[{"text_idx": "#000004", "text": "Lleoli llongddrylliadau yn nyfroedd Cymru"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Mae\u2019r Cofnodion Colledion yn cofnodi\u2019r holl longau a gollwyd drwy\u2019r byd fesul chwarter. Ceir ynddynt fanylion fel enw, tunelledd, gwlad, cargo a thaith y llong. Gweler yma, er enghraifft, wybodaeth am yr agerlong sgriw TREE VILLA sydd, heblaw am ei rhif yn y Gofrestr, yn cynnwys yr holl fanylion perthnasol."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Un nodwedd sydd o bwys mawr i\u2019r prosiect hwn yw\u2019r manylion a geir yn y golofn sy\u2019n nodi amgylchiadau a lleoliad y suddo. Nodir mai lleoliad y TREE VILLA oedd 5 milltir i\u2019r de-orllewin o Ynys Sgogwm. Felly gallwn blotio lleoliad y llongddrylliad yn fras ar fap a dweud ei fod yn nyfroedd Cymru."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Dyma enghraifft arall, y tro hwn o fis Hydref 1969. Mae\u2019r BANGARTH wedi\u2019i rhestru yn y categori \u2018Foundered\u2019. Er bod rhai manylion heb eu cynnwys, er enghraifft y daith a\u2019r cargo, rydyn ni yn cael gwybod beth oedd amgylchiadau ei cholli a ble. Yn yr achos hwn fe roddir y cyfesurynnau lledred a hydred, yn ogystal a\u0302\u2019r lleoliad daearyddol (4 milltir oddi ar Ben Strwmbwl)."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Y cofnod ar gyfer y Bangarth yng Nghofnodion Colledion Lloyd\u2019s yn y chwarter yn diweddu 31 Rhagfyr 1969, t.51"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mae\u2019r cyfesurynnau hyn o gymorth i fapio llongddrylliadau\u2019n fwy manwl. Mewn rhai achosion, cyfesurynnau\u2019n unig sy\u2019n cael eu rhoi, neu gyfesurynnau gyda lleoliad daearyddol cyffredinol iawn. Mae\u2019r ARDLOUGH yn un enghraifft:"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Pan gawn wybodaeth mor fanwl am leoliad llongddrylliad, gallwn ei fapio a\u0302 hyder. Ond gall y wybodaeth fod yn weddol annelwig weithiau. Gweler, er enghraifft, y cofnod ar gyfer yr AGILE, briganti\u0302n pren, yng Nghofnodion Colledion 1909."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Yr unig wybodaeth a roddir yn y Cofnodion am leoliad y suddo yw \u2018Bristol Channel\u2019. Gan nad oes gwybodaeth fwy penodol am leoliad y llongddrylliad, fe roddir Lleoliad Enw Morwrol i\u2019r AGILE, sef Mo\u0302r Hafren. Defnyddir y Lleoliadau Enw Morwrol hyn gan y Comisiwn Brenhinol i leoli safleoedd pan nad oes manylion penodol ar gael. Yna neilltuir cyfeirnod grid canolog i\u2019r safleoedd \u2013 ar gyfer Mo\u0302r Hafren yn yr achos hwn. Pan ddilynir y protocolau hyn, gwelwn fod yr AGILE yn gorwedd yn nyfroedd Cymru, fel y mae\u2019r map hwn yn ei ddangos:"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Ond drwy chwilio am yr AGILE mewn papurau newydd cyfoes, gallwn ddarganfod mwy o fanylion. Yn yr erthygl sy\u2019n dilyn, nodir i\u2019r llongddrylliad ddigwydd ym Mae Barnstaple, oddi ar arfordir Dyfnaint:"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Mae hyn yn golygu bod safle llongddrylliad yr AGILE y tu allan i ddyfroedd Cymru. Felly ni chafodd y llong ei chynnwys yng nghofnodion llongddrylliadau\u2019r Comisiwn."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Map yn dangos lleoliad bras y gwrthdrawiad a arweiniodd at suddo\u2019r AGILE; mae\u2019n gryn bellter o\u2019i safle Lleoliad Enw Morwrol ac yn sicr nid yw yn nyfroedd Cymru! Ffynhonnell "}, {"text_idx": "#000021", "text": "Ar y llaw arall, mae yna gofnodion yn y Cofnodion Colledion, er enghraifft, ar gyfer yr agerlong TOURQUENNOIS o Wlad Belg, sydd hefyd yn nodi \u2018Bristol Channel\u2019, ond ni ddaethpwyd o hyd i ffynhonnell ychwanegol eto sy\u2019n nodi union leoliad y suddo. Felly, am y tro, mae\u2019r llong wedi cael Lleoliad Enw Morwrol a chyfeirnod grid cyffredinol sy\u2019n ei rhoi yn nyfroedd Cymru."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Weithiau nid oes unrhyw wybodaeth mewn ffynonellau dogfennol. Gellir pennu lleoliadau mwy manwl drwy groesgyfeirio amrywiaeth o ffynonellau ond, yn y cyfamser, os deuwn ar draws enghraifft fel y TOURQUENNOIS nad yw\u2019n nodi ond lleoliad fel \u2018Bristol Channel\u2019 neu \u2018Irish Sea\u2019 ar gyfer y llongddrylliad, neilltuir cyfesuryn gofodol iddo a ddiffinnir i gynrychioli canol yr ardal gyffredinol dan sylw."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Mae\u2019n debyg bod safleoedd llawer o longddrylliadau eraill wedi\u2019u nodi yn yr un lle, a rhoddir lleoliad mwy penodol i\u2019r rhain wrth i fwy o wybodaeth ddod i law, naill ai o ffynonellau dogfennol neu drwy ymgymryd ag ymweliadau safle."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Gall dod o hyd i leoliad rhai llongau yn y Cofnodion Colledion fod yn heriol, ond mae\u2019r wybodaeth a gesglir wrth chwilio yn ychwanegu at ein gwybodaeth am longddrylliadau Cymru ac yn ein galluogi i fireinio ein cofnodion a\u2019u gwneud yn fwy manwl gywir."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Os hoffech ddysgu mwy am y prosiect hynod ddiddorol hwn, fe fydd Meilyr Powell, Cynorthwyydd Ymchwil Arforol (Sefydliad Cofrestr Lloyd\u2019s), yn rhoi nifer o sgyrsiau am ddim ar-lein yn ystod yr wythnosau nesaf ar y prosiect Cofnodi Llongddrylliadau Cymru."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Ymunwch a\u0302\u2019r rhestr e-bostio i dderbyn diweddariadau rheolaidd. Mae\u2019n rhad ac am ddim!"}]