[{"text_idx": "#000002", "text": "Y portreadau o\u2019r colledion a ddetholwyd i\u2019w coffa\u0301u ar draethau Cymru yw:"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Roedd Dorothy Watson yn Weithiwr Arfau Rhyfel 19 oed (a elwid yn \u2018Munitionettes\u2019) a laddwyd mewn ffrwydrad yn y NEF (National Explosives Factory) ym Mhen-bre ym mis Gorffennaf 1917. Fe laddwyd tri arall yn yr un ffrwydrad a daeth Stryd Fawr Abertawe i stond ar gyfer angladd ar y cyd Dorothy a Mildred Owen (18). Arweinwyd yr orymdaith gan eu cyd-Munitionettes yn eu gwisgoedd gwaith."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Ganwyd Hedd Wyn yn Nhrawsfynydd, Meririonnydd ar 13 Ionawr 1887 a\u2019i ladd ym Mrwydr Passchendaele, ar 31 Gorffennaf 1917. Roedd yn fardd o fri ac wedi enill ei gadair farddol gyntaf ym 1907. Tra\u2019n Fle\u0304chin, Ffrainc, yn aros i fynd i\u2019r Ffrynt yn Ypres, gorffennodd gyfansoddi a chyflwynodd ei gerdd, Yr Arwr, i\u2019r Eisteddfod Genedlaethol ym 1917. Pan alwyd ar \u2018Fleur-de-lis\u2019 i godi yn ystod seremoni cadeirio\u2019r Eisteddfod ym Mhenbedw , ni gododd neb. Roedd Hedd Wyn, y bardd buddugol wedi\u2019i ladd ychydig wythnosau ynghynt ar faes y ga\u0302d yn Fflandrys. Gorchuddiwyd y gadair wag gyda gorchudd du ac o\u2019r diwrnod yna hyd heddiw, adwaenir Eisteddfod Penbedw 1917 fel \u201cEisteddfod y Gadair Ddu\u201d."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Roedd yr Uwchgapten Charles Alan Smith Morris, a aned ym Mhen-y-bont ar Ogwr, wedi\u2019i gofnodi yn wreiddiol i Gatrawd Swydd Bedford. Yn 1917 cafodd ei anafu tra\u2019n brywdro ar y Ffrynt Gorllewinol yn La Courcelette a nodwyd ei fod ar goll, gyda\u2019r gred ei fod wedi\u2019i ladd. Fisoedd yn ddiweddarach, cafodd ei Ewythr Charlie becyn o\u2019r Groes Goch gyda\u2019r newyddion bod Charles wedi ei ganfod a\u2019i symud i ysbyty maes Almaenig lle, yn anffodus, bu farw yn ddiweddarach."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Richard Davies. Trwy garedigrwydd 14-18NOW / by kind permission of 14-18NOW"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Ganed Richard Davies yn y Borth ar 29 Rhagfyr 1863. Yn briod a\u0302 Mary Davies, roedd ganddynt chwech o blant ac roedd Richard yn gweithio fel labrwr yn ogystal a\u0302 bod yn Llyngheswr Brenhinol wrth gefn. Cafodd ei alw\u2019n o\u0302l i\u2019w lifrau ar ddechrau\u2019r rhyfel a\u2019i benodi i i\u2019r dreill-long HM Evangel. Fe\u2019i defnyddiwyd ar gyfer dyletswyddau gwrth-danforol ym Mo\u0302r Iwerddon, gan hwylio o\u2019i gorsaf yn Aberdaugleddau. Ar 25 Mawrth 1917, roedd Evangel ar batro\u0302l oddi ar Milffwrdd pan drawodd ffrwydryn a osodwyd gan y llong danfor Almaenig UC-48. Fe suddodd gyda cholled 25 o fywydau. Roedd Richard (54) ymhlith y dynion a laddwyd y diwrnod hwnnw. Adferwyd ei gorff o\u2019r mo\u0302r, a chladdwyd ef ym Mynwent Methodistiaid Calfinaidd Pen-y-garn, Tirymynach yng Ngheredigion."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Mae\u2019r portreadau\u2019n coffa\u0301u dynion a merched a wasanaethodd neu a fu\u2019n golledion yn y Rhyfel Byd Cyntaf, y rhan fwyaf ohonynt wedi marw ar faes y ga\u0302d. Fe\u2019u dewiswyd gan Danny Boyle i gynrychioli ystod o straeon diddorol \u2013 pobl gyffredin a roddodd eu bywydau i\u2019r ymdrech Ryfel, yn cwmpasu ystod o rengoedd a chatrawdau, o feddygon i weithwyr arfogi, o filwyr cyffredin i Is-gapteiniaid ac Uwchgapteniaid. Roedd nifer hefyd yn feirdd rhyfel nodedig a drosglwyddodd brofiad rhyfel i\u2019r rheini oedd gartref. Mae llawer ohonynt o\u2019r rhanbarthau neu\u2019r cymunedau y byddant yn cael eu hamlygu ynddynt, eraill o drefi a dinasoedd heb eu cynnwys, neu o gymunedau rhyngwladol i ddangos graddfa\u2019r golled. Mae\u2019r unigolion yma yn ddetholiad bach iawn o\u2019r miliynau a roddodd eu bywydau i\u2019r rhyfel."}]