[{"text_idx": "#000003", "text": "Gorbryder. Gair sy\u2019n cael ei ddefnyddio i ddisgrifio teimladau o anesmwythyd, gofid ac ofn. Un sydd yn byw gyda\u2019r cyflwr ers ei harddegau ydy Arddun Rhiannon o Ddinas, Llanwnda.\u201cPam ein bod ni wastad yn cofio\u2019r pethau drwg sydd wedi cael eu dweud amdanom ni? Prin \u2019dan ni\u2019n cofio\u2019r pethau da a chadarnhaol. Tasa rhywun yn gofyn imi restru\u2019r holl sylwadau negyddol o unrhyw fath sydd wedi cael eu taflu ata i dros y blynyddoedd, dwi\u2019n siw\u0302r y byddwn i\u2019n gallu bod yno am oriau yn eu diflasu nhw efo rhestr hirfaith.Gofynnwch imi restru\u2019r canmoliaethau ar y llaw arall, ac mi fyddwn i\u2019n ei chael hi\u2019n anodd iawn rhoi llond llaw o enghreifftiau i chi. Dwi\u2019n gwybod go iawn fod \u2019na\u2019r un faint, os nad mwy o bethau da \u2019swn i\u2019n gallu eu nodi \u2013 ond o, mam bach! Mae hi\u2019n swydd llawn amser imi drio\u2019u cofio nhw.Dyna\u2019r peth efo iselder \u2013 mae o\u2019n gwmwl dros eich pen 24 awr o\u2019r dydd, saith diwrnod o\u2019r wythnos. Cwmwl sy\u2019n llawn amheuon, ofn, ac un sy\u2019n dileu unrhyw hunan-werth roeddech chi\u2019n berchen arno cynt. Rai diwrnodau mae\u2019r cwmwl yn sefydlog ac mae hi\u2019n ddiwrnod braf, ond mae \u2019na rai diwrnodau lle mae o\u2019n gwmwl du.Os dwi\u2019n cofio\u2019n iawn, dwi\u2019m yn meddwl y daeth un cyn y llall, fel y cyfryw. Hynny ydi, daeth yr iselder a\u2019r gorbryder law yn llaw. Fel mae sawl un yn ymwybodol, mae ymladd un cyflwr yn flinedig ar y naw, ond fflipin \u2019ec, mae gorfod ymladd dau yn cymryd y mic, braidd. Does \u2019na ddim ffordd hawdd o\u2019i esbonio...Gair o gyngorGall fod yn anodd pan fydd rhywun annwyl i chi yn profi gorbryder, ond mae pethau y gallwch chi eu gwneud i\u2019w helpu.Peidiwch a\u0302 rhoi pwysau arnyntCeisiwch beidio a\u0302 rhoi pwysau ar eich ffrind neu aelod o\u2019r teulu i wneud mwy nag y maen nhw\u2019n teimlo\u2019n gyfforddus yn ei wneud. Mae\u2019n bwysig iawn bod yn amyneddgar, gwrando ar eu dymuniadau a chymryd pethau ar gyflymdra sy\u2019n iawn iddyn nhw.Mae\u2019n ddealladwy fod arnoch eisiau eu helpu i wynebu eu hofnau, ond gall fod yn drallodus i rywun os ydynt yn teimlo eu bod yn cael eu gorfodi i sefyllfaoedd cyn eu bod yn barod. Gall hyn waethygu eu gorbryder hyd yn oed.Ceisiwch ddeallDysgwch cymaint ag y gallwch am orbryder. Bydd hyn yn eich helpu i ddeall yr hyn maent yn ei brofi.Gofynnwch iddynt am eu profiadau. Gallwch ofyn iddynt sut mae gorbryder yn effeithio arnynt o ddydd i ddydd, beth sy\u2019n ei wneud yn well neu\u2019n waeth. Gall wrando ar eu profiadau eich helpu chi i uniaethu a\u0302 sut maen nhw\u2019n teimlo.Byddwch yn garedig, peidiwch a\u0302 beirniadu... gadewch iddynt wybod y bydd yn mynd heibio, a dywedwch eich bod chi yno iddynt.Gofynnwch sut gallwch chi helpuMae\u2019n bosib bod eich ffrind neu aelod o\u2019r teulu eisoes yn gwybod sut y gallwch chi eu cefnogi \u2013 er enghraifft, efallai ei fod yn eu helpu nhw os ydych chi\u2019n eu cymryd allan o\u2019r sefyllfa, i siarad a\u0302 nhw yn addfwyn neu wneud ymarferiadau anadlu gyda nhw.Drwy ofyn iddynt beth sydd angen arnynt, neu sut gallwch chi helpu, gallwch eu cefnogi i deimlo fod mwy o reolaeth ganddyn nhw. Mae gwybod bod rhywun yno sy\u2019n gwybod beth i\u2019w wneud os ydynt yn dechrau teimlo\u2019n orbryderus neu\u2019n mynd i banig yn eu helpu nhw i deimlo\u2019n fwy diogel a thawel eu meddwl.Cefnogwch nhw i gael cymorthOs ydych chi\u2019n teimlo bod gorbryder eich ffrind neu aelod o\u2019r teulu yn dod yn broblem iddynt, gallwch eu hannog i geisio triniaeth addas drwy siarad a\u0302 meddyg teulu neu therapydd. Gallwch hefyd:Gynnig eu helpu i drefnu apwyntiad gyda\u2019r meddyg.Cynnig cefnogaeth pan fyddan nhw\u2019n mynychu apwyntiadau.Eu helpu i ymchwilio i fathau gwahanol o gefnogaeth, megis gwasanaethau cymdeithasol neu grwpiau cymorth.Edrych ar o\u0302l eich hunGall fod yn anodd iawn i gefnogi rhywun sydd a\u0302 phroblem iechyd meddwl \u2013 nid ydych ar ben eich hun os ydych chi\u2019n teimlo hyn yn ormod weithiau. Mae\u2019n bwysig cofio edrych ar o\u0302l eich iechyd meddwl eich hun hefyd, fel bod gennych yr egni a\u2019r amser sydd arnoch ei angen i helpu.* Daw\u2019r cyngor uchod oddi ar - - gwefan sy\u2019n rhoi sylw ac sy\u2019n taflu goleuni ar bob math o gyflyrau iechyd meddwl.Am gymorth, dyma rai cysylltiadau:Mind0300 123 3393 (Dydd Llun i ddyddGwener, rhwng 9am a .ukY SamariaidFfo\u0302n: 08457 90 90 90 (24 awr y dydd)E-bost jo@samaritans.orgGwefan "}]