[{"text_idx": "#000000", "text": "Rhywun ar dy ochr di"}, {"text_idx": "#000002", "text": "To read this article in English, click here"}, {"text_idx": "#000003", "text": "I ddarganfod beth ydy\u2019r frech goch, pam bod brechiadau\u2019n bwysig, a sut i wybod os wyt ti wedi cael dy imiwneiddio, darllena ymlaen."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mae\u2019r frech goch yn salwch firaol sydd yn heintus iawn. Mae\u2019n achosi twymyn a\u2019r frech ymysg symptomau eraill. Gellir dal yr afiechyd wrth fod mewn cyswllt uniongyrchol gyda pherson heintus, neu wrth i rywun dagu neu disian."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mae posib atal y frech goch gyda\u2019r brechlyn MMR (frech goch, clwy pennau a rwbela). Cynigir hwn i bob plentyn o gwmpas un oed ac yna ail ddos yn cael ei gynnig pan fyddant tua 4 oed."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Er bod y mwyafrif o bobl yn gwella o\u2019r frech goch o fewn tuag wythnos, gall achosi cymhlethdodau difrifol mewn rhai achosion. Am fod posib atal y frech goch gyda brechiadau, mae\u2019r GIG yn annog pawb i gael eu himiwneiddio."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Pam nad yw pawb yn cymryd y brechlyn?"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Yn 1998 cyhoeddwyd adroddiad yn honni bod cysylltiad rhwng y brechiad MMR ag awtistiaeth. Profwyd bod yr adroddiad yma yn un ffug. Tynnwyd trwydded feddygol Andrew Wakefield, yr un oedd yn gyfrifol am yr adroddiad, oddi arno. Nid yw\u2019n cael ymarfer meddygaeth yn y DU ers hynny. Ond yn anffodus, roedd y niwed wedi\u2019i wneud yn barod. Dychrynwyd llawer o rieni a phenderfynwyd peidio imiwneiddio\u2019u plant. Golygai hyn mai pobl ifanc sydd dan 25 oed heddiw, yw\u2019r rhai a\u0302\u2019r perygl mwyaf o ddal afiechydon ataliadwy fel y frech goch."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Ydw i wedi cael y brechlyn?"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Gofynna i dy rieni. Mae\u2019n debyg byddant yn gallu cadarnhau os cefais di\u2019r brechlyn MMR yn blentyn. Os nad allant gofio, gofynna i gael gweld dy lyfr cofnod iechyd plentyn personol (llyfr coch fel arfer, ond gall fod yn binc neu\u2019n las i rai hy\u0302n). Dylai holl fanylion y brechiadau fod yn y llyfr yma, ynghyd a\u0302 dyddiadau, rhif y swp ac ym mha goes rhoddwyd y pigiad hyd yn oed."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Os nad yw\u2019r llyfr coch ar gael, siarada a\u0302\u2019r doctor teulu. Bydd y wybodaeth yma ganddynt. Nid yw\u2019n rhy hwyr, os nad wyt ti wedi derbyn yr holl bigiadau cysyllta a\u0302\u2019r feddygfa. Os wyt ti o dan 16 oed efallai bydd angen caniata\u0302d rhiant neu warcheidwad."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Beth os na allaf gael y brechlyn?"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Os nad yw dy rieni yn hapus a\u0302 hyn, yna siarada gyda\u2019r doctor am unrhyw bryderon. Gallant helpu wrth roi gwybodaeth bellach am y brechlyn. Awgryma i dy rieni edrych ar y wybodaeth ar wefan Iechyd Cyhoeddus Cymru. Os wyt ti\u2019n poeni am benderfyniad dy rieni yna gallet ti gysylltu a\u0302 Meic, gallant roi cyngor a chefnogaeth am ddim."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mae yna rai pobl na chaiff y brechlyn oherwydd alergeddau neu gyflyrau iechyd. Os wyt ti\u2019n un o\u2019r bobl yma, yna gall imiwnedd poblogaeth dy amddiffyn. Pan fydd digon o bobl mewn cymuned yn cael eu himiwneiddio, nid yw\u2019r afiechyd yn gallu lledaenu ac felly\u2019n marw allan cyn iddo gyrraedd person sydd heb ei imiwneiddio. Mae\u2019n rhaid i 90-95% o\u2019r boblogaeth dderbyn y brechlyn er mwyn i imiwnedd poblogaeth fedru gweithio. Anogwch eich ffrindiau a\u2019ch teulu i sicrhau eu bod yn gyfoes a\u0302\u2019u brechiadau, gan y bydd hyn yn cadw ti (a nhw) yn ddiogel."}, {"text_idx": "#000015", "text": "MMR (frech goch, clwy pennau a rwbela)\nImiwnedd poblogaeth (amddiffyn pobl sydd ddim yn gallu cael brechiad)"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Os wyt ti\u2019n poeni am y frech goch a chael dy imiwneiddio, neu os oes rhywbeth arall yn dy boeni, yna cysyllta a\u0302 Meic i siarad gyda chynghorydd cyfeillgar."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Yn rhad ac am ddim!"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Rhywun i wrando. Rhywun i'th gymryd o ddifrif. Rhywun i roi cyngor."}]