[{"text_idx": "#000000", "text": "Cae betin, cae bieting (Disgrifiad da o'r arfer yn Tarian y Gweithiwr 03 Rhagfyr 1903 t3 dan Llanilltyd Faerdref)"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Yr oedd Dafydd [Morgan] yn ffermwr medrus, yn ddyn diwyd, ymdrechol, llafurus a gofalus. Yr oedd ... yn neillduol mewn tri neu bedwar o bethau. Yn un peth, fel petingwr. Feallai nad oes ond ychydig yn gwybod am y grefft, yr hon oedd mewn bri mawr yn mhlith ffermwyr llafurus y dyddiau gynt. Pan oedd ffermwyr yn ffermu, yr oedd petingo mawr, a phan ddaw ffermwyr i ffermu eto, bydd mewn bri yn ein gwlad. Byddai y ffermwyr yn arfer trin y tir garw a gwyllt, sef tir eithinog a choediog. Byddent yn diwreiddio'r eithyn a'r hen goed, ac yn ei lanhau yn lan. Yna cymerant offer wedi ei osod ar bren, wedi ei osod a'i drin i'r amcan, a phren croes ar y pen arall. Yna, gyrent hwnw, gan godi y tywarch mor deneu a chyson o droedfedd i haner llath o hyd yr un, a thua naw modfedd o led. Fel yma codent y tywarch teneu nes y byddai gwyneb y ddaear yn lan a choch. Offer oedd hwnw i dynu croen yr hen ddaear ffwrdd mor glir a glan, a chyda'r cysondeb mwyaf. Yr oedd rhaid bod yn dipyn o gampwr cyn y gallasoch fetingo, yn herwydd trwy nerth y morddwydydd yr oedd yn gyru yr offer, ac yr oedd yn waith caled iawn i ddynion cryfion. Byddai y tywarch teneuon hyn yn sychu, a byddent yn eu llosgi, a dyna y peth a alwyd yn 'llosgi difetyn'. Yr oedd bechgyn bach yn gallu troi y tywarch a'u trosi a'u llosgi. Yr oedd y ta\u0302n yn un gwresog iawn. Nid oedd fflamiau oddiwrtho, ac nid oedd yn llosgi yn briodol os buasai fflamiau; ta\u0302n mud cyson oedd oreu o lawer, o herwydd yr oedd yn llosgi yn fwy llwyr, a'r lludw yn well. Dyna le i ddigoni tatws neu wyau oedd yn y pit difetyn."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Dyna, yn fyr, air bach am betingo a llosgi y tywarch, a chael trwsiad ar gyfer tir tatws neu lafur. Dyna le i godi tatws oedd y tir wedi codi'r wyneb, fel yr wyf wedi nodi, a gwasgaru y lludw ar hyd y wyneb. Yr oedd tir wedi ei drin fel hyn yn taflu cropiau ardderchog o unrhyw beth. Fel hyn, yr oedd y tir gwyllt yn cael ei ddwyn trwy ei drin, a'i drin i daflu llafur, clover a gwair, etc. Dyna dipyn bach am ffermu."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Dangosair (headword yn Saesneg) yw\u2019r gair sy\u2019n ymddangos ar gornel chwith uchaf slip. Dyma\u2019r gair (neu ffurf arno) fydd yn digwydd yn y dyfyniad islaw. Gall dangosair fod yn air neu\u2019n gyfuniad o eiriau (e.e. \u2018pen1 \u2013 pen bore\u2019). Defnyddiwch lythrennau bach ac eithrio mewn enwau priod (e.e. Cymro, Yr Aifft). Cliciwch ar y botwm \u2018x2\u2019 i gynrychioli uwchrifau (e.e. pen1). Teipiwch lythrennau acennog yn eich ffordd arferol neu cliciwch ar \u2018\u03a9\u2019 er mwyn dewis y llythyren briodol. Rhagor..."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Nodwch yma os nad oes dyfyniad arferol ar y slip, mwy nag un dyfyniad, neu barhad ar gefn y slip neu ar slip arall. Rhagor..."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Dyma\u2019r frawddeg, &c., sydd wedi\u2019i dyfynnu ar y slip er mwyn dangos defnydd o\u2019r dangosair. Teipiwch y dyfyniad yn union fel y mae gan italeiddio\u2019r enghraifft o\u2019r dangosair (sydd wedi\u2019i thanlinellu fel arfer ar y slip). Weithiau bydd nodiadau ychwanegol. Teipiwch y rhain yn yr un blwch. Os ceir nodyn mewn cylch, rhowch ef rhwng cromfachau. Rhagor..."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Dyma ffynhonnell y dyfyniad, sef y testun mae\u2019n dod ohono. Gall gynnwys enw\u2019r awdur, enw\u2019r testun, rhif cyfrol, rhif tudalen, &c. Weithiau bydd dyddiad yn rhan o\u2019r ffynhonnell. Rhagor..."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Nodwch yma ddyddiad yr enghraifft (os oes un). Bydd yn ymddangos yng nghornel dde uchaf y slip neu yn rhan o\u2019r ffynhonnell. Rhagor..."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Os nad ydych yn gwbl fodlon ar eich trawsgrifiad, dewiswch un o\u2019r opsiynau yma. Gallwch ychwanegu nodyn yn \u2018Sylwadau\u2019, os oes angen. Rhagor..."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Cewch esbonio problem yma neu ychwanegu gwybodaeth bersonol. Sylwer y dylid cofnodi unrhyw sylwadau sydd wedi\u2019u sgrifennu ar y slip yn y blwch \u2018Dyfyniad\u2019. Rhagor..."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Rhaid clicio ar \u2018Rhagolwg a safio\u2019 er mwyn cymharu eich trawsgrifiad a\u0302\u2019r slip, cyn arbed eich gwaith a symud ymlaen at y slip nesaf. Os sylwch ar unrhyw wall, cliciwch ar \u2018Cau\u2019r Rhagolwg\u2019 i\u2019w gywiro. Rhagor..."}]