[{"text_idx": "#000002", "text": "Uchelwr Cymreig lleol o Dy\u0302 Senghenydd oedd Llywelyn , gor-w\u0302yr i Ifor Bach, a disgynnydd i Rhys ap Tewdwr (Brenin y Deheubarth). Roedd ei ddaliadau tir lleol, o bosibl wedi\u2019u lleoli o amgylch y castell yng Ngelligaer (i\u2019r gogledd o Gaerffili) wedi dod o dan ddylanwad Arglwyddiaeth bwerus y Mers ar Forgannwg, gan ei wneud yn fassal i\u2019r rheolwr lleol."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Ar bob cyfrif yr oedd Llywelyn ar delerau da, ac wedi dal y swydd, mae\u2019n debyg, o dan Gilbert de Clare, 8fed Iarll Caerloyw ac Arglwydd Morgannwg. Fodd bynnag, aeth pethau\u2019n sur pan laddwyd Gilbert ym mrwydr Bannockburn ym 1314. Heb etifedd gwrywaidd cydnabyddedig, trosglwyddwyd gweinyddiaeth ei diroedd i\u2019r goron."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Penododd y Brenin, Edward II, uchelwr lleol arall, Payne de Turberville o Goety (ger Pen-y-bont ar Ogwr) yn geidwaid (siryf) Morgannwg. Ymddengys nad oedd Payne yn hoff o Gymry ac yn trin y bobl leol, a oedd eisoes yn dioddef o newyn difrifol, yn wael iawn."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Teimlai Llywelyn fod rheidrwydd arno i wadu\u2019r weinyddiaeth newydd, cafodd ei gyhuddo o elyniaeth a\u2019i wysio i ymddangos gerbron y Brenin, dan fygythiad o grogi os ceir yn euog. Heb ddisgwyl gwrandawiad teg, ac ofn am ei fywyd, ffodd Llewelyn am adref yn gyfrinachol a lansio gwrthryfel trwy osod gwarchae ar gastell Caerffili ar 28 Ionawr 1316."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Mae hanes yn dweud wrthym nad oedd digwyddiadau wedi troi allan yn rhy dda i Llywelyn Bren ond, os hoffech glywed hanes llawn y bennod gyffrous hon yn hanes Cymru, gwnewch yn siw\u0302r eich bod yn archebu lle ar Black Tower Tales. Yr atyniad teuluol trochol hwn sy\u2019n dod a\u0302 hanes yn fyw yn yr union fan lle y digwyddodd, ac mewn ffordd na fyddwch yn anghofio\u2019n fuan!"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Cofrestrwch ar ein rhestr bostio Castell Caerdydd i dderbyn y newyddion diweddaraf a beth sydd ymlaen."}]