[{"text_idx": "#000001", "text": "Gwymon ar linell y llanw"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Dwi\u2019n gwybod be da chi\u2019n feddwl: ydi hwn yn rhywbeth cyffrous iawn i weld yn yr hydref ym Mhen Lly\u0302n?! Ond daliwch ati i ddarllen \u2013 ella y cewch eich siomi ar yr ochr orau."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mae Gwymon yn chwarae rhan hanfodol yn ein ecosystem forol ond prin bod ei gyfraniad yn cael ei gydnabod yn llawn ac yn amlach na pheidio mae\u2019n cael ei anwybyddu. O amgylch arfordir Lly\u0302n mae\u2019r \u2018coedwigoedd\u2019 o Fo\u0302r-wiail byseddog (Kelp) sy\u2019n ffynnu yn y dw\u0302r oer sydd yn cynhesu\u2019r drwy\u2019r haf ac yn carpedu gwely\u2019r mo\u0302r a\u2019r parth rhynglanwol mewn canopi deiliog yn rhan allweddol o\u2019n cynefinoedd arfordirol gan eu bod yn cynnig cysgod i nifer o rywogaethau eraill oroesi a ffynnu. Gall unrhyw un sydd wedi treulio amser yn plymio neu snorclo yng nghanol y cynefinoedd rhyfeddol yma dystio fod prysurdeb y bywyd gwyllt yma cystal a\u0302\u2019r hyn y byddai'r mwyafrif yn ei gysylltu a\u0302 riffiau cwrel lliwgar y trofannau!"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Anemoni nadreddog yn siglo mewn cerrynt ysgafn o dan y dw\u0302r yn Ynys Enlli"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Yn yr un ffordd ag y mae\u2019r dail yn disgyn oddi ar y coed yn yr Hydref mae\u2019r mo\u0302r wiail byseddog yn gollwng eu deilgangau yn yr Hydref, er mwyn cael gwared a\u0302\u2019r gordyfiant o fywyd morol sydd wedi casglu dros yr haf, a pharatoi ar gyfer tyfiant newydd y gwanwyn canlynol. Mae tunelli o\u2019r gwymon yma yn cael ei olchi ar draethau Lly\u0302n yn yr Hydref, a thomeni yn casglu ar o\u0302l stormydd mawr."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Mae\u2019r tomeni yma o wymon amrywiol a Mo\u0302r-wiail byseddog yn ffynhonnell gyfoethog o fwyd i amrywiaeth eang o infertebratau sydd yn eu tro yn bwydo gwylanod, corhedyddion, sigl dy gwt, bronfraith, brain ac hefyd y fra\u0302n goesgoch! Nid bywyd gwyllt yn unig sy\u2019n falch o weld y gwymon yma yn cael ei olchi i\u2019r lan: mae\u2019n cael ei gasglu gan arddwyr lleol fel gwrtaith naturiol i\u2019w gerddi."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Ar lefel fwy esthetig, gall edrych ar liwiau, patrymau a strwythur y gwymon sy'n cael ei olchi i'r lan fod yn arddangosfa yr un mor drawiadol a\u0302 lliwiau dail yr hydref ar goed collddail! Mae rhywogaethau fel gwymon Carrageen, a elwir hefyd yn Fwsogl Gwyddelig, yn edrych yn arbennig o gywrain a gla\u0302n: gall y strwythur canghennog tebyg i wyntyll llaw ymddangos mewn brown, coch, pinc, gwyn, melyn ac amrywiaeth o liwiau glas."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Felly\u2019r tro nesaf y bydddwch yn cerdded ar hyd un o draethau Lly\u0302n yn yr hydref neu\u2019r gaeaf ac yn camu dros bentyrrau o wymon sydd yn pydru, edrychwch ychydig yn fwy gofalus, a gwerthfawrogwch y stori sydd gan yr alga\u0302u diymhongar yma i\u2019w hadrodd."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Buaswn yn dadlau ei bod yn werth mentro allan drwy\u2019r gwynt a\u2019r glaw yn yr Hydref er mwyn mwynhau\u2019r golygfeydd gwych sydd i\u2019w ar gael i\u2019w mwynhau yn yr ardal arbennig yma o ogledd Cymru. Peidiwch a\u0302 gadael i\u2019r rhagolygon am law, cawodydd stormus a gwyntoedd oer a hallt o\u2019r mo\u0302r leihau eich brwdfrydedd am fynd allan oherwydd mae\u2019r golygfeydd sydd yn gwobrwyo\u2019r rhai sydd yn barod i adael y ty\u0302 yn werth eu gweld."}]