[{"text_idx": "#000001", "text": "Astudio effaith pandemig COVID-19 ar iechyd meddwl"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Rydym ni'n yn ceisio cynnig gwell dealltwriaeth o effaith COVID-19 ar ein lles, yn enwedig i bobl sydd wedi cael problemau iechyd meddwl yn eu bywydau."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mae pandemig COVID-19 wedi bod yn heriol i bawb ac mae pob un ohonom yn ymateb yn wahanol i fyw drwy gyfnod na welwyd ei debyg o\u2019r blaen."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mae ymatebion cyffredin, arferol wedi cynnwys teimladau cadarnhaol o obaith ac undod ar adegau, ochr yn ochr ag emosiynau negyddol o bryder a phryder."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Cyflwynodd yr Athro Jonathan Bisson, y mae ei brif ddiddordebau ymchwil ym maes straen o\u0302l-drawmatig, ganfyddiadau ymchwil diweddaraf NCMH fel rhan o gyfres Prifysgol Caerdydd o weminarau ar-lein Gwyddoniaeth ym Maes Iechyd ym mis Rhagfyr 2020."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Cynhaliwyd yr arolwg cyntaf ar y pandemig yn ystod haf 2020 a chafwyd dros 3,000 o ymatebion gan garfan o oedolion y Ganolfan sydd a\u0302 hanes o salwch meddwl."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Dadansoddwyd y data dan arweiniad Dr Katie Lewis, ac roedd y cwestiynau\u2019n canolbwyntio ar brofiadau unigolion yn ystod y pandemig, sut roeddent yn teimlo ei fod wedi effeithio ar eu hiechyd meddwl, a\u2019u nod oedd mesur eu lles cyffredinol o ganlyniad i hyn."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Roedd y cyfranogwyr wedi cael amrywiaeth o ddiagnosisau iechyd meddwl gan gynnwys anhwylderau pryder, anhwylderau iselder, anhwylderau straen ar o\u0302l-drawmatig ac anhwylderau bwyta."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Roedd yr anhwylderau amrywiol hefyd yn caniata\u0301u i ni ddadansoddi\u2019r profiadau iechyd meddwl penodol hyn mewn perthynas a\u0302\u2019r boblogaeth yn gyffredinol."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Datgelodd y data fod lefelau uchel o bobl yn disgrifio eu lles yn wael, gyda 50-60% yn ateb eu bod yn teimlo\u2019n waeth o ganlyniad i\u2019r pandemig."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Fodd bynnag, yn ddiddorol, dywedodd 10% o gyfranogwyr eu bod yn teimlo\u2019n llawer gwell yn ystod y pandemig."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Dywedodd unigolion fod y cyfyngiadau a gyflwynwyd drwy\u2019r cyfnodau clo cenedlaethol yn eu galluogi i anwybyddu\u2019r byd y tu allan sydd fel arfer yn peri pryder iddynt."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Roedd arolwg yr haf hefyd yn gyfle i archwilio effaith ffactorau cyd-destunol ar gyfranogwyr fel oedran, incwm isel, patrymau cysgu a mwy, yfed mwy o alcohol a defnydd uwch o sylweddau."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Tynnodd yr arolwg sylw mawr at yr anhawster cynyddol a achosir gan y pandemig wrth gyrchu gwasanaethau iechyd meddwl a pheidio a\u0302 chael cefnogaeth mor hawdd gan rwydweithiau ffrindiau a theulu."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Dywedodd yr Athro Bisson, uchod, \u201cMae diffyg cefnogaeth gweithwyr proffesiynol iechyd meddwl yn ystod y cyfnod clo wedi bod yn un o\u2019r ffactorau anoddaf a welsom yn ein carfan."}, {"text_idx": "#000017", "text": "\u201cMae gennym dystiolaeth ar hyn o bryd bod diffyg gwasanaethau iechyd meddwl hygyrch wedi cael effaith."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Mae methu a\u0302 gweld pobl, o fewn rhwydwaith cymorth personol a phroffesiynol, yn y ffordd arferol, yn ogystal a\u0302 rhestrau aros hir am driniaethau seicolegol wedi ychwanegu at y brwydrau i lawer."}, {"text_idx": "#000019", "text": "\u201cDyna pam mae NCMH yn edrych ar dechnegau amgen fel hunangymorth dan arweiniad a fyddai\u2019n caniata\u0301u rhoi triniaethau mewn modd amserol er mwyn cyrraedd mwy o bobl.\u201d"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Cwblhawyd canfyddiadau arolwg diweddaraf NCMH ar ddiwedd 2020."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Gofynnodd yr arolwg Anhwylder Pryder O\u0302l-drawmatig (PTSD) i\u2019r un bobl a arolygwyd yn gynharach yn y flwyddyn, ond y tro hwn, roedd yn cynnwys cwestiynau a oedd yn edrych yn benodol ar ddiagnosis PTSD mewn perthynas a\u0302\u2019r pandemig."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Canfu tua 40% o\u2019r unigolion a arolygwyd fod o leiaf un agwedd ar argyfwng COVID-19 yn drawmatig."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Y pryder mwyaf cyffredin a roddwyd gan gyfranogwyr a\u0302 phrofiad o anawsterau iechyd meddwl yn eu bywydau oedd pryder cyffredinol am y pandemig ac yna cyfyngiadau symud."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Roedd pobl eraill nad oeddent yn dilyn y rheolau yn destun pryder yn o\u0302l pob golwg, yn ogystal a\u0302 defnyddio gorchuddion wyneb, sylw yn y cyfryngau, y ffordd y mae\u2019r llywodraethau\u2019n trin y pandemig, pryderon ariannol ac ofn dal y firws eu hunain."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Mae\u2019r data yn gofyn cwestiynau pellach ar sut gallai pandemig COVID-19 gyd-fynd a\u0302 dosbarthiad digwyddiadau trawma PTSD.\nYchwanegodd yr Athro Bisson, \u201cYn ddiddorol nid yw\u2019r mwyafrif o\u2019r pryderon hyn a restrwyd yn bethau y byddem yn eu hystyried fel trawma o ran anhwylder straen o\u0302l-drawmatig."}, {"text_idx": "#000026", "text": "\u201cYn seiliedig ar ddiffiniadau seiciatryddol o drawma, ni fyddai byw drwy\u2019r pandemig yn ddigon i gyflawni\u2019r meini prawf ac felly\u2019n cael ei gategoreiddio fel digwyddiad trawmatig PTSD."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Dangosodd canlyniadau\u2019r arolwg mai 1% yn unig o\u2019r cyfranogwyr sy\u2019n ffitio\u2019r meini prawf llym ar gyfer nodi trawma ac yn debygol o ddioddef PTSD o ganlyniad i Covid-19."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Gyda hyn mewn golwg, aeth yr Athro Bisson ymlaen i ddweud, \u201cRydym yng nghanol pandemig byd-eang o hyd a bydd olrhain hyn i ddarganfod yr effeithiau meddyliol hirdymor yn hanfodol."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Mae\u2019r pandemig hwn yn wahanol i ddigwyddiad trawma unigol, ac mae\u2019n llawer mwy tebyg i lifogydd, er enghraifft."}, {"text_idx": "#000031", "text": "\u201cMae gan effaith llifogydd elfen iselder tymor hwy a phruddglwyfus yn hytrach nag elfen PTSD."}, {"text_idx": "#000032", "text": "\u201cRwy\u2019n disgwyl y gwelwn ganlyniad tebyg dros amser oherwydd yr argyfwng hwn. Bydd hyn yn caniata\u0301u inni ddysgu mwy am effeithiau parhaol \u2018COVID hir\u2019 gan bobl sydd wedi cael y feirws eu hunain.\u201d"}, {"text_idx": "#000033", "text": "Felly ble nesaf am yr arolwg?"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Mae NCMH yn bwriadu mynd ar drywydd hyn ar ei hyd drwy ddadansoddi\u2019r data rhagarweiniol hwn ymhellach i gael gwell dealltwriaeth o effaith hirdymor y pandemig ar iechyd meddwl."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Mae NCMH yn datblygu arolygon Covid-19 yn y dyfodol ar gwsg, anhwylderau bwyta ac OCD. Mae\u2019r Ganolfan hefyd yn bwriadu datblygu ymyriadau hunangymorth dan arweiniad ar gyfer cyflyrau sy\u2019n debygol o gael eu gwaethygu gan Covid-19, megis anhwylder galar estynedig a PTSD cymhleth."}, {"text_idx": "#000038", "text": "COVID-19 study for people living with mental health problems\nCOVID-19 and people with learning disabilities study"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Bereavement during the COVID-19 pandemic \u2013 developing a new treatment for Prolonged Grief Disorder\nNeuroswipe \u2013 swipe right to help with brain research from home\nChildren\u2019s mental health during the COVID-19 pandemic"}]