[{"text_idx": "#000000", "text": "Yn wydn ac yn osgeiddig, mae criafol yn caru uchelfannau ac yn goddef priddoedd asidig. Fel bedw, mae criafol yn rhywogaeth arloesol sy\u2019n darparu cysgod i goed eraill, a fydd, yn y pen draw, yn corrachi\u2019r griafol sydd ddim ond yn cyrraedd uchder o 10-15m. Adnabyddir criafol hefyd fel \u2018mountain ash\u2019, er nad yw o deulu\u2019r onnen ond y rhosyn, ynghyd a\u0302\u2019r ddraenen wen, ceirios ac afal. Mae ei aeron coch toreithiog yn ffynhonnell fwyd amhrisiadwy i adar fel mwyalchen, brych y coed, tingoch, coch yr adain, bronfraith, sogiar a chynffon sidan. Y tu mewn i stumog yr aderyn mae\u2019r hadau\u2019n cael eu tynnu o\u2019u gorchudd amddiffynnol sy\u2019n galluogi egino wrth i\u2019r aderyn ddosbarthu\u2019r hadau yn anfwriadol. Ym mis Mai, mae blodau gwyn hufennog y griafolen yn wledd i wenyn, gloy\u0308nnod byw a gwenyn meirch. Mae ceirw\u2019n mwynhau cen, rhisgl a deiliach y griafol ac mae\u2019r dail yn fwyd i lindys gwyfynod."}]