[{"text_idx": "#000004", "text": "Ond gydag eleni yn nodi 40 mlynedd ers rhyddhau record hir amlgyfrannog 'Lleisiau' gan Adfer, pa mor chwyldroadol oedd y mudiad mewn gwirionedd?"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Roedd cerddoriaeth a gwleidyddiaeth yn mynd law yn llaw yng Nghymru yn ystod yr 1970au."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Dywedodd y cerddor a'r darlithydd Pwyll ap Sio\u0302n yn ei thesis, 'Yn Y Fro: Mudiad Adfer a'r Canu Pop Cymraeg yn ystod y 1970au', mai dyma sut oedd llawer o bobl yn rhannu eu hideoleg bryd hynny."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Dyma pam roedd llawer o gefnogwyr y mudiad yn barod iawn i ganu ar 'Lleisiau'. Ond doedd ideoleg Adfer ddim yn gorwedd yn gyfforddus gyda rhai."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Roedd Meic Stevens yn un o'r artistiaid wnaeth gyfrannu ar record 'Lleisiau' gan Adfer yn 1975"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Ieuan Wyn oedd un o aelodau cyntaf a mwyaf blaenllaw'r cwmni: \"Mi dyfodd mudiad Adfer o'r penwythnosa' gwaith mewn gwirionedd."}, {"text_idx": "#000013", "text": "\"Roedd 'na lot o bobl yn rhoi eu hamser hamdden, lot o grefftwyr a myfyrwyr. Roedd Mici Plwm yn drydanwr er enghraifft, ac mi oedd na ambell i saer coed a saer maen. Ond roeddan ni hefyd yn benthyg lot o arian i bobl oedd yn sefydlu busnesau.\""}, {"text_idx": "#000015", "text": "Dechreuodd yntau weithio yn y gwersylloedd gwaith ac mae'n cofio dylanwad cynnar Emyr 'Llew': \"Fe oedd yn arwain, roedd gandde fe lot o charisma."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Dewi Pws, un o'r artistiaid eraill wnaeth ymddangos ar 'Lleisiau'"}, {"text_idx": "#000020", "text": "\"Oedd 'na amryw ohona ni yn teimlo bod angen cael mudiad fydda'n rhoi ei holl amsar a'i hegni i warchod y fro Gymraeg,\" meddai Ieuan Wyn."}, {"text_idx": "#000025", "text": "\"O'dd rhaid cael cyd-destunau cwbl Gymraeg, fel yr Eisteddfod [Genedlaethol] a'r Coleg Cymraeg Cenedlaethol er enghraifft, a chael cymdeithasau lleol cwbl Gymraeg. Os nad oedd gen ti 'gyfanrwydd diwylliannol' yna ma'r Saesneg yn mynd i feddiannu pob gafael.\""}, {"text_idx": "#000026", "text": "Ond nid pawb oedd yn cytuno gyda'r ffordd yr oedd Adfer yn mynd o'i chwmpas hi."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Mae'r gweinidog Rhys Llwyd wedi gwneud gwaith ymchwil ar y cenedlaetholwr R. Tudur Jones ac am ffrae danbaid gododd yn y '70au."}, {"text_idx": "#000030", "text": "\"Roedd e'n dadlau fod dylanwadau athronyddol Adfer yn debyg i darddiad athronyddol y Natsi\u0308aid. Fel ysgolhaig disglair oedd yn darllen yn eang cyflwynodd R. Tudur Jones ei ddadl yn glir."}, {"text_idx": "#000031", "text": "\"Ond wrth edrych no\u0302l mae rhywun yn gwingo wrth ddarllen yr adolygiad gan ei fod, o bosib, wedi defnyddio gordd i agor cneuen ac yn y broses wedi gwaethygu rhwyg boenus yn y mudiad cenedlaethol."}, {"text_idx": "#000032", "text": "\"Mae'n ddiddorol nodi fod R. Tudur Jones, rai blynyddoedd wedyn, yn edifar am beth o'i feirniadaeth o Adfer.\""}, {"text_idx": "#000033", "text": "Mewn ymateb i gais i gyfieithu ei adolygiadau i'w gynnwys mewn pecyn addysgol am hunaniaeth Gymreig yn yr 1980au, fe ddywedodd R. Tudur Jones: \"I am not sure whether I am happy to see this old controversy revived. My two articles all but destroyed Emyr Llywelyn - and it certainly put paid to Adfer."}, {"text_idx": "#000034", "text": "\"I regret now that I did not make it clearer at the time that many of the practical aims of Adfer were laudable enough and that what I objected to was the attempt to justify its actions by a pernicious philosophy.\""}, {"text_idx": "#000035", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, R. Tudur Jones"}, {"text_idx": "#000036", "text": "Ond yn o\u0302l Ieuan Wyn, roedd y mudiad o flaen ei hamser."}, {"text_idx": "#000037", "text": "\"Fedri di ddim cychwyn diogelu'r Gymraeg os na fedri di atal dirywiad y nifer, a'r canrannau, o siaradwyr Cymraeg yn y cymunedau unigol. A dydan ni heb lwyddo mewn gwirionedd,\" meddai."}, {"text_idx": "#000038", "text": "\"Mae mwy yn sylweddoli heddiw y dylai 'na fwy o bwyslais wedi bod ar yr agweddau yna - neu mae'n bosib iawn y galla ni fod mewn sefyllfa gryfach heddiw. Mae rhai pobl yn sylweddoli pa mor beryglus ydi cael dwyieithrwydd ansefydlog."}, {"text_idx": "#000039", "text": "\"Gweledigaeth gymdeithasol ydi hi yn y bo\u0302n. Dyna ydi iaith a dyna ydi diwylliant, ac os na ydi o'n cael ei warchod ar lawr gwlad, mewn cymunedau naturiol felly, sut arall fedri di lwyddo?\""}, {"text_idx": "#000040", "text": "Daeth Adfer i ben i bob pwrpas yn 1986, ond aeth nifer o'r aelodau yn eu blaenau i fod yn aelodau o Cymuned a Cylch yr Iaith, tra bod Ieuan Wyn ac Emyr Llywelyn yn parhau i weithio ar gylchgrawn 'Y Faner Newydd'."}, {"text_idx": "#000042", "text": "\"Mae mwy o bobl heddiw yn sylweddoli pa mor fregus ydi'r cymunedau Cymraeg, a hefyd mae 'na sylweddoliad pa mor allweddol ydyn nhw i barhad y Gymraeg ym mhob man,\" meddai Ieuan Wyn. \"Mae'r sylweddoliad yna yn bendant."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Pump o adeiladau mwya' rhyfeddol Cymru"}, {"text_idx": "#000054", "text": "Ateb y Galw: Lewis Owen"}, {"text_idx": "#000057", "text": "Gareth Hughes: O wleidyddiaeth i arlunio"}, {"text_idx": "#000058", "text": "Yr artist lliwddall sy\u2019n chwarae gyda lliwiau"}]