[{"text_idx": "#000002", "text": "Lleoedd Lleol ar gyfer Natur"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Nid yw sbwriel sy\u2019n cael ei adael yn anghyfreithlon yn olwg da, ond mae hefyd yn beryglus ac yn ddrud i\u2019w symud."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Darllenwch mwy am sut rydym yn sbarduno myfyrwyr i wneud y peth iawn gyda\u2019u heitemau cartref diangen. Mae\u2019n haws nag ydych yn ei feddwl, a rhatach na dirwy."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Tipio anghyfreithlon yw dympio gwastraff ar dir neu mewn dw\u0302r. Mae\u2019n cynnwys hylif yn ogystal a\u0302 deunydd solet. Gall hyn fod yn berthnasol i wastraff domestig, gwastraff masnachol neu ddiwydiannol, o fagiau du i deiars, matresi i rwbel adeiladu. Gellir rhoi Hysbysiad Cosb Benodedig i unrhyw un sy\u2019n cael ei ddal yn tipio\u2019n anghyfreithlon ar raddfa fach. Mae hyn yn rhoi cyfle i\u2019r troseddwr osgoi erlyniad gan y llys, trwy dalu swm o arian (yn yr achos hwn, am hyd at \u00a3 400). Mae dirwyon o hyd at \u00a350,000 neu hyd yn oed carchariad yn bosib mewn achosion mwy difrifol."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Mae tipio anghyfreithlon yn difetha ein mwynhad o\u2019n trefi a\u2019n cefn gwlad ond gall hefyd lygru\u2019r amgylchedd ac mae\u2019n niweidiol i iechyd pobl ac i fywyd gwyllt. Mae\u2019n tanseilio busnesau gwastraff sy\u2019n gweithredu o fewn y gyfraith. Gall ardaloedd lle mae problemau ddioddef diffyg mewnfuddsoddi. Gall effeithio ar brisiau tai yn ogystal a\u0302 chadw busnesau ac ymwelwyr i ffwrdd."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mae gan ddeiliaid tai gyfrifoldeb cyfreithiol i sicrhau bod y gwastraff o\u2019u cartrefi yn cael ei waredu\u2019n briodol. Gellir rhoi Hysbysiad Cosb Benodedig i ddeiliaid tai o \u00a3300 os byddant yn rhoi eu gwastraff i rywun sydd wedyn yn mynd ymlaen i ddympio\u2019r deunydd."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Mae awdurdodau lleol yn gyfrifol am ddelio gyda\u2019r rhan fwyaf o fathau o dipio anghyfreithlon ar raddfa fach ar dir cyhoeddus. Ond mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn gyfrifol os caiff llawer o ddeunydd ei dipio, os yw\u2019n ymwneud a throseddau cyfundrefnol, yn cynnwys gwastraff peryglus neu\u2019n gallu niweidio iechyd pobl neu achosi niwed amgylcheddol. Cyfrifoldeb tirfeddianwyr yw delio ag unrhyw dipio anghyfreithlon ar dir preifat."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Os ydych chi\u2019n gweld tipio anghyfreithlon, rhowch wybod i Taclo Tipio Cymru. Os ydych yn gweld trosedd wastraff yn cael ei chyflawni, gallwch alw\u2019r heddlu (rhif nad yw\u2019n rif brys) neu Crimestoppers ar 0800 555 111."}]