[{"text_idx": "#000002", "text": "Er hynny, mae trigolion Croesoswallt, fel pob cymuned arall yn ardal y Steddfod, wedi bod wrthi ers misoedd lawer yn codi arian ar gyfer cynnal yr W\u0302yl."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Ar sianel y Llyfrgell Genedlaethol ar YouTube, mae hen fideo diddorol o archif ITV Cymru o 1972, lle aeth criw teledu o amgylch y dref gan ofyn i'r trigolion yr union gwestiwn yna."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mae'r hen ddynes yn teimlo fel Cymraes gan mai Cymry yw ei hwyrion, ac yn falch o hynny. Yn ddiddorol, doedd hi ddim yn sylweddoli mai yn Lloegr oedd hi'n byw... Beth mae hynny'n ei ddweud am Gymreictod y dref yn ystod yr 1970au? A fyddai rhywun yn gwneud yr un camgymeriad heddiw?"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Dwy Saesnes a fyddai'n hapus i ddysgu Cymraeg pe byddai'r ffin yn symud"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Saeson yw'r ddwy ferch ysgol sy'n cael eu holi, o'r pentref cyfagos Trefonen (enw Cymreig iawn am bentref yn Lloegr). Ond byddan nhw fwy na pharod i ddysgu Cymraeg ac i gymysgu a\u0302'r \"Wales people\" pe bai Croesoswallt unwaith eto yn rhan o Gymru."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Nid yw'r gw\u0302r bonheddig nesaf i gael ei holi yn ystyried ei hun yn Gymro gan nad yw'n medru'r Gymraeg, ac nid yw'n credu fod angen i'r ffin symud. Ond ni fyddai yn gwrthwynebu. Felly hefyd y ddwy ferch ifanc sydd yn cael eu holi nesaf, sy'n ymddangos yn eithaf niwtral, neu hyd yn oed yn ddihid am yr holl beth."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Mae'r gw\u0302r olaf yn y fideo yn angerddol iawn dros Gymreictod y dref, ac er ei fod yn rhan o Loegr yn swyddogol, mae'n dweud ei fod yn dref Gymreig iawn. Byddai trigolion y dref yn \"gwerthfawrogi\" petai Cymru yn hawlio'r dref unwaith eto, gan ei fod wedi ei \"ddwyn\" ganddyn nhw ganrifoedd yn o\u0302l."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Heddiw, mae'r dref fel rhyw 'oasis' o Gymreictod yn Lloegr; mae iddi gymuned gref o Gymry, ac yn meddu ar siop Gymraeg, sef Siop Cwlwm."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mae Lowri Roberts, sydd yn berchen y siop gyda'i mam Linda, o'r farn fod Croesoswallt yn Lloegr ar bapur yn unig."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Tydi hi ddim yn teimlo fod angen i'r dref ddod yn rhan o Gymru yn ffurfiol, fodd bynnag. Yn un peth, byddai eu siop yn colli'r teitl unigryw o fod yr unig siop Gymraeg yn Lloegr! Ond byddai hi'n gwerthfawrogi mwy o gefnogaeth gyhoeddus, meddai, fel gan Gomisiynydd y Gymraeg. Nid yw'r Gymraeg yn derbyn unrhyw gymorth ar hyn o bryd, gan nad yw'n rhan o'r wlad."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Felly sut ymateb fyddai i gyfweliad tebyg y dyddiau yma? Mae'r cerddor a'r gwneuthurwr ffilmiau Barry Edwards wedi creu fideo i weld ei hun beth yw'r ymateb i'r un cwestiwn, 43 o flynyddoedd yn ddiweddarach."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Mae Barry wedi byw yng Nghroesoswallt ers ei fod yn 11 oed, ac yn araf bach wedi syrthio mewn cariad a\u0302'r lle."}, {"text_idx": "#000021", "text": "\"Dwi wir yn teimlo fel 'taswn i'n byw mewn tref yng Nghymru. Mae ei threftadaeth a'i lle\u0302n gwerin yn cyfrannu at yr ymdeimlad cyffredinol. Daw hyn o'r ffaith mod i'n clywed pobl yn siarad Cymraeg o'm cwmpas ac a\u0302 chynifer o ffrindiau sydd yn siarad Cymraeg fel mamiaith, ac wrth gwrs, gan ein bod ni dafliad carreg o dirwedd Cymru.\""}, {"text_idx": "#000022", "text": "Er mai cymysg oedd ymateb y trigolion ar ei fideo yntau hefyd, mae Barry yn dweud ei fod o'n credu bod y rhan fwyaf o bobl yn ystyried y dre' yn rhan o Gymru."}]