[{"text_idx": "#000000", "text": "Gweithgareddau Gwyllt: Anturiaethau ym myd natur"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Croeso i\u2019n tudalen gweithdareddau. Pob mis byddwn yn postio gweithgaredd tymhorol i\u2019ch ysbrydoli i fynd allan i\u2019r awyr agored a chysylltu a\u0302 natur. Bydd rhai o\u2019r gweithgareddau hyn wedi\u2019u hanelu at blant a theuluoedd tra bydd eraill yn fwy priodol i oedolion, ond gobeithiwn, beth bynnag eich oedran neu brofiad, y byddwch yn dod o hyd i syniadau yma sy\u2019n mynd a\u0302 chi ar antur ym myd natur."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Mae mis Rhagfyr wedi cyrraedd a gall paratoadau ddechrau ar gyfer y Nadolig. Rhan bwysig o\u2019r paratoi yw addurno\u2019r ty\u0302. Mae \u2018na hen draddodiad o gasglu bythwyrddion fel celyn a iorwg. \u2018No\u0302l yn yr amsersoedd Paganaidd, roedd planhigion bytholwyrdd yn symbol o\u2019r gwanwyn i ddod, neges bwysig o obaith adeg yr heuldro a\u2019r nosweithiau hir, tywyll trwy\u2019r gaeaf. Mae\u2019r gweithgaredd mis hwn yn defnyddio deunyddiau bytholwyrdd i greu swag Nadolig a oedd yn boblogaidd iawn yn yr Oesoedd Canol."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Bydd angen:Canghennau byr o binwydd neu sbriws, darn llydan o ruban coch, canghennau byr o gelynnen, darnau o iorwg, conau pinwydd, gwifren a gwla\u0302n."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Ewch am dro i\u2019r goedwig. Ewch a\u0302 basged a siswrn tocio i dorri darnau byr o gelynnen (gorau oll gydag aeron coch) ac iorwg. Ar o\u0302l tywydd gwyntog, mae\u2019n hawdd dod o hyd i ganghennau ffynidwydd Douglas wedi\u2019u chwythu i lawr, neu ffynidwydd, sbriws a phi\u0302n eraill. Cadwch lygad barcud am gonau pinwydd a deunyddiau naturiol eraill i addurno\u2019r swag."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Gartref, ar fwrdd, trefnwch y canghennau o ffynidwydd Douglas a chelyn i sia\u0302p ffan. Ychwanegwch yr iorwg a chlymwch bopeth at ei gilydd gyda gwla\u0302n. Rhowch ddarn o wifren o gwmpas pob co\u0302n pinwydd a\u2019i ddefnyddio i\u2019w clymu ar y swag. Torrwch bennau\u2019r canghennau\u2018n syth. Gorffenwch trwy glymu ruban coch neu tartan o gwmpas y swag a\u2019i hongian lan ar ddrws ffrwnt, ga\u0302t neu hyd yn oed drws \u2018sgubor fel yn y llun."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Yng Nghymru, mae mis Ionawr yn aml yn dod a\u0302\u2019n cwymp cyntaf o eira\u2019r gaeaf ac mae\u2019r tymereddau\u2019n plymio dros nos, prin yn codi uwchlaw y rhewbwynt y diwrnod canlynol. Mae hyn yn creu\u2019r amgylchiadau perffaith ar gyfer gwneud lluniau ia\u0302. Ar gyfer y prosiect hwn bydd angen i chi wisgo\u2019n gynnes a mynd am dro yn eich coedwig neu\u2019ch parc lleol er mwyn casglu deunyddiau naturiol. Ewch a\u0302 bag i\u2019w storio a\u2019u cario. Cofiwch tra ar eich taith gerdded i edrych o\u2019ch cwmpas am arwyddion y gaeaf: adar yn gwledda ar yr olaf o\u2019r aeron; traciau mamaliaid ac adar yn yr eira a choed noeth wedi eu silwetio yn erbyn machlud y gaeaf a\u2019u canghennau yn edrych fel les du yn erbyn yr awyr. Os ydych chi\u2019n mynd am dro fel teulu, beth am fynd a\u0302 fflasg o siocled poeth i annog y rhai bach?"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Bydd angen:Casgliad o ddeunyddiau naturiol o goedwig neu glawdd e.e. aeron celyn, conau gwern, yr olaf o ddail yr hydref, nodwyddau ffynidwydd neu sbriws ayyb.Hen gynwysyddion plastig gwag (e.e. tybiau margari\u0302n neu hufen ia\u0302) neu blatiau plastig / metelCordyn neu wla\u0302nDw\u0302r"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Cyfarwyddiadau1. Trefnwch y deunyddiau naturiol ar waelod y pla\u0302t neu\u2019r cynhwysydd.2. Llenwch y pla\u0302t neu\u2019r cynhwysydd gyda digon o ddw\u0302r i orchuddio\u2019r deunyddiau naturiol.3. Torrwch hyd o linyn neu wla\u0302n a gwnewch ddolen allan ohono, gan glymu\u2019r pennau at ei gilydd a\u2019i osod ar ochr y pla\u0302t neu\u2019r twb gyda\u2019r pennau clymog yn y dw\u0302r a\u2019r ddolen yn hongian allan (bydd hwn yn cael ei ddefnyddio i hongian eich llun ia\u0302).4. Gadewch y pla\u0302t neu\u2019r cynhwysydd y tu allan dros nos i\u2019r dw\u0302r rewi.*5. Y bore canlynol, rhyddhewch eich \u2018llun\u2019 wedi\u2019i rewi o\u2019r cynhwysydd. Efallai y bydd angen i chi ddefnyddio ychydig o ddw\u0302r poeth o amgylch yr ymylon i helpu gyda\u2019r broses hon. Gan ddefnyddio dolen y llinyn, hongiwch eich llun y tu allan ar gangen neu ffens. Os gwnewch chi sawl un, maen nhw\u2019n edrych yn hyfryd gyda\u2019i gilydd yn hongian ar goeden.*Os nad yw\u2019r tymheredd yn disgyn yn is na\u2019r rhewbwynt dros nos, gallwch roi eich cynwysyddion yn y rhewgell dros nos."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Bwydo\u2019r AdarMae\u2019r gaeaf yn amser anodd i adar. Mae aeron yr hydref wedi cael eu bwyta, mae\u2019r pryfed yn gaeafgysgu a gall y tywydd fod yn oer iawn. Rydym ni\u2019n gallu helpu\u2019r adar trwy eu bwydo yn ein gerddi. Does dim rhaid gwario llawer o arian ar fwyd adar er mwyn denu adar i\u2019ch gardd. Mae adar yn hoff iawn o sbarion o\u2019r gegin e.e. caws (wedi\u2019i gratio), bara, reis wedi\u2019i goginio, briwsion cacennau a bisgedi, afalau a gellyg sydd wedi dechrau pydru, tatws wedi\u2019u coginio (siaced, rhost a stwnsh) a chrystiau."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Gweithgaredd y mis hwn yw creu bwyd adar i hongian yn eich gardd."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Bydd angen: 250g lard50g briwsion bara50g caws wedi\u2019i gratio50g ceirch50g crofen cig moch (heb halen) wedi\u2019i dorri 50g sultanas.Potiau iogwrt bach, gwagCortyn"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Beth i\u2019w wneud:1. Toddwch y lard mewn sosban. 2. Cymysgwch y cynhwysion eraill mewn bowlen3. Arllwyswch y lard dros y cynhwysion yn y bowlen ac yna eu cymysgu.4. Gwnewch dwll bach yng ngwaelod y pot iogwrt.5. Torrwch ddarn o gortyn tua 75 cm o hyd. .6. Clymwch gwlwm yn y cordyn tua 20 cm o un pen.7. Gan gymryd pen y cordyn bellaf o\u2019r cwlwm, rhowch y cordyn trwy agoriad y pot a thrwy\u2019r twll yn y gwaelod nes bod y cwlwm yn cyrraedd y twll. 8. Llenwch y pot gyda\u2019r cymysgedd bwyd adar, gan sicrhau bod y cordyn dal yn hongian allan. 9. Unwaith fydd y gymysgedd wedi oeri, hongiwch y potiau tu allan ar ganghennau. 10. Bydd y pot iogwrt wyneb i waered a bydd yr adar yn defnyddio\u2019r cordyn sy\u2019n hongian o dan i lanio arno er mwyn bwyta\u2019r bwyd tu fewn y pot."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Mwynhewch wylio\u2019r adar sy\u2019n dod i fwydo yn eich gardd! Cofiwch i gymryd rhan yn \u2018Gwylio Adar Yr Ardd\u2019 gyda\u2019r RSPB ar ddiwedd y mis. Am fanylion pellach am hyn, ewch i: "}, {"text_idx": "#000014", "text": "Er taw mis byrraf y flwyddyn yw Chwefror, gall deimlo\u2019n ddi-ddiwedd wrth i ddyddiau hir, tywyll y gaeaf gadael eu ho\u0302l. Mae gweithgaredd y mis hwn yn ein hannog i ddefnyddio pob un o\u2019n synhwyrau yn yr awyr agored, dod o hyd i harddwch ym myd natur a theimlo\u2019n fyw unwaith eto, yn barod ar gyfer y gwanwyn. Dyma weithgaredd i oedolion a phlant. Sgroliwch i\u2019r gwaelod i gael fersiwn PDF y gellir ei argraffu ar gyfer plant lle gallant dicio\u2019r blychau ar eu ffordd."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Aroglwch:a) Awyr iach b) Blodau eithinc) Dail gwlyb d) Nodwyddau pinwydd wedi\u2019u malu rhwng blaenau eich byseddEdrychwch am:a) Cynffonau w\u0302yn bach b) Traciau anifeiliaid / adar mewn mwd neu eirac) Oedwch am ychydig funudau i wylio\u2019r cymylau yn symud ar draws yr awyrd) Olrheiniwch silwe\u0301t coeden noeth yn erbyn yr awyr a\u0302\u2019ch llygaidGwrandewch ar:a) Robin goch yn canu b) Coed neu ganghennau s\u2019yn gwichian yn y gwyntc) Dw\u0302r yn llifo d) Y gwyntTeimlwch:a) Carreg oer, esmwyth b) Rhisgl gwahanol goed c) Mwsogl meddald) Teimlwch y gwynt yn eich gwallt neu yn erbyn eich wynebBlaswch:Diferion glaw neu blu eira ar eich tafod."}, {"text_idx": "#000017", "text": "If you are unsure how to tell your ash from your oak in the winter, February is the perfect time to go out for a walk and get to know your trees by recognising their bark and buds. As spring draws closer, leaf buds swell \u2013 helping us to identify the tree. Every species of tree has its own individual buds. Use our sheets below to help you recognise trees of the wildwood in the wintertime."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Mae adar yn chwilio am bartner ac yn brysur yn adeiladu nythod, mae blagur yn chwyddo ac yn byrstio i ddail, mae\u2019r caeau\u2019n llenwi ag w\u0302yn newydd-anedig ac mae blodau gwyllt yn dawel ymddangos mewn cloddiau. Mae natur yn dechrau deffro ar o\u0302l ei chwsg hir dros y gaeaf. Dyma\u2019r amser perffaith i ddechrau defnyddio \u2018llecyn llonydd.\u2019"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Llecyn Llonydd yw lle tawel mewn natur rydych chi\u2019n ymweld ag ef yn rheolaidd, gan ddefnyddio\u2019ch synhwyrau i ddatblygu eich ymwybyddiaeth o natur a\u2019ch cysylltiad a\u0302 hi. Mae\u2019r amser a dreulir ym myd natur yn helpu i ostwng pwysedd gwaed, gwella canolbwyntiad, a\u2019n datblygu dychymyg a meddwl creadigol. Defnyddiodd ein cyndeidiau Llecynnau Llonydd i feithrin gwybodaeth am adar, planhigion a choed a datblygu eu sgiliau tracio anifeiliaid a goroesi\u2019n yr anialdir. Mae\u2019r Llecyn Llonydd hefyd wedi cael ei ddefnyddio gan naturiaethwyr i ddysgu am batrymau natur ac ymddygiad anifeiliaid ac adar. Heddiw, gall oedolion a phlant i gyd ddefnyddio Llecynnau Llonydd i\u2019n helpu i ymlacio, gwella ein lles, a dod yn agosach at natur."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Dewiswch le tawel ym myd natur, gallai gynnwys eich gardd neu barc lleol. Mae Llecynnau Llonydd yn fwy effeithiol os ca\u0302nt eu defnyddio\u2019n rheolaidd, felly mae\u2019n bwysig bod mynediad hawdd iddo. Dewch o hyd i lecyn lle gallwch eistedd yn gyffyrddus ac yn ddiogel. Ceisiwch beidio a\u0302 chymryd eich ffo\u0302n symudol, neu os oes rhaid, rhowch e ar \u2018tawel.\u2019Nesaf, defnyddiwch eich synhwyrau i\u2019ch helpu i ddod yn fwy ymwybodol o\u2019ch amgylchedd."}, {"text_idx": "#000022", "text": "\u2022 Cyffwrdd \u2013 sylwch ar y ddaear yn eich cefnogi, cyffyrddwch a\u0302 rhisgl y goeden y gallech fod yn pwyso yn ei herbyn, teimlwch haul ar eich wyneb.\u2022 Arogli \u2013 pridd llaith ar o\u0302l cawod law, blodau, yr aer o\u2019ch cwmpas.\u2022 Gweld \u2013 arsylwch y nifer o arlliwiau o liw, y ffordd y mae aderyn yn symud, y gwythiennau mewn deilen. Dewch yn ymwybodol o\u2019ch golwg ymylol a\u2019i ddefnyddio.\u2022 Clywed \u2013 dewch yn ymwybodol o\u2019r sain agosaf / bellaf, a allwch chi glywed adar neu\u2019r gwynt?\u2022 Blasu \u2013 mae hyn yn anoddach, ond mae glaw a phlu eira yn cynnig posibiliadau!"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Y gyfrinach i wella ein lles mewn Llecyn Llonydd yw \u2018tiwnio i mewn\u2019 yn hytrach nag allan. Os bydd eich meddyliau yn tynnu eich sylw, defnyddiwch eich synhwyrau i ddod a\u0302 chi yn o\u0302l i\u2019r presennol unwaith eto.Ceisiwch wneud Llecynnau Llonydd yn rhan o\u2019ch bywyd beunyddiol neu wythnosol. Gall deg munud o eistedd yn dawel yn yr awyr agored yn rheolaidd wneud gwahaniaeth enfawr i\u2019ch lles. Efallai y gallwch eistedd yn hirach ar benwythnosau neu gyda\u2019r nos. Gall gwawr a machlud fod yn amseroedd hudolus ar gyfer Llecyn Llonydd. Sylwch ar y newidiadau o\u2019ch cwmpas wrth i\u2019r tymhorau newid. Mae rhai\u2019n hoffi mynd a\u0302 chyfnodolyn gyda nhw, i gofnodi trwy eiriau a lluniadau yr hyn maen nhw\u2019n ei arsylwi a\u2019i deimlo. Dysgwch mwy am lecynnau llonydd yma."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Mawrth yw mis cyntaf y gwanwyn ac mae grifft y broga yn un o arwyddion cyntaf y gwanwyn. Mae gweithgaredd y mis hwn yn daith gerdded i ymweld a\u0302 phyllau lleol neu ymylon nentydd araf i chwilio am grifft y broga. Mae brogoad yn dodwy eu hwyau mewn clystyrau, pob w\u0302y bach du wedi\u2019i orchuddio a\u0302 swigen amddiffynnol o jeli. Gall un clwstwr o grifft y broga gynnwys hyd at 2,000 o wyau, ond mae bywyd broga\u2019n llawn peryglon a dim ond un o bob hanner cant o wyau fydd yn cyrraedd ei llawn dwf. Gall rhew ladd grifft y broga, ac mae crehyrod, madfallod dw\u0302r a larfa gwas y neidr yn hoff iawn o benbyliaid."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Unwaith y byddwch wedi dod o hyd i grifft y broga, ymwelwch ag ef yn reolaidd i weld sut mae\u2019r w\u0302y yn datblygu\u2019n raddol yn broga bach. Mae\u2019n cymryd 3 wythnos i\u2019r penbyliaid ddeor, ac yna 14 arall i ddatblygu\u2019n lyffantod bach. Pa mor hir cyn i\u2019r coesau ddechrau tyfu, ac ai\u2019r coesau neu\u2019r breichiau sy\u2019n ymddangos gyntaf? Byddwch yn gallu ateb y cwestiynau hyn drwy arsylwi eich pwll lleol! Wrth ymweld a\u0302\u2019ch pwll neu\u2019ch nant leol, cadwch olwg am fywyd arall yn y pwll fel gweision y neidr a sglefrwyr y pwll, adar sy\u2019n ymweld i yfed dw\u0302r a llwybrau anifeiliaid mewn ardaloedd mwdlyd ar ymyl y pwll neu\u2019r nant."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Mae\u2019r adar yn brysur iawn ar hyn o bryd yn adeiladu nythod ac yn dodwy wyau. Cadwch lygad am adar yn cario brigau, gwair a mwsogl yn eu pigau. Mae gweithgaredd y mis hwn yn un i\u2019r plant \u2013 gwneud nyth aderyn gan ddefnyddio deunyddiau naturiol."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Ewch allan i\u2019r ardd i gasglu brigau tenau, mwsogl, hen ddail a glaswellt sych. Neu, ewch a\u0302 bag i\u2019w casglu pan fyddwch chi\u2019n mynd ma\u0302s am dro.Trowch a gwehyddwch y brigau tenau a glaswellt sych i sia\u0302p bowlen. Yna, stwffiwch y bylchau gyda mwsogl a rhowch yr hen ddail yn y gwaelod (neu rywbeth meddal fel plu neu wla\u0302n defaid)."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Beth am chwilio am gerrig llyfn a\u2019u paentio fel wyau i roi yn eich nyth?"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Nesaf, ewch allan i\u2019r ardd i chwilio am rywle i guddio\u2019ch nyth. Meddyliwch fel aderyn! A oes cysgod? A yw\u2019n ddiogel rhag cathod? A yw\u2019n rhy isel? Rhy uchel? Agos at fwyd a dw\u0302r? Efallai gallech chi dynnu llun aderyn a\u2019i liwio a thorri ma\u0302s i\u2019w roi yn y nyth."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Yn y gwanwyn mae hi wastod yn bleser gwylio blagur yn byrstio i ddail ar y coed a dail gwyrdd ffres garlleg gwyllt a chlychau\u2019r gog yn ymddangos ar lawr y coetir. Gweithgaredd y mis hwn yw gwneud pesto garlleg gwyllt."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Mae garlleg gwyllt yn hoffi tyfu mewn llefydd llaith ac mewn coetiroedd, felly ewch i\u2019ch coedwigoedd lleol am dro gwanwynaidd i chwilio am rai dail garlleg gwyllt. Mae garlleg gwyllt yn tyfu mewn clystyrau trwchus, hyd at 45cm o uchder. Mae\u2019r dail gwyrdd yn hir ac yn bigfain gydag ymyl llyfn. Y ffordd orau o adnabod garlleg gwyllt yw trwy arogl. Malwch ddeilen yn eich llaw a dylai\u2019r arogl arogli\u2019n gryf o arlleg. Mae gan arlleg gwyllt flodau \u2013 coesynnau gwyrdd hir gyda chlwstwr o flodau gwyn bach ar y brig.\nPan ydych chi\u2019n casglu garlleg gwyllt, gwnewch yn siw\u0302r eich bod yn pinsio\u2019r dail yn ofalus ar waelod y coesyn yn hytrach na thynnu\u2019r planhigyn cyfan i fyny. Casglwch o ardaloedd sydd a\u0302 chyflenwad digonol a gwnewch yn siwr bod digon ar o\u0302l i fywyd gwyllt."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Rysait200g o ddail garlleg gwyllt, wedi\u2019u golchi 50g caws parmesan, wedi\u2019i gratioSudd lemwn50g cnau pinwydd, cnau cyll neu gnau Ffrengig wedi\u2019u tostio a\u2019u torri\u2019n fa\u0302n100ml olew olewyddHalen mo\u0302r a phupur i flasu"}, {"text_idx": "#000033", "text": "1. Malwch y cnau gyda pestl a morter a\u2019u rhoi mewn powlen.2. Rhwygwch y dail garlleg yn ddarnau a\u2019u malu yn y pestl a\u2019r morter cyn eu hychwanegu at y cnau.3. Ychwanegwch y caws i\u2019r fowlen, a chymysgwch.4. Yn araf, ychwanegwch yr olew olewydd a sudd lemon a chadwch i droi nes bod y gymysgedd yn ffurfio past llyfn.5. Ychwanegwch halen a phupur."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Gellir defnyddio\u2019r pesto ar unwaith gyda phasta neu ei storio mewn jariau yn yr oergell am gwpwl o wythnosau."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Mae blodau a dail garlleg gwyllt yn flasus iawn mewn saladau, ac mae 2 neu 3 deilen yn ychwanegiad blasus i frechdanau caws."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Mai yw mis gorau\u2019r flwyddyn i fwynhau ca\u0302n yr adar. Fel arfer, yr aderyn gwrywaidd sy\u2019n canu i ddenu cymar, amddiffyn eu tiriogaeth, a chadw adar gwrywaidd eraill draw. Mae canu yn waith caled, felly y gwrywod cryfaf sy\u2019n canu orau ac sy\u2019n denu cymar yn gyntaf. Gwydda\u2019r aderyn benywaidd, po gryfaf yw\u2019r canwr, y mwyaf tebygol yw e o gael y diriogaeth orau a\u2019r gallu i\u2019w helpu hi i fagu nythaid llwyddiannus o gywion."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Pan fydd y tywydd yn braf ac yn sych bydd co\u0302r y bore bach ar ei orau, felly cadwch eich llygad ar ragolygon y tywydd, gosodwch eich larwm ar gyfer awr cyn iddi wawrio ac ewch a\u0302 blanced neu gadair allan gyda chi i fwynhau symffoni natur yn gysurus. Mae fflasg o de, coffi neu siocled poeth bob amser yn helpu os yw ychydig yn oer! Os ydych chi\u2019n teimlo ychydig yn ddiog, agorwch ffenestr eich ystafell wely yn lle a mwynhewch y gerddoriaeth o gysur eich gwely."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Os hoffech chi ddysgu caneuon unigol adar i\u2019ch helpu chi i\u2019w hadnabod ymhlith y corws (neu greu argraff ar eich ffrindiau!), ewch i wefan yr RSPB."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Erbyn mis Mehefin, mae\u2019r coed i gyd wedi dod i\u2019w dail ac mae blodau i\u2019w cael ym mhobman. Yn ein gerddi, parciau a chefn gwlad mae yna lawer o ddeunyddiau naturiol hardd i gasglu a chreu darn o gelf amgylcheddol. Patrwm geometrig crwn yw Mandala a ddefnyddir weithiau fel cymorth i fyfyrio. Mae gweithgaredd y mis hwn yn canolbwyntio ar greu patrwm lliwgar, crwn gan ddefnyddio deunyddiau naturiol ar lawr y coetir, yn eich gardd neu barc, neu hyd yn oed ar y traeth. Mae hi\u2019n amser i fod yn greadigol!"}, {"text_idx": "#000041", "text": "Dewiswch le tawel tu allan a chasglwch ddeunyddiau naturiol fel dail, petalau blodau, brigau a cherrig. Os nad ydych yn eich gardd, cofiwch gasglu petalau blodau sydd wedi cwympo yn unig, gan ei bod yn drosedd casglu blodau gwyllt."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Eleni, mae\u2019r coed criafol yn diferu ag aeron. Ym Mwlch Corog (ein safle), mae\u2019r canghennau\u2019n drwm gyda phwysau\u2019r aeron. Ni allaf gofio blwyddyn gystal ar gyfer yr aeron hardd hyn. Dyma newyddion da iawn i\u2019r adar fel mwyalchen, brych y coed a\u2019r coch dan adain. Cofnodwyd 37 rhywogaeth o adar yn bwyta aeron criafol. Roedd y Celtiaid yn eplesu\u2019r aeron yn win ond heddiw mae\u2019r rhan fwyaf o bobl yn defnyddio\u2019r aeron i wneud jeli criafol. Mae\u2019r jeli\u2019n flasus iawn gyda chig carw, cinio dydd Sul, caws ac hyd yn oed tost a menyn! Mwynhewch!"}, {"text_idx": "#000044", "text": "Ryseit1.3 kg (3lb) aeron criafol.900g (2lb) afalauSiwgr gwyn"}, {"text_idx": "#000045", "text": "Pliciwch, sleisiwch a chreiddiwch yr afalau. Rhowch yr afalau mewn 1.2l (2 beint) o ddw\u0302r a\u2019u berwi nes eu bod yn feddal. Ychwanegwch yr aeron a\u2019u mudferwi i fwydion. Hidlwch trwy fag mwslin. Ar gyfer pob peint o sudd bydd angen 450g (1 lb) o siwgr. Cynheswch y siwgr, berwch y sudd am 10 munud ac wedyn ychwanegwch y siwgr. Berwch am 10 munud arall. Mae\u2019r jeli yn barod pan roddir llwy de o\u2019r gymysgedd ar bla\u0302t a gwelir croen yn ffurfio. Cyn gynted ag y bydd y tymheredd setio wedi\u2019i gyrraedd, arllwyswch i jariau clir, cynnes a seliwch.Cyngor call:Y ffordd orau i gasglu\u2019r aeron yw torri\u2019r clystyrau\u2019n gyfan o\u2019r goeden, gan docio\u2019r coesynnau cyn coginio."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Mae gweithgaredd y mis hwn ar gyfer ein ffrindiau ieuengaf oll. Mae\u2019n esgus da i rieni, neiniau a theidiau a gofalwyr i fynd a\u0302 phlant bach mas am dro yn y coed neu\u2019r parc a chasglu dail yr hydref er mwyn creu gludwaith \u2018no\u0302l adre. Wrth gasglu, os oes digon o ddail ar y ddaear, anogwch y plant i greu pentwr mawr o ddail y gallant neidio i mewn ac esgus bod yn ddraenog sy\u2019n gaeafgysgu trwy gyrlio\u2019u hunain i mewn i be\u0302l a specian mas trwy\u2019r dail. Mae dal dail wrth iddynt gwympo o\u2019r coed (a gwneud dymuniad pan fydd deilen yn cael ei ddal yn llwyddiannus), yn hoff weithgaredd arall."}, {"text_idx": "#000048", "text": "1. Casglwch amrywiaeth o ddail sia\u0302p gwahanol o liwiau\u2019r hydref, sef coch, oren, melyn a brown."}, {"text_idx": "#000049", "text": "2. Trefnwch y dail ar ddarn mawr o bapur neu gardbord (fe allech chi dorri blwch mawr cardbord neu becyn grawnfwyd). Ceisiwch beidio a\u0302 gadael gormod o fylchau rhwng y dail."}, {"text_idx": "#000050", "text": "3. Gan ddefnyddio glud PVA, gludwch y dail yn eu lle. Gallwch chi baentio dros y dail hefyd a fydd yn rhoi golwg sgleiniog braf iddynt pan fydd y glud wedi sychu, yn ogystal a\u0302 chadw\u2019r dail ychydig yn hirach. Byddai glitter aur (sy\u2019n boblogaidd iawn gyda phlant bach!) yn edrych yn dda wedi\u2019i daenellu dros y gludwaith gorffenedig cyn i\u2019r glud sychu."}, {"text_idx": "#000051", "text": "4. Gadewch yn fflat i sychu, cyn ei hongian ar y wal i\u2019w fwynhau."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Mae\u2019r clociau wedi mynd yn o\u0302l, mae\u2019r dyddiau\u2019n fyrrach ac mae\u2019r tywydd yn gallu bod yn ddiflas. Mae\u2019r gaeaf o\u2019n blaen ni. Y mis hwn rydym ni\u2019n mynd i greu goleuadau cannwyll i ddod ag ychydig o oleuni a chynhesrwydd i\u2019n bywydau."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Bydd angen: Jar wydr (ailgylchwch un gwag), dail yr hydref, glud PVA, rhuban neu raffia, \u2018tealight\u2019"}, {"text_idx": "#000054", "text": "1. Ewch am dro i gasglu dail, aeron, conau gwern ayyb."}, {"text_idx": "#000055", "text": "2. Tynnwch y label oddi ar y jar trwy ei socian mewn dw\u0302r a chrafu\u2019r label i ffwrdd gyda chyllel pan fydd yn feddal. Golchwch a sychwch y jar."}, {"text_idx": "#000056", "text": "3. Trefnwch a gludwch y dail ar du allan y jar."}, {"text_idx": "#000057", "text": "4. Clymwch y deunyddiau naturiol eraill (e.e. conau gwern, aeron neu gnau) o amgylch ymyl y jar."}, {"text_idx": "#000058", "text": "5. Rhowch \u2018tealight\u2019 yng ngwaelod y jar."}, {"text_idx": "#000059", "text": "6. Goleuwch ef pan ddaw\u2019r cyfnos a mwynhewch liwiau disglair, cynnes dail yr hydref."}]