[{"text_idx": "#000000", "text": "Yn ei ddydd, Daniel Protheroe oedd un o gerddorion pwysicaf a mwyaf poblogaidd Cymru a weithiai yn America yn ogystal a\u0302 Chymru."}, {"text_idx": "#000001", "text": "Wedi\u2019i eni a\u2019i fagu yn Ystradgynlais yng Nghwm Tawe, daeth yn arweinydd cydnabyddedig ym maes cerddoriaeth Gymreig yn yr Unol Daleithiau yn ogystal a\u0302 chyfrannwr mawr i gerddora yng Nghymru. Yn gyfansoddwr toreithiog, cofnodwyd dros fil o hawlfreiniau gweithiau o genres cymysg iddo yn Llyfrgell y Gyngres heb so\u0302n am y gweithiau a gyhoeddwyd yng Nghymru, megis y rhai ar gyfer corau meibion, emynau a chaneuon plant. Mae\u2019r rhan fwyaf o\u2019i weithiau cyhoeddedig yn archifau Llyfrgell y Gyngres yn Washington DC gyda rhai o\u2019i bapurau personol a llawysgrifau yng nghasgliad Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn Aberystwyth."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Yn 19 oed, ymfudodd Daniel Protheroe o\u2019r Ystrad gan ymgartrefu yn Scranton, Pensylfania, canolbwynt yr America Gymreig yr adeg honno. Yn wahanol i lawer o\u2019r rheini a aeth i Scranton, nid mynd yn lo\u0308wr, gweithiwr haearn na labrwr ddaru Protheroe, ond aeth ati\u2019n syth i gychwyn gyrfa lwyddiannus fel cerddor rhyngwladol \u2013 fel arweinydd, addysgwr, beirniad, canwr, awdur ac yn bwysicaf oll, fel cyfansoddwr."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Tra oedd yn Scranton, sefydlodd ac arwain Cymdeithas Gorawl y Cymrodorion gyda thros 250 o gantorion corawl Cymreig. Enillodd y co\u0302r yr ail wobr yn Eisteddfod Ryngwladol Ffair y Byd, Chicago ym 1893 a Daniel Protheroe oedd y person cyntaf yn Scranton i lwyfannu ac arwain oratorio (Gwledd Alecsander gan Handel) gyda cherddorfa. Yn Scranton hefyd y cwrddodd a phriodi a\u0302\u2019i wraig Hannah Harris."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Ac yntau\u2019n eisteddfodwr profiadol, yn saith oed enillodd Daniel Protheroe yr unawd alto (Abertawe) ac yn 18 oed arweiniodd Go\u0302r Ystradgynlais yn y Genedlaethol yn Llandeilo. Yn ystod y blynyddoedd rhwng 1900 a 1933, croesodd yr Iwerydd naw o weithiau i feirniadu mewn Eisteddfodau Cenedlaethol ac arweiniodd go\u0302r yr W\u0302yl pan fu\u2019r Genedlaethol yn Harlech ym 1933. Yn yr Unol Daleithiau, bu\u2019n beirniadu pob un o bum Eisteddfod Genedlaethol America, Eisteddfod Ryngwladol Pittsburgh a llawer o eisteddfodau rhanbarthol ar draws y wlad."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Bu galw mawr am Protheroe ar draws y cyfandir fel arweinydd Cymanfaoedd Canu (byddai llawer o\u2019r rhain yn aml yn cynnwys cynulleidfaoedd o filoedd \u2013 yn Scranton ym 1926, bu rhagor na 6,000 o gantorion yn Arfdy\u2019r ddinas) ac yn eu plith Cymanfaoedd Canu Eisteddfodau Cenedlaethol America."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Er ei fod yn byw y tu allan i Gymru am y rhan fwyaf o\u2019i oes, arddelodd Daniel Protheroe ei iaith gyntaf gydag angerdd ac fe\u2019i canmolid yn aml am ei allu i ysgrifennu a thraddodi beirniadaethau o lwyfan yr Eisteddfod Genedlaethol mewn Cymraeg gla\u0302n gloyw."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Erbyn heddiw, fe ddichon ei fod yn cael ei gofio\u2019n bennaf am ei emynau. Yn deithiwr cyson, enwir llawer o\u2019i emynau mwyaf poblogaidd ar o\u0302l lleoedd, megis Milwaukee, Wilkesbarre a Cwmgi\u0308edd ac ar rai eraill ceir enwau fel Price, Hiraeth a Hannah. Llyfr emynau dwyieithog yn y Gymraeg a\u2019r Saesneg yw \u2018Ca\u0302n a Mawl\u2019 a olygwyd ganddo i Eglwys Methodistiaid Calfinaidd America."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Bu farw Daniel Protheroe yn 1934 ac mae yntau a\u2019i wraig, Hannah, wedi\u2019u claddu yn Scranton, Pensylfania. Ar adeg ei farwolaeth, cynhaliwyd gwasanaethau a chyngherddau coffa arbennig ar draws cymunedau Cymreig America. Yng Nghymanfa Ganu\u2019r Eisteddfod Genedlaethol yng Nghastell-nedd y flwyddyn honno, canwyd ei emyn-do\u0302n Price er cof amdano."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Diolch i Mari Morgan am gyfrannu at y dudalen hon.Daniel Protheroe's manuscripts are held at the National Library of Wales. Please visit the database of their collection here.Mae llawysgrifau Daniel Protheroe o fewn casgliad Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Ewch i chwilio'u bas data yma.NEW AWARD: \u2018Dr. Daniel Protheroe Award for Hymn Writing\u2019 to launch at the North American Festival of Wales, 2019.The North American Festival of Wales (NAFOW) launches a new award in honour of Daniel Protheroe. The first of an annual award to be given for the writing of a new hymn-tune and words. A panel of distinguished writers and musicians will adjudicate the competition and entries to be submitted under a nom-de-plume. The winners will be announced during the afternoon session of the NAFOW 2019 Cymanfa Ganu in Milwaukee, WI. The winning hymn will be performed by the Festival Chorus for all to hear and enjoy.GWOBR NEWYDD: \u2018Gwobr Dr Daniel Protheroe am Ysgrifennu Emyn\u2019 i lansio yn yr W\u0302yl Cymru Gogledd America, 2019.Mae Gw\u0302yl Cymru Gogledd America, 2019 (The North American Festival of Wales - NAFOW) yn lansio gwobr newydd er mwyn dathlu Daniel Protheroe. Y cyntaf o wobr flynyddol i\u2019w roi am ysgrifennu emyn-do\u0302n a geiriau newydd. Bydd panel o sgrifennwyr a chyfansoddwyr nodedig yn barnu\u2019r gystadleuaeth a bydd yr ymgeision o dan ffugenw. Bydd yr enillwyr yn cael ei cyhoeddi yn sesiwn prynhawn y Cymanfa Ganu NAFOW 2019 yn Milwaukee, WI. The winners will be announced during the afternoon session of the NAFOW 2019 Cymanfa Ganu yn Milwaukee, WI. Bydd Corws yr W\u0302yl yn perfformio\u2019r emyn llwyddiannus er mwyn i bawb glywed a mwynhau."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Click image for more pages"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Daeth llwyddiant ar ben llwyddiant a bu Chicago yn galw ym 1903 pan benodwyd Daniel Protheroe yn Gyfarwyddwr Cerdd yr enwog Eglwys Ganolog ar Rodfa Michigan, gyda\u2019i thi\u0302m o weinidogion carismataidd, ro\u0302l y byddai\u2019n parhau ynddi hyd at ei farwolaeth. Ar gyfer y gwasanaeth Nadolig yn yr Eglwys Ganolog y cyfansoddai ei garol flynyddol a fyddai wedyn yn sail i\u2019w gerdyn Nadolig chwedlonol gyda\u2019i waith celf gwreiddiol. Anfonid y rhain at ei ffrindiau a\u2019i deulu ar draws yr Unol Daleithiau a gartref yng Nghymru."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Cyfansoddwr Cymreig-Americanaidd toreithiog oedd Daniel Protheroe, er nad yw llawer o\u2019i weithiau wedi goroesi dros amser, efallai oherwydd na chawsant eu cyhoeddi yng Nghymru. O blith y rhai sy\u2019n hysbys mae cytganau corau meibion The Crusaders, Nidaros, Castilla a\u2019i drefniant Laudamus (Bryn Calfaria gan William Owen) yn gonglfeini\u2019r repertoire. I leisiau merched ceir ei drefniannau o ganeuon gwerin Cymreig a harddwch syml y ga\u0302n ddwyran gyda geiriau Salm 46 (adnodau 4 a 5) Y Mae Afon. Mae\u2019r cantata Saint Peter, The Garden and the Sepulchre, y gerdd symffonig In the Cambrian Hills, y Pedwarawd yn A fwyaf a\u2019r unawd i\u2019r feioli\u0301n A Welsh Romance i gyd yn werth eu nodi."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Mae\u2019r oriel ar y dudalen yma\u2019n dangos dechrau gwaith dideitl ar gyfer cerddorfa linynnol yn ogystal a\u0302\u2019r brasluniau cynnar ar gyfer gwaith corawl, Y Tymhorau."}]