[{"text_idx": "#000000", "text": "Mae\u2019r wefan hon yn adlewyrchu\u2019r effaith gafodd y Rhyfel Byd Cyntaf ar Gymru \u2013 a\u2019r effaith gafodd Cymru ar y Rhyfel Byd Cyntaf. Mae ynddi fanylion, sy\u2019n seiliedig ar wybodaeth a ddarparwyd gan unigolion, cymunedau a sefydliadau.\nam sut y bu pobl Cymru yn coffa\u0301u\u2019r canmlwyddiant pwysig hwn"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Cafodd gweithgarwch coffa\u0301u yng Nghymru ei ddatblygu gan Lywodraeth Cymru mewn partneriaeth a\u0302 sefydliadau allweddol ledled y wlad. Roedd y Rhaglen Fframwaith ar gyfer y Coffa\u0301u yng Nghymru 2014-2018 yn pennu gweledigaeth Llywodraeth Cymru ar gyfer y canmlwyddiant ac yn amlinellu rhai o\u2019r prif ddigwyddiadau a gynhaliwyd yn ystod cyfnod y coffa\u0301u."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Y llyfryn oedd y cyntaf mewn cyfres o gyhoeddiadau blynyddol a oedd yn manylu ar y digwyddiadau a gafodd eu cynnal yng Nghymru, neu mewn mannau eraill os oeddent yn berthnasol i Gymru, er mwyn coffa\u0301u Canmlwyddiant y Rhyfel Byd Cyntaf. Roedd pob cyhoeddiad hefyd yn cynnwys erthyglau manwl am wahanol ddigwyddiadau a phrosiectau coffa\u0301u."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Pam mae coffa\u0301u\u2019r rhyfel yn bwysig?"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Bu farw dros 15 miliwn o bobl yn y Rhyfel Byd Cyntaf, a dioddefodd 20 miliwn ychwanegol anafiadau a amharodd mewn rhai achosion ar weddill eu bywydau. Prin oedd y teuluoedd yng Nghymru na welsant berthynas yn cael ei glwyfo neu ei ladd yn y rhyfel."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Roedd y rhyfel yn drychineb annisgwyl a ddilynodd gyfnod o gystadleuaeth a drwgdybiaeth rhwng y cenhedloedd. Canlyniad mwyaf ingol y rhyfel oedd y marwolaethau, ond fe gafodd y gyflafan effeithiau eraill, pellgyrhaeddol. Wrth i ymerodraethau mawr gwympo yn Ewrop ac i rym economaidd America gryfhau newidiwyd cydbwysedd grym y byd. Ym Mhrydain, hefyd, bu newidiadau gwleidyddol sylweddol, a daeth wladwriaeth i gymryd rhan amlycach ym mywydau unigolion."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Ar ddiwedd y brwydro gadawyd y gwledydd a fu\u2019n ymladd yn dlawd, a phobl yr Almaen yn agos at newynu. Roedd Prydain ar fin bod yn fethdalwr ac wedi\u2019r rhyfel ni lwyddodd i adennill yr hunanhyder a welwyd cyn hynny. Mewn rhai gwledydd daeth mudiadau gwleidyddol eithafol i rym ac ymhen prin ugain mlynedd dechreuodd Rhyfel Byd arall."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Dechreuodd y Rhyfel Mawr fel rhyfel rhanbarthol ond ymledodd nes bod bron pob gwlad yn Ewrop a nifer o wledydd eraill dros y byd yn rhan o\u2019r ymladd, o gyfandir America i\u2019r Dwyrain Pell."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Oherwydd i\u2019r ymladd ddigwydd ar raddfa mor enfawr a bod y canlyniadau mor sylfweddol, mae\u2019n hanfodol bwysig i ni geisio deall achosion a dylanwad y Rhyfel Byd Cyntaf, ac ystyried, yn ystod cyfnod y canmlwyddiant, yr aberth fawr a wnaed gan unigolion a chymunedau. Drwy astudio\u2019r digwyddiadau hyn efallai y gallwn ddysgu sut i osgoi eu tebyg yn y dyfodol."}]