[{"text_idx": "#000001", "text": "Mae Llywodraeth Cymru yn noddi map Cymraeg i hybu digwyddiadau yng Nghymru. Wrth i ni symud tuag at 2022, darganfyddwch sut i roi eich digwyddiadau ar fap yn rhad ac am ddim."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Ymunwch gyda\u2019r arbenigwr mapio Ben Proctor o\u2019r sefydliad 3ydd sector Data Orchard & David Wyn o am 11yb Dydd Mercher yma, 1af o Ragfyr ar Zoom. Byddant yn esbonio sut mae @MapioCymru yn gallu eich helpu chi i hybu digwyddiadau gyda map sy\u2019n gallu cael ei osod ar eich gwefan yn rhad ac am ddim trwy law Llywodraeth Cymru."}, {"text_idx": "#000006", "text": "0:00 Cyflwyniad i brosiect Mapio Cymru ac OpenStreetMap\n18:00 Map o leoliadau Eisteddfod Genedlaethol\n25:00 Cyflwyniad i\u2019n defnydd o Wikidata\n32:00 Helpwch gyflawni\u2019r rhestr o adeiliadau rhestredig Gradd I yng Nghymru (dal angen help ar y rhestr pli\u0302s!)\n46:35 Sgwrs gyffredinol: am enwau caeau, lle i roi enwau, a phwysigrwydd dosbarthu enwau dan drwyddedau rhydd ar gyfer y dyfodol"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Diolch o galon i Eisteddfod AmGen a\u2019r Lle Hanes am y croeso, ac wrth gwrs i bawb a gymerodd rhan yn y gweithdy!"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Sut i chwarae gyda data map: canllaw cam-wrth-gam i Overpass ac OpenStreetMap"}, {"text_idx": "#000010", "text": "1 Sylw ar Sut i chwarae gyda data map: canllaw cam-wrth-gam i Overpass ac OpenStreetMap"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Map: llefydd yng Nghymru sy\u2019n cynnwys \u2018llan\u2019 yn eu henwau"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Hoffech chi ddod o hyd i gestyll, afonydd, blychau post, neu ffyrdd seiclo yng Nghymru ar fap?"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Beth am archwilio enwau llefydd Cymraeg yn eich ardal?"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Beth am gael nodweddion eraill o Gymru a thu hwnt, fel data agored o fap?"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Bydd yr eitem blog hon yn dangos i chi sut i gael data agored o OpenStreetMap, gyda phwyslais arbennig ar ddata Cymraeg."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Byddwn yn pasio ymholiadau i API Overpass, sy\u2019n un hawdd i gychwyn arni. Mae\u2019r ymholiadau yn gallu rhedeg o\u2019ch porwr gwe o fewn Overpass Turbo, sydd yn ap arbennig o dda a cw\u0302l iawn. Fel arall eich chwilfrydedd yw\u2019r unig beth arall sydd angen!"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Mae croeso i chi neidio dros yr adran hon os ydych chi eisiau mynd i\u2019r darn ymarferol yn syth."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Mae OpenStreetMap yn fap byd-eang sydd wedi ei adeiladu gan filoedd o bobl. Mae\u2019n defnyddio dulliau wici-aidd i fapio \u2013 mae unrhyw un yn gallu golygu ac ailddefnyddio\u2019r cynnwys. Mae\u2019n ddata agored ac rydych chi\u2019n gallu eu defnyddio yn eich dysgu, gwaith, a hamdden."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Mae\u2019n annibynnol o ddarparwyr mapio perchnogol, sydd yn rhoi rhyddid i chi weithio gyda\u2019r data yn eich prosiectau chi."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Mae\u2019r feddalwedd sy\u2019n gyrru\u2019r cyfan yn god agored sy\u2019n parchu rhyddid. Fel prosiect Mapio Cymru rydyn ni wedi adeiladu map i arddangos enwau Cymraeg am nodweddion fel llefydd, heolydd, afonydd, ac ati."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Sut i weithredu ymholiad Overpass"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Y ffordd gyflymaf o drio ymgeisiadau Overpass yw i ymweld a\u0302 gwefan Overpass Turbo."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Mae\u2019r sgri\u0302n yn cael ei rhannu rhwng panel golygydd a phanel gweld map/data. Nawr dilynwch y camau:"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Ysgrifennwch (neu ludwch!) ymholiad i mewn i\u2019r golygydd.\nBydd y canlyniadau yn ymddangos y panel data.\nO fewn y panel data rydych chi\u2019n gallu dethol tab Map neu\u2019r tab Data."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Byddwch chi\u2019n dilyn y camau uchod bob tro rydych chi\u2019n gweithredu ymholiad."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Dyma ymholiad syml rydych chi\u2019n gallu defnyddio. Yn gyntaf llusgwch y map a chwyddo i mewn nes bod e\u2019n dangos yr ardal rydych chi eisiau ymchwilio, e.e. darn o Gymru. Wedyn dilynwch y camau uchod gyda\u2019r ymholiad hwn:"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Dyna ni, dylech chi nawr weld trefi fel pwyntiau ar yr ardal o\u2019r map a ddetholwyd. Llongyfarchiadau ar gyflawni\u2019ch ymholiad Overpass cyntaf!"}, {"text_idx": "#000030", "text": "Detholwch y tab Data yn y panel data i weld y data. XML ydy fformat diofyn y data."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Dyma ddarn o\u2019r data XML rydych chi\u2019n gweld am ganlyniadau\u2019r ymholiad uchod, am ddwy dref."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Fel rydych chi\u2019n gweld, mae\u2019r tag name:cy yn darparu enw\u2019r dref yn Gymraeg. Mae tagiau tebyg mewn ieithoedd eraill. Mae hefyd tag o\u2019r enw name heb god iaith, dyma ddiffiniad yr allwedd name."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Yn gyffredinol bydd name:cy yn darparu\u2019r enw Cymraeg am unrhyw beth ar y map \u2013 pe bai ar gael yn y gronfa ddata."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Bydd y data eraill yn yr enghreifftiau uchod yn eithaf hunan-esboniadol, a chynnwys hydred (longitude), lledred (latitude), cod eitem Wiciddata, a phethau eraill."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Nodwch fod OpenStreetMap wastad yn waith anghyflawn. Byddech chi\u2019n gweld data eithaf data am sawl ymholiad ond bydd eraill yn dangos bylchau. (Rydych chi\u2019n gallu golygu/ychwanegu enwau llefydd i\u2019r map, a nodweddion eraill a\u2019i tagiau.)"}, {"text_idx": "#000037", "text": "O fewn Overpass Turbo mae\u2019n debyg taw prif fap OpenStreetMap fyddech chi\u2019n gweld. Mae hynny\u2019n iawn ond ni fydd e\u2019n ymddangos pob enw yn Gymraeg."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Rydych chi\u2019n gallu newid e i weinydd Mapio Cymru, fel hyn:"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Noder, pan gliciwch ar unrhyw bin ar y map bydd dolenni\u2019n dal i fynd i\u2019r prif OpenStreetMap."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Ffermydd, dinasoedd, a llefydd eraill"}, {"text_idx": "#000042", "text": "Rydych chi\u2019n gallu golygu\u2019r ymholiad uchod:"}, {"text_idx": "#000043", "text": "Sylwch ar y gwahaniaeth rhwng yr ymholiad hwn a\u2019r un flaenorol. Fel arall defnyddiwch un o\u2019r gwerthoedd posibl am place. Er enghraifft gallech chi ddefnyddio \u201cvillage\u201d, \u201ccity\u201d, \u201cisland\u201d ac ati."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Os mae\u2019ch ymholiad yn cyfeirio at bbox (blwch terfyn, neu bounding box) bydd yr ymholiad yn rhedeg ar y map gweledol, y darn o\u2019r map rydych chi wedi dethol.\nRydych chi hefyd yn gallu lleihau lled y map: llusgwch ei ffin i leihau\u2019r maint, a chynyddu maint y golygydd.\nOs mae\u2019n ymholiad yn cynnwys llawer o ganlyniadau, mae\u2019n bosib bydd gormod o ddata i blotio ar y map Overpass Turbo yn eich porwr. Ceisiwch chwyddo i mewn i leihau maint eich blwch terfyn."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Does dim ots faint rydych chi\u2019n symud y blwch terfyn ni fydd hi\u2019n bosib i gael Cymru gyfan, a Chymru\u2019n unig. Mae\u2019n rhaid newid ein hymholiad."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Y tro hwn, cliciwch y botwm Wizard a theipiwch \u2018towns in Wales\u2019 a chliciwch Build Query. Pan redais i e awgrymodd \u2018town in Wales\u2019 ac wedyn ces i\u2019r ymholiad isod, a bydd eich un chi yn debyg neu\u2019r un peth."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Ble bo hynny\u2019n bosibl bydd y dewin yma yn cymryd y Saesneg rydych chi\u2019n teipio a darparu ymholiad mewn iaith ymholi Overpass. Hyd y gwn i mae Wizard ond ar gael yn Saesneg ar y foment."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Mae searchArea uchod yn newidyn sy\u2019n cynnwys ein hardal geo-cod am Gymru. Mae\u2019n cael ei osod yn ystod yr ymholiad. Does dim rhaid galw fe\u2019n searchArea, mae modd i ni alw fe\u2019n unrhyw beth (e.e. ardalChwilio neu ardalCymru) \u2013 cyn belled nad oes gwrthdaro gyda thermau a gedwir yn o\u0302l."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Mae\u2019r ymholiad uchod yn cynnwys sylwadau sydd ddim yn cael effaith ar yr ymholiad. Ceir dwy ffordd:"}, {"text_idx": "#000050", "text": "Yn ogystal a\u0302 Llanelwy bydd hwn yn dychwelyd Rhosllannerchrugog yn y canlyniadau \u2013 ac yn y blaen. Mae\u2019n chwiliad yn sensitif i lythrennau bras/bach."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Dyma chwiliad sy\u2019n cynnwys tagiau name a name:cy er mwyn cael map cynhwysfawr \u2013 sy\u2019n cynnwys llefydd sydd ddim o fewn name:cy eto ac enwau fel Llanandras a Llanllieni (diolch am eich holl ymatebion Twitter!)."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Bydd hwn yn rhoi holl lefydd Cymru gyda Llan yn yr enw. Mae\u2019n rhoi data yn unig \u2013 o fewn Overpass Turbo bydd y tab map yn wag. Rydych chi\u2019n gallu defnyddio\u2019r canlyniadau data CSV mewn prosiect, e.e. mewn taenlen."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Rhowch gais ar yr ymholiad hwn."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Mae hyn yn iawn ond beth am y cestyll yng Nghymru yn unig? Defnyddiwch hwn:"}, {"text_idx": "#000057", "text": "Dyma rai eraill i\u2019w defnyddio. Ym mhob achos dylech chi ddisodli\u2019r tri datganiad uchod i ofyn am nodau, ffyrdd, a pherthnasau (nodes, ways a relations) yn y chwiliad. Fe wnawn ni edrych at ddiffiniadau o rein mewn ychydig..."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Mae miliynau o ymholiadau Overpass yn bosib."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Gallech chi chwarae o gwmpas gydag ymholiadau syml heb ddealltwriaeth gynhwysfawr o OpenStreetMap. Gall y dewin helpu."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Maes o law byddech chi siw\u0302r o fod eisiau mwy o gyd-destun i helpu ysgrifennu ymholiad arbennig ar gyfer eich diddordeb eich hunain. Bydd y darn isod o\u2019r ddogfennaeth ar elfennau yn cynnwys diffiniadau pwysig i\u2019ch helpu:"}, {"text_idx": "#000061", "text": "Elfennau yw hanfodion sylfaenol OpenStreetMap a\u2019i fodel data cysyniadol o\u2019r byd corfforol. Dyma nhw:"}, {"text_idx": "#000063", "text": "Mae\u2019r cyfan uchod yn gallu cynnwys un neu fwy o dagiau perthnasol (sydd yn disgrifio ystyr unrhyw elfen benodol)."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Os ydych chi eisiau gweld enghreifftiau o nodau, defnyddiwch yr ymholiad hwn."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Ar Overpass Turbo fe fydd hwn ond yn gweithio o fewn flwch terfyn bach achos mae maint y data yn eithaf mawr."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Mae ymholiad syml hwn yn dangos un perthynas \u2013 darn gogleddol Llwybr Arfordir Cymru."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Mae hwn yn dangos yr holl Lwybr Arfordir Cymru. (Mae e\u2019n cael ei gadw fel perthynas o berthnasau, felly mae\u2019r ymholiad yn defnyddio gweithredydd \u2018cyrchu i lawr perthnasau yn ddychweliadol\u2019 > i ddangos y perthnasau, llwybrau, a nodau o fewn y perthynas cyffredinol. Dyma ragor o wybodaeth ar y gweithredydd >.)"}, {"text_idx": "#000068", "text": "Mae hwn yn dod o enghreifftiau Overpass API. Mae\u2019n debyg y bydd rhaid i chi chwyddo mewn i flwch terfyn."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Adeiladau petryal sydd yn dalach nag y maen nhw yn eang"}, {"text_idx": "#000070", "text": "Mae\u2019r un yma wedi ei addasu o\u2019r enghreifftiau."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Os ydych chi\u2019n sylwi ar unrhyw fylchau yn y data mae modd i chi olygu\u2019r map. Croeso i\u2019r gymuned mapio data agored!"}, {"text_idx": "#000072", "text": "Mae modd defnyddio Overpass i chwilio am gyfleoedd i wella\u2019r map."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Mae rhyngwyneb Overpass Turbo ar gael mewn sawl iaith ond nid yw\u2019r Gymraeg ar gael fel iaith rhyngwyneb eto. Os hoffech chi gyfrannu i\u2019r cyfieithiad ewch i\u2019w brosiect Transifex."}, {"text_idx": "#000075", "text": "Gallech chi fynd mewn i lawlyfr defnyddwyr Overpass hyd yn oed."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Defnyddio Python yn lle Overpass Turbo"}, {"text_idx": "#000077", "text": "Os ydych chi\u2019n gallu defnyddio Python gallech chi redeg ymholiadau Overpass yn eich cod gyda\u2019r amlapiwr syml hwn yn lle rhyngwyneb gwe Overpass Turbo. Ysgrifennwch ap a chreu cyffro!"}, {"text_idx": "#000078", "text": "Fel arall mae ffyrdd eraill o wneud ymholiad Overpass trwy god."}, {"text_idx": "#000079", "text": "Yn gyffredinol mae Overpass Turbo yn defnyddio ar gyfer perffeithio\u2019ch ymholiadau."}]