[{"text_idx": "#000000", "text": "Eco-beirianneg: Dylunio ac adeiladu gan ystyried byd natur"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Mae morlinau Mo\u0302r Iwerddon yng Nghymru ac Iwerddon yn drefol iawn. Mae\u2019r angen i warchod cartrefi a seilwaith rhag cael eu herydu a rhag stormydd yn golygu bod morlinau Mo\u0302r Iwerddon wedi\u2019u haddasu yn helaeth, wrth i forgloddiau, torddyfroedd, grwynau a mathau eraill o amddiffynfeydd arfordirol gael eu hadeiladu. Mae\u2019n debygol y bydd cynnydd yn lefel y mo\u0302r ac mewn erydu a stormydd, o ganlyniad i\u2019r newid byd-eang yn yr hinsawdd, yn cynyddu\u2019r galw am waith addasu arfordirol yn y dyfodol agos. Mae Mo\u0302r Iwerddon hefyd yn cynnig cyfleoedd enfawr i ehangu cyfleusterau cynhyrchu ynni gwynt ar y mo\u0302r a mathau eraill o ynni adnewyddadwy morol. Bydd hynny\u2019n arwain at addasu gwely\u2019r mo\u0302r yn helaeth, drwy adeiladu amddiffynfeydd erydu o ragfur creigiog ar gyfer peilonau tyrbinau gwynt ac ar gyfer ceblau angori dyfeisiau sy\u2019n arnofio, er enghraifft."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Mae gosod strwythurau artiffisial o goncrit, pren, metel neu flociau gwenithfaen yn lle glannau creigiog neu dywodlyd naturiol yn creu cynefinoedd wedi\u2019u newid sy\u2019n llai cymhleth yn aml, sy\u2019n cael gwared a\u0302 nodweddion dal dw\u0302r (e.e. pyllau trai) ac sy\u2019n creu arwynebau fertigol neu lorweddol llyfn lle gall fod yn anodd i organebau gytrefu neu osgoi ysglyfaethwyr. At hynny, mae adeiladu amddiffynfeydd mo\u0302r caled yn atal y lan rhag cilio wrth i lefel y mo\u0302r godi, sy\u2019n culhau\u2019r parth rhynglanwol (caiff y ffenomenon hwn ei alw\u2019n wasgfa arfordirol)."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mae eco-beirianneg yn darparu dull gweithredu y gellir ei ddefnyddio i liniaru rhai o effeithiau amgylcheddol niweidiol gwaith adeiladu arfordirol a morol angenrheidiol, ac i gyflwyno manteision eilaidd. Gellir gwneud hynny drwy ddylunio strwythurau newydd gan ystyried byd natur neu drwy addasu strwythurau sy\u2019n bodoli eisoes. Mewn rhai achosion, y nod yw cynyddu bioamrywiaeth a gwella swyddogaethau ecosystem (e.e. gwella ansawdd y dw\u0302r) a gwasanaethau (e.e. manteision o ran amwynder) yn gyffredinol, er enghraifft drwy greu strwythurau y mae eu harwyneb yn gymhleth iawn a/neu drwy ymgorffori nodweddion sy\u2019n dal dw\u0302r. Mewn achosion eraill, y nod yw creu amgylchedd addas i rywogaethau penodol ei gytrefu, megis pysgod cregyn sy\u2019n creu riffiau neu bysgod neu bysgod cregyn sy\u2019n werthfawr o safbwynt masnachol."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mae gan y rhan fwyaf o strwythurau arfordirol artiffisial arwynebau llyfn o goncrit. Gall gwneud yr arwynebau hyn yn fwy garw fod o fudd i organebau morol arfordirol. Mae arwyneb teils arbrofol Ecostructure yn efelychu\u2019r cymhlethdod a welir ar lannau creigiog naturiol. Ar o\u0302l 18 mis (ar y dde), mae amryw fathau o wymon yn gorchuddio\u2019r arwyneb."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Daeth prosiect Ecostructure ag ecolegwyr, peirianwyr, eigionegwyr a daearyddwyr dynol ynghyd o brifysgolion yng Nghymru ac Iwerddon.. Nod y prosiect oedd hwyluso\u2019r defnydd o eco-beirianneg o amgylch arfordir Mo\u0302r Iwerddon drwy fapio strwythurau arfordirol a oedd yn bodoli eisoes ac asesu eu gwerth ecolegol, ac yna defnyddio\u2019r wybodaeth honno i ddatblygu offer i ragweld gwerth ecolegol strwythurau newydd arfaethedig. At hynny, gwnaethom ddefnyddio\u2019r wybodaeth hon i ddylunio cenhedlaeth newydd o ymyriadau eco-beirianyddol sy\u2019n seiliedig ar fyd natur, ar raddfa arbrofol, ac mae\u2019r ymyriadau hynny\u2019n awr yn cael eu troi\u2019n gynnyrch ar raddfa fasnachol."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Yn ogystal a\u0302 chyflawni\u2019r ymchwil newydd arloesol hon, gwnaethom grynhoi\u2019r dystiolaeth sy\u2019n bodoli eisoes am eco-beirianneg arfordirol gan lunio synopsis hygyrch, sy\u2019n galluogi defnyddwyr i gael gafael ar y dystiolaeth mewn un man heb fod angen iddynt chwilio drwy lawer o lenyddiaeth academaidd. Drwy gydol y prosiect, gwnaethom ymgysylltu a\u0302 datblygwyr, contractwyr, cyrff rheoleiddio a chymunedau arfordirol er mwyn nodi\u2019r prif ysgogwyr a\u2019r rhwystrau ymddangosiadol i gyflwyno atebion eco-beirianyddol o amgylch arfordir Mo\u0302r Iwerddon."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Isod : Siani\u2019n defnyddio \"agen hirgul\u201d wedi\u2019i cherfio mewn concrit fel cysgodfan. Gall gwelliannau eco-beirianyddol fel y rhain ddarparu cysgod a chynefin i ffawna\u2019r mo\u0302r."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Mae\u2019r astudiaeth hon yn cyflwyno proses 5 cam Ecostructure o ddylunio unedau eco-beirianyddol ar gyfer strwythurau morol \u2013 proses y gellir ei haddasu a\u2019i chymhwyso yn unol a\u0302 blaenoriaethau sy\u2019n benodol i\u2019r defnyddiwr."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Mae canlyniadau\u2019r astudiaeth hon yn amlygu\u2019r posibilrwydd y gall ymyriadau eco-beirianyddol ar forgloddiau leihau peryglon eithafol o ganlyniad i donnau\u2019n llifo drostynt, a hynny drwy wasgaru ynni ychwanegol y tonnau drwy wneud arwyneb y strwythur yn fwy garw."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Bioddiogelwch: Osgoi\u2019r bygythiad a achosir gan rywogaethau estron goresgynnol"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Yn aml, bydd rhywogaethau estron goresgynnol yn cytrefu strwythurau arfordirol artiffisial, yn enwedig mewn porthladdoedd a marina\u0302u neu wrth eu hymyl, lle gall y ffaith bod llawer o gychod yn mynd a dod gyflwyno rhywogaethau o bob cwr o\u2019r byd. O\u2019r safleoedd cychwynnol hyn, gallant ymledu wrth i larfa\u0302u wasgaru\u2019n naturiol i gynefinoedd naturiol neu artiffisial cyfagos. Gallant achosi problemau ecolegol a cholledion economaidd, drwy lynu wrth gychod a seilwaith morol a thrwy ysglyfaethu rhywogaethau brodorol neu gystadlu a\u0302 nhw, gan gynnwys rhywogaethau sy\u2019n bwysig o safbwynt economaidd. Ar o\u0302l iddynt ymsefydlu, mae cael gwared a\u0302 rhywogaethau estron goresgynnol yn broses eithriadol o anodd a drud, felly mae\u2019n bwysig eu hatal rhag cyrraedd neu, os na ellir gwneud hynny, eu canfod cyn gynted ag sy\u2019n bosibl er mwyn gallu cael gwared a\u0302 nhw cyn iddynt ymsefydlu."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Gall strwythurau caled megis amddiffynfeydd mo\u0302r o ragfur creigiog ac amddiffynfeydd erydu tyrbinau gwynt fod yn gerrig camu ar gyfer organebau riffiau creigiog ar draws ardaloedd o gynefin anaddas megis tywod, mwd neu ddw\u0302r agored. Gall y cerrig camu hyn o ran cynefin ei gwneud yn bosibl i rai rhywogaethau arfordirol brodorol ymestyn eu cynefin i gyfeiriad y gogledd wrth i\u2019r hinsawdd sy\u2019n cynhesu eu galluogi i oroesi ar ledredau uwch. Yn aml, yn anffodus, caiff y strwythurau hynny eu cytrefu\u2019n ffafriol gan rywogaethau estron goresgynnol niweidiol sy\u2019n gallu eu defnyddio fel cerrig camu er mwyn ymestyn eu cynefin."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Defnyddiodd prosiect Ecostructure ddulliau modelu a dulliau\u2019n ymwneud a\u0302 geneteg poblogaeth ragweld effeithiau strwythurau arfordirol a morol artiffisial cyfredol ac arfaethedig ar ymlediad rhywogaethau estron, drwy wasgaru larfa\u0302u mewn amryw senarios o ran y newid yn yr hinsawdd. At hynny, datblygodd Ecostructure offer ac adnoddau ar gyfer canfod rhywogaethau estron yn gynnar drwy ddadansoddi DNA amgylcheddol."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Yn ogystal, defnyddiodd ymchwilwyr Ecostructure amrywiaeth o ddulliau gwyddor gymdeithasol er mwyn ymgysylltu\u2019n effeithiol a\u0302 rhanddeiliaid. Ymgynghorwyd ag awdurdodau porthladdoedd a pherchnogion/gweithredwyr marina\u0302u drwy gyfrwng gweithdai er mwyn nodi\u2019r prif ysgogwyr a\u2019r rhwystrau ymddangosiadol i gyflwyno mesurau bioddiogelwch o amgylch arfordir Mo\u0302r Iwerddon. At hynny, defnyddiwyd arolwg eang er mwyn deall y ffordd orau o rannu negeseuon am fioddiogelwch a\u0302 defnyddwyr yr arfordir, boed hynny drwy weithdai, fideos neu daflenni."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Mae\u2019r astudiaeth hon yn cyflwyno proses ar gyfer canfod rhywogaethau estron morol drwy ddefnyddio profion PCR meintiol a thrwy fetafarcodio DNA amgylcheddol o samplau o ddw\u0302r y mo\u0302r."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Genetic diversity and relatedness in aquaculture and marina populations of the invasive tunicate Didemnum vexillum in the British Isles"}]