[{"text_idx": "#000005", "text": "Mae heddiw\u2019n Ddiwrnod Treftadaeth y Byd UNESCO. Mae hefyd yn wythfed wythnos y gwrthdaro yn Wcra\u0301in. Mewn rhyfel, mae treftadaeth yn cael ei difrodi ac weithiau\u2019n cael ei dileu yn gyfan gwbl. Gellir tybio y bydd llawer o henebion hanesyddol Wcra\u0301in yn y mannau lle mae\u2019r rhyfel yn digwydd wedi\u2019u difrodi, ac na fydd modd eu hatgyweirio efallai, er enghraifft yn ninas Mariupol lle nad oes dim byd ond rwbel ar o\u0302l. Gall colli henebion hanesyddol fod yn ergyd enfawr ond gall ailgodi adeiladau a ddifrodwyd fod yn ffordd o fynegi gobaith am heddwch a fydd yn parhau. Yn ninas Mostar yn Bosnia a Herzegovina, cafodd yr hen bont a oedd yn croesi\u2019r afon rhwng dwy ran y ddinas ei dinistrio ar 9 Tachwedd 1993. Yn dilyn hynny cafodd prosiect ei lansio i\u2019w hailadeiladu, a chafodd y bont a ailadeiladwyd ei hagor ar 23 Gorffennaf 2004 fel symbol o heddwch, gobaith a chymod."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Yng Nghymru mae yna adeilad anghyfarwydd ond hyfryd sydd wedi\u2019i gysegru i\u2019r syniad o heddwch. Yr adeilad dan sylw yw\u2019r Deml Heddwch ac Iechyd ym Mharc Cathays, Caerdydd. Roedd yr adeilad yn ffrwyth gweledigaeth yr Arglwydd Davies o Landinam, a oedd yn wleidydd, yn ddiwydiannwr ac yn filwr yn y Rhyfel Mawr. Cafodd y Deml ei chysegru i goffa\u0301u\u2019r rheini a fu farw yn y Rhyfel Mawr, ond roedd ganddi ddiben ymarferol hefyd, sef hyrwyddo heddwch ac iechyd."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Cafodd yr adeilad sia\u0302p T neo-Sioraidd ei ddylunio gan y pensaer o Gymru, Syr Percy Thomas, a chafodd ei gwblhau ar drothwy\u2019r Ail Ryfel Byd. Mae portico, lle mae paneli cerfiedig sy\u2019n cynrychioli llewyrch a chyfiawnder yn cael cysgod, yn arwain at y neuadd ganolog uchel sy\u2019n olau iawn ac sy\u2019n cynnwys pileri o farmor du a nenfwd lliw wedi\u2019i rannu yn baneli. Dan y deml y mae\u2019r crypt sy\u2019n cofio mewn llyfr coffa\u0301u cenedlaethol am y rheini a fu farw mewn rhyfel. Bob ochr i\u2019r neuadd mae yna swyddfeydd mewn esgyll sydd a\u0302 mwy nag un llawr. Heddiw, Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru sy\u2019n gofalu am yr adeilad ac mae\u2019n gweithio gyda chymunedau yng Nghymru i hyrwyddo camau gweithredu a gwaith dysgu er mwyn sicrhau datblygiad a heddwch rhyngwladol."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Cerflun o Gyfiawnder yn y portico."}]