[{"text_idx": "#000001", "text": "Teyrnasodd Edward II fel Brenin Lloegr rhwng 1307 a 1327, cafodd ei 20 mlynedd ar yr orsedd eu llethu gan ryfeloedd aflwyddiannus, trethiant gormesol, newyn, ac aflonyddwch sifil."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Pedwerydd mab Edward I oedd Edward II, fodd bynnag, bu farw ei dri brawd hy\u0302n i gyd yn ifanc ac felly llwyddodd i\u2019r orsedd ar farwolaeth ei dad ym 1307. Cafodd teyrnasiad Edward II ei bla gan wrthwynebiad barwnol, yn arbennig oherwydd ei oddefgarwch ymddangosiadol o ffefrynnau gwrywaidd a threthi beichus, a godwyd i dalu am ymgyrchoedd milwrol aflwyddiannus yn yr Alban."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Ym 1314, roedd Arglwydd Gororau Morgannwg, Gilbert de Clare, ymhlith y rhai a laddwyd yn ystod gorchfygiad trychinebus yn y frwydr yn Bannockburn. Heb etifedd gwrywaidd i\u2019w etifeddu, trosglwyddwyd gweinyddiaeth Morgannwg i ddwylo Brenhinol a phenododd Edward Payne de Turberville yn gwstws, neu\u2019n Siryf, i oruchwylio pethau."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Yn y pen draw, arweiniodd agwedd llawdrwm Payne at Llywelyn Bren, uchelwr Cymreig lleol, i wadu ei ymddygiad at y Brenin. Fodd bynnag, ochrodd Edward II gyda\u2019i ddyn, cyhuddwyd Llewelyn o elyniaeth a\u2019i fygwth ei ddienyddio. Teimlai Llewelyn nad oedd ganddo ddewis ond ymladd yn o\u0302l a gosod gwarchae ar Gastell Caerffili ar 28 Ionawr 1316, gan sbarduno gwrthryfel Cymreig byrhoedlog."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Yn y pen draw, setlodd Edward Arglwyddiaeth Morgannwg ar un o\u2019i ffefrynnau, Hugh Despenser yr Ieuaf, a oedd yn briod a\u0302 nith y Brenin, chwaer Gilbert de Clare, Eleanor. Camdriniodd y teulu Despenser eu dylanwad i gynyddu eu tiroedd a\u2019u cyfoeth, yn aml ar draul cymdogion a chystadleuwyr. Arweiniodd casineb at y Despensers at ryfeloedd cartref yn 1321 ac eto yn 1326."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Hanes yr arwr lleol, Llywelyn Bren, yn ystod teyrnasiad cythryblus Edward II yw testun Hanesion y Tw\u0302r Du, atyniad teuluol trochiedig sy\u2019n dod a\u0302 hanes yn fyw mewn ffordd na fyddwch yn ei anghofio\u2019n fuan! Os hoffech chi glywed stori lawn y bennod gyffrous hon yn hanes Cymru, yn yr union fan lle digwyddodd, ychwanegwch daith Black Tower Tales at eich Tocyn Castell."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Darganfyddwch fwy trwy edrych ar ein Teithiau Tywys, neu holwch yn swyddfa docynnau\u2019r Castell am ragor o wybodaeth."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Cofrestrwch ar ein rhestr bostio Castell Caerdydd i dderbyn y newyddion diweddaraf a beth sydd ymlaen."}]