[{"text_idx": "#000008", "text": "Mae rhifyn Ebrill o\u2019r Traethodydd yn cynnwys llawer o bethau a fydd o ddiddordeb neilltuol i\u2019n darllenwyr. Yn yr ysgrif gyntaf o ddwy mae Pryderi Llwyd Jones yn olrhain cyfraniad George Herbert, y bardd o\u2019r Gororau, a gafodd fywyd lliwgar yn y brifysgol ac yn y llys cyn darganfod ei wir alwedigaeth fel offeiriad cefn gwlad mewn plwyf di-sylw a bardd godidog y byddwn yn dal i droi ato am ysbrydiaeth heddiw. Mae cymhlethdodau\u2019r stori yn adlewyrchu cymhlethdodau personoliaeth sydd, fodd bynnag, yn swynol ryfeddol. Gwych o beth yw cael darllen amdano a\u2019r hyn sydd ganddo i\u2019w ddweud wrth ein cenhedlaeth rwyfus ni. Bydd ail ran yr ymdriniaeth gyfoethog hon yn ymddangos yn rhifyn Gorffennaf."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Arhosir ym myd lle\u0302n y cyfnod modern cynnar gydag ysgrif Gerald Morgan ar Ellis Wynne o\u2019r Las-ynys. Os yw\u2019n adnabyddus fel awdur y clasur Gweledigaethau\u2019r Bardd Cwsg, mai\u2019n llai hysbys am ei fersiwn o\u2019r Llyfr Gweddi Gyffredin, a dyna thema\u2019r ysgrif ddifyr hon."}, {"text_idx": "#000010", "text": "O droi at lenor amlwg arall, ond o\u2019r ddeunawfed ganrif y tro hwn, gwyddom am Williams Pantycelyn fel y mwyaf o\u2019n hemynwyr, ond yn yr ysgrif \u2018Pantycelyn a Rhyfel Annibyniaeth America\u2019, mae A. Cynfael Lake yn cynnig mai ef, y Pe\u0302rganiedydd, oedd awdur cerdd dra theyrngarol yn erbyn y gwrthryfelwyr a fynnent weld America yn wlad rydd. Mae\u2019r ymdriniaeth yn cyfuno beirniadaeth lenyddol a gwaith ditectif hanesyddol, gan gynnig gwedd newydd ar waddol y llenor o Bantycelyn."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mewn ysgrif hynod afaelgar, mae Goronwy Wynne, y naturiaethwr o Sir Fflint, yn olrhain rhawd y gwyddonydd Alfred Russel Wallace, cyfoeswr Charles Darwin ac un o sylfaenwyr theori esblygiad, gan oleuo\u2019i gysylltiadau Cymreig a Chymraeg. Syndod oedd darllen pa mor gefnogol ydoedd i\u2019n hiaith a\u2019n diwylliant, a pha mor gyfarwydd ydoedd a\u0302\u2019n gwlad. Un a fu\u2019n byw ei fywyd ar ffin gwahanol ddisgyblaethau ydoedd, ac yng ngoleuni hynny, diddorol yw darllen ysgrif Enid Morgan yn so\u0302n am eraill sydd wedi byw eu bywydau ar y ffin rhwng rhychwant o argyhoeddiadau gwahanol."}]