[{"text_idx": "#000003", "text": "Ym mis Ebrill 1916, roedd y MARY B MITCHELL yn Falmouth pan gafodd ei hatafaelu gan y Llynges Frenhinol. Erbyn mis Mai, roedd yr arfau diweddaraf wedi\u2019u gosod arni ac roedd ganddi griw newydd ac aeth allan ar ei phatro\u0302l cyntaf. Roedd hi wedi\u2019i harfogi a\u0302 thri gwn cudd plygadwy. Ffynhonnell: Archifdai Gwynedd."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mewn ymateb i fygythiad y llongau-U, rhoddodd David Lloyd George, a fagwyd yn Llanystumdwy, ei gefnogaeth i gyflwyno system gonfoi gan y Llynges Frenhinol ym 1917. Byddai llongau hebrwng y llynges ac awyrennau yn teithio gyda llongau masnach a llongau teithwyr i\u2019w hamddiffyn. Y system hon a drechodd ymgyrch llongau-U yr Almaen yn y pen draw. Ffynhonnell: Archifdai Gwynedd."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Stori anarferol yw\u2019r cynllun i hyfforddi morlewod i dracio llongau-U, y rhoddwyd prawf arno yn Llyn Tegid. Roedd y morlewod yn eiddo i\u2019r sioemon Joseph Woodward, ond darganfuwyd bod heigiau o bysgod yn tynnu eu sylw yn rhy hawdd a rhoddwyd y gorau i\u2019r syniad. Ffynhonnell: Library of Congress."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Llong cludo llechi a oedd yn wreiddiol yn eiddo i\u2019r Arglwydd Penrhyn oedd y sgwner MARY B MITCHELL. Daeth yn un o\u2019r llongau-Q cyntaf a ddyluniwyd i ddenu llongau-U i\u2019r wyneb a thanio arnynt a\u0302\u2019u gynnau cudd. Fel llong-Q, cafodd ei phaen\u00adtio\u2019n ddu gyda rhesen felen a rhoddwyd enw ffug arni fel ei bod yn edrych yn debyg i long niwtral. Ffynhonnell: STORIEL; Arlunydd: F. T. Thomas."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Mae cyfraniad Gwynedd yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf yn rhan o\u2019i threftadaeth forwrol gyfoethog. Cymerodd llawer o ddynion ran yn y rhyfel fel llongwyr, capteiniaid ac aelodau criw. Roedd rhai menywod yn nyrsys, metronau neu stiwardesau ar longau. A defnyddiwyd llongau lleol i gefnogi\u2019r ymdrech ryfel."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Royal Commission on the Ancient"}]