[{"text_idx": "#000003", "text": "[email protected]TreasuryY TraethodyddPedair TudalenInsightGoleuadBwletin CenhadolFfyddlawnCylchgrawn CAMU"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Yn erthygl agoriadol rhifyn Mis Hydref o\u2019r Traethodydd, mae Iestyn Daniel yn trafod bywyd a gwaith Gildas, awdur enwog y traethawd De Excidio Britanniae, \u2018Ar Gwymp Prydain, sy\u2019n rhoi golwg i ni ar fywyd Cymru no\u0302l yn y chweched ganrif. Yr ydym yn meddwl am y chweched ganrif fel Oes y Saint, oes Dewi ac Illtud a Theilo yn y de, a Beuno a Chybi a Seiriol yn y gogledd, ac yn yr erthygl gyfoethog hon mae\u2019r awdur yn rhoi golwg newydd i ni ar fywyd ein cyndadau ym more bach hanes y genedl. Fel y \u2018saint\u2019, gw\u0302r eglwysig oedd Gildas, ond fel proffwydi\u2019r Hen Destament gallai daranu\u2019n huawdl yn erbyn pechodau ei oes. Os hoffwch wybod mwy amdano, a dyfalu pam nad oes yng Nghymru yr un Llanildas, tra bo llawer i Landdewi a Llangybi a Llandeilo, darllenwch yr ysgrif olau a difyr hon."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Yn ogystal a\u0302 hynny mae Dafydd Ifans yn tafoli cynnyrch diweddar y nofelydd Tony Bianchi, enillydd Gwobr Daniel Owen yn Eisteddfod Genedlaethol Maldwyn a\u2019r Gororau yn 2015, tra bo Bobi Jones yn cynnig gwrthddadleuon grymus i \u2018atheistiaeth newydd\u2019 Cynog Davies a gafodd ei gwyntyllu\u2019n ddiweddar mewn sgwrs ac ysgrif, ac yng nghyfrol ddadleuol yr awdur, Duw yw\u2019r Broblem. Efallai nid Duw yw\u2019r broblem, yn o\u0302l Bobi Jones, ond y rhagdybiaeth sy\u2019n mynnu ei bod hi\u2019n amhosibl i bobl ddeallus yr unfed ganrif ar hugain gredu yn Nuw y Beibl. Un a gredodd yn Nuw y Beibl oedd y diweddar Gwynn ap Gwilym, y bardd a\u2019r clerigwr a droes \u2013 fel Edmwnd Prys gynt \u2013 Lyfr y Salmau yn ga\u0302n, ac a fu farw yn gynharach eleni. Mewn teyrnged iddo, mae ei berthynas Elfed ap Nefydd Roberts, a fu\u2019n gydweithiwr ag ef am flynyddoedd, yn so\u0302n am ei gyfraniad fel awdur ac ysgolhaig."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Yn ei ysgrif \u2018A. M. Allchin a\u2019r Traddodiad Cymraeg\u2019, mae\u2019r Golygydd yn dwyn ger bron ei atgofion am y llenor a\u2019r diwinydd o Sais, A. M. \u2018Donald\u2019 Allchin, ac yn trafod natur ei ddealltwriaeth o\u2019r traddodiad ysbrydol y gwaeth ef gymaint i\u2019w hyrwyddo a\u2019i ddehongli. Ceir hefyd adolygiad golau gan ei gyfaill, Saunders Davies, cyn-esgob Bangor, ar gyfrol deyrnged Saesneg a gyhoeddwyd yn ddiweddar i\u2019r Canon Allchin, sy\u2019n dangos natur cyfraniad y gw\u0302r hwn i amrywiaeth eang o feysydd."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Ymhlith yr adolygiadau eraill mae Cynfael Lake yn gwerthfawrogi cyfrol gyfoethog Gruffydd Aled Williams ar Owain Glyndwr, gwaith ditectif manwl a difyr sy\u2019n olrhain yr hanesion am ddiflaniad Glyndwr wedi\u2019r gwrthryfel, a\u2019r mannau ar y gororau sy\u2019n gysylltiedig a\u0302\u2019i enw ac sydd, o bosibl, yn fan ei gladdu, tra bo Geraint Tudur yn talu gwrogaeth haeddiannol i gyfrol swmpus John Gwynfor Jones ar John Penry, y Piwritan selog o Fynydd Epynt a ddaeth yn arwr i Ymneilltuwyr a gwladgarwyr fel ei gilydd yn sgil ei safiad dewr dros ryddid addoli dair canrif a mwy yn o\u0302l."}]