[{"text_idx": "#000002", "text": "Llongau masnach ag arfau trwm a oedd yn edrych fel llongau masnach confensiynol oedd y Llongau Gwasanaeth Arbennig neu Longau-Q. I wneud i\u2019r llong edrych yn fwy diniwed byth, wrth i long-U agosa\u0301u byddai rhai o\u2019r criw \u2013 a elwid yn \u2018griw panig\u2019 \u2013 yn cymryd arnynt eu bod yn gadael y llong i roi\u2019r argraff nad oedd neb arni. Yna pan fyddai\u2019r llong danfor o fewn cyrraedd, byddai gynnau cudd y llong-Q yn cael eu dadorchuddio er mwyn tanio arni. Roedd y PENSHURST yn llong o\u2019r fath ac roedd yn un o rai mwyaf llwyddiannus y Llynges Frenhinol o ran gwrthymosodiadau."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Cafodd y dynion a oedd yn cuddio ar y dec eu gwlychu gan y dw\u0302r a saethodd i fyny gyda\u2019r ffrwydrad. Roedd injanau a boeleri\u2019r PENSHURST wedi\u2019u dryllio. Dechreuodd y starn suddo, a chyn bo hir roedd y gwn o\u0302l dan ddw\u0302r. Gwyddai\u2019r capten, Cedric Naylor, mai dim ond oriau oedd gan y llong cyn y suddai."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Ceisiodd yr U 110, o\u2019i rhan hi, adnabod y PENSHURST, gan hwylio o\u2019i hamgylch gyda\u2019i dau berisgop allan o\u2019r dw\u0302r hyd tua 2:40 pm. Yna fe benderfynodd suddo\u2019r PENSHURST drwy danio ei gynnau a chododd i\u2019r wyneb. Erbyn hyn roedd hanner y PENSHURST o dan y dw\u0302r, a\u2019r unig ynnau a oedd ar gael i wrthymosod oedd y gynnau 12 pwys."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Cododd y llong-U yn ddigon uchel i allu defnyddio\u2019i gwn o\u0302l a dechreuodd danio. Gadawodd Naylor iddi danio ddwywaith cyn rhoi gorchymyn i ynwyr y PENSHURST saethu\u2019n o\u0302l. Yn anffodus, wrth ollwng y sgrin, darganfu\u2019r gynwyr nad oedd modd iddynt ostwng y gwn 12 pwys yn ddigon isel. Dim ond drwy ddeg gradd neu lai y gellid gostwng llawer o ynnau\u2019r Llynges."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Serch hynny, roedd y criw yn gallu tanio pryd bynnag y rholiodd y llong y ffordd iawn ac, allan o chwe ergyd, llwyddodd i daro\u2019r llong danfor ddwywaith \u2013 unwaith ar y dec blaen ac unwaith y tu o\u0302l i\u2019r tw\u0302r rheoli."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Nid oedd capten yr U 110, Carl Albrecht Kroll, am roi ei long mewn mwy o berygl, felly rhoddodd orchymyn i blymio, gan adael y PENSHURST i suddo. Yna cyrhaeddodd yr HMS PC 65. Roedd yr U 110 wedi aros gerllaw, ond pan welodd y PC 65 fe adawodd. Aeth Naylor ati i geisio achub ei long, ac ni roddodd y gorau i\u2019r dasg nes i\u2019r HMS PC 43 gyrraedd a dod ochr yn ochr. Yna cyrhaeddodd y MARGARET HAM a\u2019r FRANCIS BATEY, tynfadau achub, a driffter i roi cymorth. Aeth Naylor ar fwrdd ei long eto. Y bwriad oedd tynnu\u2019r PENSHURST i\u2019r lan ond dymchwelodd y corn mwg ac fe suddodd tua 30 milltir o Aberdaugleddau. Bu bron i Naylor fynd i lawr gyda\u2019i long."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Y PENSHURST, llong-Q, yn dangos sgrin y bont wedi\u2019i gostwng ar yr ochr chwith a gwn y bont yn barod i\u2019w danio. Ffynhonnell: Q-Ships and their Story: A History of Decoy Vessels, t. 114."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Agerlong a oedd yn nodweddiadol o\u2019i chyfnod oedd y PENSHURST. Roedd hi wedi cael ei hadeiladu gan y Montrose Shipping Company ym 1906 (Rhif Swyddogol 123643, Rhif Iard 23). Ei harfau ar y dechrau oedd dau wn 3 phwys, dau wn 6 phwys, a gwn 12 pwys wedi\u2019i gelu mewn bad achub ffug yng nghanol y llong. Ymladdodd 11 frwydr o dan y capteiniaid Francis Henry Grenfell a Cedric Naylor."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Rhwng mis Awst a mis Rhagfyr 1917, cafodd arfau\u2019r PENSHURST eu huwchraddio. Wedyn roedd ganddi ddau wn 4 modfedd yn y gyndy, dau wn 12 pwys ar adenydd y bont, a gwn 4 modfedd yn lle\u2019r gwn 12 pwys yn y bad achub ffug. Gwnaed hyn i adlewyrchu datblygiadau yn y rhyfel ehangach yn erbyn y llongau-U, a oedd yn ymosod fwyfwy o\u2019r tu cefn, sef man gwan y llongau-Q. Roedd yn rhaid gwella\u2019u harfau i\u2019w hamddiffyn rhag ymosodiadau o\u2019r cyfeiriad hwn ac o ymosodiadau o gryn bellter i ffwrdd gan ynnau dec y llongau-U."}, {"text_idx": "#000014", "text": "At ei gilydd, nid oedd y llongau-Q yn llwyddiannus iawn: yn o\u0302l Dwight Messimer fe gafodd pum llong-Q eu colli am bob llong-U a suddwyd, sy\u2019n awgrymu i 60 ohonynt gael eu colli ac iddynt suddo deuddeg llong-U yn unig. Serch hynny, ymdrechodd y PENSHURST dro ar o\u0302l tro i gyfiawnhau ei bodolaeth. Mewn brwydr ar 22 Chwefror 1917, fe ddihangodd un o longau tanfor uwch yr Almaen, yr U 84, o drwch blewyn a daeth hyn i sylw\u2019r Llyngesydd Scheer. Yna, ar 19 Awst 1917, fe gafodd ei tharo gan dorpido yn ei howldiau, ond llwyddodd i orfodi\u2019r ymosodwr i ffoi. Cafodd 15 o\u2019i chriw eu hanrhydeddu neu eu crybwyll am eu dewrder."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Er gwaethaf yr ymgyrchoedd caled, roedd y PENSHURST yn un o\u2019r llongau-Q mwyaf cysurus i wasanaethu arni. Er ei bod hi\u2019n agerlong gyffredin a chyfyng, dangosodd holiadur a lenwyd gan griwiau\u2019r llongau-Q fod y dynion wedi\u2019u gwasgaru\u2019n well drwy\u2019r PENSHURST nag mewn llongau-Q eraill."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Roedd ei olynydd, Cedric Naylor, yn ddigynnwrf hefyd pan oedd y gelyn yn tanio ar ei long. Canlyniad hyn oedd y byddai llongau-U yn cael eu denu o hyd i gyrraedd gynnau\u2019r PENSHURST ac roedd gan y Llyngesydd Bayly o Queenstown feddwl mawr ohono. Byddai ei yrfa ar o\u0302l y rhyfel yn llai disglair. Fe\u2019i cafwyd yn gyfrifol am dirio llong a methai a\u0302 dygymod a\u0302 rheolau\u2019r Llynges Frenhinol. Ar y llaw arall, byddai\u2019n cael ei grybwyll mewn adroddiadau yn ystod Ymgyrch Ironclad ym 1942."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Pa siomedigaeth bynnag a wynebai yn nes ymlaen yn ei yrfa, mae\u2019n briodol bod Naylor wedi derbyn ei far D.S.O. cyntaf cyn brwydr olaf y PENSHURST ar yr un pryd a\u0302 Gordon Campbell V.C. Fel capten y llongau-Q enwog HMS FARNBOROUGH, HMS PARGUST ac HMS DUNRAVEN, roedd Campbell yr un mor feiddgar a medrus. Roedd y ddau\u2019n llawn haeddu eu medalau."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Royal Commission on the Ancient"}]