[{"text_idx": "#000002", "text": "Mae pandemig COVID-19 wedi bod yn gyfnod anodd i'r rhan fwyaf o bobl ac yn parhau felly, yn enwedig i deuluoedd a\u0302 phlant a phobl ifanc ag Anhwylder Diffyg Canolbwyntio a Gorfywiogrwydd (ADHD). Roedd Chelsea, myfyriwr meddygol ym Mhrifysgol Caerdydd, yn rhan o di\u0302m a ymchwiliodd i brofiadau teuluoedd."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Gyda llai o fynediad i wasanaethau wyneb yn wyneb, ynysigrwydd cymdeithasol a chyflwyno dysgu o bell, mae cyfyngiadau\u2019r cyfnodau clo wedi effeithio\u2019n anghymesur ar blant a phobl ifanc ag ADHD a\u2019u teuluoedd."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Roedd addasiadau mewn trefnau ddyddiol a phryderon yn ystod pandemig COVID-19 yn gwaethygu ymddygiad heriol oedd eisoes yn bresennol ac yn cynyddu problemau o ran rheoleiddio emosiynau."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mae astudiaethau wedi dangos bod plant a phobl ifanc ag ADHD yn dangos mwy o dristwch, diflastod, ymddygiad ymosodol ac aflonyddwch."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Cynhaliwyd arolwg gennym yng ngwanwyn 2021 i asesu effaith ganfyddedig y pandemig ar deuluoedd."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Deall pwysigrwydd ymchwil i ADHD i rieni a gofalwyr.\nAsesu effaith cyfyngiadau\u2019r pandemig ar blant a\u2019u teuluoedd.\nPenderfynu a oedd gwahaniaethau o ran effaith mewn teuluoedd gan ddibynnu ar a oedd gan rywun yn y teulu COVID-19.\nArchwilio newidiadau mewn hwyliau a lles y rhiant neu\u2019r gofalwr a\u2019r plentyn."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Dywedodd ychydig dros hanner y teuluoedd a gymerodd ran eu bod yn amau neu wedi cadarnhau bod salwch COVID-19 yn y teulu adeg yr arolwg."}, {"text_idx": "#000009", "text": "P\u2019un a oedd gan deuluoedd COVID-19 ai peidio, roeddent yn profi effaith sylweddol ar fywyd pob dydd oherwydd cyfyngiadau\u2019r pandemig."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Roedd cyfyngiadau mewn gweithgareddau yn anodd i lawer. Dywedodd rhieni a gofalwyr fod llai o amser yn yr awyr agored wedi arwain at waethygiad yn symptomau ADHD, a oedd yn cynnwys diffyg sylw, gorfywiogrwydd a byrbwylltra."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Dywedodd rhieni a gofalwyr y canlynol yn ddienw:"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Roedd diffyg rhyngweithio cymdeithasol a diffyg mannau chwaraeon yn anodd iawn i\u2019m plentyn. Rydym yn dibynnu\u2019n fawr ar weithgareddau chwaraeon i helpu i reoli\u2019r lefelau ynni ac ar o\u0302l i\u2019r mynediad i\u2019r rhain ddod i ben, roedd dirywiad amlwg yn lles fy mhlentyn."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Dywedodd un arall, \u201cRoedd fy mhlentyn ag ADHD yn cael trafferth gyda diffyg ymarfer corff. Mae ei hwyliau a\u2019i lefelau egni yn dioddef pan na all flino ei hun yn la\u0302n. Dechreuodd ddianc o\u2019r ty\u0302 tra roedden ni\u2019n cysgu yn y nos gan ei fod yn teimlo ei fod wedi\u2019i garcharu.. Dyw e ddim wedi gallu ymdopi ag addysg gartref.\u201d"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Effeithiwyd hefyd ar les meddyliol plant o ganlyniad i lai o gyswllt cymdeithasol ag eraill."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Fel yr eglurodd un rhiant, \u201cRoedd eu hatal rhag gweld plentyn arall neu chwarae mewn perthynas rhwng plant a phlant am gyfnodau estynedig yn cael effaith ddifrifol barhaol ar eu lles meddyliol. Ar o\u0302l y cyfnodau clo, roedden nhw\u2019n ofnus iawn o blant eraill.\u201d"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Roedd gorbryder mewn addysg yn bryder mawr i lawer o rieni a gofalwyr. Roedd addysg gartref yn anodd iawn i lawer, gyda gorfywiogrwydd a diffyg sylw yn gwaethygu\u2019r sefyllfa."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Wrth gyflwyno dysgu ar-lein, nododd rhieni a gofalwyr ddiffyg trefn arferol ac, yn fwy arwyddocaol, diffyg cefnogaeth gan ysgolion."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Ar nodyn mwy cadarnhaol, prin roedd nifer y rhieni a gofalwyr a nododd brinder bwyd, meddyginiaeth ac eitemau hanfodol."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Sut yr effeithiwyd ar rieni a gofalwyr?"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Pwysleisiodd rhieni a gofalwyr yr angen am fwy o gymorth iechyd meddwl iddynt hwy a\u2019u plant, yn ogystal a\u0302 chymorth addysgol."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Dywedodd un rhiant, \u201cRoedd gorfod delio a\u0302 fy mhlentyn yn gartref drwy\u2019r amser pan nad oedd yn mynd i\u2019r ysgol yn achosi blinder meddyliol.\u201d"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Nododd rhieni a gofalwyr gynnydd yn y baich o fod yn ofalwr, a arweiniodd at gynnydd mewn gorbryder, iselder a straen."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Pan ofynnwyd \u2018Beth sydd wedi effeithio fwyaf arnoch chi a\u2019ch teulu?\u2019, dywedodd un ymatebydd:"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Mae pwysau addysg yn y cartref wrth weithio gartref wedi effeithio fwyaf arnom. Roedd heriau addysg gartref plentyn a\u0302 lefelau sylw gwael yn effeithio ar iechyd meddwl ein teulu."}, {"text_idx": "#000029", "text": "\u201cRoedd ein pryder am y plant yn colli allan ar addysg a\u2019r effeithiau hirdymor hefyd yn effeithio arnom.\u201d"}, {"text_idx": "#000030", "text": "Er i nifer o gyfranogwyr nodi cynnydd mewn pryder, mae astudiaethau eraill yn awgrymu bod y cyfnodau clo, i rai, yn caniata\u0301u hyblygrwydd amserlenni a oedd yn lleddfu pryder i\u2019r plentyn a\u2019r gofalwr."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Yn gyffredinol, dangosodd yr astudiaeth fod cyfyngiadau\u2019r pandemig yn effeithio\u2019n sylweddol ar deuluoedd a\u0302 phlant ag ADHD."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Amlygodd yr astudiaeth hefyd fod rhieni a gofalwyr o\u2019r farn bod ymchwil ar ADHD, ac yn arbennig ymchwil ar ganlyniadau iechyd hirdymor mewn unigolion ag ADHD, yn eithriadol o bwysig."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Wrth i\u2019r cyfyngiadau gael eu llacio ar hyn o bryd ac ysgolion ailagor, tynnwyd sylw at yr angen am gymorth a gallwn fod yn obeithiol bod mwy o gymorth ar gael yn awr."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Er gwaethaf hyn, mae\u2019n bwysig bod mwy o gymorth cymdeithasol yn ogystal ag ymyriadau seicolegol i rieni a phlant ar gael yn awr ac yn y dyfodol."}]