[{"text_idx": "#000000", "text": "Llenwch i fod yn rhan o\u2019r mudiad"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Hofran dros y map am fwy o wybodaeth"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Hwn yw\u2019r dyffryn mwyaf gorllewinol o\u2019r pum dyffryn yn y sir ac mae\u2019n borth i ardal y Mynydd Du ar gwr gorllewinol Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mae\u2019r lleoliad yn golygu bod Dyffryn Aman wedi\u2019i amgylchynu gan fryniau a cheir mynediad i ardaloedd cyfagos cefn gwlad trwy nifer o hawliau tramwy. Mae\u2019r llinell reilffordd segur sy\u2019n mynd trwy\u2019r ardal yn goridor gwyrdd a chyfleuster hamdden pwysig."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Yn Nyffryn Aman, mae pwyslais cryf ar ddiwylliant, treftadaeth, gwerthoedd a thraddodiadau Cymreig ac ar sicrhau eu bod nhw\u2019n cael eu trosglwyddo i\u2019r genhedlaeth nesaf trwy ddigwyddiadau diwylliannol."}, {"text_idx": "#000006", "text": "\u2022 Yr ardal hon sydd a\u0302\u2019r ganran uchaf o siaradwyr Cymraeg yng Nghastell-nedd Port Talbot, sef 57.3%."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Datblygodd Castell-nedd yn dref farchnad ar gyfer ardaloedd gwledig y cymoedd cyfagos. Saif tirnod y dref, tw\u0302r cloc Eglwys Dewi Sant, yng nghanol y dref. Yn y dref, mae amrediad o siopau, caffis, tafarndai a marchnad dan do Fictoraidd sy\u2019n gartref i nifer o stondinau arbenigol sy\u2019n gwerthu cynnyrch lleol."}, {"text_idx": "#000011", "text": "\u2022 Mae datblygu ac adfywio sylweddol ar waith ar hyn o bryd yng nghanol tref Castell-nedd."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Lleolir tref Pontardawe, neu\u2019r \u2018Bont\u2019 fel mae rhai\u2019n ei galw, ar lan afon Tawe. Tirnod y dref yw\u2019r meindwr 197 troedfedd o uchder ar eglwys San Pedr."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Tref Pontardawe yw\u2019r trydydd anheddiad mwyaf yn y Fwrdeistref Sirol a\u2019r anheddiad mwyaf yn yr ardal gyfagos. Darperir amrediad o wasanaethau adwerthu, cyfleusterau hamdden a sefydliadau addysg yng nghanol y dref. Mae Canolfan y Celfyddydau, Pontardawe, yng nghanol y dref, wedi ennill ei phlwyf fel un o ganolfannau diwylliannol gorau De Cymru, ac mae\u2019n denu artistiaid o bedwar ban byd."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mae digonedd o fannau agored yn ardal gymunedol Pontardawe ynghyd a\u0302 rhwydwaith da o lwybrau troed cyhoeddus a llwybrau beicio. Mae Coetir Cwm Du a Phlanhigfa Glanrhyd yn union i\u2019r gogledd-orllewin o Bontardawe, taith gerdded fer yn unig o ganol y dref."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mae Cwm Nedd mewn safle da o ran seilwaith gyda ffordd yr A465, sy\u2019n ymestyn i sir gyfagos Rhondda Cynon Taf, yn darparu mynediad i bob rhan o\u2019r Cwm."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Bu\u2019r ardal ar un adeg yn gartref i sawl glofa ond mae natur wedi\u2019i hawlio\u2019n o\u0302l i raddau helaeth ac mae\u2019r dirwedd bellach yn dawel ac yn llawn bywyd gwyllt. Mae hen hanes i\u2019r ardal, a gafodd ei goresgyn ar un adeg gan y Rhufeiniaid a adeiladodd ddwy gaer gerllaw. Mae olion Sarn Helen, sef y ffordd Rufeinig bwysig a gysylltai tref Castell-nedd yn y de a\u0302 Chaernarfon yng Ngogledd Cymru, yno o hyd."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Mae\u2019r ardal yn tystio i\u2019r ddibyniaeth ar lo, trwy amgueddfa Glofa Cefn Coed, ardaloedd glo brig wedi\u2019u hadfer a gweddillion tomenni rwbel y glofeydd. Fodd bynnag, mae ganddi bellach ro\u0302l allweddol mewn cynhyrchu ynni adnewyddadwy gyda nifer o gynlluniau ynni dw\u0302r yn darparu ynni adnewyddadwy ar brif afon Dulais a\u2019i hisafonydd."}, {"text_idx": "#000024", "text": "\u2022 Mae effaith carthion sy\u2019n gorlifo o\u2019r rhwydwaith a chamgysylltu draeniau domestig wedi achosi problemau yn nalgylch afon Dulais yn y blynyddoedd diwethaf."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Yn enwog am ei threftadaeth ddiwydiannol, ei harfordir trawiadol a\u2019r cefn gwlad o\u2019i amgylch, gan gynnwys traeth Aberafan, sy\u2019n un o\u2019r traethau hiraf yng Nghymru ac yn cynnig cyfleoedd hamdden sylweddol i\u2019r gymuned leol ac i ymwelwyr. Hefyd, Parc Gwledig Margam, a gafodd ei enwi\u2019n ddiweddar yn un o fannau gwyrdd gorau\u2019r wlad ac yn un o enillwyr Gwobr y Faner Werdd."}, {"text_idx": "#000028", "text": "\u2022 Mae ansawdd y dw\u0302r ymdrochi ger traeth Aberafan yn \u2018ddigonol\u2019 ar hyn o bryd.\u2022 Cyhoeddwyd ardal rheoli ansawdd aer yn Nhaibach/Margam yn 2000 ar gyfer PM10. Gwelwyd gwelliannau sylweddol yn ansawdd yr aer ym Mhort Talbot yn y deng mlynedd diwethaf, ond rhaid ceisio sicrhau gwelliant pellach.\u2022 Ardal Port Talbot yw\u2019r gymuned sy\u2019n wynebu\u2019r risg fwyaf yn sgi\u0302l llifogydd yn ardal Castell-nedd Port Talbot ac mae\u2019n un o\u2019r deg cymuned risg uchaf yng Nghymru."}, {"text_idx": "#000033", "text": "\u2022 Mae llawer o siaradwyr Cymraeg yn yr ardal (44.1%)"}, {"text_idx": "#000035", "text": "Mae Cwm Afan yn agos iawn at sawl ardal drefol, boblog, gan gynnwys Abertawe, Castell-nedd, Port Talbot a Phen-y-bont ar Ogwr. Yn wahanol i lawer o\u2019r ardaloedd eraill, nid oes canolfannau mawr poblog yma, ac yn lle hynny mae nifer o bentrefi\u2019n britho hyfrydwch cefn gwlad.Ceir nifer o asedau treftadaeth adeiledig a diwylliannol cyfoethog ac amrywiol yng Nghwm Afan, sy\u2019n cyflawni ro\u0302l allweddol o ran creu ymdeimlad o le a rhoi hunaniaeth leol i\u2019r ardal."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Pen y Cymoedd yng Nghwm Afan ac mae\u2019n un o\u2019r ffermydd gwynt mwyaf ar y tir yn y Deyrnas Unedig, sy\u2019n cynhyrchu mwy na digon o ynni i gyflenwi\u2019r holl alw am drydan yng Nghastell-nedd Port Talbot a Rhondda Cynon Taf. Mae cynllun adfer cynefinoedd y fferm wynt yn cynnig dull gweithredu arloesol er mwyn adfer tirwedd hanesyddol a chynefinoedd yr ardal, gan gynnwys cannoedd o hectarau o fawndir sy\u2019n cloi carbon i mewn."}, {"text_idx": "#000041", "text": "\u2022 Adferiad wedi\u2019r Pandemig: Mae cyflogaeth yn adfer wedi\u2019r pandemig, ond mae angen cefnogaeth yng nghyswllt recriwtio i sectorau sy\u2019n tyfu. Mae\u2019r pandemig wedi rhoi cyfle i ni ailystyried sut rydyn ni\u2019n gwneud pethau ac ailadeiladu\u2019n well, mewn modd gwyrdd a theg, sy\u2019n rhoi sylw i argyfyngau\u2019r hinsawdd a byd natur."}, {"text_idx": "#000043", "text": "\u2022 Ecosystemau: Nid yw llawer o\u2019n hecosystemau yn gallu gwrthsefyll newid annisgwyl neu nas rhagwelwyd. Mae hyn yn peryglu gallu ein hamgylchedd naturiol i ddarparu nifer o fanteision llesol hanfodol yn awr ac yn y dyfodol."}, {"text_idx": "#000044", "text": "\u2022 Adferiad seiliedig ar Fyd Natur: Bydd hinsawdd newidiol yn debygol o effeithio ar gyflwr a dosbarthiad cynefinoedd a rhywogaethau, ac mae cynefinoedd sydd wedi diraddio yn cyfrannu at y newid yn yr hinsawdd. Fodd bynnag, trwy sicrhau adferiad i fyd natur, gallwn ni hefyd fynd i\u2019r afael a\u0302\u2019r newid yn yr hinsawdd."}, {"text_idx": "#000046", "text": "\u2022 Llifogydd a Newid Arfordirol: Risgiau llifogydd a newid arfordirol i gartrefi, cymunedau, busnesau, seilwaith ac ecosystemau yw un o\u2019r prif bryderon ynghylch y newid yn yr hinsawdd yn CNPT."}, {"text_idx": "#000047", "text": "\u2022 Poblogaeth sy\u2019n Newid: Mae cynnydd parhaus yn y boblogaeth hy\u0302n, a hefyd mewn aelwydydd un person, yn debygol o fod yn ffactor sy\u2019n cyfrannu at gynyddu unigrwydd ac ynysu. Mae\u2019r bwlch o ran hyd oes disgwyliedig a hyd oes iach disgwyliedig hefyd yn arwydd o bwysau cynyddol ar wasanaethau cymdeithasol a iechyd."}, {"text_idx": "#000050", "text": "\u2022 Tai: Mae angen mwy o dai fforddiadwy arnon ni yn CNPT, gyda 1,037 o gartrefi newydd yn ofynnol erbyn 2033. Mae\u2019n galonogol bod 434 o unedau newydd wedi cael eu hadeiladu rhwng 2018 a 2021."}, {"text_idx": "#000052", "text": "\u2022 Amddifadedd a Thlodi: Mae crynodiadau uchel o amddifadedd a thlodi yn parhau mewn ardaloedd yn CNPT. Bydd y cynnydd presennol mewn costau byw yn effeithio fwyaf ar yr ardaloedd hyn."}, {"text_idx": "#000055", "text": "\u2022 Addysg: Ymddengys bod y pandemig wedi cynyddu anghydraddoldeb o ran cyrhaeddiad addysgol, ac mae\u2019n bosibl nad yw hyd a lled yr effaith hon yn amlwg eto."}, {"text_idx": "#000060", "text": "\u2022 Plant a Phobl Ifanc: Mae trigolion CNPT yn teimlo ei fod yn bwysig bod gan blant a phobl ifanc fwy o leoedd i fynd iddyn nhw a phethau i\u2019w gwneud."}, {"text_idx": "#000064", "text": "\u2022 Gwirfoddoli: Gan fod nifer cynyddol o asedau cymunedol (e.e. canolfannau cymunedol, llyfrgelloedd a safleoedd treftadaeth) yng ngofal gwirfoddolwyr sy\u2019n dibynnu ar arian grant, mae angen i ni roi cefnogaeth i sicrhau bod hyn yn gynaliadwy, fel nad yw asedau o\u2019r fath yn cael eu colli."}, {"text_idx": "#000065", "text": "\u2022 Defnydd o Adnoddau a Datgarboneiddio: Mae CNPT yn defnyddio 2.5 gwaith yn fwy o adnoddau fesul person nag y gall y blaned gynnal. Ar ben hynny, mae CNPT yn gyfrannwr pwysig at garbon yng Nghymru, ac mae\u2019n wynebu her i gydbwyso nodau Sero Net yn erbyn manteision economaidd ei gyflogwyr ynni/allyriadau uchel."}, {"text_idx": "#000066", "text": "\u2022 Argyfwng yr Hinsawdd a Byd Natur: Mae CNPT yn arweinydd ym maes ynni adnewyddadwy, gyda chapasiti gosodiadau ynni adnewyddadwy sydd ymhlith yr uchaf yng Nghymru. Mae prosiectau cyfredol i adfer cynefinoedd cyfagos megis cipio carbon o fawndiroedd yn dangos ffyrdd o sicrhau manteision lluosog er mwyn mynd i\u2019r afael ag argyfyngau\u2019r Hinsawdd a Byd Natur yr un pryd."}, {"text_idx": "#000068", "text": "ClicioCliciwch yma i ddarllen mwy"}, {"text_idx": "#000069", "text": "\u2022 Adferiad seiliedig ar Fyd Natur: Bydd hinsawdd newidiol yn debygol o effeithio ar gyflwr a dosbarthiad cynefinoedd a rhywogaethau, ac mae cynefinoedd sydd wedi diraddio yn cyfrannu at y newid yn yr hinsawdd. Fodd bynnag, trwy sicrhau adferiad i fyd natur, gallwn ni hefyd fynd i\u2019r afael a\u0302\u2019r newid yn yr hinsawdd.\u2022 Asedau Naturiol: Mae\u2019r trigolion yn gwerthfawrogi ac yn gosod gwerth ar yr asedau naturiol yn CNPT, ond mae angen gwneud mwy i\u2019w gwella a\u2019u helpu i ymadfer yn y tymor hir."}]