[{"text_idx": "#000006", "text": "Teithiau 360, Fideos a Mwy"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Datganiad ar Gaethwasiaeth a Masnachu Pobl"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Swyddfa Ymchwil, Arloesi ac Effaith"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Ategir ei gyfraniad maith at fyd addysg gan lwybr gyrfa addysgol eithaf rhyfeddol. Ar o\u0302l bod yn athro ffiseg yn Ysgol Ramadeg Manceinion am dros 25 mlynedd, dechreuodd weithio ym maes addysg uwch gydag Adran Ffiseg Prifysgol Salford lle arhosodd am 12 mlynedd. Yna ar wahoddiad Dave Rimmer, a oedd ar y pryd yn Gyfarwyddwr Technium OpTic yn Llanelwy, cychwynnodd Ray ei gysylltiad ag Academi Ffotoneg Cymru yn 2006. Yn dilyn rhai newidiadau yn yr OpTic, dechreuodd Ray ymwneud a\u0302 Phrifysgol Bangor yn 2011."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Pan ofynnwyd iddo ddiffinio ystod oedran y gynulleidfa darged yr oedd yn ceisio eu goleuo am opteg a ffotoneg, dywedodd Ray '8 i 80'. Roedd yn byw ei broffes. Gellir crisialu\u2019r modd yr oedd yn ymwneud ag ochr iau'r sbectrwm oedran hwnnw yn y sesiynau a gynhaliwyd mewn ysgolion cynradd. Gyda chloch yr ysgol wedi canu i ddynodi diwedd y dydd a grwpiau o rieni y tu allan yn aros yn eiddgar i'w plant ymddangos, doedd y disgyblion heb sylwi ar y naill beth na\u2019r llall ac yn benderfynol o gyflawni'r dasg dan sylw. Y dasg honno oedd dylunio 'Cartref Hud' lle roedd ffotofolteg i\u2019w ddefnyddio i'r eithaf."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Yr agwedd allweddol oedd mai gwaith y plant oedd y dyluniadau ac roedd hyn yn nodweddiadol o ddull Ray wrth weithio gyda phob grw\u0302p oedran. Byddai\u2019n dechrau drwy gyflwyno cysyniad neu briodoledd o oleuni ac yna'n gofyn i'w gynulleidfa ddefnyddio'r agwedd honno ar olau i ddyfeisio dyfais newydd neu system o fudd cymdeithasol."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Roedd yr agwedd olaf yn ganolog i ddull ymarferol Ray o ddysgu ac addysgu. Un o'i brif ddiddordebau oedd defnyddio golau i gynorthwyo pobl ddall a rhannol ddall. Achos penodol o hyn oedd yr her a roddodd i gynulliad o ymchwilwyr o\u0302l-raddedig Ewropeaidd yn ysgol haf Cymdeithas Peirianwyr Manwl Ewrop (EUSPEN) yng Ngholeg Downing, Prifysgol Caergrawnt yn 2011. Gofynnwyd i'r grw\u0302p ddod o hyd i fodd optegol o helpu'r rhai gwan eu golwg i fynd i fyny a lawr grisiau. Wrth iddo baratoi ei offer i deithio i Gaergrawnt, dywedodd Ray wrthyf ei fod y noson flaenorol wedi meddwl am ddwsin o ffyrdd o gyflawni ei her ei hun."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Efallai mai'r cyd-destun mwyaf ffrwythlon ar gyfer arddangos dyfeisgarwch myfyrwyr oedd Ysgol Haf yr Academi Ffotoneg (PASS) a gynhaliwyd i ddechrau yn Technium Optic ac yna am nifer o flynyddoedd yn Academi Ffotoneg Cymru Prifysgol Bangor (PAWB) ym Mangor ei hun. Yma byddai tua 20 o bobl ifanc 16-18 oed gan fwyaf yn treulio 4 neu 5 wythnos dros yr haf yn datblygu rhai enghreifftiau syfrdanol o gymhwyso optegol: ffordd o ganfod malurion ar redfa maes awyr; telyn laser; ffordd o wella pa mor dda y mae rhywun yn golchi ei ddwylo - pethau oedd yn berthnasol i sefyllfaoedd cyfoes. Ar gyfer yr ysgol haf nid oedd cael syniad da yn ddigonol - roedd disgwyl i'r myfyrwyr adeiladu a phrofi eu prototeip. Adeiladwyd y rhain fel arfer gan ddefnyddio deunyddiau lliwgar iawn a oedd yn eu gwneud yn hynod gofiadwy. Yn ddiweddarach yn y flwyddyn gwahoddwyd y myfyrwyr i wneud cyflwyniad am eu camp o flaen cynulleidfa niferus o rieni, disgyblion, academyddion a diwydianwyr. Rhwng popeth, roedd hwn yn sylfaen ardderchog i'r myfyrwyr a oedd yn cymryd rhan. Roedd mwy o blant wastad eisiau dod i\u2019r ysgolion haf na\u2019r llefydd oedd ar gael er nad oedd unrhyw hysbysebu o gwbl. A\u0302i\u2019r gair ar led, gyda myfyrwyr yn ymddangos o leoedd a chefndiroedd amrywiol."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Yn ymestyniad o'r ysgol haf, hyfforddodd Ray gyfres o dimau a gystadlodd gyda llwyddiant rhyfeddol ar bob lefel o'r gystadleuaeth Addysg Beirianneg 'Big Bang'. O blith sawl uchafbwynt mae'n werth tynnu sylw at ddigwyddiad yn NEC Birmingham a oedd yn mynd rhagddo ar y diwrnod y bu farw Steven Hawking. Mewn fflach o ddychymyg, aeth y BBC i'r NEC i geisio ymateb pobl ifanc yno. Wrth weld dyfais PAWB nodweddiadol o flaen y cyfwelai, roedd yn amlwg bod un o di\u0302m Ray yn cael ei gyfweld."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Ni ellid bod wedi dewis gwell cyfwelai na Kieran Dalton, un o nifer o 'raddedigion' PAWB a aeth ymlaen i Gaergrawnt (gan briodoli llawer o hyn i fentoriaeth Ray), yn ei achos yntau i astudio Ffiseg lle gwnaeth farc ar unwaith trwy gael ei osod yn bedwerydd mewn dosbarth o 600 ar ddiwedd ei flwyddyn gyntaf - gan adeiladu ar y gwersi gwerthfawr yr oedd wedi'u dysgu gan Ray. Fodd bynnag, nid anghofiodd Kieran y gwersi gwerthfawr a ddysgodd. Pan ddaeth yn ysgrifennydd cymdeithas Ffiseg Caergrawnt, gwahoddwyd Ray gan Kieran i ymweld a\u0302 Chaergrawnt, lle rhoddodd berfformiad meistrolgar yn o\u0302l ei arfer. Ac yntau\u2019n gredwr cryf mewn dysgu trwy brofiad, Ray oedd yr unig siaradwr i gludo a dosbarthu offer arddangos i bob un a oedd yn gwrando ar ei sgwrs, gan annog y myfyrwyr i arbrofi yno ar y pryd, gan dorri ar draws y ddarlith i egluro eu canfyddiadau."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Wrth siarad am berfformio, gellid tynnu sylw at gydweithio rhwng Ray a\u0302 chwmni dawns a arweiniodd at berfformiad gyda chymorth golau yn Pontio, Bangor. Hyfforddodd Ray di\u0302m o ddisgyblion ysgolion cynradd ar gyfer perfformiad gydag offerynnau oedd yn gweithio gyda golau yng Ngw\u0302yl Gerdd Llanelwy. Gosododd ei stondin yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Ynys Mo\u0302n a chyflwynodd opteg a ffotoneg i gynulleidfa hynod eang. Siaradai a\u0302 grwpiau o bob oed ledled Cymru a Lloegr. Yn fwy diweddar, bu Ray yn gysylltiedig a\u0302 phrosiect y \u2018Photo-Electric Light Orchestra\u2019 (PELO) sy'n un o gynlluniau gwobr \u2018Ingeneous\u2019 yr Academi Frenhinol Peirianneg ar gyfer prosiectau sy'n codi pontydd rhwng y cyhoedd, peirianwyr a pheirianneg gan ddarparu sgiliau a chyfleoedd i beirianwyr ymgysylltu a\u0302'r cyhoedd. Mae prosiect PELO, dan arweiniad y Dr Daniel Roberts o Brifysgol Bangor, yn ysbrydoli plant rhwng 9-13 oed yn y rhanbarth i ddylunio eu hofferynnau cerdd eu hunain gan ddefnyddio sgiliau codio a ffotoneg, ac yna, i greu sgo\u0302r gerddoriaeth a ga\u0302i ei pherfformio yn Pontio, Canolfan Gelfyddydau ac Arloesi\u2019r Brifysgol yn ystod cam olaf y prosiect yn 2020. Roedd Ray bob amser yn hoff iawn o'r prosiect, gan ddarparu hyfforddiant Ffotoneg i'r peirianwyr a fyddai allan yn cyflwyno sesiynau i\u2019r ysgolion a oedd yn cymryd rhan. Roedd Ray wedi dweud erioed y byddai wrth ei fodd yn gweld 'perfformiad' o brosiectau Ffotoneg ar y llwyfan o flaen cynulleidfa fyw, a dyna oedd y symbyliad i\u2019r prosiect PELO. Oherwydd y pandemig byd-eang annisgwyl a ddilynodd, ni lwyddasom i drefnu\u2019r perfformiad hwn erioed, ond pan fo\u2019n bosibl, bydd PELO yn llwyfannu\u2019r perfformiad hwn er cof am Ray."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Weithiau byddai myfyrwyr yn cael eu hanfon at Ray yn gwbl anfoddog ond byddai wastad yn canfod ffordd o ennyn eu brwdfrydedd. Mewn un achos rhybuddiwyd Ray gan ddarlithydd coleg fod myfyriwr penodol yn aflonyddgar iawn ac y dylid fod yn gadarn iawn. Canfu Ray fod y myfyriwr mewn gwirionedd yn hynod ddeheuig pan roddwyd tasg ymarferol i\u2019w gwblhau a disgleiriodd y myfyriwr o dan adain Ray."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Efallai bod enghraifft ragorol o ddylanwad cadarnhaol Ray ar unigolyn i\u2019w weld pan roedd yntau\u2019n gweithio ym Mhrifysgol Salford. Nid oedd hi\u2019n bosib i ferch Jay Smith, technegydd yn y brifysgol, fynd ar brofiad gwaith fel y bwriadwyd. Cytunodd Ray i ddarparu cyfnod amgen o brofiad gwaith. Roedd hi a Ray yn cyd-dynnu\u2019n wych o\u2019r diwrnod cyntaf un a bu iddi fwynha\u2019r project yn fawr. Daeth yn argyhoeddedig drwy hyn bod ei dyfodol ym myd Ffiseg a dilynodd MPhys ac yna ennill PhD ym Manceinion. Cryn dipyn o werth ychwanegol o broject profiad gwaith. Nawr mae hi'n holograffydd galwedigaethol wrth ei gwaith a fyddai wedi bod wrth fodd calon Ray. Tybed beth fyddai trywydd ei gyrfa pe na bai Jay Smith wedi adnabod Ray."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Cymerwyd Ray oddi arnom yn annisgwyl ac annhymig. Ar o\u0302l ymroi llawer o'i fywyd i addysgu sbectrwm eang iawn o fyfyrwyr yngly\u0302n a\u0302 pha mor gyffrous yw opteg a ffotoneg, a chymaint y cyfleoedd sy\u2019n deillio ohonyn nhw, gobeithio y bydd modd sicrhau gwaddol cadarn ar ei o\u0302l."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Coleg Gwyddorau'r Amgylchedd a Pheirianneg"}]