[{"text_idx": "#000001", "text": "Rydym wedi gofyn i bobl gwahanol am eu hatgofion o John Bwlchllan a fu farw yr wythnos hon. Yn ogystal ag atgofion mae detholiad o ddyfyniadau sy\u2019n dod o\u2019r cyfryngau cymdeithasol \u2013 gyda chaniatad yr awduron."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Y peth trawiadol ynghylch y rhaglen deledu ddiweddar am John Davies oedd y gwahaniaeth rhwng y ddelwedd o hanesydd \u2013 yr awdurdod cadarn, gwybodus, cyhyrog ei ryddiaith \u2013 a\u2019r dyn ei hun. Roedd y ffilm yn dangos dyn llwyd, disylw, gyda\u2019i ddillad cyffredin a\u2019i arferion smala. Ie, dyn ffraeth, dymunol, llawn arabedd \u2013 ond dyn nad oedd ei ymddangosiad yn awgrymu iddo gyfoethogi bywyd ei genedl yn y fath fodd. Heddiw, mae\u2019r gwahaniaeth hwnnw\u2019n fwy amlwg byth: efallai fod y dyn wedi marw, ond bydd ei waith a\u2019i gyfraniad yn parhau\u2019n allweddol am flynyddoedd i ddod."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Fe\u2019u gweli di nhw\u2019n aml, heb sylwi:\ny dynion sy\u2019n llwyd fel ffenestri arosfannau bysiau,\nac sy\u2019n crwydro\u2019r ddinas \u2013 o fainc i dy\u0302 teras\ni gornel siop lyfrau \u2013 gan afael mewn bagiau plastig."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Atgofion am rannu sawl peint gyda John yn y Cwps, Aberystwyth, sydd gen i yn bennaf, ac mi fyddai\u2019r nosweithiau hynny yn arbennig o hwylus petai Hywel Teifi yn digwydd bod yn ymchwilio yn y Llyfrgell Genedlaethol, neu Phil Williams wedi bod yn ymarfer ei sax fyny\u2019r grisiau gyda\u2019r band cymunedol JazzWorks."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Am Gymro \u2018cenedlaethol\u2019 roedd John yn wahannol i Hywel am nad oedd yn gapelwr na ganddo ddiddoreb mewn chwaraeon, ac yn wahannol i Phil am nad oedd cerddoriaeth o fawr bwys iddo ychwaith. Roedd John yn unigryw."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Hanesydd oedd John Davies wrth ei alwad a\u2019i alwedigath. Fel noda fy nhad Gareth Williams sydd a\u0302 meddwl uchel iawn o John Bwlchllan, roedd John yn anarferol o gyffyrddus wrth ddelio gyda cymlethdodau tir ddaliadaeth, rhenti, prydlesi, morgeisi a\u2019r manylion dyrus cyfreithiol ac economaidd. Dyna hanfod ei lyfr ar Gaerdydd a\u2019r Butes ac hefyd ei waith ar fachlud y meistri tir ganrif yn o\u0302l."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Gyda Janet ei wraig wrth gwrs yn dod o Flaenau Gwent roedd e wastad yn cyffroi pan fyddai Sioned fy ngwraig yn ei atgoffa bod hithau yn dod o Rhymni. Creodd stori genedlaethol amgen i\u2019r un Llafuraidd. Ond stori genedlaethol oedd hon a osodai profiad mwyafrif y Cymry yn ei chanol. Dyna, i\u2019m tyb i, ei gyfraniad arhosol."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Teimlo gwacter wrth feddwl bod Dr John Davies wedi marw. Roedd wastad yn barod iawn i siarad a rhannu ei wybodaeth efo fi pan oeddwn yn ei ffonio i holi am rhyw bwynt ar gyfer un o fy erthyglau. Roeddwn am ei holi am awgrymiadau i fy llyfr nesa ar faner Cymru, ond mae\u2019n rhy hwyr bellach. Roedd yn esiampl o academydd democrataidd yn hael ei wybodaeth."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Roedd hefyd yn hael efo pobl \u2013 yn deall ein bod i gyd a\u0302 beiau, gwendidau, nwydau a rhinweddau. Dyn democrataidd iawn ac esiampl o genedlaetholwr dyngarol."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Dwi\u2019n gwenu wrth feddwl amdano hefyd. Ers 20 mlynedd pob tro byddwn yn cwrdd ag e, byddai\u2019n dweud, \u201cSut mae\u2019ch ta\u0302d, Alan Jobbins, bachan da. Boi da yw\u2019ch tad, Jobbins Senior. Cofiwch fi ato.\u201d"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Ni \u2018di colli rhywun arbennig. Ac roeddwn i dal yn \u2018chuffed\u2019 ei fod yn barod i siarad \u2018fa fi, rhyw stiwdant mediocre o Bantycelyn. Pob nerth i\u2019r teulu."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Gyda thristwch mawr y clywais i\u2019r newyddion p\u2019nawn ddoe am farwolaeth Dr John Davies. Roedd yn ddyn a wnaeth gyfraniad aruthrol i\u2019r iaith Gymraeg, gan gynnwys ym maes darlledu."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Roedd e hefyd yn gyfrifol am drobwynt mawr yn fy hanes i, wrth ddeffro\u2019r diddordeb yn fy ninas. Fe oedd gw\u0302r gwadd cyntaf cangen Cyncoed Merched y Wawr yn ystod tymor Hydref 2011, ac ro\u2019n i yno i recordio pwt ar gyfer seinlun o Gaerdydd \u2013 rhaglen radio o\u2019r enw Diwrnod yn y Ddinas."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Cefais y fraint o gwrdd a\u0302 Dr. John ym mis Mehefin y llynedd yn nathliad pen-blwydd Undeb Myfyrwyr Cymraeg Aberystwyth yn 40 oed. Roedd Neuadd Pantycelyn hefyd yn dathlu 40 mlynedd ers ei sefydlu fel Neuadd Gymraeg y flwyddyn honno a chawsom ginio mawr yng nghwmni cyn-lywyddion UMCA a chyn-wardeniaid Pantycelyn."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Roedd hi\u2019n hynod o bwysig bod ef yno gyda ni\u2019n dathlu, fe wedi\u2019r cwbl oedd wedi sicrhau llwyddiant Pantycelyn fel neuadd Gymraeg. Roedd e\u2019n rhan fawr o\u2019r frwydr i sefydlu\u2019r neuadd fel un i fyfyrwyr Cymraeg ers y cychwyn cyntaf a thrwy ei ro\u0302l fel prif warden y neuadd am dros ddeunaw mlynedd, creodd y diwylliant a\u2019r teimlad o gymuned glos hynny sy\u2019n perthyn i\u2019r neuadd hyd heddiw."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Doeddwn ni ddim yn ddigon ffodus i fod yn fyfyrwraig ym Mhanty yng nghyfnod Dr. John ond wrth wrando ar straeon myfyrwyr ar hyd y blynyddoedd, mae\u2019n amlwg mai fe fu\u2019n gyfrifol am greu ysbryd Pantycelyn. Roedd e\u2019n nabod pob myfyrwyr, a\u2019i gof anhygoel yn cofio eu henwau ac enwau eu teuluoedd hyd yn oed, blynyddoedd ar o\u0302l iddynt adael y coleg. Roedd e\u2019n gwmni i\u2019r myfyrwyr, yn ffrind mawr i bob un ohonynt a hefyd yn ddarlithydd penigamp. Mae sawl un wedi dweud wrthyf nad oedden nhw\u2019n gallu ysgrifennu\u2019r un gair yn ei ddarlithoedd, dim ond eistedd a gwrando a gadael i Dr. John ddod a\u0302\u2019r hanes yn fyw."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Ar noson y dathlu, dyma wahodd Dr. John i ddweud ychydig o eiriau a dyma ei ddawn o siarad yn dod yn fyw i\u2019r ystafell unwaith eto. Ni wnai fyth anghofio\u2019r teimlad o\u2019i glywed e\u2019n siarad mor dyner ond eto\u2019n mor angerddol am ei gyfnod ym Mhantycelyn. Y gymuned oedd wedi bod yn rhan mor bwysig o\u2019i fywyd, ac yn o\u0302l ef, oedd wedi rhoi\u2019r hyder a\u2019r ysbryd iddo orffen ei gampwaith, Hanes Cymru. Llenwyd yr ystafell ag emosiwn ac roedd lwmp yng ngwddf sawl un ohonom."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Yr hyn lwyddodd John Davies i\u2019w gyflawni oedd i wneud Hanes Cymru yn rhywbeth poblogaidd, yn perthyn i\u2019r werin bobl yn ogystal a\u0302\u2019r ysgolheigion a myfyrwyr, a peth da yw hynny. Pa werth i\u2019r Hanes onibai fod trwch y boblogaeth yn cael manteisio ar y cyfle i ddeallt mwy am pwy ydyn nhw a lle mae nhw\u2019n byw. Edrychaf ar John Davies fel athrylith o\u2019r un angerdd, ysbryd ac o\u2019r un brethyn a Hywel Teifi \u2013 yn gallu cyfathrebu gyda phawb a ddim ofn dweud eu dweud. Amlygir y parodrwydd yma i gyfathrebu yn y ffaith fod John Davies yn barod i wneud \u2018gig\u2019 yng Ngw\u0302yl Arall tu allan i furiau saff y sefydliadau ysgolheigaidd. Bydd colled!"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Cynhaliodd grw\u0302p o artistiaid gw\u0302yl celf stryd Roxejam yn orllewin Caerdydd dydd Sadwrn diwethaf. Wedi dweud \u2018celf stryd\u2019 roedd y digwyddiad ym Mharc Sevenoaks yn hytrach na\u2019r stryd."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Mae\u2019r grw\u0302p Roxe (mae e\u2019n odli gyda \u2018Sevenoaks\u2019) wedi bod ers pum mlynedd bellach. Cafodd e ei sefydlu er cof am yr artist ifanc diweddar Bill Lockwood."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Dinas y digwyddiadau - dinas di enaid"}, {"text_idx": "#000054", "text": "Cynlluniau gwenwynig canol Caerdydd: mae dinas well yn bosibl"}]