[{"text_idx": "#000002", "text": "Mae hawlfraint yn hawl eiddo deallusol sy'n caniata\u0301u i awdur/creawdwr benderfynu o dan ba amgylchiadau y gall eu gwaith gael ei gopi\u0308o neu'i ailgynhyrchu"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Trwyddedau y mae'r Brifysgol yn eu dal"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mae llawer o'r gweithgareddau y mae myfyrwyr a staff y Brifysgol yn ymgymryd a\u0302 hwy yn cynnwys defnyddio gwaith sydd wedi'i ddiogelu gan hawlfraint (gallai hyn gynnwys detholiadau o lyfrau, erthyglau mewn cyfnodolion, lluniau llonydd a symudol neu glipiau sain)."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Efallai y bydd myfyriwr eisiau gwneud copi o waith ar gyfer astudio, ymchwil neu adolygu, ac yn aml bydd angen cynnwys dyfyniadau, detholiadau neu ddarluniadau yn eu haseiniadau.\nBydd angen i ddarlithydd ddefnyddio deunyddiau trydydd parti mewn deunyddiau dysgu neu addysgu neu ddarparu darlleniadau wythnosol ar gyfer eu modiwlau\nYn aml bydd ymchwilydd angen defnyddio deunyddiau wedi'u diogelu gan hawlfraint yn eu cyhoeddiad"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Er bod gan ddaliwr yr hawlfraint yr hawl unigryw i gopi\u0308o eu gwaith, caniateir y gweithgareddau hyn os oes eithriadau neu drwyddedau penodol yn cael eu rhoi ar waith. Mae'r canllaw hwn yn cyflwyno hawlfraint ym Mhrifysgol Aberystwyth ac yn egluro'r camau y dylai myfyrwyr, darlithwyr ac ymchwilwyr eu cymryd i sicrhau eu bod yn defnyddio deunyddiau hawlfraint mewn modd sy'n cydymffurfio a\u0302'r gyfraith."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mae diogeliad hawlfraint yn awtomatig. Nid oes raid i awdur neu greawdwr gyhoeddi, cofrestru na gwneud cais am hawlfraint."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Mae hawlfraint yn berthnasol i unrhyw waith a gre\u0308wyd mewn copi caled neu fformat electronig. Mae hyn yn cynnwys:"}, {"text_idx": "#000010", "text": "gwaith llenyddol, dramatig neu gerddorol;\ndarluniadau, ffotograffau, dyluniadau neu waith artistig;\nrhaglenni cyfrifiadurol, setiau data, a hyd yn oed trefniant argraffyddol."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mae unrhyw ddarn o waith sydd wedi cael ei ysgrifennu neu'i gofnodi mewn rhyw ffordd (cyhoeddedig a heb ei gyhoeddi) wedi'i ddiogelu gan hawlfraint. Mae gwaith sydd wedi'i fynegi mewn ffordd 'osodedig' wedi'i ddiogelu gan hawlfraint. Nid yw hyn yn wir am feddyliau, syniadau a ffeithiau."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Mae hyd y diogeliad hawlfraint yn dibynnu ar y math o waith ac ers faint y cafodd y gwaith ei greu. Er enghraifft:"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Dylid trin y cyfyngiadau amser hyn yn ofalus bob tro. Er enghraifft, er bod hawlfraint awdur yn para am 70 mlynedd ar o\u0302l marwolaeth yr awdur, nid yw hyn bob amser yn sail dda i gopi\u0308o gwaith oherwydd mae'n bosibl bod yr hawlfraint wedi'i basio ymlaen i barti arall."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Ar adegau, cyfeirir at weithiau sydd allan o hawlfraint neu sydd wedi'u heithrio gwaith 'yn y parth cyhoeddus'"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Mae'r Brifysgol yn tanysgrifio i drwyddedau a gyhoeddwyd gan nifer o asiantaethau sy'n gweithredu ar ran dalwyr hawliau amrywiol. Yn gyfnewid am ffi'r drwydded, sy'n mynd tuag daliadau i ddalwyr yr hawliau, gall y sefydliad gopi\u0308o a defnyddio deunyddiau penodol o fewn canllawiau penodol."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mae'n hanfodol cydnabod bod y trwyddedau hyn yn ymwneud a\u0302 defnydd o fewn cyd-destun dibenion addysgol neu gyfarwyddol yn unig. Nid ydynt yn ymdrin a\u0302 chyhoeddi gwaith, darlledu deunydd ymhellach na'i berfformiad cyhoeddus"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Efallai y byddai awdur neu greawdwr yn fodlon caniata\u0301u i eraill ddefnyddio eu gwaith o dan amgylchiadau penodol. Ffordd boblogaidd o wneud hyn yw drwy ddefnyddio trwydded Creative Commons (CC)."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Gall perchennog hawlfraint wneud cais i ddefnyddio trwydded CC i rannu gwaith hawlfraint yn agored ond gosod cyfyngiadau ar ddefnydd masnachol neu addasiadau neu fynnu bod unrhyw addasiadau'n cael eu trwyddedu ar yr un telerau. Mae yna ystod o drwyddedau Creative Commons sy'n caniata\u0301u graddau amrywiol o ailddefnydd."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Mae'r llun isod yn dangos beth allwch chi ei wneud gyda deunydd trwydded Creative Commons. I gael gwybodaeth am gymhwyso trwydded Creative Commons i'ch gwaith eich hun, gweler Diogelu eich Gwaith eich Hun"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Mae gan berchennog hawlfraint hawliau unigryw dros waith hawlfraint. Golyga hyn fod angen eu caniata\u0302d cyn defnyddio eu gwaith mewn ffyrdd penodol."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Dim ond perchnogion hawlfraint sydd a\u0302'r hawl i awdurdodi gweithgareddau a elwir yn weithredoedd cyfyngedig. Mae'r rhain yn cynnwys:"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Rhannu gwaith a\u0302'r cyhoedd yn electronig"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Wrth ymgymryd ag unrhyw un o'r gweithgareddau hyn, dylech sicrhau bod gennych drwydded briodol i wneud hynny, neu fod eithriad hawlfraint yn berthnasol i'ch gweithgaredd. I weld beth mae hyn yn ei olygu ar gyfer eich gwaith yn y brifysgol, gweler y tabiau Hawlfraint i Fyfyrwyr, Darlithwyr ac Ymchwil i gael cyfarwyddyd ymarferol ar ddefnyddio deunyddiau hawlfraint yn eich gwaith mewn modd sy'n cydymffurfio a\u0302'r gyfraith."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Mae diogeliad hawlfraint yn awtomatig - nid oes angen cofrestru gwaith\nMae copi\u0308o unrhyw ddeunydd hawlfraint heb ganiata\u0302d (neu drwydded briodol) yn anghyfreithlon.\nMae trwyddedau ac eithriadau yn caniata\u0301u i chi gopi\u0308o deunydd o fewn cyfyngiadau penodol"}, {"text_idx": "#000027", "text": "Mae llawer o'r eithriadau hawlfraint sy'n berthnasol mewn addysgu uwch yn dibynnu ar y cysyniad o ymwneud neu fasnachu teg"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Nid oes diffiniad manwl gywir o'r hyn sy'n deg, ond mae'n dibynnu ar:"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Cyfran o\u2019r gwreiddiol sy'n cael ei gopi\u0308o, ac\na yw'r copi\u0308o\u2019n cystadlu a\u0302 defnydd y byddai'r perchennog yn ei wneud"}, {"text_idx": "#000030", "text": "na ddylech gopi\u0308o mwy o'r gwaith nag sydd angen at eich diben, a chadwch o fewn y canllawiau dangosol bob tro.\npeidiwch fyth ag ailgynhyrchu gwaith mewn modd sy'n ymyrryd a\u0302 hawliau unigryw daliwr yr hawlfraint"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Er bod Thomas Stearns yn fardd arbennig, nid yw hyn yn gyngor da iawn o safbwynt hawlfraint."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Mae William Hogarth, hyrwyddwr cynnar cyfraith hawlfraint, yn ein hatgoffa y dylai awduron ac artistiaid gael eu gwobrwyo am ffrwyth eu llafur. Pe bai'n fyw heddiw, byddai hefyd yn cynghori yn erbyn gwario'r gwobrau hynny ar gin!"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Myfyrwyr: yn unol a\u0302 thelerau ymwneud teg caniateir i chi wneud copi\u0308au sengl o gyfanswm cyfyngedig o destun ar gyfer astudiaeth breifat neu ymchwil o natur anfasnachol."}]