[{"text_idx": "#000001", "text": "Twristiaeth a\u2019r iaith yng Ngwynedd"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Dyma flog arall mewn cyfres o dair fydd yn craffu ar y cyswllt rhwng sectorau penodol o\u2019r economi a\u2019r Gymraeg yng Ngwynedd. Y diwydiant twristiaeth yw testun y blog yma. Mae\u2019r sector yn un sydd wedi cynhyrfu a sbarduno trafodaethau diddorol yn ddiweddar, yn enwedig yn sgil argyfwng COVID-19."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Ugain mlynedd yn o\u0302l, fe daflodd ymchwil Phillips oleuni ar dw\u0302f cyflogaeth yn y sector a\u2019r cannoedd ar filoedd oedd yn cael eu cyflogi erbyn diwedd y 1990au.[1] Fe gododd gwestiynau ynghylch cost ac effaith hir dymor ffyniant sector o\u2019r fath yn yr ardal. Cyflwynodd dystiolaeth yngly\u0302n a\u2019r cyswllt rhwng twristiaeth a mewnfudo, gan gyfeirio at astudiaethau a ganfu fod hanner y bobl a oedd wedi symud i ardaloedd fel Llandudno wedi ymweld a\u0302\u2019r ardal fel twristiaid cyn gwneud,[2] tra fod 59% o berchnogion tai haf/gwyliau yn bwriadu ymddeol i\u2019r ardal.[3] Hynny yw, er fod twristiaeth yn creu swyddi yn y tymor byr, roedd y rheini fu\u2019n ymweld ar wyliau yn prynu ail gartref neu\u2019n dychwelyd i brynu ty\u0302 yn hwyrach yn eu bywydau."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Er fod ymrwymiad i\u2019r sector o fewn strategaethau economaidd cenedlaethol, y gred gyffredinol yw fod y berthynas yma\u2019n parhau. Er fod y sector yn cyflogi pobl yn y tymor byr, does dim llawer o ddata ar effaith y sector ar yr iaith, a chredir fod y goblygiadau hir dymor yn niweidiol i\u2019r iaith gan ysgogi mewnfudo gan bobl ddi-Gymraeg sydd hefyd yn dwysa\u0301u heriau ynghylch prisiau ac argaeledd tai."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Fel o waith ymchwil Wavehill a JP Consulting, fe graffwyd ar ddata ynghylch cyflogaeth yn y sector, a\u2019r berthynas ystadegol gyda\u2019r iaith. Mae\u2019r canlyniadau yn ddiddorol, ond yn cymhlethu\u2019r darlun o\u2019r cyswllt rhwng y sector dwristiaeth a\u2019r iaith yng Ngwynedd."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Mae\u2019n bosib tynnu ar ddata ar gyfer y cyfnod 1960-2018, ond dydy\u2019r berthynas ddim yn arwyddocaol iawn dros y cyfnod. Ond, wrth graffu ar ddata diweddar, yn arbennig o 2003-2018, mae\u2019r berthynas yn cryfhau, ac fe welwn berthynas arwyddocaol a chadarnhaol h.y. wrth i gyflogaeth yn y sector gynyddu, mae niferoedd siaradwyr Cymraeg yn cynyddu. Cyflwynir y data ar gyfer y cyfnod diweddaraf yn y tabl isod."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mae\u2019r data\u2019n cynnig felly, nad oes perthynas gryf wedi bod rhwng y sector dwristiaeth a\u2019r iaith yn hanesyddol. Ond yn fwy diweddar, yn arbennig yn ystod yr ugain mlynedd diwethaf, mae yna berthynas rhwng cyflogaeth yn y sector a thwf yn yr iaith. Mae hi hefyd yn berthynas gadarnhaol, sy\u2019n cynnig fod cyflogaeth yn y sector wedi cefnogi\u2019r iaith."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Fe fydd mwy o ymchwil a data yn cyfoethogi\u2019n dealltwriaeth o\u2019r berthynas yma, ond gellir cynnig damcaniaeth i\u2019w esbonio. Mae\u2019r data\u2019n cyd-fynd gyda\u2019r rhagdybiaeth fod y diwydiant yn galluogi pobl leol, siaradwyr Cymraeg, i fyw ac i weithio yn yr ardal. Mae\u2019r sector yn bwysig felly, ac mae cyflogaeth yn y sector yn achosi effaith uniongyrchol sy\u2019n fwy cadarnhaol na\u2019r sector amaeth er engrhaifft."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Ond cyn mynd ati i geisio ehangu cyflogaeth yn y sector rhaid nodi rhai pwyntiau pwysig. Mae ta\u0302l yn y sector yn dueddol i fod yn isel ar gyfartaledd, yn arbennig i\u2019r gweithwyr tymhorol. Mae argyfwng COVID-19 hefyd wedi pwysleisio pa mor fregus yw\u2019r swyddi yma.[4] Ond wrth droi at yr iaith, does dim data i gynnig nad yw dadl Phillips yn ddilys heddiw, ac mae angen ystyried effaith hir dymor y diwydiant twristiaeth ar batrymau ymfudo a phrisiau tai \u2013 ffactorau pwysig mewn perthynas a hyfywdra\u2019r iaith."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mae\u2019r sector felly\u2019n un cymhleth, sy\u2019n dod a\u0302 budd yn y tymor byr ond sydd o bosib yn niweidiol yn y tymor hir. Mae cyflogaeth yn y sector yn uchel yng Ngwynedd, ac mae\u2019r swyddi yn caniata\u0301u i siaradwyr Cymraeg fyw a gweithio yn yr ardal. Ond mae\u2019r diwydiant yn denu ymfudwyr i brynu tai am brisiau uchel."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Cronfa Treftadaeth y Loteri Cenedlaethol yn lansio cronfa \u00a39.8 miliwn i ariannu prosiectau adfer natur\nCyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru yn lansio grantiau ar gyfer prosiectau amgylcheddol\nGrw\u0302p Riverford yn lansio deiseb yn galw am degwch gan archfarchnadoedd\nParc Cenedlaethol Eryri yn cyhoeddi cynllun twristiaeth newydd"}]