[{"text_idx": "#000000", "text": "Cydnabod Sir Fynwy fel arweinydd sy\u2019n mynd i\u2019r afael a\u0302 newid hinsawdd"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Tystysgrif wedi ei chyflwyno gan Sustain ar gyfer cyraeddiadau\u2019r Cyngor yn yr adroddiad \u2018Every Mouthful Counts\u2019 2022"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Mae adroddiad sydd newydd wedi ei gyhoeddi gan yr elusen fwyd a ffermio, Sustain, yn cydnabod ro\u0302l Cyngor Sir Fynwy am y gwaith sylweddol y mae wedi gwneud yn mynd i\u2019r afael gyda\u2019r argyfwng hinsawdd."}, {"text_idx": "#000003", "text": "O\u2019r 200 awdurdod lleol yn y DU, dim ond 12% (21 Cyngor) sydd wedi gwneud camau breision gyda\u2019u cynlluniau i fynd i\u2019r afael gyda newid hinsawdd, a hynny yn o\u0302l yr adroddiad \u2018Every Mouthful Counts\u2019 a gyhoeddwyd ar ddydd Iau 10fed Tachwedd. Mae Cyngor Sir Fynwy yn un o dri Chyngor yng Nghymru sydd wedi eu cynnwys ar y rhestr am arwain yr ymdrechion yma."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Yn gwario tua \u00a370 biliwn bob blwyddyn ar gaffael, ac yn berchen hyd at 1.3 miliwn o erwau o dir ar draws y DU, mae cyfleoedd sylweddol gan Gynghorau i gymryd camau er mwyn delio gyda newid hinsawdd. Mae Sustain wedi dod o hyd i dystiolaeth bod y Cynghorau sydd yn perfformio\u2019n dda ac yn gweithredu ar fwyd a ffermio yn mynd ati i brynu bwyd cynaliadwy ar gyfer gwasanaethau arlwyo\u2019r Cyngor, yn sicrhau bod eu ffermydd sirol yn gynaliadwy, yn clustnodi tir ar gyfer tyfu bwyd yn lleol a\u2019n cefnogi dinasyddion i gael deiet mwy iachus a chynaliadwy. Ond mae\u2019r canfyddiadau o adroddiad Sustain yn dangos nad yw\u2019r mwyafrif yn gwneud hyn."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mae gwasanaethau\u2019r Cyngor a\u2019r gwaith o greu bwyd yn y DU eisoes yn cael ei aflonyddu gan dywydd eithafol. Mae\u2019r cynnydd mewn prisiau bwyd sydd wedi ei achosi gan newid hinsawdd yn mynd i gostio pob un aelwyd yn y DU tua \u00a3170 ar gyfartaledd eleni. Mae ffermwyr eisoes yn profi colledion o\u2019r tywydd eithafol yn haf 2022, ac mae yna lifogydd peryglus o bosib yn mynd i ddigwydd ym mis Chwefror."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Roedd Sustain wedi ystyried cynlluniau hinsawdd, bioamrywiaeth a bwyd 179 o Awdurdodau Lleol yn y DU ac wedi canfod fod:"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Chwe ym mhob deg Cyngor (59 y cant) heb gynnwys unrhyw gamau sylweddol neu bwrpasol er mwyn lleihau allyriadau o fwyd a ffermio 29 y cant yn meddu ar \u2018amlinelliad cyffredinol iawn\u2019 o bolisi\u0308au neu gynlluniau Dim ond 21 Cyngor (tua 12%) sydd wedi datblygu polisi\u0308au mesuradwy er mwyn lleihau allyriadau sydd yn ymwneud gyda bwyd. Maent yn cael eu hadnabod fel arweinwyr yn y maes."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Dywedodd y Cyngh. Mary Ann Brocklesby, Arweinydd Cyngor Sir Fynwy: \u201cRwyf wrth fy modd fod Sir Fynwy wedi ei gydnabod am y camau yr ydym yn cymryd o ran bwyd, ffermio a\u2019r argyfwng hinsawdd. Mae mynd i\u2019r afael gyda\u2019r argyfwng hinsawdd a natur yn rhan annatod o sut ydym yn gweithredu. Mae cryn dipyn o ffordd gennym i fynd ond rydym wedi ymrwymo i fod yn carbon sero net tra\u2019n amddiffyn ein bioamrywiaeth a lles ein trigolion drwy\u2019r gefnogaeth yr ydym yn rhoi i\u2019n systemau bwyd a ffermio. Mae\u2019r ffaith bod eraill yn ystyried ein bod yn gwneud gwahaniaeth yn deyrnged i waith caled ein holl staff a\u2019r partneriaethau y maent wedi mabwysiadu gyda chymunedau, mudiadau a busnesau yn Sir Fynwy a thu hwnt.\u201d"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Dywedodd y Cynghorydd Catrin Maby, Aelod Cabinet Cyngor Sir Fynwy ar gyfer Newid Hinsawdd a\u2019r Amgylchedd: \u201cYn Sir Fynwy, mae ein hymdrechion i fynd i\u2019r afael gyda\u2019r argyfwng hinsawdd yn bellgyrhaeddol ac yn cyffwrdd a\u0302 phob agwedd o\u2019n gwaith. Mae hyn yn cynnwys cefnogi cynhyrchwyr lleol, cyflwyno cerbydau trydan i\u2019n fflyd o fysiau a chefnogi bioamrywiaeth gyda\u2019n gwaith Natur Wyllt, a hynny ymhlith nifer o bethau eraill. Rwyf yn falch fod gwaith parhaus Sir Fynwy yn derbyn y fath gydnabyddiaeth.\u201d"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Dywedodd Ruth Westcott, cydlynydd yr argyfwng hinsawdd a natur yn Sustain:\u201cYn y DU, mae potensial sylweddol gennym i dyfu mwy o fwyd, yn fwy cynaliadwy, cefnogi ffermwyr cynaliadwy gwych a mynd i\u2019r afael gyda\u2019r argyfwng costau bwyd a\u2019r argyfwng hinsawdd."}, {"text_idx": "#000013", "text": "\u201cRoeddem wedi dod ar draws enghreifftiau o Gynghorau lleol yn gwneud gwaith gwych ac mae llawer y maent yn medru ei wneud, a hynny o wneud eu ffermydd eu hunain yn fwy cynaliadwy i leihau\u2019r gwastraff bwyd a mynnu safonau gwell o ran bwyd gan ffermwyr Prydain ar gyfer y contractau bwyd. Mae ein rhaglen Food for the Planet yn llawn syniadau, gan ddefnyddio enghreifftiau o lefydd eraill sydd eisoes yn gwneud y gwaith hwn. Rydym hefyd am weld Cynghorau yn mynd ymhellach \u2013 yn mabwysiadu polisi\u0308au hysbysebu bwyd cyfrifol, yn defnyddio pwerau cynllunio er mwyn cefnogi ffermio cynaliadwy ond atal unrhyw ffermio ar raddfa enfawr sydd yn llygru a thynnu eu pensiynau o\u2019r potiau amaethu dwys."}, {"text_idx": "#000014", "text": "\u201cMae ein hymchwil yn dangos hefyd pa mor bwysig yw arweinyddiaeth genedlaethol. Rydym nawr yn galw ar yr holl lywodraethau cenedlaethol i arwain y ffordd. Rhaid i Lywodraeth San Steffan osod targedau clir a llwybr ar gyfer lleihau allyriadau o fwyd a ffermio yn strategaeth sero net y DU. Dylai hyn gynnwys targedau ar gyfer llywodraethu lleol \u2013 ac fel man cychwyn \u2013 gosod safonau er mwyn sicrhau bod yr holl brydau bwyd yn y sector yn adlewyrchu\u2019r Canllaw Bwyta\u2019n Dda. Rhaid i Gynghorau dderbyn yr adnoddau sydd angen arnynt er mwyn symud at ffermio mwy cynaliadwy a deiet ar lefel leol.\u201d"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Mae\u2019r adroddiad yn darparu tystiolaeth o allu Cynghorau i weithredu, gydag awdurdodau arloesol yn cynnwys Brighton a Hove, Bryste, Caerdydd, Canol Swydd Bedford, Gorllewin Swydd Gaer a Chaer, Clackmannanshire, Dyfnaint, Dorset, Ealing, East Ayrshire, East Lothian, Glasgow, Greenwich, Middlesbrough, Sir Fynwy, Gwlad yr Haf, Surrey, Telford a Wrekin, Tower Hamlets a Bro Morgannwg sydd oll yn cymryd camau drwy brynu bwyd iachus a chynaliadwy ar gyfer ysgolion; prydau ar glyd yn y gymuned; arlwyo ar gyfer gwasanaethau cymdeithasol; arlwyo ar gyfer staff a digwyddiadau. Mae prynu bwyd yn cynnwys prynu tua thair miliwn o brydau\u2019n ddyddiol mewn mwy na 23,000 o ysgolion gwladwriaethol, gyda throsiant blynyddol o fwy na \u00a3360 miliwn ar draws y DU. Mae\u2019r Cynghorau sydd ar flaen y gad wedi sefydlu systemau pwrcasu lleol ac yn annog deiet sydd yn well ar gyfer yr hinsawdd drwy gyfathrebu gyda\u2019r cyhoedd. Mae Cynghorau eraill yn cynyddu faint o randiroedd sydd ar gael a\u2019r ddarpariaeth ar gyfer tyfu bwyd ar lefel gymunedol, gan sicrhau bod ffermydd sy\u2019n berchen i\u2019r Cyngor yn dechrau defnyddio arferion \u2018agroecological\u2019 a\u2019n mynd i\u2019r afael gyda\u2019r hyn sydd yn achosi gwastraff bwyd."}]