[{"text_idx": "#000006", "text": "Croeso i #ArFrigYDon \u2013 prosiect addysg newydd sydd wedi\u2019i ddylunio i hysbysu pobl am ein planed las ryfeddol a\u2019i hysbrydoli i gymryd camau gweithredu."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Mae ein cefnforoedd yn wynebu llawer o beryglon gan gynnwys llygredd, dinistrio cynefinoedd, rhywogaethau ymledol, a gostyngiad dramatig mewn stociau o bysgod cefnforol a newid hinsawdd byd-eang."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Gan weithio mewn partneriaeth a\u0302\u2019r Gymdeithas Gadwraeth Forol a gyda chefnogaeth Llywodraeth Cymru, rydym wedi datblygu adnoddau ar gyfer ysgolion uwchradd a fydd yn helpu athrawon i gynnal gweithdai a sesiynau addysgol."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Ymunwch a\u0302 ni a byddwch ar frig y don o newid mae ein planed ei angen."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Pam fod Cefnforoedd yn Bwysig?"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Nid yw\u2019n bosibl tanbrisio gwerth diogelu ein cefnforoedd. Dyma rai prif ffeithiau:"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mae\u2019r cefnfor sy\u2019n gorchuddio dros 70% o\u2019r ddaear yn rhan o system cynnal bwyd ein planed. Mae\u2019n rhoi dw\u0302r ffres ac ocsigen i ni, mae\u2019n amsugno gwres a charbon deuocsid, yn rheoleiddio\u2019r hinsawdd, yn dylanwadu ar ein tywydd ac yn effeithio ar ein hiechyd.\nMae\u2019r cefnfor yn gartref i fioamrywiaeth anhygoel ac yn cynnwys y doreth fwyaf o fywyd ar ein planed.\nMae ein harfordir ysblennydd ac amrywiol yng Nghymru yn esiampl o ba mor werthfawr yw\u2019r amgylchedd hwn. Mae\u2019r arfordir sy\u2019n cwmpasu 1,700 o filltiroedd yn gartref i amrywiaeth eang o rywogaethau, o adar mo\u0302r i famaliaid morol, morwellt a fforestau lludwymon.\nMae 60% o boblogaeth Cymru yn byw mewn ardal arfordirol ac mae llawer o\u2019n prif drefi a\u2019n dinasoedd wedi\u2019u lleoli ar hyd yr arfordir.\nMae amgylchedd morol sy\u2019n ffynnu yn hanfodol nid yn unig i fywyd gwyllt ond hefyd i economi Cymru a\u2019r rhai sy\u2019n byw yna."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Yn anffodus, nid yw dyfodol iach ein cefnfor wedi\u2019i warantu, ac yn aml rydym yn gweithredu mewn ffyrdd sy\u2019n effeithio\u2019n negyddol ar ei gyflwr. Mae\u2019r cefnfor yn wynebu llawer o beryglon gan gynnwys llygredd, dinistrio cynefinoedd, rhywogaethau ymledol, gostyngiad dramatig mewn stociau pysgod cefnforol a newid hinsawdd byd-eang."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Mae cynnwys ein hadnoddau wedi\u2019i wreiddio yng Nghymru, gyda\u2019r nod o ddatblygu ymdeimlad cryf o hunaniaeth a dealltwriaeth o faterion cefnforol lleol. Mae\u2019r adnoddau yn edrych ar faterion byd-eang hefyd, gan gryfhau datblygiad disgyblion fel dinasyddion cyfoes Cymru a\u2019r byd."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Yn y cyflwyniad hwn, bydd disgyblion yn dysgu i adnabod pryderon amgylcheddol a datblygu atebion rhagweithiol i faterion amgylcheddol wrth archwilio pa mor bwysig yw\u2019r cefnfor i fywyd."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Mae bioamrywiaeth y rhywogaethau yn ein moroedd yn anhygoel, o facteria microsgopig, alga\u0302u i forfilod anferth. Dysgwch y prif dermau, adnabod cynefinoedd morol a deall sut mae rhywogaethau wedi\u2019u cysylltu a\u0302\u2019i gilydd."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Mae\u2019r cefnfor yn hanfodol i\u2019n goroesiad. O\u2019r aer rydym yn ei anadlu i\u2019r bwyd rydym yn ei fwyta, defnyddiwch y wers hon i archwilio\u2019r gwasanaethau hanfodol niferus mae ein hecosystemau morol yn eu darparu i ni."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Rydym yn tynnu gormod o\u2019r mo\u0302r, ac yn rhoi gormod o bethau i mewn i\u2019r mo\u0302r. Mae\u2019r wers yn rhoi trosolwg i ddisgyblion o\u2019r prif fygythiadau i\u2019n cefnfor, ac yn amlygu ffyrdd rydym yn gallu helpu i adfer iechyd ein cefnfor."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Materion yn ymwneud a\u0302\u2019r Cefnfor"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Yn yr adran hon, bydd disgyblion yn archwilio materion yn ymwneud a\u0302\u2019r cefnfor, gan ganolbwyntio ar lygredd morol, newid hinsawdd a physgota cynaliadwy."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Mae\u2019r gwersi hyn yn archwilio\u2019r bygythiadau sy\u2019n dod yn sgil llygredd morol. Mae\u2019n gwahodd disgyblion i archwilio sut mae llygredd yn cyrraedd ein dyfroedd a pha gamau gweithredu y gall pobl eu gwneud i atal llygredd dw\u0302r. Mae\u2019r gwersi hefyd yn arwain disgyblion i ddarganfod pam fod cefnfor iach mor bwysig wrth fynd i\u2019r afael a\u0302 newid hinsawdd a chefnogi bywyd morol."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Mae mwy na 8 miliwn tunnell o blastig yn cyrraedd y cefnforoedd bob blwyddyn. Meddyliwch am ddefnydd pob dydd o blastig a sut mae\u2019n gallu dod yn broblem i\u2019n cefnforoedd, yn enwedig yr effaith ar ein bywyd gwyllt morol."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Mae microffibrau yn edau blastig sy\u2019n llai na 5mm o hyd. Ymchwiliwch i ffynhonnell y microffibrau hyn a\u2019u heffaith ar yr amgylchedd."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Mae\u2019r hyn sy\u2019n cael ei fflysio i lawr y toiled neu ei olchi i lawr y draen yn gallu cael effaith ddifrifol negyddol ar ein hafonydd a\u2019n moroedd. Darganfyddwch sut mae hyn yn digwydd a meddyliwch am gamau gweithredu i Stopio\u2019r Bloc!"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Mae ffasiwn yn cael effaith ar y blaned. Ymchwiliwch sut mae llygredd cemegol wedi cael ei achosi yn y gorffennol a\u2019r presennol a\u2019r effaith mae\u2019n ei gael ar yr amgylchedd ac iechyd. Darganfyddwch ba gamau gweithredu gallwch chi eu cymryd i wneud gwahaniaeth."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Yn y wers hon, rydym yn gofyn sut mae newid hinsawdd yn effeithio ar y cefnfor? Sut mae\u2019r cefnfor yn helpu i leihau newid hinsawdd? Beth allwn ni ei wneud i leihau newid hinsawdd a gwarchod y cefnfor?"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Mae ein cefnfor yn darparu bywoliaethau a bwyd i filiynau o bobl. Er mwyn sicrhau y bydd hyn yn gallu parhau yn y dyfodol, mae angen i ni wneud yn siw\u0302r bod ein harferion pysgota yn gynaliadwy ac yn annistrywiol."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Mae ysgolion yn gallu chwarae rhan fawr o\u2019r newid #ArFrigYDon sydd ei angen i warchod ein cefnforoedd. Meddyliwch am gynnal Diwrnod Gweithredu ac archwiliwch i mewn i grwpiau amgylcheddol cenedlaethol a mentrau sy\u2019n gallu eich helpu."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Cofiwch \u2013 Mae pob darn o sbwriel sy\u2019n cael ei gasglu yn golygu bod llai o sbwriel yn cyrraedd y cefnforoedd. Archwiliwch sut i drefnu digwyddiad glanhau llwyddiannus a darganfyddwch am sefydliadau sy\u2019n gallu eich helpu."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Datblygwch ddealltwriaeth o ystyr economi gylchol a\u2019r dewisiadau sydd gennym i ymestyn bywyd y pethau rydym yn eu defnyddio. Allwn ni ddewis dewisiadau amgen mwy cynaliadwy?"}, {"text_idx": "#000041", "text": "Ydych chi\u2019n gwybod bod bron hanner miliwn o bobl ifanc yn cymryd rhan yn ein rhaglenni addysg?"}, {"text_idx": "#000042", "text": "Mae ein ti\u0302m addysg yma i gefnogi ysgolion a cholegau ar bob cam eu taith-eco, gan ddarparu arweiniad arbenigol, adnoddau a hyfforddiant."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Keep Wales Tidy image library"}]