[{"text_idx": "#000002", "text": "Anodd dechrau unrhyw deyrnged i Dr Ceinwen Hannah Thomas heb grybwyll yr enw Nantgarw. Er iddi fyw yn yr Eglwys Newydd, Caerdydd, ac mewn mannau eraill, am ran helaeth o\u2019i bywyd, ni fyddech yn hir yn ei chwmni cyn deall ei bod yn enedigol o Nantgarw a deall hefyd, er nad yw\u2019r pentref hwnnw ond saith milltir i\u2019r gogledd o ganol Caerdydd, mai hi oedd yr ail genhedlaeth yn unig o\u2019i theulu i wybod Saesneg."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Un wedd ar fywyd Nantgarw ei phlentydod y trodd Ceinwen Thomas ei chefn arni am flynyddoedd oedd byd y \u2018ty\u0302 cwrdd\u2019. Yn o\u0302l ei thystiolaeth hi ei hun, bu\u2019n bur agnostig yn ei hymateb i Gristnogaeth am gryn amser. Yna, yn fuan ar o\u0302l iddi ymddeol, mentrodd ryw fore Sul i un o oedfaon Eglwys Efengylaidd Gymraeg Caerdydd, a oedd newydd ei ffurfio yr adeg honno. Cafodd ei hatgoffa yng nghyfarfodydd yr Eglwys o awyrgylch cynnes a phwylais diwinyddol y ty\u0302 cwrdd y magwyd hi ynddo yn Nantgarw. Ymhen peth amser wedyn daeth i arddel o\u2019r newydd y ffydd Gristnogol honno. Ni wnaeth hynny mewn ffordd sentimental, ddifeddwl. Nid un felly oedd Dr Ceinwen! Yn hytrach, bu\u2019n pwyso a mesur o ddifrif yr hyn a glywai o\u2019r pulpud, gan ailystyried ei sefyllfa a\u2019i chredo yng ngoleuni hynny. Ond y canlyniad oedd iddi ddychwelyd yn niwedd ei hoes at ffydd ei mam a\u2019i hynafiaid yn Nantgarw."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Yn y cyfnod hwnnw byddai\u2019n mwynhau adrodd rhai o emynau llafar gwlad cyfnod y diwygiadau, y byddai ei hen fam-gu yn hoff o\u2019u canu. Roedd yr hen fam-gu honno, Ann Meredydd \u2013 a oedd yn byw mewn bwthyn ar Fynydd Caerffili ger tafarn Clwyd y Gurnos (\u2018The Black Cock Inn\u2019) \u2013 hithau yn gryn gymeriad, ac yn un na fynnai foesymgrymu i foneddigion yr ardal, yn o\u0302l arfer gwerin y cyfnod. A phriodol yw terfynu\u2019r deyrnged hon i Dr Ceinwen Thomas yn sw\u0302n un o\u2019r penillion hynny, pennill sy\u2019n darlunio\u2019r iachawdwriaeth yng Nghrist ar Galfaria fel llong yn dwyn ei thrysorau i ni. Dyma\u2019r pennill, a\u2019r orgraff yn adlewyrchu ynganiad tafodieithiol Dr Ceinwen ei hun (a\u2019i hen-fam-gu o\u2019i blaen) wrth ei adrodd:"}]