[{"text_idx": "#000008", "text": "A ninnau wedi gorfod ymgyfarwyddo erbyn hyn a\u0302\u2019r amrywiolyn Omicron, gobeithio y bydd cynnwys rhifyn Ionawr o\u2019r Traethodydd yn gwrthbwyso\u2019r anawsterau gan godi ein calonnau ar ddechrau 2022. Amrywiaeth sydd gennym eto ar eich cyfer, yn gerddi, ysgrifau yn adolygiadau gan gyfranwyr cyfarwydd a rhai newydd. Y beirdd, fel arfer, sy\u2019n agor y rhifyn hwn, Mary Burdett-Jones ynghyd ag enw newydd, sef Margriet Boleij, ac yna gadwyn o englynion gan Goronwy Wyn Owen. Ymfalchi\u0308wn fod Y Traethodydd yn parhau i roi lle teilwng i\u2019n beirdd yn osgytal ag i\u2019n rhyddieithwyr."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Ffrwyth cyfres o seminarau-ar-lein a drefnwyd gan yr Eglwys yng Nghymru i ddathlu ei hetifeddiaeth yw\u2019r ddwy ysgrif gyntaf, y naill gan A. Cynfael Lake yn tafoli o\u2019r newydd Weledigaethau\u2019r Bardd Cwsg gan Ellis Wynne, a\u2019r llall gan Huw Pryce yn trafod Drych y Prif Oesoedd gan Theophilus Evans. Dau o ryddieithwyr pennaf y ddeunawfed ganrif oedd yr awduron hyn, Ellis Wynne yn frodor o Ardudwy, Sir Feirionnydd, a Theophilus yn hanu o Ddyffryn Teifi, er iddo dreulio\u2019r rhan fwyaf o\u2019i yrfa yn Sir Frycheiniog. Pan aeth y Bardd Cwsg \u2018ryw brynhawngwaith teg o haf hirfelyn tesog\u2019 i un o fynyddoedd Cymru a\u0302\u2019i sbienddrych yn ei law, gwelodd bethau rhyfedd, sef gwirciau ei gyd-fforddolion yn y byd, dirgelion angau ac yna rai o drigolion uffern, sef yr anffodusion a gosbwyd yn y Farn. Pa mor effeithiol, neu aneffeithiol, oedd yr awdur yn ei amcan o gymell edifeirwch yn ei ddarllenwyr, creodd olygfeydd llachar o ddiangof a pheth o\u2019r dychan mwyaf deifiol a welwyd yn lle\u0302n Cymru erioed. Os creadigaeth fwriadus y dychymyg yw\u2019r Gweledigaethau, nid llai dychymyglawn yw\u2019r Drych, er iddo honni bod yn llyfr hanes sobr, yn olrhain tras a champau\u2019r Cymry yn y canrifoedd bore. Nod debyg oedd i\u2019r ddau waith, sef galw\u2019r Cymry yn o\u0302l at eu Cre\u0308wr, trwy adferiad buchedd unigolion yn achos yr un, a thrwy ystyried eu natur fel cenedl sanctaidd, a freintiwyd gan Dduw, yn achos y llall; fel y dywed Huw Pryce, \u2018iachawdwriaeth, rhagluniaeth a hanes\u2019 yw\u2019r thema\u0302u sy\u2019n clymu stori\u2019r Drych ynghyd. Beth bynnag am honiad Theophilus mai llunio llyfr hanes oedd ei amcan, dwy enghraifft o ysgrifennu creadigol athrylithgar oedd y ddau waith hwn, ac er iddynt gael eu llunio dair canrif yn o\u0302l, mae ganddynt bethau crafog ac annisgwyl i\u2019w dweud wrth ffolinebau\u2019r unfed ganrif ar hugain. Darllenwch y ddwy ysgrif hyn, ac yna ewch yn o\u0302l at y Gweledigaethau ac at y Drych a rhyfeddwch o\u2019r newydd at eu gwerth."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Symud i\u2019r ugeinfed ganrif a pheth o\u2019r ganrif hon a wna Ieuan Parri mewn ysgrif ddiddorol ar \u2018y portread\u2019 mewn rhyddiaith Gymraeg. T. Gwynn Jones, E. Morgan Humpheys, D. Tecwyn Lloyd, Gwyn Thomas ac Angharad Price yw\u2019r awduron dan sylw, ac astudiaeth loyw o\u2019u dulliau nhw o dynnu portreadau geiriol medrus a chofiadwy o rai o\u2019u cydnabod. Yn ogystal a\u0302 hon, cawn gan Llion Wigley ail ran ei ymdriniaeth hynod ddarllenadwy o ymwneud rhai o Gymry amlwg yr ugeinfed ganrif a\u0302 chrefyddau\u2019r Dywrain, \u2018Karma Cymraeg: Bwdiaeth, Hindw\u0302aeth a\u2019r Cymry, c. 1923-80\u2019, a\u2019r olaf mewn cyfres gan Enid Morgan o ysgrifau a gyhoeddwyd gyntaf ar wefan Cristnogaeth 21."}]