[{"text_idx": "#000002", "text": "Os ydych wedi bod yn dilyn ein cyfryngau cymdeithasol yn ddiweddar, byddwch wedi gweld bod y ti\u0302m wedi bod allan yn ceisio dod o hyd i Fisglod Perlog Dw\u0302r Croyw yn eu llawn dwf. Gall fod yn anodd dod ar eu traws gan eu bod yn rhywogaeth sydd mewn perygl difrifol yng Nghymru ac ar drothwy difodiant yn y gwyllt yn y DU."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mae misglod perlog dw\u0302r croyw ymysg yr anifeiliaid di-asgwrn cefn sy'n byw hiraf (gallan nhw fyw dros 125 mlynedd!) ac maen nhw\u2019n brin iawn yn y DU. Maent yn byw ar welyau afonydd gla\u0302n sy'n llifo'n gyflym, lle maent yn swatio i dywod bras neu raean ma\u0302n o fewn coblau sefydlog a chlogfeini. Maent yn bwydo trwy dynnu dw\u0302r afon i mewn a llyncu gronynnau ma\u0302n o ddeunydd organig."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mae ganddyn nhw gylch bywyd hynod o ddiddorol; mae eu larfa yn glynu wrth dagellau salmonidau ac felly\u2019n cael eu cludo ganddynt am hyd at 10 mis o\u2019r flwyddyn. Pan fyddant yn barod, maent yn ymollwng ac yn cysylltu eu hunain a\u0302 gwely\u2019r afon. Ar o\u0302l tua 3-5 mlynedd byddant wedi datblygu tagellau a byddant yn gallu hidlo dw\u0302r afon sy'n llifo'n rhydd. Nid yw'r misglod yn aeddfedu'n rhywiol tan eu bod yn 12-15 oed, neu tua 65mm o hyd. Gall pob benyw gynhyrchu hyd at 4 miliwn o larfa sy'n cael eu rhyddhau i'r golofn ddw\u0302r bob Mai-Mehefin."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mae statws poblogaeth Afon Dyfrdwy yn argyfyngus, felly fel rhan o brosiect LIFE Afon Dyfrdwy, rydym wedi bod yn cynnal arolygon mewn gwahanol leoliadau yn y dalgylch. Dros yr ychydig wythnosau diwethaf, ac ar o\u0302l llawer o chwilio manwl, roedd y ti\u0302m yn falch iawn o ddarganfod nifer o fisglod perlog dw\u0302r croyw yn eu llawn dwf, gan ddefnyddio gwyliwr tanddwr o'r enw bathysgo\u0302p. Mae\u2019r ddyfais yn dileu adlewyrchiad wyneb dw\u0302r ac yn caniata\u0301u gwylio o dan y dw\u0302r cyn belled a\u0302 bod eglurder y dw\u0302r a\u2019r golau yn caniata\u0301u."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Y nod yw casglu a defnyddio'r misglod hyn yn eu llawn dwf sy'n heneiddio fel rhan o raglen fagu gaeth i gynyddu nifer y misglod ifanc yn Afon Dyfrdwy. Y nod tymor hir yw helpu i ailsefydlu poblogaeth fridio iach, hunangynhaliol yn yr afon a hyrwyddo adferiad parhaol yn y gobaith o atal difodiant."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Mae gweithio ar y prosiect LIFE wedi rhoi cyfle unigryw i ni edrych ar lampreiod ar Afon Dyfrdwy yn llawer mwy manwl nag o'r blaen, gan na chawsant eu targedu i'w monitro yn y gorffennol. Gan fod llysywod pendoll y mo\u0302r (Petromyzon marinus) yn un o'r rhywogaethau targed yn ein prosiect, rydym wedi gallu sefydlu rhaglen fonitro newydd i ddechrau cipio data gwerthfawr a fydd yn helpu i wella ein dealltwriaeth o'r rhywogaeth gynhanesyddol hon."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Gan mai data sylfaenol cyfyngedig oedd ar gael o flynyddoedd blaenorol, digwyddodd rhediad llysywod pendoll yr afon (Lampetra fluviatilis) y gwanwyn hwn yn gynharach nag yr oeddem wedi'i ddisgwyl, ond cawsom gyfle i gynnal prawf i brofi ein dulliau casglu data gan gynnwys trapio, tagio a defnyddio derbynyddion acwstig trwy'r dalgylch. Llwyddwyd i dagio tair llysywen bendoll yr afon yn eu llawn dwf ac rydym wedi canfod bod rhai o'r tagiau hyn yn symud i fyny'r afon. Profodd y prawf yn ddefnyddiol wrth brofi dibynadwyedd ac amseriad ein prosesau, ac edrychwn ymlaen at gynnal monitro mwy cadarn yn ystod rhediad nesaf llysywod pendoll yr afon."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Roeddem yn falch o rannu fideo byr ar ein tudalen Facebook LIFEAfonDyfrdwy yn ddiweddar, a dynnwyd gan y pysgotwr John Lewis, a'i fab Gethin. Llwyddodd y ddau i ddarganfod cannoedd o lysywod pendoll yr afon yn ymgasglu i silio yn rhan isaf Afon Dyfrdwy. Aethom allan ar frys y bore canlynol i arolygu'r ardal, a chyda lefelau afonydd isel a dw\u0302r clir, roedd hyn yn caniata\u0301u i ni weld eu lleoliadau silio. Gydag amodau mor glir, roeddem yn gallu defnyddio dro\u0302n y ti\u0302m a chipio lluniau o\u2019r awyr a delweddau o \u2018nythod\u2019 llysywod pendoll yr afon a oedd yn llawer haws eu gweld oddi uchod. Roedd Jack Perks, ffotograffydd bywyd gwyllt, hefyd yn awyddus i gael rhywfaint o luniau tanddwr o\u2019r llysywod pendoll yn silio a daeth draw o Nottingham i fanteisio ar y cyfle prin hwn. Diolch i John a Gethin am ein hysbysu, a Jack Perks am rannu rhai o'i ddelweddau gyda ni. Cafodd waith ffilmio Jack Perks o lysywen bendoll yn silio eu ddangos ar BBC Springwatch ar 9 Mehefin, gellir eu gwylio eto yma tua 23 munud i mewn i\u2019r rhaglen."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Yn ystod yr wythnos ganlynol, cynhaliwyd arolygon wrth gerdded mewn ychydig o leoliadau ar hyd rhannau isaf Afon Dyfrdwy y credir fod ganddynt raean da ac a oedd yn ddigon bas i weld y nythod silio. Darganfuwyd ychydig gannoedd o bysgod silio, a chofnodwyd a thynnwyd lluniau o rai nythod enfawr, sawl metr o hyd ac o led, (yn yr afon a chyda'r dro\u0302n). Mae hwn yn ddata sylfaenol rhagorol ar gyfer y prosiect wrth i ni geisio cynyddu nifer ac ystod llysywod pendoll yr afon a\u2019r mo\u0302r. Mae\u2019n ymddangos bod 2021 wedi bod yn flwyddyn silio lwyddiannus iawn i lysywod pendoll yr afon."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Gwella cylfatiau coedwig a thrapiau gwaddod"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Mae gwaith cynllunio ar y gweill ar hyn o bryd ym mloc coedwigaeth Aberhirnant a Llangywer i wella rheolaeth ar gylfatiau. Bydd hyn yn cynnwys ailosod 9 cylfat camweithredol sydd mewn cyflwr gwael ynghyd a\u0302 gosod 3 cylfat newydd ychwanegol. Bydd trapiau gwaddod hefyd yn cael eu cyflwyno neu eu gwella mewn 34 lleoliad ar hyd ffordd y goedwig. Bydd hyn yn gwella rheolaeth ar gylfatiau ac yn lleihau faint o waddod a halogion eraill sy\u2019n mynd i mewn i gyrsiau dw\u0302r, a bydd yn caniata\u0301u i weithrediadau coedwigaeth ddigwydd yn fwy cynaliadwy."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mae'r cylfatiau'n amddiffyn rhywogaethau dyfrol trwy ddal gwaddod ychwanegol a'i ddargyfeirio i rannau dynodedig o'r goedwig gan greu mannau gwlyb a swmpiau ar gyfer y dw\u0302r gormodol. Bydd yr ardaloedd gwlyb yn cael eu rheoli mewn cynlluniau adnoddau coedwig yn y dyfodol sy'n cynnwys torri coed conwydd na fyddant yn ffynnu yn yr ardaloedd gwlypach a chaniata\u0301u i rywogaethau brodorol collddail fel helyg a gwern i gymryd eu lle."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Mae creu trapiau gwaddod yn golygu cloddio twll uwchben neu islaw cylfat er mwyn torri ar draws llif y dw\u0302r sy'n galluogi gronynnau gwaddod i ymgartrefu, ond gan barhau i ganiata\u0301u i ddw\u0302r basio trwy'r all-lif gan adael yr holl waddod ar o\u0302l yn y trap. Mae'r dyluniad yn cynnwys pwll cadw bach dros dro, y gellir ei wagio wedyn pan fydd yn llawn. Bydd y gwaith hwn wedi'i gwblhau erbyn mis Medi eleni."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Mae ti\u0302m LIFE wedi parhau gyda gwaith tagio pysgod dros yr ychydig fisoedd diwethaf, gydag eog yr Iwerydd (ar eu llawn dwf yng Nghaer, a physgod ifanc yn y llednentydd uchaf) a llysywen bendoll y mo\u0302r yn cael eu targedu. Bydd y rhwydwaith o dderbynyddion a ddefnyddir ledled yr afon yn canfod y tagiau acwstig hyn sydd wedi'u mewnblannu trwy lawdriniaeth ac yn caniata\u0301u i ni ddeall symudiadau'r pysgod hyn wrth iddynt fudo fel rhan o'u rhediadau silio, ac asesu unrhyw oedi yn eu taith."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mae arwyddion cychwynnol gan dderbynyddion yn rhan isaf yr afon yn awgrymu bod eogiaid a llysywod pendoll y mo\u0302r yn eu llawn dwf yn mudo'n gyflym trwy ran isaf yr afon i gyffordd Alyn, gyda bron pob pysgodyn yn cymryd llai na 12 awr i deithio'r 14km hwn o'r afon."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Llysywen bendoll y mo\u0302r wedi'i thagio yng Nghaer"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Bydd data gan dderbynyddion pellach yn cael ei lawrlwytho dros yr wythnosau nesaf i gael gwell dealltwriaeth o symudiadau pysgod trwy'r system. Bydd y derbynyddion yn cael eu gadael yn yr afon, gan y bydd y tagiau mwy a ddefnyddir yn yr eog llawn twf yn para am dros 18 mis, felly byddwn hefyd yn gallu edrych ar symudiad celtiaid i lawr yr afon (y term a roddir ar eogiaid unwaith y byddant wedi silio)."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Darllenwch am ein gwaith o olrhain pysgod yn acwstig mewn astudiaeth achos ddiweddar a gyhoeddwyd gan un o'n cyflenwyr, RS Aqua yn yr ECO Magazine yma."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Rydym yn falch iawn o weithio gyda North Wales Photography by Simon Kitchin, a fydd yn tynnu lluniau o ansawdd uchel o ddalgylch hyfryd Afon Dyfrdwy ar draws pob un o'r pedwar tymor ar gyfer ein prosiect. Ein gobaith yw bod y delweddau amrywiol hyn yn adlewyrchu'r gwahanol ffyrdd y defnyddir yr afon, a'r ro\u0302l bwysig y mae'n ei chwarae wrth gefnogi'r amgylchedd, bywoliaethau a hamdden yn yr ardal."}, {"text_idx": "#000025", "text": "\u2022 Dechrau ymyriadau ar ffermydd mewn safleoedd wedi'u targedu i leihau dw\u0302r ffo llawn maetholion."}, {"text_idx": "#000026", "text": "\u2022 Cael gwared a\u0302 rhwystr rhyd Morlas a monitro ar nant Morlas i gasglu data sylfaenol pellach."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Instagram, Facebook a Trydar: @LIFEAfonDyfrdwy"}]