[{"text_idx": "#000000", "text": "Gwefan ystadegau sy'n ymwneud a\u0302'r Gymraeg \u2013 a rhagor"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Map siroedd: % yn gallu siarad Cymraeg, fesul oedran\n% yn gallu siarad Cymraeg, yn o\u0302l awdurdod lleol a grw\u0302p oed hyblyg\n% yn gallu siarad Cymraeg (map LSOAs)\nNifer yn gallu siarad Cymraeg (map yswigod LSOA)\nSiartiau Cyfrifiad 2011: % yn siarad Cymraeg yn o\u0302l oed, fesul Awdurdod Lleol"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Sgiliau yn y Gymraeg yn o\u0302l oed, fesul awdurdod lleol, yn 2011 a 2001\nSiarad Cymraeg yn o\u0302l oed, fesul awdurdod lleol, yn 2011 a 2001\nCymharu Cyfrifiad 2011 a\u0302 chyfrifiadau blaenorol"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Iaith TGAU mewn ysgolion uwchradd a chanol cyfrwng Cymraeg neu ddwyieithog\nDysgu\u2019r Gymraeg mewn ysgolion uwchradd\nCategori cyfrwng dysgu ysgolion cynradd\nMap ysgolion yn o\u0302l categori iaith"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Babanod a gwlad enedigol y mamau"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Rhagolygon yr iaith yng Nghyfrifiad 2021"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Rwyf wedi llunio tudalen sy\u2019n bwrw golwg ar ganlyniadau diweddar Cyfrifiad 2021 am y boblogaeth ac wedi gwneud ychydig o symiau syml i ddyfalu sut ganlyniadau gawn ni am yr iaith pan gyhoeddir y canlyniadau cyntaf am y Gymraeg yr wythnos nesaf. Gweler "}, {"text_idx": "#000014", "text": "Yn gyntaf, rwy\u2019n teimlo fod yn rhaid gosod nod clir i\u2019r treial a phenderfynu ar feini prawf penodol, mesuradwy, cyn cychwyn. Hynny yw, mae eisiau ymhelaethu ar awgrym yr adroddiad y \u2018Dylid monitro\u2019r treial o ran mynediad pobl leol i\u2019r farchnad dai, newidiadau o ran nifer yr ail gartrefi ..., yr effaith ar y Gymraeg yn lleol, a\u2019r effaith o ran prisiau tai.\u2019 Rhaid penderfynu ar union ystyr \u2018mynediad pobl leol i\u2019r farchnad dai\u2019 (a\u2019r elfennau eraill). Sut y ca\u0302nt eu mesur?, ac yn blaen. Mae\u2019n debyg y cymerai cyfnod go maith i weld effaith newid polisi. Rhaid penderfynu ymlaen llaw hefyd felly am ba hyd y pery\u2019r treial."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Elfen arall a awgrymir am y treial yw y \u2018Gellid ei gynnal mewn cymuned neu glwstwr o gymunedau yr effeithir yn ddwys arnynt gan ail gartrefi...\u2019 a monitro\u2019r canlyniadau \u2018...yn y gymdogaeth mewn cyferbyniad ag ardaloedd eraill lle na weithredir yr arbrawf\u2019. Wedyn ceir: \u2018Gwynedd fyddai\u2019r lle priodol i gynnal treial fwy na thebyg. Mae\u2019n siw\u0302r hefyd mai\u2019r lleoliad gorau yng Ngwynedd fyddai cymuned, neu glwstwr o gymunedau, arfordirol lle mae ffactorau megis pryder am y Gymraeg, prisiau tai uchel, dwysedd o ran ail gartrefi.\u2019"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Yn ail felly, rhaid penderfynu ar yr ardaloedd lle gweithredir y polisi, a phenderfynu ymlaen llaw ar yr ardaloedd y gwneir y cyferbyniad ag hwy, hynny yw, ardaloedd lle na chaiff y polisi newydd ei weithredu ond sy\u2019n debyg o ran ffactorau eraill. Er enghraifft, pe bai\u2019r polisi newydd yn cael ei dreialu yn Nefyn ond ddim, e.e., ym Mhistyll, hwyrach y gallai cymharu sefyllfa Nefyn a\u0302 sefyllfa Pistyll wedyn fod yn deg. Sylwer na fydd dim modd treialu\u2019r polisi newydd ymhob ardal lle gallai fod yn fanteisiol neu fydd dim modd gwneud cymhariaeth deg. Dylid dewis ardaloedd y treial, a\u2019r ardaloedd a ddefnyddir yn y gymhariaeth, gan ddefnyddio\u2019r data sydd ar gael amdanynt i geisio sicrhau eu bod yn ardaloedd tebyg ar y cychwyn. Cam ystadegol yw hwn, nid un i\u2019w gymryd yn o\u0302l ystyriaethau gwleidyddol."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Yng ngeiriau\u2019r adroddiad eto gallai newid y gyfraith gynllunio arwain at \u2018anfantais bosib hefyd, sef y gallai tai annedd presennol golli tipyn lew o\u2019u gwerth tra byddai ail gartrefi presennol yn codi yn eu gwerth\u2019 a \u2018Pobl leol at ei gilydd fyddai perchnogion eiddo yn y farchnad gyntaf...\u2019. A gawn gyfraniad deallus gan y pleidiau gwleidyddol a\u2019r mudiadau iaith yngly\u0302n a\u0302 hynny?"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Categoreiddio ysgolion yn o\u0302l y ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Yn gynharach eleni cynhaliodd Llywodraeth Cymru ymgynghoriad ar y pwnc hwn. Eglurodd eu dogfen ymgynghori eu bod wedi comisiynu"}, {"text_idx": "#000021", "text": "\u201cpanel arbenigol o arbenigwyr iaith Gymraeg ac addysg, dan arweiniad cyn Brif\nWeithredwr Bwrdd yr Iaith Gymraeg, Meirion Prys Jones, i adolygu\u2019r categori\u0308au presennol o\nysgolion yn o\u0302l darpariaeth y Gymraeg ac i gyflwyno argymhellion i Lywodraeth Cymru ar\ngyfer gwella effeithlonrwydd a chysondeb categori\u0308au iaith ysgolion\u201d"}, {"text_idx": "#000022", "text": "a\u2019u bod wedi derbyn adroddiad ganddynt ym mis Rhagfyr 2019. Roedd yr adroddiad hwnnw yn ei dro yn egluro eu bod wedi"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Er bod yr adroddiad yn cyflwyno peth o\u2019r gwaith a wnaed doedd adroddiad Yr Athro Baker ei hun ddim wedi ei gyhoeddi. Gwnes Gais Rhyddid Gwybodaeth i\u2019w gael ac fe ddaeth y wybodaeth i law yr wythnos hon. Gellir gweld y cais a\u2019r ymateb drwy ddilyn y ddolen ganlynol: "}, {"text_idx": "#000026", "text": "Cafodd bapur academaidd gryn sylw yn y Wasg yn ddiweddar gydag adroddiadau amdano\u2019n ymddangos yn y New Scientist, Nation.Cymru, y BBC, y Telegraph ac hyd yn oed y Daily Mail, ymhlith eraill, mae\u2019n siw\u0302r. \u201cWhole nation \u2018could speak Welsh\u2019 within 300 years\u201d oedd pennawd gwirion adroddiad y BBC. Dyma ychydig o gefndir, yn y gobaith y bydd rhannu ychydig o wybodaeth am dechnegau modelu yn y pendraw yn gwella safon y drafodaeth gyhoeddus ar waith fel hwn."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Erbyn hyn, mae cryn nifer o ymchwilwyr wedi defnyddio\u2019r Gymraeg wrth geisio datblygu modelau mathemategol o sut mae nifer neu ganran siaradwyr iaith yn newid, a hynny am fod mwy o ddata ar gael am y Gymraeg na\u2019r rhan fwyaf o ieithoedd sy dan fygythiad. Er bod mwy o ddata am y Gymraeg, dydy hynny ddim yn golygu fod digon o ddata ar gael i ddatblygu model dibynadwy,"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Dyma rai papurau lle mae\u2019r Gymraeg wedi ei defnyddio, yn o\u0302l dyddiad:"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Cafodd y papur yma sylw mawr ac esgorodd ar nifer o\u2019r papurau canlynol a geisiodd ddatblygu\u2019r model syfaenol a oedd, yng ngeirau\u2019r awdurdon, yn trin \u201c... languages as fixed, and as competing with each other for speakers. For simplicity, we also assume a highly connected population, with no spatial or social structure, in which all speakers are monolingual.\u201d"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Daw\u2019r ffigur isod o\u2019r papur. Fel sy\u2019n gyffredin i\u2019r maes hwn, defnyddiwyd hafaliadau differol i fodelu eu syniadau hwy o\u2019r ffactorau oedd yn achosi i\u2019r gyfan y siaradwyr newid. Roedd yn rhaid iddynt amcangyfrif c, s, a ac x(0) yn eu hafaliad:"}, {"text_idx": "#000033", "text": "I wneud hynny, defnyddiwyd ychydig iawn o bwyntiau data o gyfrifiadau hanesyddol a Chyfrifiad 1991, sef yr un diweddaraf oedd ag gael iddynt ar y pryd. Yn o\u0302l eu dehongliad hwy o\u2019r paramedr \u2018s\u2019, roedd yn cynrychioli statws. O gymharu a\u0302 Gaeleg yr Alban (Ffigur 1 a) a Quechua (Ffigur 1 b) felly, roedd y Gymraeg yn elwa drwy fod ganddi statws uwch na\u2019r rheini."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Nid model hafaliadau differol ddefnyddiodd Sankoff ond methodoleg carfan demograffig. Ar o\u0302l amcangyfrif y ganran o bobl oed x ym mlwyddyn t, defnyddiwyd honno yn sail i amcangyfrif y ganran ymhlith yr un bobl \u2013 a fyddai\u2019n x+1 oed erbyn hynny \u2013 yn y flwyddyn ganlynol (t+1) . Addasiad o hwn a ddefnyddiwyd gan Lywodraeth Cymru wrth lunio amcanestyniadau a\u2019r hyn a alwasant yn \u2018daflwybr\u2019 at y targed o filiwn o siaradwyr yn eu strategaeth. Gweler Amcangyfrifon siaradwyr Cymraeg 2011 i 2050: adroddiad technegol."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Roedd yn dda gweld rhywun o brifysgol yng Nghymru \u2013 John Wyburn o Brifysgol De Cymru \u2013 yn cyfrannu at y maes yn y ddau bapur isod:"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Defnyddiwyd model tebyg i Abrams a Strogatz yn y papur cyntaf ac un dynameg system a methodoleg ymchwil gweithredol (OR) yn yr ail. Rhoddodd yr ail y crynodeb defnyddiol canlynol o\u2019r maes adeg ysgrifennu\u2019r papur:"}, {"text_idx": "#000041", "text": "\u201cTo date attempts to model the interaction of language-defined populations have relied on ordinary differential equations (ODEs). In particular Baggs and Freedman (1990) is much cited, and subsequent examinations of the problem (Baggs and Freedman, 1991, 1993; El-Owaidy and Ismail, 2002) are elaborations on this seminal paper. Abrams and Strogatz (2003), while not acknowledging Baggs and Freedman, adopt a similar approach. .... All such ODE-based models are limited in several ways. Their terms tend to be \u2018black boxes\u2019 obscuring the true\nmechanisms of change;. ...; and they are concerned with the long-term attainment of equilibria,\nperhaps over centuries, during which time their parameters are unlikely to remain constant. For these reasons, and their inaccessibility to non-mathematicians, they are of limited use to the social planners, politicians, educational reformers, applied linguists, and market analysts to whom their predictions are of interest.\u201d"}, {"text_idx": "#000042", "text": "Er i\u2019r rhain grybwyll y Gymraeg wrth iddynt gyfeirio at waith Abrams a Strogatz, ni chafodd ei modelu ganddynt. Yn wir, er iddynt estyn fformula Abrams fel y gallai \u201caccount for a number of factors that influence language competition and maintenance, including language status, proportions of speakers, population size, and the availability of monolingual and bilingual educational resources\u201d, ni cheisiasant ffitio eu model i\u2019r un iaith arall chwaith. Dylwn nodi fodd bynnag eu bod wedi defnyddio techneg arall, Yn ogystal a\u0302 hafaliadau differol, defnyddion nhw efelychiadau yn seiliedig ar asiant. Gweler os am wybod mwy am y dechneg."}, {"text_idx": "#000045", "text": "\u201cWe model the dynamics of language shift as a competition process in which the numbers of speakers of each language vary as a function both of internal recruitment (as the net outcome of birth, death, immigration and emigration rates of native speakers), and of gains and losses owing to language shift. Mathematical work on language shift dynamics has been stimulated by Abrams & Strogatz (2003), who proposed a simple two-language competition model in which the outcome (extinction of one or other language) is determined by the strength of innate\nattraction to the higher status language and by the initial conditions (with preferential attachment\u2014the nonlinear effect of initial concentrations on shift rates\u2014capable of driving the higher status language to extinction when its speakers are rare). Our own basic model is very different. In addition to the status-related shift term, we model the changing sizes of speaker sub-populations as the balance of births and deaths, and of immigration and emigration, and\nwe model a bilingual transition state.\u201d"}, {"text_idx": "#000046", "text": "Gan eu bod wedi cynnwys siartiau yn benodol i\u2019r Gymraeg, cystal eu dangos yma. Mae Ffig.3(b) dipyn y fwy calonogol na 3(a) ond rhaid i chi droi at y papur am fanylion."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Fe nodwyd diffygion model Abrams a Strogatz, a\u2019u paramedr s a briododlwyd, fel y soniais uchod, i \u2018statws\u2019:"}, {"text_idx": "#000049", "text": "\u201c...this abstract parameter lacked explicit sociocultural meanings; it remained unclear what were the characteristics of a language having a prestige value, say 1.2, and what was the sociocultural condition corresponding to the difference between two languages having prestige values, say 1.2 and 1.3, respectively. Lacking such empirical foundations, the prestige value had to be obtained via curve fitting, thus making this model useless in cases lacking sufficient empirical data.\u201d"}, {"text_idx": "#000050", "text": "\u201cwe define two concrete parameters, namely the impacts and inheritance rates of competing languages, and adopt the Lotka\u2013Volterra competition model ... in evolutionary biology to study the dynamics of language competition. Meanwhile, we propose a language diffusion principle and two language inheritance principles to calculate these parameters based on the relevant data of population censuses and language surveys. The language diffusion principle, inspired by Fourier\u2019s law of heat conduction, computes the impacts of competing languages from the population sizes of these languages and the geographical distances between the region where competition occurs and the population centers of these languages. ...\u201d"}, {"text_idx": "#000051", "text": "Ffig.1 o Menghan Zhang,Tao Gong"}, {"text_idx": "#000053", "text": "Cafodd y Gymraeg le blaenllaw yn y papur hwn er iddynt erbyn y diwedd ddweud \u201c...the linguistic policies applied in Wales since the 1970s seem to have been able to raise the status of Welsh and stabilize (see figure 2d after 1971) and even reverse the languages shift (after 2001\n[30,42]). In that sense, the data for the Welsh language after \u201c1971 should probably have been omitted from the analysis\u201d oherwydd eu bwriad oedd i:"}, {"text_idx": "#000054", "text": "\u201c...define a new language competition model that can describe the historical decline of minority languages in competition with more advantageous languages. We then implement this non-spatial model as an interaction term in a reaction\u2013diffusion system to model the evolution of the two competing languages. We use the results to estimate the speed at which the more advantageous language spreads geographically, resulting in the shrinkage of the area of dominance of the minority language. We compare the results from our model with the bserved retreat in the area of influence of the Welsh language in the UK, obtaining a good agreement between the model and the observed data.\u201d"}, {"text_idx": "#000055", "text": "Cyflwynwyd \u201ca model explicitly addressing the interaction and evolution of populations distinguished by their language use, within modern Wales...\u201d a\u2019r model yn un epidemiolegol. Defnyddiodd elfen o waith Kandler ynddo."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Yn wahanol iawn i\u2019r rhan fwyaf o bapurau sydd wedi eu rhestru yma, daeth i gasgliad gwahanol iawn: \u201cThe model can be tested against census data (HMSO 1991\u20132011) as in Figure 5 [isod]. Values...adequately reproduce the observed behavior.\nThe recent fall is symptomatic of a rapid decline in the number of Welsh speakers, and effective"}, {"text_idx": "#000058", "text": "\u201cWe study three modern multilingual societies -the Basque Country, Ireland and Wales- which are endowed with two, linguistically distant, official languages: A, spoken by all individuals, and B, spoken by a bilingual minority. In the three cases it is observed a decay in the use of minoritarian B, a sign of diversity loss. However, for the Council of Europe the key factor to avoid the shift of B is its use in all domains. Thus, we investigate the language choices of the bilinguals by means of an evolutionary game theoretic model. We show that the language population dynamics has reached an evolutionary stable equilibrium where a fraction of bilinguals have shifted to speak A. Thus, this equilibrium captures the decline in the use of B.... \u201d"}, {"text_idx": "#000059", "text": "Rwy\u2019n gweld defnyddio\u2019r model ge\u0302m yn ddiddorol ac yn berthnasol. Fe eglurir:"}, {"text_idx": "#000060", "text": "\u201cWe seek to understand the data of B use. To this end, we model the strategic manner by which the members of bilingual population choose, at the beginning of an interaction, the language to use with the interactive partners....\u201d ...."}, {"text_idx": "#000061", "text": "\u201c...the bilinguals\u2019 language strategic behaviour is captured by the following pure strategies of bilinguals:\nR: Reveal always your type, so that you will speak B whenever you meet a bilingual.\nH: Hide your type, and reveal it only when matched with an R-player. That is, speak A, and switch to B only when you are addressed in B.\u201d"}, {"text_idx": "#000062", "text": "Mae llawer o fathemateg yn y papur ond mae hefyd yn ceisio dangos perthynas y model at bolisi\u0308au ymarferol, e.e. bathodynau Iaith Gwaith, ac fe ddylai peth o resymu\u2019r papur fod o ddiddordeb i gynllunwyr iaith yn y byd go iawn."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Gobeithio y bydd yr adolygiad byrfyfyr yma o faes modelu mathemateg mewn perthynas a\u0302\u2019r Gymraeg o ddefnydd i rywun hefyd."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Dyma fanylion y papur a\u2019m hysgogodd i ysgrifennu\u2019r llith yma:"}, {"text_idx": "#000067", "text": "Dydw i ddim am gynnig sylwadau manwl ar yr ymgynghoriad yma: O safbwynt cynhyrchu ystadegau ystyrlon yn y dyfodol am dwf addysg Gymraeg, mae braidd yn debyg i Brexit. Os ydych yn mynnu bwrw ymlaen a\u0302\u2019r cynllun gwallgof, y ffordd orau yw cychwyn o\u2019r newydd eto."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Os derbynnir y cynigion presennol, anodd gweld sut y ceir eto darlun cyson ar draws Cymru o faint o blant sy\u2019n cael addysg Gymraeg. Fydd dim modd cynhyrchu\u2019r math o ddadansoddiadau sydd wedi eu cyflwyno ar Statiaith, e.e. Asesiadau\u2019r cwricwlwm cenedlaethol. Ac anodd hefyd gweld sut y gellir categoreiddio ysgolion yn o\u0302l cyfrwng iaith, heb fod y data yn cael ei gasglu mewn ffordd gyson."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Mae byd cyhoeddus Cymru ar hyn o bryd i\u2019w weld yn trafod y nod o gyrraedd miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050 fel nod realistig. Dydy e ddim. Siawns y bydd cynigion presennol y Llywodraeth yn sicrhau na fydd gan neb fyth syniad o fath yn y byd ble byddwn ni ar y daith, i fyny neu i lawr, beth bynnag."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Datgelu data awdurdodau lleol am \u2018dwf\u2019 addysg Gymraeg"}, {"text_idx": "#000071", "text": "Eleni, am y tro cyntaf am bron ugain mlynedd, ni chyhoeddodd y Llywodraeth ddata fesul awdurdod lleol am y nifer o blant a aseswyd mewn Cymraeg gan athrawon fel rhan o drefniadau asesu\u2019r cwricwlwm cenedlaethol. Bu\u2019n rhaid gwneud Cais Rhyddid Gwybodaeth i\u2019w ddatgelu fel a ofnwyd pan gyhoeddodd y Llywodraeth ei hymateb i ymgynghoriad yn gynharach yn y flwyddyn. Mae\u2019r cefndir i\u2019w weld yma."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Cyhoeddwyd y data cenedlaethol ar 8 Awst. Mae\u2019r siart canlynol yn dangos y canlyniadau hynny."}, {"text_idx": "#000073", "text": "% y disgyblion a aseswyd mewn Cymraeg, yn o\u0302l Cyfnod Allweddol, 1999 at 2018"}, {"text_idx": "#000074", "text": "Tynnwyd sylw eisoes mewn man arall ar y wefan hon at ganlyniadau 2018 y Cyfnod Sylfaen (ar blant 7 oed yn fras): mewn sgiliau iaith, llythrennedd a chyfathrebu \u2013 Cymraeg. Nawr, cawn weld y sefyllfa ar leol awdurdodau lleol. Gwaethygodd y sefyllfa yn y mwyafrif o awdurdodau: gostyngodd y ganran ers 2017 mewn 13 awdurdod allan o\u2019r 22 sydd gennym: "}, {"text_idx": "#000075", "text": "Ar ddiwedd Cyfnod Allweddol 2, cynyddodd y ganran a aseswyd mewn Cymraeg mewn 11 awdurdod ond gostyngodd yn yr 11 awdurdod arall: "}, {"text_idx": "#000076", "text": "Ar ddiwedd Cyfnod Allweddol 3, bu cynnydd mewn 10 awdurdod a gostyngiad mewn 8 (mae pedwar awdurdod lle nad oes unrhyw ddarpariaeth o fewn yr awdurdod): "}, {"text_idx": "#000077", "text": "Mae peidio a\u0302 chyhoeddi\u2019r data\u2019n rheolaidd yn gam mawr yn o\u0302l. Rhaid i\u2019r data hyn gael eu cyhoeddi a chael sylw, i bawb gael deall sefyllfa\u2019r Gymraeg mewn addysg \u2013 a\u2019r tueddiadau."}, {"text_idx": "#000079", "text": "Mae\u2019r Llywodraeth yn dweud yn aml bod data am y Gymraeg i\u2019w weld yng nghynlluniaiu strategol y Gymraeg mewn addysg. Gweler er enghraifft eu hymateb i\u2019r ymgynghoriad a drafodwyd gan Statiaith o\u2019r blaen: Ond a geisioch gael gafael ar y cynlluniau hynny? Gofynnais i\u2019r Llywodraeth ddarparu copi o\u2019r rhai a gymeradwywyd ganddynt a dyma\u2019r ateb anfoddhaol a gefais: #incoming-1162732"}, {"text_idx": "#000080", "text": "Pam ydw i\u2019n ystyried yr ateb yn anfoddhaol? Yn amlwg, ni roddwyd y wybodaeth a geisiais ond mae hefyd yn amlwg fod gan y Llywodraeth yr hyn y bu\u0302m yn ei geisio. Yn hytrach nag ei wneud yn hwylus i neb weld y cynlluniau, maent yn ei wneud yn anodd. Cymerodd gryn amser i gyrchu\u2019r cynlluniau canlynol o wefannau\u2019r awdurdodau ond ni allaf fod yn sicr mai dyma\u2019r fersiynau a gymeradwywyd. Mae\u2019r rhan fwyaf ohonynt yn dweud mai drafftiau ydynt. Os cofiaf yn iawn nid oes yr un yn dweud i\u2019r drafft gael ei gymeradwyo gan y Llywodraeth. A ni chofiaf chwaith gweld dim ar yr un o\u2019r gwefannau yr ymwelais a\u0302 nhw a oedd yn so\u0302n o gwbl bod y cynllun wedi ei gymeradwyo."}, {"text_idx": "#000081", "text": "Byddaf yn gofyn i\u2019r Llywodraeth ail-ystyried ac i sicrhau y cyhoeddir pob cynllun a gymeradwyir ar ei gwefan ei hun yn y dyfodol."}, {"text_idx": "#000082", "text": "Fe lwyddodd y cais Rhyddid Gwybodaeth ar ape\u0302l. Dyma ddolen at y 15 cynllun a ddarparodd y Llywodraeth: #incoming-1196832"}, {"text_idx": "#000083", "text": "Diweddariad arall: ar 15 Awst 2018 ymrwymodd y Gweinidog i gyhoeddi dolen at gynlluniau\u2019r holl awdurdodau pan fyddant wedi eu cymeradwyo: "}, {"text_idx": "#000084", "text": "Ymatebion i ymgynghoriad y Llywodraeth"}, {"text_idx": "#000085", "text": "Mae\u2019r Llywodraeth wedi cyhoeddi crynodeb o\u2019r ymatebion i\u2019r ymgynghoriad a drafodwyd yn y blogiad blaenorol: Yn eu hymateb i Gwestiwn 6 yr ymgynghoriad ar dudalennau 15-16 y maent yn egluro eu bwriad yngly\u0302n a\u0302 data am y Gymraeg. Yn benodol dywedir:"}, {"text_idx": "#000086", "text": "\u201cByddwn yn parhau i gyhoeddi\u2019r canlynol ar lefel genedlaethol ac ar gyfer\n\u2013 data o\u2019r Cyfrifiad Ysgolion ar addysg trwy gyfrwng y Gymraeg a rhuglder yn y\n\u2013 canlyniadau arholiadau cyhoeddus ar gyfer Cymraeg iaith gyntaf ac ail iaith ar\n\u2013 nifer yr asesiadau athrawon ar gyfer Cymraeg fel pwnc"}, {"text_idx": "#000087", "text": "Hwyrach bod ymateb y cyhoedd wedi dwyn rhywfaint o ffrwyth felly ond nid yw cyhoeddi nifer yr asesiadau Cymraeg (iaith gyntaf) yn ddigonol. Rhaid cael gwybod cyfanswm nifer y plant sy\u2019n cael eu hasesu er mwyn cyfrifo\u2019r canrannau sy\u2019n dangos a oes cynnydd neu grebachu. Mae\u2019n aneglur a fydd y data yna\u2019n cael ei gyhoeddi. Cawn weld ymhen y rhawg beth yn union a ddaw, ac a fydd angen gwneud Cais Rhyddid Gwybodaeth yn rheolaidd i gael hyd i\u2019r data."}, {"text_idx": "#000088", "text": "Llywodraeth Cymru am gelu data"}, {"text_idx": "#000089", "text": "Os gweithredir cynigion ymgynghoriad Llywodraeth Cymru sydd ar droed ar hyn o bryd, ni fydd y cyhoedd yn gallu gweld sut mae addysg cyfrwng Cymraeg yn tyfu (neu\u2019n crebachu) fesul awdurdod lleol o hyn allan. Mae data am asesiadau athrawon y Cwricwlwm Cenedlaethol sydd wedi bod yn cael ei gyhoeddi ar wefan StatsCymru y Llywodraeth yn mynd i ddiflannu, h.y. ni fydd yn cael ei gyhoeddi yn y dyfodol."}, {"text_idx": "#000090", "text": "Ym mharagraff 37 y ddogfen ymgynghori (pdf) dywedir y byddant yn \u201crhoi\u2019r gorau i gyhoeddi data\u2019n rhagweithiol ar gyfer awdurdodau lleol yn y datganiad ystadegol blynyddol ar berfformiad cenedlaethol a\u2019r tablau StatsCymru cysylltiedig.\u201d"}, {"text_idx": "#000091", "text": "Yn syml, cais i\u2019w wneud yn anodd i\u2019r cyhoedd gael gafael yn y data yw hwn, sy\u2019n gyfan gwbl yn erbyn yr egwyddor o ddata agored \u2013 ac yn gwbl groes i gynllun data agored Llywodraeth Cymru (pdf) ei hun"}, {"text_idx": "#000092", "text": "Mae\u2019r data am yr asesiadau mewn Cymraeg yn sail i ddau darged sy\u2019n cael eu gosod yng nghynllun gweithredu 2017-21 strategaeth addysg cyfrwng Cymraeg newydd y Llywodraeth (pdf)."}, {"text_idx": "#000093", "text": "Heb ddata ar lefel awdurdod lleol ni fydd modd cadw llygad go iawn ar y cynnydd (ai peidio) at y targedau hyn. Bydd yn rhaid i Gynlluniau Strategol y Gymraeg mewn Addysg gynnwys y manylion ar lefel awdurdod lleol neu byddant yn ddiystyr. Ond prin y gellir ystyried y rheini\u2019n ffordd addas o gyhoeddi data. (A cheisiwch chi ddod o hyd i bob un ohonynt ar y we,)"}, {"text_idx": "#000094", "text": "Ymatebwch erbyn diwedd mis Ionawr i ddweud wrth y Llywodraeth fod y cynnig hwn yn hollol annerbyniol. Rhaid i\u2019r holl ddata am y Gymraeg o leiaf \u2013 y niferoedd sy\u2019n cael eu hasesu mewn Cymraeg, a chyfanswm yr holl blant sy\u2019n cael eu hasesu fel y gellir cyfrifio canrannau \u2013 barhau i gael ei gyhoeddi yn rheolaidd heb i rywun orfod gwneud cais Rhyddid Gwybodaeth."}, {"text_idx": "#000097", "text": "I chi weld defnydd y data, edrychwch ar y dadansoddiadau sydd wedi ei gyflwyno ar Statiaith sy\u2019n dibynnu ar y data yma. Mae rhai ohonynt isod:"}, {"text_idx": "#000100", "text": "Mae\u2019r nodyn, ar o\u0302l dweud bod \u2018[y] darlun cenedlaethol a lleol o ofal plant cyfrwng Cymraeg yng Nghymru yn dameidiog, yn anghyson, ac yn gymhleth i\u2019w ddehongli\u2019 yn cyflwyno\u2019r tabl isod:"}, {"text_idx": "#000102", "text": "Mae\u2019r rhain yn deillio o\u2019r \u2018Datganiad Hunanasesu\u2019r Gwasanaeth\u2019 y mae pob darparwr yn ei gyflwyno i\u2019r Arolygiaeth. Ymwelais a\u0302 gwefan yr Arolygiaeth i geisio gweld y ffurflen ond methais a\u0302 dod o hyd iddi. Methais hefyd a\u0302 dod o hyd i unrhyw ystadegau am y ddarpariaeth Gymraeg. Mae\u2019n debyg bod y ffurflen yn gofyn i ddarparwyr gwasanaeth defnyddio\u2019r categori\u0308au canlynol am eu darpariaeth:"}, {"text_idx": "#000103", "text": "b. Lleoliad cyfrwng CYmraeg a Saesneg"}, {"text_idx": "#000104", "text": "c) Lleoliad cyfrwng Saesneg gyda rhai elfennau dwyieithog"}, {"text_idx": "#000105", "text": "Mae\u2019r Arolygiaeth yn rhyddhau peth o\u2019r data sy ganddynt, i\u2019w defnyddio dan y Drwydded Llywodraeth Agored. Rwyf wedi defnyddio hwnnw i greu\u2019r map isod \u2013 ond nid yw\u2019r data yn cynnwys dim am y ddarpariaeth Gymraeg. (Dylai\u2019r Arolygiaeth ryddhau\u2019r data yna.) Mae\u2019r map yn dangos 1,898 lleoliad, sef pob \u2018Cre\u0300che\u2019, \u2018Darpariaethau Chwarae Mynediad Agored\u2019, \u2018Gofal Dydd Llawn\u2019, \u2018Gofal Dydd Sesiynol\u2019, \u2018Gofal Dydd i Blant\u2019, \u2018Gofal y Tu Allan I\u2019r Ysgol\u2019 gan hepgor y 1,950 gwarchodwr plant sy wedi eu cofrestru."}, {"text_idx": "#000106", "text": "Gellir gweld ystadegau am y rhain, a manylion y rhai sydd o bosibl yn cynnig darpariaeth Gymraeg, yma."}, {"text_idx": "#000107", "text": "Cafodd safon data am y blynyddoedd cynnar ei grybwyll gan Aled Roberts yn ei adolygiad brys o Gynlluniau Strategol y Gymraeg mewn addysg a drafodwyd yma o\u2019r blaen. Da gweld bod Hywel Iorwerth, awdur nodyn y Comisiynydd, yn trin yr un pwnc, e.e."}, {"text_idx": "#000108", "text": "\u2018Yn anffodus, nid oes data cyflawn a dibynadwy am faint o\u2019r plant hyn sydd mewn gofal plant, ac mewn gofal plant cyfrwng Cymraeg yn benodol\u2019 (tud. 8);"}, {"text_idx": "#000109", "text": "ac wrth drafod integreiddio\u2019r Cynnig 30 Awr a\u0302 gweledigaeth y milwn o siaradwyr erbyn 2050 noda ymhlith y cwestiynau pwysig i\u2019w gofyn:"}, {"text_idx": "#000110", "text": "\u2018Pa wybodaeth a data sydd ei angen er mwyn creu strategaeth effeithiol er mwyn cynyddu darpariaeth gofal plant cyfrwng Cymraeg.\u2019 (tud. 15)."}, {"text_idx": "#000111", "text": "Rhoddir adran gyfan (3.3) i drafod \u2018Casglu a recordio [sic] data\u2019 sy\u2019n dechrau gyda\u2019r paragraff:"}, {"text_idx": "#000112", "text": "\u2018Er mwyn llunio strategaethau cenedlaethol a lleol effeithiol, ac er mwyn gwerthuso effaith a llwyddiant y strategaethau hyn yn y dyfodol, mae\u2019n hanfodol cael data dilys a dibynadwy. Mae angen i Lywodraeth Cymru arwain y gwaith o ddiwygio\u2019r ffyrdd o gasglu a rhannu data am ofal plant, er mwyn sicrhau bod cynlluniau a strategaethau lleol a chenedlaethol wedi\u2019u llunio ar sail gwybodaeth y gellid ymddiried ynddi.\u2019"}]