[{"text_idx": "#000000", "text": "Hanes Cristnogaeth yng Nghymru (I)"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Dwi wedi penderfynu cyhoeddi cyfres fer ar Hanes Cristnogaeth yng Nghymru ar fy mlog. Dim byd dwfn, jest ychydig o ffeithiau syml. Bydd y rhan fwyaf o\u2019r stwff yn dod allan o lyfr Gwyn Davies \u2018Golau Gwlad \u2013 Cristnogaeth yng Nghymru 200-2000\u2019."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Y drydedd Ganrif (200 OC)"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Gellid bod reit sicr fod Cristnogaeth wedi cyrraedd Cymru erbyn y flwyddyn 200. Yn ystod y ganrif hon fe adroddwyd fod Aaron a Julius yn Nghaerllion wedi eu merthyru am fod yn Gristnogion."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Y bedwaredd Ganrif (300 OC)"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Proffesodd yr Ymerawdwr Cystennin yn 312 ei fod yntau bellach yn Gristion. Roddodd hyn hwb i Gristnogion ar draws yr Ymerodraeth gan gynnwys Cristnogion ym Mhrydain. Erbyn 314 roedd digon o drefn ar yr Eglwys ym Mhrydain i anfon cynrychiolwyr i Gynghorau Eglwysig yn Ngal (sef, yn fras, Ffrainc heddiw, wele y map i\u2019r ochr). Roedd Cristnogaeth yng Nghymru ar y pryd ar ei chryfaf yn yr ardaloedd lle roedd dylanwad Rhufain ar ei gryfaf. Noda Gwyn Davies na ellid gwybod i sicrwydd beth oedd union natur ffydd na threfn Cristnogaeth Cymru yn y cyfnod ond noda ei bod hi\u2019n bur debyg fod Cristnogaeth y Cymru yn nodweddiadol o Gristnogaeth a geid yng ngweddill yr Ymerodraeth Rufeinig."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Y bumed Ganrif (400 OC)"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Gadawodd byddinoedd Rhufain ym mlynyddoedd cynnar y bumed ganrif. Er i\u2019r dylanwad Rhufeinig bylu ar Brydain roedd Cristnogaeth yr ynys wedi parhau i fod yn \u2018Rufeinig\u2019 ei naws. Wedi i\u2019r Rhufeiniaid adael dechreuodd lwythau eraill ymosod ar Brydain, roedd y llwythau yma yn baganaidd ac o ganlyniad fe losgwyd eglwysi ac erlidiwyd arweinwyr y ffydd ym Mhrydain. Wedi dweud hynny roedd y bumed ganrif yn gyfnod o lewyrch i Gristnogaeth yng Nghymru, roedd deffroad crefyddol ar gerdded yn Ngal dan arweiniad Martin o Tours (wele y Llun i\u2019r ochr) ac fe ledodd y dylanwad hwnnw i Gymru. Dyma oedd dechrau \u2018Oes y Seintiau\u2019 yng Nghymru."}]