[{"text_idx": "#000001", "text": "Ymchwil Bwyd, Diet ac IechydCyfleusterau Pwrpasol"}, {"text_idx": "#000003", "text": "A ddylen ni boeni am ormod o halen yn y deiet?"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mae halen, fwy neu lai, ym mhopeth yr ydym yn ei fwyta. O fara i rawnfwydydd a chynnyrch llaeth, mae'n ymddangos nad oes dim dianc rhagddo. Oeddech chi'n gwybod bod dros 75% o'r holl halen sy\u2019n cael ei fwyta yn dod o'r prydau yr ydym yn eu bwyta y tu allan i'r cartref neu o fwydydd wedi'u prosesu? Ac mae hyd yn oed 8% o'r halen a fwyteir yn ddyddiol yn dod o lysiau a thatws (Action on Salt). Felly, mae'n bwysig monitro faint o halen a fwyteir, gan fod bwyta gormod o halen yn gallu arwain at gymhlethdodau mwy difrifol yn nes ymlaen."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Beth yw'r lefel a argymhellir?"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Mae lefel halen yn amrywio, yn dibynnu ar oed. Er enghraifft, ni ddylai deiet babanod gynnwys llawer o halen, gan nad yw eu harennau wedi'u datblygu'n llawn, ac felly nid yw eu cyrff yn gallu ei brosesu. Mae'r tabl isod yn dangos y lefel ddyddiol o halen sy\u2019n cael ei argymell ar draws ystod oedran."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Nid ydym yn dweud y dylid osgoi halen, gan fod angen halen ar ein cyrff i gyflawni swyddogaethau penodol e.e. cyfangu ac ymlacio\u2019r cyhyrau, i gynnal ysgogiadau nerfol a chynnal y cydbwysedd cywir o ddw\u0302r a mwynau (Harvard). Ar y llaw arall, mae'n hysbys bod Prydeinwyr yn bwyta gormod o halen, ar gyfartaledd traean yn fwy na'r hyn a argymhellir. Er mwyn helpu i leihau faint a fwyteir a chefnogi defnyddwyr i wneud dewisiadau iachach, mae cyfle gwirioneddol i gynhyrchu cynhyrchion sy\u2019n cynnwys llai o halen."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mae\u2019r diagram isod yn dangos canllawiau GIG Cymru ar fonitro faint o halen yr ydym yn ei fwyta."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Mae bwyta gormod o halen yn gallu bod yn gamgymeriad hawdd ei wneud, gan ei fod yn cael ei ychwanegu at y rhan fwyaf o bethau ar restr siopa wythnosol cwsmeriaid cyn iddynt hyd yn oed estyn am y potyn halen."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Pam mae halen yn elfen mor bwysig mewn bwyd?"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Os ydi gormod o halen mor niweidiol i iechyd, pam ei fod yn cael ei ychwanegu at fwy neu lai, yr holl fwydydd a fwyteir? Y rheswm am hynny yw bod mwy o ddefnydd i halen na dim ond ychwanegu ychydig o flas at bryd diflas ..."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Gall halen gadw bwyd ..."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Drwy ychwanegu halen at fwyd, gall newid lefel y dw\u0302r sydd mewn bwydydd a gall hyn, yn ei dro, atal microbau rhag defnyddio dw\u0302r fel maetholyn i ffynnu. O ganlyniad i hyn, ni all pathogenau dyfu os oes halen yn bresennol. Mae llawer o fwydydd fel pysgod a chigoedd yn defnyddio'r dechneg hon. Mae hefyd yn helpu i ymestyn oes silff cynhyrchion."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mae halen yn gallu newid ansawdd a strwythur rhai bwydydd y caiff ei ychwanegu atynt. Os cymerwn fara fel enghraifft, pan ddaw halen i gysylltiad a\u0302 'r proteinau o fewn y cymysgedd bara, mae'n gallu newid ei strwythur a'r ffordd y mae\u2019n rhyngweithio ag elfennau eraill, fel dw\u0302r a brasterau."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Pan ychwanegir y lefel gywir o halen, gall bara edrych yn gadarnach, mae gwell ansawdd i gaws a gall cig edrych yn frau. Mae'r cynhyrchion hyn wedyn yn dod yn fwy apelgar i'r cwsmer, gan eu temtio i brynu."}, {"text_idx": "#000016", "text": "O ran awydd bwyd, mae pobl yn tueddu i fod ag awydd bwydydd halltach ac maent yn credu eu bod yn fwy blasus. Mae halen mewn pryd o fwyd yn gallu cydbwyso'r blas, atal blas chwerw a chydbwyso'r melyster."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Fel yr esboniwyd yn flaenorol, mae gan halen y gallu i newid strwythur proteinau os caiff ei ychwanegu at gynhyrchion fel cig. Felly, mae halen yn gyfrwng sy\u2019n gwneud i\u2019r cig ddal at ei gilydd, gan gadw mwy o ddw\u0302r a\u2019i atal rhag colli braster."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Beth am ddewisiadau eraill yn lle halen?"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Mae llawer o waith ymchwil wedi'i wneud dros y blynyddoedd diwethaf ar ddefnyddio 'sodiwm sy'n seiliedig ar botasiwm' yn lle halen. Canlyniad yr ymchwil oedd y gallai defnyddio deunydd o'r fath leihau'r risg o stro\u0302c ac o drawiad ar y galon."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Mewn astudiaeth ddiweddar a gynhaliwyd gan Ipsos MORI ar gyfer Nutri Cymru, darganfuwyd y gallai gwymon ma\u0302l fod yn ddewis iach a chyfleus yn lle halen. Pan ofynnwyd y cwestiwn i'r defnyddwyr, roedd 68% yn fodlon rhoi cynnig ar ddefnyddio gwymon ma\u0302l yn lle halen gan ei fod yn ddewis iach a allai leihau pwysedd gwaed. Un bonws ychwanegol o ddefnyddio gwymon yn lle halen yw ei fod yn llawn i\u0308odin, yn faetholyn hanfodol ar gyfer deiet iach \u2013 yn enwedig i lysieuwyr a feganiaid."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Beth mae defnyddwyr yn ei feddwl?"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Rhagwelir y bydd y duedd i ddefnyddwyr fyw'n iachach yn parhau i ffynnu. Gan ei fod wedi\u2019i brofi bod bwyta mwy o halen na\u2019r hyn a argymhellir yn gallu achosi pwysedd gwaed uchel a chynyddu'r risg o gael clefyd y galon a stro\u0302c, mae defnyddwyr yn anelu at wella eu lles corfforol a meddyliol gyda chymorth bwyd a diod (Mintel) ."}, {"text_idx": "#000023", "text": "A oes gennych syniad ar gyfer lleihau faint o halen yr ydych yn ei fwyta ond bod angen rhywfaint o help a chyngor arnoch chi? Rydym wrth law i drafod prosiectau a darparu cymorth, gallwn gynnig gwybodaeth, arbenigedd a chymorth datblygu prosiect i chi. Y cyfan sydd angen i chi ei wneud yw neilltuo rhywfaint o amser. Am ragor o wybodaeth, cysylltwch a\u0302 "}, {"text_idx": "#000024", "text": "Cyfleoedd ar gyfer defnyddio sgil-gynhyrchion"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Gweminar nawr ar gael: Y tueddiadau bwyd a diod iechyd mwyaf dylanwadol ar gyfer 2021"}]