[{"text_idx": "#000000", "text": "Gwefan ystadegau sy'n ymwneud a\u0302'r Gymraeg \u2013 a rhagor"}, {"text_idx": "#000002", "text": "% yn gallu siarad Cymraeg yn o\u0302l grwpiau oed 2021 (mapiau Cymuned)\n% yn gallu siarad Cymraeg (hecsagonau MSOA)\nMap siroedd: % yn gallu siarad Cymraeg, fesul oedran\n% yn gallu siarad Cymraeg, yn o\u0302l awdurdod lleol a grw\u0302p oed hyblyg\n% yn gallu siarad Cymraeg (map LSOAs)\nNifer yn gallu siarad Cymraeg (map yswigod LSOA)\nSiartiau Cyfrifiad 2011 a 2021: % yn siarad Cymraeg yn o\u0302l oed, fesul Awdurdod Lleol"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Sgiliau yn y Gymraeg yn o\u0302l oed, fesul awdurdod lleol, yn 2011 a 2001\nSiarad Cymraeg yn o\u0302l oed, fesul awdurdod lleol, yn 2011 a 2001\nCymharu Cyfrifiad 2011 a\u0302 chyfrifiadau blaenorol"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Iaith TGAU mewn ysgolion uwchradd a chanol cyfrwng Cymraeg neu ddwyieithog\nDysgu\u2019r Gymraeg mewn ysgolion uwchradd\nCategori cyfrwng dysgu ysgolion cynradd\nMap ysgolion yn o\u0302l categori iaith"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Cyflwynir yma rai canlyniadau sy\u2019n deillio o brosiect ymchwil a ddefnyddiodd Astudiaeth Hydredol y SYG. Mae\u2019r Astudiaeth yn cysylltu cofnodion sampl anhysbys o 1% o boblogaeth Cymru (a Lloegr) ar draws y cyfrifiadau ers 1971."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Cyhoeddwyd dadansoddiad o gyfrifiadau 1971-2001 o\u2019r blaen yn Population Trends (Gaeaf 2005, 122). 2005. (pdf, 1MB)"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Mae\u2019r siart isod yn dangos canlyniadau Cyfrifiadau 2001 a 2011 ond dangosir canlyniadau Cyfrifiad 2001 gan ddefnyddio oed y bobl yn 2011. Er enghraifft, yn y golofn gyntaf dangosir 37.2% , y ganran a oedd yn gallu siarad Cymraeg yn 2001 ymhlith plant 3 i 14 oed yn y flwyddyn honno ond a fyddai\u2019n 13 i 24 oed yn 2011. Ni fyddai pawb o\u2019r rhai oedd wedi eu cynnwys yn 3 i 14 oed yng Nghyfrifiad 2001 wedi eu cynnwys yng Nghyfrifiad 2011. Bydd rhai wedi symud o Gymru a bydd rhai wedi marw. Ar y llaw arall, bydd rhai eraill o\u2019r un oed wedi symud i Gymru erbyn 2011 a bydd y rheini wedi eu cynnwys yng nghanlyniadau Cyfrifiad 2011 yn y grw\u0302p oedran 13-24."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mae\u2019r siart nesaf yn dangos y newid rhwng canlyniadau Cyfrifiadau 2001 a 2011 \u2013 y gellir ei gyfrifo o\u2019r siart blaenorol \u2013 ac hefyd y newid a ddangosodd yr Astudiaeth Hydredol. Dim ond cofnodion 1% o\u2019r boblogaeth sydd wedi eu cynnwys yn yr Astudiaeth Hydredol ond gan eu bod wedi eu cysylltu ar draws y cyfrifiadau gellir cyfrifo\u2019r ganran ymhlith y sampl oedd yn gallu siarad Cymraeg yn 2011 a\u2019r ganran ymhlith union yr un garfan o bobl yn 2001. Dim ond pobl a oedd yn byw yng Nghymru yn 2011 a 2001 a gynhwysir, gan na fyddai pobl oedd yn byw yn Lloegr yn 2011 wedi ateb cwestiwn am y Gymraeg."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Mae\u2019r cyfrifiad yn dangos mwy o newid yn y ganran na\u2019r hyn a ddangosir gan yr Astudiaeth Hydredol. Y newid yn y boblogaeth, hynny yw mewnfudo, sy\u2019n egluro\u2019r gwahaniaeth."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Newid net yw newid uchod yr astudiaeth hydredol, hynny yw, ymhob carfan newidiodd rhai eu statws. Cofnododd rhai nad oeddynt yn gallu siarad Cymraeg yn y cyfrifiad blaenorol eu bod yn gallu siarad Cymraeg yn 2011 a chofnododd rhai eraill a oedd yn gallu siarad Cymraeg yn 2001 nad oeddynt yn gallu ei siarad yn 2011. Y balans yw\u2019r net newid. Fe\u2019i dangosir yn y siart isod."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Astudiaeth hydredol: newid o 2001 i 2011 mewn 6 grw\u0302p oedran"}, {"text_idx": "#000018", "text": "I egluro sut y mae\u2019r rhifau yn y siart uchod wedi eu cyfrifo, edrycher ar grw\u0302p oedran 25 i 28 oed 2011 lle dangosir newid net o -15 pwynt canran. Mae\u2019r tabl canlynol yn dangos y niferoedd a gafwyd yn yr astudiaeth hydredol."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Nid oedd 175 o\u2019r rhai a allai siarad Cymraeg yn 2001 yn gallu siarad Cymraeg erbyn 2011 ond roedd 25 o\u2019r rhai na allai siarad Cymraeg yn 2001 yn gallu ei siarad erbyn 2011. Y newid net felly oedd -150. Fel canran o\u2019r cyfanswm o 998 o bobl, dyna newid net o -15 pwynt canran."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Gwelwyd patrwm gwahanol rhwng 1991 a 2001."}, {"text_idx": "#000021", "text": "(Yn anffodus, ni rennir y grw\u0302p oedran 25 i 34 oed yn y ddau siart nesaf.)"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Astudiaeth hydredol: newid o 1991 i 2001 mewn 5 grw\u0302p oedran"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Mae\u2019r siart nesaf yn dangos y newid ar draws 4 pa\u0302r o gyfrifiadau, o 1971-81 hyd at 2001-11, gan ddefnyddio cymarebau ods."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Cyfrifir log y gymhareb ods ar siarad Cymraeg fel a ganlyn, gan ddefnyddio ffigurau\u2019r tabl uchod ar gyfer y grw\u0302p oed 25-28 yn 2011 i roi enghraifft:"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Mae defnyddio cymhareb yr ods fel hyn yn fodd o gymharu tuedd siaradwyr Cymraeg i gadw eu gallu yn y Gymraeg a\u0302 thuedd ymhlith y rhai di-Gymraeg i ddysgu\u2019r Gymraeg. Sylwer nad yw\u2019r gymhareb ods ynddi ei hun yn rhoi unrhyw arwydd yngly\u0302n a\u0302\u2019r newid net. Mae hynny\u2019n dibynnu nid yn unig ar yr ods ymhlith y siaradwyr Cymraeg a\u2019r rhai di-Gymraeg ond hefyd ar eu niferoedd."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Dyma rai enghreifftiau o sut y gall y gymhareb newid:"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Os yw\u2019r ods ar siarad Cymraeg ymhlith y siaradwyr Cymraeg yn gostwng, er enghraifft o 9:1 i 6:4, a\u2019r ods ymhlith y di-Gymraeg yn ddigyfnewid, gostwng wna\u2019r gymhareb, a log y gymhareb."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Gwelir fod patrwm o newid rhwng 1981-91 yn eithaf tebyg i batrwm 1971-81 ond bod awgrym o newid yn y grw\u0302p oed ieuengaf. Mae newid mwy sylweddol rhwng 1981-91 a 1991-2001, heblaw ymhlith rhai 25-28, 45-64 a 65+. Cyflwynwyd y Gymraeg fel ail iaith yn bwnc sylfaen yn y cwricwlwm cenedlaethol gan Ddeddf Ddiwygio Addysg 1988 ac hyd yn oed erbyn 1991 roedd wedi arwain at dwf sylweddol yn y nifer o blant oedd yn dysgu Cymraeg. Cyrhaeddodd effaith y ddeddf ei anterth yn 2001 \u2013 yn yr ystyr fod y Gymraeg yn cael ei dysgu ym mron pob ysgol o Flwyddyn 1 i Flwyddyn 11 (disgyblion 15-16 oed) erbyn hynny. (Gweler: Goblygiadau newid ym mhroffeil oedran siaradwyr Cymraeg (pdf).) Erbyn 2011 felly roedd llawer, er nad y cyfan, o\u2019r rhai 25-28 hefyd wedi profi dysgu\u2019r Gymraeg yn ail iaith (ran amlaf) yn yr ysgol ddeng mlynedd yn gynharach, a\u2019r gostyngiad yn y gymhareb ods o\u2019i chymharu a\u0302 1991-2001 yn adlewyrchu\u2019r ffaith fod gafael ar yr iaith llawer ohonynt yn 2001 yn wan, fel ag yr oedd ymhlith plant 3-14 oed yn 1991."}, {"text_idx": "#000031", "text": "log cymhareb ods ar siarad Cymraeg yn o\u0302l oed, 1971-2011"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Mae\u2019r llinellau o gwmpas pob pwynt yn dangos cyfwng hyder 95% o gwmpas y pwynt. Gan mai sampl yw sail niferoedd yr Astudiaeth Hydredol, ni allwn ond amcangyfrif yr ods. Gallai\u2019r ods fod yn wahanol yn y boblogaeth gyfan ac mae hyd y llinell am bob pwynt yn dweud gwir werth yr ods yn mynd i fod o fewn hyd y llinell 95% o\u2019r amser."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Mae\u2019r siart isod yn dangos ffigurau\u2019r ddau ryw ar waha\u0302n. Mae patrwm y ddau\u2019n weddol debyg ond tuedda cymhareb y merched o dan 35 oed fod yn is na chymhareb y dynion, gan adlewyrchu\u2019r duedd i ferched honni\u2019n fwy na bechgyn eu bod yn gallu siarad Cymraeg ar o\u0302l ei dysgu fel ail iaith yn yr ysgol."}, {"text_idx": "#000034", "text": "log cymhareb ods ar siarad Cymraeg yn o\u0302l oed a rhyw, 1971-2011"}, {"text_idx": "#000035", "text": "Nid oedd y gallu i siarad Cymraeg yn 2001 yn allu mor gadarn ac oedd yn y cyfrifiadau blaenorol. Er enghraifft, dim ond 56.1% o siaradwyr Cymraeg 3 i 14 oed 2001 oedd yn gallu siarad Cymraeg erbyn 2011. 72.4% oedd y ganran gyfatebol rhwng 1991 a 2001 a honno yn ei thro yn is na\u2019r 79.3% a gafwyd rhwng 1981-1991 a\u2019r 79.5% a gafwyd rhwng 1971-81."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Er hynny, nid yw\u2019r golled hon yn egluro\u2019r gostyngiad a welwyd yng nghanlyniad Cyfrifiad 2011 ar gyfer y grw\u0302p oedran yma yn llawn. Mewnfudo yw\u2019r elfen arall oedd yn gyfrifol am hynny."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Cydnabyddir yn ddiolchgar ganiata\u0302d y Swyddfa Ystadegol Gwladol i ddefnyddio\u2019r Astudiaeth Hydredol, fel ag y cydnabyddir y cymorth a gafwyd gan staff CeLSIUS. Cefnogir CeLSIUS drwy raglen Cyfrifiad y Boblogaeth yr ESRC (Cyf. Gwobr: ES/K000365/1). Yr awdur yn unig sy\u2019n gyfrifol am ddehongliad y data.\nNid yw defnydd data Astudiaeth Hydredol y SYG yn y gwaith hwn (Prosiect 30165) yn awgrymu bod y SYG yn ardystio dehongliad na dadansoddiad y data."}]