[{"text_idx": "#000001", "text": "Cyfres o brotestiadau rhwng 1839 a 1843 oedd Helyntion Beca gan ffermwyr a gweithwyr lleol mewn ymateb i orfod talu tollau annheg. Gw\u0302r mewn dillad merch oedd \u201cBeca\u201d, \u201ccymeriad enfawr a brawychus ar gefn ceffyl gwyn mawr\u201d. Fe\u2019i cefnogwyd gan \u201cFerched Beca\u201d a gariai arfau fel drylliau, bwyeill, gordd, trosolion, pladuriau a ffyn. Cafodd Thomas Thomas, y siopwr yn Nhalog, ddirwy pan oedd y protestiadau yn eu hanterth. Cred Mr Turner ei fod wedi cymryd rhan yn yr helyntion oherwydd bod yn rhaid iddo dalu wrth y tollborth ar Heol y Dw\u0302r pryd bynnag y byddai\u2019n casglu nwyddau o\u2019r warws. Cyfeiriodd Mr Turner at lyfr \u201cAnd They Blessed Rebecca\u201d sydd a\u0302 sawl tudalen am y rhan a chwaraeodd Talog yn y Terfysgoedd. Dyma grynodeb byr \u2013 edrychwch ar y llyfr i gael mwy o fanylion!"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Gwrthododd tri gw\u0302r o Dalog: Thomas Thomas; John Harries, of Talog Mill; a Samuel Brown ffermwr o Fferm Brynmeini; dalu\u2019r tollau a chafodd pob un ddirwy o \u00a32 yr un gyda chostau o 8s 6d (tua \u00a32.42c), ar adeg pan enillai gweithiwr fferm \u00a32.10s.0d (\u00a32.50c) y flwyddyn, cosb drom! Fodd bynnag, pe bai dirwyon yn cael eu talu, byddai Beca yn bygwth llosgi eu nwyddau, a chymryd eu bywydau. Gwrthododd y tri gw\u0302r dalu, ac anfonwyd pedwar cwnstabl arbennig (ar droed) i Dalog i gasglu\u2019r o\u0302l-ddyledion. Cawsant eu troi\u2019n o\u0302l ym Mlaenycoed gan griw. O ganlyniad, anfonwyd mintai o 42 o ddynion i Dalog gyda berfa drol i gludo eu dodrefn oddi yno. Cyrhaeddodd y fintai am 5.30am, aethpwyd a\u0302 dodrefn John Harries ymaith, cyn mynd yn eu blaenau i Siop Talog. Fodd bynnag, roedd gan Thomas Thomas dderbynneb i ddangos ei fod eisoes wedi talu ei ddirwy rhag cynhyrfu ei wraig feichiog. Roedd y fintai ar ei ffordd i gartref Samuel Brown pan redodd Thomas Thomas ar eu ho\u0302l i ddweud, er lles eu diogelwch eu hunain, y dylent ddychwelyd y dodrefn i John Harries, a byddai\u2019r ddirwy yn cael ei thalu. Fodd bynnag, chwythwyd cragen dro (sydd yn o\u0302l pob so\u0302n yn Amgueddfa Caerfyrddin erbyn hyn), ymddangosodd Beca a \u201cphedwar cant\u201d o gefnogwyr, ac roedd deg gwaith yn fwy ohonynt na\u2019r fintai. Gorymdeithiodd Merched Beca gan fynd a\u0302\u2019r fintai i Drawsmawr, i gartref yr Ynad Heddwch, Capten Davies, oedd wedi arwyddo\u2019r gorchymyn. Gorchmynnodd Beca i\u2019r cwnstabliaid ddymchwel waliau terfyn y ty\u0302. Yn ystod yr wythnosau nesaf, anfonwyd 2000 o filwyr a 100 o heddweision o Lundain i Gaerfyrddin, ond daethant wyneb yn wyneb a\u0302 Beca yn Llanddarog. Cafwyd terfysgoedd pellach, a dymchwelwyd yr wyrcws yng Nghaerfyrddin. I gael rhagor o wybodaeth am yr helynt a ddilynodd, edrychwch ar y llyfr. Ni thalodd John Harries ei ddirwy a chafodd ei ddedfrydu i 12 mis o lafur caled. Plediodd wyth protestiwr arall o Gaerfyrddin yn euog a chawsant eu dedfrydu a\u2019u halltudio i Awstralia. Aethpwyd a\u0302 nhw i Lansteffan, yna mewn llong i Fryste, yna ar dre\u0302n i Lundain, a\u2019u cadw yn y carchar nes bod llong y carcharorion yn llawn cyn hwylio i Tasmania. Cawsant eu cadw mewn cadwyni ar hyd yr amser \u2013 o\u2019u hymddangosiad yn y llys nes iddyn nhw gyrraedd pen y daith, ar o\u0302l 5 mis ar y mo\u0302r."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Os ydych chi'n gwybod unrhyw hanes lleol diddorol, cysylltwch a\u0302 ni!"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Cofrestrwch ar gyfer Cylchlythyr Talog i dderbyn newyddion am ddigwyddiadau lleol trwy e-bost"}]