[{"text_idx": "#000004", "text": "Yn ogystal a bod yn rhan o Warchodfa Natur Genedlaethol, mae gan Llyn Idwal ddynodiad ei hun. Cafodd y Llyn ei ddynodi yn safle RAMSAR yn 1991. Mae\u2019r dynodiad (wedi ei enwi ar o\u0302l y ddinas yn Iran lle arwyddwyd y confensiwn) yn gytundeb rhyngwladol i warchod tir gwlyb."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mae Llyn Idwal wedi ei gynnwys oherwydd ei natur oligotroffig a\u2019r planhigion prin sy\u2019n byw ynddo. Fe welwch hefyd nifer o anifeiliaid yn byw wrth y llyn, megis cr\u0435\u0308yr glas, pibydd y dorlan, brithyll gwyllt a\u2019r gwyach fawr gopog."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Mae gan lynoedd Oligotroffig lefelau isel o faeth. Maen\u2019t yn dueddol o gael dw\u0302r croyw dros ben, gyda lefelau uchel o ocsigen a lefelau isel o nitrogen. Maen\u2019t hefyd yn dueddol o gael dwysedd isel o blanhigion dw\u0302r, gyda cherrig ar waelod y llyn yn hytrach na llaid a mwd."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Mae Llyn Idwal yn enghraifft ardderchog o lyn oligotroffig mynyddig. Mae ei bwysigrwydd yn deillo o\u2019i fod yn cynnwys bron i holl rywogaethau o blanhigion sy\u2019n nodweddiadol o ddyfroedd tebyg ym Mhrydain. Mae hefyd yn gartref i rai planhigion prin iawn, ystyrir rhai, fel y pelenllys gronynnog (Pilularia globulifera), dan fygythiad yn rhyngwladol."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mae Llyn Idwal hefyd yn nodweddiadol gan ei fod yn rhoi ei enw i\u2019r Cwm (a\u2019r warchodfa natur). Yn o\u0302l yr hanes roedd Idwal yn fab i dywysog o\u2019r 12fed ganrif, sef Owain Gwynedd. Roedd Idwal yn fachgen golygus a chlyfar, ond doedd o ddim yn filwr da. I warchod ei fab, anfonodd Owain iddo i fyw efo\u2019i ewythr, Nefydd, tra bu Owain i ffwrdd yn rhyfela."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Roedd Nefydd yn ddyn chwerw a llawn cenfigen fod ei fab ei hun, Dunawd, ddim hanner mor alluog ag Idwal. Un diwrnod aeth Nefydd ar ddau fachgen am dro wrth lan y llyn. O dan gyfarwyddyd ei dad, gwthiodd Dunawd ei gefnder i mewn i\u2019r llyn gan wybod na all Idwal nofio. Wrth i Idwal foddi, sefodd Nefydd ar lan y llyn yn chwerthin ar ei nai. Ar o\u0302l clywed am farwolaeth ei fab cafodd Nefydd ei erlid o\u2019r deyrnas gan Owain, yna enwodd y llyn ar o\u0302 ei fab er cof amdano. Dywedir hyd heddiw na wneith unrhyw aderyn hedfan dros y llyn, mewn cof am farwolaeth drychinebus Idwal."}]