[{"text_idx": "#000002", "text": "\u201cSBIA! YLI!\u201d dyma blentyn bach chwilfrydig yn galw allan i'w fam, gan bwyntio'n awchus at y tw\u0302r gwych o flociau y mae wedi llwyddo i'w rhoi at ei gilydd. Mae'r fam ifanc yn edrych i fyny o'i chylchgrawn, yn fflachio we\u0302n gynnes ato ac yn ei atgoffa i chwarae'n deg gyda'i ffrind newydd."}, {"text_idx": "#000003", "text": "\u201cDwi yn!\u201d mae'n ei sicrhau, yna'n edrych drosodd at y ferch ifanc yn adeiladu ei thw\u0302r ei hun ac yn rhoi bloc ychwanegol iddi yn brydlon, ac mae'n diolch iddo am hynny."}, {"text_idx": "#000004", "text": "\u201cHogyn da!\u201d mae ei fam yn wincio arno. Mae fam y ferch, yn gyfnewid, yn edrych draw ar fam y bachgen ac yn gwenu. Yna mae trydydd llais yn neidio i mewn - mam ifanc arall eto, er ei bod yn ymddangos nad yw ei phlentyn hi yn bresennol. Mae hi'n chwerthin yn annwyl, gan ystumio gyda'i phen i gyfeiriad y plant sy'n chwarae. Mae'r famau eraill yn gwenu'n o\u0302l arni ac yna'n mynd yn o\u0302l i'w cylchgronau."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mae'r ddynas ddi-blentyn yn rhoi ochenaid. Mae'n edrych ar y plant gyda'i phen wedi'i deilio i'r ochr ychydig, gan eu hystyried. Mae ei gwefusau wedi'u cau'n dynn, er ei bod yn dal i wenu. Mae tristwch yn ei llygaid nad yw'n gweddu'n llwyr i'r olygfa, a'r hiraf y mae'n syllu ar y plant, y mwyaf o emosiwn sy'n cael ei ddraenio o'i mynegiant. Yn araf, mae ei gwe\u0302n yn pylu i ffwrdd, mae ei hysgwyddau'n suddo i lawr i'r gadair anghyfforddus ac mae'n sydyn yn edrych yn flinedig iawn."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Yna mae nyrs ifanc yn mynd i mewn i'r ystafell aros ac yn galw ei henw allan, gan ei gipio allan o'i hambwrdd. Mae'n cymryd eiliad i ddychwelyd i'r ystafell yn feddyliol, yna'n edrych drosodd at y nyrs, yn gwenu'n ddiddyfnu ac yn ei dilyn i ystafell arall, gan lenwi'r bwlch yn daer gyda chwerthin nerfus ac ymchwiliadau i les rhieni'r nyrs. Ymddengys fod y ddwy yn adnabod ei gilydd- mae'r ffordd y maent yn siarad yn awgrymu mai tref fechan yw hon a'u bod yn amwys gyfarwydd a\u0302'i gilydd, efallai o'r ysgol."}, {"text_idx": "#000007", "text": "\u201cYn fama, yli...\u201d mae'r nyrs ifanc yn stopio wrth y drws, yn curo, ac yna'n gadael i'r fam ifanc y tu mewn. Mae'n dymuno ei lwc ac yna'n mynd yn o\u0302l i lawr y neuadd. Mae'r ystafell yn fach ac yn fyglud- waliau wedi'u haddurno a\u0302 phosteri llachar wedi'u hanelu at blant a silffoedd wedi'u pentyrru a\u0302 llyfrau a phapurau academaidd. Mae yna ddynes hy\u0302n yn eistedd wrth y ddesg yn ei chyfarch, er nad yw'r croeso'n un cynnes, chwaith. Mae hi'n ystumiau i'r ddynes ifanc eistedd."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mae'n ymddangos bod yr ymgynghorydd yn ei deugain hwyr neu'n dechrau hanner cant - mae'n mynd drwy'r set safonol o gwestiynau gyda'r fam ifanc, heb dynnu ei llygaid oddi ar y papur o'i blaen. Mae'r fam yn gwrthdaro a\u0302'i dwylo gyda'i gilydd ac yn ateb pob un cwestiwn mewn to\u0302n fonopolaidd. Mae'n ymddangos yn amheus o'i moesau ei bod yn adnabod y ddynes arall."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Wedi'i orchuddio a\u0302'r cyfan, mae'r ymgynghorydd yn gwthio ei chadair swivel yn o\u0302l ac yn tynnu dro\u0302r cabinet metelig trwm yn agored. Mae hi'n hudo ac yn pwffio wrth iddi wneud hynny, gan dynnu ffeil drwchus o bapurau allan. Yna mae'n cau'r dro\u0302r ac yn gollwng y ffeil ar ei desg. Gan lyfu ei bysedd, mae'n troi drwy'r tudalennau, gan stopio bob hyn a hyn i ddarllen nodyn neu ddau. Mae'r fam ifanc yn eistedd yn ei chadair, yn ceisio gweld beth a ysgrifennwyd yn y ffeil."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Mae'r ymgynghorydd yn rhoi ochenaid hir. \"... felly, fel y gwyddoch, rydym wedi cynnal cyfres o brofion ac arsylwadau ar eich mab dros yr wythnosau diwethaf; anfonom therapydd i'ch ty\u0302 i'ch gwylio'n chwarae gydag ef, gan arsylwi eich rhyngweithiadau - er bod yn rhaid i mi ddweud, mae'r nodiadau'n dangos fod eich partner wedi perfformio'n well yn hyn nag a wnaethoch chi...\""}, {"text_idx": "#000013", "text": "Wrth iddi wneud hynny, mae'r nyrs ifanc yn dod i fewn i'r ystafell ac yn mynd ati i ffeilio gwaith bapur mor dawel ag y gallu. Mae hi'n symud yn araf, fel petai hi'n arafu'n bwrpasol."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Mae'r fam ifanc yn ymddangos yn fflysio- gwefusau'n gwibio, rasio'r galon, mae ei hymennydd yn ceisio ffurfweddu a ddylai hi fod yn ddig neu'n ofidus - a yw wedi dangos digon o anwyldeb iddo? A allai hi fod wedi gwneud rhywbeth yn wahanol? Beth wnaeth hi o'i le?!"}, {"text_idx": "#000016", "text": "\"... ydych chi'n dweud wrtho eich bod yn ei garu? Ydych chi yno iddo'n emosiynol?\" mae'r ymgynghorydd yn mynd ymlaen."}, {"text_idx": "#000017", "text": "\"Dal dy ddwr!\" dyma'r nyrs ifanc yn fynu. \"Dwi'n nabod y wraig ifanc hon, a gallaf eich sicrhau ei bod yn rhoi cymaint o gariad ac anwyldeb a\u0302'r fam nesaf i'w mab! Yn wir, mae ganddi fab arall, ac mae'n gwneud yn iawn! Nid ei bai hi yw hyn!\""}, {"text_idx": "#000018", "text": "Mae'r fam ifanc yn edrych i fyny ar ei ffrind wrth iddi siarad a gwenu'n gynnes, dagrau'n ffurfio yn ei llygaid. Mae'n sibrwd \"Diolch\" iddi ac yn troi'n o\u0302l i wynebu'r ymgynghorydd, ei fynegiant ei hun yn anodd ei ddarllen. Ond mae'n ymddangos ei bod yn derbyn sylw'r nyrs."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Yr oeddent yn dal i gynnal 'profion', ond yn y pen draw wrth gwrs, cafodd fy mrawd ddiagnosis o awtistiaeth. Dywedodd Mam wrthyf y stori hon sawl blwyddyn yn o\u0302l, ond ar ryw adeg, llenwodd fy ymennydd fy hun ychydig o'r manylion gwag. Ychydig wythnosau'n o\u0302l, gofynnais i Mam a allwn ysgrifennu bostyn am ei phrofiad ac a allai fynd dros ychydig o fanylion i mi. Ers blynyddoedd, fe'i cefais yn fy mhen bod yr ymgynghorydd wedi gofyn iddi \"Ydych chi erioed wedi clywed am 'famolaeth oergell'...?\""}, {"text_idx": "#000020", "text": "Fodd bynnag, pan ofynnais i Mam amdano, nid oedd ganddi syniad beth oeddwn i'n siarad am - am flynyddoedd lawer, roedd 'Mam Oergell' yn derm dadleuol a briodolwyd i ddynas a oedd efo blentyn awtistig, ac ers hynny mae wedi dod yn ddamcaniaeth a oedd wedi'i hanwybyddu'n eang i achos awtistiaeth. Ar ryw bwynt, pryd bynnag y deuthum yn ymwybodol o'r term hwn, yr oedd fy ymennydd yn ei briodoli i stori Mam ac er fy mod yn anghywir, yr oedd y cyhuddiadau a wnaed ar y pryd yn sicr yn awgrymu bod yr ymgynghorydd yn rhannu'r gred hon, hyd yn oed yng nghanol y Nawdegau. Yr hyn y mae hyn yn ei ddangos, i mi, yw'r ychydig a wyddom am awtistiaeth, a pha mor gymharol newydd yw ymchwil i'r cyflwr. Awgrymwyd hefyd ei bod yn bosibl y bydd rhieni o gwmpas heddiw sy'n cael eu beio am awtistiaeth eu plentyn. Oherwydd hyn, credaf y byddai'n fuddiol siarad am y term dadleuol hwn, yn ogystal a\u0302 chynnig llwyfan lle gall rhieni sydd wedi cael profiadau tebyg rannu eu straeon."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Deilliodd y term yn y 1940au a daeth yn label yn seiliedig ar, er ei fod wedi'i ddifro ers hynny gan y rhan fwyaf (ond nid pob un) o weithwyr iechyd meddygol proffesiynol, bod nodweddion ac ymddygiadau awtistig yn deillio o ffrithrwydd emosiynol mam yr unigolyn. Honnodd fod y mamau hyn yn oer, yn ddi-emosiwn ac yn gwrthod eu plentyn, gan wrthod cyfle i'r plentyn hwnnw ddatblygu bondiau dynol yn iawn. Yn gryno, mae'n honni bod awtistiaeth yn 'seicogenig' (h.y. yn cael ei achosi gan ddiffyg anogaeth, nid gan ryw ddigwyddiad naturiol). O ganlyniad, gwnaed i filoedd o famau plant awtistig deimlo'n euog am gyflwr eu plentyn, ac roedd llawer a aeth i'w beddau yn dal i gredu mai nhw oedd 'ar fai'."}, {"text_idx": "#000024", "text": "I unrhyw un sydd a\u0302 diddordeb yn y pwnc hwn, argymhellaf yn gryf eich bod yn gwylio'r rhaglen ddogfen honno. Ond am y tro, dyma glip:"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Yna, yn 1964, galwodd Bernard Rimland, seicolegydd gyda mab awtistig, allan pan ryddhaodd ei lyfr, \u2018Infantile Autism: The Syndrome and its Implications for a Neural Theory of Behaviour\u2019, a ymosododd ar y ddamcaniaeth yn uniongyrchol a galw am ddull gwahanol."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Hmm... er hynny, mae dwsinau o seicolegwyr eraill yn dal i gytuno a\u0302'r ddamcaniaeth, ac mae llawer yn dal i wneud heddiw, gan ddadlau bod y ffeithiau yno i bawb eu gweld, yn glir fel y diwrnod. Ysgrifennodd Frances Tustin, a neilltuodd ei bywyd cyfan i'r pwnc, ym 1991: \u201cOne must note that Autism is one of a number of children\u2019s neurological disorders of psychogenic nature, i.e., caused by abusive and traumatic treatment of infants [...]. There is persistent denial by American society of the causes of damage to millions of children who are thus traumatized and brain damaged as a consequence of cruel treatment by parents who are otherwise too busy to love and care for their babies\u201d."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Mae Alice Miller, arbenigwr blaenllaw ar gam-drin plant, wedi cadw bod awtistiaeth yn seicogenig, gan ddweud hefyd yn 1991: \"I spent a day observing what happened to the group... what became clearer and clearer as the day went on was that all these children had a serious history of suffering behind them... in my conversations with the therapists and mothers, I inquired about the life stories of individual children. The facts confirmed my hunch. No one, however, was willing to take these facts seriously.\""}, {"text_idx": "#000036", "text": "Yn o\u0302l 'Toxic Psychiatry' gan Peter Breggin (1991), rhoddwyd y gorau i'r ddamcaniaeth i raddau helaeth nid oherwydd darganfyddiadau gwyddonol pellach na damcaniaethau mwy tebygol yn cael eu cynnig, ond mewn gwirionedd, oherwydd pwysau gan wahanol sefydliadau rhieni. Gall y ffaith hon fod yn destun pryder i lawer o rieni, ond fel bob amser gydag awtistiaeth, nid yw mor syml a\u0302 \"mae'r wyddoniaeth yn dweud hynny, ond nid ydych yn barod i'w chlywed\", er bod astudiaethau diweddar wedi dangos bod cynhesrwydd rhieni, canmoliaeth ac ansawdd y berthynas i gyd yn gysylltiedig a\u0302 lleihau problemau ymddygiad mewn pobl ifanc awtistig ac oedolion, a bod beirniadaeth rhieni (\"cariad caled\") yn gysylltiedig ag ymddygiadau negyddol, nid ydynt yn esbonio pam mae'r plentyn yn awtistig yn y lle cyntaf."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Hefyd, mae astudiaethau wedi dangos, fel babanod a phlant bach, nad yw plant awtistig ar gyfartaledd yn wahanol cymaint a\u0302 hynny i 'blant niwro-nodweddiadol' wrth ystyried ymddygiad ymlyniad rhieni. I'r rhai sy'n arddangos llai o ymlyniad ymhellach lawr y lein, mae anawsterau dysgu a phroblemau gyda'u deallusrwydd emosiynol yn fwy tebygol o fod yn achos, yn hytrach nag ymddygiad y rhieni."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Yn gryno, ni ellir beio 'rhieni oer' yn gyfan gwbl am awtistiaeth eu plentyn, er y gallai ymddwyn fel hyn effeithio ar ddatblygiad y plentyn, fel y byddai gydag unrhyw blentyn 'niwro-nodweddiadol'. Ond yn y pen draw, nid oes prawf mai dyma achos awtistiaeth yn y lle cyntaf. At hynny, o ran y rhan fwyaf o'r gymuned wyddonol, nid yw beio rhieni am awtistiaeth eu plentyn yn cw\u0302l!"}, {"text_idx": "#000043", "text": "A chyn belled ag y mae Mam yn y cwestiwn, gallaf gadarnhau bod y nyrs ifanc a'i hamddiffyniodd y diwrnod hwnnw yn iawn ym mhob ystyr o'r gair- nid yw Mam wedi bod yn ddim byd ond cariadus, cefnogol ac ymgysylltiol a\u0302'm brawd a fi drwy gydol ein bywydau. Heddiw, pryd bynnag y byddaf yn ymweld a\u0302 hwy, nid yw fy 'arsylwadau' fy hun yn gweld dim llai na pherthynas iach, annwyl rhwng Mam ai'r feibion, rhywbeth yr ydym ill dau wedi'i gael gyda Mam ein bywydau cyfan."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Caru chi Mam, diolch am bob dim!"}, {"text_idx": "#000046", "text": "Mae gennyf ddiddordeb gwybod a oes unrhyw rieni plant awtistig allan yna a gafodd y bai am gyflwr eu plentyn, a sut yr effeithiodd hynny arnynt...?"}]