[{"text_idx": "#000001", "text": "Rhai o nodweddion amlycaf tref Dolgellau yw ei hadeiladau uchel o gerrig llwydion dolerit a llechen, a\u2019i gwe o strydoedd cul sydd wedi esblygu a datblygu yn ddamweiniol dros bedwar canrif."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Mae 180 o adeiladau\u2019r dref wedi eu rhestru, ac mae llawer o adeiladau hanesyddol y dref, rhai masnachol yn bennaf, yn adfail, yn wag neu yn rhannol wag ers blynyddoedd."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Bydd y prosiect yn cynnig grantiau tuag at waith atgyweirio ar adeiladau, adfer nodweddion pensaerni\u0308ol sydd wedi eu colli ynghyd a\u0302 dod a lloriau gwag yn o\u0302l i ddefnydd economaidd."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Amcan arall y fenter yw hyrwyddo ymwybyddiaeth o dreftadaeth y dref ac annog trigolion ac ymwelwyr i ymwneud mwy a\u0302\u2019u treftadaeth ddiwylliannol."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Roedd cyflwr y to llechi traddodiadol wedi bod yn dirywio ers nifer o flynyddoedd, a roedd yr eiddo wedi ei gynnwys ar gofrestr Adeiladau mewn Perygl Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Llwyddodd y perchnogion gael grant i adfer yr adeilad gan Cadw. Un amod o\u2019r grant oedd bod rhaid cynnal hyfforddiant ar sgiliau traddodiadol fel rhan o\u2019r gwaith. Arweiniodd hyn at gydweithio gyda Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri ar gyfer darparu hyfforddiant toi llechi traddodiadol o dan elfennau addysg a hyfforddiant Menter Treftadaeth Treflun Dolgellau."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Er mwyn darllen cofnod mwy manwl o ail-doi Bwthyn Penmaen yn ogystal a gweld lluniau a fidios, gallwch ymweld a\u0302 gwefan Stone Roof Association."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Mae Siop Newydd wedi bod yn eiddo masnachol yng nghanol Dolgellau ers peth amser. Nid yw dyddiad adeiladu yr adain gefn yn sicr, ond serch hynny, mae\u2019r ffenestri a rhai o\u2019r ffitiadau sydd wedi goroesi yn dyddio\u2019n o\u0302l i\u2019r 19eg canrif."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mae presenoldeb pren sylweddol dros y grisiau ac aliniad y gwaith pren agored yn awgrymu tuag at gyfnodau cynnar o adeiladwaith. Mae trawst pren yn y seler o dan y rhes flaen gyda siamffr cau sy\u2019n awgrymu ei fod wedi ail ddefnyddio o nenfwd, efallai o\u2019r adeilad y newidwyd gan y rhan blaen o\u2019r adeilad presennol yn yr 1820\u2019au cynnar. Nid yw trawstiau o\u2019r math yma yn anghyffredin yn yr unfed ganrif ar bymtheg a\u2019r ail ganrif ar bymtheg."}]