[{"text_idx": "#000001", "text": "Yr angen am ddeddf blaenoriaeth tai a thir cenedlaethol i Gymru, gyda 90% o holl dai ein gwlad ar gyfer dinasyddion Cymru a 10% ar gyfer y farchnad agored \u2013 Gruffydd Meredith"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Mae yna angen amlwg am newid radical iawn i sefyllfa bresennol tai a thir Cymru. Mae hwn yn faes yr ydw i, fel nifer o bobol, wedi bod yn ymchwilio a deisebu Llywodraeth Cymru yngly\u0302n a\u0302 fo ers blynyddoedd."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Ar hyn o bryd er enghraifft, nid yw\u2019r mwyafrif llethol o dai newydd sydd yn cael eu hadeiladu yng Nghymru yn rhoi unrhyw flaenoriaeth i ddinasyddion Cymru. Mae angen gwyrdroi y sefyllfa goloneiddiol yma gan sgrapio\u2019r holl gynlluniau datblygu lleol presennol a dechrau o\u2019r dechrau."}, {"text_idx": "#000006", "text": "1. Dylai Cymru ddilyn esiampl ynys Guernsey (a nifer fawr o wledydd eraill) trwy rannu holl dai Cymru i ddwy garfan \u2013 90% i garfan marchnad blaenoriaeth leol/genedlaethol i bobol Cymru, a\u2019r 10% arall i garfan marchnad agored i unrhyw un arall."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Gellid diffinio dinasyddion/preswylwyr parhaol Cymru fel pobl sydd naill ai wedi eu geni yng Nghymru ac sydd ag o leiaf un rhiant a anwyd yng Nghymru neu bobol sydd wedi byw yng Nghymru am o leiaf deng mlynedd."}, {"text_idx": "#000009", "text": "2. Gan weithio ochr yn ochr a\u0302 chynghorau a grwpiau cymunedol ar lawr gwlad mi fyddai angen i\u2019r awdurdodau sir ar draws Cymru benderfynu faint o\u2019r 90% o dai marchnad leol/cenedlaethol fydde ar gael i drigolion lleol o fewn y sir a faint fyddai ar gael i drigolion o weddill Cymru \u2013 er enghraifft 70% ar gyfer trigolion lleol, 20% ar gyfer pobl o weddill Cymru. Mewn ardaloedd trefol a dinesig Cymru lle mae pobl yn symud i mewn ac allan yn fwy rheolaidd, gellid gosod y raddfa yma ar 45% / 45% neu 20% yn lleol a 70% yn genedlaethol er enghraifft."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Byddai unrhyw dai newydd a adeiladwyd ac sy\u2019n rhan o\u2019r ffigwr o 90% o\u2019r farchnad leol/genedlaethol wedyn yn cadw\u2019r cymal blaenoriaeth perchnogaeth leol/cenedl- aethol yma am byth ac os y byddent yn cael eu gwerthu eto yn y dyfodol."}, {"text_idx": "#000011", "text": "O ran y 10% arall o dai fyddai ar gael ar y farchnad agored, mi fyddai angen i\u2019r awdurdod sir benderfynu bob blwyddyn sut i ymrannu y 10% o\u2019r farchnad agored yma rhwng tai newydd i gael eu hadeiladu a\u2019r ail dai/tai haf fydd ar gael i unrhyw un eu prynu o fewn y sir, yn dibynnu ar y sefyllfa."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Er enghraifft, mewn un flwyddyn, gellid clustnodi 2% ar gyfer tai newydd i\u2019w hadeiladu ar gyfer farchnad agored, a 8% ar gyfer ail gartrefi/tai haf sydd yn cael eu gwerthu ar y farchnad agored ac a fydde ar gael i unrhyw un eu prynu."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Mewn blwyddyn arall, fel awgrym, gellid rhannu\u2019r ffigwr yma yn 5% / 5%. Os yw\u2019r cap o 10% wedi\u2019i fodloni ar gyfer y flwyddyn honno, byddai angen i bob gwerthwr ty\u0302 (gan gynnwys perchnogion ail dai/tai haf) unai werthu i ddinasyddion Cymru neu aros tan ddechrau\u2019r flwyddyn werthu nesaf i fod yn rhan o\u2019r cwota 10% marchnad agored, ac yna gwerthu i bwy bynnag y maent eisiau."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Enghraifft o wlad arall sydd a\u0302 pholisi tebyg yw\u2019r Swistir. Yno ni all mwy na 20% o unrhyw dai mewn unrhyw gymuned fod wedi eu perchnogi gan bobol o du allan i\u2019r Swistir. O ran y math yma o bolisi yn rhyngwladol, credir bod gan oddeutu 40% o wledydd y byd gyfyngiadau o ryw fath ar ganiata\u0301u preswylwyr tramor i fod yn berchen ar eiddo."}, {"text_idx": "#000015", "text": "3. Dyle\u2019r prisiau tai newydd ar gyfer pobol leol yn arbennig, gyfateb i gyflogau lleol cyfartalog yr awdurdod sir hwnnw. Dylai \u2018tai fforddiadwy\u2019 olygu hynny yn llythrennol."}, {"text_idx": "#000016", "text": "4. Yn debyg i fodel Seland Newydd, dim ond dinasyddion Cymru ddylai allu prynu y rhan helaethaf o dir fferm a thir gwyllt Cymru, gyda phobl nad ydynt yn ddinasyddion Cymru yn dal i allu prynu safleoedd tir brown/ diwydiannol ar gyfer datblygu ayb a hefyd rhentu neu brydlesu tir yng Nghymru pe dymunent."}, {"text_idx": "#000017", "text": "5. Bydd angen rhoi stop ar y nifer o wefannau ar-lein sydd yn gwerthu tai a thir Cymru dros y byd heb unrhyw reolaeth, a chreu rheoliadau trwy\u2019r ddeddf mai dim ond arwerthwyr a broceriaid tai swyddogol o Gymru sy\u2019n cael hysbysebu a gwerthu tai a thir Cymru (gan gynnwys ail gartrefi a thai haf), fel rhan o\u2019r ddeddf blaenoriaeth genedlaethol yma."}, {"text_idx": "#000019", "text": "6. Dod a\u0302\u2019r holl dai cymdeithasol yn ogystal a\u0302\u2019r Parciau Cenedlaethol dan reolaeth yr awdurdodau sir a\u2019u gwneud yn atebol i\u2019r awdurdodau democrataidd hynny."}, {"text_idx": "#000020", "text": "7. Caniata\u0301u i ffermwyr adeiladu o leiaf tri chartref ar eu tir ar gyfer tair cenhedlaeth o\u2019r teulu ffermio, gan helpu i gryfhau yr economi wledig a\u2019i gwneud yn wirioneddol gynaliadwy."}, {"text_idx": "#000021", "text": "8. Annog y cymdeithasau adeiladu a\u2019r rhai sy\u2019n cynnig morgeisi yng Nghymru i weithredu cynllun blaendal o 5% ar gyfer prynwyr tro cyntaf Cymru, ac i Lywodraeth Cymru hefyd gynnig cronfa benthyciad blaendal llog isel flynyddol i\u2019r un prynwyr tro cyntaf yn yr un modd."}, {"text_idx": "#000022", "text": "9. Rhoi blaenoriaeth i\u2019r nifer fawr o adeiladau gwag neu adfeiliedig yng Nghymru i gael eu hadnewyddu at ddefnydd pobol leol yn arbennig."}]