[{"text_idx": "#000026", "text": "Sir Benfro yn yr Oes Haearn"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Codiad yn Lefel y Mo\u0302r"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Ger Ynys By\u0302r, saif Ynys Farged. Ar un adeg, roedd capel canoloesol o\u2019r un enw ar yr ynys, ond fe\u2019i trawsnewidiwyd yn dai ar gyfer y dynion a gloddiai am galchfaen ar yr ynys, yn oes Fictoria. Erbyn hyn, nid oes unrhyw un yn byw ar yr ynys, ond mae\u2019n warchodfa natur fechan a phwysig."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Ar yr ynys, mae yna gytrefu o heligogod sy\u2019n nythu ar y clogwyni a gweilch y penwaig, hyd at 250 pa\u0302r o filidowcars a chyfuniad da o bob un o\u2019r tri gwylan fawr: yr wylan gefnddu, yr wylan gefnddu fach a gwylan y penwaig."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Ers sawl blwyddyn, mae mulfrain gwynion wedi bod yn cylchu\u2019r ardal ac yn sefydlu eu tiriogaethau ar ochr ogledd-ddwyreiniol yr ynys, a allai ddod yn gytref i\u2019r fulfra\u0302n wen yn y dyfodol."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Mae llystyfiant yr ynys yn gyfoethog ac yn ffrwythlon, gyda betys mor trwchus, amranwen y mo\u0302r a glaswelltau bras uchel."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Cloddiwyd am galchfaen ar yr ynys hyd nes 1851. Mae yna olion bythynnod, cae muriog, siediau storio a ffynnon sydd a\u0302 dw\u0302r melys yn llifo o hyd."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Mae un chwarel, gyda chymorth ambell storm yn ystod gaeaf 2001/02, bron a\u0302 hollti\u2019r ynys yn ddwy."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Dod o hyd i Ynys Farged"}, {"text_idx": "#000046", "text": "Mwy am ynysoedd Sir Benfro"}, {"text_idx": "#000047", "text": "Sgomer yw\u2019r mwyaf o ynysoedd Sir Benfro. Mae\u2019n warchodfa natur genedlaethol sydd o bwysigrwydd rhyngwladol am ei adar mo\u0302r."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Mae\u2019r ynys hyfryd hon, sy\u2019n warchodfa natur, yn enwog am ei hadar mo\u0302r a\u2019i blodau gwyllt bendigedig."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Mae\u2019r ynys hon, sy\u2019n olygfa ogoneddus, yn wynebu penrhyn Tyddewi, ar draws dyfroedd byrlymog Swnt Dewi."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Mae Middleholm yn ynysig greigiog sydd a\u0302 chopa gwyrdd, rhwng Sgomer a\u2019r prif dir."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Ar Ynys Gwales, sydd 6 milltir oddi ar arfordir Penfro, mae\u2019r gytref fwyaf trawiadol o fulfrain gwynion yn ne Prydain."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Mae\u2019r ynys hudolus hon yn enwog am ei habaty Sistersaidd ac mae\u2019n daith 20 munud hwylus ar y cwch o Ddinbych-y-pysgod."}]