[{"text_idx": "#000001", "text": "Ac mae\u2019r syniad hyn o\u2019r baedd fel creadur byr-dymer wedi aros gyda ni, ac mae\u2019r wasg yn hoff o dynnu sylw at y perygl tybiedig i bobl pan gaiff y baedd eu hail-gyflwyno i ardal. Ond fel rheol maent yn greaduriaid swil sy\u2019n osgoi pobl yn llwyr. Hawdd anghofio felly eu bod yn rhywogaeth allweddol, sy\u2019n cyfrannu\u2019n fawr at ecoleg ein coedlannau drwy eu harferiad o balu a hel gwreiddiau."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Yr ysgithrau yw\u2019r peth mwyaf amlwg am y baedd a\u2019u croen blewog garw. Mae eu llygaid yn wan ond mae eu synhwyrau arogli yn wych. Mae\u2019r porchell fel petai yn gwisgo \u2018pyjamas\u2019 llinellog melyn ac mae\u2019r hychod, neu banhwch, yn byw mewn grwpiau matriarchaidd tra bod y tyrchod yn unigeddol."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Diflannodd y baeddod cynhenid diwethaf o fewn y 300 mlynedd diwethaf. Ers hynny cawsant eu ffermio, ac yn yr 1990au bu ddianc rhai ohonynt gan sefydlu poblogaethau lled-wyllt yn Ne Lloegr a\u2019r \u2018Forest of Dean\u2019. Mae eu gallu i adfer eu hunain yn galonogol i\u2019r ymdrechion i\u2019w hail-gyflwyno i\u2019n tirwedd."}]