[{"text_idx": "#000003", "text": "Cwricwlwm ysgol newydd cymru y: canfyddiadau hyd yma"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Yn 2022, bydd Cymru yn croesawu cwricwlwm ysgol newydd sy\u2019n blaenoriaethu iechyd a lles pobl ifanc. Mae cymrodoriaeth Llywodraeth Cymru Dr Sara Long yn llywio ac yn gwerthuso\u2019r diwygiad pwysig hwn. Yn gynharach eleni, cyflwynodd ei chanfyddiadau cychwynnol i\u2019r Rhwydwaith Ymchwil Iechyd Ysgolion (SHRN). Yn y blog hwn, mae hi\u2019n amlinellu\u2019r canfyddiadau hyn."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Gall ysgolion fod yn ddylanwad da neu ddrwg ar iechyd a lles pobl ifanc. Maent yn lleoliadau pwysig ar gyfer ymyrraeth gynnar i atal problemau iechyd corfforol a meddyliol yn ddiweddarach, a gall ataliaeth effeithiol leihau\u2019r costau i wasanaethau iechyd yn ddiweddarach mewn bywyd. Mae system addysg Cymru yn cael ei diwygio\u2019n sylweddol ar hyn o bryd, ac mae Cymru\u2019n paratoi ar gyfer cyflwyno diwygiadau cenedlaethol ym mis Medi 2022. Yn ystod mis Mawrth a mis Ebrill eleni, cyflwynais ganfyddiadau astudiaeth un o dair o\u2019m cymrodoriaeth ymchwil tair blynedd i Rwydwaith Ymchwil Iechyd Ysgolion Uwchradd Cymru gyfan. Mae\u2019r gymrodoriaeth yn defnyddio ystod o dechnegau ymchwil i archwilio\u2019r paratoadau cymhleth ar gyfer y diwygio ar draws y system addysgol, ac effeithiau\u2019r system ysgolion newydd ar iechyd a lles."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Cynhaliais gyfweliadau ag uwch randdeiliaid yn system addysg Cymru, a dadansoddwyd data i ganfod thema\u0302u allweddol. Yn benodol, roedd gen i ddiddordeb yn nodau\u2019r diwygio, gyda ffocws penodol ar y nodau iechyd a lles, ond heb ei gyfyngu i hynny, a materion yn ymwneud a\u0302 gweithredu\u2019n llwyddiannus. Nodwyd tri maes allweddol: \u2018Cymdeithas sy\u2019n newid a disgwyliadau cynyddol\u2019; \u2018Ro\u0302l ysgolion yn y dyfodol a nodau\u2019r diwygio\u2019 a hefyd \u2018Y gofod cymhleth rhwng gweledigaeth a llwyddiant\u2019. Cyflwynais ganfyddiadau\u2019r ddau faes olaf, a oedd yn arbennig o berthnasol ar gyfer ymarfer ysgol a gweithredu\u2019r diwygiadau."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Un o brif nodau\u2019r diwygio yw cynyddu ymreolaeth a rhyddid ymarferwyr yn yr ystafell ddosbarth.\nBydd cyfeiriad newydd ar gyfer iechyd a lles, sy\u2019n mynd ymhell y tu hwnt i\u2019r ABCh statudol cyfredol, a\u2019r tu hwnt i ganolbwyntio ar weithgaredd corfforol yn unig.\nMae gan ysgolion ran i\u2019w chwarae ym maes cydraddoldeb a helpu POB dysgwr i gyflawni canlyniadau iechyd ac addysg cadarnhaol, beth bynnag yw eu cefndir, eu hil, eu rhyw neu eu gallu."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Mater i\u2019w ystyried ymhlith ysgolion yw nad oes gan iechyd a lles yr un hanes o gael ei ddysgu a\u0302 phynciau eraill, ac o\u2019r herwydd, mewn gwirionedd mae\u2019n debygol mai hwn yw\u2019r Maes Dysgu a Phrofiad mwyaf heriol i\u2019w gyflawni\u2019n iawn. Gall dysgu proffesiynol, a dyrannu digon o amser a lle ar gyfer iechyd a lles yn y cwricwlwm ac amgylchedd ehangach yr ysgol, helpu i oresgyn rhwystrau."}, {"text_idx": "#000010", "text": "At hynny, er y gall gweithio gyda phartneriaid allanol ategu agenda iechyd a lles ysgolion, gall rhoi gwaith ar gontract allanol fod yn broblem. Dylai ysgolion osgoi prynu gwasanaethau gan gwmni\u0308au heb sylfaen gadarn o dystiolaeth a hanes blaenorol. Gall sefydliadau fel Iechyd Cyhoeddus Cymru a Rhwydwaith Ysgolion Iach Cymru ddarparu cyngor a gwybodaeth. Dylai gweithio mewn partneriaeth ategu, yn hytrach na disodli, gweithgareddau iechyd a lles ar lefel ysgol."}, {"text_idx": "#000011", "text": "O ran beth oedd hyn yn ei olygu wrth ymarfer, mae\u2019r Maes Dysgu a Phrofiad Iechyd a Lles (yn ogystal a\u0302\u2019r Meysydd Dysgu a Phrofiad eraill) wedi\u2019i gynllunio i fod yn drawsbynciol. Mae hyn yn golygu y gellir plethu dysgu ynghylch iechyd a lles a\u0302 meysydd pwnc eraill (er enghraifft, defnyddio ystadegau mewn gwersi rhifedd, neu olchi dwylo a hylendid mewn gwyddoniaeth). Gall mwy o ryddid ac ymreolaeth fod yn frawychus, ond gall fod yn fuddiol iawn. Mae\u2019n golygu y gall ysgolion deilwra dysgu o amgylch iechyd a lles i\u2019w cyd-destun penodol ac i anghenion dysgwyr unigol. O gyfuno hynny a\u0302 defnyddio data a thystiolaeth a mabwysiadu dull gweithredu ysgol gyfan, gall ysgolion ddechrau cael effaith gadarnhaol iawn ar iechyd a lles. Mae risg y gall y bwlch anghydraddoldebau gynyddu os bydd mwy o ymreolaeth ar lefel ysgol. Er bod lleihau anghydraddoldebau ym maes iechyd ac addysg yn rhywbeth na ellir, ac na ddylid ei roi wrth ddrws ysgolion yn unig, trwy ddechrau ystyried ei ro\u0302l ehangach a chymryd perchnogaeth ohono, gall ysgol ddechrau cael effaith gadarnhaol."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Bydd ymgyfarwyddo a\u0302 strategaeth Llywodraeth Cymru ar \u2018Ddull Ysgol Gyfan o ymdrin a\u0302 Iechyd Meddwl a Llesiant\u2019 a\u2019i mabwysiadu yn helpu ysgolion ar eu taith iechyd meddwl a lles. Bydd dysgu proffesiynol ar gael, a dylai ysgolion fanteisio ar yr hyn sy\u2019n cael ei gynnig. Gall canolbwyntio ar y Dull Ysgol Gyfan, a hyfforddi ynghylch defnyddio data a thystiolaeth ym maes iechyd a lles gynyddu gwybodaeth a sgiliau ymarferwyr. Gall gweithio gyda phartneriaid ym maes iechyd hefyd hwyluso hyn. Gallai ysgolion ddechrau ystyried defnyddio data iechyd ar lefel ysgol yn y tymor hir i werthuso effeithiau eu mentrau iechyd. Disgrifiwyd rhai o\u2019r dulliau o gyflawni newid diwylliant eisoes. Yn ogystal, gall arweinwyr ganolbwyntio ar ddarparu digon o amser a lle i ymarferwyr ddeall y cwricwlwm newydd, ac amser a lle i brofi a methu yn yr ystafell ddosbarth."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Defnyddio dull ysgol gyfan ar gyfer iechyd meddwl yng NghymruMedi 27, 2023\nDatblygu Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn YsgolionMedi 20, 2023\nAlice: \u2018Roedd cael y cyfleoedd hyn wedi fy nghyflwyno i wahanol ddiwydiannau a llwybrau gyrfa\u2019 Medi 15, 2023\nRowan: \u2018Erbyn hyn, dwi\u2019n sicr bod gyrfa mewn ymchwil gwyddorau cymdeithasol yn rhywbeth yr hoffwn ei dilyn\u2019Medi 15, 2023\nEmma: Bydd yr interniaeth hon yn llywio\u2019r hyn y byddaf yn ei ddilyn yn y dyfodolMedi 15, 2023"}]