[{"text_idx": "#000007", "text": "Drwy gydol y cyfnod sefydlu, rydw i wedi cael fy syfrdanu gan ehangder y gwaith y mae\u2019r Comisiwn yn ei wneud bob dydd a manylder y cofnodion amrywiol sydd yn ei gasgliadau. Ond yn fwy na hynny, mae wedi fy atgoffa i bod gennym dreftadaeth arbennig iawn yma yng Nghymru, a hefyd gofnod gwych o\u2019r gorffennol y gallwn fanteisio arno ar unrhyw adeg \u2013 pan fyddwn yn mynd allan ar daith ac ar ffurf archifau."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mae byw yn Nhyddewi yn golygu nad ydych chi byth yn bell o\u2019r mo\u0302r, nac o bentrefi glan mo\u0302r bach fel Porth Glais a\u2019i harbwr hanesyddol."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Treuliais fy mebyd yn sir Benfro, wedi fy amgylchynu gan glogwyni, traethau, ynysoedd a chestyll gorllewin Cymru. Gadewais i fynd i\u2019r brifysgol a bu\u0302m yn astudio archaeoleg ym Mhrifysgol Southampton. Un o gryfderau mawr Southampton yw archaeoleg arforol, pwnc yr ymddiddorais ynddo fwyfwy wrth wneud fy ngradd BA ... a ddaeth yn MA mewn archaeoleg arforol ... a drodd (yn y man) yn PhD."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Ar o\u0302l hyn, roeddwn i\u2019n ddigon ffodus i gael dwy swydd fel archaeolegydd arforol, y naill yn Adran Archaeoleg Prifysgol Southampton, a\u2019r llall gyda\u2019r Maritime Archaeology Trust yn Southampton. Yn y swyddi rhan-amser hyn fe ddysgais am y maes o safbwynt masnachol ac academaidd. Bu gennyf ddiddordeb erioed yn archaeoleg llongau a chychod, yn deillio o\u2019m brwdfrydedd personol dros hwylio a rhwyfo. Yn ogystal, roeddwn yn gweithio gyda chydweithwyr a oedd yn arbenigo, er enghraifft, mewn pynciau fel tirweddau boddedig, deddfwriaeth treftadaeth, a geoarchaeoleg \u2013 i enwi ond rhai."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Tyfodd Julian i fyny ym mhentref Little Haven, sir Benfro, dafliad carreg o\u2019r traeth, lle mae\u2019n mwynhau mynd o hyd."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Mae fy ngwaith fel archaeolegydd wedi mynd a\u0302 fi ymhell o Gymru ar adegau. Rydw i wedi gweithio ar brosiectau yn India, Eritrea a\u2019r Aifft, ac ar nifer o safleoedd yn y Solent o amgylch Southampton \u2013 mewn llaid rhyng-lanw dwfn. Fe wnaeth dechreuad y pandemig yn 2020 i fy ngwraig a minnau, fel llawer un arall, stopio a meddwl. Arweiniodd hyn yn ei dro at ddychwelyd at sgwrs roeddem wedi\u2019i chael yn aml o\u2019r blaen am symud yn o\u0302l i Gymru gyda\u2019r plant. Mae atynfa\u2019r Mo\u0302r yn ein dal ni i gyd yn y diwedd."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Ond os yw\u2019r pandemig wedi dysgu rhywbeth i ni, y ffaith y dylem werthfawrogi popeth, gan gynnwys archaeoleg arforol, yw hynny. Mae gan dreftadaeth arforol Cymru, yn ei holl ffurfiau, werth ynddi\u2019i hun fel cofnod o\u2019n gorffennol. Ond, yn bwysicach byth efallai, mae\u2019r stori\u0308au sy\u2019n deillio ohoni, ac y gallwn eu hadrodd fel archaeolegwyr, yn gallu rhoi mwynhad a phleser i bobl, ennyn diddordeb a hybu addysg, a gallant ein helpu i ddeall yn well y wlad rydym yn byw ynddi. Felly, gyda hyn mewn golwg, rydw i\u2019n falch iawn o gael y cyfle hwn i weithio ag archaeoleg y lle rydw i\u2019n hanu ohono, er lles pawb sy\u2019n byw, gweithio a chwarae yno ac sy\u2019n ymweld ag ef."}]