[{"text_idx": "#000007", "text": "Pen brysgyll ar sia\u0302p disg W152"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Gwyrddfaen. Cloddiwyd ym Mostagedda 1929. Am adroddiad ar y cloddio gweler Brunton, (1937, 72). Caiff bedd 1854 ei ddisgrifio fel bedd gyda chyllell fflint wedi torri a phen brysgyll yn gorwedd yn ddarnau o flaen y pen a\u2019r breichiau. Cafwyd hyd i bestl yn yr un bedd. Mae fwy na thebyg yn dyddio i Naqada I."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Roedd pennau brysgyll yn cael eu defnyddio fel arfau ac mewn seremoni\u0308au. Mae nifer o ddarluniau\u2019n dangos brenhinoedd yn lladd eu gelynion a\u0302 gwrthrychau o\u2019r fath. Fodd bynnag, mae\u2019r ffaith bod brysgyll fel y rhain mor fach yn awgrymu mai pethau i\u2019w dangos ac nid i\u2019w defnyddio oeddent. Awgrymwyd y byddai pennau brysgyll naill ai\u2019n cael eu cysylltu wrth garrai lledr, neu wedi\u2019u rhoi ar goes bren. Mae nifer wedi\u2019u darganfod sydd a\u0302 charnau pren (gweler Stevenson am enghreifftiau)."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Mae\u2019n ymddangos, yn gyffredinol, bod y pen brysgyll sia\u0302p disg yn hy\u0302n na\u2019r pen brysgyll sia\u0302p gellygen. Mae\u2019r ddau\u2019n dyddio i\u2019r cyfnodau Cynddynastig neu Ddynastig Cynnar (4000-3000CC) ac i\u2019w cael mewn beddau. Yn aml maen nhw\u2019n edrych fel petaent wedi\u2019u torri\u2019n bwrpasol cyn cael eu rhoi yn y beddau."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mae un astudiaeth (Podzorski 1993) wedi awgrymu mai a\u0302 beddau dynion y mae brysgyll yn dueddol o fod wedi\u2019u cysylltu (er y gall y gydberthynas fod yn ddibwys gan mai dim ond dau ben brysgyll oedd yn yr astudiaeth) ac mae astudiaeth Hassan a Smith (2002, 52) o 426 o feddau o 5 mynwent yn awgrymu bod pennau brysgyll mor debygol o fod yn gysylltiedig a\u0302 beddau menywod ag a\u0302 rhai dynion."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Gwyddom am bennau brysgyll model, rhai enghreifftiau\u2019n fach iawn, rhai\u2019n anarferol o fawr. Mae\u2019r ddwy elfen hyn yn dangos bod gan bennau brysgyll werth symbolaidd yn ogystal ag ymarferol (mae pennau brysgyll sydd o bosib yn amwledaidd yn y Ganolfan e.e. EC3037)."}]