[{"text_idx": "#000000", "text": "Tanysgrifio / Prynu copi\u0308au drwy\u2019r post"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Rhaid gwneud yn siw\u0302r bod Cymru yn hunan gynhaliol mewn bwyd, tanwydd ac egni \u2013 yn barod at heriau\u2019r dyfodol"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Rhaid gwneud yn siw\u0302r bod Cymru yn hunan gynhaliol mewn bwyd, tanwydd ac egni. Paratowch a gwarchodwch eich hun a\u2019ch teulu rhag prinder yn y pethau yma cyn gynted a\u0302 phosib \u2013 yn barod at heriau\u2019r dyfodol."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Dwi ddim yn cael ryw fwynhad mawr o greu ofn ac amheuaeth heb fod angen ond dwi\u2019n teimlo dyletswydd i drio rhybuddio cymaint o fy nghydwladwyr a phawb arall o\u2019r peryglon go iawn sy\u2019n debygol o fod yn ein hwynebu yn y misoedd a blynyddoedd i ddod wrth i\u2019r byd fynd yn lle mwy cythryblus eto, ac i fwyd, tanwydd ac egni brinhau."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Nid yw\u2019n cymryd person anhygoel o beniog i allu gweld fod nifer o beryglon a bygythiadau newydd yn ein hwynebu ac yn debygol o gynyddu dros y misoedd a\u2019r blynyddoedd i ddod."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Oes, mae peryglon go iawn o ryfel neu ryfeloedd byd i dorri allan. Ond mae\u2019n debygol hefyd y bydd bygythiadau sylweddol cynyddol i\u2019r cyflenwad bwyd ac i\u2019r cyflenwad o danwydd ac egni. Bygythiadau bydd yn effeithio hefyd ar y defnydd o dechnoleg."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Heb danwydd, nid oes trydan, heb drydan nid oes technoleg. Hefyd, dros y byd rhwng Mawrth 2021 a Mawrth 2022, cododd prisiau bwyd 29.8% (ffigyrau FAO Food Price Index). Hyn tra mae cyflenwadau gwrtaith hefyd yn prinhau."}, {"text_idx": "#000008", "text": "\u2018...mae angen i ni ddechrau arni i sicrhau annibyniaeth a sofraniaeth bwyd ac ynni i Gymru fel unigolion, fel teuluoedd, fel cymunedau ac fel gwlad\u2019"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Ac ar yr un pryd mae\u2019n ffasiynol gan rai elfennau o\u2019n llywodraethau i wthio polisi\u0308au gwallgof sydd yn trio torri lawr a diddymu ffermydd tyfu bwyd a rhai sy\u2019n cynhyrchu cig, ac, yn lle cynyddu\u2019r stoc a\u2019r cynnyrch yma fel y dylent, maent yn annog i eraill brynu\u2019r tir fferm yma er mwyn tyfu coed fel rhan o raglen selotaidd a globaleiddiol net zero."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Daw\u2019r rhybuddion am y prinder bwyd yma hefyd gan nifer o ffigyrau a chyrff amlwg yn y byd. Ym Mai 2022 cyhoeddodd The Economist \u2013 cyhoeddiad wythnosol o safon yn y maes economi a gwleidyddiaeth, y canlynol fel ei brif bennawd ar y dudalen flaen: \u2018The coming food catastrophe\u2019 \u2013 gyda llun o ddafnau o y\u0302d wedi eu gwneud o benglogau pobol yn lle hadau."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Hefyd ym mis Mai 2022, rhybuddiodd ysgrifennydd cyffredinol y Cenhedloedd Unedig fod y byd yn wynebu \u2018blynyddoedd o newyn\u2019 \u2013 nid fy mod yn trystio\u2019r Cenhedloedd Unedig anetholedig o gwbwl ond mae ganddyn nhw a chyrff ac unigolion tebyg dueddiad o so\u0302n neu rybuddio o be all fod yn aros amdanom i lawr y ffordd \u2013 rhan o\u2019u cred nhw o ddatgelu popeth y maent yn gwybod fel bod neb yn gallu eu beio nes ymlaen yn fy marn i \u2013 rhywbeth a hefyd elwir yn predictive programming."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Efallai mai dadl ddi-angen ar y pwynt yma ydi os ydi\u2019r prinder yma mewn bwyd, tanwydd ac egni yn digwydd drwy gynllun bwriadol \u2013 fy nghred bersonol ydi mai ie, cynllun bwriadol gan y globaleiddwyr ydi hwn \u2013 pobol a chyrff sydd isio gweld y dinistr a\u2019r anrhefn yma er mwyn defnyddio eu pw\u0302er i gael rheolaeth ar yr holl adnoddau yma yn y pen draw \u2013 gan orfodi dibyniaeth pobol gyffredin ar nifer fach o gorfforaethau enfawr gyda monopoli rhyngwladol yn lle ar eu hunain ac ar gynhyrchwyr bwyd lleol."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Fel mae\u2019r hen ystrydeb yn mynd: \u201cPwy bynnag sydd yn rheoli\u2019r bwyd, sy\u2019n rheoli\u2019r bobol, pwy bynnag sydd yn rheoli\u2019r egni all reoli cyfandiroedd, pwy bynnag sydd yn rheoli pres sydd yn rheoli\u2019r byd\u201d. Does dim byd newydd yn hyn \u2013 mae creu gwarchae bwyd yn hen dechneg o drio dod a\u0302\u2019r gelyn i\u2019w gliniau sydd yn mynd no\u0302l i ddechrau amser."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mae\u2019n ymddangos i fi mai ni, \u2018pobol gyffredin\u2019 y byd yw\u2019r \u2018gelyn\u2019 erbyn hyn, a bwyd ac egni yw rhai o\u2019r arfau sydd yn cael eu defnyddio yn ein herbyn fel defnyddiwyd yn erbyn ein cyn-deidiau pell gynt."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Beth bynnag y gwir, mae angen i ni ddechrau arni I sicrhau annibyniaeth a sofraniaeth bwyd ac ynni i Gymru fel unigolion, fel teuluoedd, fel cymunedau ac fel gwlad. Os ydi Llywodraeth Cymru am helpu, gre\u0302t, ond ni allwn ddibynnu ar unrhyw lywodraeth i\u2019n hachub \u2013 ein dyletswydd ni yw gwneud hyn dros ein hunain."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Felly beth allwn ni wneud i ddiogelu ein hunain yn barod at heriau\u2019r dyfodol? Dyma ambell awgrym syml gennyf ar sut y gallwn fynd ati i warchod ein hunain i gadw\u2019r blaidd o\u2019r drws os bydd angen \u2013 gan ymddiheuro os ydw i\u2019n pregethu i\u2019r cadwedig:"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Bwyd \u2013 Tyfwch gymaint o fwyd eich hunain a phosib \u2013 gwnewch ffrindiau gydag eraill sydd yn tyfu bwyd a sdociwch fyny gyda chymaint o fwydydd tymor hir a phosib. Gwnewch yn siw\u0302r fod ganddoch ddigon o hadau naturiol a ddim rhai sydd wedi eu haddasu yn enetegol (GMO) os yn bosib."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Dw\u0302r \u2013 Gwnewch yn siw\u0302r fod ganddoch ffynonellau dw\u0302r iach a ffordd o buro dw\u0302r a all fod yn fudur."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Meddyginiaethau \u2013 Stociwch fyny ar y rhain yn ogystal ag offer meddygol, fitaminau a llyfrau ar iechyd a gofal ayyb. Gwnewch yn sir eich bod yn gyfarwydd gyda hen feddyginiaethau naturiol/organig sydd wedi eu profi i weithio drwy hanes."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Pres/arian \u2013 Tri\u0308wch gadw pres go iawn yn ogystal a\u0302 chardiau banc ayyb. Ystyriwch fuddsoddi mewn ychydig o aur ac arian \u2018dal yn eich llaw\u2019 go iawn. Ystyriwch pa mor gwbl ddiwerth fydd \u2018bancio ar-lein\u2019 os nad oes ganddoch bw\u0302er neu drydan, a\u2019r banciau heb y rhain hefyd."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Technoleg ac offer \u2013 Cofiwch gael tw\u0302ls defnyddiol a hefyd offer analog yn hytrach na digidol ble\u2019n bosib."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Yn olaf, cadwch y ffydd \u2013 rydym yn byw mewn amserau diddorol iawn a hefyd gwirion iawn \u2013 ond mae\u2019n bwysig cadw eich ffydd, cadw eich dynoliaeth a gwneud y pethau bychain."}, {"text_idx": "#000026", "text": "(Prif lun \u2013 clawr yr Economist, mis Mai 2022)."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Cyhoeddir gan Cyfryngau Cymru Cyf."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Mae'r safbwyntiau a fynegwyd yma yn eiddo i'n defnyddwyr ac nid o reidrwydd yn adlewyrchu barn Y Cymro neu unrhyw gwmni yn gysylltiedig a Y Cymro."}]