[{"text_idx": "#000002", "text": "Cynnal y Blygain Rithiol Cyntaf Erioed"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Gyda Nadolig dra wahanol yn ein wynebu eleni, mae un o draddodiadau hynafol y Cymry hefyd yn addasu \u2013 y Plygain Rhithiol. Mae\u2019r Mentrau Iaith a Trac yn cynnal dwy noson o berfformiadau carolau Plygain ar-lein ar nosweithiau Sul Ragfyr 20fed a Ionawr 3ydd."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Ond, beth yw Plygain? Gwyliwch y fideo i ddarganfod mwy..."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Mae\u2019r traddodiad o ganu carolau Plygain i ddathlu\u2019r Nadolig wedi parhau yn gyson mewn sawl man yng Nghymru yn cynnwys ym Maldwyn. Cafwyd y syniad o gynnal Y Blygain Rithiol cyntaf erioed gan Rhian Davies o Fenter Iaith Maldwyn er mwyn parhau a\u0302\u2019r traddodiad a dod a\u0302 chymunedau ynghyd. Dywed Rhian;"}, {"text_idx": "#000007", "text": "\u201cMae\u2019r Blygain yn rhan bwysig o arferion tymor y Nadolig i nifer ohonom yma ym Maldwyn. Roedd meddwl am golli\u2019r cyfle i ganu\u2019r carolau traddodiadol hyfryd yma, a\u2019r cymdeithasu a\u2019r gwmni\u0308aeth wedi peri siom mawr yn yr ardal. Roeddwn i\u2019n awyddus iawn i lenwi\u2019r bwlch rhywsut a lleddfu tipyn ar yr hiraeth yn y gymuned leol. Ond wrth gwrs, er mai ym Maldwyn mae\u2019r Blygain ar ei chryfaf, mae Plygeiniau yn cael eu cynnal ar draws Cymru. Gan fod cynnal digwyddiad ar y we yn golygu bod modd cael cyfranwyr o bob rhan o\u2019r wlad roedd hyn yn cynnig cyfle i ni gynnal Plygeiniau rhithiol cenedlaethol.\u201d"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Yn wahanol i wasanaeth Plygain arferol ni fydd y Plygeiniau Rhithiol yn cael eu cynnal mewn eglwys neu gapel, ond yn hytrach ar Facebook a YouTube. Oni bai am y lleoliad bydd y Plygeiniau Rhithiol yn dilyn trefn draddodiadol y gwasanaethau."}, {"text_idx": "#000010", "text": "\u201cDwi mor falch ein bod ni wedi cael ymateb mor dda i\u2019r syniad o gynnal gwasanaeth Plygain ar-lein gan unigolion a pharti\u0308on Plygain ledled Cymru. Bydd y gwasanaethau yn gyfle i ddod at ein gilydd fel cymuned a hefyd yn dangos ein traddodiad unigryw i\u2019r byd. Rydym wedi ceisio cadw mor agos a\u0302 phosib at drefn a naws Plygain go iawn \u2013 bydd gweinidog yn ein croesawu i\u2019r gwasanaeth, bydd Carol y Swper ar y diwedd ac, wrth gwrs, rydym wedi gwneud yn siw\u0302r na fydd unrhyw un yn ailadrodd carol sydd eisoes wedi bod!\u201d"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mae\u2019r cynllun yn dilyn cydweithio rhwng y Mentrau Iaith, sy\u2019n gweithio i gynyddu\u2019r defnydd o\u2019r Gymraeg mewn cymunedau, a Trac, sefydliad datblygu traddodiadau gwerin Cymru mewn ymgais i godi ymwybyddiaeth y Cymry o\u2019r traddodiad hynafol."}, {"text_idx": "#000013", "text": "\u201cRydym ni, fel Trac, wrth ein bodd ein bod ni wedi gallu helpu Mentrau Iaith i greu\u2019r digwyddiadau yma. Mae hi mor bwysig fod Plygain yn digwydd rywsut eleni ac mae symud y gwasanaethau ar y we yn gyfle gwych i rannu\u2019r traddodiad a\u0302 chynulleidfa newydd ac ehangach.\u201d"}]