[{"text_idx": "#000002", "text": "Ffilmio dyddiaduron deifio yn edrych allan i safle Bronze Bell."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mae CHERISH wedi comisiynu MSDS Marine Marine i gwblhau gwaith archwilio, arolygu, ymchwilio, cofnodi a monitro ar longddrylliad y Bronze Bell, safle llongddrylliad sydd wedi cael ei fonitro a'i ddynodi yn flaenorol yn nyfroedd Cymru. Mae'r prosiect yma\u2019n mynd a\u0302 gwaith CHERISH o dan y dw\u0302r i safle llongddrylliad gwarchodedig y Bronze Bell. Mae'r gwaith yn adeiladu ar arolwg blaenorol a gynhaliwyd gan ddeifwyr hamdden a chontractwyr archaeolegol eraill gyda phrosiect deifio pum niwrnod yn cael ei gynnal ym mis Medi 2021."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Ddydd Sul teithiodd ti\u0302m MSDS Marine, yng nghwmni criw ffilmio, i Abermaw i gwrdd ag un o'r ti\u0302m gwreiddiol a ddaeth o hyd i'r safle ddiwedd y 1970au. Roedd Geraint Jones yn llawn brwdfrydedd a gwybodaeth am y safle ac roedd yn gallu rhannu ei brofiadau gyda'r ti\u0302m. Mae'n awyddus iawn bod ei wybodaeth am y safle\u2019n cael ei throsglwyddo i genhedlaeth newydd o ddeifwyr sy'n barod i ddeall y llongddrylliad ymhellach. Rhannodd ei brofiadau am y safle gyda ni a llwyddodd i roi\u2019r wybodaeth ddiweddaraf i\u2019r ti\u0302m gyda'i arsylwadau am sut oedd y safle wedi newid dros yr ugain mlynedd pan fu\u2019n deifio i safle\u2019r llongddrylliad. Mae'n credu bod y rhywogaethau ar y safle wedi newid dros amser ac mae'n credu bod hyn oherwydd newid yn yr hinsawdd a'r mo\u0302r yn cynhesu."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Ymunodd Ian Cundy o Uned Ddeifio Archaeolegol Malvern (MADU) a\u0302 ni hefyd. Mae Ian wedi bod yn ymwneud a\u0302'r safle ers blynyddoedd lawer. Ymwelodd y ti\u0302m a\u0302'r traeth yn Nhal-y-Bont a llwyddo i edrych allan ar y safle sydd ond ychydig gannoedd o fetrau o'r lan. Wedyn ymunodd Ian a\u0302 thi\u0302m MSDS Marine yn eu llety ym Mhwllheli a threuliodd y noson yn rhannu ei wybodaeth am y safle ac yn ennyn brwdfrydedd y ti\u0302m am y llongddrylliad."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Erbyn diwedd y dydd roedd y ti\u0302m wedi sicrhau dealltwriaeth well o lawer o safle'r llongddrylliad, a'i hanes, ac yn awyddus i fynd allan i ddeifio drannoeth. Hoffem fanteisio ar y cyfle yma i ddiolch i Geraint, Ian, Alan a John am eu hamser a'u parodrwydd i rannu eu gwybodaeth a'u profiad."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Cyfarfu'r ti\u0302m a\u0302\u2019r cwch i gefnogi\u2019r deifio, SeeKat C, yn Hafan Pwllheli. Roedd y Capten, Jon Shaw, wedi dod a\u0302'r cwch o Amlwch y noson gynt. Llwythwyd yr offer ar fwrdd y cwch a chychwynnodd y ti\u0302m i'r safle. Mae'r llongddrylliad wedi'i lleoli fwy nag awr ar y mo\u0302r o Bwllheli, sy'n siwrnai hirach fyth oherwydd ri\u0302ff Sarn Bardrig sy'n gofyn am daith hirach o'i chwmpas er mwyn osgoi taro\u2019r ddaear."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Mae'r ti\u0302m i gyd wedi llwyddo i ddeifio at y llongddrylliad i gael cyfeiriadedd ac i ddechrau deall y llongddrylliad yn ogystal a\u0302 chwblhau nifer o dasgau. Mae'r llongddrylliad mewn 10m o ddw\u0302r sy'n gymharol fas ac yn galluogi i'r deifwyr dreulio hyd at 232 munud yn y gwaelod heb fod angen unrhyw seibiau datgywasgu. Archwiliodd y ti\u0302m deifio cyntaf, sef Tom a Jess, y safle cyfan a dechrau tynnu lluniau fideo o ansawdd uchel ar draws y llongddrylliad, a fydd yn cael eu defnyddio yn y trelar allgymorth yr wythnos yma yn ogystal ag yn ystod ymweliadau ag ysgolion."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Jenny a Simon oedd yr ail don o ddeifwyr ac roeddent wedi bod yn rhan o'r ti\u0302m o Wessex Archaeology wnaeth arolygu\u2019r safle yn 2004. Roedd y deifio\u2019n gyfle iddynt wneud arsylwadau am sut mae'r safle wedi newid yn ystod y ddwy flynedd ar bymtheg ddiwethaf yn ogystal a\u0302 chasglu samplau dw\u0302r mo\u0302r ar gyfer profi pH. Bydd y ti\u0302m yn cymryd llawer o samplau i'w profi yr wythnos yma fel rhan o'r gwaith o gasglu data sylfaen i alluogi ymchwilwyr y dyfodol i fonitro effeithiau newid yn yr hinsawdd. Yn ystod y sesiwn deifio olaf gwelwyd Tom yn mynd yn o\u0302l i'r dw\u0302r gyda Felix. Mae Felix yn arbenigwr ffotogrametreg tanddwr ac wrth ddeifio llwyddodd i gasglu lluniau o'r blociau marmor sy'n ffurfio'r twmpath cargo. Heno fe fydd yn dechrau prosesu'r ffilm a bydd y ti\u0302m yn rhannu hyn yn ystod y dyddiau nesaf."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Yn ystod ein hail ddiwrnod yn deifio at y llongddrylliad, cafwyd heulwen hyfryd a oedd yn newid braf i law y dyddiau blaenorol ac roedd yn ddechrau da i\u2019r ti\u0302m oedd wedi aros ar eu traed yn prosesu data tan oriau ma\u0302n y bore. Fe ostegodd y gwynt hefyd o gymharu a\u0302'r diwrnod cynt a chwblhaodd tair ton o ddeifwyr bron i chwe awr o dan y dw\u0302r ar y llongddrylliad. Mae natur fas y safle\u2019n galluogi\u2019r deifwyr i dreulio cyfnodau hirach ar wely'r mo\u0302r na mewn safleoedd dyfnach."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Yn ystod y don gyntaf o ddeifio, dechreuodd Tom a Jess, dynes camera danddwr broffesiynol, dynnu lluniau o bwyntiau allweddol ar y llongddrylliad, gan efelychu'r rhai a dynnwyd gan Wessex Archaeology yn 2004 yn ogystal a\u0302 sefydlu pwyntiau monitro newydd. Parhaodd yr ail di\u0302m deifio, sef Simon a Felix, a\u0302'r ffotogrametreg ar draws y safle. Ar o\u0302l cwblhau'r twmpath cargo y diwrnod blaenorol, roedd y ti\u0302m bellach yn canolbwyntio ar ardal gyda sawl canon ac angor yn bresennol. Fe wnaeth y ti\u0302m deifio olaf, Tom a Jenny, ddechrau cynnal arolwg o\u2019r fflora a\u2019r ffawna morol sy'n bresennol ar y safle, yn ogystal a\u0302 chasglu mwy o samplau pH. Bydd y data sylfaen yma\u2019n bwysig ar gyfer monitro effeithiau newid yn yr hinsawdd ar y safle ymhen blynyddoedd i ddod."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Dechreuodd y trydydd diwrnod ar y safle yn dda iawn gyda'r cyfle i agor trelar Cwch Treftadaeth MSDS Marine i'r cyhoedd i siarad am ein gwaith ar y llongddrylliad. Mae gan y trelar lawer o weithgareddau i blant roi cynnig arnyn nhw yn ogystal a\u0302 theledu sy'n dangos ein dyddiaduron fideo dyddiol. Mae hefyd yn gweithredu fel canolbwynt gwybodaeth ar y lan i ddod a\u0302'n gwaith o dan y dw\u0302r i gynulleidfa ehangach ac i roi cyfle i bobl gwrdd a\u0302'r ti\u0302m a gofyn cwestiynau."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Allan ar y llongddrylliad roedd yn ddiwrnod gwych arall o ran y tywydd ond cawsom amodau ychydig yn waeth o dan y dw\u0302r gyda llai o welededd a oedd yn golygu bod ein deifwyr ond yn gallu gweld am bellteroedd byrrach yn unig. Er gwaethaf hyn, fe wnaethom lwyddo i gael chwe awr yn y dw\u0302r yr un fath! Cwblhaodd y ti\u0302m cyntaf i fynd i mewn i'r dw\u0302r, Tom a Jess, y lluniau monitro a fydd yn galluogi cymharu cyflwr y llongddrylliad a\u0302'r ymweliad gan Wessex Archaeology yn 2004 yn ogystal a\u0302 gweithredu fel llinell sylfaen yn y dyfodol ar gyfer gwaith monitro pellach. Mae ein deifwyr wedi gweld nifer o dagiau monitro o arolwg 2004 o amgylch y safle. Hefyd cwblhaodd Tom nifer o fesuriadau o ganon ar y safle i helpu i ddiweddaru cynllun y safle ac i fireinio ei fanwl gywirdeb. Tua diwedd y deifio gwelodd Tom fag plastig ar wely'r mo\u0302r sy'n dystiolaeth o lygredd plastig morol ar y safle."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Cwblhaodd yr ail di\u0302m deifio ddwy dasg; cwblhaodd Felix y ffotogrametreg a chymerodd Simon samplau pH a helpu'r ti\u0302m ar yr wyneb i raddnodi a gwirio'r system tracio deifwyr. Mae'r holl ddeifwyr yn y ti\u0302m yn cael eu tracio gan ddefnyddio system Sonardyne Micro Ranger. Llwyddodd Mark, ein goruchwyliwr deifio, i gyfeirio Simon o'r wyneb i gynorthwyo Phoebe gyda\u2019i gwaith ar y GIS a thracio. Cafodd Simon y dasg o nofio i nifer o leoliadau o amgylch y twmpath cargo i raddnodi\u2019r system ac i wirio manwl gywirdeb y system. Roeddem yn falch iawn o allu dangos bod y system yn gweithredu gyda manwl gywirdeb rhagorol."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Yn ystod y don olaf o ddeifwyr gwelwyd Jenny a Jess yn deifio ar y safle i wella ein gwybodaeth am y fflora a'r ffawna morol sy'n bresennol ar draws y llongddrylliad. Mae hon yn astudiaeth bwysig a fydd yn galluogi i ni ddechrau deall sut gallai newid yn yr hinsawdd effeithio ar y safle yn y dyfodol. Ymhlith y rhywogaethau a welwyd roedd nifer o dwmpotiaid, gwrachen resog, mathau amrywiol o wymon a chwrel cwpan posib."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Our fourth day on the wreck saw us joined by a team from Channel 4 news. They are interested in the work of CHERISH in relation to climate change and were keen to find out more about our work on the Bronze Bell wreck site. They interviewed members of the team and found out more about our work. Watch Channel 4 news next week to see if you can spot the team!"}, {"text_idx": "#000035", "text": "Parhaodd Felix a\u0302'i fodelu ffotogrametreg ar draws y llongddrylliad, gan dynnu miloedd o luniau mewn ardal i'r dwyrain o'r safle yr oedd arnom eu hangen i gwblhau'r model. Yn cadw cwmni iddo roedd y ddynes camera danddwr broffesiynol, Jessica Mitchell. Cafodd Jess y dasg o dynnu lluniau o ansawdd uchel o\u2019r arolwg ar waith yn ogystal a\u0302 thynnu lluniau o'r llongddrylliad ei hun. Bydd Felix yn gwneud y gwaith prosesu cychwynnol ar y ffotogrametreg heno ond bydd y modelau terfynol yn cymryd nifer o wythnosau i'w prosesu unwaith y bydd y ti\u0302m yn o\u0302l yn y swyddfa gyda chyfrifiaduron prosesu pwrpasol."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Bu Tom, Simon a Jenny yn cofnodi\u2019r canon i'r gorllewin o'r twmpath cargo yn fanwl. Bydd deall union ddimensiynau'r canon yn galluogi'r ti\u0302m i ddarganfod mwy amdano, gan gynnwys ein helpu i ddeall ei ddyddiad a ble cafodd ei wneud. Mae ein protocolau deifio\u2019n golygu mai dim ond dau ddeifiwr all fod yn y dw\u0302r ar unrhyw un adeg. Tom a Simon ddeifiodd gyntaf ac wedyn Jenny a Simon oedd yn rhan o sesiwn deifio olaf y dydd."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Cafodd ein diwrnod olaf ar y llongddrylliad ei ddifetha gan y tywydd! Oherwydd gwyntoedd cryfion nid oedd posib i ni gyrraedd y cwch allan o farina Pwlhelli i gyrraedd y safle. Roedd y ti\u0302m wedi rhagweld hyn ddoe ond mae bob amser yn rhwystredig o hyd pan nad ydych chi\u2019n gallu deifio. Er gwaethaf hyn, mae'r ti\u0302m wedi cyflawni ein holl flaenoriaethau ar gyfer yr wythnos a mwy! Yn ystod yr wythnosau nesaf byddwn yn gallu rhannu model ffotogrametreg gyda'r cyhoedd fel bod mwy o bobl yn gallu gweld sut mae'r llongddrylliad yn edrych o dan y dw\u0302r."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Agorodd aelodau eraill y ti\u0302m drelar Cwch Treftadaeth MSDS Marine. Cafodd y trelar yr enw Cwch Treftadaeth neu Heritage Hive ar o\u0302l sylw gan aelod o'r cyhoedd bod y ti\u0302m yn edrych fel gwenyn prysur yn eu crysau-t melyn a du nodedig. Roedd cyfle i siarad ag aelodau'r cyhoedd oedd yn pasio am ein gwaith yr wythnos yma a gwaith CHERISH ar safleoedd eraill. Roeddem yn falch iawn o siarad a\u0302 chlwb deifio o Southport sy'n ymweld a\u0302'r ardal yn rheolaidd ac rydym wedi eu hannog i wneud cais am drwydded i ymweld a\u0302'r llongddrylliad. Gallai ymweliadau a\u0302'r safle gan grwpiau fel hyn fod yn adnodd defnyddiol ar gyfer rheoli\u2019r safle yn y dyfodol."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Parhaodd aelodau olaf y ti\u0302m i olygu\u2019r fideos yn y dyddiaduron deifio terfynol a phrosesu'r ffotogrametreg. Gall y prosesu ffotogrametreg gymryd wythnosau i'w gwblhau. Mae\u2019r gwaith deifio yr wythnos yma wedi arwain at fwy na 7,500 o luniau sydd wedi'u tynnu ar draws y llongddrylliad. Rydym wedi rhoi sylw i ardal 46m x 30m - rhan sylweddol o'r safle! Bydd Felix yn parhau a\u0302'r prosesu unwaith y bydd yn dychwelyd i'r swyddfa'r wythnos nesaf."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Fory byddwn yn mynd adref i ganolfan MSDS Marine yn Sir Derby ond mae llawer mwy o waith i'w wneud o hyd ar gyfer CHERISH ar y safle. Cadwch mewn cysylltiad am fwy o fideos, modelau ac adroddiadau deifio!"}]