[{"text_idx": "#000005", "text": "Caiff Diwrnod Crefydd y Byd ei ddathlu ar y trydydd Sul ym mis Ionawr bob blwyddyn ac mae\u2019n ein hatgoffa o\u2019r angen am gytgord a dealltwriaeth rhwng crefyddau a systemau ffydd. Mae\u2019r diwrnod hwn yn rhoi cyfle i bobl o wahanol grefyddau ddod ynghyd, gwrando ar ei gilydd, a dathlu\u2019r gwahaniaethau a\u2019r tebygrwydd rhyngddynt."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Mae Diwrnod Crefydd y Byd yn ymwneud a\u0302 dealltwriaeth a goddefgarwch crefyddol. Yng Nghymru fe enillodd Protestaniaid y tu allan i\u2019r Eglwys Anglicanaidd y rhyddid i addoli pan basiwyd Deddf Goddefiad 1689. Cafodd y rhyddid hwn ei fynegi hefyd yn yr adeiladau a godwyd ganddynt, rhagflaenwyr y capeli anghydffurfiol a ystyrir gan lawer heddiw yn bensaerni\u0308aeth genedlaethol Cymru. O blith y capeli a adeiladwyd yn sgil y Ddeddf Goddefiad, yr un cynharaf sydd wedi goroesi yw Maesyronnen, Capel yr Annibynwyr, sy\u2019n dathlu ei ben-blwydd yn 325 oed eleni. Gellir dyddio\u2019r capel hwn yn Sir Faesyfed yn o\u0302l i 1697, sef y dyddiad y cafodd ei gofrestru yn y brawdlys fel addoldy o dan delerau\u2019r Ddeddf."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Adeilad gwerinol sylweddol nad yw\u2019n tynnu sylw ato\u2019i hun yw Maesyronnen. Fe\u2019i codwyd mewn lle diarffordd yn rhannol gan fod yr Annibynwyr anghydffurfiol yn frawdoliaeth gaee\u0308dig ond hefyd oherwydd bod cymaint o ragfarn yn erbyn aelodau\u2019r enwad a oedd yn cael eu hystyried yn \u2018lladdwyr y brenin\u2019 ar o\u0302l dienyddiad Siarl I. Roedd troi ffermdy Maesyronnen yn gapel yn enghraifft o agwedd \u2018bodloni a thrwsio\u2019 y cyfnod a olygai fod adeiladau\u2019n cael eu haddasu yn hytrach na\u2019u dymchwel er mwyn codi adeilad newydd. Cafodd yr hen ffermdy ei ailgynllunio drwy greu drws canolog a chafodd y beudy sydd ynghlwm ei ailadeiladu\u2019n llwyr fel capel. Mae cwpl bongam canoloesol i\u2019w weld o hyd yn sownd yng nghefn y simnai rhwng y ty\u0302 a\u2019r capel. Er nad yw\u2019r ty\u0302 cwrdd yn arbennig o rwysgfawr, mae llawer o gelfi ac arteffactau o grefftwriaeth dda y tu mewn iddo, er enghraifft, y ffenestri myliynog a\u0302 thransom uchel, y pulpud, y seddau caee\u0308dig, a bwrdd y cymun."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mae Maesyronnen, a adeiladwyd ym 1697, yn enghraifft gynnar o \u2018oddefiad\u2019, ond mae llawer gwahanol fath o adeilad crefyddol yng Nghymru heddiw sy\u2019n cyfoethogi ein diwylliant cyfoes. Efallai y bydd gan ein darllenwyr ddiddordeb mewn blogiau diweddar a ysgrifennwyd gan Christopher Catling, ein Hysgrifennydd/Prif Weithredwr, ar Deml Shri Swaminarayan, Caerdydd, un o demlau Hindw\u0302aidd harddaf y DU, Mosg Noor-ul-Islam, Maria Street, Tre-biwt, sef y mosg cyntaf i gael ei adeiladu yng Nghymru, yn ogystal a\u0302 blog gan Susan Fielding ar y Synagog restredig Gradd II ym Merthyr Tudful: Cofnodi\u2019r Synagog Olaf yn y Cymoedd."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Mae\u2019r oriel hon o luniau yn dangos yr amrywiaeth wych o addoldai yn y Gymru gyfoes."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Tu mewn Capel Maesyronnen yn dangos y celfi o grefftwriaeth dda."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Synagog Merthyr a adeiladwyd ym 1876 i wasanaethu cymuned o ryw 400 o Iddewon a oedd yn byw a gweithio ym Merthyr yn y 1880au a\u2019r 1890au."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Y synagog hynaf yng Nghymru sydd wedi goroesi. Gwnaed cofnod tra manwl ohoni fel rhan o brosiect a gomisiynwyd gan y Comisiwn Brenhinol mewn partneriaeth a\u0302\u2019r Sefydliad Treftadaeth Iddewig."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Mae llawer o adeiladwaith cynnar Eglwys Gadeiriol Tyddewi yn dyddio o 1180 i 1220 ac o ganlyniad ystyrir mai Tyddewi yw\u2019r adeilad eglwysig canoloesol pwysicaf yng Nghymru."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Ymunwch a\u0302\u2019r rhestr e-bostio i dderbyn diweddariadau rheolaidd. Mae\u2019n rhad ac am ddim!"}]