[{"text_idx": "#000000", "text": "'Bydd llais Marconi\u2019n mynd am byth'"}, {"text_idx": "#000002", "text": "\"Yn y gofod pell bydd llais Marconi'n mynd am byth\" - dyna linell o gytgan sengl newydd y grw\u0302p Mellt."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Ond wyddoch chi pwy ydy Marconi? A pham fod un o grwpiau mwyaf Cymru wedi ysgrifennu ca\u0302n amdano?"}, {"text_idx": "#000006", "text": "\"Doedd e heb ddechre' fel ca\u0302n amdano fe o gwbl. Doeddwn i ddim rili yn gwybod am Marconi,\" meddai gitarydd a lleisydd y band Glyn James."}, {"text_idx": "#000007", "text": "\"Ma' ganddo fe gysylltiad a\u0302 Chymru. Roedd hwnna'n gyd-ddigwyddiad hapus. Roedd y transmission gyntaf wnaeth e rhwng Caerdydd a Bryste. Roedd meddwl am Marconi o gwmpas fan hyn yn yr ardal yma yn reit cw\u0302l."}, {"text_idx": "#000009", "text": "\"Doedd yr Eidal ddim yn rhoi cefnogaeth iddo fe wneud yr holl ymchwil mewn i radiowaves yno. Roedden nhw yn meddwl ei fod yn rhyw cracpot inventor."}, {"text_idx": "#000010", "text": "\"Oni'n hoffi'r syniad 'ma o lais Marconi'n mynd am byth mas i'r gofod a meddwl who knows pwy sydd wedi clywed e?\""}, {"text_idx": "#000011", "text": "'Ydych chi'n fy nghlywed i?'"}, {"text_idx": "#000013", "text": "\"Roedd y pethau hyn i gyd yn bethau oedd yn digwydd ar y ddaear,\" esbonia Glyn."}, {"text_idx": "#000014", "text": "\"Ond nes i feddwl... be' am beth sydd yn mynd mlaen mas tu fas lan yn y gofod? O'n i'n meddwl am y syniad o radiowaves yn gadael y ddaear a neb yn pigo nhw lan. Wedyn nes i feddwl pryd oedd y llais cyntaf i adael y ddaear? Marconi?"}, {"text_idx": "#000015", "text": "\"Roeddwn yn licio'r syniad 'ma o ystyried aliens yn y gofod a sut maen nhw'n gweld ni. Nhw'n pigo lan ar y signals radio 'ma yn dod lan o'r ddaear ac yn clywed ein planed swnllyd.\""}, {"text_idx": "#000017", "text": "Profodd yr arbrawf gan Marconi yn un arwyddocaol iawn. Am flynyddoedd lu, gweithiodd cyfathrebu trwy gyfrwng co\u0302d Morse yn dda, drwy ddefnyddio polion telegraff, ond roedd angen rhywbeth oedd yn gallu croesi'r moroedd mawr."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Llwyddodd Marconi i greu gwyrthiau drwy ddod a syniad dau beiriannydd arall ynghyd."}, {"text_idx": "#000020", "text": "William Preece oedd prif beiriannydd y Swyddfa Bost, ac roedd yn cynnal ei waith arbrofi ym Mhenarth. Llwyddodd i greu ffenomenon o'r enw anwythiad cilyddol (mutual induction) gyda dau ddarn o weiren gopr, a oedd yn profi fod tonnau electromagnetig yn gallu 'teithio' drwy'r aer, yn hytrach na thrwy weiren."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Tua'r un pryd, roedd yr Almaenwr, Heinrich Hertz, wedi profi bodolaeth ymbelydredd electromagnetig."}, {"text_idx": "#000022", "text": "\"Roeddwn yn licio meddwl am bryd wnaeth Marconi ddechrau dod lan a\u0302'r radio a radiowaves. Doedd neb rili yn gwybod y ffordd roedden nhw yn gweithio,\" meddai Glyn."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Roedd hyn yn cynnwys Marconi ei hun i raddau. Ni weithiodd yr arbrawf i ddechrau ac roedd o'n poeni fod ei ddamcaniaeth a'i ymchwil yn anghywir."}, {"text_idx": "#000024", "text": "'Dych chi yn fy nghlywed i?'"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Ond wedi deuddydd o arbrofi cafodd ysbrydoliaeth a dechrau cerdded ar hyd y traeth ar Drwyn Larnog. Drwy wneud hynny, ymestynnodd y weiren oedd i dderbyn y signal, a heb yn wybod iddo, achosodd hyn i'r amledd (frequency) ostwng, a olygodd fod y neges yn gallu cael ei darlledu o'r ynys ar draws y dw\u0302r."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Y dechnoleg yma oedd sail nifer o dechnolegau radio a chyfathrebu cymhlethach. Yn 1909 enillodd Wobr Nobel mewn Ffiseg ar y cyd a\u0302 Karl Braun am eu cyfraniadau i ddatblygiad telegraffiaeth di-wifr."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Yn ddiweddarach, ar 22 Medi 1918, anfonodd Marconi neges yn llawer pellach, a chwaraeodd Gymru ran fawr yn y darllediad yma hefyd."}, {"text_idx": "#000031", "text": "\"Ni wedi cael lot yn gofyn pam ydych chi wedi sgwennu ca\u0302n am macaroni?\" meddai Glyn. \"Ond na, ma' fe ynglyn a\u0302 person, y dyn wnaeth inventio'r radio...\""}, {"text_idx": "#000034", "text": "\"Ma' hwnna yn ymwneud a\u0302 phan wnaethon nhw anfon mas rhywbeth i'r gofod pell ac ynddo fe oedd vinyl gyda phob mathau o ieithoedd arno fe,\" meddai Glyn."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Cafodd y record aur ei anfon i'r gofod gan yr athro Frederick M. Ahl o Brifysgol Cornell gyda llong ofod oedd yn rhan o'r Voyager Space Mission. Does neb yn gwybod pam yn union cafodd y Gymraeg ei ddewis arni."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Y record aur gafodd ei anfon i'r gofod yn 1977. Mae'n cynnwys cerddoriaeth gan Mozart, Beethoven a Chuck Berry. Amcangyfrifir fod y llong ofod wedi gadael ein system solar erbyn hyn a wedi cyrraedd y gofod pell"}, {"text_idx": "#000037", "text": "\"Y syniad oedd os byddai rhywun byth yn ffeindio hwn ac yn darganfod ffordd o chwarae fe no\u0302l bydden nhw'n gallu chwarae e no\u0302l a chlywed e."}, {"text_idx": "#000038", "text": "\"Y frawddeg Gymraeg sydd ar y record yw 'iechyd da i chwi yn awr ac yn oesoedd'."}, {"text_idx": "#000039", "text": "\"Ma' hwnna yn dal yn teithio trwy'r gofod nawr....\""}, {"text_idx": "#000041", "text": "Prif StraeonCarchar am oes i ddyn am lofruddio dynes yn Y BermoPublished13 awr yn o\u0302lUndeb rygbi a thimau Cymru yn arwyddo cytundebPublished10 awr yn o\u0302lBachgen yn yr ysbyty a dwy fenyw wedi'u harestioPublished12 awr yn o\u0302l"}, {"text_idx": "#000042", "text": "Carchar am oes i ddyn am lofruddio dynes yn Y Bermo"}, {"text_idx": "#000043", "text": "Undeb rygbi a thimau Cymru yn arwyddo cytundeb"}, {"text_idx": "#000044", "text": "Bachgen yn yr ysbyty a dwy fenyw wedi'u harestio"}, {"text_idx": "#000051", "text": "Gareth Ward: Yr angerdd a'r aberth tu o\u0302l fy nghoginio"}]