[{"text_idx": "#000001", "text": "Tancer a fu\u2019n cael ei ddefnyddio i gludo tanwydd i longau\u2019r Llynges Frenhinol ym Mo\u0302r y Canoldir yn ystod ymgyrch Gallipoli oedd y DERBENT. Ym mis Tachwedd 1917, cafodd ei suddo gan dorpido wedi\u2019i danio gan yr U 96. Ffynhonnell: Prifysgol Bangor."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Mae cartwnau a argraffwyd mewn papurau newydd a chylchgronau Almaenig tua\u2019r amser hwn yn dychanu amrywiaeth o gymeriadau \u2018John Bull\u2019, yn cynrychioli Prydain, dan fygythiad newyn. Ffynhonnell: Llyfrgell Prifysgol Heidelberg, Meggendorfer-Bla\u0308tter."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Roedd cartwnau papur newydd Joseph Morewood Staniforth (\u2018JMS\u2019) yn adlewyrchu ymdrechion y llywodraeth i annog pobl i fod yn ddarbodus gyda bwyd. Mae\u2019r cartw\u0302n o Fam Cymru yn dangos yr angen i gadw newyn draw drwy fwyta llai o fara. Ffynhonnell: Cartooning the First World War (Western Mail, 18 Ebrill 1917)."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Dechreuwyd y rhyfel ar y mo\u0302r gan Brydain pan ddatganodd fod Mo\u0302r y Gogledd yn ardal frwydro ac y byddai\u2019n cipio unrhyw lwythi a oedd ar eu ffordd i\u2019r pwerau canolog (Yr Almaen, Awstria-Hwngari a Thwrci). Ymateb yr Almaen oedd datgan ardal frwydro fwy byth, a oedd yn cwmpasu\u2019r holl ddyfroedd o gwmpas Prydain Fawr ac Iwerddon, gyda\u2019r amcan o atal cyflenwadau rhag cyrraedd Prydain o America a\u2019r trefedigaethau Prydeinig."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Ym mis Chwefror 1917, datganodd yr Almaen y byddai cyfnod newydd o ryfela dilyffethair yn dechrau ac y byddai ei llongau tanfor yn ymosod ar unrhyw long o eiddo\u2019r Cynghreiriaid neu unrhyw long niwtral y deuent ar eu traws. Y cynllun oedd gorfodi Prydain i ildio cyn yr hydref 1917 drwy suddo traean o\u2019r llongau a oedd yn ei chyflenwi. O ganlyniad i gymryd y cam enbyd hwn fe gynyddodd nifer y colledion yn nyfroedd Cymru yn sylweddol o fis Chwefror 1917 ymlaen."}]