[{"text_idx": "#000025", "text": "Adar sy\u2019n Ymweld dros y Gaeaf"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Sir Benfro yn yr Oes Haearn"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Codiad yn Lefel y Mo\u0302r"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Er enghraifft, mae yna nifer o lefydd yn Sir Benfro ble mae\u2019r dirwedd yn edrych yn wastad iawn o bellter. Mae hyn yn fwy amlwg yn ardal Bosherston ac o amgylch morlin Bae Sain Ffraid, yn enwedig penrhynau Dale, Marloes a Thyddewi."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Mae astudiaeth ofalus o fap o gyfuchliniau yn dangos bod uchderau rhai o\u2019r cefnennau mwy amlwg sy\u2019n codi uwchben y llwyfandiroedd arfordirol, mewn gwirionedd mewn grwpiau agos, a gallent fod yn weddillion ynysig sawl tirwedd llwyfandir uwch a hy\u0302n."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Er bod yna gryn ddadlau o hyd, mae mwyafrif y daearegwyr bellach yn credu bod yr arwynebau hyn wedi cael eu ffurfio gan erydiad morol yn yr un ffordd ag y mae llwyfannau wedi eu torri gan donnau yn datblygu o amgylch ein morlin ni heddiw. Felly, mae hyn yn golygu efallai fod tonnau wedi bod yn taro yn erbyn llethrau Carn Llidi!"}, {"text_idx": "#000042", "text": "Y cwestiwn sy\u2019n cael ei holi, yw sut allai lefel y mo\u0302r fod wedi bod mor uchel?"}, {"text_idx": "#000043", "text": "Petai\u2019r holl ia\u0302 yn toddi (gan gynnwys y trwch mawr ar yr Ynys Las ac Antarctica), fe fyddai lefel y mo\u0302r ond yn gorchuddio\u2019r llwyfandir is (60m uwchben lefel bresennol y mo\u0302r)."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Tuag at ddiwedd y Cyfnod Cretasaidd (tua 70 miliwn o flynyddoedd yn o\u0302l), mae\u2019n ymddangos fod amodau hinsoddol wedi cyrraedd cyflwr y cyfeirir ato fel \u2018Daear Ty\u0302 Gwydr\u2019, heb unrhyw ia\u0302 yn ei orchuddio o gwbl."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Ond sut allai\u2019r arwynebau uwch, fel yr un o amgylch Mynyddoedd y Preseli, fod wedi cael eu ffurfio?"}, {"text_idx": "#000046", "text": "Mae grymoedd tectonig (symudiad y \u2018platiau\u2019 sy\u2019n ffurfio cramen y Ddaear) yn gallu achosi newidiadau yn lefel y mo\u0302r, mewn perthynas a\u0302\u2019r tir, ac felly mae\u2019n ymddangos bod arwyneb y tir hefyd wedi gorfod cael ei godi."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Efallai mai ffactor arall a gyfrannodd oedd bod basnau dwfn y cefnfor wedi mynd yn llai ac felly bod dw\u0302r y mo\u0302r wedi cael ei wthio\u2019n raddol dros ysgafelloedd cyfandirol."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Mae\u2019r llwyfandiroedd a\u2019r cefnennau oll wedi cael eu hogi wrth i haenau o ia\u0302 lifo heibio (gan achosi gostyngiad yn yr uchder tua\u2019r gorllewin) a\u2019u trawstorri\u2019n ddwfn gan afonydd, yn enwedig wrth i\u2019w llif gynyddu\u2019n sylweddol pan doddodd yr ia\u0302. Mewn llawer o achosion, mae\u2019n ymddangos bod y dw\u0302r tawdd yn llifo o dan yr ia\u0302 i ddechrau. Mae hyn yn digwydd pan fydd dw\u0302r o arwyneb yr ia\u0302 yn llifo i lawr trwy agendorau i mewn i ogofau ia\u0302, gan greu digon o bwysedd dw\u0302r i ganiata\u0301u llif i fyny ar hyd rhai adrannau."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Mae\u2019r effeithiau hyn yn amlwg iawn yn Nyfrffordd Aberdaugleddau, y cyfeirir ati yn aml fel \u2018dyffryn afon boddedig\u2019 (ria). Er i godiad yn lefel y mo\u0302r, ar o\u0302l y rhewlifoedd, orlifo\u2019r ardal hon, roedd dw\u0302r tawdd wedi newid proffiliau\u2019r dyffryn afon yn fawr iawn, gan greu\u2019r hyn sydd erbyn heddiw yn sianel dw\u0302r dwfn Aberdaugleddau a\u2019r basnau a\u2019r ysgafelloedd yng ngwely Aber y Daugleddau."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Yn aml, fe glywch chi bobl yn dweud bod bryniau clegyrog ynysig fel Carn Llidi a Phenberi, ger y Porth Mawr, neu Garn Fawr ar Ben-caer, yn olion hen l..."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Cysylltwch a\u0302 ni a chofrestrwch eich manylion i gael y diweddariadau diweddaraf ar yr hyn sy'n digwydd ym Mharc Cenedlaethol Arfordir Penfro"}]