[{"text_idx": "#000013", "text": "Gerald De Windsor a\u2019r Dywysoges Nest"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Adar sy\u2019n Ymweld dros y Gaeaf"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Sir Benfro yn yr Oes Haearn"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Codiad yn Lefel y Mo\u0302r"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Newid Hinsawdd a Hawliau Plant"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Cychwynnwyd cynllun peilot o\u2019r enw Cysylltiadau Naturiol gan Awdurdod y Parc Cenedlaethol dros 18 mis yn 2017 a 2018, er mwyn gweithio gyda busnesau twristiaeth a oedd yn berchen ar dir yn y Parc Cenedlaethol."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Roedd y prosiect , a derbyniwyd cyllid gan y Gronfa Datblygu Cynaliadwy, yn edrych ar y cyfleoedd ar gyfer gweithio gyda\u2019r diwydiant twristiaeth i wella eu tir ar gyfer bywyd gwyllt yn ogystal a\u0302 hyrwyddo\u2019r cyfoeth rhyfeddol o brofiadau bywyd gwyllt a gynigir gan ein Parc Cenedlaethol."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Bu ecolegydd yn ymweld a\u0302 phob safle i gynnal arolwg bywyd gwyllt o\u2019u tir yn ogystal a\u0302 gwneud argymhellion yngly\u0302n a\u0302 sut i wella eu tir ar gyfer bywyd gwyllt. Derbyniodd pob busnes eu hadroddiad eu hunain ar y bywyd gwyllt ar eu heiddo ynghyd a\u0302 gwybodaeth yngly\u0302n a\u0302 lleoedd arbennig a phrofiadau bywyd gwyllt yn yr ardal leol ar gyfer eu defnydd eu hunain a hefyd er mwyn eu rhannu gyda\u2019u hymwelwyr."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Buom yn gweithio gyda busnesau i ddod o hyd i brosiect bychan wedi\u2019i anelu at wella neu ddehongli\u2019r amrywiaeth o fywyd gwyllt ar eu tir. Wedyn, roedd y prosiectau hyn wedi cael eu sefydlu gyda chyllideb fechan a chefnogaeth ymarferol gan Barcmyn y Parc Cenedlaethol a\u2019r Prosiect Llwybrau."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Un mlynedd ar bymtheg yn o\u0302l, trawsnewidiodd y garddwyr yng Nghastell Picton ran o lawntiau\u2019r Castell o laswelltir amwynder wedi\u2019i dorri\u2019n isel i ddo\u0302l a oedd yn gyfoethog mewn blodau gwyllt drwy reoli dolydd gwair mewn modd traddodiadol. Roedden nhw\u2019n cael eu gwobrwyo y llynedd gydag ymddangosiad eu tegeirian-y-gors deheuol cyntaf."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Tynnodd yr arolwg ecolegol sylw at bwysigrwydd y ddo\u0302l hon fel cynefin prin a dirywiol yn Sir Benfro. Yr her i Gastell Picton oedd integreiddio\u2019r ddo\u0302l hon i brofiad yr ymwelwyr o\u2019r Castell a\u2019r gerddi. Tynnu sylw yn arbennig at y ddo\u0302l a helpu yn ogystal i egluro i ymwelwyr pam mae\u2019r glaswellt yn cael ei adael i dyfu\u2019n hir."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Bragdy Bluestone a Fferm Tyriet"}, {"text_idx": "#000048", "text": "Er bod dyfrgwn wedi ailymddangos yn dda iawn yn ein hafonydd, maen nhw angen llystyfiant trwchus a thomen boncyffion gerllaw er mwyn eu defnyddio fel mannau gorffwys a bridio. Mae\u2019r mathau hyn o leoedd yn parhau i fod yn eithaf anodd dod o hyd iddyn nhw yn y dirwedd sy\u2019n cael ei ffermio, ac felly gwnaethom gymryd y cyfle i osod gwa\u0302l newydd ar gyfer dyfrgwn wrth ochr Afon Clydach, llednant Afon Nyfer."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Bu Wardeniaid Gwirfoddol yn gosod gwa\u0302l barod wedi\u2019i gwneud o blastig wedi\u2019i ailgylchu a buon nhw\u2019n bondocio rhai o\u2019r coed cyll er mwyn ei chuddio."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Gan fod Tyriet wedi\u2019i leoli mewn ardal yn Ngogledd Sir Benfro lle gwelir nifer fawr o bathewod, roedd yn gyfle da i osod 30 o flychau pathewod newydd yn y coetir a\u2019r perthi o gwmpas y fferm. Treuliodd Wardeniaid Gwirfoddol hanner diwrnod yn gwneud y blychau ac yna hanner diwrnod yn eu gosod nhw ar y fferm."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Bydd gwirfoddolwyr yn archwilio\u2019r rhain ddwywaith y flwyddyn er mwyn gweld a oes pathewod ynddyn nhw; ac os ydyn nhw\u2019n llwyddiannus, gellir ychwanegu\u2019r prosiect at Raglen Rhwydwaith Monitro Pathewod Genedlaethol (RhRhMP)."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Un o\u2019r nodweddion naturiol allweddol ym maes gwersylla Brandy Brook yw\u2019r digonedd o goed aeddfed a hynod. Mae\u2019r coed hyn i gyd o oed tebyg ac roedd perchennog y gwersyll yn awyddus i blannu coed a fyddai\u2019n cysgodi\u2019r genhedlaeth nesaf o wersyllwyr."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Nid yw coed mewn caeau mor gyffredin ag y roedden nhw arfer bod, oherwydd eu bod yn llai cydnaws ag amaethu dwys modern; mae coed sydd newydd gael eu plannu mewn caeau yn brin iawn yn wir, ac felly\u2019r oedd hyn yn gyfle gwych."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Talodd y prosiect am saith o goed safonol (dwy neu dair oed) ynghyd a\u0302 rhwystrau i ddarparu diogelwch rhag defaid pan mae\u2019r caeau yn cael eu pori yn ystod y gaeaf. Plannwyd y coed gan Barcmon Ardal y Gogledd Orllewin, Ian Meopham a gwirfoddolwyr o Ysgol Portfield."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Plannwyd rhai o\u2019r perthi ar y gwersyll oddeutu 10-15 mlynedd yn o\u0302l, sy\u2019n golygu eu bod yn ddelfrydol ar gyfer eu plygu. Mae plygu perthi yn ffordd draddodiadol o reoli perthi sy\u2019n anelu at wneud perthi yn dew yn y gwaelod, er mwyn sicrhau eu bod yn ddiogel rhag da byw \u2013 sydd hefyd, gyda llaw, yn eu gwneud nhw\u2019n well ar gyfer bywyd gwyllt. Gwnaethom ddewis perth a oedd ar hyd llwybr cyhoeddus sy\u2019n rhedeg drwy\u2019r maes gwersylla er mwyn i Tom Iggleden a\u2019r gwirfoddolwyr o brosiect Llwybrau ymdrin a\u0302\u2019r berth."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Roedd y grw\u0302p yn ddiolchgar i arbenigwr plygu perthi lleol, Gareth Evans, a roddodd o\u2019i amser i ddangos arddull newydd o blygu perthi er mwyn ychwanegu at eu doniau. Mae sawl peth arall angen eu rheoli yn y maes gwersylla a gobeithiwn ymdrin a\u0302\u2019r rhain yn y dyfodol."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Gwnaethom roi cefnogaeth i Hostel Ieuenctid Maenorby\u0302r i osod 20 o flychau adar yn y llain gysgodol o gwmpas eu safle. Plannwyd y llain gysgodol oddeutu 20 mlynedd yn o\u0302l gyda chymorth gan wirfoddolwyr y Parc Cenedlaethol. Mae\u2019r coed wedi dod ymlaen yn eithaf da, o ystyried y lleoliad agored, ond maen nhw\u2019n parhau yn ifanc iawn ac nid oes ganddyn nhw\u2019r nodweddion fel tyllau pydredd ar gyfer adar sy\u2019n nythu."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Derbyniodd rheolwr y maes gwersylla hyfforddiant i\u2019w galluogi hi i gynnal sesiynau chwilota mewn afonydd a phyllau er mwyn dangos y cynefinoedd gwlyptir yn y maes gwersylla i\u2019r ymwelwyr. Roedd y prosiect yn helpu drwy brynu\u2019r cyfarpar angenrheidiol i\u2019w galluogi hi i gynnig tri sesiwn drwy\u2019r haf a oedd yn boblogaidd gydag ymwelwyr a phobl leol fel ei gilydd. Hysbysebwyd y sesiynau ar Facebook ac roedden nhw yn llawn bron yn syth."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Ar ochr arall i\u2019r afon, ceir do\u0302l ar y maes gwersylla sy\u2019n cael ei defnyddio ar gyfer adloniant anffurfiol gan y gwersyllwyr. Mae gan yr ardal hon botensial anferth ar gyfer datblygu bywyd gwyllt ac adloniant, yn ogystal a\u0302 hyrwyddo addysg amgylcheddol yngly\u0302n a\u0302 chynefinoedd glaswelltir."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Un o\u2019r prif broblemau ar y ddo\u0302l hon yw presenoldeb rhywogaethau estron goresgynnol (RhEG), sef y ffromlys chwarennog a chlymog Japan. Mae\u2019r maes gwersylla wedi bod yn rheoli\u2019r ffromlys chwarennog drwy dorri\u2019r ddo\u0302l yn rheolaidd. Fodd bynnag, mae\u2019n parhau i oroesi mewn lleoedd sy\u2019n anodd cael atyn nhw yn y coetir ac ar hyd glannau\u2019r afon."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Yng Ngwesty Penrhiw yn Nhyddewi, gwnaethom ddarparu cyllid ar gyfer prynu hadau cribellau melyn a gafwyd yn lleol er mwyn gwella\u2019r ddo\u0302l wair y maen nhw\u2019n ei rheoli gerllaw\u2019r gwesty. Er bod y ddo\u0302l wedi gwneud cynnydd da iawn ac eisoes yn gartref i amrywiaeth o rywogaethau o blanhigion, mae yno lawer o laswellt o\u2019i gymharu a\u0302 blodau."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Mae cribellau melyn yn barasitig ar laswellt, a bydd yn helpu i leihau eu grym a gwella\u2019r nifer o flodau gwyllt sydd yn y ddo\u0302l. Bydd y ddo\u0302l ar agor i\u2018r cyhoedd fel rhan o Lwybr Peillwyr Penrhyn Tyddewi."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Mae hen frochfa moch daear ym Mhenrhiw, a gofnodwyd yn y lle cyntaf yn y 1700au. Mae annog mynediad i weld moch daear yn dod a\u0302\u2019r perygl o darfu, ac felly prynwyd camera llwybr i alluogi staff y tir i geisio cael lluniau o\u2019r moch daear a ellir eu rhannu gyda gwesteion ac ar eu Tudalen Facebook."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Mae Cysylltu'r Arfordir yn cynnig incwm i reolwyr tir lleol am wella bioamrywiaeth ar hyd arfordir unigryw a hardd Sir Benfro."}, {"text_idx": "#000079", "text": "Mae coetiroedd yn adnodd ecolegol pwysig sy\u2019n darparu cynefinoedd allweddol yn ein hamgylchedd bregus. Maen nhw\u2019n ddalfa garbon ar adeg pan fo ein..."}, {"text_idx": "#000080", "text": "Mae iechyd ein bywyd gwyllt yn bryder sylweddol, nid dim ond am ei fod yn ennyn diddordeb ac yn creu amgylchedd naturiol gwych i fyw ynddo, ond am ein..."}, {"text_idx": "#000081", "text": "Gall tanau gael effaith dinistriol dros ben ar gefn gwlad, ni weidio ein heconomi, ecoleg, amgylchedd, treftadaeth a chymunedau gwledig. Ond gellir ll..."}, {"text_idx": "#000082", "text": "Yn aml, mae'n hanfodol ein bod ni\u2019n pori ein cynefinoedd lled-naturiol i\u2019w cadw nhw mewn cyflwr da. Ar lawer o safleoedd yr ydyn ni\u2019n eu rheoli,..."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Gall rhywogaethau estron goresgynnol (INNS) drechu rhywogaethau brodorol y DU; newid ecosystemau\u2019n ffisegol a difrodi eiddo. Fe all rhai, fel yr efw..."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Mae cwcis angenrheidiol yn gwbl hanfodol er mwyn i\u2019r wefan weithio\u2019n iawn. Mae\u2019r cwcis hyn yn sicrhau gweithrediad sylfaenol a nodweddion diogelwch y wefan, yn ddienw."}]