[{"text_idx": "#000005", "text": "Mae ymdrechion i newid iechyd pobl ifanc mewn ysgolion wedi dibynnu ar gynnal rhaglenni safonol gyda\u2019r un gweithgareddau\u2019n cael eu darparu ym mhob ysgol. Mae\u2019r rhaglenni hyn wedi wynebu heriau gan eu bod wedi cael eu datblygu gan ddefnyddio syniadau\u2019r ymchwilwyr o sut i newid iechyd, a dydyn nhw ddim yn hyblyg i anghenion ysgolion unigol."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Oherwydd yr heriau hyn, mae ymdrech wedi bod i ddatblygu rhaglenni drwy eu cyd-gynhyrchu a\u0302 rhanddeiliaid ysgolion (disgyblion, athrawon, ac uwch reolwyr). Mae hyn yn golygu mai\u2019r bobl yn yr ysgol sy\u2019n gyfrifol am wneud penderfyniadau ynghylch pa broblemau iechyd ddylid eu targedu (gosod problemau) a sut gellid eu newid (datrys problemau). Mae hyn wedi arwain at gynnydd yn y nifer a\u2019r mathau o raglenni cyd-gynhyrchu ag ysgolion, ac mae rhywfaint o dystiolaeth gynnar addawol yn dangos eu bod yn gallu gwneud newid cadarnhaol i iechyd disgyblion."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Gan fod ansicrwydd ynghylch y gwahanol fathau o raglenni a gyd-gynhyrchwyd a oedd yn cael eu defnyddio mewn ysgolion, a beth oedd barn rhanddeiliaid amdanynt, roedd rhan gyntaf o\u2019r ymchwil PhD hwn yn canolbwyntio ar adolygu beth oedd eisoes wedi\u2019i wneud. Chwiliais am yr holl erthyglau ac adroddiadau ymchwil cyhoeddedig lle roedd rhaglenni ysgolion wedi cynnwys disgyblion (o leiaf) mewn gwaith gosod a datrys problemau. Gan ddechrau gyda 37,976 o gyhoeddiadau posib, cawsant eu gwirio yn erbyn y meini prawf gan arwain at 30 o bapurau, a thua 22 o wahanol astudiaethau, a ddefnyddiodd dulliau cyd-gynhyrchu gyda disgyblion ysgol. Yn y gyfres hon o bapurau, roedd gan 23 ohonyn nhw, a oedd yn seiliedig ar 18 astudiaeth, wybodaeth am brofiadau rhanddeiliaid o gymryd rhan mewn prosiectau cyd-gynhyrchu."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Beth yw\u2019r gwahanol fathau o ddulliau o gyd-gynhyrchu a ddefnyddir mewn ysgolion i newid iechyd?"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Galwyd yr ail yn Adeiladu Capasiti ar Lefel Unigol, a oedd yn canolbwyntio ar staff ysgol neu weithwyr ieuenctid yn hyfforddi disgyblion fel ymchwilwyr, fel bod modd iddyn nhw ymchwilio i weld beth oedd y problemau iechyd yn yr ysgol, ac awgrymu newidiadau."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Enw\u2019r math olaf oedd Adeiladu Capasiti ar Lefel System, gan ei fod yn cynnwys sefydlu Grwpiau Gweithredu Ymchwil o ddisgyblion, staff, a rhieni neu aelodau o\u2019r gymuned hyd yn oed. Cefnogwyd y grwpiau gan hwylusydd allanol a data a oedd eisoes wedi\u2019i gasglu am iechyd disgyblion yr ysgol, er mwyn penderfynu ar flaenoriaethau iechyd a\u2019u datrysiadau."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Er bod gwahanol fathau, roedd rhywfaint o debygrwydd yn y prosesau a ddefnyddiwyd. Fel y dangosir uchod, roedd pob math yn cynnwys rhywfaint o adeiladu capasiti i uwchsgilio neu gynyddu dealltwriaeth cyn gosod a datrys problemau. Yn ogystal, aeth llawer o\u2019r astudiaethau drwy broses recriwtio i ymgysylltu a\u0302 rhanddeiliaid, a defnyddiodd rhai astudiaethau dasgau datblygu grw\u0302p i ddatblygu cydlyniant grw\u0302p. Yn olaf, yn y rhan fwyaf o astudiaethau roedd prosesau a oedd yn galluogi penderfynwyr yr ysgol i benderfynu a allen nhw fabwysiadu a gweithredu\u2019r datrysiadau a argymhellwyd. Serch hynny, dim ond rhai o\u2019r astudiaethau o\u2019r rhaglenni a werthuswyd a arweiniodd at newidiadau yn nealltwriaeth neu iechyd disgyblion."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Roedd amrywiaeth o ran safbwyntiau pwy a gofnodwyd, gyda safbwyntiau disgyblion, athrawon, gweithwyr ieuenctid/hwyluswyr allanol, aelodau o\u2019r Uwch Di\u0302m Rheoli ac ymchwilwyr oll yn ymddangos mewn papurau."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Yn gyffredinol, roedd pawb a oedd yn rhan o bob math o gyd-gynhyrchu yn fodlon gyda\u2019u cyfranogiad, ac yn croesawu cyfle i fod yn rhan o benderfyniadau ysgolion am iechyd. Serch hynny, roedd amrywiaeth o ran pa mor hawdd oedd cynnal cyd-gynhyrchu mewn gwahanol gyd-destunau ysgol. Er enghraifft, pa mor hawdd oedd cynnwys cwricwlwm ymchwil o fewn amser ac adnoddau addysgu, neu ba mor hawdd oedd recriwtio\u2019r rhai y tu allan i\u2019r ysgol i Grwpiau Gweithredu Ymchwil. Mae angen i ymchwilwyr feddwl am y meysydd hyn cyn cynnal rhaglen gyd-gynhyrchu yn y dyfodol."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Efallai y bydd gennych ddiddordeb mewn darllen y papur llawn: Reed, H.et al. 2020. Co-production as an emerging methodology for developing school-based health interventions with students aged 11-16: Systematic review of intervention types, theories and processes and thematic synthesis of stakeholders\u2019 experiences. Prevention Science (10.1007/s11121-020-01182-8)."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Cyflwyniad Hayley: Co-production as an emerging methodology for developing school-based health interventions with students aged 11-16. Cyflwynwyd i Iechyd Cyhoeddus Cymru ym mis Medi 2021."}]