[{"text_idx": "#000003", "text": "Mae gan bawb yr hawl i gartref yn eu cymuned.\nOnd ar hyn o bryd, mae pobl ifanc ar draws Cymru\u2019n cael trafferth fforddio byw yn eu cymuned oherwydd prisiau tai a rhent sydd wedi cynyddu i\u2019r fath raddau eu bod allan o gyrraedd pobl ar gyflogau cyffredin.\nMae hyn o ganlyniad i\u2019r ffaith bod llywodraethau dros y degawdau wedi trin tai fel eiddo i wneud elw, yn lle cartrefi. Mae\u2019r canlyniadau wedi bod yn drychinebus i bobl gyffredin Cymru, ein cymunedau a\u2019r Gymraeg \u2014 ac maen nhw\u2019n gwaethygu.\nMae Shelter Cymru\u2019n amcangyfrif bod 1 ymhob 3 o bobl yng Nghymru yn cael eu heffeithio gan yr argyfwng tai, ac mae\u2019n broblem benodol i bobl ifanc, gyda\u2019r genhedlaeth iau yn cael eu galw\u2019n Genhedlaeth Rhent (Generation Rent) am nad ydynt yn gallu fforddio prynu ty\u0302 ac yn gorfod gwario rhan fawr o\u2019u hincwm ar rent, gan adael llai o arian i bethau eraill mewn bywyd ac arbed i\u2019r dyfodol."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Dw i\u2019n dod o ardal Grangetown yng Nghaerdydd lle mae prisiau tai wedi ffrwydro dros y blynyddoedd diwethaf, a phobl ifanc wnaeth dyfu lan yna ddim yn gallu fforddio rhentu neu brynu. Mewn ardaloedd eraill, yn enwedig ar yr arfordir ac mewn cymunedau gwledig, mae\u2019r cynnydd mewn tai sy\u2019n cael eu defnyddio fel ail dai neu dai gwyliau wedi gwthio prisiau lan a chymryd tai dylai fod yn gartrefi allan o ddwylo\u2019r gymuned. O ganlyniad, dydy pobl ifanc ddim yn gallu fforddio ty\u0302 yn lleol ac mae nifer yn gadael \u2014 ac yn cymryd y Gymraeg gyda nhw.\nMae rhywbeth mawr wedi mynd o\u2019i le mewn cymdeithas lle mae gan rai pobl dau dy\u0302, tra bod eraill yn ddigartref. Lle mae ein diffiniad o dy\u0302 \u2018fforddiadwy\u2019 tu hwnt i gyrraedd pobl ar gyflogau arferol. A lle gall datblygwyr a\u2019r cyfoethog ddod mewn i gymuned o\u2019r tu fas a gwneud be\u2019 bynnag maen nhw moyn, dim ots am farn y bobl leol neu\u2019r effaith arnynt."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Ond canlyniad penderfyniadau gwleidyddol yw\u2019r rhain i gyd, nid rhywbeth anochel \u2014 felly mae modd eu newid.\nDyna pam mae Cymdeithas yr Iaith yn ymgyrchu i alw ar Lywodraeth Cymru i sicrhau bod pawb yn gallu cael cartref yn eu cymuned a bod y Gymraeg yn parhau fel iaith byw ar lawr gwlad. Yn ddiweddar, gynhalion ni rali enfawr Nid yw Cymru ar Werth ar safle argae Tryweryn lle daeth dros 1,000 o bobl at ei gilydd i fynnu bod Llywodraeth Cymru\u2019n gweithredu, a byddwn ni\u2019n ymgynnull eto mewn rali tu fas i\u2019r Senedd yng Nghaerdydd ar y 13eg o Dachwedd.\nMae gan Gymdeithas yr Iaith sawl cynnig am sut i ddatrys y broblem, yr hyn sydd ei angen ydy ewyllys gan wleidyddion i weithredu.\nFel man cychwyn, rydyn ni\u2019n galw ar y Llywodraeth i gymryd camau brys yn cynnwys cyflwyno trethi newydd ar dwristiaeth, ail dai ac AirBnB a buddsoddi\u2019r elw mewn i gymunedau a thai lleol. Ac wedyn mae angen Deddf Eiddo, fydd yn cynnwys gosod cap ar ganran yr ail dai neu dai haf sydd mewn cymuned; rheoli prisiau tai a rhent fel bod nhw\u2019n fforddiadwy a rhoi cymorth penodol i bobl ifanc aros yn eu cymunedau."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Rhaid cofio hefyd fod yr hawl i fyw adra am fwy na thai yn unig. Mae hefyd yn golygu cyfleoedd i bobl ifanc ym mhob rhan o\u2019r wlad, buddsoddiad mewn gwasanaethau lleol a chadw ein hysgolion bychain. Bydd yr iaith yn fyw mewn cymunedau byw.\nOnd \u2014 un peth mae Cymdeithas yr Iaith yn gwybod ers bron i 60 mlynedd o ymgyrchu \u2014 ni fydd gwleidyddion yn gwneud yr hyn sydd ei angen ar ein cymunedau, ein hiaith a phobl gyffredin, oni bai ein bod ni\u2019n sicrhau hynny. Mae angen ymgyrchu, ac mae angen pob un ohonon ni i wneud hynny. Yn enwedig pobl ifanc!\nGyda\u2019n gilydd mae\u2019r grym gennyn ni. Rydyn ni wedi ennill sawl brwydr dros yr iaith o\u2019r blaen \u2014 o arwyddion ffordd Cymraeg i sefydlu S4C ac addysg trwy gyfrwng y Gymraeg ar bob lefel \u2014 ac enillwn ni\u2019r frwydr hon hefyd.\nOs oes gennych chi\u2019r un ta\u0302n yn eich bol, codwch lais ar y materion sy\u2019n bwysig i chi a helpwch ni i sicrhau bod pobl ifanc Cymru yn gallu fforddio byw yn lleol, a byw yn Gymraeg."}]