[{"text_idx": "#000000", "text": "Rhywun ar dy ochr di"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Bob blwyddyn yng Nghymru mae tua 5,500 o bobl yn hunan-niweidio ac yn gorfod aros yn yr ysbyty. Ond mae\u2019r gwir ffigwr yn llawer mwy gan nad yw pawb yn gorfod aros yn yr ysbyty tra bod eraill ddim yn mynd i\u2019r uned brys o gwbl. Mae gan y DU un o\u2019r ffigyrau hunan-niweidio uchaf yn Ewrop ond mae yna lawer o ddiffyg gwybodaeth am y pwnc o hyd. Mae Alun Fletcher o SHARE MHM Wales wedi ysgrifennu blog arbennig i Meic yn edrych ar hunan-niwed ac yn trafod camddealltwriaethau cyffredin."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mae hunan-niwed, neu hunan-anafu, yn derm ymbare\u0301l ar gyfer unrhyw weithred, arferiad, neu ymddygiad sydd yn achosi niwed i\u2019r corff. Yn gyffredinol, mae hunan-niweidio yn anafu dy hun yn fwriadol, wrth achosi anaf corfforol, rhoi dy hun mewn sefyllfa beryglus, neu esgeuluso\u2019r hunan."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mae pobl yn hunan-niweidio mewn sawl ffordd wahanol, ond torri\u2019r croen ydy\u2019r ffordd fwyaf cyffredin. Gellir ystyried anhwylderau bwyta, camdriniaeth cyffuriau neu alcohol ac esgeuluso\u2019r hunan fel hunan-niweidio, ond efallai nad yw\u2019n cael ei ystyried fel hunan-niweidio bwriadol."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Pam bod pobl yn hunan-niweidio?"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Nid oes un ateb i hyn. Mae hunan-niweidio yn ymateb i drallod emosiynol. Gall ddod o deimlo\u2019n unig neu o arwahaniad cymdeithasol, o gamdriniaeth cynt, anhwylder pryder o\u0302l-drawmatig (PTSD), teimlad o euogrwydd neu fethiant."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Rhyddhad \u2013 rhyddhau teimladau annioddefol fel galar, dicter, neu dristwch pan wyt ti\u2019n wynebu pethau anodd, neu mae\u2019r boen ar y tu mewn yn ormod.\nHunan-gosbi \u2013 \u2018glanhau\u2019 dy hun o deimladau hunan-gasineb, cywilydd, euogrwydd a budredd.\nTeimlo\u2019n Real \u2013 weithiau mae\u2019n haws delio gyda\u2019r boen gorfforol yn hytrach na\u2019r boen emosiynol. Weithiau mae pobl yn teimlo wedi\u2019u datgysylltu o\u2019r byd ac mae hunan-niweidio yn ffordd i gysylltu\u2019r corff a\u2019r meddwl.\nRheolaeth \u2013 mae rhai yn credu ei fod yn ffordd o fod mewn rheolaeth o rywbeth, pan nad yw\u2019n bosib rheoli pethau eraill yn dy fywyd."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Mae yna lawer o gamsyniadau am y \u2018math o bobl sy\u2019n hunan-niweidio\u2019. Yma edrychwn ar y chwedlau a\u2019r ffeithiau."}, {"text_idx": "#000010", "text": "CHWEDL: Dim ond eisiau sylw maen nhw"}, {"text_idx": "#000011", "text": "FFAITH: Mae hunan-niweidio yn beth preifat a phersonol fel arfer. Mae pobl sydd yn hunan-niweidio yn dueddol o guddio\u2019r clwyf, neu yn niweidio llefydd sydd ddim i\u2019w gweld o ddydd i ddydd. Pan fydd sylw yn cael ei roi i\u2019r anafiad, yn aml bydd hyn yn negyddol ac yn cynyddu\u2019r trallod."}, {"text_idx": "#000013", "text": "FFAITH: Er ei fod yn wir fod y mwyafrif o bobl sydd yn datgelu ymddygiad hunan-niweidiol yng Nghymru yn ferched ifanc rhwng 15 a 19 oed, mae\u2019n effeithio ar fwy nag merched ifanc yn unig. Amcangyfrif bod 11% o dderbyniadau hunan-niwed i\u2019r ysbyty llynedd yn wrywaidd, a bod cynyddiad yn y nifer o bobl hy\u0302n sydd yn hunan-niweidio hefyd, yn enwedig dynion dros 75 oed."}, {"text_idx": "#000014", "text": "CHWEDL: Mae pobl yn hunan-niweidio i ffitio neu fod yn cw\u0302l"}, {"text_idx": "#000015", "text": "FFAITH: Mae unrhyw un sydd yn hunan-niweidio yn gwneud hynny oherwydd anghenion gwaelodol a thrallod emosiynol. Os yw rhywun wedi rhoi tro arno i ffitio gyda ffrindiau yn yr ysgol, nid yw\u2019n debygol iawn y bydd hyn yn parhau. Nid tric parti yw hwn. Os yw rhywun yn parhau i anafu eu hunain, maent angen cymorth a chefnogaeth."}, {"text_idx": "#000016", "text": "CHWEDL: Nid yw\u2019n anafiad drwg felly nid yw\u2019r broblem yn ddifrifol"}, {"text_idx": "#000017", "text": "FFAITH: Nid yw\u2019n bwysig pa mor ddifrifol yw\u2019r anafiad. Mae\u2019r ffaith bod rhywun yn hunan-niweidio yn dangos bod angen cymorth a chefnogaeth arnynt. Os wyt ti\u2019n sylweddoli bod rhywun yn niweidio, yna mae dy ymateb di\u2019n bwysig iawn. Mae gwrthod yr anafiad yn bychanu\u2019r person sydd yn teimlo\u2019n flinedig ac fel bod pawb yn camddeall."}, {"text_idx": "#000018", "text": "CHWEDL: Maent yn niweidio am eu bod eisiau lladd eu hunain"}, {"text_idx": "#000019", "text": "FFAITH: Er bod yna gysylltiad rhwng tueddiadau hunan-ddinistriol a hunan-niweidio, nid yw person sydd yn hunan-niweidio eisiau cymryd bywyd eu hunain o reidrwydd. Mae\u2019r mwyafrif yn ei ddefnyddio i ymdopi gyda straen ac yn dal ati yn hytrach nag rhoi diwedd ar fywyd."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Sut mae helpu ffrind sydd yn hunan-niweidio?"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Dyw\u2019r ffaith dy fod di\u2019n adnabod rhywun sydd yn hunan-niweidio ddim yn golygu dy fod di\u2019n gallu datrys eu problemau. Mae angen i ti gydymdeimlo, deall a bod yn amyneddgar. Y peth gorau gallet ti ei wneud ydy bod yna iddyn nhw, gwrando a\u2019u hannog i chwilio am gefnogaeth."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Paid gwylltio a mynnu eu bod yn stopio. Maent yn defnyddio hunan-niwed fel ffordd o ymdopi, bydda nhw\u2019n stopio os gallan nhw. Cyniga fynd i\u2019r doctor neu\u2019r cwnsler gyda nhw os ydynt yn dymuno."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Sut wyt ti\u2019n helpu dy hun?"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Mae siarad am dy broblemau gyda phobl yn gallu helpu. Gall rhannu dy broblemau gynyddu hunan-barch, gwneud i ti deimlo\u2019n well am dy hun a gwneud bywyd yn fwy pleserus."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Mae grwpiau cefnogol yn ffordd wych i ddileu\u2019r stigma o hunan-niweidio. Mae\u2019n le i ti fynegi dy hun heb gael dy farnu. Byddi di\u2019n dysgu sut i ymdopi gyda phroblemau mewn ffordd bositif a bydd rhannu gyda phobl eraill yn rhoi gwell dealltwriaeth i ti o dy broblemau, edrych ar wahanol opsiynau, darganfod strategaethau i ymdopi a chynyddu hunanymwybyddiaeth. Yn aml mae pobl yn teimlo\u2019r gallu i fod yn agored mewn grwpiau cefnogol, er nad ydynt wedi gallu siarad gyda neb am eu problemau cyn hynny. Mae gwybod bod pobl eraill yn profi\u2019r un pethau yn gallu gwneud ti\u2019n gryfach wrth i ti wella."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Am wybodaeth bellach am MHM Wales a SHARE cysyllta ar 01656 651 450 neu e-bostia: "}, {"text_idx": "#000030", "text": "Os wyt ti angen siarad gyda rhywun am fater iechyd meddwl, gall Meic gyfeirio ti at y lle cywir i gael yr help sydd ei angen arnat. Os oes rhywbeth arall yn dy boeni (nid oes rhaid iddo fod yn fater iechyd meddwl) yna galwa Meic i siarad gyda chynghorydd cyfeillgar."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Mae Meic yn llinell gymorth, gwybodaeth ac eiriolaeth i blant a phobl ifanc 0 i 25 oed yng Nghymru. Rydym yn agored o 8am i hanner nos, 7 diwrnod yr wythnos. Mae posib cysylltu ar y ffo\u0302n (080880 23456), neges testun (84001) ac ar y we yn rhad ac am ddim."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Yn rhad ac am ddim!"}, {"text_idx": "#000035", "text": "Oes rhywun yn gwrando arnat ti?"}, {"text_idx": "#000036", "text": "Rhywun i wrando. Rhywun i'th gymryd o ddifrif. Rhywun i roi cyngor."}]