[{"text_idx": "#000013", "text": "Gerald De Windsor a\u2019r Dywysoges Nest"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Adar sy\u2019n Ymweld dros y Gaeaf"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Sir Benfro yn yr Oes Haearn"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Yn eang, mae Oes y Tywysogion yn cwmpasu\u2019r cyfnod mewn hanes o gyrhaeddiad y Normaniaid hyd nes diwedd Rhyfel y Rhosynnau, cyfnod y cyfeirir ato\u2019n gyffredinol fel y cyfnod Canoloesol (1100-1485)."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Mae\u2019r term Oes y Tywysogion yn cyfeirio at yr arglwyddi Cymreig a ddominyddai\u2019r cyfnod. Yn aml, roedd y gwy\u0302r hyn yn perthyn, ac fe luniodd eu clymau teuluol cymhleth sia\u0302p tirwedd Sir Benfro."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Gwelwyd y Normaniaid, dan arweiniad William, yn concro Lloegr ym 1066, ond ni aethant i mewn i Gymru am bron i dri deg o flynyddoedd. Yn ystod y 1090au, cyrhaeddodd y Normaniaid Sir Benfro gan sefydlu eu harglwyddiaeth dros y bobl leol, fel yr oedden nhw wedi ei wneud yn Lloegr, drwy adeiladu cestyll."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Gellir gweld llawer o\u2019r rhain ar draws Sir Benfro, er eu bod nhw wedi newid tipyn. Ond ni chafodd yr arglwyddi Normanaidd newydd hyn eu ffordd bob tro. Fe gododd nifer o arglwyddi Cymreig yn eu herbyn, a chryfhawyd y cestyll newydd gyda cherrig dros y canrifoedd nesaf."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Ond, herwgipiwyd Nest gan ei chyfnither, Owain ap Cadwgan, ac aeth a\u0302 hi i Aberteifi. Dywedir i Gerallt ddianc o Gairew i lawr tw\u0302r y toiled. Gydag amser, diogelodd ei dywysoges, a threchodd Owain mewn cudd-ymosodiad."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Daethpwyd i alw\u2019r llinell a rannai\u2019r ddwy gymuned, a welir o\u2019r llinell o gestyll carreg, yn Llinell y Landsger. Nid oedd y ffin wedi ei diffinio\u2019n glir. Yn hytrach, fe symudai yn ystod adegau o heddwch a chythrwfl."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Carew Castle and Tidal Mill"}, {"text_idx": "#000046", "text": "All outdoor areas of the Castle and its grounds are open, including the Walled Garden and play area."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Mwy am hanes y Parc Cenedlaethol"}, {"text_idx": "#000048", "text": "Myfyrdodau o Gastellmartin yw fideo sydd yn benllanw prosiect i gydnabod 80 mlynedd ers creu Maes Tanio Castellmartin."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Fe lwyddodd buddugoliaeth Harri Tudur, ar faes Bosworth ym mis Awst 1485, i arwain Prydain i gyfnod newydd yn ei hanes; dechrau Brenhinlin y Tuduriaid..."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Pembrokeshire is scattered with a rich tapestry of Iron Age and prehistoric standing stones, hill forts, field patterns and roundhouse remains."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Dewch i archwilio\u2019r bywyd gwyllt bendigedig sydd wedi ymgartrefu yma ar Arfordir Penfro."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Mae yna lawer o gynefinoedd ym Mharc Cenedlaethol Arfordir Penfro sy'n cynnal amrywiaeth eang o fywyd gwyllt."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Mae\u2019r cerrig sy\u2019n ffurfio sylfeini\u2019r Parc yn un o\u2019r prif resymau dros ein dynodiad fel Parc Cenedlaethol yn y lle cyntaf."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Yn yr adran hon, rydyn ni\u2019n eich gwahodd chi i deithio yn o\u0302l mewn amser i archwilio hanes diwylliannol cyfoethog Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro."}]