[{"text_idx": "#000002", "text": "Mae ymchwil newydd yn dangos bod y penderfyniad dadleuol i symud achos llys llosgi Ysgol Fomio Penyberth o Gymru i Lundain wedi\u2019i ysgogi gan bennaeth lleol yr heddlu yn hytrach na chan lywodraeth San Steffan."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Bu storom yng Nghymru yn dilyn y penderfyniad i symud yr achos i\u2019r Old Bailey, a hynny ar o\u0302l i reithgor yng Nghaernarfon fethu a\u0302 chael y Tri\u2019n euog o\u2019r difrod. Bu\u2019r cyn-Brif Weinidog David Lloyd George ymhlith y llu a feiai lywodraeth y dydd, wrth ddweud mai dyma oedd y llywodraeth cyntaf i roi Cymru ar brawf yn yr Old Bailey."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Bellach mae ymchwil newydd gan yr arbenigwr cyfreithiol Keith Bush yn dangos bod y pwysau i symud yr achos wedi\u2019i ysgogi ..."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Ymunodd Brian a\u0302\u2019r Blaid yn 1957 pan oedd 16 mlwydd oed ac fe\u2019i etholwyd yn aelod Plaid Cymru o Gyngor Gymuned Ynysybwl yn 1986, gan wasanaethu ar y cyngor hwnnw am gyfnod o 26 o flynyddoedd."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Nes ymlaen fe ddaeth yn aelod o Gyngor Bwrdeistref Cwm Cyngor a Chyngor Sir Rhondda Cynon Taf ac fe gadwodd ei sedd ar y cyngor am gyfnod o dair blynedd ar ddeg ac ennill parch gan bobl o bob plaid wleidyddol."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mae gwybodaeth werthfawr wedi dod i law am ymgyrch Plaid Cymru i oresgyn tlodi yn y tridegau. Mae papurau a drosglwyddwyd i ofal Cymdeithas Hanes Plaid Cymru gan Sio\u0302n ap Glyn yn dangos cymaint o waith ymarferol a wnaed i helpu\u2019r di-waith a\u2019u teuluoedd mewn ardaloedd difreintiedig yn y De a\u2019r Gogledd."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Fel y dywedodd Saunders Lewis, Llywydd y Blaid ar y pryd, pwrpas y clybiau oedd i bobl mewn gwaith helpu\u2019r rhai llai ffodus drwy aberthu un pryd o fwyd yr wythnos a rhoi chwe cheiniog i ddarparu bwyd i\u2019r di-waith. Dydd Iau oedd y diwrnod a ddewiswyd \u2013 a hynny yn bennaf oherwydd yn aml iawn na fyddai teuluoedd tlawd yn bwyta ar y diwrnod hwnnw am y ..."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Bu\u2019n trafod agweddau cyfreithiol achos y tri o aelodau mwyaf blaenllaw\u2019r Blaid, Saunders Lewis, Lewis Valentine a DJ Williams ar o\u0302l llosgi\u2019r ysgol fomio a oedd yn cael eu codi ym Mhenyberth ger Pwllheli yn 1936."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Dyma sain y ddarlith \u2013"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Americanes ddawnus a ddaeth yn Gymraes frwd"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Rywbryd yng nghanol y saithdegau, cerddodd Americanes ifanc i mewn i brif swyddfa Plaid Cymru yng Nghaerdydd. Yr oedd Charlotte Aull a\u2019i bryd ar ddarganfod popeth am Gymru a\u2019i mudiad cenedlaethol. Bu disgwyl iddi ddychwelyd dros yr Iwerydd ar o\u0302l cwblhau\u2019i PhD, ond \u2013 yn ffodus i Gymru \u2013 fel arall y bu."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Cafodd Charlotte ei geni yn Lexington, Kentucky, un o dri o blant. Enillodd radd mewn mathemateg ac yna MSc ym Mhrifysgol Mississippi cyn troi at anthropoleg gymdeithasol, hynny yw astudio cymunedau a\u2019u diwylliant. Ac ar gyfer ei PhD yng Ngogledd Carolina, Cymru oedd y wlad y dewisodd i\u2019w hastudio."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Ynghyd a\u0302 phersonoliaeth hyfryd, roedd gan Charlotte benderfyniad tawel. Oriau ar o\u0302l glanio yng ngwledydd Prydain, bu yn Nhy\u0302\u2019r Cyffredin yn cyfweld a\u0302 Gwynfor Evans, ..."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Wil Roberts, neu Wil Coed fel yr oedd pawb yn ei nabod, yn gymeriad amlwg ym Mhlaid Cymru a fu farw yn ystod Mis Hydref 2022. Bu\u2019n weithgar ymhob ymgyrch y Blaid o\u2019r chwe-degau ymlaen ac yn ysgrifennydd effeithiol Cangen Pwllheli. Cyn-lywydd Plaid Cymru Dafydd Wigley a draddododd deyrnged yn ei angladd ac fe\u2019i cyhoeddir yma\u2019n llawn."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Er cof am Wil Coed....Teyrnged."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Bore da! I shall be speaking mainly in Welsh; but on behalf of Siw and the family, I want to thank everyone for their words of sympathy and to those of you from near and far, who are here today. I have made available an English translation of my script, which I hope will enable you to follow my address."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Amcanion Amcanion y gymdeithas yw i hybu trafodaeth, gwybodaeth ac ymchwil am hanes Plaid Cymru ac agweddau o hanes sy\u2019n ymwneud a\u0302 Phlaid Cymru. I ehangu gwybodaeth am bobl a digwyddiadau a gyfranodd at hanes gyfansoddiadol y wlad cyn 1925."}]