[{"text_idx": "#000008", "text": "Fy Adferiad Corfforol o Covid -19"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Fel un sydd wedi cael trychiad rydych mewn perygl o gwympo, pan fyddwch yn gwisgo eich prosthesis a hefyd pan nad ydych. Nod y llyfryn hwn yw rhoi cyngor i chi ar sut i atal cwympiadau o amgylch y cartref, a sut i ymdopi os byddwch yn cwympo."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Efallai bod ffactorau eraill sy\u2019n eich rhoi mewn mwy o berygl o gwympo, er enghraifft:"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Problemau meddygol eraill megis arthritis, stro\u0302c neu broblemau\u2019r galonDioddef penysgafnder, cyfnodau o bendro neu bwysedd gwaed iselGolwg gwaelCymryd meddyginiaeth reolaidd, neu fwy na 4 cyffur gwahanol a ragnodirProblemau cysguDiet gwaelFaint o alcohol a yfirByw ar eich pen eich hun"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Os ydych yn poeni am unrhyw un o\u2019r uchod, ewch i weld eich meddyg. Gallwch hefyd ofyn i\u2019ch meddyg adolygu\u2019r meddyginiaethau a ragnodir yn rheolaidd i chi. Ceisiwch gael profion golwg rheolaidd gydag optegydd; cewch brofion llygad am ddim os ydych dros 60 oed."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Atal cwympiadau yn y cartref"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Yn gyntaf, gwnewch wiriad o\u2019ch pen i\u2019ch traed a gofynnwch i\u2019ch hunan:"}, {"text_idx": "#000018", "text": "A oes unrhyw ran yn boenus?A allaf i symud?"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Yna penderfynwch a allwch godi?"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Os byddwch yn penderfynu aros i lawr"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Gwaeddwch neu cnociwch rywbeth.Defnyddiwch eich larwm crog.Defnyddiwch y ffo\u0302n i alw am gymort."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Gorchuddiwch eich hun a\u0302 dillad, tywel, lliain bwrdd, ryg neu flanced."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Dewch o hyd i glustog neu obennydd sydd wrth law neu rholiwch ddilledyn a\u2019i osod dan eich pen."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Mae angen i chi barhau i symud safle er mwyn osgoi dioddef briwiau pwyso.Symudwch eich cymalau er mwyn osgoi stiffrwydd a helpu cylchrediad y gwaed.Rholiwch oddi wrth unrhyw ardaloedd llait"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Os byddwch yn penderfynu y gallwch godi"}, {"text_idx": "#000027", "text": "Bydd eich ffisiotherapydd yn dysgu hyn i chi fel rhan o\u2019ch hyfforddiant cerdded. Mae\u2019r hwn yn disgrifio dwy ffordd o godi \u2013 codi wrth benlinio a codi drwy godi eich hun tuag at yn o\u0302l \u2013 a byddwch wedi cael eich dysgu pa un yw\u2019r ffordd orau i chi yn dibynnu ar lefel eich trychiad a chryfder eich breichiau."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Cyn codi ceisiwch beidio a\u0302 chynhyrfu a pheidiwch a\u0302 rhuthro.Os ydych yn gorwedd yn lletchwith, ceisiwch symud fel eich bod yn gorwedd ar eich cefn gyda\u2019ch coesau allan yn syth.Os oes unrhyw symudiad sy\u2019n rhy boenus, PEIDIWCH A\u0302 SYMUD.Os ydych mewn unrhyw boen neu\u2019n amau a allwch symud a chodi, yna dilynwch y cyngor ar gyfer \u2018Dylwn aros i lawr\u2019, a gwneud eich gwiriad pen i\u2019r traed yn rheolaidd.Efallai bod eich cymhorthion cerdded wedi symud oddi wrthych wrth i chi gwympo.Efallai y bydd angen i chi symud ar draws y llawr ar eich pen o\u0302l i afael ynddynt cyn codi."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Gwiriwch eich bod yn gallu codi, nad oes gennych unrhyw boen ac y gallwch symud eich breichiau a\u2019ch coesau yn arferol. Symudwch eich hun yn agos at ddodrefnyn y gallwch ei ddefnyddio i\u2019ch helpu i godi. Efallai mai eich cadair olwyn fydd hwn (gwnewch yn siw\u0302r bod y bre\u0302cs ymlaen) neu gadair freichiau."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Rholiwch ar eich ochr. Gwthiwch eich hun ar un glun a phlygwch eich pengliniau."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Gwthiwch eich hun ar eich dwylo a\u2019ch pengliniau fel eich bod mewn safle cropian. Os yw eich trychiad uwchben y ben-glin gallwch hefyd ddefnyddio\u2019r dull hwn drwy benlinio drwy\u2019r pen-glin prosthetig. Os bydd angen i chi rolio drosodd i gael eich hun yn y safle hwn mae\u2019n well i chi droi tuag at eich coes gadarn er mwyn peidio a\u0302 chloi eich coes brosthetig oddi tanoch."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Cydiwch yn eich cadair olwyn neu\u2019r gadair freichiau."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Gan wynebu\u2019r gadair codwch eich coes gadarn a gosodwch eich troed yn wastad ar y llawr."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Gwthiwch drwy eich breichiau a\u2019ch coes er mwyn codi eich hun ar eich sefyll."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Trowch eich hun i eistedd ar y gadair."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Codi drwy godi eich hun tuag at yno\u0302l"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Gwiriwch eich bod yn gallu codi, nad oes gennych unrhyw boen ac y gallwch symud eich breichiau a\u2019ch coesau yn arferol. Symudwch eich hun yn agos at ddodrefnyn y gallwch ei ddefnyddio i\u2019ch helpu i godi. Efallai mai eich cadair olwyn fydd hwn (gwnewch yn siw\u0302r bod y bre\u0302cs ymlaen) neu gadair freichiau. Os ydych yn defnyddio eich cadair olwyn, tynnwch y glustog i ffwrdd, bydd hyn yn gostwng uchder y sedd."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Bydd tynnu breichiau\u2019r gadair olwyn i ffwrdd hefyd yn ei gwneud hi\u2019n haws i gydio yn y sedd wrth i chi godi. Trowch eich hun fel bod eich cefn at y gadair. Dylech eistedd tua 5 i 6 modfedd o flaen y gadair."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Ymestynnwch eich dwylo y tu cefn i chi i ddal sedd y gadair yn gadarn. Plygwch eich coes gadarn a gosodwch eich troed yn wastad ar y llawr."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Gwthiwch drwy eich breichiau a\u2019ch coes gadarn er mwyn codi eich hun i fyny ar y sedd."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Os yw\u2019r sedd yn rhy uchel efallai y bydd angen i chi wneud y codi mewn dau gam drwy ddefnyddio clustogau o\u2019ch soffa. Yna bydd y dull yn union yr un fath."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Pa bynnag ddull y byddwch yn ei ddefnyddio i godi o\u2019r llawr gwnewch yn siw\u0302r eich bod yn cymryd seibiant ac yn gwirio eich hun yn llwyr eto cyn ceisio symud. Efallai y bydd eich prosthesis wedi troi neu lacio yn ystod eich cwymp, ac efallai y bydd angen i chi ei thynnu a\u2019i hail-osod. Byddwch hefyd wedi eich ysgwyd ac mewn sioc o ganlyniad i\u2019r gwymp, felly cymerwch bwyll cyn eich bod yn ceisio codi eto. Gwnewch yn siw\u0302r bob amser eich bod yn dweud wrth rywun am eich cwymp ac yn monitro eich hun am unrhyw gynnydd mewn poen neu os ydych yn dechrau teimlo\u2019n anhwylus."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Dywedwch wrth eich meddyg teulu neu weithiwr iechyd proffesiynol am eich cwymp. Os ydych wedi cwympo ddwywaith neu ragor yn y 12 mis diwethaf ac yn teimlo bod eich gallu i ddefnyddio eich prosthesis wedi dirywio, dywedwch wrth aelod o\u2019r staff yn y Ganolfan. Yna gall y ti\u0302m yn y Ganolfan eich asesu er mwyn cynorthwyo i leihau\u2019r perygl eich bod yn cwympo."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Help us improve Keeping Me Well!"}, {"text_idx": "#000051", "text": "We\u2019re currently working to improve the Keeping Me Well website. If you\u2019d like to help us make this site a better, more helpful experience for you, please take a few minutes to let us know what improvements you\u2019d like to see."}]