[{"text_idx": "#000028", "text": "Yn 1916, rhagwelodd Einstein fodolaeth tonnau disgyrchol fel rhan o\u2019i ddamcaniaeth perthnasedd cyffredinol."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Credodd y byddai digwyddiadau cosmig ar raddfa fawr yn achosi crychdonnau gofod-amser ar draws y bydysawd. Roedd Einstein yn amau, oherwydd bod y tonnau yma mor fitw, na fyddent erioed yn cael eu canfod."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Am bron i ganrif, eu bodolaeth oedd y darn olaf i brofi theori perthnasedd cyffredinol."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Roedd hynny yn wir tan 2015, pan gafodd tonnau disgyrchol eu cofrestru gennym yn Arsyllfa Tonnau Disgyrchol yr Ymyriadur Laser (LlGO) gan ba\u0302r o dyllau duon yn uno."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Mae Ymyriadureg Laser yn golygu hollti pelydr laser ac arsylwi\u2019r gwahaniaethau bach iawn rhwng y ddau hanner. Pan wrthdarodd y tyllau duon cafodd mwy o egni ei ryddhau na phw\u0302er cyfunol holl olau se\u0302r y bydysawd , ac eto, dim ond 1/1000ain diamedr proton symudodd drychau gosodiadau LIGO sy\u2019n 4 km o hyd."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Mae\u2019r drws yn awr yn agored i ddatrys rhai o ddirgelion mwyaf ein hoes. Mae Prifysgol Caerdydd wedi helpu i ddatgloi\u2019r drws."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Datblygodd Sebastian un o\u2019r modelau blaenllaw a gafodd ei ddefnyddio wrth dadansoddi\u2019r digwyddiad cyntaf. \u201cMae signalau tonnau Disgyrchol yn rhoi manylion digynsail inni am dyllau du ac ehangiad y bydysawd. Rwy\u2019n hynod falch fy mod wedi gwneud fy noethuriaeth yn ystod y foment hanesyddol yma ac mae Caerdydd wedi chwarae ro\u0302l mor bwysig yn y darganfyddiad.\u201d"}]