[{"text_idx": "#000001", "text": "Ffotograffydd proffesiynol yng Nghaerdydd oedd Stan Travers. Roedd ei swyddfa / stiwdio gyntaf ar falconi Arce\u0302d y Castell yng Nghanol Caerdydd. Yn ystod ei gyfnod yno, cymerodd bartneriaid i helpu gyda\u2019r llwyth gwaith. Symudodd y cwmni yn y 1970au i Heol y Plwca, Caerdydd, a oedd yn ardal fasnachol ar y pryd. Ar waha\u0302n i ddyletswyddau arferol ffotograffydd proffesiynol ffotograffiaeth briodas, roeddent hefyd yn ffotograffwyr masnachol yn delio a\u0302 gwaith gan gwmni\u0308au o amgylch ardal de Cymru. Mewn blynyddoedd diweddarach symudwyd y busnes i Ysta\u0302d Ddiwydiannol Pentwyn."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Mae\u2019r casgliad yn cwmpasu maes eang o\u2019r gwaith masnachol a wna\u0302i\u2019r cwmni. Mae\u2019n cynnwys swyddi unigol a storir o dan gyfeiriad sy\u2019n cynnwys y flwyddyn (2 ddigid \u2013 e.e. 71 ar gyfer 1971) a rhif cyfeirnod. Daw rhai swyddi gyda cheisiadau ailargraffu sy\u2019n rhoi\u2019r dyddiadau cywir. Mae pob swydd yn cynnwys set o luniau negatif, taflenni argraffu cyswllt ac argraffiadau o feintiau amrywiol. Mae dwy adran yn y casgliad; mae adran 1 yn cynnwys amrywiaeth eang o wahanol fathau o waith, ac mae adran 2 wedi\u2019i neilltuo\u2019n fwy na dim ar gyfer pensaerni\u0308aeth ac adeiladau."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mae\u2019r casgliad yn cwmpasu\u2019r cyfnod rhwng 1950 a 1999, ac yn bennaf rhwng 1966 a 1999. Yn ystod y cyfnod hwn, nid oedd ffotograffiaeth ddigidol yn bodoli. Cofiaf ddechrau sganio lluniau negyddol ar ddiwedd y 1990au, a chafodd camera\u0302u digidol ddim eu cynhyrchu tan ddechrau\u2019r blynyddoedd 2000. Mae\u2019r casgliad felly\u2019n seiliedig ar ddefnyddio ffilm a phrosesau cemegol."}, {"text_idx": "#000005", "text": "O ddiwedd y 1990au, newidiodd ffotograffiaeth yn sydyn pan ddaeth ddelweddau digidol. Yn y dyddiau cynnar gellid sganio lluniau a gymerwyd ar ffilm yn ddigidol a chynhyrchu printiau gan ddefnyddio peiriannau argraffu o ansawdd uchel. Daeth y camera digidol yn fuan iawn wedyn, a oedd yn tynnu lluniau heb ffilm. Cymerodd rai blynyddoedd i ansawdd y camera\u0302u gyrraedd safonau proffesiynol, ond pan gyrhaeddon nhw, bu chwyldro yn y diwydiant. Heddiw mae gan y rhan fwyaf ohonom ffo\u0302n symudol gyda chamera digidol yn rhan ohono, sy\u2019n gallu cynhyrchu delweddau sy\u2019n dderbyniol yn fasnachol."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Gyda chamera ffilm mae\u2019n rhaid i ddadleniad y ffilm fod yn gywir y tro cyntaf. Nid oedd hyn bob amser yn hawdd gan nad oedd gan ran fwyaf y camera\u0302u yn y 1960au fesuryddion dadlennu mewnol. Byddai ffotograffwyr proffesiynol yn defnyddio mesurydd llaw i sicrhau dadleniad cywir. Mewn achosion lle\u2019r oedd amheuaeth ynghylch y darlleniadau byddent yn \u2018cromfachau\u2019 dadleniad drwy dynnu nifer o luniau o\u2019r un testun gyda gosodiadau ychydig yn wahanol. Yn ogystal, byddai\u2019n rhaid iddynt benderfynu pa stoc ffilm i\u2019w defnyddio. Ca\u0302i ffilmiau eu graddio yn o\u0302l cyflymder (ISO neu ASA). Mae ffilmiau cyflymder araf yn cynhyrchu delweddau manwl iawn, mae ffilmiau cyflym ar gyfer amodau golau isel ond maent yn rhoi delwedd grawn o ansawdd is. Ar ben hyn roedd dewis rhwng du a gwyn, lliw negyddol a thryloywder lliw. Gall camera\u0302u digidol proffesiynol heddiw wneud yr holl benderfyniadau hyn dros y ffotograffydd neu eu cynnig drwy newidiadau hawdd wrth wasgu botwm. Wrth gwrs, daeth y newid mawr yng nghynhyrchu delweddau. Byddai\u2019n rhaid tynnu ffilm o\u2019r camera yn syth ar o\u0302l ei dadlennu a mynd a\u0302 hi i\u2019w dyblygu. Mewn camera digidol cyflwynir y ddelwedd ar unwaith ar gefn y camera. Dychmygwch gymryd set o ddelweddau mewn priodas heb wybod tan y diwrnod wedyn nad oedd modd defnyddio unrhyw un!"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Offeryn ychwanegol oedd ar gael i\u2019r ffotograffydd oedd y gallu i ddewis math y camera i\u2019w ddefnyddio ar gyfer gwaith penodol. Ar gyfer gwaith portread o ansawdd uchel a hysbysebu gellid defnyddio camera ffilm bla\u0302t. Ar gyfer gwaith cyffredinol, roedd camera fformat sgwa\u0302r 6cm x 6cm yn ddelfrydol gan ei fod yn cynnig cefnau ffilm cyfnewidiol felly gellid cymryd yr un llun ar wahanol ffilmiau, monocrom a lliw. Ar gyfer ffotograffiaeth testun sy\u2019n symud a mannau lle byddai camera mawr yn broblem, daeth y camera 35mm i ddefnydd. Heddiw, mae\u2019r opsiynau fformat camera digidol a maint y synhwyrydd yn cynnig cyfleusterau tebyg."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Felly roedd gan y ffotograffydd ffilm proffesiynol set sgiliau ychwanegol i rai\u2019r ffotograffydd digidol modern gan fod yn rhaid penderfynu pa gamera i\u2019w ddefnyddio, pa ffilm oedd yn cyfateb i\u2019r amodau, gofynion y cwsmeriaid a\u2019r gallu i ddadlennu\u2019n iawn y tro cyntaf \u2013 oherwydd nad oedd ail gyfle! Mae Casgliad Stanley Travers, ar waha\u0302n i ddangos cip ar fywyd yn y 1960au hyd at 1999, hefyd yn dangos sgiliau\u2019r ffotograffydd ffilm. Mae\u2019r wybodaeth sydd ar gael yn rhoi manylion y delweddau go iawn a gymerwyd ynghyd ag enw\u2019r cwsmer a ofynnodd am y gwaith. Ar yr ochr dechnegol rhoddir math y ffilm a\u2019r fformat, sydd hefyd yn awgrymu pa gamera\u0302u ffilm a ddefnyddiwyd."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Panasonic, Pentwyn, Caerdydd: y miliynfed teledu a gynhyrchwyd yn y ffatri, 1985 (cyf.: DSTP/1/85514)"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Cyfres o waith masnachol y ffotograffydd yw Adran 1 (heb gynnwys ffotograffiaeth briodas) sy\u2019n rhychwantu\u2019r cyfnod rhwng 1981 a 1999. Mae\u2019n cwmpasu amrywiaeth eang o destunau, gan gynnwys portread grw\u0302p a phortread unigol, copi\u0308o hen ddelweddau a phaentiadau, y tu mewn i eglwysi, y tu mewn i ffatri\u0308oedd, y tu mewn i waith dur newydd, bysus newydd Cyngor Caerdydd, adeiladu ym Mae Caerdydd, cyngherddau Proms Caerdydd, cerddorfeydd ac ati. Wedi\u2019i rifo o dan ei restr o gleientiaid roedd GKN, Awdurdod Dociau Prydain, Panasonic UK, Bws Caerdydd a llawer mwy."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Yn y casgliad hwn gwelwn sut y rhoddai\u2019r ffotograffwyr y canlynol i\u2019w gwsmeriaid:"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Llun cofnod blynyddol o holl fyfyrwyr a staff Coleg Mihangel Sant, Llandaf, Caerdydd. Mae\u2019r coleg bellach wedi cau.\nCyfres o swyddi sy\u2019n olrhain adeiladu gwaith dur newydd yn East Moors, Caerdydd ar gyfer GKN.\nLluniau blynyddol o geir carnifal GKN ar gyfer Gorymdaith Arglwydd Faer Caerdydd\nSwyddi amrywiol i Fws Caerdydd yn dangos cerbydau newydd yn ymuno a\u0302\u2019r fflyd.\nNifer o ddigwyddiadau snwcer gyda chwaraewyr snwcer enwog ar gyfer Allied Steel and Wire.\nSwyddi amrywiol i gwmni\u0308au o Japan yn lleoli ffatri\u0308oedd yn ardal Caerdydd.\nCyfres gyfan o swyddi i Brifysgol Abertawe yn dangos pob elfen o\u2019r coleg i\u2019w defnyddio mewn deunydd cyhoeddusrwydd."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Yn ystod y cyfnod hwn tynnwyd yr holl ffotograffau ar ffilm. Fel yr esboniwyd yn gynharach, byddai gwahanol fathau o gamera\u0302u wedi eu defnyddio ar gyfer gwahanol waith, felly mae mathau a meintiau\u2019r ffilmiau yn amrywio. Prif offer ffotograffydd masnachol fyddai camera fformat sgwa\u0302r fel y Hassleblad (lluniau negyddol 6cm x 6cm), gyda chamera\u0302u pla\u0302t Chwarter (ffilm ddalen sengl 5\u2032\u2032 x 4\u201d) lle\u2019r oedd angen manylion ma\u0302n. Defnyddid camera\u0302u 35mm a chamera\u0302u panoramig (lluniau negyddol 6cm x 9cm) mewn rhai amgylchiadau lle nad oedd yn ymarferol defnyddio\u2019r lleill."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Gellir gweld o\u2019r cofnodion y daeth arwyddion cyntaf ffotograffiaeth ddigidol i\u2019r amlwg ym 1997 pan ddechreuwyd defnyddio taflenni cyswllt digidol. Ar o\u0302l y dyddiad hwn gwnaed rhai argraffiadau ar bapur digidol ond roedd yr holl waith camera yn dal i ddefnyddio ffilm."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Mae cyfres 2 yn wahanol i gyfres 1 gan ei bod yn is-set o waith ar gyfer penseiri, gan gynnwys Alex Gordon & Partners a Swyddfa Penseiri Dinas Caerdydd, a nifer o asiantau tai yn ardal Caerdydd a\u2019r Fro yn ne Cymru. Nid ydynt yn cael eu storio dan rif cyfeirnod y ffotograffydd, er bod hwn yn rhai cofnodion gwaith lle mae \u2018data dadansoddi lliw\u2019 a thaflenni ail-brint."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Gellir gweld llawer o adeiladau diweddar o amgylch ardal Caerdydd a de Cymru yn y delweddau hyn, gan gynnwys:"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Yn olaf, mae\u2019r casgliad nid yn unig yn dangos delweddau i ni sy\u2019n ymwneud a\u0302\u2019r cyfnodau amser a gwmpesir, yn amlygu dillad newidiol, gorymdeithiau a gwyliau ac ati, ond mae hefyd yn dangos wyneb newidiol ardal Caerdydd. Yn ogystal, mae\u2019n gofnod o\u2019r sgiliau technegol a\u2019r offer a oedd ar gael i\u2019r ffotograffydd."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Yn o\u0302l cyfrifiad 1861, roedd Peter Steffano, siopwr ge\u0302r llongau 51 oed yn byw gyda\u2019i deulu yn rhifau 56, 57 a 58 Stryd Bute, Caerdydd. Ar yr aelwyd hefyd yr oedd Joseph Brailli, 23 oed a aned yn Awstria, a oedd yn glerc yn y siop longau ac a oedd yn briod a\u0302 merch Steffano, Sophia. Erbyn 1871, roedd y busnes bellach dan yr enw Stefano and Brailli, wedi symud i 63 Stryd Bute; roedd teulu\u2019r Brailli yn byw yn rhif 65 a\u2019r Steffanos yn rhif 66."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Bu farw Peter Steffano ym 1874 ac, erbyn 1881, roedd teulu\u2019r Brailli wedi symud eu cartref i Crockherbtown (Heol y Frenhines erbyn hyn). Fodd bynnag, mae\u2019n ymddangos iddynt gadw eu safle busnes oherwydd, fis Ebrill 1887, derbyniodd Joseph ganiata\u0302d yr awdurdod lleol i ailadeiladu 64-67 Stryd Bute."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Dyluniwyd yr adeilad newydd gan E M Bruce Vaughan a rhoddwyd yr enw Victoria Buildings arni. Roedd lle i siop ar y llawr gwaelod gyda gofod warws yn y seler ac yng nghefn y llawr cyntaf. Swyddfeydd oedd ar weddill y llawr cyntaf a\u2019r ail lawr i gyd. Doedd dim lle preswyl yno mwyach."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Mae cyfeiriadur o 1884 yn dal i restru Joseph Brailli fel masnachwr ge\u0302r llongau ar safle Stryd Bute, ond erbyn 1891 Thomas Harper and Sons oedd yn rhedeg y busnes. Hefyd wedi eu rhestru yn Adeiladau Fictoria yn y flwyddyn honno roedd Jacobs & Co, sef siop ddillad, Foster Hain & Co, broceriaid llongau a James Evans & Co Limited, sef perchnogion pyllau glo. Roedd cwmni Thomas Harper yn dal i fod yno ym 1955, erbyn hynny roedd yr uned siop ar y llaw dde yn gartref i gangen leol George Angus, gwneuthurwyr beltiau diwydiannol ac ystod o gynnyrch arall gan gynnwys seliau olew. Cwmni\u0308au llongau oedd yn parhau i feddiannu\u2019r swyddfeydd, ynghyd a\u0302 Gwasanaeth Mewnfudo Ei Mawrhydi. Erbyn 1972, y rhai a oedd yno oedd Reg Oldfield, y ffotograffydd, Ken Jones, y bwci, a J.F.Griffiths, gwerthwyr deunyddiau adeiladwyr. Mae arwyddion yn narluniad Mary Traynor yn awgrymu fod y ddau gwmni diwethaf wedi aros yno tan ddiwedd oes yr adeilad."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Yn fras, safle Adeiladau Fictoria yw\u2019r ardal o dir agored y tu cefn i rifau 5,6,7 ac 8 Cilgant Bute (Gwesty Jolyon\u2019s, ty\u0302 bwyta Duchess of Delhi a thafarn yr Eli Jenkins)."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Mae\u2019n debyg bod South Wales & West of England Standard Manufacturing Company Ltd. wedi dechrau gweithredu yng Nghaerdydd fymryn cyn y Rhyfel Byd Cyntaf. Ni cheir unrhyw gyfeiriad ato cyn 1913, ond y flwyddyn honno wnaeth Cyfarwyddiadur y Western Mail restru\u2019r cwmni yn 43 Bute Street. Erbyn 1915, roedd y cwmni\u2019n meddiannu ar safle mawr ar gornel yn wynebu Bute Street a Herbert Street, lle\u2019r oedd yn cynhyrchu ac yn cyflenwi ofero\u0302ls, dyngari\u0302s, driliau, crysau, singledi a siwtiau oel caci a gwyn. Ym 1915, cafodd y cwmni ei gontractio i gynhyrchu miloedd o gitbagiau ar gyfer Corfflu\u2019r Fyddin Gymreig am 1/111\u20442d (ychydig yn llai na 10 ceiniog) yr uned."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Ym 1940, cafodd y cwmni ganiata\u0302d i adeiladu estyniad i\u2019w ffatri, a chredir bod darlun Mary Traynor yn portreadu wyneb yr estyniad hwn ar Herbert Street. Lluniwyd y cynlluniau ar gyfer yr estyniad gan T. Elvet Llewellyn, pensaer o Gaerdydd."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Erbyn y 1950au, roedd y cwmni\u2019n marchnata ei gynhyrchion o dan yr enw brand Stamana (cywasgiad o STAndardMANufActuring yn o\u0302l pob tebyg) ac mae cyfeirlyfrau yn dangos ei fod yn dal i weithredu o\u2019r un safle \u2013 yr adnabuwyd erbyn hynny yn Stamana House \u2013 yn y 1970au. Bellach, mae\u2019r adeilad wedi cael ei ddymchwel; mae rhan o\u2019i safle wedi cael ei defnyddio i ledaenu\u2019r ffordd, ac mae\u2019r gweddill yn llecyn gwyrdd wedi\u2019i dirlunio erbyn hyn ar ochr ddwyreiniol Stryd Bute rhwng Herbert Street a\u2019r llwybr i gerddwyr a beicwyr sy\u2019n arwain o dan reilffordd Bae Caerdydd."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Oes gennych chi gyfrif yn barod? Mewngofnodwch nawr."}]