[{"text_idx": "#000026", "text": "Sir Benfro yn yr Oes Haearn"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Codiad yn Lefel y Mo\u0302r"}, {"text_idx": "#000037", "text": "CYMERIAD: Arfordirol, cerdded ar gopa\u2019r clogwyni, cwm coediog, traciau fferm, caeau a da byw, fe all y llwybrau ceffylau fod yn fwdlyd, fe all fod yn serth mewn mannau, cerdded ar isffyrdd am 1.5 milltir (2.5 km)\nCHWILIWCH AM: Pentref pysgota prydferth gyda chychod \u2022 olion ydlofft \u2022 odynau calch \u2022 safle llinell rheilffordd Brunel a adwyd heb ei gorffen \u2022 golygfeydd gwych o\u2019r arfordir."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Mae arfordir gogleddol Sir Benfro yn cael amser caled gan y stormydd bob blwyddyn. Mae\u2019n rhan o fywyd ar yr arfordir noeth."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Weithiau, dywedir mai un storom, sef storom 1859, oedd yn gyfrifol am bentyrru\u2019r cloddiau o raean bras yn Aber Mawr ac Aber Bach gerllaw. Mewn gwirionedd, ffurfiwyd y cloddiau mewn ffordd fwy tawel \u2013 fe\u2019u gadawyd wrth i lefelau\u2019r mo\u0302r godi ar ddiwedd Oes yr Ia\u0302."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Yn Aber Mawr, chwiliwch am adeilad bach a rhoddodd y cildraeth bach ar y map ar un adeg, sef y derfynfa ar gyfer cebl telegraff tanfor cyntaf Mo\u0302r Iwerydd, a gysylltwyd ym 1873."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Wrth i\u2019r llwybr ar hyd copa\u2019r clogwyni groesi penrhyn Penmorfa edrychwch am Gastell Coch, caer drawiadol sy\u2019n 2,300 mlwydd oed."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Enw arall am Abercastell yw Cwm Badau. Mae mor dawel erbyn hyn ei bod hi\u2019n anodd credu bod y gilfach yn arfer bod yn borthladd prysur. Allforiwyd cynnyrch fferm o Abercastell i Fryste a Lerpwl, a mewnforiwyd carreg galch a glo. Llosgwyd y garreg galch yn odyn galch Abercastell, un o nifer ar hyd yr arfordir. Defnyddiwyd y calch tawdd a gynhyrchai\u2019r odynau ar dir fferm yn Sir Benfro."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Ariannwyd pont lechi yn y gilfach gan Ffrindiau Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro mae yna eiriau wedi eu cerfio ar frig y bont."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Gerllaw mae Cromlech Carreg Samson. Fe\u2019i adeiladwyd fel siambr gladdu Neolithig ac, ar un adeg, roedd wedi ei chladdu o dan bentwr o bridd. Nawr, mae\u2019r cerrig cryf a ffurfiai\u2019r siambr fewnol yn cadw\u2019u cydbwysedd eu hunain, gyda\u2019r benllech fawr wedi\u2019i dal gan bileri."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Yn o\u0302l chwedl leol, adeiladwyd y gromlech gan Samson, a gollodd ei fys wrth osod y benllech yn ei lle. Dywedir bod ei fys wedi\u2019i gladdu ar ben uchaf Ynys-y-Castell, sef cilfach wrth fynedfa cildraeth Abercastell."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Dewis o blith dros 200 o deithiau cylch ym Mharc Cenedlaethol Arfordir Penfro, gan gynnwys deithiau hamddenol, a hefyd teithiau i gadeiriau olwyn a th..."}]