[{"text_idx": "#000026", "text": "Sir Benfro yn yr Oes Haearn"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Codiad yn Lefel y Mo\u0302r"}, {"text_idx": "#000036", "text": "CYMERIAD: Arfordir garw, pen clogwyn, graddiannau serth yn y coetir, caeau a da byw,\n0.9 milltir (1.5 km) o gerdded ar isffyrdd\nCHWILIWCH AM: Caer Oes Haearn \u2022 olion odyn galch \u2022 bae coediog \u2022 caer Fictoraidd\u2022 golygfeydd i fyny dyfrffordd Aberdaugleddau \u2022 Amddiffynfa arfordirol Blocws y Gorllewin \u2022 goleudy \u2022 adar y mo\u0302r."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Ar y daith gerdded hon cewch fwynhau clogwyni dramatig, treftadaeth gyfoethog a golygfeydd godidog. Mae\u2019r disgrifiad a ganlyn wedi\u2019i ysgrifennu fel pe baech yn cerdded mewn cyfeiriad clocwedd."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Y dyddiau hyn mae Dale yn lleoliad prysur a phoblogaidd ar gyfer hwylio a hwylfyrddio ond mae traddodiad morwrol hir gan y pentref. Yn y 16eg ganrif hwn oedd un o borthladdoedd pwysicaf Sir Benfro gydag enw am fod yn guddfan i smyglwyr, ac roedd llongau\u2019n parhau i gael eu hadeiladu yn Dale tan y 1850au."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Ceir clogwyni serth o Hen Dywodfaen Coch ar hyd y penrhyn, gyda llyfndir ar frig y clogwyn sydd bron yn wastad \u2013 canlyniad erydu gan y tonnau pan oedd y mo\u0302r 200 o droedfeddi\u2019n uwch\ntua 400 miliwn o flynyddoedd yn o\u0302l."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Does prin unrhyw goed o gwbl ar benrhyn Dale ond mae\u2019r daith gerdded hon yn mynd drwy lethrau hir i lawr at y mo\u0302r sy\u2019n anarferol gan eu bod yn goediog iawn."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Mae Caer Dale yn cynnig golygfeydd rhagorol ar hyd Dyfrffordd Aberdaugleddau. Codwyd y gaer Fictorianaidd y tu mewn i gaer lawer mwy o faint o\u2019r Oes Haearn ac roedd yn rhan allweddol o amddiffynfeydd Aberdaugleddau yn y 19eg ganrif."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Erbyn hyn mae\u2019n Ganolfan Astudiaethau Maes i fyfyrwyr bioleg forol. Profiad amheuthun yw dringo i lawr i Fae Castlebeach. Mae ymdeimlad o fod ymhell o bob man yn y dyffryn bach coediog, ac yn aml mae\u2019r traeth bychan yn gwbl wag. Edrychwch am adfeilion hen odyn galch, lle byddai calchfaen yn cael ei losgi i greu calch at ddefnydd amaethyddol."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Y tu hwnt i\u2019r bae mae Llwybr yr Arfordir yn dringo at un o bwyntiau uchaf y daith gan gynnig golygfeydd rhagorol o\u2019r Aber ac ar draws Bae Watwick."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Bu lluoedd Tudur yn teithio am rai wythnosau at Faes Bosworth, gan gasglu cefnogwyr ar y ffordd. Gyda\u2019i fuddugoliaeth ar Faes Bosworth enillodd Harri deyrnas a rhoddwyd brenin i Loegr a anwyd yn Sir Benfro."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Penrhyn y Santes Ann yw safle mwyaf heulog Cymru ac yma ceir rhai o\u2019r cyfraddau glaw isaf drwy\u2019r rhanbarth, felly mae\u2019r tebygolrwydd o allu gweld y golygfeydd godidog dros y dw\u0302r i Ynys Sgogwm yn ffafriol ar y cyfan."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Mae Sgogwm yn hafan i balod, gwylanod coesddu, gwylogod, mulfrain ac adar drycin Manaw. Bydd ambell i fra\u0302n goesgoch, pedryn drycin, hebog, boncath, a chynffonwen hefyd i\u2019w gweld ar yr ynys ac yn ardal Penrhyn y Santes Ann."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Mae llamhidyddion a dolffiniaid hefyd i\u2019w gweld yn rheolaidd o\u2019r dyfroedd ger y penrhyn. Dywed Haydn Garlick, cyn Barcmon Adran y Gorllewin Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro, sydd wedi bod ar hyd y daith hon: \u201cBydd cerddwyr yn dod ar draws brain coesgoch, cigfrain a hebogau, ac ar hyd ochr orllewinol y daith, gallen nhw fod yn ddigon lwcus i weld tystiolaeth o foch daear. Mae Penrhyn y Santes Ann yn cynnwys dau o chwe goleudy\u2019r sir, gydag un yn cael ei ddefnyddio fel llety gwyliau, a\u2019r llall yw\u2019r unig oleudy sy\u2019n gweithio ar dir mawr Sir Benfro.\u201d"}, {"text_idx": "#000052", "text": "Mae\u2019r daith hefyd yn mynd heibio i safle canolfan lyngesol fawr o\u2019r ail ryfel byd yn Kete. Cafodd ei defnyddio yn ystod y rhyfel fel Ysgol Cyfeirio Awyr y Llynges Frenhinol ar gyfer hyfforddi technegwyr radar a swyddogion cyfeirio ymladdwyr."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Dewch o hyd i'r daith hon"}, {"text_idx": "#000056", "text": "Byddwch yn ofalus ar Lwybr yr Arfordir\nCadwch at y llwybr ac i ffwrdd o ymylon y clogwyni\nGwisgwch esgidiau cryfion a dillad cynnes, sy\u2019n dal d w\u0302r\nCymrwch ofal arbennig mewn tywydd gwyntog a/neu wlyb\nCadwch lygad barcut ar blant a chwn bob amser"}, {"text_idx": "#000057", "text": "Sir Benfro: Gwlad y Chwedlau"}, {"text_idx": "#000063", "text": "Mae\u2019r Prosiect \u201cWalkability\u201d wedi ei greu i gynorthwyo pobl o bob gallu sy\u2019n byw yn Sir Benfro i fwynhau\u2019r arfordir a\u2019r cefn gwlad godidog..."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Dewis o blith dros 200 o deithiau cylch ym Mharc Cenedlaethol Arfordir Penfro, gan gynnwys deithiau hamddenol, a hefyd teithiau i gadeiriau olwyn a th..."}]