[{"text_idx": "#000001", "text": "Daeth cyhoeddiad Ddydd Mawrth 10 Ebrill gan archfarchnad Iceland ei fod am roi'r gorau i ddefnyddio olew palmwydd ('palm oil') yn eu cynnyrch erbyn diwedd 2018."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Y cwmni o Lannau Dyfrdwy yw'r archfarchnad mawr cyntaf yn y DU i waredu'r olew o'u cynnyrch, a hynny am resymau amgylcheddol."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Un fydd yn hapus iawn a\u0302'r penderfyniad yma yw Mari Huws o Benygroes ger Caernarfon. Treuliodd hi bron i chwe wythnos yn Indonesia er mwyn gwneud ffilm ddogfen ar effaith y diwydiant olew palmwydd ar fywyd gwyllt, cymunedau a'r amgylchedd yno:"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Yn 2015, cafodd coedwig law maint Cymru ei losgi mewn cwpl o fisoedd ar o\u0302l i dannau erchyll ruo drwy de Sumatra."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Dyma, heb os, oedd un o drychinebau amgylcheddol gwaethaf y ddegawd, yn rhyddhau miliynau o dunelli o garbon i'r byd ac yn mygu'r cymunedau."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Darma a'i fab. Sefydlydd y fenter 'Nature for Change', sydd yn gweithio i amddiffyn y goedwig law a bywyd gwyllt drwy addysgu a chefnogi'r ffermwyr lleol a'r teuluoedd sy'n byw yn y 'buffer zone' yn Timbang Lawan, Sumatra"}, {"text_idx": "#000010", "text": "O'n i'n gweld o'n reit sinistr i ddechrau bod 'na gynhwysyn - sy'n g'neud gymaint o ddifrod i'r byd, i'r bobl a'r bywyd gwyllt - yn cuddio mewn cynnyrch yn ein harchfarchnadoedd ni a bod neb callach am y peth."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Ond y peth 'naeth wir ysgogi fi i fynd ar o\u0302l y pwnc go iawn oedd erthygl am ymdrechion Rainforest Foundation Norway i leihau defnydd y wlad o olew palmwydd yn 2011."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Drwy ledu'r ffeithiau am y diwydiant ar lawr gwlad, 'nath yr ymgyrch leihau defnydd Norwy o'r olew 60% mewn blwyddyn. Felly ma' hi'n bosib g'neud gwahaniaeth!"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Hani, fy ngeid i fyny'r afon Sakonyar, Borneo. Afon sydd yn rhedeg fel ffin efo'r Parc Cenedlaethol ar un ochr a phlanhigfeydd ar y llall"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Dwi'n gobeithio y bydd y prosiect yma'n ysbrydoli pobl i feddwl am o le ma' petha'n dod, a sgil effaith y diwydiant olew palmwydd ar gymuneda', bywyd gwyllt a'r amgylchedd."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Plant yn chwara' mewn 'paddie' reis sydd newydd gael ei gynhaea' yng ngogledd Sumatra"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Ma'r pw\u0302er yn ein pocedi ni i beidio bwydo cyfalafiaeth, system sy'n ffafrio elw a chynnydd economaidd tymor byr dros gynaliadwyedd, hawliau dynol a dyfodol y blaned."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Drwy ddogfennu cip o be' sy'n mynd 'mlaen yma ar ffilm, drwy ffotograffiaeth ac mewn blog, ella y medra i chwara' rhan fach yn y newid sydd angen digwydd i achub be' sy'n weddill o'r goedwig law ac i'r cymunedau sydd yn byw wrth ei hymyl gadw ei hurddas a'i hincwm fel ffermwyr reis, llysiau a ffrwythau."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Yr enw gwreiddiol oedd 'Suangai Buaya', afon y crocodeil - cyn i'r Iseldirwyr, a oedd yn coloneiddio Indonesia tan yr Ail Ryfel Byd, ei hail-enwi."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Jonni, Armen ac Armir - geids i fi yng nghoedwig law Gunung Leuser am bedwar diwrnod a thair noson. Y tri yn adnabod y goedwig fel cefn eu llaw."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Bachgen, 2, yn dal 'yn sownd' mewn ysbyty dramor"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Ras drwy Kenya yn 'ehangu bywyd'"}]