[{"text_idx": "#000000", "text": "Mae cymhareb yn gymhariaeth rhwng dau neu ragor o werthoedd, sydd fel arfer yn cael ei hysgrifennu gyda cholon rhwng y gwerthoedd. Er enghraifft, fe fyddem ni\u2019n darllen y gymhareb 3:4 fel \u2018tri i bedwar\u2019."}, {"text_idx": "#000002", "text": "I wneud cymhariaeth rhwng gwybodaeth sy\u2019n cael ei rhoi ar ffurf cymarebau, fe allwn ni gyfrifo meintiau uned. Hynny yw, canfod beth yw gwerth un rhan."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mae fy hoff fagiau te ar gael mewn bocsys o 48 neu 80. Mae\u2019r bocs sy\u2019n cynnwys 48 bag te yn costio \u00a31.20 ac mae\u2019r bocs sy\u2019n cynnwys 80 bag te yn costio \u00a31.92. Pa focs sy\u2019n rhoi\u2019r gwerth gorau?"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Sut ydyn ni\u2019n cymharu\u2019r prisiau? Darganfyddwch y gost fesul bag te yn y naill focs a\u2019r llall"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Bocs bach: 120 ceiniog \u00f7 48 = 2.5 ceiniog am un bag te"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Bocs mawr: 192 ceiniog \u00f7 80 = 2.4 ceiniog am un bag te"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Mae\u2019r gost fesul bag te yn llai yn y bocs mwyaf, felly\u2019r bocs mawr sy\u2019n cynnig y gwerth gorau."}, {"text_idx": "#000008", "text": "I symleiddio cymhareb, rhannwch bob term a\u0302 rhif sy\u2019n rhannu\u2019r ddau."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Gall y ddau rhif gael ei rannu a\u0302 thri, felly gallwn ysgrifennu\u2019r gymhareb fel 3:4."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Cynyddu neu Leihau mewn Cymhareb"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Rhannu \u2013 i gyfrifo beth yw gwerth un rhanLluosi \u2013 i gyfrifo\u2019r maint newydd"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Y maint o reis sydd ei angen ar gyfer un person yw: 200 g \u00f7 4 = 50 g y person"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Felly ar gyfer 6 o bobl, bydd angen: 6 \u00d7 50 g = 300 g"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Weithiau efallai y byddwn eisiau rhannu maint mewn cymhareb. I wneud hyn, rydyn ni\u2019n"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Adio cyfanswm y rhannau Cyfrifo beth yw gwerth un rhanCyfrifo beth fydd pob person yn ei dderbynGwirio bod ein cyfrifiad yn gywir drwy wneud yn siw\u0302r bod yr holl rannau\u2019n adio i roi\u2019r cyfanswm"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Yn ei ewyllys, mae Ewythr Joe wedi gadael ei gynilon o \u00a310,000 i\u2019w rannu rhwng ei ferch a\u2019i w\u0302yr yn y gymhareb 7:3. Faint o arian fydd y naill a\u2019r llall yn ei dderbyn?"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mewn sach mae gen i 8 pe\u0302l ddu a 3 pe\u0302l goch. Beth yw cymhareb y peli coch i\u2019r peli du?"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Mae gennym ni 3 pe\u0302l goch i 8 pe\u0302l ddu, felly\u2019r gymhareb yw 3:8."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Pa un o\u2019r poteli dw\u0302r canlynol yw\u2019r rhataf?"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Cyfrifwch y gost mewn ceiniogau y litr."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Ysgrifennwch y gymhareb 21:49 yn ei ffurf symlaf."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Gall y ddau rif gael ei rannu a\u0302 saith, felly gall y gymhareb gael ei hysgrifennu fel 3:7."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Mae bar siocled yn cynnwys 40 darn. Bwytodd Alex 20 darn, bwytodd Bernard 16 darn a bwytodd Charles 4 darn. Mynegwch hyn fel cymhareb yn ei ffurf symlaf."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Fe allwn ni rannu pob un o\u2019r rhain a\u0302 4, felly yn ei ffurf symlaf, gall y gymhareb gael ei hysgrifennu fel 5:4:1."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Mae cymysgedd sy\u2019n cael ei ddefnyddio i greu concrit yn cynnwys 1 rhan sment, 2 ran tywod a 4 rhan graean. Os oes 6 sach o dywod yn cael eu defnyddio, sawl bag o sment a graean sy\u2019n cael eu defnyddio?"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Cymhareb y rhannau i sachau yw 2 ran : 6 sach"}, {"text_idx": "#000027", "text": "Gan ysgrifennu hyn mewn ffurf symlach, 1 rhan : 3 sach"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Mae arnom angen 1 rhan yn y gymhareb 1 rhan : 3 sach, felly 3 sach"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Mae cant tri deg pum punt am gael ei rannu rhwng Alex, Bernard a Charles yn y gymhareb 3:2:4. Faint fydd pob un yn derbyn?"}, {"text_idx": "#000030", "text": "Mae cyfanswm o 3+2+4 = 9 rhan"}, {"text_idx": "#000031", "text": "A yw\u2019r symiau hyn yn rhoi cyfanswm o \u00a3135?"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Mae ffotograff sy\u2019n mesur 4\u201d \u00d7 6\u201d am gael ei ehangu yn y gymhareb 5:2. Pa faint fydd y ffotograff newydd?"}, {"text_idx": "#000033", "text": "Yn gyntaf, rhannwch 4\u201d a\u0302 2 i gael un uned, sef 2\u201d"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Wedyn lluoswch a\u0302 5 i gael y lled newydd, sef 2\u201d \u00d7 5 = 10\u201d"}, {"text_idx": "#000035", "text": "Wedyn lluoswch a\u0302 5 i gael yr uchder newydd, sef 3\u201d \u00d7 5 = 15\u201d"}, {"text_idx": "#000036", "text": "Hoffwn i leihau maint poster yn y gymhareb 12 : 7. Maint y gwreiddiol yw 60cm \u00d7 84cm. Beth fydd maint y poster newydd?"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Yn gyntaf, rhannwch a\u0302 12 i gael un uned, sef 60cm \u00f7 12 = 5cm"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Wedyn lluoswch a\u0302 7 i gael y lled newydd, sef 5cm \u00d7 7 = 35cm"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Wedyn lluoswch a\u0302 7 i gael yr uchder newydd, sef 7cm \u00d7 7 = 49cm"}]