[{"text_idx": "#000001", "text": "Yn dilyn Gwrthryfel y Pasg, ym 1916 cafodd 1,800 o garcharorion Gwyddeleg, yn cynnwys Michael Collins, eu carcharu mewn hen ddistyllfa chwisgi yn Fron-goch, ger Y Bala. Er i Fron-goch gael lle unigryw yn hanes yr ynysoedd yma, anghofiwyd amdano tan yn ddiweddar."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Daeth y gwersyll yn ysgol hyfforddi ar gyfer yr ymladd yn erbyn rheolaeth Brydeinig o Iwerddon. Gydag arweinwyr galluog yn rhoi gwersi mewn tactegau \u2018guerrilla\u2019. Cafodd y gwersyll yr enw ollscoil na re\u0301abhlo\u0301ide \u2013 prifysgol y chwyldro."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Yn wreiddiol, cafodd y gwersyll ei ddefnyddio ar ddechrau\u2019r rhyfel byd cyntaf i gadw carcharorion Almaenig mewn hen ddistyllfa a chytiau pren dros dro. Yn dilyn rhyfel y Pasg ym 1916 symudwyd yr Almaenwyr oddi yno i wneud lle i tua 1,800 o garcharorion Gwyddelig"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Roedd yr amodau yn Fron-goch yn ddrwg iawn, yr adeiladau\u2019n oer a yn llawn llygod mawr."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Roedd y gwersyll yn gyfle ardderchog i\u2019r gweriniaethwyr, a oedd wedi bod yn wasgaredig ar draws Iwerddon, bod ynghyd i gyd-drefnu eu camau nesaf. Rhyddhawyd ym 1916. Dychwelodd y dynion i Iwerddon a ble ffurfion nhw\u2019r Irish Republican Army. Gorfododd ymgyrch arfog mwy llwyddiannus yr IRA i Lywodraeth Prydain addo tynnu allan o Iwerddon."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Mae cryn ddyfalu yngly\u0302n a theimladau pobl yr ardal a\u2019r carcharorion o\u2019u gilydd? Y ddwy garfan yn Geltiaid \u2013 teimladau cymysg o gydymdeimlad a gelyniaeth efallai? Dywedir i nifer o\u2019r Gwyddelod, yn cynnwys Michael Collins, geisio dysgu ychydig bach o Gymraeg tra yn Fron-goch."}]