[{"text_idx": "#000003", "text": "Mae\u2019r medalau a dderbyniodd Rafe Rowley-Conwy yn adlewyrchu pwysigrwydd y frwydr. Sylweddolodd yr Almaenwyr fod y Llynges Brydeinig yn gryfach na\u2019u llynges nhw ac ni fentrodd eu llongau rhyfel allan i\u2019r mo\u0302r am weddill 1914. Ffynhonnell: y teulu Rowley-Conwy."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Rafe Rowley-Conwy oedd comander yr HMS LARK o 12 Mai 1914 hyd 27 Tachwedd 1914. Yn o\u0302l stori deuluol, yr HMS LARK oedd y llong Brydeinig gyntaf i danio. I gofio am y frwydr cadwyd y darn hwn o shrapnel a ddisgynnodd ar y dec. Ffynhonnell: CBHC."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mae uwch-swyddogion Rafe Rowley-Conwy yn nodi yn ei gofnod gwasanaeth ei fod yn ddoeth ei farn ac yn barod i gymryd yr awenau, a\u2019i fod yn rheoli distrywlong yn dda. Ffynhonnell: ADM/196/44, The National Archives, Kew."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Cymerodd y Comander Rafe Grenville Rowley-Conwy, Neuadd Bodrhyddan, ac HMS LARK ran yn y frwydr gyntaf ar y mo\u0302r yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf \u2013 Brwydr Heligoland Bight ym Mo\u0302r y Gogledd \u2013 ar 28 Awst 1914. Roedd y Comodoriaid Prydeinig Reginald Tyrwhitt a Roger Keyes wedi dyfeisio cynllun i ddal distrywlongau Almaenig wrth iddynt ddychwelyd i\u2019r porthladd ar o\u0302l patro\u0302l nos. Roedd yr HMS LARK yn rhan o\u2019r 3edd lyngesan Brydeinig a oedd yn cynnwys 16 o ddistrywlongau dosbarth-Laforey newydd dan reolaeth Tyrwhitt. Dechreuodd y frwydr tua 7:00 y.b. pan welwyd llong dorpidos Almaenig, yr G194, a rhoddodd Tyrwhitt orchymyn i bedair o\u2019i ddistrywlongau ymosod. Yn yr oriau a ddilynodd, byddai\u2019r Almaen yn colli\u2019r criwserau ysgafn MAINZ, KO\u0308LN ac ARIADNE a\u2019r ddistrywlong V-187. Cafodd tri chriwser ysgafn arall eu difrodi, lladdwyd 712 o longwyr Almaenig, anafwyd 530 a chymerwyd 336 yn garcharorion. Cafodd un criwser ysgafn a thair distrywlong Brydeinig eu difrodi, lladdwyd 35 o longwyr ac anafwyd 40."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Royal Commission on the Ancient"}]