[{"text_idx": "#000005", "text": "Glan-rhyd: \u201cGwrthdroi y duedd i osod enwau Saesneg yn lle enwau Cymraeg ar dai ac ar gartrefi\u201d"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Fe fu\u2019n siarad a\u0302 golwg360 ar o\u0302l dadorchuddio plac newydd sbon, yr ail ar y ty\u0302 yn 5 Cwmdonkin Drive yn ardal yr Uplands, heddiw (dydd Gwener, Mai 13)."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Mae\u2019r plac glas gwreiddiol ar y ty\u0302 ers rhai blynyddoedd bellach, ond mae\u2019r plac Cymraeg newydd yn sicrhau bod yr enw a roddai tad Dylan Thomas ar y cartref teuluol bellach yn cael ei arddangos ar y ty\u0302."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Roedd y Prifardd Jim Parc Nest yn flaenllaw yn yr ymdrechion i sicrhau bod y plac yn cael ei osod ar yr adeilad."}, {"text_idx": "#000013", "text": "\u201cRy\u2019n ni\u2019n hapus iawn fod hwn yn mynd i fod gyda\u2019r plac Saesneg yn dangos Cymreictod Dylan yn ei waith."}, {"text_idx": "#000014", "text": "\u201cRoedd angen codi arian, wrth gwrs, achos roedd rhaid talu am y plac a chynllunydd ac roedd Geoff, y perchennog, yn garedig iawn, iawn ac yn cyd-fynd a\u0302\u2019r syniad o\u2019r dechrau, chwarae teg iddo fe."}, {"text_idx": "#000015", "text": "\u201cFuon ni\u2019n llythyru ac yn apelio ar amryw o bobol ac fe ddaeth yr arian, fi\u2019n credu bo ni\u2019n so\u0302n am ryw \u00a3700-\u00a3800, yn weddol rwydd."}, {"text_idx": "#000017", "text": "\u201cWrth osod yr enw Cymraeg fan hyn nawr, ry\u2019n ni yn gwrthdroi y duedd i osod enwau Saesneg yn lle enwau Cymraeg ar dai ac ar gartrefi yng Nghymru,\u201d meddai wedyn."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Glan-rhyd, man geni Dylan Marlais Thomas"}, {"text_idx": "#000019", "text": "\u201cMae\u2019r hen duedd yma wedi bod yn go gryf, ond dyma chi gryfder symboliaeth y weithred yma, yw bo ni nawr yn gweld enw Cymraeg yn cael ei osod \u2013 Five Cwmdonkin Drive, fel yna ry\u2019n ni wedi ei nabod e ar hyd y blynyddoedd \u2013 ond gyda hwn nawr, ry\u2019n ni\u2019n gallu dweud \u2018Glan-rhyd\u2019 yn Abertawe.\u201d"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Ond tybed a fydd yr enw Cymraeg yn cydio yn y ddinas, yn enwedig ymhlith y to iau?"}, {"text_idx": "#000021", "text": "\u201cRo\u2019n i\u2019n gweld amryw o ardal Abertawe yma yn y gynulleidfa heddiw, ac wrth gwrs, roedd y ffaith bod yr ysgol Gymraeg sydd yn ysgol gymharol ifanc yma... fyddai dim so\u0302n am shwd beth adeg yr oedd Dylan yn yr ysgol yma, ond roedd hi\u2019n arwyddocaol bod yr ysgol uwchradd Gymraeg newydd, Bryn Tawe, yn cymryd rhan yn y seremoni,\u201d meddai."}, {"text_idx": "#000022", "text": "\u201cRoedd yr athro\u2019n dweud wrtha i ei fod e\u2019n mwynhau\u2019r profiad yn yr ysgol o edrych ar waith Dylan Thomas ac edrych ar gyfieithiadau o\u2019i waith e yr un pryd ac roedd hynny\u2019n cyfoethogi eu hastudiaeth nhw o waith Dylan."}, {"text_idx": "#000024", "text": "\u201cMae\u2019n rhyfedd meddwl bod y tad wedi dangos gymaint o barch at yr wncwl rhyfedd oedd gyda fe yn Brechfa, Gwilym Marles, a rhoi\u2019r enw canol i\u2019w blant \u2013 i Nansi a Dylan \u2013 Marles a Marlais \u2013 a bod e hefyd wedi mabwysiadu enw ty\u0302\u2019r wncwl pan ddaethon nhw i fyw yma.\u201d"}, {"text_idx": "#000025", "text": "\u2018Wy\u2019n credu bydde fe\u2019n falch\u2019"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Ond beth fyddai Dylan Thomas yn ei ddweud pe bai\u2019n gallu gweld y plac Cymraeg ar y cartref lle bu\u2019n byw yn ystod ei blentyndod?"}, {"text_idx": "#000027", "text": "\u201cWy\u2019n credu bydde fe\u2019n falch,\u201d meddai."}, {"text_idx": "#000028", "text": "\u201cRoedd e\u2019n edmygu ei hen wncwl fel roedd ei dad yn edmygu\u2019i wncwl, ac rwy\u2019n siw\u0302r y bydde fe\u2019n falch iawn bod yr enw yma."}, {"text_idx": "#000029", "text": "\u201cYn yr ardal, does dim so\u0302n o\u2019r Glan-rhyd gwreiddiol, roedd hwnnw yn Nyffryn Cothi, ond roedd Dylan yn gyfarwydd iawn, iawn a\u0302 Cheredigion lle\u2019r oedd Gwilym Marles wedi bod yn pregethu ac yn rheoli ac yn gwleidydda, ac rwy\u2019n siw\u0302r ei fod e wedi dod ar draws pobol oedd yn cofio am Gwilym Marles pan oedd e yn ei breim."}, {"text_idx": "#000030", "text": "\u201cRoedd ysgol gyda Gwilym Marles yn Llandysul, ac mae\u2019n siw\u0302r bod Dylan wedi clywed am honno hefyd.\u201d"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Cymraeg a Saesneg gyda\u2019i gilydd"}, {"text_idx": "#000035", "text": "\u201cFel ysgol uwchradd yn Abertawe, mae wedi bod yn gre\u0302t cydweithio gyda man geni Dylan Thomas, ac mae\u2019n wych cymryd rhan mewn prosiect fel hyn."}, {"text_idx": "#000036", "text": "\u201cMae e\u2019n cryfhau, fi\u2019n credu, ymwybyddiaeth ddiwylliannol ein disgyblion ni, bo nhw\u2019n gallu gweld bod rhywun sydd mor enwog ym myd llenyddiaeth wedi cael ei eni ryw ddeg munud i ffwrdd o le maen nhw\u2019n byw."}, {"text_idx": "#000037", "text": "\u201cYn yr Adran Saesneg yn ein hysgol ni, maen nhw\u2019n gweithio ar waith Dylan Thomas, ond mae\u2019n wych hefyd i weld y cyfieithiadau, fel bo nhw\u2019n gallu gweld y cysylltiadau rhwng y ddwy iaith, ac mae hwnna mor werthfawr i\u2019n disgyblion ni.\u201d"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Glan-rhyd: plac er mwyn dathlu\u2019r hen enw ar gartref Dylan Thomas yn Abertawe"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Beirniadu Croeso Cymru am ddefnyddio enw Saesneg ar ynys ger Harlech\n\u201cColled aruthrol\u201d ar o\u0302l yr actor Dafydd Hywel, sydd wedi marw\u2019n 77 oed\nGobeithio gweld miloedd yn rali \u2018Nid yw Cymru ar Werth\u2019 yng Nghaernarfon ym mis Mai\nAdeiladu tair ysgol carbon sero net newydd yng Nghymru\nDatgelu rhestr fer Gwobrau Tir na n-Og 2023"}]