[{"text_idx": "#000000", "text": "Taith o gwmpas Archifau Morgannwg"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Yn Archifau Morgannwg mae bob amser yn bleser gennym groesawu\u2019r cyhoedd i edrych o amgylch ein hadeilad arbennig. Gan nad ydym yn gallu cynnal teithiau ar hyn o bryd, rydym wedi creu taith rithwir i roi cipolwg bach i chi ar yr Archifau y tu o\u0302l i\u2019r llenni."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Dyma lle byddwch yn cael eich cyfarch wrth gyrraedd yr adeilad. Os hwn yw eich ymweliad cyntaf, bydd angen i staff y dderbynfa eich cofrestru cyn i chi allu cael mynediad i\u2019r casgliad."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mae manylion yr hyn mae ei angen arnoch i gofrestru ar yr ymweliad cyntaf hwnnw i\u2019w gweld yma. Mae rhai cyfrifiaduron mynediad cyhoeddus yn y cyntedd y mae croeso i chi eu defnyddio. Byddwch yn gallu defnyddio\u2019r cyfrifiaduron hyn hyd yn oed os nad ydych wedi cofrestru gydag Archifau Morgannwg."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mae loceri ar gael i storio eich eiddo a seddau ar gyfer pryd mae angen i chi gymryd egwyl. Mae croeso i chi fwyta ac yfed yn y lle hwn ond bydd angen i chi ddod a\u0302\u2019ch lluniaeth eich hun gan nad oes gennym unrhyw gyfleusterau ar y safle. Fodd bynnag, mae digon o siopau a chaffis gerllaw."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Gallwch weld o\u2019r de\u0301cor (neu\u2019r diffyg de\u0301cor!) mai rhan o\u2019r adeilad y tu o\u0302l i\u2019r llenni yw hon. Coridor sy\u2019n rhedeg o amgylch y tu allan i\u2019r ystafelloedd sicr yw\u2019r glustogfa. Mae\u2019n caniata\u0301u mynediad i staff ond mae ganddo swyddogaeth bwysig arall hefyd. Mae\u2019r tymheredd a\u2019r lleithder yn yr ystafelloedd sicr yn cael eu rheoleiddio i\u2019w gadw yn yr amodau gorau bosibl i ddiogelu\u2019r dogfennau cystal ag y bo modd. Er mwyn y dogfennau, mae\u2019n bwysig osgoi amrywiadau mewn tymheredd neu leithder. Mae\u2019r glustogfa yn llythrennol yn clustogi\u2019r ystafelloedd sicr rhag newidiadau yn y tymheredd y tu allan. Yn ei dro, mae hyn yn golygu bod angen i ni ymyrryd llai i gynnal yr amodau gorau posibl hyn. Mae gennym system aerdymheru ar gyfer hyn, felly rydym yn defnyddio llai o ynni."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Nodwedd bwysig arall y gellir ei gweld yn y glustogfa yw\u2019r system atal ta\u0302n. Mae\u2019r tuniau enfawr hyn wedi\u2019u llenwi a\u0302 nwy Argonite. Os caiff ta\u0302n ei synhwyro yn un o\u2019r ystafelloedd sicr, bydd y cynwysyddion hyn yn gollwng y nwy i\u2019r ystafell sicr lle bydd yn gwasgu\u2019r ocsigen allan ac yn diffodd y ta\u0302n o ganlyniad. A gall hyn i gyd ddigwydd heb niweidio\u2019r dogfennau. Os byddwch yn dod am daith go iawn, yna gallwch fod yn dawel eich meddwl y bydd y system ei diffodd pan fo\u2019r Archifau ar agor er mwyn osgoi peri perygl i staff neu ymwelwyr."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Rydym bob amser wrth ein boddau i dderbyn eitemau newydd i\u2019r casgliad. Rydym yn derbyn eitemau newydd y rhan fwyaf o wythnosau, felly mae\u2019r casgliad yn tyfu trwy\u2019r amser. Gall eitem fod yn fawr neu\u2019n fach, gan gynnwys unrhyw beth \u2013 o ffotograff unigol i fan llawn dogfennau a bron popeth rhwng y ddau. Os credwch fod gennych eitem/au i\u2019w (h)adneuo, gallwch ddarllen ein Polisi Casgliad, ein Telerau Adneuo a manylion y broses o adneuo cofnodion yma."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Pan ddaw deunydd newydd i Archifau Morgannwg, caiff ei wirio gan aelod o\u2019r ti\u0302m cadwraeth. Bydd yn chwilio am arwyddion o leithder, llwydni a phla pryfed. Weithiau mae\u2019n bosibl i\u2019r eitemau gael eu glanhau a\u2019u gwneud yn ddiogel ar unwaith, ond os yw\u2019r pla\u2019n wael iawn, neu os oes swm mawr i\u2019w lanhau, gall gymryd peth amser. I gadw gweddill y casgliad yn ddiogel rhag cael ei halogi, caiff eitemau sy\u2019n aros i gael eu glanhau eu storio yma ar eu pennau eu hunain."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Mae agorfa rhwng yr ystafell ynysu a\u2019r ystafell lanhau fel y gellir trosglwyddo dogfennau yn ddiogel rhwng yr ystafelloedd."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Yr ystafelloedd sicr yw\u2019r ystafelloedd lle caiff y dogfennau eu storio. Mae\u2019r tymheredd a\u2019r lleithder yn yr ystafelloedd sicr yn cael eu cadw mewn amodau cyson i ddiogelu\u2019r dogfennau cystal ag y bo modd. Mae\u2019r holl ddogfennau wedi\u2019u pecynnu mewn blychau a deunyddiau lapio di-asid o ansawdd archifol. Mae blychau pwrpasol wedi\u2019u gwneud ar gyfer y cyfrolau, caiff papurau rhydd eu storio mewn blychau archifol o faint safonol a cheir mapiau a chynlluniau wedi\u2019u rholio mewn papur amddiffynnol di-asid. Er mwyn gwneud y defnydd gorau o\u2019r lle sydd ar gael, caiff yr eitemau eu storio yn o\u0302l maint yn hytrach nag ar ffurf casgliad. Felly, gallai eitemau o un casgliad gael eu storio mewn sawl lle gwahanol o amgylch yr ystafell sicr neu hyd yn oed ar draws gwahanol ystafelloedd sicr. Mae gan bob dogfen rif cyfeirnod unigryw ac mae cilfachau a silffoedd yr ystafelloedd sicr hefyd wedi\u2019u rhifo. Mae\u2019r rhifau hyn i gyd wedi\u2019u cofnodi yn ein cronfa ddata lleoliadau. Mae\u2019r gronfa ddata yn ein galluogi i wybod lleoliad pob eitem."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Gallwch weld o\u2019r lluniau nad oes ffenestri gan yr ystafelloedd sicr. Y rheswm am hyn yw bod golau yn cyfrannu at ddirywiad dogfennau, felly er mwyn gofalu amdanynt yn y ffordd orau, rydym yn eu cadw yn y tywyllwch. Wrth gwrs, mae gennym oleuadau yr ydym yn eu troi ymlaen pan fyddwn yn gweithio yn yr ystafelloedd sicr."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Mae gennym bedair ystafell sicr yn yr adeilad sydd ar hyn o bryd yn storio dros ddeuddeg cilometr o gofnodion. Ein cofnod hynaf yw grant gan y Brenin Harri II sydd dros 850 oed. Mae gennym gofnodion hefyd sy\u2019n dyddio o\u2019n hoes ni."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Dyma lle mae ein blychau archifol pwrpasol yn cael eu creu. Bydd blwch arbennig yn cael ei wneud ar gyfer pob cyfrol a llawer o eitemau eraill nad ydynt yn ffitio\u2019n ddiogel mewn blychau archifol maint safonol. Caiff pob cyfrol neu eitem ei mesur a\u0302 llaw a chaiff y dimensiynau eu rhaglennu yn y cyfrifiadur gwneud blychau. Yna bydd y peiriant gwneud blychau\u2019n torri\u2019r blwch o gerdyn ansawdd archifol arbennig, gan sicrhau i greu cyn lleied o wastraff a\u0302 phosibl. Caiff y darnau o gerdyn sydd wedi\u2019u torri a\u2019u sgorio eu cydosod gan aelodau o\u2019r ti\u0302m cadwraeth. Mae\u2019r cerdyn yn ddi-asid ac yn gweithredu fel sbwng, gan amsugno\u2019r asidedd o\u2019r dogfennau mae\u2019r blychau\u2019n eu dal ac arafu unrhyw ddirywiad trwy wneud hynny. Maent hefyd yn ffitio i\u2019r dim, gan gynnal y dogfennau y tu mewn a\u2019u diogelu rhag difrod. Hyd yn hyn mae\u2019r peiriant gwneud blychau a\u2019r ti\u0302m cadwraeth wedi gwneud dros 40,000 o flychau."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Dyma lle mae eitemau newydd yn dod ar o\u0302l cael eu harchwilio gan y ti\u0302m cadwraeth a\u2019u glanhau os oes angen. Yma mae\u2019r archifwyr yn gallu didoli a chatalogio\u2019r dogfennau. Mae\u2019r catalog yn rhestr o ddisgrifiadau o\u2019r holl gofnodion a gedwir yn Archifau Morgannwg. Gall unrhyw un chwilio\u2019r catalog i weld pa gofnodion rydym yn eu cadw trwy ein gwefan yma. Ystafell fawr iawn yw Ely, felly mae digon o le i grw\u0302p wasgaru a chael golwg dda ar y dogfennau, darganfod beth maen nhw a sut maent nhw\u2019n cyd-fynd a\u0302\u2019i gilydd."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Mae lle hefyd i wirfoddolwyr weithio gyda thi\u0302m yr archifau. Mae gan Archifau Morgannwg di\u0302m ymroddedig o wirfoddolwyr sy\u2019n cwblhau tasgau gwerth ychwanegol pwysig neu dasgau ychwanegol. Fel arfer, mae\u2019r rhain yn cynnwys helpu i ychwanegu manylion ychwanegol at y catalog neu drawsgrifio gwybodaeth o gasgliadau i\u2019w gwneud yn haws eu defnyddio. Os hoffech gael rhagor o wybodaeth am gyfleoedd gwirfoddoli, ewch i dudalennau ein gwefan gwirfoddoli"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Y Stiwdio Gadwraeth yw lle mae\u2019r cadwraethwyr yn gweithio i ofalu am y casgliad. Yma, gellir atgyweirio dogfennau a\u2019u gwneud yn sefydlog fel y gall aelodau\u2019r cyhoedd barhau i edrych arnynt yn ein Hystafell Ymchwil."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mae llawer o offer arbenigol yn y stiwdio: cwpwrdd gwyntyllu i alluogi\u2019r cadwraethwyr i weithio gyda ffilm a ffotograffau diraddiol, sy\u2019n gallu allyrru nwyon a allai fod yn niweidiol; sinc i olchi dogfennau; meinciau ar gyfer cynnal gwaith atgyweirio; a bwrdd wal enfawr. Mae\u2019r bwrdd wal yn un cwarel gwydr sy\u2019n mesur 3m x 4m ac yn gallu cael ei oleuo o\u2019r tu o\u0302l. Mae mor fawr fel bod y gwarchodwyr yn defnyddio grisiau maes awyr i gyrraedd y brig."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Mae\u2019r bwrdd wal yn galluogi\u2019r cadwraethwr i atgyweirio mapiau a chynlluniau mawr yn fertigol a fyddai\u2019n amhosibl mewn unrhyw ffordd arall. Cafodd y bwrdd wal ei gomisiynu\u2019n arbennig i fod yr un maint a\u0302\u2019r cynllun mwyaf yn ein casgliad."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Dyma lle mae aelodau\u2019r cyhoedd yn gallu edrych ar y dogfennau sydd gan Archifau Morgannwg. Mae angen archebu eitemau gan ddefnyddio rhif cyfeirnod y catalog sy\u2019n cael ei ddangos nesaf at ddisgrifiad y ddogfen yn y catalog. Bydd aelod o\u2019r staff wedyn yn dod o hyd i\u2019r dogfennau y gofynnwyd amdanynt o\u2019r ystafell sicr a\u2019i rhoi i chi wrth eich desg. Mae archifydd a chynorthwyydd archifau wrth law trwy\u2019r amser i helpu pobl i ddefnyddio\u2019r catalog, ateb cwestiynau a\u2019u cynorthwyo gyda\u2019u hymchwil."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Bydd angen clustog ar gyfer rhai dogfennau i\u2019w cefnogi neu bwysau i\u2019w helpu i orwedd yn wastad. Bydd y staff ar ddyletswydd yn rhoi\u2019r rhain i chi er mwyn i chi allu trin y dogfennau\u2019n ddiogel."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Mae gan y cyfrifiaduron yn yr Ystafell Ymchwil fynediad am ddim at Find My Past ac mae croeso i chi ei ddefnyddio."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Mae llyfrgell gyfeirio fechan hefyd yn yr Ystafell Ymchwil. Nid yw\u2019n bosibl benthyca llyfrau ond mae croeso i chi eu defnyddio yn yr Ystafell Ymchwil i\u2019ch helpu gyda\u2019ch ymchwil."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Ni chodir ta\u0302l am ddefnyddio cyfleusterau\u2019r Ystafell Ymchwil ond mae ambell reol y bydd angen i chi gadw ati. Efallai y bydd rhai ohonynt yn ymddangos ychydig yn rhyfedd \u2013 fel gwahardd mynd a\u0302 phinnau i mewn i\u2019r Ystafell Ymchwil a gorfod gwneud nodiadau a\u0302 phensil yn lle hynny \u2013 ond mae\u2019r holl reolau wedi\u2019u cynllunio gan ystyried gofal am y dogfennau. Gellir gweld rhestr o reolau\u2019r Ystafell Ymchwil yma."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Mae\u2019r lle ychwanegol hwn yng nghefn ein Hystafell Ymchwil yn fan cyfarfod, arddangos a dysgu. Defnyddir y lle ar gyfer grwpiau, cynnal gweithdai ar gyfer plant ysgol a hefyd i gynnal arddangosfeydd. Os ydych yn ymweld a\u0302\u2019r Ystafell Ymchwil, cewch wybod a oes arddangosfa i\u2019w gweld \u2013 gallech chi ymweld a\u0302\u2019r arddangosfa wrth aros i\u2019r staff gael y dogfennau rydych wedi gofyn amdanynt o\u2019r ystafelloedd sicr. Mae rhestr o arddangosfeydd sydd ar y gweill yma. Mae gan Archifau Morgannwg y lle hwn a mannau eraill ar gael i\u2019w llogi. I gael manylion llawn am y rhain, ewch i\u2019n gwefan."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Gobeithio eich bod wedi mwynhau edrych o gwmpas Archifau Morgannwg a dysgu am rywfaint o\u2019r gwaith a wnawn. Gobeithiwn allu eich croesawu yn bersonol yn fuan iawn."}]