[{"text_idx": "#000009", "text": "Hanes byr (ysgrifennwyd tua 2008)"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Cynhaliwyd pwyllgor agored yn Neuadd yr Eglwys \u2013 sef yr ysgol ddyddiol amser hynny \u2013 ar nos Fawrth, Tachwedd 6ed 1945 i drafod y posibilrwydd o godi Neuadd yn y Penrhyn er budd trigolion y plwyf."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Penderfynwyd yn unfrydol gario ymlaen a\u0302\u2019r cynllun ac etholwyd Pwyllgor o ddau ar bymtheg, yn cynnwys Cadeirydd, Is-Gadeirydd, Trysorydd ac Ysgrifennydd. Mae\u2019n ddiddorol sylwi fod y pwyllgor yr adeg honno yn cynnwys Cynghorwyr, Gweinidog, Ficer, Athro, a nifer o adeiladwyr. Mae hynny\u2019n profi fod yna ddiddordeb aruthrol gan y pwyllgor i gario ymlaen a\u0302\u2019r gwaith o baratoi a chodi arian tuag at y fenter fawr hon.Mewn pwyllgor a gynhaliwyd ar Ragfyr 4ydd 1945 fe etholwyd wyth o\u2019r aelodau i fynd o gwmpas y plwyf mewn ymgyrch i godi arian. Byddent yn casglu tair ceiniog y tyddyn a hynny yn wythnosol am gyfnod o amser, a chyflwyno\u2019r casgliad i\u2019r ysgrifennydd ar ddiwedd pob mis. Yn yr un pwyllgor gofynnwyd i ddau o\u2019r aelodau gysylltu a Syr Lewis Pryse, Gogerddan. Roedd teulu Pryse yn berchen Stad Gogerddan a nifer o ffermydd a thyddynnod yn y plwyf yr adeg honno, ac roedd y pwyllgor yn mawr obeithio y byddai Syr Lewis yn barod i werthu darn o dir iddynt i adeiladu arno. Yn y cyfamser bu\u2019r pwyllgor yn brysur iawn yn codi arian drwy gynnal nifer o weithgareddau fel Cyngherddau, Drama\u0302u, Te\u2019r Gwyr (\u2018Bachelor\u2019s Tea\u2019), Mabolgampau, a nifer fawr o Yrfaon Chwist."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Pasiwyd i\u2019r Ysgrifennydd, ar ran y Pwyllgor, estyn gwahoddiad i bawb gynorthwyo efo\u2019r adeiladu. Penderfynwyd hefyd wahodd dwy wraig weithgar o\u2019r ardal sef Mrs R R Davies Llwyngronw a Mrs J Davies Pant-drain i osod y ddwy garreg gyntaf yn sail y Neuadd."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Wedi blynyddoedd o weithgarwch dygn agorwyd Neuadd y Penrhyn yn swyddogol Nos Fercher 28ain o Fedi 1960 am 7 o\u2019r gloch gan Mr J Garfield Davies, Penlan, Llandre (o hen deulu Penyberth).Y mae\u2019n werth nodi fod y llyfr cofnodion yn cynnwys braslun o hanes yr amgylchiad a ymddangosodd yn y papurau lleol. Talwyd teyrnged hefyd i\u2019r pwyllgor bychan a fu wrthi\u2019n ddiwyd dros y blynyddoedd yn casglu a threfnu dulliau i chwyddo\u2019r gronfa. At hynny y mae\u2019n deg talu gwrogaeth i\u2019r dynion a fu\u2019n llafurio\u2019n wirfoddol i godi\u2019r neuadd; dim ond am blastro y bu\u2019n rhaid talu."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Yn ystod yr amser hyn bu nifer o gyfeillion y gymdeithas yn taeru droeon na fyddai\u2019r neuadd fyth yn cael ei chodi. Mwy o glod, felly, i\u2019r ychydig rai am ddal ati a llwyddo."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Fel y soniwyd yn gynharach fe ddechreuwyd trwy dewis pwyllgor cyfyng yn union wedi\u2019r Ail Ryfel Byd (1939-1945) cyn i nemor neb o\u2019r bechgyn ddychwelyd o\u2019r lluoedd arfog, ond ym mis Mai 1946 rhoddwyd y gorau i\u2019r pwyllgor hwn a phenderfynwyd ei wneud yn bwyllgor cyhoeddus."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Bu\u2019r dasg yn un hir, ond ni fu erioed fwy o gydweithio hapus nag a gafwyd rhwng y ffyddloniaid. Er mwyn arbed arian i\u2019r pwyllgor aeth y Cadeirydd a\u2019r Ysgrifennydd ynghyd i gynllunio\u2019r neuadd. Paratodd yr Ysgrifennydd y cynllun, a derbyniwyd ef gan y pwyllgor cynllunio (hen Gyngor Sir Ceredigion) heb unrhyw newid."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Rhaid talu teyrnged fawr i aelodau\u2019r gangen leol o Sefydliad y Merched (\u2018Women\u2019s Institute\u2019) am eu gwaith enfawr yn gwau a gwnio dros y blynyddoedd wrth baratoi ffeiriau haf i chwyddo\u2019r gronfa adeiladu."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Ysgol FeithrinMae Neuadd y Penrhyn yn gartref sefydlog i\u2019r Ysgol Feithrin ers pymtheg mlynedd ar hugain bellach. Ar y dechrau roeddent yn defnyddio\u2019r neuadd dri bore\u2019r wythnos ond bellach maent yn ei ddefnyddio bum bore ers rhyw bedair blynedd. Yn y neuadd maent yn cynnal llawer o weithgareddau eraill fel y bore coffi, Ffair Haf a phartion Nadolig er mwyn codi arian i gynnal y mudiad ac i sicrhau y dechreuad gorau posibl i\u2019r plant cyn symud ymlaen i?r ysgol gynradd."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Cylch Ti a FiMae\u2019r mudiad hwn, sef y grwp rhiant a phlentyn, yn cyfarfod unwaith yr wythnos. Mae\u2019n rhoi\u2019r cyfle i blant o dan bedair oed chwarae\u2019n ddiogel, ac i\u2019r rhieni i ddod allan a chwrdd a\u0302\u2019i gilydd. Mae\u2019n bwysig cael grwp fel hyn mewn pentre fel Penrhyn-coch sydd wedi datblygu gymaint yn diweddar, achos dyw rhai rhieni sy\u2019n symud i mewn ddim yn nabod rhieni eraill yn y pentre, ac maent yn gallu teimlo\u2019n unig iawn. Hefyd mae\u2019r Cylch yn trefnu bod pobol yn dod i mewn i siarad a\u0302\u2019r rhieni, er enghraifft TWF, y mudiad sy\u2019n cefnogi rhieni i fagu plant yn ddwyieithog."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Eisteddfod Gadeiriol y PenrhynMae Eisteddfod Penrhyn-coch yn dyddio yn o\u0302l i\u2019r tridegau, ond fe fu yna doriad am gyfnod wedi hynny, ac fe ailddechreuwyd eto yn y chwedegau. Pryd hynny roedd yr Eisteddfod yn cychwyn brynhawn ddydd Sadwrn am un o\u2019r gloch a chyfarfod yr hwyr yn dechrau am chwech o\u2019r gloch ac yn gorffen tua dau o\u2019r gloch fore Sul. Erbyn heddiw mae cyfarfod cyntaf yr Eisteddfod ar nos Wener, gyda?r holl gystadlaethau yn gyfyngedig i fechgyn a merched dan ddeunaw oed o fewn cymuned Trefeurig ac yn rhoi cyfle gwych i\u2019r bobl ifanc yma i fynd ar y llwyfan, rhai ohonynt am y tro cyntaf. Mae\u2019n deg cofnodi fod amryw sydd wedi cystadlu ym Mhenrhyn-coch wedi cyrraedd Eisteddfod yr Urdd a hefyd yr Eisteddfod Genedlaethol; tipyn o gamp yn wir. Mae\u2019r Eisteddfod yn ailddechrau brynhawn dydd Sadwrn am un o\u2019r gloch, a\u2019r cystadlaethau hyn yn agored i rai dan ddeunaw oed. Mae cyfarfod yr hwyr yn cychwyn am saith o\u2019r gloch ac yn agored i rai dros ddeunaw oed."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Dosbarthiadau CymraegGan fod Penrhyn-coch wedi datblygu gymaint yn ystod yr ugain mlynedd diwethaf ac yn parhau i ddatblygu heddiw mae llawer iawn o deuluoedd di-gymraeg yn symud yma i fyw. Felly mae\u2019n braf i weld rhai ohonynt yn gwneud ymdrech i ddysgu\u2019r iaith drwy gyfrwng y dosbarthiadau gan fawr obeithio y byddant yn barod i gymdeithasu yng ngweithgareddau\u2019r ardal ac yn cefnogi yr hyn sydd yn digwydd yn y Neuadd a mudiadau eraill. Oherwydd hyn mae\u2019n hanfodol bwysig fod dosbarthiadau o\u2019r math hyn yn cymryd lle mewn cymdeithas."}, {"text_idx": "#000038", "text": "A short history (written c. 2008)"}, {"text_idx": "#000040", "text": "It was unanimously agreed to go ahead with this plan and a committee of fifteen was elected, comprising a Chairman, Vice-chairman, Treasurer and Secretary. The original committee included councillors, a minister, a vicar, a teacher and several builders, proving that there was a broad spectrum of interest in the project.In a committee held on 4 December eight members were elected to visit each household in the parish to raise money. Threepence was collected each week for a number of weeks and the money handed over to the secretary at the end of each month. At the same committee two members were asked to contact Sir Lewis Pryse, Gogerddan. The Pryse family owned the Gogerddan estate and several farms and cottages in the parish at that time, and the committee hoped that Sir Lewis would be willing to sell a piece of land for building purposes. In the meantime the committee was busy raising funds by holding concerts, plays, a sports day, a \u2018Bachelor\u2019s Tea\u2019 and whist drives."}, {"text_idx": "#000043", "text": "The foundation stones were laid on Saturday 9 May 1953 by Mrs R. R. Davies, Llwyngronw, and Mrs J. Davies, Pant-drain, and building work began as soon as the building licence and water for the site was obtained. While the menfolk were busy with the building work, the committee members were equally busy raising money to equip the building. After many years of hard work Neuadd y Penrhyn was officially opened on 28 September 1960 at 7.00 p.m. by Mr J. Garfield Davies, Penlan, Llandre (a member of the old Penyberth family). The minute books contain the report on the opening ceremony which appeared in the local newspaper. Thanks were paid to the small committee who had worked voluntarily over the years raising money and organising fund-raising activities, and also the men who had given of their time to build the hall. The only work which had to be paid for was the plastering."}, {"text_idx": "#000044", "text": "The uses made of the village hallYsgol FeithrinFor thirty-five years Neuadd y Penrhyn has been the home of the local Ysgol Feithrin, which was originally held on three mornings a week but is now held every weekday morning. Events such as coffee mornings, a summer fair and Christmas parties are organised in order to raise funds to support the movement and to ensure the best possible start for children before they move on to primary school."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Ti a Fi GroupThis parent and toddler group meets once a week, providing the children with an opportunity to play together in a safe environment and for their parents to socialise. A group of this kind is invaluable in that it helps in-comers to get to know other parents of young children in the village. Sometimes talks are given by individuals from organisations such as TWF, an organisation which encourages parents to raise their children bilingually."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Welsh ClassesSince Penrhyn-coch has developed so much over the past twenty years and continues to do so, many non-Welsh speakers have moved into the village. It is gratifying that some wish to learn Welsh, hopefully with the aim of taking part in village activities and supporting events at the hall."}]