[{"text_idx": "#000001", "text": "Teithlong ager oedd yr SS AGBERI a oedd yn eiddo i gwmni llongau Elder Dempster. Bu\u2019n ymgymryd a\u0302 dyletswyddau cludo ar ran y Cynghreiriaid yn ystod 1915 a 1916, gan wneud pedair taith rhwng Rwsia a Brest yn cario milwyr Rwsiaidd i Ffrainc ar ran llywodraeth y Tsar. Erbyn Diwrnod Nadolig 1917, roedd hi\u2019n cael ei defnyddio i gludo cargo a theithwyr."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Ei chapten oedd Herbert Lamont ac roedd hi\u2019n hwylio o Dakar yn Senegal i Lerpwl gyda chargo cyffredinol o gynnyrch Affricanaidd. Mae\u2019n bosibl ei bod hi\u2019n cario ifori ac arian bath hefyd. Roedd hi\u2019n rhan o gonfoi pan ddigwyddodd yr ymosodiad."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Roedd hi\u2019n igam-ogamu ar y pryd, er na wnaeth hynny fawr o les. Am 2:42 y.h. cafodd ei tharo gan dorpido ar ei hochr chwith yng nghanol y llong o flaen y bynceri. Roedd y criw a\u2019r teithwyr yn ddisgybledig, a llwyddasant i fynd ar y badau bach a oedd ar y llong a gadael cyn iddi suddo. Cawsant eu codi gan y llongau hebrwng a\u2019r cychod patrolio. Aeth yr AGBERI i lawr mewn llai na hanner awr. Byddai\u2019r llongau a oedd yn hebrwng y confoi yn mynd i\u2019r afael a\u0302\u2019r U 87."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Aed a\u0302\u2019r criw i Ysbyty Morwyr Stanley yng Nghaergybi. Cyrhaeddodd rhwng 35 a 63 o oroeswyr yr ysbyty ganol nos i dderbyn gofal arbenigol."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Roedd yr AGBERI yn perthyn i\u2019r Dosbarth \u2018Agberi\u2019 o longau, a\u2019i Rhif Swyddogol oedd 120880. Yn agerlong sgriw ddur, roedd ganddi ddau ddec a dec cysgodi. Rhai o\u2019i chwaerlongau oedd y PATANI, y PRAHSU, yr ABURI, a\u2019r FULANI."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Roedd hi\u2019n pwyso 4889.218 o dunelli metrig cofrestredig crynswth, yn 113 metr o hyd, yn 15 metr o led, ac yn 6.6 metr o uchder. Cafodd ei hadeiladu gan Workman Clark & Co. Ltd, Belfast (Rhif Iard 220) i Elder Dempster & Co. Cafodd ei lansio yn iard longau\u2019r cwmni yn Belfast ym 1915. Mae\u2019n amlwg ei bod hi\u2019n bwysig iawn i Workmans ac Elder Dempster gan iddynt hysbysebu ei howldiau enfawr a\u2019i chabanau moethus ar gyfer teithwyr mewn papur newydd."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Roedd y suddo\u2019n sicr yn ergyd i\u2019r cwmni, ond roedd ganddo lynges fawr o longau a llwyddodd i oroesi\u2019r rhyfel er iddo golli\u2019r AGBERI a nifer o longau eraill. Roedd yr U 87 wedi suddo llong arall o eiddo Elder Dempster, sef y TAMELE, ar 16 Gorffennaf 1917."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Fel yn achos pob un o longau Elder Dempster, roedd nifer fawr o griw\u2019r AGBERI yn dod o Sierra Leone yng Ngorllewin Affrica. Mae 25 o ddynion ifanc wedi\u2019u rhestru yn y rhestr griw ar gyfer y fordaith hon, yn bennaf fel tanwyr a thrimwyr a weithiai dan y dec i borthi\u2019r ffwrneisi a\u0302 glo. Dyma eu henwau:"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Royal Commission on the Ancient"}]