[{"text_idx": "#000000", "text": "Achub ci bach \u2013 Y rhyfel ar y mo\u0302r, Lotte a\u2019r U 91"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Yng ngwanwyn 1918, roedd llong-U U 91, dan reolaeth Alfred von Glasenapp, yn patrolio sianel Iwerddon. Roedd y llong-U wedi gadael ei phorthladd yn Heligoland ar 10 Ebrill 1918 ac wedi cael cryn lwyddiant. Erbyn 25 Ebrill, roedd hi eisoes wedi suddo pum llong. Ar 26 Ebrill, daeth ar draws yr ETHEL, sgwner bren, 19 milltir oddi ar arfordir Sir Benfro, yn cludo cargo o lo o Gaerdydd i New Ross. Gwelodd criw\u2019r ETHEL y llong-U a gadawsant eu llong ar frys, gan ddianc yn y badau achub."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Daeth yr U 91 ochr yn ochr a\u0302\u2019r ETHEL i gysylltu ffrwydron ac yna dringodd aelodau\u2019r criw ar fwrdd y llong i chwilio am gyflenwadau. Mae dyddiadur preifat anghyhoeddedig capten yr U 91, Alfred von Glasenapp, yn nodi bod y criw yn falch iawn o ddarganfod cig, pysgod wedi\u2019u sychu, rhaffau ac oelcloth. Hefyd gwireddodd von Glasenapp ei uchelgais i gipio cloch llong. Ar o\u0302l iddynt adael y llong, taniwyd y ffrwydron a suddodd yr ETHEL."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Ni laddwyd yr un aelod o griw\u2019r ETHEL, ond wrth adael ar frys gan ofni am eu bywydau anghofiwyd am gi\u2019r llong, daeargi bach a\u0302 blew garw, a\u2019i adael ar o\u0302l. Mae hyn wedi\u2019i gofnodi yn y dyddiadur fel \u2018y ddalfa orau\u2019. Mabwysiadwyd y ci gan y criw Almaenig a\u2019i ailenwi\u2019n Lotte. Mae hi\u2019n cael ei disgrifio mewn man arall yn y dyddiadur fel \u2018anifail bach del sy\u2019n dod a\u0302 llawenydd i bawb ac sy\u2019n arfer yn gyflym iawn a\u0302 bywyd ar long danfor\u2019."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mae von Glasenapp, yn ei ddyddiadur, yn anghofio so\u0302n bod anifeiliaid wedi\u2019u llwyr wahardd ar longau tanfor. Nid oes unrhyw luniau yn y ffeil filwrol chwaith, ond rydym wedi dod ar draws llun o Lotte ar fwrdd yr U 91 gyda dau garcharor, Mr Maine o\u2019r LADONIA a Mr Goodwin o\u2019r BARON HERRIES."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Mae\u2019r cofnod olaf yn y dyddiadur yn nodi\u2019r croeso a gafodd y criw, a oedd yn dawelach na\u2019r disgwyl gan i\u2019r llong danfor gyrraedd yn gynnar. Clywyd peth cymeradwyaeth o un o\u2019r llongau llety, y PREUSSEN. Daeth pennaeth y llyngesan, y Kap Walther Forstmann, ar fwrdd y llong-U a galwodd bawb ynghyd i\u2019w llongyfarch gan mai eu llong-U hwy oedd yr un fwyaf llwyddiannus mewn pedair wythnos. Yn o\u0302l Glasenapp, \u2018tarfodd [Lotte] ar natur seremoni\u0308ol y sefyllfa drwy ruthro o gwmpas yn wyllt\u2019."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Gwyddom i von Glasenapp a chriw\u2019r U 91 fynd ar ddau batro\u0302l arall, gan suddo mwy o longau, ac i von Glasenapp orffen y rhyfel yn gapten llong-U llwyddiannus a enillasai nifer o fedalau. Allan o\u2019r 498 o gapteiniaid llongau-U, ef yw\u2019r 24ydd mwyaf llwyddiannus o ran nifer y llongau a gafodd eu suddo neu eu difrodi. Suddwyd 52 o longau a difrodwyd chwech arall gan y ddwy long-U y bu\u2019n gapten arnynt. Bu farw ym 1958 yn 75 oed."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Allwch chi ein helpu i orffen stori Lotte?\nOs gallwch ein helpu i olrhain hanes Lotte, neu unrhyw gi arall a oedd yn gysylltiedig a\u0302 rhyfel llongau-U 1914-1918, cysylltwch a\u0302 ni drwy e-bostio:\nLlongauU@cbhc.gov.uk / UBoat@rcahmw.gov.uk neu drwy ffonio 01970 621200."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Llongddrylliad llong danfor a suddwyd ar Ddiwrnod Nadolig 1917 \u2013 wedi\u2019i warchod bellach\nAnimeiddiad : Carcharorion Almaenig mewn ymgais feiddgar i ddianc o\u2019r Gogarth, Llandudno"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Llongddrylliad llong danfor a suddwyd ar Ddiwrnod Nadolig 1917 \u2013 wedi\u2019i warchod bellach"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Royal Commission on the Ancient"}]