[{"text_idx": "#000000", "text": "Diwygio newyddion o Lundain am faterion datganoledig: tuag at brosiect"}, {"text_idx": "#000001", "text": "O safbwynt Cymru mae problem amlwg o ddiffyg cywirdeb pan mae\u2019r cyfryngau yn Llundain yn adrodd straeon am faterion datganoledig."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Er enghraifft mewn stori am addysg neu iechyd yn Lloegr mae\u2019r papurau, teledu neu radio yn cyfeirio yn anghywir at y Deyrnas Unedig neu\u2019n methu cyfeirio at unrhyw wlad o gwbl. Neu mae diffyg sylw i\u2019r gwahaniaethau hynod bwysig o ran deddfwriaeth a pholisi rhwng Cymru, Yr Alban, Gogledd Iwerddon, a Lloegr."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Wrth gwrs mae hyn yn gallu arwain ar ddryswch, a diffyg ymwybyddiaeth o le mae pwerau a phwy sy\u2019n atebol. Er gwaethaf ymdrechion cyfryngau sy\u2019n canolbwyntio ar faterion Cymreig mae canran sylweddol o bobl yng Nghymru sy\u2019n derbyn newyddion camarweiniol, wrth gyfryngau Llundain gan amlaf."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mae prosiect That\u2019s Devolved yn tynnu sylw at enghreifftiau yn gyson. Mae rhai achosion lle mae\u2019r newyddiadurwyr a golygyddion wedi cywiro penawdau a straeon fel canlyniad. O safbwynt datganoli mae\u2019n gweithio\u2019n dda. Mae\u2019n siw\u0302r bod llawer o ddarllenwyr wedi dysgu mwy am rymoedd Senedd Cymru, Senedd Yr Alban, a Stormont trwy ymdrechion y prosiect."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Sbel yn o\u0302l oeddwn i\u2019n meddwl am safbwynt y newyddiadurwyr eu hunain. Ces i ambell sgwrs gydag arbenigwyr a ffrindiau amdano fe. A oes modd creu ymgyrch neu adnodd i\u2019w defnyddio mewn ymateb i\u2019r newyddiadurwyr hyn, a cheisio newid agweddau?"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Y canlyniad oedd gwefan a greais o\u2019r enw Say England."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Y rhesymeg oedd i gyfleu\u2019r broblem o safbwynt mae\u2019r rhan fwyaf o newyddiadurwyr Lloegr yn deall \u2013 safbwynt Lloegr."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mae hi\u2019n anoddach cael y rhan fwyaf i fecso am Gymru na feddwl bod hi\u2019n werth ceisio deall \u2019datganoli\u2019. (Mae\u2019r ychydig rhai sydd yn talu sylw yn arbennig iawn.)"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Ar hyn o bryd un tudalen yn unig yw gwefan Say England, sydd yn cynnwys rhai pwyntiau o gyngor i newyddiadurwyr ac eraill. Mae modd postio hi mewn ymatebion ar y cyfryngau cymdeithasol trwy\u2019r dydd bob dydd."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Mae\u2019n enwi swyddi eraill sydd yn ran o adroddiant y cyfryngau, pobl sydd ddim yn cyfleu\u2019r sefyllfa yn iawn \u2013 am lawer o resymau."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Rydych chi efallai yn gweld ei botensial, o bosib i ddefnyddio\u2019r wefan fel pwynt canolog ar gyfer cynnwys i\u2019w rannu, ymgyrchoedd, diweddariadau ar lwyddiannau, rhestrau o dda, drwg a\u2019r hyll, neu rywbeth arall."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Byddwn i\u2019n ystyried rhoi\u2019r enw parth i unrhyw un egwyddorol a brwdfrydig sydd eisiau ei gymryd ymlaen, defnyddio a datblygu."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Gadewch wybod yn y sylwadau isod neu drwy e-bost os ydych chi eisiau cymryd dros y prosiect."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Ceisio dysgu beth aeth o\u2019i le yn y refferendwm ydw i, ac wedi bod yn meddwl am ffactor arall sydd ddim wedi cael sylw \u2013 hyd y gwelaf i."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Rydyn ni\u2019n cymryd bod pobl yng Nghymru wedi pleidleisio dros adael am sawl rheswm."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Oes ffactor arall, sef diffyg cyrraeddiad mudiadau ymgyrchu \u2013 yn yr ardaloedd difreintiedig yn enwedig? Dw i\u2019n so\u0302n am fudiadau ymgyrchu dros gymunedau, gwrth-lymder, ac ati."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Mae mudiadau ymgyrchu yn gallu cynnig arweinyddiaeth, rhesymeg/dihongliad, a gweithred \u2013 tri pheth sydd ddim efallai ar gael i bobl yn aml iawn."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Cynigiodd ymgyrch gadael y tri pheth yma yn y gwacter. Rydyn ni\u2019n gwybod am yr arweinyddiaeth. Nhw oedd yn cynnig rhesymeg/dihongliad, i bobl heb unrhyw gyd-destun ehangach oherwydd diffyg cyrraeddiad cyfryngau Cymreig. Rhoi x mewn blwch oedd y weithred wrth gwrs."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Roedd yr adroddiant o \u2018gymryd rheolaeth\u2019 yn apelio at bobl heb grym yn eu cymunedau."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Os mae pobl yn gweld bod \u2019na annhegwch ac eisiau gweld newid ydy hi\u2019n gymaint o syndod eu bod nhw wedi dewis defnyddio\u2019r unig ddull o brotestio sydd wrth law?"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Dw i newydd newid enw parth fy mlog i morris.cymru"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Dylai pob un dolen ar yr hen enw parth () ail-gyfeirio yn awtomatig at ddolen gyfatebol ar yr enw newydd."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Gadewch i mi wybod os ydych chi\u2019n sylwi ar unrhyw broblemau os gwelwch yn dda."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Wyt ti erioed wedi clywed araith gan wleidydd na gwas sifil am fanteision y parth cyhoeddus? (Dw i erioed wedi. Ond dw i wedi clywed y geiriau \u2018eiddo deallusol\u2019, \u2018intellectual property\u2019 ac \u2018IP\u2019 sawl gwaith.)"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Wrth gwrs mae lluniau yn dangos un math penodol o Gymru, sef yr 19eg ganrif. Ond mae\u2019n iawn, mae\u2019n rhan o\u2019n hanes, diwylliant ac etifeddiaeth."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Dyma un mantais y parth cyhoeddus i bobol sy\u2019n trio hyrwyddo Cymru neu codi ymwybyddiaeth am Gymru, e.e. Llywodraeth Cymru, Visit Wales."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Ond pa mor aml ydy blogiau o gwmpas y byd yn rhannu stwff o Gymru?"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Paid anghofio\u2019r parth cyhoeddus. Syniad da i Lyfrgell Genedlaethol sydd yn digido pethau o ganrifoedd yn o\u0302l ac yn trio rhoi nhw dan drwydded hawlfraint gaeth iawn."}, {"text_idx": "#000037", "text": "(Oeddet ti\u2019n gwybod bod y delweddau o lawysgrif cyfraith Hywel Dda dan eu hawlfraint nhw? Doedd dim cysyniad o gyfraith hawlfraint yn ei gyfraith e...)"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Dyma gyfle i fod yn arloesol \u2013 a gwell na\u2019r Llyfrgell Brydeinig \u2013 rhyddha ein llyfrau yn o\u0302l i\u2019r parth cyhoeddus nawr gan gynnwys defnydd masnachol."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Blog barnau dyddiol, yr angen"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Mae Click on Wales newydd ail-gyhoeddi naw (9!) adolygiad llyfr ar yr un pryd gan gynnwys erthygl gan Daniel G. Williams, sef adolygiad o Bydoedd gan Ned Thomas. Fel crynodeb Saesneg o\u2019r dyn a\u2019i gwaith a meddwl mae\u2019n wych."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Dw i wastad yn meddwl am Click on Wales a beth fyddwn i wneud gyda fe petasai rywun yn gofyn. Eithaf lot. Yn amlwg un o amcanion nhw yw dylanwad a thwf yn y busnes, y tanc meddwl. Gallen nhw wneud lot mwy i dyfu\u2019r gymuned/cynulleidfa o gwmpas y blog."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Mae IWA ac Agenda yn wneud cyfraniad i Gymru ac efallai Click on Wales yw\u2019r blog gorau, mwyaf cyson, am wleidyddiaeth a materion Cymreig ar hyn o bryd \u2013 er bod gyda nhw un gwendid."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Stori. Dw i wedi cyfrannu i\u2019r blog. Nes i gynnig rhywbeth yn y ddwy iaith \u2013 ond doeddwn nhw ddim eisiau cyhoeddi\u2019r fersiwn Cymraeg. Pam? Bydd unrhyw ddefnydd o Gymraeg yn agor y drysau i ormod o ddisgwyliadau. Well i ni ganolbwyntio ar Saesneg pur achos does dim digon o adnoddau gyda ni i \u201cgyfieithu\u201d, cyhoeddi erthyglau yn Gymraeg a chefnogi\u2019r alw yna. Dyna oedd y polisi, yn llythrennol, pan nes i ofyn. Cofia, mae digon o le ar y we \u2013 nes i anfon yr erthygl dwywaith, erthygl am ddigwyddiad Cymraeg, a nes i dreulio amser i gywiro\u2019r gramadeg gyda siaradwr iaith gyntaf. Dw i dim ond yn gofyn am erthygl Cymraeg nawr ac eto. (Dyma\u2019r fersiwn Cymraeg \u2013 aeth e i\u2019r we yn y pen draw, ar y blog yma.)"}, {"text_idx": "#000044", "text": "Yr unig beth fi angen dweud yw: dw i wedi bod yn meddwl mwy am y syniad o flog barnau yn Gymraeg, dyddiol. Dw i eisiau ei weld mwy nag erioed. Materion cyfoes, gwleidyddiaeth, amgylchedd, sefydliadau, arbenigwyr gwahanol. Fel arfer ar-lein dw i\u2019n creu\u2019r pethau dw i eisiau gweld (neu allanoli fy nymuniadau ar broject rhywun arall...!). Ond mae\u2019r syniad yma yn wahanol, bydd rhaid i mi ofyn am dy help."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Dylai\u2019r fanteision y syniad yma bod yn hollol amlwg. Llifo sgwrs trwy\u2019r iaith Gymraeg a mwynhau\u2019r buddion unigryw. \u201cLanguage is the endlessly evolving basis for human creativity and identity\u201d yn o\u0302l Ned Thomas (yn o\u0302l Daniel G. Williams)."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Os oes gydag unrhyw un diddordeb dw i wedi paratoi cynllun drafft, cynllun \u201cbusnes\u201d i ryw raddau. Dw i wedi clywed so\u0302n am rhwydwaith hysbysebu gan Golwg360, bydda i\u2019n fodlon mewnosod widget hysbysebu ond beth fydd y termau?"}, {"text_idx": "#000047", "text": "Cymreictod \u2013 yn o\u0302l llyfrau"}, {"text_idx": "#000049", "text": "Yn union fel cael y wlad i gyd yn dy ddwylo."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Rhywbryd hoffwn i ail-ddarllen yn yr iaith wreiddiol."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Ond mae\u2019r iaith \u2019chydig rhy gymhleth ar hyn o bryd. Dw i\u2019n gallu siarad am gyfryngau digidol ond dim llawer o hanes manwl iawn \u2013 eto!"}, {"text_idx": "#000054", "text": "\u201cBill Hicks hanes Cymru\u201d yn o\u0302l sylwebydd epilgar fan hyn."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Nes i joio\u2019r dychan Jan Morris mas draw llynedd. Er bod gyda fe\u2019r clawr mwyaf crap erioed."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Mae\u2019n beniog iawn iawn. Efallai dylai rhywun ei haddasu ar gyfer teledu. Efallai?"}, {"text_idx": "#000057", "text": "Mae fersiwn arall yn yr iaith dew, cyfieithiad gan Twm Morys. Clawr gwell hefyd ond bydd yn ofalus gyda\u2019r swasticas ar drafnidiaeth gyhoeddus ayyb."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Darllenais i\u2019r casgliad newydd o erthyglau Sio\u0302n T. Jobbins am Gymreictod wythnos yma. Cythruddol gyda barnau cryf. Hoff penodau: Radio Ceiliog (radio morladron o... Waelod y Garth), papurau bro, Abertawe... bron popeth. Mae rhai ar ei wefan (ond mae\u2019r system darllen yn reit weird)."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Cafodd yr awdur ei fagu yng Nghaerdydd, roedd y sampl isod am Gymreictod yn y ddinas, o 2005, yn enwedig yn llawn mewnwelediadau profoclyd sy\u2019n berthnasol i fy mhrofiad:"}, {"text_idx": "#000060", "text": "Caerdydd looms large in Welsh-language pop, and cyfryngis... are regularly lampooned in Welsh songs. Welsh-speakers from Cardiff are still treated with suspicion by many fellow-siaradwyr... They seem too happy and content \u2013 still a suspicious habit for a language unsure of its future in a culture nursing a Methodist hangover. The community is caricatured for its perceived lack of commitment to the \u2018cause\u2019 and for making good money on the back of Wales. To go to Cardiff, our capital city, in to \u2018sell-out\u2019, a funny state of affairs, and possibly unique. This perception is not helped by the unwillingness of so many of Cardiff\u2019s Welsh speakers themselves to take sides or create a culture independent of their wages."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Dw i\u2019n cynnig y gweddill heb sylw."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Cardiff Welsh-language culture is at its most exciting and challenging in the hands of people who\u2019ve learnt the language in adult life \u2013 and without them Welsh in the capital would wither on the vine."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Siaradais i gyda phobol yn y Cynulliad a Tom heddiw."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Maen nhw newydd newid y trwyddedau eu lluniau ar Flickr i Creative Commons prynhawn yma."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Penderfyniad da a llongyfarchiadau iddyn nhw am fuddsoddiad da yn ein hetifeddiaeth ddeallusol yng Nghymru! Dyma lun o 2009, o fand o\u2019r blaen Canolfan y Mileniwm \u2013 i ddathlu."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Yn gyffredinol, rydyn ni\u2019n trafod defnydd da o dechnoleg am ddarpariaethau\u2019r Cynulliad a democratiaeth well. Mwy yn fuan."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Hoffwn i annog mwy o ddefnydd Creative Commons yng Nghymru, o ran sefydliadau cyhoeddus yn enwedig, os mae\u2019n briodol a phosib."}, {"text_idx": "#000072", "text": "(Beth yw Creative Commons? Mae\u2019r termau ac amodau wedi newid o \u201ccedwir pob hawl\u201d i \u201ccedwir rhai o\u2019r hawliau\u201d. Nawr does dim rhaid i ti ofyn am ganiatad os ti eisiau ail-ddefnyddio unrhyw lun ar dy flog neu yn gylchgrawn ayyb, arlein neu all-lein, unrhyw iaith, yn gynnwys defnydd masnachol yn o\u0302l y trwydded tro yma. Rwyt ti angen credit gyda\u2019r llun, yn o\u0302l y trwydded eto. Cer i\u2019r wefan Creative Commons am mwy o wybodaeth.)"}, {"text_idx": "#000073", "text": "DIWEDDARIAD 17/02/2011: Mae\u2019r termau wedi newid i rywbeth gwell (athreuliad yn unig)."}, {"text_idx": "#000076", "text": "The UK government is now undertaking another project to exploit Welsh resources, and on the largest scale since the 19 th Century. This time it will be taking the benefit of the salt water resources of Wales rather than its fresh water, and in a way which will dwarf Tryweryn in its implications for the people of Wales. The potential for producing electricity from renewable resources from the offshore waters is huge, and comes from two sources. The first is the exploitation of the wind through offshore wind farms and the other is the exploitation of maritime energy through tidal and wave generated power."}, {"text_idx": "#000077", "text": "Ownership of maritime renewable power resources is the single most important issue facing Wales today. The value of these resources is capable of transforming the Welsh economy. It would enable the Welsh Government to decide where, when and how to develop its energy resources in a way that would benefit Wales most."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Gwyddonwyr o Gymru \u2013 rhai o\u2019r uchafbwyntiau"}, {"text_idx": "#000079", "text": "Dw i newydd ffeindio darn o hen aur \u2013 araith o fis Mai, 2001 am wyddonwyr o Gymru:"}, {"text_idx": "#000080", "text": "Dechreuaf gyda datganiad a all beri syndod: mae gwyddoniaeth yn faes o weithgaredd dynol y mae Cymru wedi rhagori ynddo a hynny\u2019n gwbl anghymesur a\u0302\u2019i maint."}, {"text_idx": "#000081", "text": "Yr wyf wrthi\u2019n gweithio ar restr o 200 o wyddonwyr o\u2019r radd flaenaf o Gymru ar gyfer gwyddoniadur arfaethedig Cymru. Fodd bynnag, heddiw, nid enwaf ond ychydig."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Creodd Richard Price o Langeinor y tablau actiwari cyntaf a chyhoeddodd theorem Bayes sydd yn sail i ystadegaeth fodern."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Dyfeisiodd William Grove o Abertawe y gell danwydd ac ef oedd y cyntaf i gyhoeddi cyfraith gwarchod ynni mewn cyfnodolyn gwyddonol."}, {"text_idx": "#000087", "text": "Dyfeisiodd David Hughes o Gorwen y meicroffon, y telegraffydd a\u2019r magnetomedr anwytho ac ef oedd y cyntaf i brofi bodolaeth tonnau radio electromagnetig."}, {"text_idx": "#000091", "text": "Cyfrifodd Dai Brunt o Lanidloes, a gydnabyddir yn gyffredinol fel arloeswr meteoroleg modern, amledd osgiliadau\u2019r atmosffe\u0302r, a elwir hyd heddiw yn amledd Brunt."}, {"text_idx": "#000093", "text": "Darganfu Don Hey o Abertawe radicalau rhydd. Heddiw mae ei waith yn hollbwysig mewn ystod o bynciau o betro-gemegion i feddyginiaeth."}, {"text_idx": "#000094", "text": "Datblygodd Lewis Boddington o Frithdir ger Bargoed, y bwrdd hedfan onglog sydd wedi gwneud y cludydd awyrennau modern yn bosibl."}, {"text_idx": "#000095", "text": "Datblygodd Eddie Brown o Abertawe y radar yn yr awyr ac ef a wnaeth fwy nag unrhyw Gymro arall i ennill yr Ail Ryfel Byd. Nodaf ei fod hefyd yn aelod o Blaid Cymru."}, {"text_idx": "#000096", "text": "Yn olaf, Brian Josephson o Gaerdydd, yr oeddwn yn ei adnabod pan oeddem yn fechgyn ysgol ac yn fyfyrwyr gyda\u2019n gilydd, a enillodd yr unig wobr Nobel a gafodd Gymru ar gyfer Cysylltle Josephson, sef y swi\u0302ts electronig cyflymaf erioed."}, {"text_idx": "#000097", "text": "Gallwn siarad am oriau, ond dim ond ychydig funudau sydd gennyf. Yn hytrach gofynnaf ddau gwestiwn."}, {"text_idx": "#000098", "text": "Pam bod Cymru wedi esgor ar gymaint o wyddonwyr o\u2019r radd flaenaf? Nid oes gennyf amser ond i roi ateb chwe gair i\u2019r cwestiwn cyntaf hwnnw\u2019sef ymneilltuaeth gynnar, chwyldro diwydiannol, Arglwydd Aberda\u0302r."}, {"text_idx": "#000099", "text": "Yr ail gwestiwn yw\u2019 pam na sylweddolwn fod Cymru wedi esgor ar gymaint o wyddonwyr o\u2019r radd flaenaf? Mae\u2019n rhannol oherwydd yr ymadawodd pob gwyddonydd ar fy rhestr a\u0302 Chymru er mwyn gwneud eu hymchwil orau, a chymerir yn ganiataol, bron yn ddieithriad, mai Saeson oeddent. Mae gennyf restr o ddyfyniadau lle y cyfeiriwyd at Miller, Wallace, Roberts a Brunt yn benodol fel Saeson. Dywed fy ffrindiau wrthyf, dan chwerthin, y cyfeiriwyd at y gwyddonydd o Loegr, Phil Williams, mewn cynhadledd ar wyddoniaeth radio yn ddiweddar. Yr ydym yn gweithio y tu allan i Gymru, a chymerir yn ganiataol nad oedd llawer o\u2019r bobl hyn yn Gymry."}, {"text_idx": "#000100", "text": "Y rheswm dros hynny yw bod angen labordai a\u0302 chyfarpar da ar wyddonwyr er mwyn gwneud gwaith o\u2019r radd flaenaf, ac anghyffredin yw labordai o\u2019r fath yng Nghymru."}, {"text_idx": "#000101", "text": "Digwyddodd yr araith yn y Cynulliad wrth gwrs, roedd Phil Williams yn siarad. Mae fe\u2019n datblygu pwynt dilys am wasanaethau gwyddoniaeth yng Nghymru hwyrach yn yr araith."}]