[{"text_idx": "#000006", "text": "Mae arfordir Cymru yn ymestyn am oddeutu 1,680 o filltiroedd (2,700 o gilomedrau). Ar ei hyd mae yna aberoedd eang, afonydd llanw, traethau tywod hir, clogwyni creigiog ac ynysoedd i\u2019w gweld allan yn y mo\u0302r. Mae\u2019n arfordir sy\u2019n enwog, yn gywir ddigon, am ei harddwch naturiol a\u2019i olygfeydd trawiadol yn ogystal a\u0302\u2019i gyfoeth o anifeiliaid a phlanhigion. Ond mae pobl hefyd wedi dylanwadu ar arfordir Cymru. Mae olion gweithgarwch pobl wedi goroesi yn y gweddillion archeolegol sydd i\u2019w gweld ar hyd arfordir Cymru ac sy\u2019n dyddio o\u2019r cynfyd hyd heddiw."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Mewn rhai mannau lle gellir gweld gwaddodion mawn, mae\u2019n bosibl yn llythrennol dilyn o\u0302l troed ein cyndeidiau o\u2019r cynfyd neu ymlwybro drwy\u2019r bonion sy\u2019n weddill o fforestydd sydd bellach dan y dw\u0302r. Mewn mannau eraill mae olion llongau ar wasgar ar hyd y lan, yn ymwthio drwy\u2019r tywod, i\u2019n hatgoffa o\u2019r peryglon yr oedd morwyr a theithwyr y gorffennol yn eu hwynebu. Mae strwythurau parhaol wedi\u2019u codi ar hyd ymylon traethau: trapiau pysgod er mwyn cynaeafu cynnyrch o\u2019r mo\u0302r, neu odynau calch efallai er mwyn helpu i gael cynhaeaf gwell o\u2019r tir. Mae yna beth wmbredd o harbwrs a phorthladdoedd ac mae bron bob bae, cilfach, cildraeth ac afon wedi\u2019u defnyddio yn y gorffennol ar gyfer rhyw fath o weithgarwch."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Mae llawer o arfordir Cymru yn hygyrch i\u2019r cyhoedd, naill ai\u2019n uniongyrchol drwy ei draethau niferus, ei bromenadau neu\u2019i harbwrs hanesyddol bach neu drwy gerdded Llwybr Arfordir Cymru sy\u2019n ymestyn am 870 o filltiroedd (1,400 o gilomedrau) ac sy\u2019n cynnig llwybr di-dor o Aber Afon Dyfrdwy yn y gogledd i Aber Afon Hafren yn y de (neu i\u2019r gwrthwyneb os yw hynny\u2019n well gennych!). Mae Llwybr Arfordir Cymru yn dathlu ei ben-blwydd yn 10 oed yn 2022 ar o\u0302l cael ei agor yn swyddogol ar 5 Mai 2012."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Mae\u2019r Comisiwn Brenhinol wedi cyfrannu i\u2019r ap newydd sbon ar gyfer ffonau symudol, sef Crwydro Arfordir Cymru, sy\u2019n helpu pobl i ddarganfod archeoleg arfordirol a rhynglanwol arfordir Cymru a dysgu mwy amdani. Mae\u2019r ap yn darparu gwybodaeth am wahanol fathau o safleoedd archeolegol, o longau drylliedig i dirweddau sydd dan y dw\u0302r, ac mae hefyd yn rhoi sylw i dros drigain o safleoedd y gellir eu cyrraedd yn hawdd o Lwybr Arfordir Cymru, gyda mwy i ddod. Mae\u2019n defnyddio gwybodaeth a delweddau sydd ar gael ar Coflein, sef ein cronfa ddata ar-lein."}, {"text_idx": "#000012", "text": "At hynny, mae\u2019r ap Crwydro Arfordir Cymru yn galluogi defnyddwyr i roi gwybod am unrhyw safleoedd archeolegol newydd neu annisgwyl y maent yn eu gweld. Mae cael gwybod gan y cyhoedd pan fydd olion archeolegol yn dod i\u2019r amlwg, neu\u2019n ymddangos/diflannu yn sydyn, yn rhan hollbwysig o\u2019n dull o reoli ein treftadaeth ddiwylliannol gyffredin. Wedi\u2019r cyfan, mae 1,680 o filltiroedd yn llawer o arfordir i gadw golwg arno!"}, {"text_idx": "#000013", "text": "I ddathlu llwyddiant Llwybr Arfordir Cymru, y mae cannoedd o filoedd o gerddwyr o bob oed yn ei fwynhau bob blwyddyn, rydym yn cynnig disgownt pen-blwydd arbennig o 10% ar ein cyhoeddiadau arobryn, Cymru a\u2019r Mo\u0302r: 10,000 o flynyddoedd o Hanes y Mo\u0302r a Wales and the Sea: 10,000 years of Welsh Maritime History. Wrth archebu o siop lyfrau ar-lein y Comisiwn Brenhinol (siop.cbhc.gov.uk), nodwch y cod LLAC10 wrth dalu. Dim ond \u00a322.50 yw\u2019r cyfanswm."}]