[{"text_idx": "#000005", "text": "Gellid dadlau mai capeli Anghydffurfiol yw\u2019r adeiladau mwyaf eiconig yng Nghymru, ond maen nhw hefyd ymhlith y mathau o adeiladau sydd fwyaf mewn perygl o gael eu cau, o fynd a\u0302\u2019u pen iddynt neu o gael eu dymchwel. O gapeli gwerinol dirodres diwedd yr 17eg ganrif i gapeli trefol hyderus Cymru ddiwydiannol, fe fydd Uwch Ymchwilydd (Adeiladau Hanesyddol) y Comisiwn Brenhinol, Susan Fielding, yn cloriannu pensaerni\u0308aeth y capeli a\u2019i lle yn ein cymdeithas, ac yn trafod sut mae\u2019r Comisiwn Brenhinol yn mynd ati i gofnodi a deall yr adeiladau pwysig hyn. Dangosir lluniau yn ystod y sgwrs er mwyn egluro cynllun capeli anghydffurfiol ac olrhain eu datblygiad o gapeli syml a\u0302 muriau hir yr 17eg/18fed ganrif i gapeli mawr a\u0302 ffasa\u0302d crand diwedd y 19eg ganrif. Ystyrir hefyd newidiadau pellach yn yr 20fed ganrif. Yn ogystal, trafodir rhai o brif benseiri\u2019r capeli, y defnydd cymdeithasol ac addysgol a wneid ohonynt, a rhai o ganlyniadau penodol ein prosiect cofnodi yn nhermau niferoedd, dosbarthiad, arddulliau, enwau, ac ystadegau o ran nifer y capeli a ddymchwelwyd / addaswyd ac ati. Cynhelir y sgwrs ar-lein Ddydd Iau nesaf, 3 Mehefin, am 5 pm. I gael mwy o wybodaeth ac i gadw\u2019ch lle, ewch i:"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Soar, Capel yr Annibynwyr Cymraeg, Llambed. Capel trefol a ailadeiladwyd ym 1874; mae\u2019r llun yn dangos y gynulleidfa yn gadael y capel c.1910."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Maes-yr-onnen, Sir Faesyfed, c.1697, y capel cynharaf sydd wedi goroesi yng Nghymru. Roedd yn wreiddiol yn feudy ty\u0302 hir a chafodd ei gofnodi ar gyfer llyfr y Comisiwn, Houses and History in the March of Wales Radnorshire 1400-1800, fe\u2019i hadeiladwyd yn sgil Deddf Goddefiad 1689."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Soar-y-mynydd, ger Tregaron, capel gwledig nodweddiadol a adeiladwyd c.1822 ac sydd, efallai, y capel yng Nghymru sydd wedi cael tynnu ei lun fwyaf."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Cafodd Capel Als, y capel enwog yn Llanelli, ei adeiladu gyntaf yn rhan olaf y 18fed ganrif, ei ailadeiladu a\u2019i helaethu ym 1852 yn o\u0302l cynllun y pensaer Thomas Thomas, Glandw\u0302r, a\u2019i ailadeiladu eto, yn rhannol, gan y pensaer Owen Morris Roberts, Porthmadog ym 1894."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Mae Peniel, Tremadog, yn enghraifft arbennig iawn o gapel yn y dull clasurol. Cafodd ei adeiladu ym 1810 i William Madocks, sylfaenydd Tremadog, a\u2019r prif ddylanwad ar y pensaer oedd Eglwys Sant Paul yn Covent Garden a gynlluniwyd gan Inigo Jones ac a godwyd ym 1633."}]