[{"text_idx": "#000002", "text": "Un o brif arwyr Cymru"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Er bod 600 mlynedd wedi mynd heibio ers cyfnod Owain Glyndw\u0302r, mae\u2019n parhau i fod yn un o brif arwyr Cymru. Roedd yn arweinydd naturiol ac yn wladweinydd craff a unodd bobl Cymru a\u2019u harwain yn erbyn rheolaeth Lloegr."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Roedd Owain Glyndw\u0302r yn Dywysog Cymru, hawl oedd yn deillio o\u2019i gysylltiad a\u0302\u2019r ddau deulu brenhinol Cymreig arall. Ar ochr ei dad, gallai olrhain ei linach yn o\u0302l at Dywysog Powys yn yr 11eg ganrif, Bleddyn ap Cynfyn. Roedd llinach ei fam yn ymestyn yn o\u0302l i\u2019r un cyfnod, at Rhys ap Tewdwr, Tywysog y Deheubarth.Yn 1400-01, dechreuodd Owain Glyndw\u0302r ar gwrs a fyddai\u2019n dod yn un o\u2019r cyfnodau mwyaf dramatig yn hanes Cymru. Daeth ei ddadl yn ymwneud a\u0302 thir cyffredin gyda Barwn Reginald de Grey o Ruthun; a fwynhaodd ffafr brenhinoedd Lloegr, i ben pan gymerodd Owain y pwnc yn ei law ei hunan ac ymosododd ar Rhuthun."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Yr hynny sydd yn arwyddocaol am y digwyddiad yw\u2019r cyflymder a throdd dadl leol rhwng dau arglwydd y mers yn rhyfel danbaid yn erbyn y Goron Seisnig. Rhedodd ddynion anhapus o bob math o fywyd i ymuno ag achos Owain, ac felly dangosodd nad oedd y weledigaeth o Gymru annibynnol wedi marw gyda Llywelyn ap Gruffudd yn 1282 wedi\u2019r cwbl.Ystormodd Gwrthryfel Glyndw\u0302r yn ffyrnig am bron ddegawd ac, er gwaethaf buddugoliaethau cynnar syfrdanol a choroni Glyndw\u0302r yn Dywysog Cymru yn 1404, drechu byddai\u2019r ymdrech yn y diwedd. Erbyn 1408-09, roedd yr wrthryfel bron drosodd, ac erbyn 1410 ei arweinydd ysbrydoledig ar ffo, ei yrfa a\u2019i enw da yn chwa\u0302l, ei gartref a\u2019i deulu wedi\u2019u dinistrio."}]