[{"text_idx": "#000001", "text": "Dros y dair wythnos ddiwethaf, mae Tokyo wedi bod yn gartref i 27 o athletwyr o Gymru, 19 o'r rheiny yn cymryd rhan yn eu Gemau Olympaidd cyntaf."}, {"text_idx": "#000002", "text": "No\u0302l yn 2016 yn Rio de Janeiro, llwyddodd athletwyr Cymru i gasglu 11 medal - pedair ohonyn nhw yn rhai aur. Eleni, mae'r Cymry wedi cipio wyth medal; tair aur, tair arian a dwy efydd."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mae hyn yn golygu pe byddai Cymru yn cystadlu fel gwlad ar ei phen ei hun, bydden ni wedi gorffen yn y 26ain safle yn nhabl y medalau - yn gyfartal a\u0302 Croatia, ac uwchben gwledydd fel Gwlad Belg ac Iran."}, {"text_idx": "#000004", "text": "(Wrth gwrs, mae rhai o'r enillwyr yn rhan o di\u0302m gydag aelodau o weddill Prydain... ond beth am anghofio am hynny am eiliad?!)"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Lauren Price"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Enillodd Price fedal olaf Cymru yn y gemau ar o\u0302l curo Li Qian yn ffeinal y bocsio pwysau canol."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Dywedodd Price, 27 bod y fedal aur er cof am ei thad-cu, a fu farw ym mis Tachwedd 2020, a'i mam-gu. Nhw fagodd Lauren ers ei bod hi'n dri diwrnod oed."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Mae Lauren Price wedi cynrychioli Cymru ar y cae pe\u0302l-droed 52 o weithiau ac yn bencampwraig byd cicio bocsio. Nawr mae ganddi fedal aur i ychwanegu at ei llwyddiannau eraill."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Hi yw'r trydydd person o Gymru i ennill medal aur Olympaidd mewn bocsio ond y ferch gyntaf i wneud hynny."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Enillodd y ddau yma eu medalau aur Olympaidd cyntaf yn Tokyo, a nhw oedd y Cymry cyntaf i ennill medalau yn y pwll i Di\u0302m GB ers 1912."}, {"text_idx": "#000014", "text": "18 mlwydd oed yw'r Cymro Matt Richards. Oherwydd cyfyngiadau Covid y llynedd, fe brynodd ei rieni bwll nofio iddo er mwyn iddo allu parhau i ymarfer gan anelu i fod yn y ti\u0302m Olympaidd."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Calum Jarvis gyda'i fedal aur mewn digwyddiad yn Llundain ar o\u0302l i'r ti\u0302m ddychwelyd o Tokyo"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Er na nofiodd Calum Jarvis yn y rownd derfynol, fe dderbyniodd fedal gan ei fod wedi nofio mewn rhagras yn gynt yn y gystadleuaeth fel eilydd. Fe dderbyniodd ei fedal aur oddi ar y podiwm ar o\u0302l y seremoni."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Hannah Mills yw'r hwyliwr benywaidd mwyaf llwyddiannus yn hanes y Gemau Olympaidd ar o\u0302l iddi hi ac Eilidh McIntyre ennill aur yn y ras hwylio dosbarth 470 yn Tokyo 2020."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Dyma oedd yr ail dro yn olynol i Mills gipio aur yn y dosbarth yma, ar o\u0302l camu i dop y podiwm yn Rio 2016 a hawlio'r fedal aur yn Llundain 2012."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Dyma yw seithfed medal aur Mills a 17fed medal dros ei gyrfa."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Lauren Williams"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Yn 13 oed, gwyliodd Lauren Williams Gymraes arall, Jade Jones yn ennill medal aur mewn taekwondo yn Llundain 2012 o garafa\u0301n ei theulu."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Naw mlynedd yn ddiweddarach, roedd hithau'n cystadlu yn y taekwondo o dan 67kg."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Collodd hi y ffeinal yn erbyn Matea Jelic o Croatia o 25 pwynt i 22. Roedd hi'n ge\u0302m agos iawn gyda Williams ar y blaen gyda 14 eiliad ar o\u0302l."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Aeth Tom Barras i Brifysgol Caerdydd a bod yn gymwys i gynrychioli Cymru drwy fod yn fyfyriwr yn y wlad, ond mae wedi bod yn rhwyfwr ers ei fod yn 11 oed."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Collodd Ti\u0302m GB safle ar dop y podiwm a gorfod setlo am arian i'r Iseldiroedd, a dorrodd record y byd wrth gipio'r aur."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Ar o\u0302l ennill pum pencampwriaeth byd cyn dechrau yn Tokyo, roedd Barker wedi profi ei hun fel un o seiclwyr trac gorau'r byd."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Enillodd hi'r fedal arian yn y gemau eleni i ychwanegu at ei medal aur o gemau Rio 2016. Fel, Calum Jarvis, roedd Barker wedi cymryd rhan mewn rhagras yn gynharach yn y gystadleuaeth."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Ollie Wynne-Griffiths, trydydd o'r chwith, a Josh Bugajski, dde eithaf, gyda gweddill y ti\u0302m, gan gynnwys y llywiwr"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Ti\u0302m GB oedd y ti\u0302m mwyaf llwyddiannus mewn rhwyfo yn Beijing 2008, Llundain 2012 a Rio 2016. Ond er y buddsoddiad o \u00a324.66 miliwn gan UK Sport ar gyfer Tokyo 2020, dim ond dwy fedal rwyfo gafodd eu hennill gan y ti\u0302m eleni - un arian ac un efydd."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Roedd Josh Bugajski yn fyfyriwr yng Nghaerdydd pan ddechreuodd rwyfo. Ddegawd yn ddiweddarach, mae wedi ennill medal efydd yn Tokyo."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Dechreuodd Ollie Wynne-Griffiths rwyfo yn y brifysgol hefyd, wrth gadw'n ffit pan roedd y tymor rygbi yn dod i ben bob haf. Roedd ennill efydd yn Tokyo nid yn unig yn llwyddiant personol, roedd hefyd yn creu hanes deuluol."}, {"text_idx": "#000044", "text": "89 mlynedd yn gynt, rhwyfodd ei hen-daid, Harold Rickett, yn yr un ras - y rhwyfo wyth. Gorffennodd yn bedwerydd yn y ras, felly i Wynne-Griffiths roedd gorffen gyda medal efydd yn golygu llawer iddo, meddai."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Cafodd Jones ei geni yng Nghaerdydd ac wedi chwarae i di\u0302m hoci Caerdydd a Reading, ond hefyd wedi cynrychioli ei gwlad 96 o weithiau."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Leah Wilkinson yw un o enwau mwyaf chwaraeon Cymru. Dechreuodd chwarae i di\u0302m hoci Cymru yn 2004. Fe gymerodd hi'r dyletswydd o gapteinio ei gwlad yn 2018, ond yn 2019 hi oedd y person nid yn unig a\u0302'r nifer fwyaf o gapiau yn hoci Cymru, ond y person sydd wedi ennill y mwyaf o gapiau dros Gymru mewn unrhyw gamp. Erbyn heddiw, mae ganddi 169 cap, ac mae hi'n dal i gyfri."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Cofio'r brotest ar y bont"}]