[{"text_idx": "#000000", "text": "Mae\u2019n debyg bod yr achos ym Mochdre wedi ei gychwyn tua 1772 \u2013 yr achos cyntaf yn y cylch hwn. Codwyd adeilad \u2013 \u2018y capel bach yn y pentref\u2019 yn 1780. Agorwyd y capel ar y safle presennol ym mis Mawrth 1833 (er mai 1832 sydd wedi ei nodi ar y garreg ar flaen yr adeilad). Dywedir bod dros bedwar cant o lwythi o gerrig wedi eu cario i godi\u2019r adeilad a hynny o bellter o ryw ddwy filltir. Yn 1890, cafwyd seddau newydd ac fe ailgynlluniwyd tu mewn yr adeilad gan y Parch Thomas Parry. Ychwanegwyd yr ysgoldy yn 1906."}, {"text_idx": "#000001", "text": "Un o brif sylfaenwyr yr achos ym Mochdre oedd Thomas Hughes o Dan y Fron ger Llansannan. Crydd wrth ei alwedigaeth ac un o\u2019r Cynghorwyr Methodistaidd cynnar. Mae so\u0302n iddo bregethu yn y \u2018Cilgwyn Mawr\u2019 ym Mochdre yn 1771. Dechreuodd gynnal Ysgol Sul yn ei gartref, \u2018Pen Ucha\u2019 ac fe ddywed: \u2018Tua\u2019r flwyddyn 1780, codasom gapel bychan yn y pentref lle y cafwyd pregethu lled gyson ac yr achubwyd mi hyderaf lawer o eneidiau.\u2019 Roedd ei ddylanwad yn yr ardal yn fawr, nid yn unig ym Mochdre ei hun. Mae amryw o hanesion amdano yn pregethu mewn lleoedd cyhoeddus ac am yr erlid a\u2019r ymosod a fu arno. Dywedir iddo fynd yn gyson ar y Suliau i Tywyn y Ferry (ar gyrion Deganwy) tua 1773/1774 lle \u2018y byddai lluaws mawr yn ymgasglu at ei gilydd ar y Sabothau yn y lle y nodwyd i dreulio\u2019r diwrnod mewn oferedd\u2019. Er y gwrthwynebiad llwyddodd i gael dylanwad ar rai ac fe ddechreuwyd cynnal cyfarfodydd gweddi\u0308o mewn ty\u0302 yno."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Cariwr oedd John Owens \u2013 un o ardal Rhuddlan yn wreiddiol. Roedd yn ddyn cryf ac yn bur enwog fel ymladdwr hyd nes iddo gael tro\u0308edigaeth. Mae\u2019n debyg ei fod yn un o arweinwyr criw o ddynion oedd ar eu ffordd i erlid crefyddwyr. Y bwriad oedd dal y Parchedig Howell Davies o Sir Benfro oedd yn pregethu yn ardal Rhuddlan. Cawsant eu dal mewn storm ar y ffordd yno. Yn y storm honno, cafodd deimladau rhyfedd iawn ac fe glywodd lais yn ei argyhoeddi mai gw\u0302r Duw oedd y pregethwr hwnnw. Daeth yn un o sylfaenwyr yr achos yn Mochdre."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Cyfrannodd eglwys Mochdre lawer i ddatblygiad eglwysi eraill y cylch. Trefnodd yr eglwys gangen-ysgol yn Tyn-y-ffordd \u2013 yma y cynhaliwyd y gwasanaeth ymneilltuol cyntaf yn nhref Bae Colwyn. Sefydlwyd y gangen-ysgol yng Nglan-y-mo\u0302r ganddynt \u2013 yr achos hwn symudodd yn ddiweddarach i safle presennol Capel y Rhos. Roedd cangen arall o dan eu gofal yn ardal Bryn y Maen ac fe rannwyd y cyfrifoldeb am gangen arall yn y Morfa \u2013 yn agos i\u2019r lle mae capel Pensarn heddiw. Cangen o eglwys Mochdre oedd eglwys Bryn Pydew hefyd, mae\u2019n debyg."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Bu llawer tro ar fyd ers y cyfnod cynnar hwnnw. Bellach fe unodd cynulleidfa Nasareth yn rhan o\u2019r eglwys newydd yng Nghapel y Rhos. Mae Nasareth ar werth ond ni wyddom eto, beth fydd yn digwydd i\u2019r adeilad."}]