[{"text_idx": "#000000", "text": "Beth mae nhw wedi ei ddweud"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Ymddengys na fu erioed gyfnod pan nad oedd Waldo\u2019n ymdrin a\u0302 geiriau. Byddai yntau a\u2019i chwaer, Morvydd, byth a hefyd yn barddoni pan oedden nhw\u2019n blant. Arferai Morvydd gystwyo Waldo am fod yn rhy afradlon a\u0302\u2019i ansoddeiriau gan ddweud na ddeuai ddim ohono fel bardd nes y cai wared ohonyn nhw. Yn Saesneg y bydden nhw\u2019n llunio penillion. Wrth gellwair rhywdro amheuai eu hewythr Gwilamus, a oedd ei hun yn fardd, eu gallu i gyfansoddi gan osod her iddynt i greu pennill am y basin cawl a oedd ar y ford o\u2019u blaenau. Dyma eu hymdrech: The basin stands on the table And beneath it lies the cloth. And well is the basin able To hold a basinful of broth."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Enillodd Waldo ei wobr eisteddfodol gyntaf yn 17 oed ym Maenclochog ond ymddengys na roes ei fryd o ddifrif erioed ar ennill prif wobrau\u2019r Eisteddfod Genedlaethol. Dechreuodd gyfansoddi pryddest ar gyfer Eisteddfod Lerpwl 1929 ond ni ddaeth yn fwcwl. Cyfansoddodd ddrafft o awdl ar gyfer Eisteddfod Abergwaun 1936 ar y testun \u2018Ty\u0302 Ddewi\u2019. Cafodd ei ymdrech ei hanfon i\u2019r gystadleuaeth yn ddiarwybod iddo gan ei gyfaill, D. J. Williams, a\u2019i dyfarnu\u2019n ail gan y tri beirniad gyda\u2019r feirniadaeth ei bod yn frith o gamgymeriadau elfennol, er yn rhagori ar yr ymdrechion eraill o ran ei chynnwys. Pan gafodd yr awdl ei chaboli a\u2019i chyhoeddi yn y gyfrol Dail Pren fe\u2019i hystyriwyd gan lawer yn amgenach awdl na\u2019r rhelyw a gadeiriwyd yn y Genedlaethol dros y blynyddoedd, am ei bod yn arddangos dawn Waldo ar ei phraffaf ac yn mynegi ei feddyliau dyfnaf."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Hyd y gwyddom ni fentrodd Waldo gystadlu erioed yn yr Eisteddfod Genedlaethol wedyn ond bu\u2019n beirniadu rhai o brif gystadlaethau\u2019r w\u0302yl droeon, a hynny gyda\u2019i graffter nodweddiadol er iddo ar un achlysur wobrwyo soned a oedd un llinell yn fyr o\u2019r nifer arferol. Byddai byth a hefyd yn cyfansoddi limrigau ac englynion byrfyfyr ar sail beth bynnag fyddai wedi\u2019i ogleisio a hynny er mawr ddifyrwch i\u2019w gynulleidfa. Daeth teulu o Sir Gaerhirfryn ar ei draws rhywbryd pan oedd yn ymdrochi\u2019n noeth yn y mo\u0302r ym Mhen Lly\u0302n. Daeth yr englyn hwn i\u2019r fei: Dihangaf rhag y dynged \u2013 a heb ddro\u0302rs Y bydd raid im fyned Rhedaf tua\u2019r ymwared Yn borc noeth trwy Birkenhead. Cyfansoddodd Waldo nifer o gerddi ar gyfer plant i\u2019w cyhoeddi mewn cyfrol ar y cyd a\u0302 cherddi o eiddo E. Llwyd Williams yn 1936, Cerddi\u2019r Plant."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Profodd llawer o\u2019r rheiny\u2019n boblogaidd fel darnau adrodd am gyfnod maith wedyn. Ond ei gyfrol fawr a\u2019i unig gyfrol o farddoniaeth wrth gwrs yw Dail Pren a gyhoeddwyd yn 1956. Dyma rai o\u2019r cyhoeddiadau Cymraeg sy\u2019n ymdrin ag agweddau o farddoniaeth a bywyd Waldo Williams:"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Dros y blynyddoedd cyhoeddwyd erthyglau am Waldo mewn amrywiol gylchgronau megis Y Genhinen, Barn, Y Faner Newydd, Taliesin ac mewn cyfresi o feirniadaeth lenyddol megis Ysgrifau Beirniadol. Ac wrth reswm ceir cyfeiriadau ato mewn cyfrolau sy\u2019n olrhain hanes llenyddiaeth Gymraeg."}]