[{"text_idx": "#000002", "text": "Fe ymddengys bod pw\u0302er a dylanwad Aeddan ymhlith Brythoniaid Cymru wedi bod yn sylweddol. Mewn un chwedl, anogwyd Aeddan gan Dewi ac eraill i ddefnyddio ei bwerau gwyrthiol i wella mab Brenin y Brythoniaid, a oedd yn ddall, yn fyddar ac yn gloff. Anfonwyd y bachgen at Aeddan, ac fe weddi\u0308odd yn daer am ei adferiad a maes o law fe wellodd y bachgen yn wyrthiol. Yn dilyn y wyrth hon, dywedir fod enw Aeddan wedi dod yn hysbys ledled y deyrnas. Dengys straeon fel hyn bod y teulu mwyaf pwerus yn y deyrnas yn dibynnu ar ddynion sanctaidd fel Aeddan. Heb os, roedd olynwyr Aeddan, y clerigwyr a gofnododd y straeon hyn, yn awyddus iawn i bwysleisio hyn wrth y rhai a rheolai\u2019r wlad."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Dengys stori arall am gyfnod Aeddan yng Nghymru sut y cafodd digwyddiadau\u2019r unfed ganrif ar ddeg a\u2019r ddeuddegfed ganrif effaith ar y ffordd yr adroddwyd yr hanes amdano. Mae\u2019n adrodd yr hanes am sut y gwnaeth y Brythoniaid yng Nghymru wynebu\u2019r perygl o oresgyniad gan fyddinoedd mawr y Sacsonaidd. Anfonwyd Aeddan gan Dewi i faes y gad ac yno fe weddi\u0308odd dros y Brythoniaid, wrth iddynt wynebu eu gelynion Sacsonaidd lawer mwy niferus. Yn dilyn ymyrraeth Aeddan, trodd y Sacsoniaid a ffoi a chawsant eu herlid a\u2019u lladd gan y Brythoniaid dros yr wythnos ganlynol. \u201cNi laddwyd yr un Brython drwy law y Sacsoniaid drwy gydol y cyfnod a hynny trwy ras Duw a gwyrthiau Maedoc. Ac ni wnaeth yr un Sacson oresgyn Prydain tra roedd Maedoc yno ac yn dilyn y gwyrthiau hyn\u201d. Mae\u2019n bosibl bod y stori hon wedi\u2019i chreu ar adeg pan oedd Cymru dan fygythiad y Normaniaid a gellir ei dehongli fel ymgais gan y Cymry i ddychryn goresgynwyr posib."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Ceir sawl hanesyn arall am gyfnod Aeddan yng Nghymru. Fe iachaodd ddyn oedd ag anffurfiad ar ei wyneb, \u201coedd a\u0302 wyneb mor wastad a\u0302 bwrdd, heb lygaid na thrwyn\u201d. Unwaith tra\u2019n cludo cwrw yn o\u0302l i\u2019r fynachlog, difrodwyd y llestr a chollwyd y cwrw. Ond fe wnaeth Aeddan arwydd y groes, atgyweirio\u2019r difrod a chludo\u2019r cwrw i\u2019w gyd-fynachod."}]