[{"text_idx": "#000001", "text": "Newyddion a'r Cyfryngau: Newyddion ffug"}, {"text_idx": "#000002", "text": "1. Cyflwyniad2. Cyn i chi gychwyn: y 'chi' digidol3. Beth yw cyfryngau a llythrennedd cyfryngau?4. Ffynonellau cyfryngolToggle DropdownGwahanol fathau o ffynonellau'r cyfryngau Adnoddau academaidd ac an-academaidd 5. Ble a sut i ddod o hyd i newyddion a'r cyfryngau @AberToggle DropdownDod o hyd i Gyfryngau Argraffedig / Print Dod o Hyd i Gyfryngau Darlledu Dod o hyd i gyfryngau'r rhyngrwyd 6. Cysyniadau allweddolToggle DropdownNewyddion ffug Newyddion ffug a'r cyfryngau cymdeithasol Algorithmau a chyfryngau cymdeithasol Camwybodaeth a thwyllwybodaeth Ffeithiau a barn Sensoriaeth Rhyddid Llafar 7. Deall tuedd yn y cyfryngau8. Pwysigrwydd gwerthuso gwybodaeth a gwirio ffeithiau9. Adnoddau llyfrgell, ffynonellau eraill a geirfa10. Cwis"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Sut olwg sydd ar newyddion ffug?"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Gohebwyr a\u0302 gwahanol ffurfiau ar \"newyddion ffug\" o lun gan Frederick Burr Opper yn 1894."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Er efallai fod yr ymadrodd i'w weld yn disgrifio cysyniad modern, ceir enghreifftiau ohono drwy hanes. Edrychwch ar y tab Enghreifftiau o newyddion ffug."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Daeth newyddion ffug yn fwyfwy o broblem i'r gymdeithas wybodaeth heddiw. Gall straeon fynd ar led i bedwar ban y byd mewn eiliadau. Mae rhannu newyddion wedi dod yn gyffredin ac mae llwyfannau'r cyfryngau cymdeithasol wedi hwyluso gryn dipyn ar ledaenu gwybodaeth, newyddion a straeon. Daeth hi'n bwysicach nag erioed o'r blaen ein bod ni'n gwirio'r ffeithiau cyn rhannu rhywbeth ar-lein."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Ar y tudalen hwn fe gewch ddysgu beth yw newyddion ffug, pam mae'n beryglus eu rhannu a sut y gallwch helpu i'w hatal."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Yn union fel y mae'r enw'n awgrymu, straeon a gyhoeddir sydd heb eu seilio ar ffeithiau yw newyddion ffug.\nMae'n bosib i wybodaeth ffug gael ei rhannu'n gyflym mewn sawl ffordd - yn anfwriadol neu'n fwriadol.\nGellir rhannu newyddion ffug ar y cyfryngau cymdeithasol; gallent dyfu drwy gael sylw gan newyddiadurwyr, a\u2019u rhannu eto gan grwpiau cysylltiedig er mwyn ceisio dylanwadu ar y farn gyhoeddus.\nYn aml mae newyddion ffug yn defnyddio penawdau sy'n gorliwio, sy'n gelwyddog neu sydd wedi'u dyfeisio yn llwyr er mwyn bachu'ch sylw a'ch darbwyllo i ddarllen y wybodaeth neu edrych arni'n fanylach."}, {"text_idx": "#000016", "text": "i greu dylanwad neu fantais wleidyddol"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Peidiwch a\u0302 chwympo am dwyll \u2018effaith y gwirionedd twyllodrus\u2019"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Mae effaith y gwirionedd twyllodrus yn golygu bod po fwyaf y byddwch yn gweld a chlywed stori, y mwyaf tebygol yw hi y byddwch yn credu ei bod yn gywir. Efallai nad yw'n wir!"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Gwiriwch y ffeithiau - peidiwch a\u0302 thybio bod y wybodaeth yn gywir"}, {"text_idx": "#000027", "text": "Edrychwch ar y poster cyferbyn ar sut i ganfod newyddion ffug"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Mae sawl math o newyddion ffug, gan gynnwys:"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Sef straeon neu ffeithiau ffug sydd wedi'u creu'n fwriadol i gamarwain darllenwyr ac i hybu safbwynt unochrog neu ryw set benodol o syniadau neu agenda wleidyddol."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Er efallai fod yr ymadrodd i'w weld yn greadigaeth fodern, ceir enghreifftiau o newyddion ffug drwy hanes."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Darlun gan Thomas Hudson, 1744"}, {"text_idx": "#000035", "text": "Aeth newyddion anghywir a ffug ar led am George II, Brenin Prydain Fawr ac Iwerddon, yng nghanol y 1700au. Fel brenin, fe'i gwelid yn arweinydd cryf ac iach. Ar y pryd, roedd y brenin yn wynebu gwrthryfel. Argraffwyd newyddion ffug am y brenin, yn dweud nad oedd ei iechyd yn dda, gan ffynonellau a oedd o blaid y gwrthryfelwyr. Ailargraffwyd y straeon ffug hyn gan argraffwyr eraill, ac fe niweidiodd hyn ddelwedd gyhoeddus y brenin. Roedd hi'n anodd barnu rhwng ffaith a ffugiant. Ni lwyddodd y gwrthryfel ond roedd argraffu'r straeon hyn, a'u hailargraffu droeon, yn dangos pa mor hawdd y gallai'r math hwn o newyddion ffug gyfrannu at newid canfyddiadau a safbwyntiau pobl."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Yn 1917, yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf, cyhoeddodd The Times a'r Daily Mail straeon o ffynonellau dienw yn honni eu bod wedi ymweld a\u0302'r Kadaververwertungsanstalt, sef ffatri-defnyddio-celanedd, lle'r oedd yr Almaenwyr yn defnyddio bloneg o gyrff milwyr meirw o ddwy ochr y rhyfel i wneud sebon a marjarin. Deilliodd y stori o adran swyddogol llywodraeth Prydain, sef MI7, ac fe'i rhoddwyd i'r wasg fel y byddai'n cael ei chyhoeddi er mwyn ceisio argyhoeddi'r darllenwyr bod rhaid trechu'r Almaen."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Sut i adnabod newyddion ffug"}]