[{"text_idx": "#000000", "text": "Mae\u2019n bryd i ni ailfeddwl beth yw gwyddoniaeth dinasyddion"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Mae gwerthuso beth yw gwyddoniaeth dinasyddion yn golygu edrych ar y cysyniad o wyddoniaeth ei hun. Charles F. Kaye/Shutterstock"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Mae gwyddoniaeth dinasyddion yn ddull poblogaidd o gasglu data ar gyfer gwyddonwyr naturiol a chymdeithasol, ac mae nifer y prosiectau a\u2019r cyhoeddiadau a gynhyrchir yn tyfu o flwyddyn i flwyddyn. Mae prosiect gwyddoniaeth dinasyddion nodweddiadol yn defnyddio gwirfoddolwyr i gasglu data a fyddai, fel arall, yn anfforddiadwy neu\u2019n anhygyrch."}, {"text_idx": "#000004", "text": "I\u2019r rhai sy\u2019n arddel safbwynt traddodiadol, mae gwyddoniaeth yn weithgaredd gwrthrychol sy\u2019n cynhyrchu gwybodaeth, a lle bo trylwyredd yn arwain at ganfod gwirioneddau. Mewn cyferbyniad a\u0302 hynny, ystyrir gwyddoniaeth dinasyddion yn aml mewn termau eithaf cul. Ac er bod cydweithrediad rhwng gwyddonwyr amatur a phroffesiynol yn seiliedig ar ddiddordebau a rennir, mae cynllunio prosiectau a dadansoddi data yn nwylo gwyddonwyr proffesiynol o hyd. Mae hynny\u2019n golygu bod yna hierarchaeth glir."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mae\u2019r hyn y mae cymdeithas yn ei elwa o brosiectau o\u2019r fath yn aml yn cael ei feincnodi yn erbyn pa un a oes gwelliant wedi bod yn nealltwriaeth y cyhoedd o\u2019r pwnc ai peidio. Fodd bynnag, nid oes yna unrhyw synnwyr amlwg y gallai gwyddoniaeth ddysgu gan wyddonwyr ddinasyddion neu gael ei herio ganddynt."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Rydym yn gweithio o fewn astudiaethau gwyddoniaeth a thechnoleg (STS) sy\u2019n edrych ar y modd y cawsant eu creu a\u2019u datblygu. Rydym yn astudio\u2019r modd y mae gwyddoniaeth a thechnoleg yn eistedd o fewn eu cyd-destunau hanesyddol, diwylliannol a chymdeithasol. Felly, ar y sail honno, credwn fod yna ro\u0302l wahanol iawn i wyddoniaeth dinasyddion."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Mae llenyddiaeth STS yn awgrymu bod gwyddoniaeth yn gymdeithasol luniedig. Hynny yw, mae\u2019r modd yr ydym yn gweld ac yn dehongli\u2019r byd o\u2019n cwmpas yn dibynnu ar argaeledd offer gwyddonol megis microsgopau, synwyryddion amgylcheddol, ac ati. Mae angen cyllid digonol ar gyfer hynny, yn ogystal a\u0302 dull dadansoddi a dderbynnir yn gyffredinol. Ac mae angen cytundeb a chyfaddawd rhwng blaenoriaethau a buddiannau grwpiau gwahanol o bobl yn achos y ddwy elfen hyn."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Felly, os yw gwyddoniaeth yn tueddu i atgynhyrchu braint a phersbectif grwpiau elitaidd, yna mae gwyddoniaeth dinasyddion yn cynnig y posibilrwydd o wyddoniaeth i\u2019r bobl, gan y bobl. Byddai hyn yn gwneud gwyddoniaeth dinasyddion yn weithgarwch lle mae gwybodaeth yn cael ei chynhyrchu o fewn cymunedau."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Gallai herio\u2019r math o wyddoniaeth a ddefnyddir yn y penderfyniadau sy\u2019n effeithio ar ein bywydau a\u2019n llesiant, megis pennu lefelau diogel o allyriadau, neu benderfyniadau ar seilwaith."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Aethom ati i astudio gwrthdaro cynllunio hirsefydlog yn y Barri, sydd wedi bod yndigwydd ers 2008. Mae\u2019n ymwneud a\u0302 gwaith bio-ma\u0300s yng nghanol y dref, y mae ymgyrchwyr amgylcheddol lleol yn dadlau y dylid ei ddymchwel."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mae\u2019r gwaith, sy\u2019n eiddo i Aviva Investors ar hyn o bryd, yn aros am benderfyniad gan Penderfyniadau Cynllunio ac Amgylchedd Cymru ynghylch a all ddechrau gweithredu ai peidio. Saif 100 metr yn unig o ystad dai newydd sbon yn ardal dociau\u2019r dref. Mae rhai rhannau o\u2019r Barri yn parhau i fod yn uchel ar fynegai amddifadedd lluosog Cymru, sef mesur tlodi swyddogol llywodraeth Cymru."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Yn achos y BCSG, monitro ansawdd yr aer oedd y pryder mwyaf taer. Am ddwy flynedd, mae\u2019r grw\u0302p wedi mesur ansawdd \u201csylfaenol\u201d yr aer yn y dref gan ddefnyddio synwyryddion digidol. Pe byddai\u2019r gwaith yn dechrau gweithredu, bydd aelodau\u2019r grw\u0302p yn gallu cymharu unrhyw lygredd y mae\u2019n ei gynhyrchu a\u0302\u2019u data cyfredol."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Synwyryddion yn cael eu gosod yn y Barri i fesur ansawdd sylfaenol yr aer."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Fodd bynnag, y tu hwnt i hynny, mae yna sawl llinyn arall ymhlith gweithgareddau\u2019r grw\u0302p y byddem yn dadlau sy\u2019n cyfrif fel gwyddoniaeth dinasyddion. Mae\u2019r aelodau wedi chwarae rhan mewn sawl agwedd ar graffu gwyddonol, yn union fel pe baent wedi gwneud hynny ar ran y datblygwr neu\u2019r awdurdodau rheoleiddio."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Ers 2008, mae\u2019r BCSG wedi meithrin amrywiaeth aruthrol o arbenigedd technegol, a dylid cydnabod bod hyn yn fater o \u201croi gwyddoniaeth ar waith\u201d, yng ngwir ystyr y dywediad. Byddai awgrymu fel arall yn cynnig golwg dlawd a chyfyngedig o\u2019r gwaith."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Ein gobaith yw bod yr astudiaeth achos hon yn estyn y drafodaeth am wyddoniaeth dinasyddion fel y gallwn gydnabod ei llawn botensial."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Most people who think they are allergic to penicillin aren\u2019t\nWomen take fewer risks because they think about losing more than men, research suggests\nRishi Sunak faces backlash from former PMs over decision to axe HS2 northern leg\nKey dates of the HS2 rail project\nLeeds firm First Response Group snaps up Integrated Security Consultants"}, {"text_idx": "#000026", "text": "We work in one of Britain\u2019s busiest seaside towns \u2013 tourists queue just to get into the pub... this summer will be packed"}, {"text_idx": "#000027", "text": "NHS issues Bank Holiday weekend warning to millions over expected surge in STIs"}, {"text_idx": "#000030", "text": "We are publication solely dedicated to delivering news and insights in content promotion and distribution."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Thousands of you read the stories you know and love from the Western Morning News online every day, and now all those great articles have a new home."}]