[{"text_idx": "#000000", "text": "Teyrngedau i'r bardd Gwyn Thomas"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Mae'r Cymry wedi rhoi teyrngedau i'r bardd Gwyn Thomas, bu farw ar 13 Ebrill yn 79 oed. Roedd yn cael ei ystyried fel un o feirdd mwyaf dylanwadol y Gymraeg yn y ganrif ddiwethaf. Cafodd ei angladd ei gynnal ar 23 Ebrill."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Ond yn o\u0302l ei gyfaill Yr Athro Derec Llwyd Morgan, nid y gallu i farddoni oedd ei unig grefft."}, {"text_idx": "#000005", "text": "\"Roedd o'n gricedwr ardderchog yn ei ddydd,\" meddai. \"Mi sefydlon ni, yn y saithdegau, di\u0302m criced yr adran Gymraeg a'i Chyfeillion ym Mangor a Gwyn oedd y bowliwr cyflymaf."}, {"text_idx": "#000006", "text": "\"Dwi'n ei gofio fo'n torri bawd rhyw fatiwr. Pethau fel 'na mae dyn yn cofio.\""}, {"text_idx": "#000008", "text": "Ond yn ogystal a\u0302 bod yn gricedwr da, roedd hefyd yn \"un o feirdd mwyaf gwreiddiol yr ugeinfed ganrif a'r unfed ganrif ar hugain\"."}, {"text_idx": "#000009", "text": "\"Mi ddatblygodd Gwyn rhyw arddull doedd neb arall wedi ei ddatblygu,\" ychwanegodd yr Athro Derec Llwyd Morgan. \"Roedd ganddo rhyw olwg ar bethe oedd yn wahanol i bobl eraill."}, {"text_idx": "#000010", "text": "\"Roedd yn gallu caru'r Gogynfeirdd a charu Elvis Presley, caru ffilms cowbois a charu Ellis Wynne o Lasynys gyda'r un fath o ddiddordeb a chynhesrwydd."}, {"text_idx": "#000011", "text": "\"Doedd o byth yn brolio'i hun - i'r gwrthwyneb. Yn ei hunangofiant [Bywyd Bach], mae'n dweud ei fod wedi gofyn i Jennifer ei wraig: 'Ti'n meddwl 'mod i'n dda am rywbeth?' 'Ti'n dda am blygu dy byjamas,' medde hi - dwi'n meddwl bod hynny'n crynhoi eu perthynas nhw - mor ffraeth efo'i gilydd.\""}, {"text_idx": "#000013", "text": "\"Roedd Gwyn yn berson addfwyn iawn, ac yn falch iawn o'i fro enedigol,\" meddai."}, {"text_idx": "#000014", "text": "\"Roedd yn fraint cael gweithio efo fo ar y ga\u0302n arbennig ar gyfer rhaglen Yma Wyf Finnau i Fod. Mi fydd y profiad o weithio efo fo yn aros efo fi am byth."}, {"text_idx": "#000015", "text": "\"Bydd colled fawr ar ei o\u0302l a dwi'n cydymdeimlo'n fawr efo'r teulu.\""}, {"text_idx": "#000016", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Gwyn Thomas: 1936-2016"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Cyhoeddodd Gwyn Thomas sawl cyfrol o draethodau, beirniadaethau a chyfieithiadau, gan gynnwys y llyfr arloesol, Y Traddodiad Barddol - astudiaeth ddofn o draddodiadau barddonol Cymru."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Meddai: \"Mi ges i'r fraint o gael sgwrsio am y byd a'i bethau efo Gwyn Thomas, yr athro craff a'r ysgolhaig arbennig ar sawl achlysur, ond sgwrs gyda dyn cyffredin, dyn oedd a\u0302'i draed ar y ddaear ges i bob tro, nid sgwrs academaidd, athronyddol, er mai pethau academaidd ac athronyddol yn aml oedd testun y sgwrs."}, {"text_idx": "#000020", "text": "\"Mae gen i barch mawr tuag at ei waith gan iddo gynhyrchu cerddi syml a deifiol o gynnil oedd yn berthnasol i bobl heddiw."}, {"text_idx": "#000021", "text": "\"Hefyd, fel sy'n wir gyda mawrion lle\u0302n, mi roedd o'n ddyn ffraeth iawn. Yn sicr welwn ni ddim mo'i debyg eto. Mae ein gwlad a'i thraddodiad barddol yn dlotach o lawer heddiw. Un o'r adar cyffredin, a'r un pryd yn dderyn prin.\""}, {"text_idx": "#000022", "text": "Bu Gwyn Thomas yn Fardd Cenedlaethol Cymru o 2006-2008. Gwyneth Lewis oedd y bardd wnaeth ei ragflaenu, ac fe ddywedodd ei fod yn ddyn yn llawn \"gwreiddioldeb\"."}, {"text_idx": "#000023", "text": "\"O ran ei waith beirniadol mae e'n un sydd wedi coleddu'r traddodiad Cymraeg ac eto, o fewn hwnna, mae e fel bardd wedi agor ffordd newydd o farddoni yn Gymraeg,\" meddai."}, {"text_idx": "#000024", "text": "\"Mae e wedi rhoi goslef newydd i farddoniaeth Cymraeg. Oedd 'na hiwmor yna, ond nid bardd comic oedd e, bardd dwys oedd yn defnyddio comedi, oedd yn defnyddio hiwmor.\""}, {"text_idx": "#000025", "text": "Dywedodd Gwyneth Lewis ei fod wedi ei ffonio pan gafodd ei ethol yn fardd cenedlaethol. \"Fe wnaethon ni siarad am ba fath o waith mae'r swydd yn gofyn - ond wrth gwrs fe roddodd ei stamp ei hunan ar y gwaith hwnnw,\" meddai."}, {"text_idx": "#000026", "text": "\"Roedd e'n 'sgolor yn yr hen draddodiad Cymraeg ac, ar yr un pryd, roedd e'n lais ffres - a dyna oedd ei gamp fawr e i mi."}, {"text_idx": "#000027", "text": "\"O'n i wastad yn ffeindio fe'n berson cynnes, cefnogol a hefyd yn ddyn oedd - er ei fod e'n academydd ac yn fardd - yn uniongyrchol iawn ei iaith ac yn gweld pethau gyda llygaid clir iawn.\""}, {"text_idx": "#000030", "text": "Bu Archdderwydd yr Eisteddfod Genedlaethol, Christine James, hefyd yn talu teyrnged: \"Roedd yr Athro Gwyn Thomas yn gymeriad gwir amryddawn, a wnaeth gyfraniad pwysig i lawer o agweddau ar fywyd diwylliannol Cymru."}, {"text_idx": "#000031", "text": "\"Byddaf i'n cofio amdano'n arbennig fel bardd a feddai ar lais unigryw, ac fel beirniad llenyddol golau a chraff. Diolch am bopeth a gyflawnodd.\""}, {"text_idx": "#000033", "text": "Dywedodd yr Athro Branwen Jarvis: \"Roedd ganddo hiwmor arbennig ac roedd o'n gymeriad amlochrog iawn. Roedd yn defnyddio plethwaith o iaith lafar 'Stiniog a iaith gaslurol i greu ieithwedd gyfoethog, amrywiol oedd yn hawdd cyrraedd ati."}, {"text_idx": "#000034", "text": "\"Mae'n werth cofio yr egni a'r dycnwch anhygoel oedd ganddo. Mae swm ei waith dros y blynyddoedd yn rhyfeddol.\""}, {"text_idx": "#000035", "text": "Ychwanegodd Aneirin Karadog ar Taro'r Post: \"Doedd e ddim yn mynd yn hen ffasiwn wrth heneiddio."}, {"text_idx": "#000036", "text": "\"Tasen ni fel beirdd ifanc yn cyflawni chwarter be wnaeth Gwyn Thomas fe fydden ni'n g'neud yn dda iawn.\""}, {"text_idx": "#000038", "text": "\"Mi wnaeth gyfraniad aruthrol fel bardd ond hefyd fel person a oedd a\u0302'r gallu i ddehongli llenyddiaeth i gynulleidfa gyfoes."}, {"text_idx": "#000039", "text": "\"Yn w\u0302r o 'Stiniog, roedd e'n ymfalchi\u0308o yn ei gefndir, ei fro a'r diwylliant a oedd wedi cael ei fagu ynddo."}, {"text_idx": "#000040", "text": "\"Mi fues i'n ffodus iawn i fod yn un o'i fyfyrwyr ac roedd ei hiwmor yn amlwg iawn yn ei ddarlithio.\""}, {"text_idx": "#000041", "text": "Dywedodd Comisiynydd y Gymraeg, Meri Huws: \"Tra roedd Gwyn Thomas, fel mae eraill wedi so\u0302n, yn ysgolhaig mawr, roedd ganddo hefyd y gallu i gyfleu gwybodaeth - am yr iaith, ei lle\u0302n, ei gramadeg a'i hanes - mewn ffordd oedd yn ddealladwy ac yn ddifyr i drwch y boblogaeth."}, {"text_idx": "#000042", "text": "\"Fe wnaeth lawer i boblogeiddio'r Gymraeg ac fe ysgogodd genedlaethau o bobl ifanc i ymddiddori yn yr iaith a'i mwynhau."}, {"text_idx": "#000043", "text": "\"Wrth gydymdeimlo a\u0302'r teulu yn eu colled, hoffwn ddiolch am gymwynaswr mor hoffus i'r iaith Gymraeg.\""}, {"text_idx": "#000045", "text": "\"Yn ddiamau Gwyn Thomas oedd un o feirdd pwysicaf ail hanner yr ugeinfed ganrif yng Nghymru, gan ei fod yn fardd mor arloesol. Roedd ei gyfraniad yn ymestyn y tu hwnt i ffiniau academaidd i gynulleidfa eang, ac yn aml gan ddefnyddio cyfryngau eraill fel ffilm a theledu."}, {"text_idx": "#000046", "text": "\"Fe gyhoeddodd Gwyn Thomas ei gyfrol olaf tra oedd ar dir y byw, Llyfr Gwyn, y llynedd, ac mae'n so\u0302n ynddo am yr holl ddylanwadau a fu arno. Roedd felly'n gynhyrchiol ac yn greadigol hyd y diwedd un.\""}, {"text_idx": "#000047", "text": "Bu sawl un yn talu teyrnged i Gwyn Thomnas ar wefannau cymdeithasol hefyd, gan gynnwys y to ifanc o feirdd Cymru:"}, {"text_idx": "#000048", "text": "Meddai'r prifardd Guto Dafydd ar ei gyfrif Twitter: \"Roedd Gwyn Thomas yn fardd ac yn ysgolhaig arbennig. Coffa da amdano, a diolch am y wybodaeth a'r ysbrydoliaeth.\""}, {"text_idx": "#000049", "text": "Ar ei dudalen Facebook, fe roddodd yr awdur Dewi Prysor y deyrnged yma iddo: \"Ieithydd, bardd a boi hynod o blith gwerin Stiniog. Taro mewn iddo yn bob man rownd y wlad, o'r Babell Le\u0302n i B&Q, ac wastad yn aros i sgwrsio. Ges i'r fraint o weithio efo fo ar broject yma yn Blaena hefyd. Roedd ei wybodaeth a brwdfrydedd am yr ardal a'r iaith yn anferthol."}, {"text_idx": "#000050", "text": "\"Academydd agored ei feddwl, yn derbyn bathiadau newydd a geirfa gyfoes fel ychwanegiadau naturiol i iaith fyw ein cymunedau."}, {"text_idx": "#000053", "text": "\"Drwy'r blynyddoedd yn ei gwmni cawsom lawer o hwyl a chwerthin am bethau bach digri, diniwed,\" meddai. \"Yr ydym wedi colli cyfaill mawr iawn.\""}, {"text_idx": "#000055", "text": "Mae Newyddion 9 wedi trydar clip fideo yn dilyn marwolaeth Gwyn Thomas. Bydd mwy ar S4C heno am 21:00."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Prif StraeonToriadau bysiau: 'Sut dwi fod i gyrraedd yr ysbyty?'Cyhoeddwyd8 awr yn o\u0302lBachgen, 2, yn dal 'yn sownd' mewn ysbyty dramorCyhoeddwyd32 munud yn o\u0302l\u2018Dwi\u2019n byw efo\u2019r Aussies \u2013 felly dwi isio ennill!\u2019Cyhoeddwyd7 awr yn o\u0302l"}, {"text_idx": "#000058", "text": "Toriadau bysiau: 'Sut dwi fod i gyrraedd yr ysbyty?'"}, {"text_idx": "#000060", "text": "\u2018Dwi\u2019n byw efo\u2019r Aussies \u2013 felly dwi isio ennill!\u2019"}, {"text_idx": "#000063", "text": "Ifan Phillips a'i bositifrwydd i'r dyfodol"}, {"text_idx": "#000067", "text": "Pa ochr i'r ffens? Portread artist dur o'r byd wedi Brexit"}, {"text_idx": "#000069", "text": "Cysylltwch a\u0302 niTabledi a ffonau symudolHefyd yn Gymraeg"}]