[{"text_idx": "#000005", "text": "Iaith \u2013 beth mae cyfnewid cod yn ei gyfleu?"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Sut mae\u2019r defnydd o eiriau Saesneg yn y Gymraeg yn cael ei ddylanwadu gan y neges y mae\u2019r siaradwr yn ceisio ei chyfleu?"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Dyma gwestiwn Jon Morris a Katharine Young o Ysgol y Gymraeg, Prifysgol Caerdydd, sy\u2019n ymchwilio i sut mae\u2019r defnydd o eiriau Saesneg yn y Gymraeg yn cael ei ddylanwadu gan y neges y mae\u2019r siaradwr yn ceisio ei chyfleu."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mae gan sawl un ohonon ni farn am gyfnewid cod, sef defnyddio geiriau o un iaith mewn iaith arall. Yng nghyd-destun y Gymraeg, mae termau fel \u2018bratiaith\u2019 yn codi\u2019n aml pan fydd rhywun eisiau beirniadu\u2019r defnydd o eiriau ac ymadroddion Saesneg yn y Gymraeg. Mae gwaith ymchwil blaenorol ar y Gymraeg hefyd yn awgrymu bod pobl yn fwy tueddol o feirniadu Cymraeg pobl eraill os oes dylanwad amlwg o du\u2019r Saesneg arni (Robert 2009)."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Mae ymchwil ym maes ieithyddiaeth wedi dangos yn glir nad yw cyfnewid cod yn arwydd o ddiffyg \u2018gallu\u2019 mewn un o ieithoedd y siaradwr dwyieithog (Thomas a Webb-Davies 2017). Yn hytrach, mae cyfnewid cod yn rhan o leferydd siaradwyr dwyieithog dros y byd ac mae yna nifer o resymau pam mae rhywun yn cyfnewid cod (hyd yn oed os nad ydynt yn ymwybodol ohono)."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Mae gwaith arloesol gan ymchwilwyr ym Mhrifysgol Bangor wedi taflu goleuni ar gyfnewid cod yn y Gymraeg. Drwy gymharu faint o weithiau yr oedd cyfnewid cod yn digwydd mewn grwpiau gwahanol o siaradwyr, er enghraifft, darganfu\u2019r ymchwilwyr fod dau grw\u0302p yn fwy tueddol o gyfnewid cod, sef pobl ifainc a/neu bobl sydd wedi caffael y Gymraeg a\u2019r Saesneg ar yr un pryd yn hytrach nag un iaith ar o\u0302l y llall (Deuchar et al. 2016). Yn ogystal a\u0302 hyn, dangosodd ymchwil bellach fod cyfnewid cod yn gallu cael ei ddefnyddio i gyfleu teimlad o gydsafiad ac agosatrwydd (gweler y bennod ar \u2018Amrywio\u2019 yn llyfr Cooper ac Arman 2020)."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mewn astudiaeth ddiweddar a ariannwyd gan y Coleg Cymraeg Cenedlaethol, roedden ni eisiau edrych yn fanylach ar yr hyn sy\u2019n dylanwadu ar gyfnewid cod o fewn sgwrs. Yn hytrach na chymharu grwpiau o bobl o gefndiroedd gwahanol, felly, bwriad y prosiect oedd gweld a yw cyfradd cyfnewid cod yn newid o fewn sgwrs, gan ddibynnu ar yr hyn yr oedd y siaradwr yn ceisio ei gyfleu. Gan ystyried y canfyddiad bod cyfnewid cod yn gallu cyfleu agosatrwydd, er enghraifft, ystyriwyd y cwestiwn a fyddai\u2019r siaradwyr yn cyfnewid cod yn amlach wrth glebran o\u2019i gymharu ag wrth gyflwyno gwybodaeth ffurfiol neu rannu neges o bwys."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Er mwyn dadansoddi\u2019r data bu raid inni edrych ar bob cymal (brawddeg) yn unigol. Roedd 3039 cymal yn nata Llion ac roedd 22.5% o\u2019r cymalau hyn yn ddwyieithog (hynny yw, roedd y cymalau yn cynnwys Cymraeg a Saesneg). Ar gyfer pob cymal, nodwyd y sefyllfa (e.e. cyfarfod, sgwrs anffurfiol), y cyd-siaradwyr (e.e. cyd-weithwyr, ffrindiau), y lleoliad (e.e. cyhoeddus, preifat) a\u2019r math o wybodaeth (Holmes-Elliott a Levon 2017) yr oedd yn cael ei throsglwyddo gan y siaradwr (e.e. clecs, gwybodaeth bwysig). Gan nad oedd Mali yn dueddol o siarad mewn amrywiaeth o gyd-destunau, canolbwyntiwn ar ddata Llion yma."}, {"text_idx": "#000014", "text": "O edrych ar ganlyniadau Llion yn unig, sy\u2019n gweithio fel darlithydd mewn prifysgol, gwelwn fod cyfnewid cod yn amrywio yn unol a\u0302\u2019r gynulleidfa. Dengys y ffigur isod gyfradd y cyfnewid cod a nodwyd gyda chynulleidfaoedd gwahanol. I ryw raddau, mae modd inni ddweud bod Llion yn cyfnewid cod yn llai mewn cyd-destunau ffurfiol. Pan oedd yn siarad o flaen cynulleidfa mewn digwyddiad cyhoeddus, roedd yn cyfnewid cod yn llai aml o\u2019i gymharu a\u0302 sgwrs a\u0302\u2019i ffrindiau."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Y gyfradd cyfnewid cod gyda myfyrwyr sy\u2019n fwy annisgwyl. Gellid disgwyl y byddai mwy o gyfnewid cod gyda ffrindiau gan ystyried mai dyna\u2019r grw\u0302p agosaf ato. Er hyn, gwelwn fod Llion yn cyfnewid cod yn fwy gyda myfyrwyr y mae yn eu dysgu a\u2019u gyfarwyddo. Rydyn ni\u2019n amau bod Llion yn defnyddio cyfnewid cod er mwyn ceisio creu perthynas agosach gyda\u2019r myfyrwyr a cheir yma enghraifft, felly, o sut mae adnodd ieithyddol yn gallu cael ei ddefnyddio er mwyn cryfhau perthnasau."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Gwelwyd hefyd fod cydberthynas rhwng y gynulleidfa a\u2019r hyn yr oedd Llion yn ceisio ei gyfleu o fewn y sgwrs. Dengys y ffigur isod fod y gyfradd cyfnewid cod yn amrywio o fewn pob sgwrs gan ddibynnu ar yr wybodaeth yr oedd yn ceisio ei chyfleu. Yn y ffigur, rydyn ni wedi gwahaniaethu rhwng tri math o wybodaeth, sef cymdeithasu (clebran), disgwrs (e.e. gofyn cwestiynau a cheisio rheoli\u2019r sgwrs), a gwybodaeth (rhannu gwybodaeth bwysig). Gyda phob cynulleidfa, mae\u2019r canlyniadau yn dangos bod Llion yn cyfnewid cod yn fwy aml wrth iddo glebran. Yn benodol, gwelir y ganran uchaf o gyfnewid cod pan oedd yn cymdeithasu gyda myfyrwyr."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Beth mae\u2019r canlyniadau hyn yn eu hawgrymu, felly? Am y tro cyntaf mae modd inni weld sut mae\u2019r hyn mae siaradwr yn ceisio ei gyfleu yn dylanwadu\u2019n uniongyrchol ar sut mae\u2019n defnyddio ei ddwy iaith. Mae\u2019r canlyniadau hyn yn cefnogi\u2019r gwaith blaenorol sy\u2019n dangos mai system gymhleth yw cyfnewid cod sy\u2019n cael ei defnyddio gan siaradwyr i atgyfnerthu\u2019r hyn y maen nhw\u2019n ceisio ei gyfleu. Yng nghyd-destun y Gymraeg, mae\u2019r canlyniadau yn dangos bod y gynulleidfa a\u2019r math o wybodaeth (sy\u2019n amrywio o fewn un sgwrs) yn gallu effeithiol yn uniongyrchol ar gyfradd cyfnewid cod siaradwyr dwyieithog."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Adnodd yw cyfnewid cod, felly, sy\u2019n cael ei ddefnyddio gan siaradwr mewn ffordd unigryw ac amrywiol er mwyn creu teimlad o agosatrwydd."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Pennaeth Gwasanaethau i Bobl Ifanc"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Cydlynydd Cydraddoldeb, Amrywiaeth a Gwrth-hiliaeth"}]