[{"text_idx": "#000013", "text": "Gerald De Windsor a\u2019r Dywysoges Nest"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Sir Benfro yn yr Oes Haearn"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Er yn enwog am ei ro\u0302l mewn hanes, mae Castell Caeriw\u2019n llai adnabyddus \u2013 ond lawn cyn bwysiced \u2013 am ei fywyd gwyllt. Cafodd y Castell, y glaswelltir, Llyn y Felin a Lo\u0302n y Felin eu dynodi\u2019n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA) i gydnabod y ffaith hon ym 1995."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Mae ystlumod llwglyd wrth eu bodd yn hela\u2019r gwyfynod, y chwilod a\u2019r creaduriaid di-asgwrn-cefn sy\u2019n byw ymysg y glaswellt hir a\u2019r blodau gwylltion yma yng Nghastell Caeriw \u2013 dyna un rheswm pam rydyn ni\u2019n gadael i\u2019r glaswellt dyfu\u2019n hir."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Cofnodwyd mwy na hanner yr holl rywogaethau ystlumod a geir ym Mhrydain \u2013 gan gynnwys yr ystlum pedol mwyaf, sy\u2019n eithriadol o brin \u2013 yma dros yr ychydig flynyddoedd diwethaf."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Mae Tw\u0302r y De Orllewin ar gau i\u2019r cyhoedd er mwyn diogelu\u2019r ystlumod sy\u2019n byw yno. Mae mwy na hanner yr holl rywogaethau o ystlumod a geir ym Mhrydain \u2013 yn cynnwys yr ystlum pedol prin \u2013 wedi\u2019u cofnodi yma."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Dywedir bod Castell Caeriw\u2019n un o\u2019r safleoedd gorau ym Mhrydain ar gyfer y llawredynen Gymreig a ffyngau cap cwyr. Tyfa\u2019r maglys brith, troed-y-cyw clymog a dail tafol canolfain yn y glaswelltir o amgylch y Castell."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Mae\u2019r titw tomos las, y dryw, y fwyalchen a jac-y-do i gyd yn nythu yng Nghastell Caeriw."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Mae tylluanod yn nythu yn adfeilion y Castell hefyd. Adeg y cyfnos fe allwch chi weithiau weld tylluan wen yn hela o gwmpas y Castell. Mae\u2019r dylluan fach, y dylluan frech a\u2019r dylluan wen hefyd wedi\u2019u cofnodi yn y Castell."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Mae Llyn y Felin yn denu\u2019r pibydd coesgoch, y gylfinir, pibydd y dorlan a hwyaden yr eithin yn ogystal ag elyrch preswyl Caeriw. Yn aml byddwn yn ddigon ffodus i weld glas y dorlan yn agos at y Felin tua diwedd yr haf."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Darganfyddwch fwy am Gastell Caeriw"}, {"text_idx": "#000047", "text": "Camwch yn o\u0302l mewn amser a chyfnewid eich addunedau yn lleoliad hanesyddol Castell Caeriw"}, {"text_idx": "#000049", "text": "Mae yna ystod eang o luniaeth ar gael o Ystafell De Nest i amrywiaeth o ddiodydd oer, byrbrydau yn ogystal a\u0302 siopau\u2019r Castell a\u2019r Felin."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Ymweliadau Ysgolion i Gastell Caeriw"}, {"text_idx": "#000052", "text": "Mae hanes cyfoethog Castell a Melin Heli Caeriw\u2019n ymestyn dros 2,000 o flynyddoedd ac yn so\u0302n am farchogion y deyrnas, gorseddwyr brenhinoedd, cynll..."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Hanes Castell a Melin Heli"}, {"text_idx": "#000054", "text": "Ddiwedd yr 11eg ganrif, estynnodd y Normaniaid eu concwest o Loegr i mewn i Gymru, ac fe ddaeth Castell Penfro\u2019n ganolfan reoli\u2019r Normaniaid yn Ne..."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Beth Sy 'mlaen yng Nghastell Caeriw"}]