[{"text_idx": "#000010", "text": "Copi\u0308au caled yw llawer o\u2019r eitemau hyn, sy\u2019n cynnwys cynlluniau ar raddfa fawr, ffotograffau ac adroddiadau, ac maent ar gael i\u2019w gweld yn ein hystafell chwilio yn Aberystwyth. Mae eitemau eraill yn rhai digidol y gellir eu gweld ar ein catalog ar-lein Coflein."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Cafodd y grw\u0302p cyntaf, mwyaf mewnol o ddeuddeg o gerrig eu codi yn oddeutu 1795 gan Edward Williams, a ga\u0302i ei alw hefyd yn Iolo Morgannwg, ac mae\u2019n fwy na thebyg eu bod yn efelychu carnedd gylchog gynhanesyddol gerllaw. Roedd y Garreg Siglo yn y canol yn ganolbwynt seremoni\u0308au barddol."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Mae Pendinas, y fryngaer fwyaf o\u2019r Oes Haearn yng Ngheredigion, i\u2019w gweld yn glir o fannau sydd filltiroedd lawer i ffwrdd. Cafodd y fryngaer ei choroni yn y 19eg ganrif gan y Gofgolofn i Wellington (NPRN 32637). Bu gwaith cloddio gan C Daryll Forde rhwng 1933 a 1937 yn ymchwilio i rannau o\u2019r gaer, a chafodd pedwar prif gam datblygu eu sefydlu. Gallwch ddarllen mwy yn ein cofnod safle yma: "}, {"text_idx": "#000018", "text": "\u2018Mae\u2019r delweddau hyn ymhlith y rhai mwyaf byw sydd gennym yng Nghymru o fywyd yn y cyfnod cynhanesyddol a\u2019r oes Rufeinig. Maent yn tanio\u2019r dychymyg a byddant yn helpu pobl Cymru i ddychmygu sut fywyd oedd gan bobl wrth ymyl yr arfordir 2000 o flynyddoedd yn o\u0302l.\u2019 Dr Toby Driver, CBHC."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Mae animeiddiad newydd, sy\u2019n adrodd hanes hinsawdd y pentref arfordirol hwn yng Ngwynedd o Oes yr Ia\u0302 i\u2019r Ail Ryfel Byd, i\u2019w weld ar wefan Prosiect CHERISH yma: "}, {"text_idx": "#000022", "text": "Ffotograffau sy\u2019n dangos tu blaen allanol Capel Salem, Porthmadog a\u2019r organ. Maent yn rhan o gofnod ffotograffig o\u2019r capel, a gafwyd yn sgil amod caniata\u0302d cynllunio. Cyfeirnodau: ERC2023_008_006 ac ERC2023_008_021"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Cafodd Capel yr Annibynwyr Salem yn y Stryd Fawr, Porthmadog ei adeiladu\u2019n wreiddiol yn 1827, ei ehangu yn 1841 a\u2019i ailadeiladu yn 1860. Mae gan y capel presennol, sy\u2019n dyddio\u2019n o\u0302l i 1860, enghraifft wych (a chynnar) o fwa enfawr sy\u2019n torri drwy bediment y talcen \u2013 sef un o nodweddion gwaith Thomas Thomas, Glandw\u0302r, y pensaer capeli o bwys."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Cafodd y cerflun ffiguraidd o Cranogwen (Sarah Jane Rees, 1839-1916), sydd o faint person naturiol, gan y cerflunydd Sebastien Boyesen ei ddadorchuddio yng Ngardd Gymunedol Llangrannog ar 10 Mehefin 2023. Dyma\u2019r trydydd o\u2019r pum cerflun arfaethedig o fenywod o Gymru a fydd yn cael eu gosod mewn mannau cyhoeddus gan y grw\u0302p Welsh Monumental Women. Mae\u2019r cerfluniau yn clodfori cyfraniad menywod a enwir i wella bywyd cymdeithasol yng Nghymru, yn enwedig ym maes cydraddoldeb rhwng y rhywiau. Gallwch ddarllen mwy yn ein cofnod safle yma: "}]