trebiwt, a phriodi yno, gan gynyddu poblogaeth groenddu yr ardal o ryw 700 i ryw 3,000 erbyn diwedd y rhyfel."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Royal Commission on the Ancient"}]