[{"text_idx": "#000000", "text": "Oriel: Effaith newid hinsawdd ar Gymru"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Gyda chynhadledd COP26 yn digwydd yn Glasgow tan 12 Tachwedd, mae Cymru Fyw wedi casglu lluniau o rai o'r ardaloedd yng Nghymru sydd wedi cael eu taro yn ddrwg gan newid hinsawdd dros y blynyddoedd diwethaf."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mae nifer o'r ardaloedd dan sylw a\u0302 gwaith eisoes wedi cwblhau, neu yn dal i ddisgwyl am waith, oherwydd difrod yn y gorffennol neu fygythiad yn y dyfodol."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Fel cenedl arfordirol, un o'r heriau mwyaf i Gymru yw lefel y mo\u0302r yn codi."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Bu raid i'r cyngor glirio tunelli o rwbel oddi ar y prom yn Aberystwyth"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Mae promena\u0302d 100 oed Aberystwyth wedi cael ei daro'n wael gan stormydd gan achosi difrod gwerth miloedd o bunnau."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Yn 2014 chwalwyd lloches ar o\u0302l i donnau ddifrodi'r morglawdd yn dilyn storm."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Difrodwyd rhai o adeiladau'r promena\u0302d hefyd yn ystod y storm"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Mae nifer o leoliadau arfordirol eraill sydd dan fygythiad oherwydd mo\u0302r uchel a thonnau cryf o ganlyniad i newid hinsawdd. Mae dros 400 o gartrefi o dan fygythiad o ganlyniad."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Afon Menai yn codi dros y wal yn Y Felinheli. Yn ystod stormydd mae'r mo\u0302r yn codi i lefelau uwch na'r arfer tra mae llanw uchel gan achosi perygl i dai ar Ffordd Lan y Mo\u0302r"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Mae cynllun lliniaru llifogydd gwerth \u00a3700,000 wedi cael ei gwblhau yno yn ystod haf 2021 er mwyn gwarchod hyd at 36 o dai a phedwar busnes preifat."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Bydd y gia\u0302t newydd yn cau pan fydd perygl o lifogydd yn y Felinheli"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Ardal arall sydd mewn perygl yw pentref Fairbourne sy'n agos at aber afon Mawddach ger y Bermo, Gwynedd."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Fairbourne o'r awyr ac afon Mawddach yn y cefndir"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Amddiffynfa donnau Fairbourne"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Ond ni fydd amddiffynfeydd llifogydd yn cael eu codi yno ac mae Cyngor Gwynedd wedi cydnabod efallai y bydd yn rhaid dechrau \"dadgomisiynu\" pentref Fairbourne yn 2045."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Ar draws i'r gorllewin ym Mhen Lly\u0302n gwelwyd tirlithriad enfawr ym mhentref Nefyn ym mis Ebrill eleni."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Llithrodd y tir o flaen rhes o dai ar Draeth Nefyn"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Yn o\u0302l arbenigwyr mae cysylltiad cadarn rhwng newid hinsawdd a'r llithriad. Mae mo\u0302r uchel, newid tymheredd a glaw trwm yn achosi i'r clai meddal wanhau."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Mapiau yn dangos realiti posibl newid hinsawdd fesul ardal"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Yn ogystal a\u0302 lleoliadau arfordirol mae ardaloedd mewnol ar draws Cymru hefyd wedi cael eu heffeithio gan lifogydd trwm."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Mae Pont Dyfi wedi cael ei difrodi gan lifogydd dro ar o\u0302l tro dros y blynyddoedd"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Mae lefelau afon Dyfi ger Machynlleth wedi bod yn codi'n aruthrol dros y blynyddoedd gan achosi difrod i Bont Dyfi ar yr A487 ac arwain at draffig a damweiniau."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Mae cynllun werth \u00a346m i adeiladu pont newydd wedi cael ei gymeradwyo ac mae disgwyl i'r gwaith fod wedi ei gwblhau yn 2022."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Dyluniad artist o'r bont newydd. Ni fydd y bont hynafol 200 oed yn cael ei dymchwel fel rhan o'r prosiect"}, {"text_idx": "#000028", "text": "I'r dwyrain yn Nyffryn Clwyd cafodd pont hynafol arall ei dinistrio ddechrau'r flwyddyn."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Dinistriwyd Pont Llannerch, sydd wedi ei rhestru fel pont Gradd 2, oherwydd llifogydd Storm Christoph ym mis Ionawr 2021. Ers hynny mae trigolion Trefnant a Thremeirchion wedi gorfod teithio saith milltir ychwanegol er mwyn croesi afon Clwyd."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Mae effaith newid hinsawdd yn cyrraedd pobl a'u tai hefyd gan achosi miliynau o ddifrod i eiddo personol a busnesau mewn llawer o ardaloedd ar draws Cymru."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Mae'n dilyn yr achosion gwaethaf o lifogydd mae'r wlad wedi eu profi mewn dros 40 mlynedd pan darodd Storm Ciara a Storm Dennis yn 2020."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Ymhlith rhai o'r trefi gafodd hi waethaf oherwydd llifogydd oedd Llanrwst a Pontypridd."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Mae un ym mhob wyth ty\u0302 yng Nghymru - tua 245,000 eiddo - o dan fygythiad oherwydd llifogydd."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Cafodd Llanelwy ei daro gan lifogydd mor bell yn o\u0302l a\u0302 2012. Difrodwyd 320 adeilad a bu farw dynes 91 oed"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Mae Llywodraeth Cymru wedi gwario cyfanswm o \u00a3390m ar atal llifogydd rhwng 2016 a 2021 gan leihau'r peryg i dros 45,000 adeilad."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Mae newid hinsawdd hefyd yn cael effaith ar fywyd gwyllt Cymru a'r cynefinoedd maen nhw'n dibynnu arnyn nhw."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Yn o\u0302l ystadegau a gyhoeddwyd gan Senedd Cymru mae 17% o anifeiliaid gwyllt Cymru mewn perygl o ddiflannu."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Sut allwn ni achub rhai o anifeiliaid brodorol Cymru"}, {"text_idx": "#000043", "text": "Mae adar newydd o dde Ewrop wedi ymddangos yma oherwydd tywydd cynhesach yn yr ardal."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Mae'r Cwtiad Aur wedi bod yn breswylydd cyson yn yr ardal ond mae'r niferoedd yn gostwng."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Er hynny, mae'r aderyn wedi dechau bridio yn Eryri eto oherwydd gwaith adfer gan ffermwyr."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Mae'r tirweddau corslyd hyn bellach yn cael eu hystyried yn hanfodol yn y frwydr yn erbyn newid hinsawdd gan eu bod hyd yn oed yn well na choedwigoedd glaw wrth amsugno carbon deuocsid."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Draenog. Yn yr 1950au amcangyfrifwyd bod 36.5 miliwn o ddraenogod ym Mhrydain, erbyn heddiw credir fod tua 1 miliwn ar o\u0302l"}, {"text_idx": "#000049", "text": "Ymhlith rhai o'r anifeiliaid eraill sydd mewn perygl mae draenogod, gwenyn, y wiwer goch a'r llygoden bengrwn."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Tan yn ddiweddar roedd y Barcud Coch hefyd bron a chyrraedd difodiant."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Ond mae ail-gyflwyno'r aderyn wedi bod yn llwyddiant ysgubol yng Nghymru gyda chynnydd mewn niferoedd y barcud wedi codi 1026% rhwng 1995-2014."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Mae modd gwylio degau ohonyn nhw bob diwrnod o'r flwyddyn yn cael eu bwydo mewn canolfannau fel Bwlch Nant yr Arian ger Aberystwyth neu Ffarm Gigrin ym Mhowys."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Hinsawdd: 'Rhaid i COP26 cynnig gobaith i bobl am y dyfodol'FIDEO: Newid hinsawdd - Beth alla i wneud i helpu?Rhaid i ysgolion newydd fod yn garbon sero net o 2022PODLEDIAD: COP 26, Y cyfle olaf?Sut allwn ni achub rhai o anifeiliaid brodorol CymruNewid Hinsawdd: Taid a Fi - ar BBC Radio CymruEin Planed Nawr - Eich canllaw i fyw ar y ddaear"}, {"text_idx": "#000054", "text": "Cysylltwch a\u0302 niTabledi a ffonau symudolHefyd yn Gymraeg"}]