[{"text_idx": "#000001", "text": "Mae Bocs Bwyd yn fenter arlwyo, sy\u2019n cael ei rhedeg gan Ysgol Y Deri, mewn cydweithrediad a\u0302\u2019r diwydiant adeiladu. Wedi\u2019i ariannu gan arian o Gronfa Her yr Economi Sylfaenol Llywodraeth Cymru, mae\u2019n cynnig amgylchedd ddysgu galwedigaethol i ddysgwyr sydd ag Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY), ac yn galluogi Ysgol Y Deri i ddatblygu\u2019r Hyfforddeiaeth Bocs Bwyd. Mae\u2019r prosiect yn anelu at ddatblygu sgiliau ac hyder, ac arddangos gallu pobl ifanc sydd ag anghenion arbennig. Mae\u2019n eu helpu i ddatblygu annibyniaeth a bod yn rhan o\u2019r gweithlu, gweithlu y maen nhw yn aml yn cael eu cau allan ohono."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Ysgol Y Deri yw ysgol addysg arbennig Bro Morgannwg, yn gweithio gyda myfyrwyr rhwng 3 ac 19 oed ar draws y spectrwm cyfan o gyflyrau, gan gynnwys awtistiaeth gweithredu lefel uchel, problemau emosiynol, ymddygiad ac iechyd meddwl ac anawsterau dysgu dwys lluosog."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mae\u2019r ysgol yn canolbwyntio ar arlwyo fel llwybr galwedigaethol i ddysgwyr 14-19 oed sydd a\u0302\u2019r potensial i fod yn economaidd weithgar. Gan atgynhyrchu\u2019r amgylchedd waith, mae gan yr ysgol gegin hyfforddi o safon broffesiynol, a siop goffi steil barista, ar y safle. Mae llawer o\u2019r myfyrwyr yn gadael yr ysgol gyda chymwysterau a gydnabyddir gan y diwydiant mewn Hylendid Bwyd ac arlwyo Lefel Mynediad a Lefel 1, a chymwysterau cyflogadwyedd, yn cynnwys BTEC. Mae\u2019r ysgol hefyd yn darparu cyfleoedd profiad gwaith mewn lleoliadau arlwyo megis Costa a Farmhouse Inns."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Serch hynny, er gwaethaf eu profiad galwedigaethol a\u2019u cymwysterau, oherwydd eu gallu academig mae llawer o\u2019r myfyrwyr yn cael trafferth cwrdd a\u0302\u2019r gofynion mynediad at gyrsiau arlwyo mewn colegau. Hefyd, dim ond ychydig gyfleoedd sydd ar gael iddynt dderbyn cefnogaeth yn y gwaith gan gyflogwyr posibl, i\u2019w galluogi i fanteisio ar y llwybrau gyrfa y mae Ysgol y Deri wedi\u2019u paratoi ar eu cyfer. Felly, er eu bod wedi ennill y cymwyseddau i fod yn rhan o\u2019r gweithlu, mae llawer o\u2019r myfyrwyr yn gadael heb y gobaith o dod o hyd i swydd go-iawn."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Mae Bocs Bwyd yn gegin arlwyo a lansiwyd yn 2019, yn gwasanaethu safleoedd dwy ysgol newydd yn y Barri, a\u2019r ddwy ysgol yn rhan o raglen Ysgolion yr 21ain Ganrif, Bro Morgannwg. Ar wahan i\u2019r rheolwr arlwyo, mae\u2019r gegin wedi\u2019i staffio\u2019n gyfangwbl gan ddisgyblion Ysgol Y Deri a\u2019u staff cymorth."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Adeiladwyd y gegin gyda chefnogaeth y cwmni\u0308oedd adeiladu Morgan Sindall a Bouygues UK; roedd Morgan Sindall wedi darparu\u2019r cynhwysydd cludo ac roedd Bouygues wedi\u2019i adleoli ar amser trosglwyddo a gytunwyd arno. Defnyddiwyd arian o\u2019r Gronfa Her i gefnogi staff ychwanegol."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Ar o\u0311l oedi oherwydd COVID, dechreuodd Bocs Bwyd wasanaethu ar y safle ym Medi 2020, yn unol a\u0302 pholisi gweithio diogel Llywodraeth Cymru ac Ysgol y Deri. Mae\u2019r gegin wedi\u2019i rhannu\u2019n 4 gorsaf waith, sy\u2019n caniata\u0301u i\u2019r disgyblion ddatblygu sgiliau yn amrywio o waith paratoi at olchi llestri, gan ffocysu ar ansawdd, gwerth am arian a maeth."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Roedd Bocs Bwyd yn fenter newydd ac arloesol i Ysgol Y Deri; menter arlwyo gynaliadwy a gynhelir gan, ond sydd a\u0302 hunaniaeth ar wahan i, yr ysgol. Roedd hyn wedi golygu bod Ysgol Y Deri yn gallu creu amgylchedd waith go-iawn i\u2019w dysgwyr, a oedd yn cae eu cefnogi a\u2019u gwerthfawrogi fel cyd-weithwyr, yn hytrach na fel myfyrwyr. Yn y ffordd yma roedd hi hefyd y bwysig i di\u0302m Bocs Bwyd eu bod yn cael eu gweld fel cafe\u0301 cyffredin, yn hytrach na fel \u2018cafe\u0301 anghenion arbennig\u2019."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Mae Bocs Bwyd wedi galluogi Ysgol Y Deri i fynd i\u2019r afael a\u0302, mewn ffyrdd nad oedd yn agored iddynt cyn hyn, y ffaith bod llawer o\u2019r disgyblion yn methu cael mynediad i goleg neu gyflogaeth wedi iddynt adael. Roedd y meysydd i\u2019w canolbwytio arnynt yn cynnwys datblygu\u2019r Hyfforddeiaeth Bocs Bwyd a helpu\u2019r disgyblion a\u2019u teuloedd gredu yn eu gallu i fod yn rhan o\u2019r gweithlu."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Mae Bocs Bwyd wedi bod yn allweddol i\u2019r ysgol o ran datblygu\u2019r hyfforddeiaeth \u2013 mae nid yn unig yn caniata\u0301u i\u2019r ysgol ddarparu lleoliad gwaith gwarantedig, ond hefyd yn golygu ei fod yn gallu teilwra\u2019r lleoliad i sicrhau bod y dysgwyr yn profi\u2019r holl agweddau ar arlwyo, a darparu cymorth ychwanegol, yn o\u0311l yr angen. Mae hyn yn newid sylweddol i\u2019r profiad gwaith y mae Ysgol Y Deri, yn hanesyddol, wedi medru cynnig i\u2019w fyfyrwyr."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mae amgylchedd waith go-iawn Bocs Bwyd yn rhoi cyfle i\u2019r disgyblion arddangos eu doniau i gwsmeriaid sy\u2019n talu, a hynny yn y byd mawr sydd ohoni. Mae hyn, a\u2019r model gwaith a gefnogir (lle mae\u2019r dysgwyr yn cael eu cefnogi a\u2019u gwerthfawrogi fel cyd-weithwyr, yn hytrach na fel myfyrwyr) yn darparu gofod lle y gall y disgyblion ddatblygu eu hunan-gred ac hyder fel aelodau o\u2019r gweithlu. Atgyfnerthwyd hyn gan Hyfforddiant Swyddi, gan gynnwys Cynllunio Person Ganolog, i greu proffil galwedigaethol a llwybrau at waith."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Mae\u2019n bosibl gweld llwyddiant y prosiect yn y maes hwn drwy wrando ar sylwadau\u2019r disgyblion, y rhieni a\u2019r gofalwyr."}, {"text_idx": "#000016", "text": "\u201cMae gweitho yn Bocs Bwyd wedi gwella fy hyder pan yn cyfranogi at amgylchedd waith, ac wedi gwella fy sgiliau rhyngbersonol\u201d. Sam, hyfforddai Bocs Bwyd."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mae\u2019r holl ofalwyr a\u2019r rhieni yn cytuno\u2019n gryf bod eu plentyn wedi ennill mwy o hyder o ganlyniad o fod yn rhan o Bocs Bwyd ac yn cytuno, neu\u2019n cytuno\u2019n gryf, bod gan eu plentyn mwy o obaith ynghylch y dyfodol, ac yn bositif o ran derbyn gwaith cyflogedig. Roedd y rhieni a\u2019r gofalwyr hefyd yn cytuno, neu\u2019n cytuno\u2019n gryf, eu bod nhw hefyd yn fwy gobeithiol ynghylch dyfodol eu plant, ac yn fwy hyderus y byddant yn dod o hyd i waith cyflogedig."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Er gwaethaf llwyddiannau\u2019r prosiect, mae ei natur arloesol yn golygu bod rhai o\u2019r heriau heb eu datrys, ac mae angen mwy o waith at y dyfodol."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Mae rhai o\u2019r problemau yn cynnwys materion llywodraethu a chyfansoddiadol o ran ysgol yn cynnal busnes. Am y rhesymau addysgiadol a amlinellwyd uchod, ac er mwyn creu model lle y gallai Ysgol Y Deri weithredu prosiect Bocs Bwyd ar sail adennill costau, roedd hi\u2019n bwysig bod Bocs Bwyd yn endyd ar wahan i\u2019r ysgol. Serch hynny, mae masnachu gan ysgolion yn codi problemau yng Nghymru, gan nad yw system ysgolion Cymru wedi\u2019i hacademeiddio, fel yn Lloegr; yno mae\u2019n haws i ysgolion droi\u2019n academi, ac mae gan academi rheoliadau llai caeth o ran masnachu. Mae Ysgol Y Deri yn cefnogi\u2019r ffaith nad yw ysgolion Cymru yn cael eu hacademeiddio ond, serch hynny, mae \u2018n golygu bod hi\u2019n eithaf anodd i ysgol gynnal busnes."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Gan weithio gyda Chwmni\u0308au Cymdeithasol Cymru, roedd Ysgol Y Deri wedi llunio cyfansoddiad i gynnal Bocs Bwyd fel Cwmni Cymdeithasol (menter) sy\u2019n gweithredu fel CIC ond, yn hytrach na\u2019i gofrestru gyda Thy\u0302\u2019r Cwmni\u0308au, mae\u2019n cael ei arolygu gan bwyllgor a gyfansoddir a\u2019i lywodraethu gan reolau cadarn yn yr ysgol. Yr ydym eto i weld hyfywedd hirdymor y datrysiad hwn, gan fod cwestiynau\u2019n codi ynghylch atebolrwydd y pwyllgor, ac mae\u2019r rhain yn cael eu harchwilio gan Gyngor Bro Morgannwg. Os bydd y model yn gweithio, mae\u2019n cynnig model addysg alwedigaethol newydd (a fyddai o ddefnydd ehangach na dim ond ym maes arlwyo) sy\u2019n ariannu, yn rhannol neu\u2019n gyfangwbl, ei gost. Ar hyn o bryd mae\u2019r ysgol yn darparu \u2018cymhorthdal\u2019 i Bocs Bwyd drwy ddarparu cefnogaeth swyddfa a\u2019r staff addysgu. Serch hynny, hoffai\u2019r ti\u0302m symud at sefyllfa lle y mae\u2019r costau\u2019n cael eu talu gan gymorth grant neu gytundeb lefel gwasanaeth, gyda\u2019r strwythur Cwmni Cymdeithasol yn golygu bod Bocs Bwyd yn gallu ymgeisio am ystod ehangach o grantiau, o\u2019i gymharu a\u0302\u2019r hyn y gall yr ysgol ymgeisio amdanynt."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Her arall yw twf a chynaliadwyedd y prosiect at y dyfodol. Mae\u2019r prosiect ar waith ond mae arweinydd y prosiect, Sue Williams, yn cydnabod bod cychwyn prosiectau o\u2019r fath yn aml yn cael ei wneud gan obeithio am y gorau; mae hi am i\u2019r prosiect ddal i fod yn hyfyw ac osgoi bod ti\u0302m y prosiect yn suddo dan bwysau\u2019r gwaith. Am 6 mis roedd Bocs Bwyd yn rhedeg dau safle yn gyfochrog, gan ddodi pwysau ar y ti\u0302m ond hefyd yn arddangos gallu\u2019r prosiect i dyfu."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Mae gan Bocs Bwyd ddiddordeb mewn dwy agwedd o\u2019i dwf; datblygu model busnes cynaliadwy a\u2019r effaith addysgiadol. Yn fasnachol, maen nhw am fod yn brif gynheiliad i\u2019r diwydiant adeiladu lleol, yn darparu bwyd i weithwyr adeiladu a bod yn rhan bwysig o\u2019r drafodaeth ynghylch gwerthoedd cymdeithasol yn y sector. Yn addysgiadol, mae\u2019r ti\u0302m y archwilio a fyddai\u2019n bosibl lletya lleoliadau hunan-ariannu, a p\u2019un ai fyddai modd darparu lleoliadau gwaith i ysgolion arbennig llai o faint, er mwyn eu galluogi nhw i ddatblygu eu hyfforddeiaethau neu brentisiaethau eu hun."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Yn olaf, er gwaethaf eu sgiliau a chymwysterau ychwanegol, nid yw\u2019r llwybr at waith neu addysg bellach i ddisgyblion Bocs Bwyd bob amser yn glir. Mae Sue yn esbonio y bydd gan y dysgwyr sy\u2019n gadael Bocs Bwyd yr holl sgiliau sydd eu hangen yn y diwydiant arlwyo; y broblem yw bod angen arnynt ychydig o gymorth ychwanegol yn y gweithle, a nid yw\u2019r mwyafrif helaeth o gyflwogwyr yn darparu hyn. Felly, mae\u2019r ti\u0302m yn ymchwilio sefydlu partneriaeth gyda sefydliad mawr y sector cyhoeddus, gan gydweithio gyda nhw i wella\u2019u gallu i gefnogi phobl sydd ag anghenion arbennig; efallai y bydd modd cynnig gwasanaeth hyfforddwr swyddi, yn gyfnewid am ymrwymiad i dderbyn nifer penodedig o ddisgyblion Bocs Bwyd fel staff. Mae Bocs Bwyd hefyd yn ymchwilio cyllido rhaglen barhaol ar gyfer NEETS, a\u2019u cymhwystra am raglen Kickstart yr Adran Waith a Phensiynau; ar hyn o bryd, nid yw\u2019r disgyblion yn gymwys i dderbyn hwn gan na fyddant wedi bod ar Gredyd Cynhwysol pan yn gadael Ysgol Y Deri."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Ond nid yw\u2019r heriau hyn yn tynnu oddiwrth yr effaith bositif ar y dysgwyr. Mae Sue yn dweud ei bod \u201cwedi\u2019i syfrdanu gan newid meddylfryd y bobl ifanc a oedd yn ymuno a\u0302 ni\u201d. Newid meddylfryd lle y mae\u2019n bosibl gweithio mewn amgylchedd gyhoeddus sy\u2019n herio dysgwyr ac, wrth wneud hynny, sy\u2019n rhoi cyfle iddynt dyfu."}, {"text_idx": "#000025", "text": "O fis Medi 2021 mae Ysgol Y Deri yn bwriadu creu dosbarth Bocs Bwyd dynodedig, gyda\u2019r staff addysgu a\u2019r staff cymorth yn cael eu hariannu o gyllideb craidd yr ysgol. Bydd y costau ychwanegol sy\u2019n codi o gynnal y busnes yn cael eu had-ennill o\u2019r gweithgareddau masnachu."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Mae\u2019r ffigyrau masnachu 12 mis rhagamcanol yn awgrymu elw gros ar werthiant \u2013 yn cwrdd a\u0302 chostau gweithredol ychwanegol Ysgol Y Deri o gynnal menter arlwyo. Mewn cydweithrediad a\u0302\u2019r sector preifat, mae Ysgol Y Deri wedi creu busnes sy\u2019n ariannol gynaliadwy a sy\u2019n darparu amgylchedd ddysgu alwedigaethol unigryw ac holistaidd i\u2019w disgyblion. Yn ei dro, mae hyn wedi hybu eu hegni a\u2019u ffydd yn eu gallu i weithio, ac wedi rhoi iddynt lefel uwch o sgiliau a chymwysterau nag oedd yr ysgol yn gallu cynnig iddynt o\u2019r blaen."}, {"text_idx": "#000027", "text": "\u201cMae newid yn digwydd pan fod ymddiriedaeth yn bodoli\u201d"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Roedd cydweithio blaenorol wedi adnabod bod cadwyni cyflenwi adeiladu, a chynnal a chadw, yn feysydd allweddol lle roedd modd targedu gwariant er mwyn cefnogi\u2019r economi leol, a chynnig cyfleoedd am hyfforddiant a datblygu sgiliau, tyfu busnes a chreu swyddi yn lleol. Serch hynny, er mwyn mapio\u2019r cadwyni cyflenwi hyn, a chreu cysylltiadau rhwng cyllidebau a chynlluniau gwaith y 4 mudiad, roedd angen gwneud gwaith dadansoddi gofalus ac adnoddau pwrpasol, ffactorau a oedd yn anodd dod o hyd iddynt ymysgy y gofynion a\u2019r blaenoriaethau a oedd eisoes yn bodoli."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Roedd y partneriaid wedi cyflwyno cais at Gronfa Her yr Economi Sylfaenol, Llywodraeth Cymru er mwyn helpu cyflymu\u2019r cydweithio yma, a dyfarnwyd grant iddynt i gydnabod yr effaith y gallai hyn gael ar fusnesau economi sylfaenol yr ardal. Byddai\u2019r prosiect a gymeradwywyd yn mapio\u2019r cadwyni cyflenwi ar draws y pedwar mudiad, yn adnabod cyfleoedd allweddol i gryfhau gwariant a chyflenwyr lleol, adeiladu gwell perthynas gyda mentrau cymdeithasol a BBaCh, a\u2019u cysylltu gyda\u2019r rhwydweithiau cefnogi busnes presennol."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Un o\u2019r camau allweddol cyntaf i\u2019w cymryd oedd casglu a choladu data cadwyni cyflenwi y 4 partner. Er mwyn gwneud hyn, rhestrwyd a chyfunwyd cyllidebau cynnal a chadw arfaethedig y 4 gymdeithas dai, gan gynhyrchu blaengynllun gwaith 10 mlynedd o hyd, gwerth \u00a390 miliwn. Yna, defnyddiwyd y data i gychwyn sgyrsiau gyda busnesau lleol ynghylch sut y gallai\u2019r gwaith hyn gael ei gyflenwi\u2019n lleol, a chadw cymaint a\u0302 phosibl o\u2019r gwariant ym Mlaenau Gwent."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Mae\u2019r math hyn o wybodaeth, sef trafod gwerth a maint y cyfleoedd gwaith a fydd, o bosib, ar gael yn y dyfodol, o fudd enfawr i gynllunio busnes, yn arbennig i gyflenwyr llai neu mwy arbenigol. Gall gwybodaeth am gyfleoedd yn y dyfodol fod yn allweddol wrth, er enghraifft, benderfynu a dylid cyflogi aelod ychwanegol o staff neu fuddsoddi mewn hyfforddiant am fath newydd o osodiad neu gynnyrch."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Budd annusgwyl arall y prosiect yw ei botensial i newid y cylch gwaith \u2018ffyniant a methiant\u2019 roedd y partneriaeiaid yn ei greu, yn anfwriadol, o bryd i\u2019w gilydd. Dyma un esiampl \u2013 yn hytrach na bod un gymdeithas dai yn gofyn i FBaCh amnewid eu holl ffenestri mewn un tymor (ffyniant), a bod gwaith tebyg yn dod i ben am fisoedd lawer nes bod cymdeithas dai arall yn gwneud yr un peth (methiant), erbyn hyn gall y cymdeithasau tai gyfunu eu rhaglenni gwaith er mwyn sicrhau bod gwaith parhaus ar gael."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Yn ogystal a\u0302 choladu data y gadwyn cynnal a chadw a chyflenwi, roedd y partneriaid hefyd wedi rhannu syniadau a\u2019u rhaglenni presennol er mwyn cefnogi mudiadau cymunedol. Arweiniodd hyn at gyfuno adnoddau\u2019r partneriaid ymhellach \u2013 y tro hyn er mwyn cefnogi mannau a mentrau cymunedol yn well drwy\u2019r trafferth y mae COVID-19 wedi\u2019i achosi. Gan gydweithio gyda CLES, Canolfan Gydweithredol Cymru a\u2019r Ffederasiwn Busnesau Bach, mae\u2019r prosiect hefyd wedi gweithio i sefydlu Rhwydwaith Menter Gymdeithasol ym Mlaenau Gwent, a\u2019r gobaith yw y bydd yn parhau ymhell ar o\u0311l i\u2019r cyfnod grant ddod i ben."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Yn ogystal a\u0302 chyflawni nodau gwreiddiol y cais a wnaethpwyd i\u2019r Gronfa Her, mae\u2019r cydweithio agosach a hyrwyddwyd gan y grant hefyd wedi dylanwadu ar y gwaith ehangach.Yn debyg i lawer o gymdeithasau tai, mae\u2019r cymdeithasau tai ym Mlaenau Gwent yn gweithio ar gynlluniau i ddatgarnboneiddio tai drwy waith o\u0311l-osod. Er fod hyn yn heriol, ac yn golygu y bydd rhaid newid y cynlluniau cynnal a chadw sydd eisoes yn bodoli, mae hefyd yn cynnig cyfle arwyddocaol i gefnogi swyddi newydd, gwyrdd, sy\u2019n talu\u2019n dda, yn yr ardal."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Mae\u2019r bartneriaeth o\u2019r farn bod y ffyrdd cydweithredol o weithio a sefydlwyd yn ystod prosiect y Gronfa Her yn ei galluogi i gynllunio a chyflenwi o\u0311l-osod mewn ffyrdd sydd, oherwydd eu maint, yn gallu cyflwyno buddion sy\u2019n fwy na\u2019r rhai a welwyd yn ystod y prosiect gwreiddiol. Byddai\u2019n bosibl i\u2019r broses o gyfuno cyllidebau a rhaglenni gwaith fynd mor bell a\u0302 helpu sbarduno creu diwydiant o\u0311l-osod lleol newydd drwy allu gwarantu gwaith cyson, sydd wedi\u2019i anelu at gyflenwyr llai a lleol."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Bydd hyn yn cynnwys defnyddio\u2019r perthnasau a ffurfiwyd yn ystod y prosiect gyda\u2019r colegau lleol, BBaCh a\u2019r byd academaidd i archwilio ffyrdd o fynd i\u2019r afael a\u0302 hyfforddiant a\u2019r bylchau sgiliau sy\u2019n berthnasol i\u2019r gwaith arfaethedig, fel bod modd gwneud y gwaith yn lleol. Gallai hyn fod yn gyfraniad pwysig i gronfa sgiliau y sir sydd, fel llawer o ardaoedd o\u0311l-ddiwydiannol eraill, yn dioddef lefelau o ddiweithdra sy\u2019n uwch na\u2019r cyfartaledd cenedlaethol."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Mae\u2019r partneriaid yn cychwyn drwy o\u0311l-osod 200 o gartrefi; bydd y gwaith yn cael ei ariannu gan grant arall o Lywodraeth Cymru, cynllun a fydd yn ffynhonnell ddysgu sut mae o\u0311l-osod mewn ffordd sy\u2019n gweithio i\u2019r bobl sy\u2019n byw yn y cartrefi hyny, ac yn cyflenwi\u2019r gwaith gan ddefnyddio BBaCh lleol."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Un o sgil-effeithiau pwysig y gwaith hwn yw Cynulliad Hinsawdd Blaenau Gwent \u2013 y cyntaf o\u2019i fath yg Nghymru. Bydd y cynulliad dinasyddion hwn yn caniata\u0302u i breswylwyr lleol lunio cynlluniau datgarboneddio nid yn unig y bedair gymdeithas dai, ond hefyd Cyngor Bwrdeistref Sirol Blaenau Gwent a phenderfynwyr lleol eraill, gan sicrhau eu bod yn cydfynd a\u0302 dyheadau bobl lleol. Mae\u2019n ffurfio un rhan o\u2019r dull ymgysylltu cymunedol newydd y mae\u2019r 4 gymdeithas dai wedi\u2019i ddatblygu yn ystod y prosiect."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Mae gan Steve ddau syniad i eraill sy\u2019n gwneud y math yma o waith. Wrth fynd ati i ddatblygu cydweithrediad rhwng mudiadau, mae\u2019n dweud taw ymddiriedaeth yw\u2019r prif ffactor, ac yn esbonio bod \u201cnewid yn digwydd pan fod ymddiriedaeth yn bodoli\u201d. Ym mha ffordd mae datblygu ymddiriedaeth? Trwy fod yn agored, yn dryloyw a gwrando."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Syniad arall yw parhau i ffocysu ar yr hyn sy\u2019n greiddiol i\u2019r economi sylfaenol, sef pobl. Darparu gwasanaethau da i bobl, gwasanaethau a gefnogir gan swyddi da. Mae Steve yn dweud bod cynnal sgyrsiau cyson gyda phobl leol a chymunedau, a chanolbwyntio ar wrando ar eu barn, yn hanfodol er mwy sicrhau bod yr adnoddau yn cyrraedd y mannau hynny lle y mae eu hangen."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Yn debyg i ardaloedd o\u0311l-ddiwydiannol eraill, mae Pont-y-pw\u0302l yn dioddef siopau gwag, prif strydoedd dirywiedig a diweithdra sy\u2019n uwch na\u2019r cyfartaledd. Mae problemau o\u2019r fath wedi dod yn gyffredin yn dilyn dirywiad y diwydiannau traddodiadol ond mae ffactorau eraill, megis sefydliadau neu bobl nad oes ganddynt unrhyw gysylltiad a\u0302\u2019r ardal yn prynu eiddo masnachol fel buddsoddiadau, wedi gwneud y problemau yn waeth ym Mhont-y-pw\u0302l."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Roedd y Cyngor wedi cydnabod bod llawer o bobl yn y dref yn meddu ar fusnesau bach, neu am sefydlu busnes, ac am agor siop yn y dref. Yn aml, roedd eu hymdrechion yn cael eu rhwystro oherwydd diffyg cefnogaeth a\u2019r datgysylltiad rhwng yr hyn a gynigir gan raglenni cenedlaethol a grantiau a\u2019r hyn sydd ei angen gan fusnesau bach, neu fusnesau meicro, ar lawr gwlad."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Roedd y Cyngor wedi gwneud cais i Gronfa Her yr Economi Sylfaenol, Llywodraeth Cymru, er mwyn ceisio unioni hyn a gosod ynei le cynllun peilot a fyddai\u2019n darparu cefnogaeth seiliedig ar leoedd, lleol iawn i fusnesau bach. Roedd hyn yn cynnwys mentora, cyfleoedd profi masnachu, gofod yn y cyfamser, hyfforddiant, grantiau cychwyn bach a chefnogaeth marchnata."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Dechreuodd y prosiect peilot, Economi Sylfaenol Torfaen (EST), ym mis Chwefror 2020 gan weithio o \u2018hyb waith\u2019 newydd ym Marchnad Dan-do Pont-y-pw\u0302l. Er gwaethaf effaith Covid, mae eisoes wedi cyfrannu at newid gweladwy yn yr ardal."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Un o\u2019r heriau cynnar a welwyd oedd y rhenti uchel a godir gan landlordiaid nad ydynt yn byw yn y dref, ac nad oes ganddynt y cymhelliad i ostwng eu prisiau neu rannu unedau i ofodau mwy fforddiadwy. Tra bod landlordiaid lleol yn fwy parod i gydweithredu, roedd EST wedi dyfeisio datrysiad arall drwy gynnig lle yn y farchnad dan-do am gost isel (\u00a35/dydd) neu, yn ystod COVID, yn ddi-da\u0302l. Roedd hyn wedi profi\u2019n allweddol i helpu sawl busnes arloesol, megis Argraffu 3D Woolfall, i ddechrau ar eu gwaith."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Mae\u2019r prosiect wedi darparu mentora pwrpasol, un-i-un i helpu busnesau ffeindio\u2019u ffordd drwy systemau a phrosesau, a chodi\u2019r hyder a chapasiti i dyfu."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Yn amrywio o gefnogaeth ynghylch cael mynediad at gyllid neu ddod o hyd i gyfrifyddion lleol sy\u2019n cynnig ymgynghoriad am ddim, hyd at help gyda chynlluniau busnes, ffyrlo neu arallgyfeirio oherwydd Covid, mae EST wedi ceisio darparu cymorth pwrpasol i bob buddiolwr. Gan ganolbwyntio ar \u2018wneud y gwasanaeth i weithio i\u2019r bobl\u2019 mae hyn wedi cynnwys gwneud galwadau ffo\u0311n i\u2019r rhai sydd wedi\u2019u heithrio yn ddigidol, a mentora o bell y rhai nad ydynt yn gallu fforddio teithio neu sy\u2019n hunan-ynysu."}, {"text_idx": "#000053", "text": "\u2018Rydym hefyd wedi trefnu ystod enfawr o ddigwyddiadau ar y cyfryngau cymdeithasol, gan drafod marchnata, caffael lleol a sesiynau Meddyg Busnes."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Un o fuddiolwyr cefnogaeth gan EST yw High Street Fitness, sefydliad buddiant cymunedol yn ymwneud a\u0302 llesiant a ffitrwydd. Wedi\u2019i sefydlu gan grw\u0302p o hyfforddwyr cymwysedig a meddyg, mae\u2019n darparu campfa cost isel i\u2019r gymuned (gostyngiadau i\u2019r di-waith) yn ogystal a\u0302 chefnogaeth iechyd meddwl a rhaglen hyfforddiant a chymwysterau."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Roedd EST wedi cefnogi High Street Fitness gyda mentora cychwyn busnes, gan gydweithio gyda Busnes Cymdeithasol Cymru i ddarparu cefnogaeth benodol a dargedir o ran datblygu busnes cymdeithasol. Roedd EST wedi cynnig help pellach drwy ddarparu\u2019r datrysiadau ariannol i gychwyn y busnes, dod o hyd i ofod mewn uned a oedd cwmni New Look wedi\u2019i gadael yn ddiweddar, gorchfygu heriau posibl o ran y Cynllun Datblygu Lleol gan ei fod yn canolbwyntio ar fanwerthu, a chysylltu\u2019r perchnogion gyda\u2019r Awdurdod Addysg Lleol a\u2019r GIG, i\u2019w galluogi i dderbyn presgripsiynau cymdeithasol. Erbyn hyn, mae High Street Fitness yn gallu darparu adnodd cymunedol sydd mawr ei angen yng nghanol y dref, ac yn trafod datblygu cynllun NVQ a allai gynnal mwy o sgiliau a swyddi yr economi sylfaenol yn yr ardal yn y dyfodol."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Gydag un lygad ar y cynllun ehangach yma, mae EST hefyd wedi cydweithio gyda mudiadau angor lleol i helpu datblygu cadwyni cyflenwi lleol ac archwilio caffael lleol, yn benodol mewn meysydd megis datgarboneiddio, lle y mae sicrwydd ynghylch anghenion y dyfodol."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Mae cydweithio gyda RSL Bron Afon wedi adnabod bod bylchau sgiliau yn broblem allweddol ac, erbyn hyn, mae EST yn gweithio gyda Phrifysgol De Cymru i ddatrys hyn er mwyn cynhyrchu paneli solar a phympiau gwres yn lleol."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Ar o\u0311l 13 mis o\u2019r prosiect mae Alyson \u2013 unig aelod staff penodedig EST \u2013 wedi cysylltu a\u0302 dros 375 o fusnesau lleol ac wedi cydweithio gydag ystod eang o bartneriaid traws-sector. Mae Alyson o\u2019r farn taw dull lleol iawn a dynol y prosiect sydd wrth wraidd ei lwyddiant."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Fel mae hi\u2019n esbonio,\u201cmae\u2019n rhaid ichi adeiladu perthynas gyda, ac ennyn ymddiriedaeth, pobl; rhaid i chi rhoi\u2019r cyngor y mae\u2019r bobl yn ymddiried ynddo. Nid yw darparu cefnogaeth ar lefel genedlaethol yn ddigonol os nad oes gan fusnesau lleol yr hyder neu\u2019r gallu i gael mynediad ato\u201d."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Mae darparu\u2019r fath lefel o gyswllt personol \u2013 mae Alyson hefyd yn ffonio busnesau yn reolaidd i holi amdanynt, ac i ofyn hynt y busnes p\u2019un ai bod angen cefnogaeth arnynt neu beidio \u2013 yn gofyn ymroddiad mawr ac mae\u2019n gallu golygu cost emosiynol."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Un esiampl oedd clywed oddiwrth masnachwr unigol a oedd wedi sefydlu busnes atgyweirio ceir symudol yn 2019 fel ei bod yn gallu \u2018rhoi\u2019r gorau i Gredyd Cynhwysol a gwneud gwell bywyd iddi hi ei hun a\u2019i phlant\u2019. Fel busnes cychwynnol nad oedd wedi cofrestru ar gyfer TAW, ac heb adeilad busnes, roedd hi wedi disgyn drwy\u2019r bylchau o ran cefnogaeth Covid-berthnasol, ac wedi\u2019i gadael gyda\u2019r dewis plaen o ofyn i Alyson \u2018 Ydw i\u2019n bwydo\u2019r plant neu talu fy nghyflenwr?\u2019."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Cafodd y profiad hwn ei rannu gyda, a\u2019i gyfeirio gan y Cyngor at Lywodraeth Cymru, gan ychwanegu at y galw i beidio anghofio meicro-fusnesau \u2013 calon ac enaid Pont-y-pw\u0302l a llwer o drefi eraill y sir \u2013 wrth ymateb i Covid. Yn y pen draw, a gyda chefnogaeth EST, tu 3 mis wedi iddi gysylltu roedd y masnachwr hwn wedi derbyn cymorth."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Mae\u2019r esiampl uchod yn amlygu ro\u0311l hanfodol, cyfryngol y mae prosiectau o\u2019r fath yn cyflawni o ran cynnal swyddi lleol, a\u2019r teuluoedd sy\u2019n dibynnu arnynt. I Alyson, dyma\u2019r agwedd orau \u2013 yn ogystal a\u0302 \u2018gweld y gwahaniaeth enfawr y mae EST wedi\u2019i wneud\u2019 \u2013 o fod yn rhan o gymuned y Gronfa Her."}, {"text_idx": "#000064", "text": "\u201cMae\u2019r adborth oddiwrth busnesau lleol wedi bod yn anhygoel \u2013 mae pobl yn gwerthfawrogi yn fawr cael rhywun y gallant siarad a\u0302, a dod i\u2019w \u2018nabod\u201d mae Alyson yn esbonio. Mae\u2019n ymddangos taw\u2019r person lleol yw\u2019r allwedd, yr elfen ddynol sy\u2019n rhoi\u2019r hyder, yr hyder sy\u2019n absennol o wefan."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Mae\u2019r pandemig Covid wedi amlygu pwysigrwydd gofal cymdeithasol i bobl sy\u2019n agored i niwed ond, wedi dweud hynny, o\u2019i gymharu a\u0302 phroffesiynau eraill sy\u2019n gofyn am sgiliau tebyg, mae\u2019r gwaith hwn yn aml yn cynnig ta\u0302l isel, mae\u2019r amodau gwaith yn heriol ac mae\u2019r cyfleoedd am hyfforddiant a chamu ymlaen o ran gyrfa yn gyfyngedig. Felly, mae recriwtio a chadw staff gofal, yn enwedig mewn ardaloedd gwledig, yn her."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Roedd adolygiad strategol y Cyngor o\u2019r sector gofal yn Sir y Fflint yn 2019 wedi amlygu \u2018meicro-ofal\u2019 fel datrysiad posibl i rai o\u2019r heriau hyn. Mae meicro-ofal yn cael ei ddiffinio fel gofal a roddir naill ai gan di\u0302m bach neu unigolyn i nifer fach o gleientod, a hynny fel arfer ar lefel leol."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Mae meicro-ofal yn cynnig nifer o fuddion i ofalwyr a\u2019r rhai hynny sy\u2019n derbyn gofal fel ei gilydd. Mae\u2019r llwyth achosion llai yn golygu bod meicro ddarparwyr yn gallu cynnig gwasanaeth mwy personol a hyblyg i\u2019r bobl hynny sydd yn eu gofal. Mae hefyd yn cael gwared ar yr angen am gyfnodau hir o deithio rhwng cleientod lluosog \u2013 teithio sydd yn aml yn ddi-da\u0302l \u2013 ac felly\u2019n gwneud y gwaith yn llai o straen, a thalu yn well."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Mae meicro ddarpariaeth hefyd yn cynnig cyfle am hunan-gyflogaeth gan, o bosib, ddenu\u2019r rhai hynny sydd am weithio ar eu liwt eu hunain \u2013 megis gofalwyr anffuriol neu bobl sy\u2019n gweithio\u2019n rhan amser \u2013 pobl na fyddai, efallai, fel arall wedi meddwl am ymuno a\u0302\u2019r proffesiwn gofal."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Dyfarnwyd arian yn 2019 am brosiect i gefnogi, yn uniongyrchol, meicro-ofalwyr wrth iddynt gychwyn eu gwaith, drwy gynnig cyngor, cyllid sbarduno a marchnata. Roedd y grant hefyd wedi galluogi\u2019r Cyngor i ddatblygu rhwydweithiau o feicro-ddarparwyr a chreu strwythurau i sicrhau bod eu harfer yn ddiogel, yn gyfreithlon ac o answadd, ac yn galluogi\u2019r awdurdod lleol i gomisiynu gwasanaethau oddiwrthynt yn uniongyrchol.Mae meicro-ofal ar y fath raddfa yn newydd yng Nghymru. Tra bod Cyngor Sir y Fflint wedi\u2019i ddylanwadu gan waith sy\u2019n cael ei wneud yng Ngwlad yr Haf ac mewn mannau eraill yn Lloegr i gefnogi meicro-ofal, oherwydd bod gwahaniaethau yn y ddeddfwriaeth a modelau gofal rhwng Cymru a Lloegr, roedd rhaid adeiladu model gwreiddiol er mwyn bodoli\u2019r amgylchiadau sy\u2019n berthnasol i Sir y Fflint.Fel y mae Rob Loudon, un o 2 Swyddog Datblygu Meicro-Ofal yng Nghyngor Sir y Fflint yn esbonio: \u201cYn Lloegr mae canran uwch o\u2019r bobl sydd angen gofal yn derbyn y Taliad Uniongyrchol i brynu eu gofal eu hunain. Yng Nghymru, mae mwy o\u2019r gofal yn cael ei ddarparu gan asiantaethau comisiynu gofal yr awdurdodau lleol. Mae hyn wedi dylanwadu ar ddatblygiad ein model ni\u201d.Nod allweddol prosiect Sir y Fflint oedd ehangu\u2019r gofal sydd ar gael yn gyffredinol. Roedd yn gwbl hanfodol ein bod yn darganfod ffordd o ddatblygu\u2019r farchnad meicro-ofal heb beryglu\u2019r ddarpariaeth ofal bresennol a roddir gan asiantaethau gofal a Chynorthwywyr Personol (a gyflogir yn uniongyrchol gan bobl sy\u2019n derbyn y Taliad Uniogyrchol).Roedd y dystiolaeth o Loegr yn awgrymu bod twf sefydliadau meicro-ofal yn arwain at broblemau cyflenwi yn y sectorau asiantaeth gofal a chynorthwyo personol, gan fod niferoedd sylweddol o weithwyr wedi gadael y sectorau hynny i fod yn feicro-ofalwyr. Mae\u2019n bosibl bod nifer o resymau am hyn, gan gynnwys yr awydd i fod \u201cyn fos arnoch eich hun\u201d, ond hefyd oherwydd bod meicro-ofalwyr yn gallu codi cyfradd fesul awr sy\u2019n sylweddol uwch.I fynd i\u2019r afael a\u0302\u2019r her hon, ac i helpu sicrhau\u2019r canlyniad gorau posib i bob rhanddeiliad, penderfynodd y Cyngor chwarae ro\u0311l ragweithiol wrth gomisiynu meicro-ofal, gan osod cyfraddau fesul awr i\u2019r meicro-ofalwyr a oedd yn darparu gofal, naill ai drwy daliad uniongyrchol, neu drefn comisiynu uniongyrchol.Penderfynwyd ar gyfradd o \u00a312.63 yr awr ar gyfer 2020/21\u2013 swm sylweddol uwch na\u2019r isafswm cyflog o \u00a39.50 yr awr a argymhellir gan y Sefydliad Cyflog Byw \u2013 digon i ddenu pobl newydd i\u2019r proffesiwn gofal heb i\u2019r swyddi meicro-ofal gael eu cymryd gan y bobl a oedd eisoes yn gweithio mewn rhannau eraill o\u2019r sector gofal. Roedd y ffaith bod gan y Cyngor reolaeth dros y cyfraddau a godir am wasanaethau hefyd wedi atal \u2018codi gormod\u2019, o gymharu a\u0302\u2019r gwasanaethau traddodiadol. Roedd hi wedi profi\u2019n anodd sicrhau bod meicro-ofalwyr yn derbyn ta\u0302l teg am eu gwaith heb greu\u2019r fath wahaniaeth gyda chyflogau mewn rhannau eraill o\u2019r sector gofal, fel bod niferoedd o weithwyr yn ymadael ag un sector am y llall.Mae cyfuniad o\u2019r holl fesurau hyn wedi cyfrannu at greu 14 busnes meicro-ofal yn Sir y Fflint, 9 yn fwy nag y ragwelwyd ar y dechrau. Yn ychwanegol, ac o ganlyniad uniongyrchol i brosiect y Gronfa Her, mae 6 arall yn y broses o gael eu sefydlu."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Gall y Cyngor ymfalchi\u0308o yn natblygiad y mentrau newydd hyn sydd nid yn unig wedi denu mwy o bobl i\u2019r proffesiwn gofal, ond wedi gwneud hynny mewn ffordd sy\u2019n adeiladu gwytnwch economaidd lleol drwy gynyddu\u2019r opsiynau am gyflogaeth cynaliadwy, a sy\u2019n talu\u2019n dda, yn enwedig mewn ardaloedd gwledig."}, {"text_idx": "#000079", "text": "Menter gymdeithasol, wedi\u2019i lleoli ym Merthyr Tudful a sy\u2019n arbenigo mewn rheoli a storio dogfennau a darnio data, yw ELITE Paper Solutions."}, {"text_idx": "#000080", "text": "Fel mae\u2019r acronym yn esbonio \u2013 Equality Linked Into Training and Employment \u2013 mae ELITE yn anelu at ddarparu gweithle cwbl gynhwysol i gefnogi\u2019r rhai hynny sydd bellaf o\u2019r farchnad lafur oherwydd, er enghraifft, anabledd, cyflyrau iechyd neu ddiweithdra hirdymor, i ennill sgiliau a swyddi."}, {"text_idx": "#000081", "text": "Derbyniodd ELITE grant y Gronfa Her i ddatblygu ei fodel ymhellach fel ei fod yn gallu cyflawni contractau ar raddfa fawr, contractau a fyddai, yn eu tro, yn cynnal rhagor o swyddi, sgiliau a chyfleoedd gwirfoddoli. Roedd rhan o\u2019r cynllun hwn yn cynnwys dylanwadu ar randdeiliaid yn y sector cyhoeddus i newid eu harferion caffael fel eu bod yn gallu dyfarnu mwy o gontractau i fentrau cymdeithasol."}, {"text_idx": "#000082", "text": "Buddsoddwyd yr arian grant mewn eitemau cyfalaf a refeniw er mwyn tyfu\u2019r ti\u0302m ac adeiladu capasiti sefydliadol. Roedd hyn yn cynnwys penodi Ymgynghorydd Cyflogaeth i weithio gydag asiantaethau cyfeirio a chyrff cynnal eraill i helpu unigolion i gael mynediad at, a symud ymlaen drwy, gyfleoedd hyfforddiant a chyflogaeth ELITE."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Roedd y buddsoddiadau hyn nid yn unig wedi helpu ELITE i ennill 3 contract mawr o\u2019r sector cyhoeddus ond hefyd wedi\u2019i alluogi i ymateb yn gyflym i newidiadau yn anghenion ei gwsmeriaid oherwydd pandemig Covid, a chynyddu ei refeniw o \u00a390,000, o\u2019i gymharu a\u0302\u2019r flwyddyn flaenorol."}, {"text_idx": "#000084", "text": "Er enghraifft, roedd un contract a oedd i fod i ddechrau ar ffin y cyfnod clo wedi cynyddu, o draean, ei archeb am gynwysyddion oherwydd newid yn ei ddull gweithio, dull a oedd yn cynhyrchu llawer mwy o bapur nag y ragwelwyd. Gyda\u2019r capsiti ychwanegol hyn, roedd ELITE yn gallu cyflenwi\u2019r biniau casglu ychwanegol angenrheidiol."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Ar ben arall y sbectrwmt, mae\u2019r ffaith bod llawer o sefydliadau yn symud o amgylchedd y swyddfa wedi arwain at ymchwydd yn y galw am sicrhau bod gwybodaeth gorfforol ar gael arlein. Mae\u2019r cynnydd cyflym yn y galw am ei wasanaeth sganio cyfrinachol wedi galluogi ELITE i gyflogi naw aelod newydd o staff i helpu yn yr adran sganio."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Mae ELITE hefyd yn falch ei fod wedi gallu tyfu contractau eraill, gan gynnwys y GIG, trwy ymateb i\u2019r galw cynyddol am y gwasanaeth storio archifau y mae\u2019n darparu, i storio cofnodion pwysig yn ddiogel."}, {"text_idx": "#000087", "text": "Ochr yn ochr a\u0302\u2019i lwyddiant masnachol cynyddol, mae\u2019r grant wedi galluogi ELITE i ddatblygu ymhellach ei weithgaredd craidd o gefnogi\u2019r rhai hynny sydd wedi\u2019u hallga\u0301u o gyfleoedd i ennill sgiliau a gwaith. Ers 2015, mae adran fenter gymdeithasol yr Elusen wedi gweithio gyda dros 250 o bobl sy\u2019n dioddef anabledd neu anfantais; \u2018rydym o\u2019r farn bod swydd i gael i bawb, waeth beth yw\u2019r gefnogaeth sydd ei angen arnynt."}, {"text_idx": "#000088", "text": "I roi esiampl, mae Prif Swyddog Gweithredol ELITE, Andrea Wayman, yn dweud \u201cMae ein adran sganio yn lle gwych ar gyfer y bobl hynny sy\u2019n uchel weithredol ar y sbectrwm awtistig oherwydd yr angen am roi sylw i fanylder, ac \u2018rydym yn eu cefnogi nhw i ddatblygu eu sgiliau cymdeithasol, ffactor sydd, o bosibl, yn y gorffennol wedi\u2019u rhwystro rhag ennill cyflogaeth. Mae eu datblygiad wedi creu ti\u0302m gwych\u201d."}, {"text_idx": "#000089", "text": "Yn hyn o beth, mae prosiect y Gronfa Her hefyd wedi arddangos y ro\u0311l y gall mentrau cymdeithasol chwarae yn yr economi sylfaenol. Mae Andrea o\u2019r farn bod modd mabwysiadu model ELITE mewn unrhyw weithle, gan gynnwys BBaCh mwy o faint a\u2019r Sector Cyhoeddus, i alluogi gweithluoedd mwy amrywiol, cefnogi economi\u0308au lleol a gwella dealltwriaeth o\u2019r cyfraniad y mae pobl, sydd yn aml yn cael eu hesgeuluso, yn gallu gwneud."}, {"text_idx": "#000090", "text": "Er mwyn cefnogi derbynwyr grant y Gronfa Her, mae Llywodraeth Cymru hefyd yn gweithredu cymuned ymarfer sy\u2019n dod a\u0302 phrosiectau at ei gilydd i rannu dysgu ac heriau. Mae Andrea o\u2019r farn bod hyn wedi bod o fudd mawr wrth adeiladu perthynas ac wedi arwain at atgyfeiriadau newydd lluosog, yn ogystal a\u0302 chleient newydd. Mae hyn hefyd wedi rhoi\u2019r cyfle i ELITE i weithredu fel \u2018llais prynu cymdeithasol\u2019, ac i hysbysu, a dylanwadu ar, y rhai sydd yn ymwneud ag ocht bwrcasu y broses caffael."}, {"text_idx": "#000091", "text": "Wrth so\u0311n am y Gymuned Ymarfer, roedd Andrea am ddweud, \u201cRo\u2019n i ddim wedi sylweddoli faint o fonws y byddai\u2019r cymunedau ymarfer yn cynnig i ni. Ro\u2019n i\u2019n meddwl eu bod yn rhyw fath o o\u0311l-ystyriaeth ond, mewn gwirionedd, mae\u2019n nhw wedi bod yr un mor bwysig i ni ag yr oedd derbyn yr arian grant\u201d."}, {"text_idx": "#000092", "text": "Wrth i ELITE edrych at y dyfodol, mae ei amcanion yn cynnwys dal i dyfu ac hyrwyddo ei fodel. Bydd hyn yn golygu ennill mwy o gyfleoedd yn y sector cyhoeddus, a pharatoi\u2019r ffordd, fel bod mentrau cymdeithasol eraill yn gallu dilyn yr esiampl."}, {"text_idx": "#000094", "text": "Mae Practice Solutions yn sefydliad hyfforddi ac ymgynghori, yn darparu cefnogaeth hyblyg parod i gwmni\u0308oedd yn y sectorau gofal cymdeithasol, iechyd, gwirfoddol a phreifat. Ei nod yw helpu sefydliadau i feithrin llesiant yn eu gweithluoedd a chymunedau drwy weithredu newid ystyrlon a chynaliadwy."}, {"text_idx": "#000095", "text": "Wedi gweithio gyda llawer o fusnesau gofal cymdeithasol ers 1999, roedd Practice Solutions yn cydnabod bod darparwyr llai o faint yn aml yn cael trafferth delio a\u0302 materion \u2018swyddfa gefn\u2019, gan gynnwys cyllid, Adnoddau Dynol, marchnata neu dendro. Yn ei dro, roedd hyn yn cwtogi ar eu gallu i ennill y contractau mwy o faint roedd angen arnynt er mwyn iddynt dyfu."}, {"text_idx": "#000096", "text": "Roedd hyn wedi arwain at y syniad o rwydwaith gefnogi leol ar gyfer y busnesau hyn, a allai gynyddu eu capasiti i ddarparu gwasanaethau, ac ennill cytundebau ar raddfa fwy, drwy ddarparu gwasanaethau \u2018swyddfa gefn\u2019 ar y cyd, yn ogystal a\u0302 chyngor, cefnogaeth a broceru perthynas, yn enwedig gyda\u2019r sector cyhoeddus."}, {"text_idx": "#000097", "text": "Teimlwyd bod hyn o bwys mawr i\u2019r rhai sy\u2019n gweithio ym maes gofal cymdeithasol, gyda BBaCh a busnesau meicro eisoes o dan bwysau cynyddol ac ymgyrch cenedlaethol i recriwtio 20,000 o ofalwyr ychwanegol yng Nghymru erbyn 2030."}, {"text_idx": "#000098", "text": "Os yn llwyddiannus, yna byddai modd cyflwyno\u2019r model i\u2019r holl fusnesau sylfaenol sy\u2019n cefnogi\u2019r darparwyr gwasanaeth hyn, ynghyd a\u0302 darparwyr gwasanaeth eraill."}, {"text_idx": "#000100", "text": "Gan ganolbwyntio ar y cychwyn ar ddarparwyr gofal cymdeithasol, roedd y prosiect Connect4SuccessRCT yn anelu at gyflwyno dull cysawd-eang i sicrhau bod modd diwallu anghenion gofal cynyddol yn y dyfodol drwy hybu\u2019r sector gofal lleol, a\u2019r economi sylfaenol ehangach."}, {"text_idx": "#000101", "text": "Byddai\u2019r prosiect yn cynnig cefnogaeth \u2018swyddfa gefn\u2019 i FBaCh lleol y sector gofal, gan gynnwys recriwtio staff a chyngor ynghylch eu cadw, hyfforddiant i\u2019r rhai sy\u2019n gweithio gyda phobl agored i niwed, help gyda materion cyllid a marchnata a chyngor ynghylch tendro."}, {"text_idx": "#000102", "text": "Byddai hefyd yn gweithio i gysylltu cwmni\u0308au lleol gyda chyrff cyhoeddus er mwyn ceisio sicrhau bod mwy o gontractau cyhoeddus yn cael eu dyfarnu yn lleol, yn hytrach nag yn mynd i ddarparwyr corfforaethol mawr. Byddai hyn yn cynnwys chwalu\u2019r rhwystrau i dendro llwyddiannus a chodi proffil darparwyr lleol i gynulleidfaoedd y sector cyhoeddus."}, {"text_idx": "#000103", "text": "Er ei fod wedi dechrau yn dda, gydag allgymorth llwyddiannus gyda phawb, roedd hi\u2019n anochel bod effaith Covid-19 wedi cyfyngu ar allu darparwyr gofal cymdeithasol a chyrff cyhoeddus i ymgysylltu a\u0302\u2019r prosiect."}, {"text_idx": "#000104", "text": "Mewn ymateb, roedd y prosiect wedi cynyddu ei ffocws ar fusnesau eraill yr economi sylfaenol sydd, drwy gyfrannu at wytnwch cymunedol lleol, hefyd yn cefnogi agenda\u0301u iechyd a gofal cymdeithasol, a\u2019r gymuned yn gyffredinol."}, {"text_idx": "#000105", "text": "Arf allweddol oedd gwefan Connect4SuccessRCT, sy\u2019n anelu at alluogi darparwyr lleol i farchnata eu gwasanaethau, ac hefyd i roi cyfle iddynt gydweithio, er mwyn ennill a cyflenwi contractau sector cyhoeddus raddfa-fawr a fyddai, fel arall, y tu hwnt i\u2019w cyrraedd."}, {"text_idx": "#000106", "text": "Hyd yn hyn mae 54 sefydliad lleol wedi cofrestru, gan gynnwys gorsaf radio, sefydliadau hyfforddiant, adeiladwyr, gweithgynhyrchwyr a dosbarthwyr Cyfarpar Diogelu Personol."}, {"text_idx": "#000107", "text": "Er bod y pandemig wedi newid prif gynulleidfa\u2019r prosiect, nid yw Connect4SuccessRCT wedi colli golwg o\u2019i nodau gwreiddiol, sef cefnogi\u2019r sectorau iechyd a gofal, neu chwaith ei ymagwedd holistaidd."}, {"text_idx": "#000109", "text": "\u201cMae\u2019r model yn gweithio ar sail darparu cyd-fuddion i bawb. Pan y maen nhw\u2019n ymuno a\u0302 Connect4SuccessRCT, mae busnesau nid yn unig yn derbyn cyngor ynghylch tendro, marchnata, a chyngor busnes arall, ond hefyd byddwn yn darparu hyfforddiant fel bod eu cyflogai yn gallu adnabod pan fydd rhywun yn agored i niwed, neu\u2019n wynebu risg. Bydd hyn yn ychwanegu at effaith cymdeithasol y busnes ac, yn y pen draw, yn helpu\u2019r gwasanaethau cyhoeddus i ymyrryd cyn bod problemau yn troi\u2019n ddwysach, ac yn fwy costus\u201d"}, {"text_idx": "#000110", "text": "Gall y \u2018system rhybudd cynnar\u2019 ychwanegol sydd gan gwmni\u0308au lleol, oherwydd eu bod yn cysylltu\u2019n ddyddiol gyda niferoedd uchel o breswylwyr y sir, nid yn unig helpu lleihau\u2019r angen am roi pobl mewn ysbyty am reswm amrhiodol, a lleihau dioddefaint, ond hefyd olygu bod modd rhannu a thyfu cyfrifoldeb gofal drwy\u2019r gymuned gyfan."}, {"text_idx": "#000111", "text": "Mae Practice Solutions hefyd yn dal i weithio i bontio\u2019r bwlch rhwng y sector cyhoeddus a darparwyr gwasanaeth er mwyn galluogi mwy o gydweithredu, a sicrhau bod mwy o arian cyhoeddus yn cael ei sianeli drwy\u2019r economi leol."}, {"text_idx": "#000112", "text": "Mae\u2019r staff wedi bod yn ymgysylltu a\u0302 swyddogion caffael ac awdurdodau lleol i geisio deall yr hyn sydd ei angen ar fusnesau i\u2019w galluogi i fod yn llwyddiannus wrth ennill contractau. Mae hyn yn cynnwys diweddaru polisi\u0308au, cynlluniau ardystio a gwybodaeth am y gwaith sydd ar y gorwel, a\u2019r cyfan yn golygu bod busnesau yn fwy parod i fynd allan i chwilio am gontractau hyd yn oed pan fod peilot cychwynnol Connect4Success yn dod i ben ym Mawrth 2021."}, {"text_idx": "#000113", "text": "Mae\u2019r gwaith hwn hefyd wedi rhoi cipolwg gwerthfawr o\u2019r broses o wneud tendro yn fwy hygyrch, yn enwedig o ran y rhai hynny sydd yn llai profiadol, neu\u2019n llai deallus pan yn trafod materion digidol."}, {"text_idx": "#000114", "text": "Mae Practice Solutions hefyd wedi gallu rhoi adborth ynghylch y profiad hwn i GwerthwchiGymru, Cyngor Bwrfeistref Sirol Rhondda Cynon Taf a gwasanaethau cyhoeddus lleol eraill, i\u2019w helpu i ddeall y rhwystrau yn mae darparwyr lleol yn eu wynebu."}, {"text_idx": "#000116", "text": "\u201cUn o\u2019r pethau y mae\u2019r pandemig wedi\u2019n dysgu ni yw bod gwasanaethau lleol ond cystal a\u2019u cadwyni cyflenwi \u2013 ystyriwch yr heriau gwahanol o ran cyflenwi Cyfarpar Diogelwch Personol. \u2018Rydym am weld mwy o fusnesau lleol yn cyflenwi mwy o wasanaethau ar ran y sector cyhoeddus lleol \u2013 gan ddarparu mwy o swyddi lleol i bobl yn agosach i\u2019w cartrefi, a sicrhau bod mwy o arian cyhoeddus yn dal i gylchredeg yn lleol\u201d."}, {"text_idx": "#000117", "text": "Mae\u2019r ti\u0302m hefyd wrthi\u2019n creu cyfeiriadur i restru holl fusnesau Rhondda Cynon Taf a fydd, ymhen amser, yn helpu timau caffael y sector cyhoeddus i chwilio am setiausgiliau penodol a chysylltu a\u0302 busnesau sy\u2019n cwrdd a\u0302 gofynion contract."}, {"text_idx": "#000118", "text": "Er bod Practice Solutions o\u2019r farn bod y peilot wedi bod yn llwyddiannus, nid yw wedi bod heb ei heriau. Yn ystod misoedd brig y pandemig roedd hi\u2019n anodd creu cysylltiadau gyda phartneriaid ac, mewn un achos, roedd wedi cymryd dros 9 mis i drefnu cyfarfod gydag un o\u2019r cyrff cyhoeddus targed. Fel yr esboniodd Dafydd \u201cyn syml iawn, nid oedd modd i\u2019n partneriaid ymgysylltu a\u0302 ni\u201d er gwaethaf yr adnodd ychwanegol y mae prosiectau fel Connect4SuccessRCT yn cynnig."}, {"text_idx": "#000119", "text": "Yn yr un modd, mae pwysau economaidd yn golygu nad oedd agwedd holistaidd hirdymor y prosiect yn apelio at rai o\u2019r BBaCh a busnesau meicro, gan fod llawer mwy o ddiddordeb gyda busnesau mewn \u201chelpwch fi i gael gafael ar rywbeth nawr\u201d, yn hytrach na\u2019r hyn a fydd, efallai, ar gael yn y \u201cdyfodol euraidd\u201d."}, {"text_idx": "#000120", "text": "Er gwaetha\u2019r heriau hyn, mae\u2019r prosiect wedi profi\u2019n hyblyg, ac wedi ymateb i anghenion lleol. Yn yr hirdymor hoffai\u2019r sefydliad addasu\u2019r model hwn a\u2019i droi\u2019n fudiad cydweithredol gydag aelodaeth ffurfiol, a gwahodd y gymuned i chwarae ei rhan. Yn ychwanegol at y nodau gwreiddiol o gydweithio yn agosach gyda\u2019r sector cyhoeddus, byddai hefyd yn yn cysylltu pobl lleol gyda busnesau dibynadwy lleol ym meysydd cynnal a chadw eiddo, trafnidiaeth neu wasanaethau cynnal cyffredinol."}, {"text_idx": "#000121", "text": "Yn ogystal a\u0302 hybu\u2019r economi leol, credir y byddai hyn, yn arbennig, yn helpu\u2019r pobl mwyaf agored i niwed yn y gymuned i fyw yn annibynnol yn hirach, yn gwella llesiant unigol ac yn lleihau ymhellach y pwysau ar y darparwyr iechyd a gofal cymdeithasol lleol."}, {"text_idx": "#000125", "text": "Mae\u2019r cwmni yn cydnabod taw\u2019r amser, y gost a\u2019r risg sydd, fel arfer, yn gysylltiedig ag arloesi, yw\u2019r tri rhwystr allweddol sy\u2019n wynebu sefydliadau y sector cyhoeddus pan yn datblygu datrysiadau creadigol ac arloesol i\u2019w problemau. Yn hyderus y byddai ei fodel yn gallu helpu, roedd y cwmni wedi gwneud cynnig i arbrofi gyda\u2019r dull hwn yng nghyd-destun yr heriau cymdeithasol ac economaidd sy\u2019n wynebu cyrff cyhoeddus a chymunedau yng Nghymoedd De Cymru."}, {"text_idx": "#000126", "text": "Dyfarnwyd grant y Gronfa Her i adeiladu ar y gwaith cynharach o blismona, uwch-weithgynhyrchu a gwasanaethau ariannol er mwyn cysylltu heriau yr economi sylfaenol gyda datrysiadau entrepreneuraidd cyfrannu torfol o 2 grw\u0302p o randdeiliaid allweddol; y cyntaf, colegau a phrifysgolion lleol, a\u2019r ail, BBaCh lleol."}, {"text_idx": "#000127", "text": "Cyflwynwyd y prosiect mewn dau gyfnod penodol:"}, {"text_idx": "#000128", "text": "Roedd y cyfnod cyntaf yn anelu at fynd i\u2019r afael a\u0302 phroblem ar y cyd rhwng diwydiant, addysg a\u2019u myfyrwyr. Mae angen ar gyflogwyr \u2013 sydd heb ddigon o amser, ac am osgoi risg \u2013 syniadau newydd i oroesi a ffynnu, tra bod angen ar fyfywrwyr fynediad at brofiadau yn y \u2018byd go-iawn\u2019 i\u2019w paratoi ar gyfer byd gwaith. Yn y canol, mae darparwyr addysg bellach ac uwch yn wynebu targedau cyflogadwyedd trwm ac ymestyn deilliannau\u2019r cwricwlwm."}, {"text_idx": "#000129", "text": "Yn ystod y cyfnod hwn derbyniodd myfyrwyr 8 coleg a phrifysgol yn, ac o gwmpas, Cymoedd De Cymru briffiau byw, a chawsant eu cefnogi i gynhyrchu datrysiadau arloesol i heriau allweddol y farchnad. Roedd y briffiau wedi dod o sefyliadau ar draws sectorau yr economi sylfaenol, gan gynnwys lletygarwch, cludiant, tai ac adeiladu."}, {"text_idx": "#000130", "text": "Roedd dros 400 o fyfyrwyr wedi ymwneud a\u0302\u2019r heriau hyn, gan alluogi\u2019r sefydliadau cleient i gipio syniadau cyfnod cynnar ac yna eu profi yn y farchnad. Ar yr un pryd, roedd y myfyrwyr wedi ennill y profiad hanfodol o weithio ar friff busnes amser real, rhywbeth na fyddai, fel arall, yn hawdd iddynt gael mynediad ato."}, {"text_idx": "#000131", "text": "Wrth i Simply Do Ideas symud i ail gyfnod y peilot, roedd y cwmni wedi troi ei sylw at arloesi a arweinir gan y cyflenwr, dull sy\u2019n annog sefyliadau i gydweithio gyda\u2019r arbenigedd sydd ar gael yn eu rhwydweithiau cyflenwi i ddod a\u0302 chynhyrchion a gwasanaethau newydd, a\u2019r rhai sydd eisoes yn bodoli, i\u2019r farchnad yn gyflymach. Yng Nghymru mae\u2019r rhwydwaith gyflenwi yn cynnwys, yn bennaf, BBaCh ac roedd y cwmni yn hyderus y byddai modd defnyddio eu harbenigedd i helpu pontio\u2019r bwlch i\u2019r sector cyhoeddus."}, {"text_idx": "#000133", "text": "Tra\u2019n cydweithio gyda nhw, roedd y galw am Gyfarpar Diogelu Personol wedi cynyddu\u2019n enfawr o ganlyniad i\u2019r pandemig corona feirws, ac roedd y galw ar gynhyrchwyr yn uwch nag erioed. Roedd y broses gaffael drwyadl wedi dodi pwysau ychwanegol ar di\u0302m yr Hwb Gwyddorau Bywyd a oedd yn didoli, a\u0302 llaw, nifer digynsail o gynigion am gynhyrchion a gwasanaethau oddiwrth y diwydiant er mwyn caffael y cyflenwadau hanfodol."}, {"text_idx": "#000139", "text": "Wedi gorffen ei brosiect Cronfa Her gyda thystiolaeth gref bod y model hwn yn gweithio yn y sector cyhoeddus \u2013 yn ogystal a\u0302\u2019r sector preifat \u2013 mae Simply Do Ideas yn edrych i\u2019r dyfodol, a thuag at gyfnod buddsoddi newydd. Ei nod yw parhau i weithio\u2019n greadigol, rhwng ac ar draws y sectorau, i raeadru ymhellach buddion arolesi a ysgogir gan her."}, {"text_idx": "#000143", "text": "Y Cyngor yw\u2019r mudiad sy\u2019n gwario\u2019r mwyaf o arian yn y Fro, yn gwario \u00a3186 miliwn y flwyddyn. Mae staff y Cyngor o\u2019r farn bod ganddynt gyfrifoldeb i wario\u2019r arian hwnnw i sicrhau gwerth gorau i\u2019r ardal, gan gynnwys sgiliau, iechyd, llesiant, buddion amgylcheddol a chyflogaeth."}, {"text_idx": "#000144", "text": "Pan gafodd Cronfa Her Economi Sylfaenol Llywodraeth Cymru ei lansio, roedd y Cyngor wedi gweld cyfle i gryfhau ei arferion caffael er mwyn helpu diwallu\u2019r amcanion hyn, gan gynnwys gwell cefnogaeth i BBaCh (busnesau bach a chanolig) a gydnabyddir eu bod yn \u2018anadl einioes yr ardal\u2019."}, {"text_idx": "#000145", "text": "Dyfarnwyd yr arian am brosiect a anelwyd at dyfu BBaCh lleol, ac i gynyddu\u2019r nifer o\u2019r rheini sy\u2019n darparu contractau ar ran y Cyngor. Roedd Maddy Sims, sy\u2019n arwain gwaith economi sylfaenol y Cyngor, wedi sylweddoli y byddai hyn hefyd yn cynnwys newid y canfyddiadau diwerth hynny sy\u2019n honni bod caffael y Cyngor yn broses caee\u0308dig, yn hytrach nag yn un agored."}, {"text_idx": "#000146", "text": "Gan gydnabod bod deialog yn gwbl hanfodol, roedd y prosiect wedi canolbwyntio ar wrando ar fusnesau lleol, defnyddio data a cheisio \u2018dynoli\u2019r\u2019 broses o gynnig am gontractau\u2019r Cyngor, fel bod mwy o FBaCh yn cael budd."}, {"text_idx": "#000148", "text": "Wrth i\u2019r Cyngor gynnal trafodaethau gyda BBaCh lleol sylweddolwyd bod llawer ohonynt yn wynebu anawsterau rhwystredig \u2013 ond anawsterau a oedd yn hawdd i\u2019w datrys \u2013 a oedd yn eu hatal rhag ennill contractau\u2019r Cyngor. Roedd llawer ohonynt heb glywed am GwerthwchiGymru (un o fentrau Llywodareath Cymru sy\u2019n helpu BBaCh i weithio\u2019n llwyddiannus gyda\u2019r sector cyhoeddus) tra bod eraill yn dioddef problemau bach a oedd, serch hynny, yn achosi digalondid \u2013 megis, er enghraifft, eu bod heb osod eu codau yn gywir."}, {"text_idx": "#000149", "text": "Mae dull ragweithiol o adeiladu perthynas gyda busnesau lleol a gofyn y cwestiwn \u2018 beth allwn ni wneud i\u2019ch helpu chi i weithio gyda ni?\u2019 wedi bod yn ganolog wrth ddatrys y problemau hyn, yn hytrach na chymryd yn ganiata\u0301ol y byddai BBaCh yn dod at y Cyngor am wybodaeth neu gyngor."}, {"text_idx": "#000150", "text": "Mae\u2019r Gronfa wedi galluogi\u2019r Cyngor i ymgysylltu a\u0302 dros 1,000 o fusnesau ers Mehefin 2020 drwy ddigwyddiadau gyda Busnes Cymru, GwerthwchiGymru ac eraill i helpu pobl ddeall a datrys problemau tendro."}, {"text_idx": "#000151", "text": "Mae dull newydd y Cyngor o gynnal sgyrsiau hefyd wedi llwyddo i gael gwared ar y ffactor \u2018gwastraff amser\u2019 a\u2019r ymdeimlad o gael eu llethu y mae llawer o FBaCh yn wynebu pan yn tendro. Mae Maddy yn esbonio bod y ffactorau hyn nid yn unig yn golygu nad yw rhai BBaCh yn gwneud cynnig, ond hefyd yn rhuthro eu cynigion, gan eu gwneud yn llai tebygol o lwyddo."}, {"text_idx": "#000152", "text": "Felly, er mwyn helpu annog a thawelu meddyliau BBaCh lleol, mae\u2019r Cyngor yn cynhyrchu ffilmiau astudiaethau achos i arddangos rhai o\u2019r busnesau lleol y mae wedi cydweithio a\u0302 nhw, gan gynnwys un a oedd, wedi iddo ennill hyder yn y broses dendro drwy ddarparu peiriannau gwerthu i\u2019r Cyngor, wedi mynd yn ei flaen i ennill contract gwerth miliynau o bunnoedd gyda\u2019r GIG."}, {"text_idx": "#000153", "text": "Mae animeiddiad, sy\u2019n gwneud y broses gaffael ymddangos yn haws ac yn fwy cyffrous, wedi\u2019i gomisiynu ac mae\u2019r Cyngor hefyd wedi cynyddu\u2019r nifer o ymgyrchoedd postio sy\u2019n cael eu hanfon at fusnesau, er mwyn codi ymwybyddiaeth o\u2019r contractau sydd ar gael."}, {"text_idx": "#000154", "text": "O ganlyniad i\u2019r ymdrechion hyn mae 100 o fusnesau lleol newydd wedi cofrestru gyda GwerthwchiGymru, ac mae\u2019r Cyngor wedi cymryd camau eraill i wneud ei gontractau yn fwy hygyrch i FBaCh, megis rhannu contractau mawr yn ddarnau llai, sef y math o gontract y mae BBaCh yn fwy cymwys i dendro amdanynt."}, {"text_idx": "#000155", "text": "Roedd sgyrsiau gyda busnesau lleol nid yn unig wedi adnabod rhwystrau i dendro ac ennill contractau, ond hefyd wedi galluogi\u2019r Cyngor ddeall yn well y gadwyn gyflewni leol a\u2019r bylchau yn y farchnad. Mae\u2019r dealltwriaeth hon yn hanfodol os ydy\u2019r Cyngor am gefnogi\u2019r ardal leol gyda\u2019i gwaith caffael; er enghraifft, o bosib, trwy gyfrwng polisi cadwyn gyflenwi neu gaffael rhagweithiol, er mwyn helpu ysgogi gweithgaredd yn y mannau hynny lle mae\u2019r gadwyn gyflenwi\u2019n wag."}, {"text_idx": "#000156", "text": "Mae\u2019r prosiect hefyd wedi helpu catalyddu ffyrdd newydd eraill o weithredu. Nid yw gwasanaeth caffael y Cyngor wedi\u2019i ganoli, ac mae caffael wedi\u2019i ddatganoli i\u2019r gwahanol gyfarwyddiaethau. Ar hyn o bryd, nid oes unrhyw adrodd yn o\u0311l canolog ynghylch faint o\u2019r arian sy\u2019n cael ei wario yn lleol, ac mae hyn yn ei gwneud hi\u2019n anodd mesur effaith llawn caffael y Cyngor ar FBaCh neu\u2019r economi sylfaenol lleol yn gyffredinol. Yn yr achos hwn, diffyg data yw\u2019r her. Mae prosiect y Gronfa Her wedi amlygu\u2019r bwlch hwn, bwlch y mae\u2019r Cyngor yn cydnabod fel cam cyntaf cadarnhaol yn y broses o\u2019i oresgyn a\u2019i unioni."}, {"text_idx": "#000157", "text": "Pwynt pwysig yr hoffai Maddy gyfleu i eraill sy\u2019n gwneud gwaith tebyg yw, yn syml, \u201ccamwch i\u2019w \u2018sgidiau nhw (BBaCh) ac ystyriwch eu profiadau\u201d. Mae hi\u2019n esbonio, \u201cmae\u2019n golygu llawer o wrando, trafod ac yna darganfod os allwch newid eich prosesau er lles ein gilydd. Dylai unrhyw un sydd am gynnal y math yma o brosiect drafod gyda chymaint o bobl a\u0302 phosib\u201d."}, {"text_idx": "#000158", "text": "Caffael yw prif wariant y Cyngor, ac mae Maddy o\u2019r farn bod y Gronfa Her wir wedi amlygu grym posibl y gwariant hwnnw i roi budd i\u2019r economi sylfaenol. Mae wedi cynnig cipolwg newydd i\u2019r Cyngor ynghylch ble i fynd nesaf, gan ail-strwythuro ei wasanaeth caffael, ei safoni a mesur faint o\u2019r arian sy\u2019n cael ei wario yn lleol mewn ffordd fwy manwl."}, {"text_idx": "#000159", "text": "Yn y pen draw, mae\u2019r Cyngor am gefnogi BBaCh i gyflawni sgiliau, swyddi \u2013 ac, yn aml, buddion eraill sy\u2019n gysylltiedig ag economi gref. Mae hefyd am roi mwy o hyder ac ymwybyddiaeth i\u2019r comisiynwyr i wario gan gadw\u2019r ardal leol, a gwerth am arian, mewn golwg."}, {"text_idx": "#000160", "text": "Cafodd yr astudiaeth achos hon ei chrynhoi gan Cynnal Cymru \u2013 Sustain Wales er mwyncefnogi cymuned ymarfer o brosiectau\u2019r Gronfa Her sy\u2019n rhannu dysgu a chydweithio."}, {"text_idx": "#000164", "text": "Drwy ymchwil a phrofi, darganfuwyd bod cleifion, yn aml, yn mynd at y meddyg gyda phroblem sydd wedi codi oherwydd problem gymdeithasol neu iechyd meddwl, problemau nad yw Meddygon Teulu yn gymwys i ddelio a\u0302 nhw yn y ffordd orau."}, {"text_idx": "#000165", "text": "Yn ychwanegol at hyn, credir bod y nifer o gleifion y disgwylir i Feddyg Teulu weld mewn diwrnod, yn ychwanegol at eu dyletswyddau eraill megis dosbarthu meddyginiaethau, yn gwneud darparu gwasanaeth digonol i bob unigolyn yn amhosib."}, {"text_idx": "#000166", "text": "Fel y mae datganiad cenhadaeth y sefydliad yn dweud, yr ateb i\u2019r broblem yw dull sy\u2019n darparu \u201cmodel iechyd, gofal cymdeithasol a llesiant amgen ble y mae Meddygon Teulu (meddygon) yn gallu canolbwyntio ar roi gofal meddygol, a ble, drwy gydweithio ar lefel gymunedol gydag asiantaethau eraill a\u2019r cleifion eu hunain, mae anghenion cymdeithasol ac emosiynol cleifion yn derbyn blaenoriaeth sy\u2019n gyfartal a\u0302\u2019u anghenion meddygol\u201d."}, {"text_idx": "#000168", "text": "Cyn derbyn grant y Gronfa Her, roedd CCC eisoes wedi ennill contractau i dreialu\u2019r model hwn mewn tri phractis yn Wrecsam, ac wedi cael caniata\u0302d i gymryd gofal o\u2019i bractis cyntaf ym mis Medi 2019, gyda\u2019r ail a\u2019r trydydd yn dilyn yn Ionawr ac Ebrill 2020."}, {"text_idx": "#000169", "text": "Serch hynny, mae derbyn grant y Gronfa Her wedi bod yn hanfodol i alluogi CCC ddatblygu ei syniadau ymhellach ac i sefydlu a recriwtio yn llwyddiannus mewn nifer helaeth o wahanol feysydd ym myd iechyd a gofal cymdeithasol dros y 12 mis diwethaf."}, {"text_idx": "#000170", "text": "Dywedodd Alison Hil, o Capacity Lab, a oedd wedi helpu dod a\u0302\u2019r model yn fyw, \u201cI mi roedd y Gronfa Her yn ymwneud a\u0302 gwneud pethau mewn ffordd wahanol, a chymryd y cyfle i roi tro arni, i weld os y byddai\u2019n gweithio neu beidio\u201d"}, {"text_idx": "#000171", "text": "Yn y lle cyntaf roedd CCC wedi recriwtio ti\u0302m llesiant emosiynol parhaol sydd a\u0302 phresenoldeb yn y tri phractis, a sy\u2019n anelu at fod yn bwynt cyswllt cyntaf i\u2019r cleifion hynny sydd angen cefnogaeth llesiant arnynt yn syth ar o\u0311l bwcio apwyntiad."}, {"text_idx": "#000172", "text": "Yn yr achosion hyn, yr hyn sy\u2019n digwydd, yn gyffredinol, yw bod cleifion yn cael eu hatgyfeirio at sefydliadau iechyd meddwl eraill ac yn gallu bownsio yn o\u0311l, felly un o brif flaenoriaethau\u2019r ti\u0302m yw cwtogi ar atgyfeirio pellach drwy gynnig gwasanaethau mewnol, megis grwpiau cymorth, adolygu meddyginiaethau, asesu\u2019r cof a seicotherapi."}, {"text_idx": "#000174", "text": "Mae hyn yn golygu bod cleifion nid yn unig yn derbyn ymateb mwy addas, a chyflym, ond bod yr arbedion arian i\u2019r gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol eraill yn debygol o fod yn sylweddol. Roedd gwerthusiad effaith cymdeithasol Ti\u0302m Llesiant Emosiynol CCC wedi darganfod ei fod, yn ei 12 mis cyntaf hyd at Dachwedd 2020, wedi darparu gwerth cymdeithasol o fwy nag \u00a31 miliwn, sy\u2019n golygu enillion cymdeithasol ar fuddsoddiad o 6.42:1."}, {"text_idx": "#000175", "text": "Yn bwysicach fyth i\u2019r rhai hynny sy\u2019n ymwneud a\u0302\u2019r cynllun yw\u2019r ffaith bod 33% o\u2019r bobl a gefnogir gan y model (y gofynnwyd iddynt am adborth) wedi dweud y byddant, o bosibl, wedi gwneud i ffwrdd a\u0302\u2019u hunain, gan ddangos unwath eto yr effaith gadarnhaol y mae\u2019r model yn ei gael."}, {"text_idx": "#000176", "text": "Er mwyn cefnogi\u2019r broses atgyfeirio, mae CCC yn cydnabod bod staff y ddesg flaen yn chwarae ro\u0311l hanfodol ym mhroses y claf, gan taw nhw sy\u2019n ymateb yn gyntaf i alwadau, felly roedd wedi buddsoddi mewn hyfforddiant i\u2019w datblygu i fod yn \u2018Llyw-wyr Gofal\u2019. Erbyn hyn, mae gan y bobl sy\u2019n gwneud y gwaith yma yr wybodaeth i ymateb i anghenion claf unigol a\u2019u hatgyfeirio at y ti\u0302m priodol, yn hytrach nag eu hatgyfeirio yn syth at y Meddyg Teulu."}, {"text_idx": "#000177", "text": "Oherwydd y galw mawr yn ystod Covid-19, ac ansefydlogrwydd system sydd wedi bod yn ei le am flynyddoedd, mae\u2019r system bwcio yn faes llafur y mae CCC yn dal i weithio arno er mwyn ei wneud mor effeithiol a\u0302 phosib drwy brofi ac arbrofi parhaus."}, {"text_idx": "#000179", "text": "Er gwaethaf y rhwystrau a achosir gan y pandemig, mae CCC yn falch iawn o\u2019i gynnydd yn ystod y flwyddyn, er bod meysydd sydd dal angen gwaith arnynt, yn enwedig o ran recriwtio Meddygon Teulu cyflogedig llawn amser."}, {"text_idx": "#000180", "text": "Er bod CCC wedi llwyddo i gyflogi ambell feddyg rhan-amser, mae Alison yn esbonio taw\u2019r rhwystr enfawr y mae gofal sylfaenol yn ei wynebu yw bod llawer o Feddygon Teulu yn gweithio fel meddyg dros-dro, neu locwm, sefyllfa y mae\u2019n dweud sydd, \u201co safbwynt cyllidol yn mynd i ddinistrio gofal sylfaenol\u201d."}, {"text_idx": "#000181", "text": "Wrth iddynt symud tuag at y nod o recriwtio Meddygon Teulu llawn amser ychwanegol yn 2021, mae\u2019r ti\u0302m yn hyderus y bydd y model integredig hwn yn profi\u2019n ddeniadol i Feddygon Teulu, gan ei fod yn rhoi iddynt mwy o gyfle i ganolbwyntio ar anghenion meddygol yn unig, ac hefyd i gleifion, gan y byddant yn gallu cael mynediad at ystod llawer ehangach o gefnogaeth yn fewnol."}, {"text_idx": "#000182", "text": "Wrth i CCC yn edrych at y dyfodol, bydd yn canolbwyntio ei ymdrechion ar recriwtio Meddygon Teulu llawn amser cyflogedig ac adeiladu partneriaethau y tu mewn i Gymuned Ymarfer FECF Llywodraeth Cymru, yn ogystal a\u0302 gyda mudiadau eraill sy\u2019n gallu helpu atgynhyrchu\u2019r model hwn ar draws Cymru."}, {"text_idx": "#000183", "text": "Cymuned Ymarfer yr Economi Sylfaenol"}, {"text_idx": "#000184", "text": "Dechreuodd cymuned ymarfer yr economi sylfaenol ym mis Gorffennaf fel rhan o Gronfa Her Economi Sylfaenol Llywodraeth Cymru. Ei nod yw rhannu dysgu ac arloesi, adeiladu cysylltiadau ac annog cydweithredu."}, {"text_idx": "#000185", "text": "Roedd y Gronfa Her wedi darparu cefnogaeth i brosiectau a oedd am arbrofi ffyrdd newydd o fynd i\u2019r afael a\u0302\u2019r heriau \u2013 rhai ohonynt yn newydd, eraill yn hen iawn \u2013 a wynebir gan fusnesau\u2019r economi sylfaenol, neu\u2019r rhai sy\u2019n dibynnu ar eu gwasanaeth."}, {"text_idx": "#000186", "text": "recriwtio, cadw a sgiliau\u2019r gweithluy strwythurau cyflenwi a chynllun y gwasanaethaurecriwtio, cadw a sgiliau\u2019r gweithluy strwythurau cyflenwi a chynllun y gwasanaethau"}, {"text_idx": "#000187", "text": "Y nod oedd archwilio i ystod o ddatrysiadau a fyddai, o bosib, yn cynhyrchu modelau hyfyw addasadwy yr oedd modd eu tyfu a\u2019u lledaenu, er mwyn cryfhau economi\u0308au lleol ac adeiladu cyfoeth cymunedol."}, {"text_idx": "#000188", "text": "Gan ddechrau yn 2019 gyda 52 prosiect cychwynnol, y disgwyl oedd, o\u2019r cychwyn, na fyddai rhai o\u2019r arbrofion yn llwyddiannus, ac roedd effaith y pandemig wedi gwneud yr amodau yn fwy heriol fyth."}, {"text_idx": "#000189", "text": "Serch hynny, gosodwyd cymuned ymarfer yn ei lle er mwyn helpu dal peth o\u2019r dysgu a\u2019r ddealltwriaeth gyfoethog a gynhyrchwyd gan yr holl brosiectau a oedd wedi cymryd rhan. Mae\u2019r enghreifftiau yn yr astudiaethau achos isod yn cynnig blas o\u2019r prosiectau a gefnogwyd gan y Gronfa \u2013 eu llwyddiannau, eu heriau ac, yn bennaf oll, dysgu beth yw\u2019r ffordd orau o gefnogi\u2019r economi sylfaenol yn eu hardal neu sector. Daeth y Gronfa i ben ym mis Mawrth 2021 ond, ar gais yr aelodau, mae\u2019r gymuned ymarfer wedi parhau. Mae ei ro\u0311l yn dal i gynnwys rhannu dysgu, annog a lledaenu deialog ac hyrwyddo cydweitho."}, {"text_idx": "#000190", "text": "Os oes gennych ddiddordeb mewn ymuno a\u0302 sesiwn, neu am wybod mwy, cysylltwch a\u0302 "}, {"text_idx": "#000191", "text": "Sign up to our newsletter"}, {"text_idx": "#000192", "text": "Registration confirmation will be emailed to you."}]