[{"text_idx": "#000000", "text": "Hawdd yw adnabod barcutiaid diolch i\u2019w cynffon fforchog nodedig. Plu o liw castanwydden gyfoethog sydd ganddynt, wedi\u2019i brithio a\u0302 du, ac mae gan eu hadenydd brown tywyll ddarnau gwyn tuag at eu blaenau. Mae ganddyn nhw bennau llwyd golau a choesau melyn-llachar. Ym mhoblogaeth Cymru mae math gwyn prin o farcud sy\u2019n cyfrif am oddeutu 1% o\u2019r deorfeydd. Mae barcutiaid yn ysbeilio burgynnod ac yn ysglyfaethu ar fwydod, adar bach a mamaliaid bach. Gall barcutiaid coch ffynnu mewn ystod eang o gynefinoedd gan gynnwys coetiroedd, rhostiroedd a gwlyptiroedd. Maent fel arfer yn paru am oes ac yn adeiladu nythod ble\u0302r o frigau yng nghanghennau uchel y coed, lle maent yn dodwy 1-4 o wyau bob blwyddyn. Bydd y benywod yn arwyddo i\u2019w ifanc i \u2018chwarae\u2019n farw\u2019 pan fydd perygl yn dynesu. Mae barcutiaid yn adnabyddus am eu sgiliau awyrennol, sy\u2019n cynnwys tro dramatig lle byddant, am eiliad, yn hedfan wyneb i waered, gan arddangos eu talonau mewn rhybudd i unrhyw adar sy\u2019n ceisio ymosod arnynt."}, {"text_idx": "#000001", "text": "Ym Mhrydain, gwthiwyd y barcud coch yn agos at ddifodiant oherwydd erledigaeth eithafol a chasglwyr yn dwyn wyau rhwng yr 1800au a chanol y 1900au. Wedi diflannu\u2019n llwyr yn Lloegr a\u2019r Alban, arhosodd ychydig o barau bridio yng nghymoedd Cothi a Tywi yng ngorllewin Cymru. Dechreuodd tirfeddianwyr lleol raglen amddiffyn nythod, a dros y 100 mlynedd diwethaf mae eu niferoedd wedi cynyddu\u2019n gyson, gan arwain at y boblogaeth iach sydd gennym yng Nghymru heddiw. Y barcud coch yw aderyn cenedlaethol Cymru."}]