[{"text_idx": "#000000", "text": "Cymru \u2013 gwlad fach, tirweddau mawr, pobl hynod, byd natur hudol"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Yn y cyfnod tawel rhwng y Nadolig a\u2019r Flwyddyn Newydd, ac o dan glwt o awyr las annisgwyl yng nghanol stormydd Rhagfyr fe deithiais i gornel anghyfarwydd o Gymru i gael blas ar draddodiad lleol newydd. Fues i ddim yn ddigon trylwyr wrth wneud fy ngwaith cartref; mae\u2019r ardal i\u2019r de o\u2019r A55, rhwng Llanrwst a Abergele, yn edrych yn gamarweniol o wyrdd ac eang ar fap Google Earth ac roeddwn i\u2019n disgwyl siwrne rwydd a chyflym. Ond mae\u2019r lo\u0302n o Abergele i fferm Pen Isa ger Llangernyw yn gythreulig o hir a throellog ac mi ro\u2019n i\u2019n hwyr yn cyrraedd."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Doedd neb o gwmpas buarth y fferm. Dim ond y casgliad o gerbydau 4\u00d74 a sw\u0302n grwndi llifiau cadwyn o bell oedd yn awgrymu mod i wedi dod i\u2019r lle cywir, sef safle cystadleuaeth flynyddod plygu gwrychoedd Pandy Tudur. Fe gymerodd chwarter awr arall i ddringo\u2019r trac serth o\u2019r buarth, drwy gawl o fwd, nes cyrraedd y fan lle roedd criw da wedi hel a darnau o wrych wedi cael eu rhannu\u2019n barod rhwng rhyw ddwsin o blygwyr gwrych \u2013 rhai yn gweithio\u2019n uniogl a rhai mewn ti\u0302m o ddau neu dri, fel arfer gyda phlentyn yn helpu ac yn dysgu crefft. Roedden nhw i gyd wrthi\u2019n brysur yn brathu, naddu a hollti pren gyda\u2019u llifiau trydan a\u2019u bilwgau, ac yn tynnu ar ganghennau wrth geisio dofi rhesi o goed helyg, cyll a drain."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Roedd holl hwyl y dydd yn digwydd o fewn llain 6m o led ar hyd dau ddarn o wrych, ac mewn dwy babell le roedd y croeso a\u2019r paneidiau\u2019n gynnes. Ar hyd y cloddiau roedd y criwiau o gefnogwyr ac ymwelwyr yn gwylio\u2019r gwaith yn mynd yn ei flaen, yn estyn tw\u0302ls ac yn casglu\u2019n griwiau bychain o ddau neu dri i gyfnewid barn a newyddion cyn chwalu eto a chario \u2018mlaen i gerdded a gwylio. Drwy\u2019r bore roedd pobl yn dal i gyrraedd i wylio\u2019r gystadleuaeth a chwrdd a\u0302 chymdogion, gan ymddangos dros y gorwel glaswelltog mewn tre\u0302lyrs twt y tu o\u0302l i ATVs."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Roedd ambell un o\u2019r cystadleuwyr wedi bod yn ffodus \u2013 ac wedi cael darn o wrych gyda choed o faint a siap unffurf, taclus fel y gallen nhw fwrw ati\u2019n syth i hollti\u2019r bonion a phlygu\u2019r tyfiant drosodd yn weddol ddi-drafferth a\u2019i blethu\u2019n rhwydd rhwng cyfres o byst newydd sbon. Roedd eraill wedi bod yn anlwcus ac wedi cael rhip o goed hy\u0302n, crebachlyd gyda\u2019r cangehnnau a\u2019r canopi\u2019n chwalu i bob cyfeiriad a bylchau mawr rhwng y bonion. Roedd y darnau hyn yn gofyn am sgiliau plygu mwy eithafol \u2013 llifio\u2019n uchel ym mrig y coed, hongian holl bwysau\u2019r corff ar fonion trwchus er mwyn eu llusgo nol at linell ganol y clawdd, cnoi fesul tipyn ar dyfiant cnotiog gyda\u2019r llif gadwyn a cherfio talpiau o bren yn ofalus o ganghennau onglog er mwyn gallu eu hystumio a\u2019u plethu, yn groes i\u2019w graen, rhwng y pyst talsyth."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Fe ddysgais ragor wedyn am y broses o ddewis enillydd. \u2018Nid gwaith heddiw\u2019n unig sy\u2019n cael ei farnu, cofiwch\u2019 eglurodd un o\u2019r cefnogwyr.\u2019 Mae\u2019r beirniad wedi bod yn barod i\u2019r ffermydd lle buodd y dynion hyn yn gweithio llynedd, er mwyn gweld beth yw safon tyfiant y flwyddyn gyntaf\u2019. Rhywfaint o gysur efallai i rai o gystadleuwyr eleni a oedd wedi cael darnau anodd a fyddai\u2019n bownd o greu gwrychoedd gyda boncyffion hir moel gyda\u2019r tyfiant byw i gyd ar un pen, a brigau gwyw yn llenwi\u2019r bylchau gweigion."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Pan ddaeth hi\u2019n awr ginio, ac ar o\u0302l i\u2019r plygwyr ddiosg eu menyg a\u2019u helmedau a throi am y pebyll bwyd i gael llond boliaid o lobscows, te a chacennau mi gerddais yn o\u0302l ar hyd y gwrychoedd unwaith eto, heibio\u2019r tomenni llwyd o frigau a orweddai bob ochr iddyn nhw fe fel llinellau o ewyn brwnt, i gael golwg arall ar y gwaith heb sw\u0302n cyson ac oglau\u2019r llifiau cadwyn yn llenwi\u2019r awyr. Dim ond dwy awr oedd i fynd cyn diwedd y gystadleuaeth. Roedd tipyn o waith ar o\u0302l gan un neu ddau o\u2019r cystadleuwyr ond i eraill roedd yr her bron ar ben, gyda phymtheg mlynedd o dyfiant wedi ei ddofi ac yn gorwedd yn ddarnau cul a thaclus o wrych byw, a\u0302 phennau gla\u0302n y bonion yn gylchoedd aur ar eu hyd."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Flowering Plants and Ferns of Cardiganshire"}]