[{"text_idx": "#000020", "text": "Rydym yn gweithio i greu"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Ein huchelgaisCofleidio ymgysylltiad cymunedolMeithrin sgiliau Cymru ar gyfer y dyfodolArwain adferiad gwyrdd CymruHyrwyddo'r Gymraeg a diwylliant Cymru"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Prosiectau cymunedol lleolArchaeoleg ymarferol yng Nghaerau a Threla\u0301iPresgripsiynu cymdeithasol gwyrddCyllid ar gyfer prosiectau peilotPorth CymunedolPharmabeesChildren's UniversityEin heffaith"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Cefnogi pobl ifancRydyn ni\u2019n helpu pobl ifanc i wireddu eu potensialAdnoddau a gweithgareddau addysgol i athrawon, ysgolion a cholegauEin grwpiau blaenoriaeth"}, {"text_idx": "#000027", "text": "Wrth siarad a\u0302\u2019n cemegydd planhigion lleol a\u2019n cydweithwyr yn Uganda yn o\u0302l yn 2016, daeth y syniad i\u2019r amlwg i dyfu\u2019r perlysieuyn aromatig mintys, fel cnwd di-fwyd newydd mewn ardal wledig sy\u2019n dioddef dirwasgiad amaethyddol, diweithdra, ac incymau critigol-isel ($125 US y flwyddyn ar gyfartaledd)."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Mae gan fintys botensial mawr yn y farchnad. Fe\u2019i tyfir yn fasnachol yn India, Moroco, De Affrica, ac UDA i wasanaethu marchnad y byd mewn olewau rhinflas."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Cytunodd ein partneriaid yn frwd i sefydlu\u2019r isadeiledd lleol \u2013 meithrinfeydd planhigion, treialon maes, offer distyllu ac ymchwil i gynhyrchion mintys. Ein gweledigaeth: cynnwys ffermwyr lleol i greu cadwyn gwerth mintys dielw, gan ddatblygu cynhyrchion newydd ar gyfer marchnadoedd rhanbarthol."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Pam mae mintys yn gnwd arian parod posib ar gyfer Uganda wledig? Mae\u2019r teulu mintys yn cynhyrchu olewau rhinflas mewn chwarennau yn eu dail, sy\u2019n cynnwys cemegolion fel menthol, a ddefnyddir fel cyfryngau cyflasu a phersawru mewn cynhyrchion bob dydd, o de i bast dannedd."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Gan ddod a\u0302 phartneriaid ynghyd ag arbenigedd mewn cemeg planhigion, geneteg planhigion ac ymarfer amaethyddol, ein nod yw creu mathau newydd o fintys gyda gwell cynhyrchiant olew, gan dargedu cemegolion penodol. Mae tir ffrwythlon sy\u2019n addas ar gyfer mintys ar gael ac mae glawogydd tymhorol yn darparu digon o ddw\u0302r. Mae ein cydweithwyr yn Uganda yn datblygu bwyd a diodydd a\u0302 blas newydd ynghyd a\u0302 chynhyrchion gofal personol gyda persawr mintys fel sebon, siampw\u0302 ac eli dwylo, i\u2019w marchnata trwy grwpiau menter cymunedol lleol. Mae olew a dynnir o fintys y gath yn cynnwys cemegyn gwrthyrru pryfed pwerus, a gobeithiwn ddatblygu gwrthyrrydd mosgito cost isel i\u2019w ddefnyddio\u2019n lleol."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Daeth cyllid cychwynnol ar gyfer CEMPOP o gynlluniau cymorth Llywodraeth Cymru, Hub Cymru Affrica a Chymru ar gyfer Affrica, a sefydlodd feithrinfeydd mintys, distyllfa a chyfarpar prosesu a hyfforddiant i ffermwyr, tra yng Nghaerdydd gwnaethom ganolbwyntio ar y wyddoniaeth, gyda dadansoddiad cemegol o gydrannau olew mintys a dilyniant genynnau o rywogaethau mintys."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Trwy addasu\u2019r genynnau sy\u2019n rheoli cynhyrchu olewau rhinflas yn y dail, gallwn wella cynnyrch olew a rhoi hwb i synthesis cemegolion gwerthfawr fel menthol (rhinflas mintys), carvone (blas gwm cnoi mintys pigog) a nepetalactone (gwrthyrrydd mosgito organig ac mae cathod yn ei garu). Ein nod yw creu rhywogaethau \u201cuwch-fintys\u201d newydd, i\u2019w tyfu, eu distyllu a\u2019u prosesu gan gymunedau gwledig yn Uganda."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Mae hyn yn cyd-fynd a\u0302 Nodau Datblygu Cynaliadwy\u2019r Cenhedloedd Unedig i \u201croi diwedd ar dlodi\u201d, hyrwyddo \u201ctwf economaidd\u201d a \u201cmeithrin arloesedd\u201d ymhlith rhestr yr ODA o \u201cWledydd Lleiaf Ddatblygedig\u201d."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Yn eironig, yn unol ag ymchwil arall a ariannwyd gan GCRF, mae\u2019r toriad diweddar i gyllideb cymorth tramor Llywodraeth y DU wedi dod yn ergyd lym gan y bydd yn cwtogi ar weithgareddau labordy a maes ar gyfer staff Caerdydd ac Uganda hanner ffordd trwy\u2019r prosiect."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Mae ti\u0302m CEMPOP-Uganda wedi lansio dau brosiect deilliedig sy\u2019n gysylltiedig a\u0302\u2019r gwaith mintys:"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Nod \u201cEco-Kyooto\u201d, a ariennir gan GCRF Prifysgol Caerdydd, yw mesur buddion iechyd sto\u0302f goginio ddi-fwg, effeithlon o ran tanwydd, ar gyfer cartrefi traddodiadol Uganda; a \u201cBuyonjo\u201d (hylendid mewn iaith leol), gyda chefnogaeth cyllid Cymru ac Affrica, sydd wedi creu gorsafoedd diheintio dwylo ar gyfer Uganda gwledig (persawr mintys, wrth gwrs!) mewn ymateb i godiad lleol yn amrywiad delta o COVID-19."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Mae ti\u0302m CEMPOP yn Uganda yn cyflogi llafur gwledig lleol sy\u2019n rheoli cnydau mintys ac yn cynhyrchu cyfarpar sy\u2019n gysylltiedig a\u0302 datblygu a marchnata cynhyrchion mintys."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Ymhlith y mentrau a dyfwyd o brosiectau CEMPOP cynharach mae gwneud brics, chwareli cerrig, byrbrydau, crydda (gwneud esgidiau) a phrosesu me\u0302l naturiol, tra bod gwasanaethau cysylltiedig yn cynnwys trafnidiaeth, bagiau te, casglwyr/pacwyr mintys a gwneuthurwyr pren/metel."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Mae canlyniadau o\u2019r fath yn cryfhau\u2019r cysylltiadau presennol rhwng Cymru ac Uganda (ee prosiectau plannu coed Maint Cymru gan Lywodraeth Cymru). Ac mae ein cysylltiad academaidd parhaus a\u0302 Phrifysgol Makerere yn meithrin cydweithredu ymchwil ac yn cynnig cyfleoedd ar gyfer hyfforddi ac astudio rhwng Kampala a Chaerdydd."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Methodd cais diweddar i greu ffatri brosesu mango ar gyfer y gymuned wledig ger Mbale a\u0302 denu cyllid Innovate UK. Mae llawer o\u2019r cnwd mango tymhorol yn mynd i wastraff oherwydd prisiau isel a diffyg gallu i greu cynhyrchion sudd a mwydion mwy gwerthfawr."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Mae cynllun o\u2019r fath unwaith eto yn gofyn am wybodaeth amaethyddol leol, cefnogaeth gan arweinwyr cymunedol lleol a phartner Technoleg Bwyd (Makerere Uni) Felly, mae CEMPOP yn ceisio chwistrelliad o \u201cgymorth\u201d cyfalaf i gychwyn menter ddielw dan arweiniad y gymuned. Unrhyw un am ariannu torfol?"}]