[{"text_idx": "#000002", "text": "Mae diwylliant STEM yn un eang iawn ac yn cynnwys tri phrif faes; Gwyddoniaeth, Technoleg, Peirianneg a Mathemateg. Neu GTPM... ond wnawn ni sticio efo STEM!\nMae\u2019n wir fod sawl darganfyddiad hanfodol ym myd gwyddoniaeth wedi cael eu gwneud gan ferched, fel Katherine Johnson, Mary Jackson a Dorothy Vaughan. Gyda\u2019u doniau mathemategol, eu cyfrifiadau nhw oedd yn allweddol i lwyddiant NASA a\u2019r ras i\u2019r gofod yn y 60au.\nHeddiw, mae nifer yr ymchwilwyr gwyddonol sy\u2019n ferched yn weddol isel, gyda dim ond 30% o ymchwilwyr ar draws y byd yn ferched.\nUn sy\u2019n helaethu hwyl STEM ydi Awen Ashworth, sylfaenydd Sbarduno. Mae Sbarduno yn teithio ar hyd yn fro yn cynnig gweithdai gwyddoniaeth llawn arbrofion arbennig, yn ogystal a\u0302 chynnig help llaw gydag astudio TGAU. Holodd Lysh am ei llwybr i Sbarduno a tybed beth yw ei barn am ferched mewn STEM?"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Gwyddoniaeth oedd breuddwyd Awen, ac aeth hi ymlaen i\u2019r brif ysgol er mwyn gallu astudio a magu gyrfa yn niwydiant gwyddoniaeth.\n\u201cEs i i Brifysgol Bangor ac astudio gradd mewn cemeg, ac on i isio astudio gwyddoniaeth oherwydd oeddwn i wedi cael fy ysbrydoli yn yr ysgol. Roeddwn i\u2019n licio'r athrawon oedd yn dysgu fi ac yn rili mwynhau\u2019r gwersi,\u201d eglura Awen, cyn nodi mai hi oedd y cyntaf yn ei theulu i fynd i\u2019r brifysgol.\n\u201cDoedd neb yn fy nheulu wedi bod yn y coleg cyn fi. Cefais fy magu mewn ty\u0302 cyngor a doeddwn i ddim yn cael gwersi preifat fel rhai.\u201d\nRhoddodd Awen cryn dipyn o feddwl i\u2019w gyrfa yn y dyfodol, drwy benderfynu yn ofalus pa radd oedd hi am ei astudio yn y brifysgol.\n\u201cWnes i benderfynu cadw fy ngradd yn eithaf pen agored drwy ddewis gradd mewn cemeg oherwydd doeddwn i ddim yn gallu penderfynu pa lwybr gyfra oeddwn i am ei ddilyn. Dieteteg oedd y freuddwyd i gychwyn, ond fyswn i wedi bod yn weddol gyfyng o ran be fyswn i\u2019n cael o ran gyrfa.\u201d\nAr o\u0302l cwblhau ei gradd a chael \u2018chydig o brofiad gwaith, symud i ffwrdd i weithio oedd ei bwriad, ond yna daeth plot twist..."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Mae hybu merched i mewn i fyd STEM wedi profi i fod yn her, yn enwedig pan mae llyfrau hanes gwyddoniaeth yn orlawn o ddynion a\u2019u doniau nhw yn hytrach na\u2019r gwaith arbennig, a hanfodol, mae merched mewn hanes wedi rhoi i ddiwylliant gwyddoniaeth.\nCreda Awen fod angen balans rhwng merched a dynion ym myd STEM.\n\u201cMae o\u2019n bwysig cael cydbwysedd,\u201d meddai. \u201cMae angen y cydbwysedd o ferched a dynion achos \u2018da ni\u2019n meddwl mewn ffordd wahanol. Mae yna sawl gwlad gyda chydbwysedd gwell na ni, ac o beth dwi\u2019n ei weld maen nhw o flaen ni mewn datblygiadau STEM, felly tybed os dyna pam... oherwydd eu bod nhw efo cydbwysedd da o ferched a dynion?\u201d\nDydi dilyn llwybr STEM ddim yn gorfod golygu symud yn bell o adra y dyddiau yma, gyda sawl brosiect gwyddonol a technolegol hyd yn oed yng nghefn gwlad Cymru."}]