[{"text_idx": "#000000", "text": "AboutPolitics and PolicyPeople and PlacesCultureVoices"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mae cornel fach o Wynedd wedi bod yn gwneud ei marc yn y byd ynni cymunedol dros y dair mlynedd ddiwethaf ac mae hynny\u2019n bennaf oherwydd dycnwch gwirfoddolwyr sydd eisiau defnyddio ynni naturiol eu afonydd i greu dyfodol gwell i\u2019w hardaloedd. Dyma yn gryno yw hanfod cynlluniau Ynni Padarn Peris dros y mynydd yn Llanbe\u0302r ac Ynni Anafon tua\u2019r arfordir yn Abergwyngregyn. Dyna hefyd hanfod cynllun Ynni Ogwen \u2013 cynllun hydro cymunedol ym Methesda, Dyffryn Ogwen dwi wedi cael y fraint o weithio arni dros y dair mlynedd ddiwethaf."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Car Gwyllt ydy\u2019r enw ar gerbyd y chwarelwyr i wibio i lawr incleins y chwareli ac mae\u2019n debyg fod taith mewn car gwyllt yn eithaf tebyg i\u2019r profiad o ddatblygu cynllun hydro cymunedol ar brydiau! Mae rhywun wastad yn dal ei wynt achos mae \u2018na rhyw newid polisi sy\u2019n mynd i\u2019ch taflu oddi ar y cledrau neu o leiaf eich dargyfeirio ar bob cornel o\u2019r daith!"}, {"text_idx": "#000007", "text": "I dorri stori hir yn fyr, treuliasom dros flwyddyn yn braf yn trafod lleoliad ein cynllun hydro efo Cyfoeth Naturiol Cymru \u2013 y corff sy\u2019n rheoleiddio afonydd Cymru. Roedd sawl opsiwn ar y cardiau ond ar o\u0302l comisiynu nifer o astudiaethau (pysgod, ystlumod a choed ac yn y blaen) a thrafod rhain efo CNC, fe\u2019n dargyfeiriwyd a lleihawyd maint ein cynllun ni o\u2019r 500kW arfaethedig i gynllun 100kW ar yr afon Ogwen ym Methesda. Yn ystod y cyfnod yma, daeth y newyddion syfrdanol o du Llywodraeth San Steffan fod y cymhorthdal Feed in Tariff yn cael ei dorri ddiwedd 2015. I nifer o grwpiau cymunedol fel ni ar draws Cymru, roedd hyn yn chwalu eu cynlluniau busnes. Yn lwcus i ni, roedd hyn yn doriad i\u2019r rhagolygon ariannol ond ddim yn angheuol."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Yr hyn sydd wedi rhoi\u2019r boddhad mwyaf i fi\u2019n bersonol o fod yn ymwneud a\u2019r cynllun yma ydy agor cynllun cyfranddaliadau cymunedol. Wedi derbyn ein caniata\u0302d cynllunio a thrwydded i dynnu dw\u0302r o\u2019r afon, sefydlu Ynni Ogwen Cyf fel Cymdeithas Budd Cymunedol, cytuno\u2019r cytundebau les gyda\u2019r Tirfeddianwyr a llawer mwy o waith, roeddem yn barod i agor cynllun cyfranddaliadau cymunedol. Rhyw ffurf o ariannu torfol oedd hwn oedd yn rhoi cyfle i bobl fuddsoddi yng nghynllun Ynni Ogwen Cyf trwy brynu cyfranddaliadau. Mewn cwta ddeufis, roedd gwerth \u00a3459,600 o gyfranddaliadau wedi eu prynu gyda 85% o\u2019r buddsoddwyr hynny yn hanu o\u2019r ardal. Roedd yn golygu fod holl gostau adeiladu\u2019r cynllun hydro yn cael ei ariannu heb fynd at fanc masnachol am fenthyciad. Mae hyn yn swm aruthrol i ardal fel Dyffryn Ogwen ac yn destun balchder mawr i ni. Yn bwysicach, roedd yn golygu fod cynllun Ynni Ogwen yn gynllun cymunedol yng ngwir ystyr y gair \u2013 egni pobl leol aeth fewn i\u2019w greu, arian pobl leol sydd wedi ei wireddu a phobl leol fydd yn elwa ar yr elw cymunedol fydd yn cael ei greu. Yn ogystal a hynny, llwyddasom i gyflogi pobl leol ar hyd y daith gyda chontractwyr o Wynedd a rheolwr prosiect o Fethesda. Rydym yn credu\u2019n gryf yng ngwreiddiau cymunedol Ynni Ogwen ac mae rhaeadru\u2019r holl fudd yn o\u0302l i\u2019r Dyffryn yn greiddiol i ni. Dyma\u2019r rheswm mae\u2019n debyg i ni ddod a thlws \u2018Ymgysylltu Cymunedol\u2019 Gwobrau Renewables UK Cymru yn o\u0302l i Ddyffryn Ogwen yn 2016."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mae\u2019n braf dweud fod y cynllun hydro yn awr wedi ei adeiladu ac rydym yn cynhyrchu trydan glan a chynaliadwy yn Nyffryn Ogwen! Yn ogystal a\u2019r egni hydro, mae\u2019r egni pobol yn aruthrol a mae cydweithio efo\u2019r gwirfoddolwyr ar y Bwrdd ac eraill wedi bod yn agoriad llygad. Mae miloedd o oriau gwirfoddolwyr wedi mynd i mewn i ddatblygu\u2019r cynllun. Gwirfoddolwyr sydd hefyd yn awr yn goruchwylio gweithrediad y cynllun trwy ymweld a\u2019r safle a gweinyddu\u2019r cynllun."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Ers datblygu cynllun Ynni Ogwen, mae mwy a mwy o gynlluniau cynaladwyedd ar waith yn Nyffryn Ogwen. I raddau, dwi\u2019n gweld y cynllun fel catalydd neu gaseg eira sy\u2019n esgor ar lot o brosiectau cyffrous. Ers dros flwyddyn, dwi wedi bod yn rhan o beilot Cyd Ynni \u2013 Ynni Lleol sy\u2019n edrych ar ddulliau arloesol o ddefnyddio trydan hydro lleol o fewn cymunedau. Hynny yw, dim jesd allforio trydan i bedwar ban byd, ond ei ddefnyddio yn ein cymunedau am bris gostyngol. Mae tua 100 o gartrefi lleol yn Nyffryn Ogwen bellach yn rhan o\u2019r cynllun yma sy\u2019n helpu trigolion i gael trydan rhatach. Mae\u2019r cant hefyd yn buddio o asesiadau effeithlonrwydd o\u2019u cartrefi a digwyddiadau cymunedol fel Ffair Effeithlonrwydd Ynni a theithiau tywys i\u2019r cynllun hydro. Mae\u2019r prosiect yn dod a pobl at ei gilydd i drin a thrafod cynaladwyedd a gall hynny ond bod yn beth da."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Tu hwnt i Ddyffryn Ogwen, dwi hefyd yn gweithio ar y cyd efo\u2019n ffrindiau dros y mynydd yn Llanberis ac Abergwyngregyn. Yn amlach na pheidio i rannu ceisiadau grant neu drafod lobio ond yn fwy diweddar hefyd, i drafod tyfu cymunedol, nofelau graffig am ynni cymunedol, ceir trydan a llawer mwy! Mae\u2019r gaseg eira yn tyfu!"}, {"text_idx": "#000014", "text": "A rw\u0302an dwi ar gyfnod mamolaeth, adra efo\u2019r plant yn gwirioni ar Eiri Gwyn \u2013 sy\u2019n lwmpan 4 mis oed o lawenydd. A dyna i raddau pam dwi\u2019n gneud hyn oll a pham dwi\u2019n ymroi fewn i brosiectau cymunedol fel hyn. Prosiectau sydd wirioneddol yn amcanu i greu dyfodol gwell i\u2019n plant. A dyna\u2019r neges i unrhyw un sy\u2019n darllen mae\u2019n debyg \u2013 er yr anawsterau, mae bod yn rhan o gynllun ynni cymunedol yn werthfawr ar sawl lefel. Dim cwmni\u0308au trydan yda ni, ond cymdeithasau budd cymunedol sy\u2019n gweithredu yn gynaliadwy er budd ein amgylchedd, ein pobol, ein plant a\u2019n dyfodol."}, {"text_idx": "#000015", "text": "A small corner of Gwynedd has been making an impact on the community energy world over the past three years, and that\u2019s mainly because of the determination of volunteers that wish to use natural energy from rivers to create a better future for their areas. In a nutshell, this is the essence of the Ynni Padarn Peris scheme the other side of the mountain, and Ynni Anafon towards the coastline in Abergwygregyn. This is also the essence of the Ynni Ogwen scheme \u2013 a community hydro scheme in Bethesda, the Ogwen Valley, which I\u2019ve had the privilege of working on over the past three years."}, {"text_idx": "#000017", "text": "\u2018Car Gwyllt\u2019, literally translated as \u2018Wild Car\u2019, is the name given to the vehicle used by quarrymen to dart down the quarry inclines, and it seems that a trip in a car gwyllt is a similar experience to developing a community hydro scheme at times! You feel like you\u2019re constantly holding your breath as there are always policy changes that can throw you off track or at least take you on several diversions along the way!"}, {"text_idx": "#000018", "text": "To cut a long story short, we spent well over a year discussing the location of our hydro scheme with Natural Resources Wales \u2013 the organisation that regulates rivers in Wales. There were several options on the cards, but after commissioning a number of studies (fish, bats and trees etc.) and discussing these with NRW, we were diverted and the proposed 500kW scheme was reduced to a 100kW scheme on the Ogwen River in Bethesda. During this stage, the astonishing news came from the Government in Westminster that the Feed in Tariff rates were being reduced at the end of 2015. This completely ruined business plans of many community groups like us across Wales. Luckily for us, this was a break in our financial prospects, but wasn\u2019t fatal."}, {"text_idx": "#000022", "text": "It is a pleasure to share with you that the hydro scheme has now been built and we\u2019re producing clean and sustainable energy in the Ogwen Valley! As well as the hydro energy, the energy of the people involved has been tremendous, and working with the volunteers and the Board has been a real eye opener. Thousands of volunteer hours has gone into developing the scheme. Volunteers also now oversee the scheme\u2019s operation through visiting the site and administrating the scheme."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Since developing the Ynni Ogwen scheme, many more sustainable schemes are being put to work in the Ogwen Valley. To an extent, I see the scheme as a catalyst or snowball that has led to many other exciting projects. For over a year, I\u2019ve been part of the Cyd Ynni \u2013 Ynni Lleol pilot, which looks at innovative methods to use hydroelectricity locally within communities. This means, not just exporting electricity to all corners of the world, but using it in our communities at a reduced rate. Around 100 local homes in the Ogwen Valley are now part of the scheme which helps locals receive cheaper electricity. The hundred households also benefit from efficiency assessments of their homes and community events such as the Energy Efficiency Fair and guided tours of the hydro scheme. The project has also brought people together to discuss sustainability, and that can only be a good thing."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Also within Politics and Policy"}, {"text_idx": "#000030", "text": "Wales leading the way on tough decisions"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Levelling the playing field: A case for retrofit over demolition"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Sign up to receive a daily welsh agenda article and our latest news and events"}, {"text_idx": "#000033", "text": "The IWA gratefully acknowledges the financial support of the Books Council of Wales for the welsh agenda."}]