[{"text_idx": "#000002", "text": "Ar o\u0302l 30 mlynedd, daeth cyhoeddiad fis diwetha' mai eleni fydd y flwyddyn ola' i'r Dr J. Elwyn Hughes olygu Cyfansoddiadau a Beirniadaethau'r Eisteddfod Genedlaethol. Mewn sesiwn yn y Babell Le\u0302n fore Sul, bu'n hel atgofion am ei gyfnod fel golygydd. Cyn hynny, Cymru Fyw fu'n ei holi adeg carreg filltir bwysig."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Sut deimladau sydd gennych wrth roi'r gorau i olygu'r cyfansoddiadau a beirniadaethau ar o\u0302l cymaint o flynyddoedd?"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Digon cymysg, mewn gwirionedd. Does 'na ddim amheuaeth na fydda i'n colli rhai o'r profiadau gwerthfawr a enillais, ac a fwynheais, yn ystod y 30 mlynedd y bu\u0302m a\u0302 chysylltiad a\u0302 chyfrol y Cyfansoddiadau a Beirniadaethau. Ond 'cholla i mo'r wythnosau o garchar blynyddol y tu o\u0302l i farrau caeth cyfnod y golygu."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Trwy wahoddiad gan Emyr Jenkins, Cyfarwyddwr yr Eisteddfod ar y pryd, i olygu cyfrol Eisteddfod y Rhyl ym 1985. Dw i'n credu fy mod wedi meddwl mai dyna'r unig gyfrol yr oeddwn i fod i'w golygu ond buan iawn y sylweddolais fy mod yn olynu Tom Bassett yn olygydd y cyfrolau pan gynhelid yr W\u0302yl yn y gogledd. Bu\u0302m yn gwneud hynny tan 1999. Rhoddodd golygydd cyfrolau'r de y gorau i'r gwaith ar o\u0302l 1998 a chytunais i lenwi'r bwlch a golygu cyfrol 2000. Ond drwy berswa\u0302d Elfed Roberts, Cyfarwyddwr yr Eisteddfod, deuthum wedi hynny'n olygydd pob cyfrol, gogledd a de."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mi fydda i'n sicr o golli'r berthynas glo\u0300s a oedd rhyngof a staff Swyddfa'r Eisteddfod, a rhyngof i ac eraill hefyd, gan gynnwys nifer sylweddol o feirniaid y bu\u0302m yn eu ffonio i drafod rhyw agwedd neu'i gilydd ar eu beirniadaethau - gwneuthum laweroedd o ffrindiau newydd yn sgil hynny (ac ambell elyn hefyd, bid siw\u0302r). Wedi dweud hynny, fydda i ddim yn colli'r gwaith golygu dwys o fewn ffiniau amser tynn - a'r holl oblygiadau niferus yngly\u0302n a\u0302'r gorchwyl hwnnw. Ac yn sicr, fydd gen i'r un gronyn o hiraeth ar o\u0302l y beirniaid digalendr a digydwybod sy'n cael gwefr o herio'r dyddiad cau a phleser gwyrdroe\u0308dig yn drysu a difetha trefn y golygu."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Oes unrhyw flwyddyn / brofiad yn aros yn y cof fwy nag eraill?"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mae'n siw\u0302r gen i fod sawl blwyddyn wedi bod yn wahanol am ryw reswm neu'i gilydd ond 'alla i ond dwyn i gof un achlysur arbennig pan fu bron i broblemau cyfrifiadurol achosi i'r gyfrol beidio a\u0302 chyrraedd y wasg mewn pryd ar gyfer ei chyhoeddi erbyn wythnos yr Eisteddfod yn 2012. Cefais fraw aruthrol ar y pryd ond trwy gymorth cyfaill o gyfrifiadurwr, llwyddais i osgoi bod yn ystadegyn mewn llyfrau hanes - ond cael a chael fu hi!"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Sut mae casglu'r deunydd at ei gilydd, a sut mae'r gwaith wedi newid dros y blynyddoedd?"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Digon effeithiol a didrafferth, at ei gilydd - ac mae lle i ddiolch i Lois Mars Jones yn Swyddfa'r Eisteddfod am ei gwaith trylwyr a dibynadwy bob amser yn ystod y cyfnod o dros 20 mlynedd y buom yn cydweithio. Hi fu'n gyfrifol am gydlynu'r holl broses o gofrestru'r beirniadaethau a'r cyfansoddiadau pan gyrhaeddent cyn eu hanfon wedyn ata i, ynghyd a\u0302 rhestr o ffugenwau a theitlau cyfansoddiadau pob cystadleuaeth y byddai'n rhaid eu golygu."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Yn ystod fy nghyfnod i'n olygydd, bu nifer o newidiadau yn hanes cynhyrchu'r gyfrol. Dw i'n cofio'r adeg pan gyrhaeddai'r deunyddiau i gyd drwy'r post a hynny mewn llawysgrifen a amrywiai o'r gwych i'r gwachul ac i'r agos-annarllenadwy ond daeth sawl tro ar fyd ers hynny. Daeth technoleg i'n byd a chyflwynwyd beirniadaethau ar ddisg, ac erbyn heddiw drwy e-bost. Unwaith y cyrhaeddant Swyddfa'r Eisteddfod, ca\u0302nt eu cofrestru a'u hanfon ataf i i'w golygu."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Beth yw hanes y cyfansoddiadau a'r beirniadaethau?"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Mae 'na ryw ffurf ar gyfansoddiadau a beirniadaethau wedi cael eu cyhoeddi ers 1860, pan gynhaliwyd yr Eisteddfod Genedlaethol go iawn gyntaf yn Ninbych, ac ymddangosodd cyfrolau trwchus a chyfansawdd yn yr 1880 a'r '90au. Ym 1937-38 y dechreuwyd cyhoeddi'r gwaith ar ffurf debyg i'r hyn sydd gynnon ni heddiw."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mae rhai, efallai, wedi bod yn casglu'r holl gyhoeddiadau dros y blynyddoedd - oes rhai ohonynt yn fwy prin/gwerthfawr na'i gilydd tybed?"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Fel sawl casglwr arall, mae gen i gasgliad eithaf cynhwysfawr, er nad yn ddi-fwlch, ond mae rhediad di-dor gen i o 1937 ymlaen. Gwn fod rhai o'r cyfrolau a gyhoeddwyd ddiwedd y 19eg ganrif yn eithaf prin erbyn hyn ond wn i ddim am gyfrolau'r ganrif ddiwethaf."}, {"text_idx": "#000020", "text": "W. Gwyn Lewis fydd yn eich olynu fel golygydd, oes gennych chi unrhyw gyngor iddo?"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Cael trefn a chynllun ar gyfer yr holl orchwyl, darllen y cyfan sawl gwaith, anelu at roi'r beirniadaethau a'r cyfansoddiadau yn y drefn y byddan nhw'n ymddangos yn y gyfrol erbyn diwedd y drydedd wythnos ym Mehefin, cadw cysylltiad agos a\u0302 Swyddfa'r Eisteddfod drwy gydol y broses a sefydlu perthynas a dealltwriaeth ymarferol efo'r cysodydd yn y wasg. Dyna ambell gyngor allweddol ond dw i'n ymwybodol iawn y bydd y sawl fydd yn ymgymryd a\u0302'r golygu yn dymuno dilyn ei drywydd a'i syniadau ei hun."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Mwy o newyddion a straeon o Eisteddfod 2015."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Prif StraeonColli 500 o swyddi mewn cwmni ffenestri a drysauCyhoeddwyd5 awr yn o\u0302l'Mewn dagrau' oherwydd system stopio troli\u0308au archfarchnadCyhoeddwyd2 awr yn o\u0302l'Diolch am y prawf rheolaidd a achubodd fy ngolwg'Cyhoeddwyd9 awr yn o\u0302l"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Colli 500 o swyddi mewn cwmni ffenestri a drysau"}, {"text_idx": "#000026", "text": "'Diolch am y prawf rheolaidd a achubodd fy ngolwg'"}, {"text_idx": "#000027", "text": "CylchgrawnAteb y Galw: Lewis OwenOriel: Delweddau gan ffotograffwyr ifanc CeredigionCwis: Rhaeadrau Cymru'Hiraeth ac ansicrwydd yn naturiol': cyngor i fyfyrwyr newyddGareth Hughes: O wleidyddiaeth i arlunioYr artist lliwddall sy\u2019n chwarae gyda lliwiauCofio 60 mlynedd ers datgorffori Capel CelynDiwrnod mawr ymweliad y Mauretania ag Abergwaun yn 1909Max Boyce yn 80: 'Un o'r bois'"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Ateb y Galw: Lewis Owen"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Gareth Hughes: O wleidyddiaeth i arlunio"}]