[{"text_idx": "#000025", "text": "Mae'r Fawr a'r Fach yn gyfrol o straeon byrion yn ymwneud a\u0302 hanesion pentrefi\u2019r Rhondda, a dyma un ohonyn nhw fel blas o'r llyfr."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Y Fawr a'r Fach is a volume of short stories and anecdotes about villages in the Rhondda valley, and here is one of them as a taste of the book. Words that are underlined can be clicked or pressed to show an English translation, and the printed book uses the same words at the bottom of pages to support understanding of words that may not be familiar at the Sylfaen level."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Iaith: Cymraeg syml, with vocabulary at the bottom of each page"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Mwynheuais ysgrifennu Y Fawr a'r Fach: Straeon o\u2019r Rhondda yn fawr iawn. Mae pob stori yn y llyfr yn wir ac o fy mhlentyndod neu fy mywyd yn y cw\u0302m. Pan roedden i\u2019n ceisio cofio rhai o\u2019r straeon roedd yn ddiddorol achos roedden i\u2019n cofio rhai fel cartw\u0302nau yn fy mhen achos roedden nhw mor ddoniol, felly roedd yn gre\u0302t gallu creu cartw\u0302ns go iawn i fynd yn y llyfr hefyd. Mae\u2019r stori am 'Y Sgiw' yn fy hen ysgol Ynyswen yn un dwi\u2019n siw\u0302r fod pob disgybl wedi clywed o\u2019r blaen- y gadair ddrwg neu am sefyll tu fas i ystafell y Pennaeth. Ond mae Y Sgiw, sef cadair fawr hir a thwll yn y canol i gadw dillad, yn rhywbeth sydd yn aros mewn cof disgyblion Ynyswen o\u2019r wythdegau a nawdegau. Mae fy merch newydd ddechrau yn yr ysgol ac roedd yn od gweld y sgiw yno nawr yn edrych mor fach achos- fel sydd yn y cartw\u0302n, yn fy mhen i roedd e\u2019n anferth ac yn ofnus iawn! Mae\u2019n ddiddorol hefyd, nawr mae fy rhieni weithiau yn casglu fy merch o\u2019r ysgol, roedd fy nhad yn dysgu Cymraeg gyda fi pan roedden i yna, a nawr mae e'n gallu siarad Cymraeg yn dda iawn gyda fy merch i, sydd yn dangos cymaint mae e wedi dysgu wrth siarad a chlywed yr iaith yn ddyddiol gyda ni fel teulu a\u2019r hyder i siarad gyda mwy o bobol bob dydd."}, {"text_idx": "#000029", "text": "I enjoyed writing Y Fawr a'r Fach: Straeon o\u2019r Rhondda very much. Every story in the book is true and from my childhood or my life in the valley. When I tried to remember some of the stories it was interesting as I remembered some as cartoons in my head because they were so funny, so it was great to be able to create real cartoons to go in the book as well. The story about 'Y Sgiw' in my old school Ynys Wen is one that I'm sure every pupil has heard before- the naughty chair or having to stand outside the Headteacher's room. But Y Sgiw, a large long chair with a hole in the middle to keep clothes, is something that is in memory of the pupils of Ynys Wen of the 80 and 90s. My daughter has just started school and I was odd to see Y Sgiw now, looking so small- as in the cartoon, in my head it was huge and very scary! It's also interesting, now that my parents sometimes collect my daughter from school, my dad was learning Welsh with me when I was there, and now he can speak Welsh very well with my daughter, which shows how much he has learned in speaking and hearing the language daily with us as a family and has the confidence to talk to more people every day."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Es i i Ysgol Gynradd Gymraeg Ynyswen. Mae pump ysgol Gymraeg yn y Rhondda \u2013 Ynyswen, Bronllwyn, Bodringallt, Llwyncelyn a Llynyforwyn. Ynyswen oedd yr ysgol Gymraeg gyntaf i agor yn y cwm, yn 1950. Doedd dim llawer o blant yno ar y dechrau ac roedd yn rhaid i bobl weithio\u2019n galed iawn i gael ysgol Gymraeg yma. Hefyd, dim ond plant gyda mam a thad yn siarad Cymraeg oedd yn cael mynd i\u2019r ysgol Gymraeg newydd. Does dim rhaid i\u2019r ddau siarad Cymraeg erbyn heddiw, diolch byth, neu faswn i ddim wedi mynd i Ysgol Ynyswen o gwbl!"}, {"text_idx": "#000033", "text": "Ond dysgodd Dad siarad Cymraeg pan o\u2019n i\u2019n fabi ac roedd e\u2019n ymarfer siarad Cymraeg gyda fi. Roedd e\u2019n dysgu\u2019n dda iawn achos roedd Mam a Mam-gu yn siarad Cymraeg gyda fi trwy\u2019r amser, felly roedd e\u2019n clywed y geiriau ac yn dysgu yr un pryd ag ro\u2019n i\u2019n dysgu. Ond stopiodd e siarad Cymraeg gyda fi pan o\u2019n i tua pump oed, nid achos doedd e ddim eisiau dysgu mwy o Gymraeg ond achos \u2019mod i\u2019n fachgen bach drwg iawn. Mae trio meddwl pan dych chi\u2019n flin yn anodd, ond mae trio meddwl mewn ail iaith pan dych chi\u2019n flin yn anodd iawn pan mae gremlin bach yn gweiddi dros y lle, yn cicio chi ac yn taflu afalau ar draws y Co-op! Roedd Dad yn trio rhoi sta\u0303r i fi ond weithiau roedd e\u2019n dweud y gair anghywir. Roedd hyn yn gwneud Dad yn fwy blin, felly wnaeth e ddechrau rhoi sta\u0303r i fi yn Saesneg. Roedd e\u2019n dal i siarad Cymraeg gyda fi bob tro arall, ond roedd rhaid iddo fe siarad mwy a mwy o Saesneg achos ro\u2019n i\u2019n cael mwy a mwy o sta\u0303r am fod yn ddrwg!"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Mae hyn yn gwneud i fi deimlo\u2019n drist nawr. Taswn i wedi bod yn fachgen bach da efallai basai Dad a fi\u2019n siarad mwy o Gymraeg gyda\u2019n gilydd. Mae Dad yn dweud do\u2019n i ddim yn fachgen drwg iawn, iawn, ond mae PAWB arall yn anghytuno!"}, {"text_idx": "#000035", "text": "Hefyd, dw i wedi gweld fideos o fachgen bach gyda gwallt coch oedd yn edrych ac yn actio yn debyg iawn i Norman Preis yn Sam Ta\u0302n. Mae Mam a Dad yn edrych yn sa\u0302l yn y fideos achos do\u2019n nhw ddim yn cysgu llawer. Do\u2019n i ddim yn dawel nac yn gwrando chwaith. Mewn un fideo dw i\u2019n sefyll gyda phlant eraill i dynnu llun ar gyfer y papur newydd. Dw i\u2019n gweld Dad yn ffilmio gyda\u2019r camera a dw i\u2019n dechrau dawnsio, a rhowlio ar y llawr a gweiddi, a dw i ddim yn edrych ar y dyn oedd yn tynnu\u2019r llun. Ar y fideo gallwch chi glywed Mam-gu yn gofyn i Dad,"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Wedyn mae rhywun yn gofyn, \u2018Isn\u2019t that your son?\u2019"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Ac mae Dad yn ateb, \u2018Oh no, I don\u2019t know who he belongs to...\u2019!"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Felly pan ddaeth yr amser i fi ddechrau\u2019r ysgol ro\u2019n nhw\u2019n hapus iawn. Do\u2019n i ddim yn hapus. Fe wnes i grio bob bore a dal ochr drws y ty\u0302 i beidio mynd."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Yn Ysgol Ynyswen, ar bwys drws ystafell y prifathro, roedd cadair fawr hir. Enw\u2019r gadair oedd y Sgiw. Roedd y plant yn cael eu rhoi ar y Sgiw am ddau reswm \u2013 os o\u2019n nhw\u2019n sa\u0302l neu os o\u2019n nhw\u2019n ddrwg. Roedd yr athrawon yn pasio\u2019r Sgiw wrth gerdded i\u2019r ystafell athrawon ac yn gofyn,"}, {"text_idx": "#000041", "text": "\u2018Pam wyt ti ar y Sgiw?\u2019"}, {"text_idx": "#000042", "text": "Os o\u2019ch chi\u2019n sa\u0302l basech chi\u2019n dweud, \u2018O, Miss, dw i\u2019n saaaaaaaaal. Mae bola tost gen i!\u2019"}, {"text_idx": "#000043", "text": "A basai\u2019r athrawon yn dweud, \u2018O, poor dab, brysia wella.\u2019\nOnd os o\u2019ch chi\u2019n ddrwg basech chi\u2019n dweud, \u2018Dw i wedi bod yn ddrwg, Miss...\u2019"}, {"text_idx": "#000044", "text": "Yna, basai\u2019r athrawon yn tyt-tytio ac yn dweud,\n\u2018O, Sio\u0302n Tomos Owen! Dw i\u2019n siomedig iawn.\u2019"}, {"text_idx": "#000045", "text": "\u2018Beth fasai dy fam yn dweud?\u2019"}, {"text_idx": "#000046", "text": "\u2018Fydd dy dad ddim yn hapus iawn.\u2019"}, {"text_idx": "#000047", "text": "\u2018Pan wela i dy fam-gu bore dydd Sadwrn yng nghaffi Fred bydd hi\u2019n drist.\u2019"}, {"text_idx": "#000048", "text": "Baswn i\u2019n edrych i fyny ac yn dweud, \u2018O, plis peidiwch dweud wrth Mam-gu, Miss! Plis?\u2019"}, {"text_idx": "#000052", "text": "Y diweddaraf oddi wrth Cyfres Amdani"}, {"text_idx": "#000054", "text": "Cyfres cyffrous o lyfrau ar gyfer oedolion sy'n dysgu Cymraeg An exciting"}, {"text_idx": "#000056", "text": "Nofel ysgafn am ddyn sy'n syrthio mewn cariad a\u0302'i diwtor. Mae Liam"}]