[{"text_idx": "#000026", "text": "Adar sy\u2019n Ymweld dros y Gaeaf"}, {"text_idx": "#000027", "text": "Sir Benfro yn yr Oes Haearn"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Codiad yn Lefel y Mo\u0302r"}, {"text_idx": "#000036", "text": "Archaeoleg ar hyd y llwybr"}, {"text_idx": "#000037", "text": "ar hyd Llwybr Cenedlaethol Arfordir Penfro"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Mae\u2019r Llwybr Cenedlaethol yn dilyn ffermydd a chaeau, yn dringo stiglau, ar hyd clogwynni uchel a olion hen rheilffyrdd sydd wedi suddo i\u2019r ddaear. Mae gan bob rhan fach ei stori ei hun i ddweud, a gall astudiaethau archeolegol ein helpu ni heddiw i ddarganfod rhai ohonynt. Gwelir pentyrau a thwmpathau yn aml o\u2019r llwybr, ond gall archeolegwyr ddweud llawer wrthom am fywyd ein cyndeidiau fu\u2019n byw yma yn y gorffennol, wrth edrych yn fwy manwl."}, {"text_idx": "#000040", "text": "r enghreifftiau mwyaf amlwg a welir yw\u2019r caerau sy\u2019n dilyn llinellau\u2019r arfordir, ac yn dyddio\u2019n o\u0302l tua 2,000 o flynyddoedd. Adeiladodd y bobl caeau i amddiffyn eu tir, ac i ddangos eu cyfoeth, nerth a\u2019u statws. Creuwyd y caeau o gerrig a phridd, a ffurfiwyd yn dwmpathau enfawr, gyda\u2019r pentir o gwmpas yn arwain allan i\u2019r mo\u0302r."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Efallai bod gwrthgloddiau o goed ar gopa\u2019r pentir a cherrig ar y blaen \u2013 edrychent yn frawychus o bellter. Dros y canrifoedd mae rhai o\u2019r twmpathau pridd wedi syrthio i\u2019r ffosydd, gyda phorfa a blodau gwyllt hyfryd wedi tyfu drostynt, gan roi golwg fwynach a thawelach i\u2019r safleoedd."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Mae\u2019r Llwybr Cenedlaethol yn pasio drwy bron 60 o gaerau Oes Yr Haearn.Y rhai mwyaf amlwg yw, Greenala, ger Stangwbwll a Phorth y Rhaw ger Solfach. Fan yma, mae\u2019r twmpathau\u2019n hongian uwchben y cerddwyr, yn rhoi syniad i ni pa mor fawr oedd caerau yma pan gawson nhw eu hadeiladu."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Mewn rhannau eraill o\u2019r llwybr mae olion archeolegol amlycach, Er engraifft, yn St Brides a West Angle mae erydiad arfordirol yn dangos mannau claddu yn dyddio no\u0302l i oes y Cristnogion cynnar, rhwng 400 i 1000 AD. Yn Nhrefdraeth mae\u2019r llwybr yn pasio drwy olion cloddwaith a enwir yn \u201c The Old Castle.\u201d Credir bod hwn tua 200 mlynedd yn hyn na Chastell o\u2019r Oesoedd Canol Trefdraeth, ond ychydig o\u2019r cerddwyr sy\u2019n aros i gymryd unrhyw sylw ohono heddiw."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Mae olion amlwg o\u2019r gorffennol i\u2019w gweld ar hyd y Llwybr Cenedlaethol, ar adegau yn dyddio no\u0302ol cyn hanes a rhai ond ychydig o flynyddoedd yn o\u0302l. Mae rhyfeloedd, ffermio, adeiladu, diwydiant, crefydd a bywyd pob dydd pobl yr ardal wedi gadael eu marc."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Cw\u0302n ar y Llwybr Arfordir"}, {"text_idx": "#000049", "text": "Y gogledd i'r de neu'r de i'r gogledd?"}, {"text_idx": "#000050", "text": "Ysgrifennir y rhan fwyaf o'r canllawiau fel petaech yn cerdded o Llandudoch i Lanrhath, ac mae yna rifau ar y sticlau a'r giatiau gyda rhif 1 ger Pen ..."}, {"text_idx": "#000051", "text": "The highest tides cover parts of the Coast Path for an hour or so. It is a long extra walk to go around these. It is best to just wait until the water..."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Cynnal a chadw Llwybr yr Arfordir"}, {"text_idx": "#000054", "text": "Bywyd Gwyllt ar hyd y llwybr"}, {"text_idx": "#000056", "text": "Hanes ar hyd y llwybr"}, {"text_idx": "#000057", "text": "Wrth gerdded ar hyd Llwybr Cenedlaethol Parc Arfrodirol Sir Benfro rydych chi\u2019n cerdded, nid yn unig drwy tirlun daearyddol, ond rydych chi hefyd yn..."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Dangosir y 250 milltir o arfordir Sir Benfro, mwy o amrywiaeth o greigiau a golygfeydd, na unrhyw ardal arall o\u2019r un maint, ym Mhrydain."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Mae\u2019r Llwybr Cenedlaethol yn ein harwain drwy amrywiaeth eang o dirweddau, o dir uchel ar ben y creigiau caregog lawr i\u2019r draethau bychain a\u2019r b..."}]