[{"text_idx": "#000001", "text": "Mae CNC wedi gofyn i\u2019r awdurdod lleol fod Hawliau Tramwy Cyhoeddus yn ardal Cwm Cynfal, i\u2019r dwyrain o Bont Newydd ar yr A470, ar gau am gyfnod o 6 mis. Bydd y cau yn weithredol o ddydd Iau 16eg Mawrth 2023. Yn hytrach na chau/dargyfeirio Llwybr Llechi Eryri yn yr ardal, bydd CNC yn ei gadw ar agor ac yn lle hynny, yn defnyddio banc-ddyn i oruchwylio\u2019r gweithrediadau yn yr ardal. Nid ydym yn rhagweld unrhyw broblemau gyda\u2019r dull hwn."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Y diwrnod hwn yw\u2019r mwyaf anodd yn sicr. Cerddwch ar hyd llwybrau da drwy drysor cudd ceunant Cwm Cynfal a chroeswch weundiroedd gwyllt, agored ac, ar brydiau, corsiog ar brydiau y Migneint. Mae angen sgiliau cyfeiriannu da yma oherwydd nad yw wedi bod yn bosib gosod cymaint o farcwyr ffordd ag yr hoffem yn y SoDdGA. Cerddwch i lawr y llwybr drwy weithfeydd chwarel i Gwm Penmachno, a dringwch am y tro olaf ac esgyn eto drwy\u2019r goedwig i Benmachno."}, {"text_idx": "#000003", "text": "O Lan Ffestiniog, croeswch y briffordd a cherddwch y llwybr gan ddilyn yr arwyddbost i Gwm Cynfal. Mae\u2019n werth cerdded drwy\u2019r ceunant cuddiedig hwn. Croeswch yr A470 a pharhewch i ddilyn yr afon. Fe welwch Raeadr Cynfal ysblennydd o\u2019ch blaen. Croeswch y ffordd a dilynwch y trac o gwmpas Llyn Morwynion. Croeswch yr argae a dilynwch y llwybr ar hyd gwaelod Craig y Garreg Lwyd, gan fynd heibio Caer Bryn y Castell. Yna, croeswch y Migneint a dilynwch ffordd Rufeinig Sarn Helen i fyny\u2019r gefnen, cyn cyrraedd Chwarel Cwt y Bugail (Manod) yn y pendraw."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Peidiwch a\u0302 chael eich temtio i ddilyn y wal dros y Migneint yn hytrach na dilyn y Llwybr i lawr i\u2019r dyffryn. Mae\u2019r Llwybr yn dilyn hawliau tramwy sych; mae\u2019r wal yn eich arwain i mewn i foes o gors."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Mae Afon Cynfal yn drysor cudd ac mae\u2019n werth dychwelyd yno er mwyn cerdded i lawr yr afon o Lan Ffestiniog, lle mae\u2019r Gynfal yn taranu dros gwymp dw\u0302r ac yn llifo drwy\u2019r ceunant cul. Mae\u2019r cwymp dw\u0302r ar ben y dyffryn yn arbennig o drawiadol."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Yn o\u0302l y Mabinogi, credir mai yma cafodd Blodeuwedd a\u2019i Morwynion o Ardudwy eu hymlid gan y dewin Gwydion. Wrth edrych yn o\u0302l tuag at eu herlidwyr, nid ydynt yn sylwi ar y llyn ac mae\u2019r morwynion yn boddi, heblaw am Blodeuwedd sy\u2019n cael ei throi\u2019n dylluan."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mae Thomas Pennant yn adrodd fersiwn arall am pan deithiodd Gwy\u0302r Ardudwy i Glwyd er mwyn ceisio denu merched yr ardal yn o\u0302l i Ardudwy. Roedd Gwy\u0302r Clwyd o\u2019u coeau a daliasant Wy\u0302r Ardudwy mewn brwydr. Fe\u2019u lladdwyd a chawsant eu claddu ym Meddau Gwy\u0302r Ardudwy. Dywedir i\u2019r morynion neidio i\u2019r llyn mewn anobaith a boddi oherwydd eu cywilydd eu bod wedi derbyn eu gw\u0302yr newydd, heb ystyried eu teuluoedd, yn o\u0302l y chwedl."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Rhwng 1979 a 1985, cloddiwyd y safle a chanfuwyd tua thunnell o wastraff diwydiannol slag, ffwrneisi mwyndoddi, aelwydydd, eingionau carreg, sawl carreg naddu a llathru, breichledau gwydrog addurnedig a gemau bwrdd ar y safle."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Un o\u2019r darganfyddiadau archaeolegol pwysicaf a wnaed yn ystod y gwaith cloddio oedd y cyntaf o ddau gwt cylch a ganfuwyd yn Eryri.Mae\u2019r gaer hon wedi ei hadfer yn rhannol, ac yn enghraifft wych o amddiffynfa."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Pan dorrodd yr Ail Ryfel Byd, cludwyd trysorau celf o brif orielau Llundain ar lori\u0308au i\u2019r chwarel. Er mwyn cyflawni hyn, roedd angen gostwng y ffordd islaw\u2019r brif lein reilffordd i Drawsfynydd oherwydd roedd rhai o\u2019r paentiadau\u2019n rhy fawr. Yna, cludwyd y paentiadau ar wagenni i ddyfnderoedd y gloddfa lle cawsant eu dadlwytho a\u2019u storio mewn adeiladau aerdymherus. Cyfeiria un wefan at"}, {"text_idx": "#000014", "text": "\u201cpictures from the royal palaces, from the Tate and the National Gallery, including 19 Rembrandts, Van Dykes, Leonardo da Vincis and Gainsboroughs, together with the Crown Jewels were brought to Manod\u2019s huge underground workings in vehicles disguised as delivery vehicles for a chocolate company\u201d."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Er y symudwyd y campweithiau wedi\u2019r rhyfel, daliodd Adran yr Amgylchedd eu gafael ar y safle."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mae adfeilion barics chwarelwyr, lle\u2019r preswyliai\u2019r chwarelwyr yn ystod yr wythnos, sawl tyddyn, cutiau moch a thoiledau hyd yn oed ar y safle hwn. Yn 1908, roedd digon o boblogaeth yma i gynnal ysgol a ysgafnhaoodd hyn faich nifer y plant oedd yn mynychu Ysgol Eglwys Cwm Penmachno. Nid oedd rhaid i\u2019r plant oedd yn byw yn y barics gerdded y daith hir, serth i\u2019r ysgol bellach. Fe a\u0302\u2019i ei hathrawes, Mrs Kate Hughes o Flaenau Ffestiniog i fyny allt i\u2019r ysgol ym mhob tywydd mewn wagen lechi wag a deuai i lawr ar \u2018gar gwyllt\u2019 sef sedd ag olwynion. Caewyd y chwarel yn ystod y rhyfel ac o\u2019r herwydd, caewyd yr ysgol ym 1913."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Fe\u2019i gelwir hefyd yn chwarel Cwm Machno ac fe\u2019i caewyd ym 1962. Roedd y cysylltiadau cludiant yn wael a chludid llechi i lawr y dyffryn i Fetws y Coed. Roedd ei safle a\u2019r gofod tipio\u2019n gyfyng iawn. Mae\u2019r incle\u0302n anferth wedi ei gofrestru ac os edrychwch o\u2019ch cwmpas fe welwch olion gwych y cwt weindio. Roedd y gronfa ddw\u0302r uwchben y chwarel yn darparu dw\u0302r ar gyfer y safle."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Roedd tua 500 o breswylwyr Cwm Penmachno yn ennill eu bywoliaeth o\u2019r chwareli llechi. Pan gaewyd y chwareli ddiwedd y 1950au, gostyngodd y boblogaeth i ychydig dros 70. Mae tua hanner y tai\u2019n dai haf.Ni chysegrwyd yr eglwys, ac o 1870 hyd at 1909 fe\u2019i defnyddiwyd yn ysgol i 120 o blant. Ty\u0302 Trevallen yw erbyn heddiw.Ceir byrddau\u2019n dehongli hanes, diwylliant a thirwedd y pentref a nifer o arteffactau lleol yn Ystafell Treftadaeth, Canolfan Gymuned Shiloh. Mae yma sgrin gyffwrdd ryngweithiol sy\u2019n adrodd hanes y pentref 60 mlynedd yn o\u0302l drwy gyfres o hanesion llafar difyr ac addysgiadol. Plant ysgol lleol sydd wedi dylunio\u2019r rheiliau y tu alla i`r Shiloh."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Mynediad trwy wahoddiad gan ebostio "}, {"text_idx": "#000023", "text": "Bu\u2019r eglwys hon ar gau am ryw ddeng mlynedd ond gydag ewyllys cymuned y pentrefwyr fe\u2019i hail-agorwyd.Mae Eglwys Sant Tudlud yn gartref i feini arysgrifenedig Rhufeinig pwysig. Daeth un maen i\u2019r fei wrth agor chwarel Rhiwbach ger y ffordd Rufeinig, Sarn Helen, sy\u2019n croesi Cymru o gaer Canovium (Caerhun) yn Nyffryn Conwy i Frycheiniog. Canfuwyd tri maen arall ym Mhenmachno, sy\u2019n awgrymu fod y pentref yn eithaf pwysig. Mae arysgrif Ladin \u2018Venodotus\u2019 sef yr enw Lladin ar hen deyrnas Gwynedd ar un garreg. Mae\u2019r pedwar maen yn dyddio o\u2019r 7fed, y 9fed a\u2019r 13eg ganrif ac maent i\u2019w gweld yn Eglwys Sant Tudclud."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Cynlluniwyd y ffenestr gwydr lliw fodern gan yr arlunydd lleol, Yvonne Amor, ac fe\u2019i peintiwyd gan wirfoddolwyr."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Yr EaglesCeir byncws yn yr Eagles gyda gwres canolog a lle i hyd at 30 o bobl gysgu, yn bennaf mewn ystafelloedd 4 gwely; mae\u2019r holl ystafelloedd yn breifat (ni fyddwch yn rhannu ystafell a\u0302 dieithriaid) a darperir yr holl ddillad gwely.Mae lle i gloi beiciau\u2019n ddiogel, ystafell sychu dillad a WiFi am ddim yno."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Adran 2: Bethesda i Lanberis"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Adran 3: Llanberis i Waunfawr"}, {"text_idx": "#000030", "text": "Adran 5: Nantlle i Rhyd Ddu"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Adran 7: Beddgelert i Croesor"}, {"text_idx": "#000033", "text": "Adran 8: Croesor i Danygrisiau"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Adran 9: Tanygrisiau i Lan Ffestiniog"}]