[{"text_idx": "#000001", "text": "Dilyn o\u0302l troed y Tour"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Un o'r pethau gwychaf am seiclo wrth gwrs yw ei bod hi'n gamp yn yr awyr agored, a chefnogwyr ar hyd y ffordd sydd heb dalu ceiniog am docyn o fath yn y byd."}, {"text_idx": "#000003", "text": "A daw cyfle hefyd i seiclwyr ddilyn o\u0302l troed y raswyr ac ymgymryd a\u0302'r un heriau a\u0302 nhw, ddilyn yr un llwybrau a\u0302 nhw. Alla'i gofio rhywun yn dweud wrtha'i - faint o bobl sy'n mynd i gael y cyfle i chwarae yn Wembley? - pan oeddwn i'n ia\u0302u."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Felly dyma i chi gipolwg o 'nhaith bersonol i ar ffyrdd y Tour de France."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Cyn troi at y mannau sy'n gyfarwydd i mi fydd yn ymddangos ar y Tour eleni, dyma fynd yn o\u0302l mewn amser rywfaint i ddechrau i'ch cyfeirio chi at ddau gofnod blog dwi wedi eu hysgrifennu yn y gorffennol. Mae'r ddau yma ymysg y rhai yr ydw i fwyaf balch ohonyn nhw - mae 'na hoel gwaith caled arnyn nhw, ar y beic ac wrth ysgrifennu! Ynddyn nhw dwi'n dilyn o\u0302l troed cymal nodedig - un o bob rhediad o'r ras - gan fyfyrio ar ambell beth wrth fynd hefyd. Hynny yn y gobaith y bydd o'n ddarllen difyr, yn enwedig am eich bod chi yn hwyl y Tour ar hyn o bryd!"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mae\u2019n drydydd o Orffennaf, 2021, a chymal 8 y Tour de France sy\u2019n cael ei gynnal yn gynharach na\u2019r arfer oherwydd y Gemau Olympaidd. Meddyliwch yn o\u0302l flwyddyn - wel, llai na blwyddyn, mewn gwirionedd, i ras 2020. Un o\u2019r rhediadau hwyraf erioed o\u2019r ras, a\u2019r rhan fwyaf yn cael ei chynnal ym mis Medi. Ar y 25ain, hoeliwyd sylw\u2019r byd ar w\u0302r ifanc o Slofenia, Tadej Pogac\u030car, gynhyrchodd berfformiad arallfydol - gair doji yn y byd seiclo - i gipio\u2019r crys melyn o afael ei gyd-wladwr, Primoz\u030c Roglic\u030c. Yn naturiol felly, Pogac\u030car yw\u2019r ffefryn mawr i ennill y ras am yr eilwaith o\u2019r bron."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Ar ddechrau\u2019r cymal, mae Pogac\u030car yn eistedd yn y pumed safle ar y dosbarthiad cyffredinol. Rhwng ennill y cymal yn erbyn y cloc, cipio eiliadau gwerthfawr ar gymalau bryniog megis i Mur de Bretagne, ac ennill eiliadau bonws fan hyn a fan draw, mae ganddo fantais gadarn dros ei brif gystadleuwyr. Dydy\u2019r hierarchaeth yn eu plith nhw heb sefydlu chwaith, ac mae\u2019r gw\u0302r o Slofenia\u2019n ymddangos ben ac ysgwyddau uwch eu pennau yn barod."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Mae cymal 8 yn gymal rhwng Oyonnax a Grand Bornand, sy\u2019n ddigon pell yn y car i\u2019r rhai ohonom sy\u2019n adnabod traffyrdd a llwybrau tarw y rhanbarth. Er, \u2018dim ond\u2019 150km ydy\u2019r cymal, sy\u2019n gymharol fyr o safonau\u2019r Grand Tours. Yn nhroedfryniau dechrau\u2019r dydd, mae naratif y dydd yn dechrau sefydlu, a daw i\u2019r amlwg mai stori aml-haenog a\u0302 nifer o edau yn gwau drwyddi fydd hon. Rasys o fewn y ras."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Drwy\u2019r glaw yn gynnar yn y cymal wrth i dempo ffrwydrol gael ei osod, mae Geraint Thomas a Primoz\u030c Roglic\u030c, dau o\u2019r prif ffefrynnau i ennill yn Paris, yn colli gafael ar y ras am y crys melyn a\u2019u gobeithion yn dirwyn i ben."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Dechrau poethi - er nid o ran y tywydd - wna pethau wrth gyrraedd dringfa gategori 1 i Mont Saxonnex ar y ffordd i dref Cluses, ac mae\u2019r dihangiad yn fawr a serennog. Mae\u2019n ddiwrnod sy\u2019n eu siwtio nhw, ac mae\u2019n bur debyg mai dringwr cryf o\u2019u plith fydd yn dathlu yn Le Grand Bornand ar ddiwedd y dydd."}, {"text_idx": "#000013", "text": "A minnau\u2019n ddigon ffodus o fod wedi bod yn yr ardal hon lawer gwaith erbyn hyn, mae\u2019r Col de la Colombie\u0300re yn gyfarwydd i mi. Dyma\u2019r \u2018dringfa Tour de France\u2019 agosaf at lyn Annecy - neu\u2019r ochr ddeheuol beth bynnag - ac felly mae wedi bod yn uchafbwynt i ambell drip."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Ond ro\u2019n i wastad wedi bod eisiau dringo\u2019r Colombie\u0300re yr \u2018ochr anodd\u2019; yr ochr fyddai\u2019n dod fel denoumenent ar gymal o\u2019r Tour."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Ac felly dyna wnes i eleni, er mwyn ail-greu rhan olaf ymosodiad anferthol Tadej Pogacar ar gymal 8 y Tour llynnedd."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Wrth ddeffro ar ddiwrnod olaf fy ngwyliau yn y Pyre\u0301ne\u0301es yn wythnos olaf mis Gorffennaf, dwi\u2019n gweld golygfa gyfarwydd. Niwl. Brouillard. Mae wedi bod yn batrwm yr wythnos hon, ond yn ffodus, bu i mi allu ddringo drwyddo ac uwchben ar ddau ddiwrnod o\u2019r trip, a hynny i\u2019r Col du Tourmalet ac i Luz Ardiden. Mae\u2019n sicr yn hinsawdd wahanol yng nghrombil y mynyddoedd i\u2019r hyn yr ydw i wedi arfer ag o ar wyliau, yn yr Alpau hyd yn oed."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Y gobaith yw medru esgyn uwch y niwl eto heddiw, ac y bydd modd gweld rhywbeth o gopa\u2019r Hautacam. Yng ngeiriau Mr Picton; cadwch yn y ffydd, cadwch yn y ffydd."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Mae\u2019r ardal hon o\u2019r Pyre\u0301ne\u0301es, elwir yn Mecca i seiclwyr (sy\u2019n eironig gan nad ydy o ddim nepell o Lourdes), yn seiliedig ar geunant y Gorge de Luz. Ar y pen deheuol, mae tref Luz Saint Sauveur - troed y Tourmalet a Luz Ardiden - lle dwi\u2019n aros, ac ar y pen arall mae tref Argele\u0300s Gazost - troed y Col du Soulor a\u2019r Aubisque, a\u2019r Hautacam. Felly mae dechrau\u2019r siwrne yn mynd a mi ar y ffordd - yr unig un sy\u2019n cysylltu\u2019r ddwy dref - sy\u2019n gul a gweddol brysur ond ar y cyfan ar y goriwaered, ac ar ei ddiwedd, yn troi i\u2019r dde gan ddilyn yr arwydd am Hautacam."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Mae\u2019r peloton wedi dringo\u2019r Col d\u2019Aubisque ac yna wedi disgyniad byr yn gorfod dringo rhyw fymryn eto i gopa\u2019r Col du Soulor, cyn troi i\u2019r chwith am Ferrie\u0300res a throed dringfa ola\u2019r dydd, y Col de Spandelles."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Dyma\u2019r diwrnod olaf yn y mynyddoedd, a Jonas Vingegaard sydd yn y crys melyn. Mae Pogac\u030car yn gwybod fod rhaid iddo ymosod o bell heddiw er mwyn ennill y ras."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Ar y disgyniad, mae\u2019r ddau ar ruthr. Vingegaard yn rhyw lithro fymryn ar y graean. Y galon yn colli curiad neu ddau. Y ddau\u2019n o\u0302l efo\u2019i gilydd, a rownd y gornel... Pogac\u030car yn gwthio\u2019n rhy galed ar y gornel, ac mae o ar lawr. Ein calonnau yn ein gyddfau. Ond cadoediad rhyngddynt sy\u2019n dilyn. Y ddau\u2019n ysgwyd llaw, ac ewyllys da rhyngddynt. Ai dyma\u2019r foment sy\u2019n ennill y Tour i Vingegaard?"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Wrth gyrraedd troed yr Hautacam, a dechrau ar y ddringfa 13.6km ar gyfartaledd o 8%, mae cyd-reidiwr Vingegaard, Wout van Aert, yn y dihangiad blaen ddwy funud a hanner o flaen grw\u0302p y crys melyn. Mae dau domestique gan Vingegaard o\u2019i flaen i\u2019w gynorthwyo ar lethrau isa\u2019r ddringfa, ac i\u2019w warchod rhag ymosodiadau gan Pogac\u030car sy\u2019n dynn ar ei olwyn."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Dad a fi ar dop y Tourmalet, 2022."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Yn 2022 y gwnes i fentro i'r Col du Tourmalet - dyna'r tro cyntaf i mi fod yn y Pyre\u0301ne\u0301es. Roedd hi fymryn o sioc i'r system, a\u0302 dweud y gwir, o'i gymharu a\u0302 llefydd eraill y buon ni ar wyliau yn y gorffennol. Deffro bob bore yn y gobaith o haul braf ac awyr las, glir, ond nid felly bu hi. Niwl mynydd go iawn, er ei bod hi wythnos olaf Gorffennaf. Mae'r Tourmalet yn enwog am fod yn hir, ac mi'r oedd hi'n dipyn o her, rhaid cyfaddef. Ond alla'i ddim cyfleu mewn geiriau, dwi'm yn credu, y wefr a gefais wrth ddringo drwy'r cymylau ac uwch eu pennau, a'r copaon uchel i'w gweld yn glir. Dyna fynd a\u0302'r profiad o gyrraedd copa, y teimlad o gyflawniad ac o gyrrhaeddiad, i'r lefel nesaf. Di-guro."}, {"text_idx": "#000026", "text": "I'r cyfeiriad gwrthwyneb aeth y Tour eleni; mae consensws nad oes un ochr yn anoddach na'r llall. Ceir cerflyn i Laurent Fignon, ac mae ffordd gefn i'r copa o gyfeiriad Barre\u0300ges a Luz Saint Sauveur wedi'i enwi ar ei o\u0302l hefyd. Dyma'r ddringfa sydd wedi'i chynnwys fwyaf aml yn y Tour, a cheir stori gofiadwy sydd werth ymchwilio 'mhellach iddi o pan aeth y reidwyr dros y Tourmalet am y tro cyntaf ym 1910 - y tro cyntaf i fwlch o'r fath gael ei gynnwys ar y Tour - a'r seiclwyr yn gweiddi \u00ab vous e\u0302tes des assassins \u00bb."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Col de la Forclaz de Montmin"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Sara, fy chwaer, a fi ar dop y Forclaz, 2022."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Dyma fy hoff le yn y byd! O fod yn ddigon ffodus o fynd i ardal Annecy ar wyliau sawl tro bellach, mae'r Col de la Forclaz wedi tyfu'n dipyn o ffefryn. Pan oeddwn i'n ia\u0302u, hon oedd y ddringfa o'n i'n ei 'hofni' fwyaf, am ei bod hi mor heriol. Mae'n dal i fod yn heriol hyd heddiw a rhannau ofnadwy o serth ohoni - yn fwy cyson wrth ddringo o gyfeiriad Montmin, tra bo llwybr y Tour eleni o Talloires yn golygu fod y serthaf o'r dringo i'w gael yn y 3km olaf. Mae'r olygfa yn ddi-guro; byddwn i wirioneddol yn gallu eistedd yn y caffi sydd ar y top yn edrych ar y cychod ar y llun, pobl yn nofio a phadl-fyrddio, ac wrth gwrs, y rhai dewr sy'n cymryd parapente i lawr."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Byddwn i'n maddau i chi pe na baech chi wedi dod ar draws y Marais wrth edrych ar broffil y cymal, am ei bod hi'n cymryd llygad craff i sylwi arno. Nid yw'r trefnwyr wedi penderfynu categoreiddio'r ddringfa, er ei bod hi'n ddringfa gategori 3 ar Strava. Y rheswm am hynny, mae'n debyg, yw'r ffaith fod mwy neu lai cilomedr ar y goriwaered yng nghanol y ddringfa, sydd ond yn 8km. Mae'n cael ei gwerthu fel dringfa sy'n berffaith ar gyfer seiclwyr sy'n newydd i'r Alpau, ac mae hynny'n sicr o fod yn wir."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Mae peth amser wedi mynd heibio ers i mi ddringo'r Croix Fry. Y tro diwethaf i mi wneud hynny oedd pan oeddwn i'n dilyn cwrs cymal o'r Crite\u0301rium du Dauphine\u0301 yn 2020. Roedden nhw'n dilyn llwybr fwy neu lai'n union yr un fath ag y mae'r Tour eleni, ond fod y Dauphine\u0301 wedi bod yn gas ac wedi cynnwys dringfa ddiarffordd y Col de Plan Bois fel rhan o'r arlwy yn ogystal. Mae'r Croix Fry yn sicr yn gam i fyny yng ngyrfa rywun wrth ddechrau dringo yn yr Alpau, ac mae'r Tour wedi'i dynodi fel dringfa gategori un. Ryw 7% yw'r cyfartaledd graddiant ac mae'n sicr yn taro tant a\u0302 mi. Wrth ddringo'i llethrau, mae golygfeydd gwych i'w cael a phrofiad go iawn o seiclo'n yr Alpau am fod bachdroeon di-ri a marcwyr cilomedrau'n cyfri lawr y pellter i'r copa. Ond efallai nad ydy hi cweit yn cynnig yr un wefr wrth gyrraedd y copa am nad oes cystal golygfeydd a\u0302 hynny - rhaid dringo ymhellach i ganfod rheiny."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Llun ohona i yn 2023 a llun go wael o'r copa yn edrych tua Mont Blanc."}, {"text_idx": "#000036", "text": "I ganfod y golygfeydd gwell, rhaid mynd i lawr y goriwaered ychydig o dop y Croix Fry a chyrraedd croesffordd sy'n cwrdd a\u0302'r ffordd i'r Col des Aravis - y ddringfa honno'n ei chyfanrwydd yn pasio drwy gyrchfan sgi\u0308o La Clusaz. O fod yn cyrraedd ryw hanner ffordd i fyny, does dim gymaint a\u0302 hynny o waith dringo'n weddill, ond dyma i chi eto ddringfa sy'n cynnig gwefr seiclo'n yr Alpau. Y clychau rownd gyddfau'r gwartheg yn tanio'r dychymyg i feddwl eich bod chithau ar y Tour de France a chefnogwyr swnllyd naill ochr i'r ffordd. Ac mi alla'i gofio dringo hon am y tro cyntaf ac aros yn eiddgar am ryw olygfa i ddynodi'r copa - mae 'na ryw bwynt lle mae'r ffordd yn gwastatu rhywfaint ac mae'r cyfan yn dod i'r golwg. Mae'n llecyn poblogaidd a digonedd o lefydd bwyta i'w cael, ac mae rhai hyd yn oed yn priodi yma."}, {"text_idx": "#000037", "text": "I'r rhai sy'n fwy hardcore na fi, mae 'na lwybr graean yn mynd o'r copa i gopa'r Col de l'Arpettaz - la Route de la Soif yw enw hwn. Er y golygfeydd anhygoel, roedd y llwybr bron yn drech na mi. Un o'r dyddiau hynny yng ngyrfa seiclo rhywun lle mae'r awydd yn dod i roi'r ffidil yn y to!"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Boed y Tour yn gyfle i chi fynd am road trip rownd Ffrainc o gyfforddusrwydd y soffa, neu'n gyfle i fynd am road trip go iawn a dilyn o\u0302l troed y ras, mae rhywbeth arbennig am ba mor bersonol y gall y ras hon fod."}, {"text_idx": "#000039", "text": "La Vuelta yn y Gymraeg am y tro cyntaf: yr holl fanylion"}]