[{"text_idx": "#000001", "text": "Meddwl yn Fyd-eang. Gweithredu\u2019n Arfordirol."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Ni fu erioed yn bwysicach cynnwys cymunedau arfordirol mewn newid yn yr hinsawdd. Mae angen gwelliannau mewn polisi i frwydro yn erbyn effeithiau newid yn yr hinsawdd ar gymunedau arfordirol bregus. Er mwyn gwella polisi, mae angen ymgysylltu a\u0302 swyddogion awdurdodau lleol a llunwyr polisi ochr yn ochr a\u0302 chymunedau."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mae gwneud newid yn yr hinsawdd yn lleol yn esbonio sut y bydd newid yn yr hinsawdd yn effeithio ar ardaloedd lleol. Mae hyn yn annog newid ymddygiad cadarnhaol oherwydd bod ffocws ar wybodaeth bersonol berthnasol ac ystyrlon (Monroe et al, 2017). Rhaid i ni fod yn ymwybodol o gyflwyno problem heb unrhyw wybodaeth i fynd i'r afael a\u0302 hi. Mae eco-bryder yn achosi straen ac iselder wrth i bobl deimlo eu bod wedi'u gorlethu gan ganlyniadau newid yn yr hinsawdd. Ystyriwyd bod \u201canrhagweladwyedd, ansicrwydd ac afreolusrwydd\u201d yn ffactorau sy'n cyfrannu at eco-bryder (Panu, 2020). Felly mae'n ymddangos yn gyfrifol darparu gwybodaeth am gamau i fynd i'r afael a\u0302 newid yn yr hinsawdd ochr yn ochr a\u0302 deunyddiau addysgol ar y materion eu hunain."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Gyda'r cefndir hwn, mae Fforwm Arfordir Sir Benfro wedi creu adnodd addysgol sy'n canolbwyntio ar newidiadau, effeithiau a gweithredoedd newid yn yr hinsawdd yn Sir Benfro: yr offeryn ar-lein ArcGIS StoryMaps gan ei fod yn caniata\u0301u rhyngweithio a chynrychiolaeth weledol o faterion lleol perthnasol. Gwelwyd bod defnydd o gynrychiolaeth weledol yn bwysig ar gyfer ymgysylltu a\u0302 newid yn yr hinsawdd (Monroe et al, 2017)."}, {"text_idx": "#000005", "text": "\u201cEducation is the most important weapon which you can use to change the world\u201d Nelson Mandela."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Rhaid egluro newid yn yr hinsawdd mewn iaith hygyrch er mwyn i bobl ddeall beth yw'r mater a sut i fynd i'r afael a\u0302'r canlyniadau. Dyma oedd nod adran gyntaf y Map Stori. Roedd yn hanfodol cadw'r iaith yn syml, fodd bynnag, darparwyd dolenni o fewn y testun os yw pobl eisiau darganfod mwy. Mae'n ymddangos bod gan bobl ifanc farn besimistaidd o newid yn yr hinsawdd a'r dyfodol ar raddfa fyd-eang (Ojala, 2018). Maent yn poeni am newid yn yr hinsawdd, fodd bynnag, mae bwlch rhwng eu pryder a'u hymgysylltiad (Ojala, 2018). Dangosodd astudiaeth a gynhaliwyd yn ysgolion uwchradd Gwlad Groeg fod myfyrwyr yn deall effeithiau newid yn yr hinsawdd ond eu bod yn cael eu drysu gan atebion ac achosion (Liarakou, Athanasiadis, Gavrilakis, 2011). Roedd yn amlwg nad oedd y myfyrwyr yn deall y wybodaeth wyddonol benodol a achosodd newid yn yr hinsawdd ac roedd hyn yn syfrdanu dilyniant pellach tuag at feddylfryd a gweithredoedd hinsawdd cadarnhaol. Y gobaith yw, trwy gael adnoddau fel y Map Stori hwn, y gall myfyrwyr gael gafael ar esboniadau o ffactorau allweddol newid yn yr hinsawdd."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Dyluniwyd ail ran y Map Sori i ddangos yr effeithiau a'r newidiadau yn Sir Benfro. Mae'r rhan hon yn weledol iawn gyda defnydd o ffotograffau lleol i wneud y wybodaeth yn hawdd ei threulio ac yn berthnasol. Edrychwyd ar dri phrif newid; codiad yn lefel y mo\u0302r, cynnydd yn nifer y stormydd ac asideiddio'r cefnforoedd. Gwnaethpwyd hyn i gadw'r effeithiau'n syml ac yn drosglwyddadwy. Trwy gydol y Map Stori fe'u cadwyd yn yr un drefn a'u hegluro'n glir."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mae mapiau yn adnoddau dysgu gweledol pwerus. Maent yn caniata\u0301u i ddefnyddwyr weld yn weledol lle mae'r newidiadau a'r effeithiau'n digwydd yn eu hardaloedd lleol. Maent hefyd yn caniata\u0301u i newidiadau sy'n digwydd ymhell i gael eu dangos ac yna eu cysylltu a\u0302'r ardal leol, er enghraifft toddi\u2019r ia\u0302 yn yr Ynys Las. Mae gan y newidiadau a restrir symbolau syml gyda'r nod o gynorthwyo dealltwriaeth. Trwy glicio ar symbol, dangosir y newid ar bwynt penodol ar y map a dangosir gwybodaeth sy'n esbonio'r newid ymhellach, gan gynnwys dolenni i ragor o wybodaeth. Mae'r mapiau rhyngweithiol \u201cEffeithiau\u201d a \u201cCamau Gweithredu\u201d yn dilyn yr un strwythur. Addaswyd y symbolau a'r wybodaeth ar gyfer yr esboniadau o adnodd newid yn yr hinsawdd ar sail cardiau a ddatblygwyd ar gyfer prosiect CCAT gan Alex Cameron-Smith. Defnyddiwyd yr adnodd mewn cymunedau yn Sir Benfro i helpu cymunedau i nodi'r newidiadau, yr effeithiau a'r camau gweithredu pwysicaf ar lefel leol. Mae'r mapiau a'r adnodd cardiau yn enghreifftiau o ddysgu rhyngweithiol sy'n bwysig ar gyfer ymgysylltu, deall a gweithredu (Creutzig, Kapmeier, 2020)."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Ffigur 3: Sgrinlun o \u201ceffeithiau\u2019r\u201d map rhyngweithiol"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Newid yn yr hinsawdd ac Ecosystemau"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mae'n amlwg bod argyfwng hinsawdd ond mae yna argyfwng bioamrywiaeth difrifol iawn hefyd (Sefydliad Siartredig Ecoleg a Rheolaeth Amgylcheddol, 2019). Nod yr adran hon o'r Map Stori yw egluro pwysigrwydd bioamrywiaeth ac ecosystemau naturiol, yr effeithiau arnynt oherwydd newid yn yr hinsawdd a'u ro\u0302l wrth ymaddasu i\u2019r hinsawdd ar yr arfordir. Esbonnir hyn yn y Map Stori gan ddefnyddio twyni tywod ac adlinio a reolir a morwellt. Mae'r adran yn hynod weledol sy'n ceisio cynyddu perthnasedd yr adran i bobl yn Sir Benfro ac felly eu hymgysylltiad a\u0302'r pwnc (Nicholson-Cole, 2005)."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Ffigur 4: Dewiswyd morwellt fel enghraifft o gynefin y gellir ei adfer i frwydro yn erbyn newid yn yr hinsawdd a cholli bioamrywiaeth."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mae'r Map Stori wedi tynnu sylw at lawer o faterion a fydd yn effeithio ar gymunedau arfordirol bregus. Nod yr adran hon yw egluro cyfeiriad rheolaeth arfordirol eu hardal yn y dyfodol, rhywbeth y gallai llawer o bobl boeni amdano ond ddim yn gwybod ble i ddod o hyd i'r wybodaeth berthnasol. Mae'r adran \u201cCymunedau Cynaliadwy\u201d yn hysbysu pobl am y termau allweddol: cynaliadwyedd, gwytnwch a bwyd. Mae'n dangos bod gan unigolion, cymunedau a llywodraethau i gyd eu cyfrifoldebau eu hunain i frwydro yn erbyn newid yn yr hinsawdd. Mae hefyd yn codi ymwybyddiaeth am opsiynau peirianneg meddal fel adlinio rheoledig ac adfer twyni tywod sy'n opsiynau hyfyw ar gyfer amddiffyn y mo\u0302r (Ferreira, et al, 2019)."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Mae'r adrannau hyn yn sioeau sleidiau cryno byr sy'n arddangos prosiectau lleol allweddol sy'n brwydro yn erbyn newid yn yr hinsawdd a rhesymau allweddol i fod yn gadarnhaol. Mae'n bwysig gorffen ar nodyn cadarnhaol a chyfeirio pobl at brosiectau a gynhelir yn yr ardal. Bydd PCF yn ychwanegu at yr adran \u201cProsiectau Lleol\u201d yn barhaus gan brosiectau eraill yn Sir Benfro i hysbysebu'r hyn maen nhw'n ei wneud ac ysbrydoli pobl sy'n dysgu o'r adnodd. Mae'r adran \u201cRhesymau dros fod yn gadarnhaol\u201d yn edrych ar welliannau cymdeithasol fel peidio a\u0302 gorfod mynd i'r afael a\u0302'r mater ar ei ben ei hun yn ogystal a\u0302 gwelliannau economaidd fel creu swyddi a buddsoddiad gan y diwydiant adnewyddadwy morol."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Ffigur 7: Amlygwyd prosiectau lleol, gan gynnwys CCAT. Yna gall pobl sydd a\u0302 diddordeb estyn allan a darllen mwy gan y sefydliad sy'n cyflwyno'r prosiect."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Nod y Map Stori yw mynd a\u0302 phobl ar daith newid yn yr hinsawdd. Mae pobl leol sy'n dysgu am effeithiau lleol a newidiadau a achosir gan newid yn yr hinsawdd yn llawer mwy tebygol o ymgysylltu ag ymddygiadau hinsawdd cadarnhaol. Heb fwy o ymgysylltiad cyhoeddus a gwybodaeth am newid yn yr hinsawdd ni fydd unrhyw newid ymddygiad, mae newid ymddygiad yn rhan bwysig o weithredu hinsawdd ystyrlon ac effeithiol, yn enwedig ar raddfa leol."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Os hoffech chi siarad a\u0302 ni neu roi adborth i ni am y Map Stori, cysylltwch a\u0302 ni:"}, {"text_idx": "#000047", "text": "COP26:Time to address the gap between knowing and doing"}, {"text_idx": "#000048", "text": "Coastal Climate Adaptation in Ireland"}]