[{"text_idx": "#000003", "text": "Meithrin ysgolion iach yn feddyliol \u2013 beth yw\u2019r cynhwysion actif?"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mae cyfraddau uchel o orbryder ac iselder ymhlith pobl ifanc yn bryder mawr. Mae ysgolion yn chwarae rhan bwysig wrth gefnogi pobl ifanc mewn ffyrdd a all amddiffyn rhag pryder ac iselder. Un ffordd y maent yn gwneud hyn yw trwy helpu myfyrwyr i deimlo\u2019n gysylltiedig a\u0302\u2019u hysgol. Gallwn feddwl am Gysylltiad Ysgol fel un sydd a\u0302 dwy brif agwedd. Yn gyntaf, a oes gan fyfyrwyr berthynas dda a\u0302\u2019u cyfoedion a chyda staff yr ysgol. Mae\u2019r ail agwedd yn ymwneud a\u0302\u2019r graddau y mae disgyblion yn teimlo eu bod yn cael eu cynnwys ym mywyd yr ysgol."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Fodd bynnag, mae bylchau yn yr ymchwil gyfredol ynghylch pa gamau gan ysgolion sydd fwyaf tebygol o greu teimladau o gysylltedd ysgol. Mewn geiriau eraill, sut y gall ysgolion gryfhau perthnasoedd a sicrhau bod disgyblion yn teimlo eu bod yn cael eu cynnwys ym mywyd yr ysgol?"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Wedi\u2019i ariannu gan Wobr Data Iechyd Meddwl Wellcome, mae ein prosiect yn archwilio\u2019r cwestiynau hyn. Rydym wedi dadansoddi data a gasglwyd gan y Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion (SHRN). Bob dwy flynedd, gwahoddir disgyblion o bob rhan o Gymru i lenwi arolwg Iechyd a Lles Disgyblion SHRN, a gofynnir i ysgolion sy\u2019n cymryd rhan gyflwyno adroddiad ar eu polisi\u0308au a\u2019u harferion. Yn 2021/22, cymerodd dros 120,000 o ddisgyblion (70% o gyfanswm y boblogaeth 11-16 oed) ran o gyfanswm o 202 o ysgolion uwchradd."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mae ein gwaith wedi canolbwyntio ar ddau gwestiwn. Yn gyntaf, rydym wedi archwilio i ba raddau y mae disgyblion ledled Cymru yn dweud eu bod yn teimlo\u2019n gysylltiedig a\u0302\u2019r ysgol. Rydym wedi gwneud hyn drwy edrych ar ddata ar ganfyddiadau disgyblion o\u2019u perthynas a\u0302 staff a disgyblion eraill, ac i ba raddau y maent yn teimlo bod cyfleoedd i gymryd rhan ym mywyd yr ysgol. Yn dilyn hyn, mae ein sylw wedi troi at ddeall y berthynas rhwng Cysylltedd Ysgolion ac agweddau o amgylchedd yr ysgol (cynhwysion gweithredol posibl). Edrychwyd ar y berthynas rhwng Cysylltedd Ysgolion a:"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Adroddiadau disgyblion ar agweddau o amgylchedd yr ysgol. Roedd hyn yn cynnwys cwestiynau ynghylch a oedd disgyblion wedi profi bwlio, i ba raddau yr oeddent yn teimlo dan bwysau yn yr ysgol, lefelau cymorth teuluol, a chymorth ar gyfer iechyd meddwl a ddarperir mewn ysgolion;\nDisgrifiadau ysgolion o bolisi\u0308au a strategaethau i hyrwyddo lles myfyrwyr; a\nNodweddion ysgol (maint, cyd-destun economaidd-gymdeithasol, cyfrwng Cymraeg/Saesneg)"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Gan ddefnyddio data arolwg disgyblion a lefel cysylltedd ysgolion, gwnaethom archwilio cysylltiadau rhwng ein tri mesur o gysylltedd ysgolion (canfyddiadau disgyblion o\u2019u perthnasoedd ag i) athrawon a ii) cyd-ddisgyblion, a iii) i ba raddau y maent yn teimlo bod cyfleoedd i fod ynghlwm wrth fywyd ysgol) ac agweddau ar amgylchedd cymdeithasol a ffisegol yr ysgol, a ffactorau myfyrwyr unigol (e.e. demograffeg, credoau, a pherthnasoedd teuluol)."}, {"text_idx": "#000011", "text": "O\u2019r dadansoddiad hwn, gwelwyd nifer o ganfyddiadau allweddol. Gwelsom fod cysylltiad rhwng ysgolion yn fwy cysylltiedig a\u0302 phrofiadau a chanfyddiadau myfyrwyr o amgylchedd eu hysgol nag unrhyw bolisi neu arfer ysgol penodol. Roedd cysylltedd ysgol yn is ymhlith disgyblion a oedd wedi dioddef bwlio yn yr ysgol a\u2019r rhai a oedd yn teimlo pwysau ynghylch eu gwaith ysgol, tra\u2019i fod yn uwch ymhlith disgyblion a oedd yn gweld eu hysgol yn darparu cymorth iechyd meddwl da. Y tu allan i leoliad yr ysgol, dangosodd ein dadansoddiad hefyd bwysigrwydd perthnasoedd teuluol a chredoau personol, gyda chysylltedd ysgol yn uwch ymhlith myfyrwyr a\u0302 lefelau uwch o gymorth a chyfathrebu teuluol, ac ymhlith myfyrwyr a\u0302 mwy o hunan-effeithiolrwydd (h.y., bod a\u0302 chred yn eu gallu eu hunain)."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Rydym wedi gweithio gyda dau grw\u0302p cynghori ymchwil pobl ifanc \u2013 y grw\u0302p ALPHA a leolir yng Nghanolfan DECIPHer, a Grw\u0302p Cynghori Ieuenctid Canolfan Wolfson. Yn y cyfarfod cyntaf, fe wnaethom rannu ein diffiniad o Gysylltedd Ysgol a gofyn am eu mewnbwn ar ba ddata y dylem ei gynnwys yn ein dadansoddiad (pa agweddau ar amgylchedd cymdeithasol yr ysgol oedd yn bwysig yn eu barn nhw). Yn yr ail gyfarfod buom yn rhannu ein canfyddiadau cychwynnol fel y gallai safbwyntiau\u2019r bobl ifanc lywio ein dadansoddiad. Edrychodd y trydydd cyfarfod ar farn y bobl ifanc ar sut y gallem ddatblygu offeryn digidol ar gyfer ysgolion i\u2019w helpu i ddefnyddio data ymchwil gan SHRN i lywio eu polisi\u0308au a\u2019u harferion."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Mae eu safbwyntiau wedi ein helpu i feddwl mewn ffyrdd newydd am ba agweddau ar amgylchedd yr ysgol a allai siapio cysylltedd ysgol. Er enghraifft, fe wnaethant amlygu ro\u0302l gweithgareddau allgyrsiol wrth helpu pobl ifanc i deimlo\u2019n rhan o\u2019r ysgol. A dywedasant wrthym, yn ogystal a\u0302 darparu cyfleoedd ar gyfer cyfranogiad, ei bod yn bwysig bod ysgolion yn sicrhau bod y rhain yn cael eu cyfathrebu\u2019n effeithiol. Roedd gwybod bod yna gyfleoedd yr un mor bwysig a\u0302 chymryd rhan mewn gwirionedd."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mae ein ti\u0302m yn dod ag arbenigwyr o DECIPHer a Chanolfan Wolfson ar gyfer Iechyd Meddwl Pobl Ifanc ym Mhrifysgol Caerdydd ynghyd. Mae aelodau ti\u0302m yn dod a\u0302 sgiliau methodolegol gwahanol, gan gynnwys dadansoddi ystadegol, ymchwil ansoddol, a chynnwys y cyhoedd. Mae tynnu\u2019r gwahanol safbwyntiau hyn at ei gilydd wedi ein helpu i ofyn cwestiynau pwysig am sut rydym yn diffinio cysylltedd ysgol, a\u2019r mecanweithiau y gallai amgylcheddau ysgol eu llywio drwyddynt. Fe wnaethom hefyd ddewis mabwysiadu model cyd-arweinyddiaeth ar gyfer y prosiect, gan roi cyfle i ddau ymchwilydd ar ddechrau eu gyrfa ennill profiad fel arweinwyr prosiect."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Mae ein gwaith hyd yma wedi amlygu pwysigrwydd y berthynas rhwng sut mae disgyblion yn ystyried amgylchedd yr ysgol, a\u2019r graddau y maent yn teimlo\u2019n gysylltiedig a\u0302\u2019r ysgol. Mae hyn yn arwyddocaol oherwydd ein bod yn gwybod y gall cysylltiadau ysgol fod yn ffactor amddiffynnol yn erbyn pryder ac iselder yn nes ymlaen. Bydd cam nesaf ein gwaith yn canolbwyntio ar sut y gall ysgolion ddefnyddio\u2019r data hwn i feithrin cysylltiadau rhwng ysgolion a thrwy hynny, hybu iechyd meddwl da ymhlith eu myfyrwyr."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Byddwn yn datblygu offeryn digidol sy\u2019n rhannu data\u2019r ysgolion eu hunain (yn ddienw) o arolwg SHRN gyda nhw. Nod yr offeryn yw helpu ysgolion i ddeall iechyd meddwl eu disgyblion, nodi camau gweithredu a all hybu iechyd meddwl, a hyrwyddo gwerthuso parhaus, gan weithio mewn partneriaeth ag ymchwilwyr. Mae yna hefyd ffyrdd eraill y gallai ysgolion ddefnyddio\u2019r data. Er enghraifft, rydym am archwilio sut y gallai disgyblion weithio gyda data dienw a chyfun addas o arolwg SHRN. Mae cyfleoedd cyffrous i ddefnyddio\u2019r data yn y modd hwn ar gyfer prosiectau Gwyddoniaeth Dinesydd lle mae pobl ifanc yn gwneud eu hymchwil eu hunain. Gellid ei gysylltu hefyd a\u0302 meysydd o gwricwlwm yr ysgol \u2013 megis Bagloriaeth Cymru, sydd a\u0302 phwyslais cryf ar ddisgyblion yn ymgymryd a\u0302 phrosiectau ymchwil."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mae SHRN yn cynnwys pob ysgol uwchradd prif ffrwd yng Nghymru, sy\u2019n golygu bod gan yr offeryn botensial i gael ei ddefnyddio ar raddfa fawr i gefnogi ysgolion i ddefnyddio data ymchwil i hybu iechyd a lles eu disgyblion. Mae SHRN yn rhan o Arolwg rhyngwladol WHO o Ymddygiad Iechyd mewn Plant Oed Ysgol (HBSC) gyda phob un o\u2019r gwledydd sy\u2019n cymryd rhan yn defnyddio holiaduron cyffredin. Mae gan ein gwaith, felly, botensial cryf ar gyfer trosglwyddadwyedd ar draws gwledydd."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Mae hybu iechyd meddwl da ymhlith pobl ifanc yn flaenoriaeth iechyd cyhoeddus dybryd. Mae adeiladu ysgolion iach yn feddyliol yn allweddol i gyflawni\u2019r nod hwn. Nod ein gwaith yw cefnogi ysgolion i ddefnyddio data ymchwil o arolwg SHRN i nodi blaenoriaethau a chamau gweithredu a fydd yn hybu iechyd meddwl da ymhlith eu disgyblion."}, {"text_idx": "#000019", "text": "ABOUT US DECIPHer brings together leading experts from a range of disciplines to tackle public health issues such as diet and nutrition; physical activity; and tobacco, alcohol and drugs, with a particular focus on developing and evaluating multi-level interventions that will have an impact on the health and wellbeing of children and young people. DECIPHer is funded by Welsh Government through Health and Care Research Wales."}]