[{"text_idx": "#000006", "text": "Bywyd gwyllt yn Miosffer Dyfi"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Mae digon o leoedd i weld carpedi o glychau\u2019r gog o gwmpas y Biosffer"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Gallwch weld yr anifeiliaid blewog yma o gwmpas y gwahanol warchodfeydd, os byddwch yn dawel iawn!"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Yn 2015 a 2016 cafodd belaod y coed eu hadleoli o\u2019r Alban i Gwm Rheidol ger Pontarfynach. Maent yn bridio\u2019n llwyddiannus ac yn teithio drwy\u2019r ardal a gallwch gael cip arnynt os ydych chi\u2019n lwcus!"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Ceir plu\u2019r gweunydd ar Gors Fochno ac efallai y cewch chi gip ar y fadfall, madfall y twyni, y wiber, neidr y gwair, yr ehedydd, llinos, clochdar y cerrig a\u2019r troellwr bach ar Dwyni Ynys-las. Yn y coetiroedd mae clychau\u2019r gog yn syfrdanol. Mae\u2019r warchodfa RSPB yn cynnal rhydwyr magu gan gynnwys y pibydd coesgoch a\u2019r gornchwiglen ynghyd ag adar dw\u0302r, fel yr hwyaden lydanbig, y gorhwyaden a\u2019r hwyaden wyllt. Mae adar magu\u2019r coetir yn cynnwys y gwybedog brith, y tingoch a thelor y coed a gellir gweld adar ysglyfaethus fel yr hebog tramor a\u2019r barcud coch, bod tinwyn a thylluan wen. Mae\u2019r gog, y troellwr mawr, corhedydd y coed, y bras melyn a chrec yr eithin yn nythu ar y Foel. Fel arfer, mae gweilch y pysgod yn cyrraedd yn y gwanwyn ac yn dodwy oddeutu diwedd mis Ebrill."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mae tegeirian y gors a thegeirian y gwenyn yn ymddangos yn y twyni ac yn cael eu dilyn gan y tegeirian bera. Ar y morfa ceir blodau lliwgar fel clustog Fair, serenllys y morfa a\u2019r troellig arfor yn ogystal a\u0302\u2019r llyrlys noddlawn gwyrdd rhyfedd."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Ceir digon o ieir bach yr haf, gwyfynod a gweision neidr ar lawer o\u2019r gwarchodfeydd gan gynnwys gwrid y gors a gweirlo\u0308yn mawr y waun ar Gors Fochno. Byddwch yn gweld mursennod a gweision neidr \u2013 gwibwyr, picellwyr a mathau eraill \u2013 ar y gwlyptiroedd. Mae nadroedd gwair i\u2019w gweld yn aml. Mae miloedd o lyffantod dafadennog."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Efallai y gwelwch fywyd gwyllt fel gwalch y pysgod a dyfrgi ar yr aber. Ar y warchodfa RSPB mae rhydwyr mudol fel y pibydd gwyrdd a\u2019r pibydd coeswyrdd ac adar ysglyfaethus gan gynnwys yr hebog tramor a\u2019r barcud coch."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mae lliwiau\u2019r hydref yn gyfoethog ac yn amrywiol ar y gyforgors sydd wedi\u2019i gwisgo mewn mantell rytgoch amryliw."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Mae ffyngau a geir ar y twyni\u2019n cynnwys capiau cwyr, se\u0302r y ddaear, codau mwg a ffyngau nyth aderyn."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Gellir gweld rhydwyr mudol yn yr aber."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Mae nifer mawr o adar dw\u0302r yn bwydo ar y morfeydd, gan gynnwys chwiwellod, corhwyaid, hwyaid llydanbig, gwyddau talcenwyn a gwyddau gwyran. Hefyd, dyma adeg dda yn y flwyddyn i weld rhydwyr fel y gornchwiglen, y cwtiad aur a\u2019r gylfinir ac adar ysglyfaethus. Mae drudwennod yn mudo i\u2019r ardal ac yn aros drwy\u2019r gaeaf a gellir gweld llwythi ohonynt oddi ar bier Aberystwyth."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Yn ystod misoedd y gaeaf, mae aber afon Dyfi\u2019n gartref i adar dw\u0302r sy\u2019n gaeafu, tra, ar y traeth, gallwch weld rhydwyr, pibydd y tywod a\u2019r cwtiad aur."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Cadwch lygad am adar hela ysglyfaethus gan gynnwys y barcud coch, tylluan glustiog, y bod tinwyn, y boda, y cudyll bach a\u2019r hebog tramor. Mae hwyaid a gwyddau\u2019n bwydo mewn niferoedd mawr ar forfeydd yr aber \u2013 gallech weld chwiwellod, corhwyaid, hwyaid llydanbig, gwyddau talcenwyn a gwyddau gwyran, y gornchwiglen, y cwtiad aur a\u2019r gylfinir."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Sir Drefaldwyn Mae\u2019r ehanger mawr o weundir grug, gyda\u2019i fannau corslyd cysylltiedig, yn amgylchynu llyn agored ar yr ucheldir. Gellir mwynhau golygfeydd trawia- dol o\u2019r olygfan. Mae\u2019r rhywogaethau sy\u2019n byw yng ngwar- chodfa bywyd gwyllt Glaslyn yn cynnwys y Cwtiad Aur,"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Mae\u2019r warchodfa yn gorwedd ar yr isffordd rhwng y B4518 ger Staylittle a\u2019r A489 ym Machynlleth."}, {"text_idx": "#000027", "text": "yr haf. Mae\u2019r gaeaf yn dod a\u0302 llu o adar bach i\u2019r cewyll bwydo, yn ogystal a\u0302 Gwyddau Mo\u0302r a Bodaod Tinwyn i\u2019r warchodfa ehangach. Fe allwch hyd yn oed gael cip ar Aderyn y Bwn prin yn y corslwyni."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Mae\u2019r coetir llydanddail, cyfareddol hwn yn gartref i amrywiaeth fawr o blanhigion ac anifeiliaid. Yn y gwanwyn gellir gweld y Gwybedog Brith a\u2019r Gwybedog Mannog.Ymhlith yr adar coetirol cyffredin sydd i\u2019w gweld yma mae\u2019r Gnocell Fawr Frith, y Dringwr Bach a\u2019r Siff-siaff Cyffredin hefyd. Mae\u2019r Llyg Cyffredin a\u2019r Llyg Lleiaf ill dau\u2019n byw yn y coetir hwn yn ogystal. Yn yr ardaloedd hynny o Abercorris sydd fymryn yn sychach, fe allech fod yn ddigon ffodus i weld y Fritheg Berlog Fach, glo\u0308yn byw sy\u2019n dod yn fwyfwy prin. Fe\u2019i lleolir ger pentref Corris. SY20 9DB."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Mae gan Gwm Clettwr ardal fawr o weundir yn aildyfu, ac ardal o goetir llydanddail sydd wedi\u2019i ddatgan yn Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig. Mae\u2019r ardal yn llawn planhigion blodeuol a rhedyn, yn cynnwys Llawredynen y Derw a Llawredynen y Ffawydd. Mae\u2019r adar sy\u2019n magu yn cynnwys Bronwen y Dwr, y Siglen Lwyd, Delor y Cnau, y Gwybedog Brith, y Tingoch, y Gwalch Glas a Thelor y Coed. I gael hyd i\u2019r warchodfa, cymerwch y ffordd fach ar y dde yn syth ar o\u0302l Capel Soar yn Nhre\u2019r-ddo\u0302l (o gyfeiriad Aberystwyth). Mae Siop Cynfelyn gerllaw \u2013 y lle perffaith am baned ar o\u0302l taith gerdded. Dyma\u2019r pdf ar gyfer y safle."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Roedd Ynys-hir yn gartref i Springwatch y BBC am 3 blynedd. Yn y gwanwyn, mae\u2019r coetir dan garped o glychau\u2019r gog a blodau eraill y gwanwyn, tra bydd ca\u0302n yr adar yn llenwi\u2019r awyr. Gallwch wylio gwybedogion brith a thingochiaid yn dod allan o\u2019r blychau nythu."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Yn yr haf daw rhydwyr nythu, fel y gornchwiglen a\u2019r pibydd coesgoch yn ogystal a\u0302 rhai gloy\u0308nnod byw a gweision neidr arbennig iawn. Yna, yn ystod y misoedd oer gallwch wylio heidiau anferth o hwyaid fel corhwyaid, chwiwellod a hwyaid llygad aur yn ogystal a\u0302 gwyddau talcenwyn yr Ynys Las a gwyddau gwyran o guddfannau\u2019r aber. Cadwch lygad am ddyfrgwn yn y pyllau a\u2019r afon."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Mae\u2019r warchodfa eang hon yn cynnwys rhan o Aber y Ddyfi, twyni Ynyslas a Chors Fochno \u2013 un\no\u2019r enghreifftiau mwyaf a gorau o gyforgos fawn ym Mhrydain."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Mae mynediad agored i dwyni Ynyslas gyda llwybrau pren a llwybrau eraill i chwilota\u2019r warchodfa. Mae\u2019r llaciau twyni\u2019n adnabyddus am eu poblogaeth gyfoethog o degeirianau a mwsoglau a llysiau\u2019r iau prin. Mae\u2019r ehedydd, llinos, clochdar y cerrig a hwyaden yr eithin yn magu yn y twyni tra bo cwtiaid torchog yn nythu ar rannau caregog y traeth."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Mae gan Gors Fochno lwybr troed cyhoeddus gyda golygfeydd o\u2019r ddwy ochr i\u2019r gors sy\u2019n ddelfrydol ar gyfer gwylwyr adar. Mae adar magu\u2019r cynefinoedd\ncors yn cynnwys: Corhwyaden, Pibydd Coesgoch,\nGi\u0308ach Gyffredin, Rhegen y Dwr, y Gog, Ehedydd, Clochdar y Cerrig, y Troellwr Bach, Telor y Cyrs, Telor\ny Gors a Bras y Gors. Ac, yn y gaeaf, mae\u2019r bod tinwen, yr hebog tramor a\u2019r cudyll bach yn hela dros y gors agored."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Mae\u2019r ardal yn gartref i ryw un ar bymtheg o rywogaethau o figwyn cors, yn cynnwys tri sy\u2019n genedlaethol brin. Mae pob un o\u2019r tair rhywogaeth o chwys yr haul Prydeinig i\u2019w cael yma ynghyd a\u0302 rhosmari gwyllt ac amrywiaeth dda o blanhigion arbenigol eraill gwlyptir."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Mae Aber y Ddyfi\u2019n denu niferoedd mawr o rydyddion ac adar dwr yn y gaeaf, yn cynnwys niferoedd pwysig o chwiweill. Yn ogystal mae\u2019r aber yn cynnal yr unig boblogaeth aeafu reolaidd o wyddau talcenwyn Yr Ynys Las yng Nghymru a Lloegr. Gallwch weld y rhain o\u2019r warchodfa RSPB gyfagos yn Ynys-hir ynghyd ag adar dwr eraill a rhydyddion sy\u2019n gaeafu, megis cornchwiglod a chwtiaid aur."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Reserves in and around Aberystwyth"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Dyma goetir lled-naturiol a hynafol a oedd unwaith yn rhan o hen Ysta\u0302d Plas Cynfelin. Mae llawer o agennau\na chilfachau yn y goedlan ble mae amrywiaeth eang o rywogaethau\u2019n ffynnu. Yn yr hen chwarel a gaewyd yn y 1950\u2019au mae llawer o wahanol ficrogynefinoedd gyda\u2019i chlogwyni creigiog a phantiau cysgodol."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Bu coed Penglais a\u2019r hen chwarel yn un o nodweddion amlycaf tirwedd Aberystwyth ers sawl blwyddyn. Mae\u2019r coed yn rhan o Ysta\u0302d fawr Penglais sy\u2019n dyddio\u2019n o\u0302l i\u2019r ddeunawfed ganrif. Creodd Cyngor Sir Ceredigion Warchodfa Natur Leol yn y lleoliad hwn yn 1995. Mae\u2019n cynnwys coed brasddeiliog lle gwelir clychau\u2019r gog yn garped ar lawr yn ystod y gwanwyn a hen chwarel sy\u2019n cynnig golygfeydd godidog dros Fae Ceredigion."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Dyma warchodfa natur leol sy\u2019n cynnwys rhywbeth i bawb. Mae\u2019n cynnwys hen gaer, dolydd, afon, traeth, llethrau prysgoed ac esgair o gerrig ma\u0302n, hen drac rheilffordd a hyd yn oed safle tirlenwi nas defnyddir mwyach. Mae bryngaer Pen Dinas sy\u2019n dyddio\u2019n o\u0302l i\u2019r Oes Haearn rhwng 300CC a 43OC yng nghanol y safle hwn."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Cyfrinach gorau Cymru yn o\u0302l pob tebyg. Mae\u2019r ardal hon o Ganolbarth Cymru yn Warchodfa Bi\u0308osffer wedi ei chydnabod\ngan UNESCO. Pam? Oherwydd amrywiaeth ei harddwch naturiol, treftadaeth a bywyd gwyllt."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Mae yma nifer o warchodfeydd natur pwysig, gwastaded- dau glaswellt gwlyb, morfeydd heli, coetiroedd hynafol, llynnoedd, llwybrau cenedlaethol, llwybrau arfordirol a mynyddoedd i\u2019w chwilota... i gyd o fewn Biosffer Dyfi."}]