[{"text_idx": "#000005", "text": "Women of Colour \u2013 Rupi Kaur"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Crwydro Instagram oeddwn i un diwrnod pan ddes ar draws pytiau bychain o gerddi. Gwnaeth y cerddi argraff arnaf i yn syth."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Deuthum i wybod wedyn mai awdur y cerddi oedd un Rupi Kaur."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Ganwyd Rupi Kaur yn Punjab yn India. Mudodd gyda\u2019i rhieni i Toronto yng Nghanda pan oedd yn blentyn yn ffoaduriaid yn dianc rhag y trais a\u0302\u2019r hil-laddiad yn erbyn y Sikhiaid yn Punjab."}, {"text_idx": "#000011", "text": "\u2018for my father opportunity and time align a month after i am born. he takes his chance. knowing if he does not leave now he will end up imprisoned like his friends. tortured. dead. or perhaps all three in that same sequence. for the sake of survival my family beomes a footnote in history. one of those tens of thousands of punjabi sikhs fleeing punjab because of genocide.\u2019\nWhere \u2018Milk and Honey\u2019 Began \u2013 Rupi Kaur"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Yn angerddol dros arlunio, ysgrifennu a perfformio, ysgrifennodd hi gannoedd ar gannoedd o ddarnau o farddoniaeth gan berfformio ar hyd a lled Canada nes dod i gyhoeddi\u2019r casgliad cyntaf o\u2019i gwaith yn y gyfrol Milk and Honey yn 2014."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Rhwng tudalennau\u2019r gyfrol ceir darluniau hardd i gydfynd a\u0302 rhai o\u2019r cerddi a ddarluniwyd gan Rupi Kaur ei hunan sydd ddim on yn atgyfnerthu\u2019r ffaith bod cyfanwaith yma."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Er bod ei harddull rhydd, ar yr olwg gyntaf, yn ymddangos yn syml nid oes ond angen edrych eto i weld bod o\u0302l saerniaeth ac adroddwr stori i\u2019w gwaith. Mwyhau ar ei llais croyw fel bardd wnaiff yr arddull dawedog. Dewiswyd a detholwyd y geiriau yn ofalus. Mae\u2019r casgliad yn gyfoethog mewn dychymyg a delweddau ysgwytol a theimladwy \u2013 nid yn anhebyg i\u2019r beirdd Warsan Shire a Nayyirah Waheed."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Ond eto mae Rupi Kaur yn lais unigryw a newydd ynddi hi ei hunan. Mae grym yn ei geiriau a grym yn ei hosgo a\u2019i llais wrth iddi berfformio."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Ymdriniai ei gwaith gyda elfennau o fenyweidd-dra a\u0302\u2019r profiad o fod yn ddynes yn bennaf, megis yr iachau a ddaw wedi treisio,"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Mae cyfuniad yma o hanesion a profiadau gwrthrychol a personol megis ei phrofiadau hi o fod yn ferch ac yn ffoadur,"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Llwyddai i fynegi dynoliaeth a benywdod yn ei holl liwiau ac yn ei ffurf fwyaf amrwd a bregus ond eto hefyd mor gadarn a nerthol. Does dim cuddio tu o\u0302l i unrhyw wyneb yma \u2013 mae\u2019r cyfan ar gael yn gignoeth a gonest."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Mae rhywbeth hynod o \u2018agos atoch\u2019 am ei gwaith sy\u2019n ei wneud yn ddarllen bron yn gathartig."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Yn ogystal a\u0302 bardd ac arlunydd, mae Rupi Kaur hefyd yn ffotograffydd."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Yn o\u0302l yn 2015 uwchlwythodd hi lun i Instagram o ddynes yn gorwedd mewn gwely gyda gwaed mislif ar ei dillad. Roedd y llun yn rhan o\u2019i chyfres ar y mislif oedd wedi ei greu er mwyn herio camsyniadau cymdeithasol ac i wneud rhywbeth sydd yn naturiol yn \u2018normal\u2019 eto."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Llun gan rupi kaur (@rupikaur_)"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Meddai Rupi Kaur mewn ymateb,"}, {"text_idx": "#000030", "text": "\u2018Thank you Instagram for providing me with the exact response my work was created to critique. I will not apologise for not feeding the ego and pride of misogynist society that will have my body in an underwear but not be ok with a small leak when your pages are filled with countless photos/accounts where women (so many who are underage) are objectified, pornified, and treated less than human....\u2019"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Ymddiheurodd Instagram a cafodd y llun ei ganiatau yn o\u0302l."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Edrychaf ymlaen i weld ble\u2019r aiff Rupi Kaur nesaf gyda\u2019i barddoniaeth. Afraid dweud fod yma lais pwysig a pherthnasol o fewn barddoniaeth gyfoes ryngwladol.\nFel y dywedodd hi ei hun,"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Os da chi fel finna"}, {"text_idx": "#000047", "text": "Atgofion am rannu sawl peint gyda John yn y Cwps, Aberystwyth, sydd gen i yn bennaf, ac mi fyddai\u2019r nosweithiau hynny yn arbennig o hwylus petai Hywel Teifi yn digwydd bod yn ymchwilio yn y Llyfrgell Genedlaethol, neu Phil Williams wedi bod yn ymarfer ei sax fyny\u2019r grisiau gyda\u2019r band cymunedol JazzWorks."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Roedd ei adnabyddiaeth o Gymru a hanes Ewrop yn eang. Dywedodd wrtha\u2019 i unwaith ei fod wedi ymweld a\u0302 phob plwyf a llan yng Nghymru, ac hawdd credu hynny. Yn wahannol i sawl hanesydd o genedlaetholwr, roedd John yn sicr mai\u2019r ffaith bwysicaf yn hanes Cymru oedd y chwyldro diwydianniol a phrofiad y de-ddwyrain, yn arbennig twf \u2013 a dirywiad \u2013 y maes glo."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Teimlo gwacter wrth feddwl bod Dr John Davies wedi marw. Roedd wastad yn barod iawn i siarad a rhannu ei wybodaeth efo fi pan oeddwn yn ei ffonio i holi am rhyw bwynt ar gyfer un o fy erthyglau. Roeddwn am ei holi am awgrymiadau i fy llyfr nesa ar faner Cymru, ond mae\u2019n rhy hwyr bellach. Roedd yn esiampl o academydd democrataidd yn hael ei wybodaeth."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Roedd hefyd yn hael efo pobl \u2013 yn deall ein bod i gyd a\u0302 beiau, gwendidau, nwydau a rhinweddau. Dyn democrataidd iawn ac esiampl o genedlaetholwr dyngarol."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Gyda thristwch mawr y clywais i\u2019r newyddion p\u2019nawn ddoe am farwolaeth Dr John Davies. Roedd yn ddyn a wnaeth gyfraniad aruthrol i\u2019r iaith Gymraeg, gan gynnwys ym maes darlledu."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Arweiniodd y rhaglen at wahoddiad gan wasg Gomer i sgrifennu\u2019r teithlyfr cyfoes Canllaw Bach Caerdydd, a dwi heb edrych yn o\u0302l ers hynny. Ond fel dwi\u2019n dweud yn y gyfrol, \u2018Os oes dim ond digon o le i un llyfr yn eich bag llaw, yna wfft i\u2019r Canllaw Bach; gadewch ef wrth erchwyn y gwely, rhowch flaenoriaeth i i lyfr rhagorol Dr John Davies, Cardiff: A Pocket Guide (Gwasg Prifysgol Cymru), a chofiwch ei gadw gyda chi bob amser.\u2019"}, {"text_idx": "#000068", "text": "Roedd yn ffrind ac yn arwr i gymaint ac roedd ei gyfraniad i Gymru gyfan yn anferth."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Yr hyn lwyddodd John Davies i\u2019w gyflawni oedd i wneud Hanes Cymru yn rhywbeth poblogaidd, yn perthyn i\u2019r werin bobl yn ogystal a\u0302\u2019r ysgolheigion a myfyrwyr, a peth da yw hynny. Pa werth i\u2019r Hanes onibai fod trwch y boblogaeth yn cael manteisio ar y cyfle i ddeallt mwy am pwy ydyn nhw a lle mae nhw\u2019n byw. Edrychaf ar John Davies fel athrylith o\u2019r un angerdd, ysbryd ac o\u2019r un brethyn a Hywel Teifi \u2013 yn gallu cyfathrebu gyda phawb a ddim ofn dweud eu dweud. Amlygir y parodrwydd yma i gyfathrebu yn y ffaith fod John Davies yn barod i wneud \u2018gig\u2019 yng Ngw\u0302yl Arall tu allan i furiau saff y sefydliadau ysgolheigaidd. Bydd colled!"}, {"text_idx": "#000079", "text": "O\u2019n i\u2019n chwilfrydig am gerddoriaeth yr oes ac mae dwy enghraifft dda o artistiad reggae lleol. Bandiau y dociau oedd ymhlith ysbrydoliaethau a chyd-artistiaid Geraint Jarman a\u2019r Cynganeddwyr wrth gwrs."}, {"text_idx": "#000092", "text": "Pang! Antur cerddoriaeth Gruff Rhys"}]