[{"text_idx": "#000007", "text": "Ffocws cychwynnol Pecyn Gwaith 3 (WP3) yw ystyried modelu dosbarthiad rhywogaethau ar gyfer y Gylfinir a Gwyddau Talcen-wen yr Ynys Las ar raddfa eang drwy\u2019r DU ac Iwerddon. Un agwedd bwysig ar y gwaith ar gyfer WP3 yn ystod y cyfnod cychwynnol hwn o brosiect ECHOES fu sefydlu pa ffynonellau data sydd ar gael o ran arsylwadau adar ar gyfer pob un o'r ddwy rywogaeth o ddiddordeb drwy Ynysoedd Prydain."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Ceir amrywiaeth o gasgliadau o ddata arsylwi adar, gan gynnwys Rhwydwaith Bioamrywiaeth Cenedlaethol (NBN) yn y DU, y mae Ymddiriedolaeth Adareg Prydain (BTO) yn un o'i phrif gyfranwyr. Yn Iwerddon, eBird yw'r hyn sy'n cyfateb iddo.."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Daw'r data mewn gwahanol setiau data mewn gwahanol fformatau, yn enwedig o ran y system cyfesurynnau daearyddol (er enghraifft lledred, hydred o\u2019i gymharu a\u0302 dwyreiniad a gogleddiad). Rhan o'r gwaith o gasglu ac asesu'r amrywiaeth o setiau data sydd ar gael fu dod o hyd i systemau cyfesurynnau gyffredin a pharatoi cod cyfrifiadurol i grwpio'r arsylwadau'n sgwariau map ar unrhyw fanylrwydd a ddewisir."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Gan fod gennym ddiddordeb mewn astudio lle mae\u2019r Gylfinir a Gwyddau Talcen-wen yr Ynys Las yn gaeafu, rydym wedi penderfynu rhannu'r data a gasglwyd ar hyd y flwyddyn yn dri chyfnod: Tachwedd i Chwefror ('gaeaf'), Mawrth i Fehefin ('gwanwyn') a Gorffennaf i Hydref ('haf'). Ar o\u0302l dadansoddi\u2019r data yn o\u0302l amser arsylwi, mae patrymau'n dod i'r amlwg yn barod yn y data. Er enghraifft, yn Ffigur 1 isod, gwelwn sut mae dosbarthiad arsylwadau o\u2019r gylfinir yn amrywio yn ystod y tri chyfnod yma o'r flwyddyn rhwng 2000 a 2020 yn set ddata'r NBN."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Figure 1: The distribution of Curlew by time of year in the NBN data set, 2000\u201320. The colours represent the heights of the probability density, with higher values corresponding to an increase in the density of sightings in that area."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Yr hyn yr ydym newydd ddechrau ei weithredu yn WP3 yw defnyddio mapiau amrywiol (gallwn feddwl amdanynt fel gridiau rheolaidd gydag un rhif fesul cell grid yn cyfateb i werth y newidyn yn y gell grid honno, er enghraifft tymheredd blynyddol cymedrig) fel newidynnau esboniadol wrth fodelu dosbarthiad rhywogaethau. Mae'r mathau o gwestiynau y bydd y llinell ymchwil hon yn ein galluogi i'w hateb yn cynnwys i ba raddau y mae newidyn penodol (er enghraifft, arwynebedd tir wedi'i godio fel set o ddosbarthiadau gwahanol gan gynnwys aber, fflatiau llaid, tir fferm ac ati) yn esbonio'r amrywioldeb a welwyd ym mhatrymau dosbarthiad y gylfinir a Gwyddau Talcen-wen yr Ynys Las. Er mwyn rhoi syniad o'r mathau o fapiau y gallem fod a\u0302 diddordeb ynddynt, rydym yn cynnwys map ar raddfa fras o'r newidyn bioclim13 (dyodiad y mis gwlypaf) o set fersiwn 2.0 worldclim o newidynnau hinsoddol."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Ffigur 2Un o'r newidynnau bioclim."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Dim ond megis dechrau y mae\u2019r gwaith o fodelu dosbarthiad rhywogaethau ar gyfer y rhywogaethau adar. Er mwyn rhoi syniad o\u2019r hyn y bwriadwn ei wneud, ystyriwch Ffigur 3lle\u2019r ydym yn plotio presenoldeb/absenoldeb y gylfinir yn ystod misoedd y gaeaf 2005-16 ar draws sgwariau grid ar gyfer Ynysoedd Prydain (ochr chwith), a'r rhagfynegiadau tebygol o weld y Gylfinir yn seiliedig ar fodel logistaidd (presenoldeb/absenoldeb) sy'n cynnwys pedwar newidyn bioclim (ochr dde). Mae'n fodel elfennol ar hyn o bryd, er mwyn dangos sut yr ydym yn bwrw ymlaen."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Ffigur 3Presenoldeb/absenoldeb a rhagfynegiadau enghreifftiol ar gyfer y gylfinir yn ystod misoedd y gaeaf, 2005\u201316\u201316"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Ar 23 Gorffennafrd fe wnaethom ni lansio prosiect ECHOES mewn ffordd wahanol iawn i\u2019r hyn yr oeddem wedi\u2019i gynllunio fisoedd lawer ynghynt. Roeddem ni wedi gobeithio cynnal y lansiad ym Mhrifysgol Aberystwyth ar Ddiwrnod Gylfinir y Byd, sef 21st Ebrill; roeddem ni wedi trefnu\u2019r lleoliad, wedi llunio syniadau o ran siaradwyr a gwesteion, ac roedd cynlluniau ar waith i ddylunio baneri i\u2019w harddangos ar y diwrnod. Wedyn, daeth Covid-19, a rhoddwyd y cynlluniau i\u2019r naill ochr. Roeddwn i wedi hanner meddwl efallai y byddai modd ail-drefnu ar gyfer yr haf?"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Wrth i bob un ohonom weld yr hyn a ddigwyddodd dros yr wythnosau dilynol, daeth yn amlwg mai\u2019r ffordd fwyaf diogel a thebygol o gynnal ein Digwyddiad Lansio fyddai yn ddigidol. Er fy mod wedi mynychu ambell un, doeddwn i erioed wedi cynnal cynnal gweminar, felly roedd hyn yn gysyniad cwbl newydd i mi - roedd digon o weminarau\u2019n trafod gweminarau ar y we gyda nifer o werthwyr llwyfannau penodol yn cystadlu am ein busnes. Roeddwn i eisoes wedi bod yn gwsmer i gwmni GoTo, ond roeddwn i mor hapus gydag ymateb Zoom i\u2019r pandemig gyda\u2019u cymorth ar-lein a\u2019u dewisiadau talu syml a hyblyg, fe ddewisiais i nhw ar gyfer ECHOES."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Roeddwn i\u2019n teimlo y dylwn roi ychydig o amser i mi fy hun i allu ymgyfarwyddo gyda\u2019r platfform, gan gynnal cymaint o gyfarfodydd a\u0302 phosibl dros Zoom, ac yn nes at amser ein dyddiad newydd ar gyfer y Digwyddiad Lansio - 23rd Gorffennaf - fe gynhaliais nifer o weminarau i ymarfer gyda\u2019r bobl garedig ac amyneddgar iawn yn y Consortiwm! Roedd hyn yn werthfawr iawn, yn yr un modd a\u0302 chael rhywun eithaf technegol ar y ti\u0302m er mwyn gallu rhannu syniadau ac ospiynau; mae yna gymaint o opsiynau neu ffyrdd o wneud pethau, felly roedd hynny\u2019n eithaf anodd ar y dechrau, a gallai lethu llawer o bobl rwy\u2019n siwr. Mae\u2019r hen ddywediad \u201cdyfal donc a dyr y garreg\u201d yn hollol wir yn y cyd-destun hwn - fe fydden i\u2019n awgrymu y dylech gynnal gweminarau sawl gwaith i ymarfer gyda phwy bynnag y gallwch eu perswadio i\u2019ch helpu!"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Roeddem ni\u2019n pendroni ynghylch y tueddiadau cyffredinol o ran \u2018hysbysebu\u2019 ein gweminar, a phryd fyddai\u2019r amser gorau i wneud hynny. Ar yr adeg honno, roedd dyddiaduron pawn yn llenwi gyda gweminarau ac roedd cwmni\u0308au\u2019n cynnal digwyddiadau ar-lein, felly roedd yn rhaid i ni gadw llygad ar yr hyn yr oeddem ni\u2019n ei ystyried yn dueddiadau o ran gwahodd pobl yn y lle cyntaf, ac anfon nodyn atgoffa yn nes at y dyddiad. Yn hytrach nag anfon gwahoddiadau 4-6 wythnos ymlaen llaw, fe wnaethom ni ddewis eu hanfon 2-3 wythnos cyn y digwyddiad. Mae opsiynau ar gael hefyd o ran cyfathrebu ar o\u0302l y digwyddiad ac roeddem ni fel ti\u0302m yn cadw golwg ar yr hyn a oedd yn cael ei gynnwys, a phryd oedden nhw\u2019n cael eu hanfon."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Un o\u2019r nifer o negeseuon trydar i hysbysebu\u2019r digwyddiad."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Fe welsom fod nifer y rhai a oedd yn cofrestru\u2019n cynyddu\u2019n sylweddol yn ystod y dyddiau\u2019n arwain at y digwyddiad, felly fe fydden i\u2019n dweud wrthych i beidio a\u0302 phoeni os mae\u2019r niferoedd i\u2019w gweld yn isel yn ystod yr wythnos neu bythefnos cyn y digwyddiad. Roedd pobl i\u2019w gweld yn gadael eu trefniadau cynllunio dyddiadur tan y funud olaf. Cawsom 60 yn cofrestru, ond fe wnaethom ni golli rhai o\u2019r rheini yn ystod y digwyddiad (sy\u2019n rhywbeth cymharol gyffredin mae\u2019n debyg), felly roedd gennym ni 56 erbyn y diwedd."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Gyda\u2019r cofrestriadau, gallwch weld pwy sydd wedi cofrestru, ac yn aml o ba sefydliad (yn o\u0302l eu cyfeiriad e-bost). Roedd hyn yn eithaf diddorol gan ein bod yn gallu gweld bod pobl o 16 sefydliad gwahanol wedi cofrestru nad ydynt yn ymwneud yn uniongyrchol a\u0302\u2019r prosiect trwy bartner neu unrhyw un o\u2019r sefydliadau eraill sydd eisoes ar y Bwrdd Cynghori (gyda\u2019r mwyafrif o\u2019r rhain wedi mynychu). Roedd hyn yn galonogol iawn i mi, ac rwy\u2019n gobeithio y bydd nifer o\u2019r bobl hynny\u2019n cadw cysylltiad gyda\u2019r prosiect."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Derbyniais nifer o negeseuon e-bost caredig ar o\u0302l y digwyddiad i\u2019n llongyfarch ni, ond wnes i ddim anfon ffurflenni adborth, ac rwy\u2019n difaru erbyn hyn! Fe fydden i\u2019n dweud wrthych i ganiatau digon o amser cyn cynnal digwyddiad o\u2019r fath er mwyn galluogi eich siaradwyr/gwesteion i fewngofnodi, ac i gael amser i sicrhau bod y dechnoleg yn gweithio\u2019n iawn i bawb, ac i gyflwyno pawb ayb, a sicrhau bod y siaradwyr yn gwybod ym mha drefn y byddan nhw\u2019n siarad ayb. Cysylltodd rhai o aelodau\u2019r Consortiwm gyda mi i ddweud eu bod yn teimlo bod y digwyddiad yn llawn cymhelliant ac ysbrydoliaeth. Roeddwn i\u2019n teimlo bod hynny\u2019n agwedd bwysig iawn gan ei fod mor anodd i feithrin perthynas ar draws Consortiwm ar gyfer prosiect newydd pan mae pobl yn cwrdd dros alwadau Zoom a chyfarfodydd ar-lein yn unig, felly mae cynnal rhywbeth sy\u2019n gwneud i aelodau\u2019r ti\u0302m eu hunain deimlo\u2019n fwy o ran o rywbeth yn werth chweil ac yn werthfawr iawn."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Roedd gennym ni lawer iawn i\u2019w wneud ar o\u0302l y digwyddiad - yn y lle cyntaf, roedd angen i ni drawsgrifio\u2019r digwyddiad cyfan, ac mae hyn yn cymryd amser, felly byddem yn argymell y dylech gadw hynny mewn cof. Yna fe wnaethom ni anfon y trawsgrifiad i\u2019w gyfieithu, ac roedd hynny\u2019n ddrud, er ein bod yn defnyddio gwasanaeth cyfieithu cystadleuol iawn, ond roedd llawer o eiriau i\u2019w cyfieithu! Mae angen i\u2019r testun sy\u2019n cael ei anfon at y cyfieithydd gael ei osod mewn fformat penodol er mwyn hwyluso\u2019r gwaith i bwy bynnag sy\u2019n trefnu\u2019r isdeitlau er mwyn gallu paru\u2019r testun gyda\u2019r amseru, felly mae angen ystyried hynny cyn anfon y testun i\u2019w gyfieithu. Yna, mae\u2019n cymryd amser i\u2019r cyfieithydd anfon y gwaith yn o\u0302l, sydd wedyn yn effeithio ar bryd y gallwch gyhoeddi\u2019r fersiwn gydag isdeitlau."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Derbyniodd y cyfieithwyr ddogfen Excel gyda\u2019r geiriau\u2019n cyd-fynd a\u0302\u2019r amseriad."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Fe wnaethom ni ddefnyddio darlunydd i gofnodi prif bwyntiau\u2019r digwyddiad, a byddem yn argymell hyn yn fawr i eraill. Fel arfer, byddai Laura wedi bod yng nghefn y neuadd yn gwneud lluniau wrth i\u2019r siaradwyr wneud eu cyflwyniadau, ond ar gyfer y digwyddiad hwn, roedd hi\u2019n bresennol o bell ac yn tynnu lluniau wrth i\u2019r cyfarfod fynd yn ei flaen. O ganlyniad, dim ond ychydig o fa\u0302n addasiadau oedd angen ac roedd y lluniau\u2019n barod yn gymharol sydyn. Mae hyn yn ffordd dda o gael deunydd ar gyfer y cyfryngau cymdeithasol yn eithaf sydyn ar o\u0302l y digwyddiad! Sicrhewch eich bod yn defnyddio\u2019r cyfle hwn i adlewyrchu\u2019r amrywiaeth a\u2019r cynhwysiant ymysg eich rhanddeiliaid, y cyhoedd a\u2019ch ti\u0302m gan fod hyn yn rhywbeth y gwnaethom ni sylweddoli\u2019n hwyrach, ond roedd modd addasu hynny\u2019n ddigon rhwydd."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Llun o\u2019r weminar gan Laura Sorvala."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Un peth y byddwn yn ei argymell byddai sicrhau bod pob aelod o\u2019r panel a\u2019r siaradwyr yn derbyn bri\u0302ff llawn o natur y Rhaglen Iwerddon-Cymru, er mwyn osgoi canolbwyntio\u2019n ormodol ar Iwerddon neu Gymru ac felly creu diffyg cydbwysedd rhwng y ddwy wlad. Rwy\u2019n cyfaddef, mae\u2019n anodd gwybod beth fydd pobl yn ei ddweud ar y diwrnod, ac yn aml iawn, nid yw pobl yn anfon eu cyflwyniadau atoch tan y funud olaf. Un cyngor da (sef beth mae pob gweminar sy\u2019n trafod gweminarau yn ei ddweud!) yw sicrhau bod gennych drefniadau wrth gefn os oes rhywbeth yn mynd o\u2019i le o safbwynt y siaradwr. Anfonodd un neu ddau o\u2019n siaradwyr recordiad o\u2019u cyflwyniad. Roedd hyn yn ffordd neis i fynd o\u2019i chwmpas, ac rydw i wedi gweld hyn yn cael ei wneud mewn nifer o ddigwyddiadau ar-lein proffesiynol mawr ers hynny - mae\u2019n sicrhau nad yw eich siaradwr yn cyflwyno am ormod o amser ac mae\u2019n llai o risg y gallai eich siaradwr golli cysylltiad a\u0302\u2019r we ar ganol ei gyflwyniad. Ond byddem yn argymell y dylai\u2019r siaradwr fod ar y panel hefyd er mwyn i bobl allu gofyn cwestiynau\u2019n fyw ar o\u0302l y cyflwyniad - mae hyn yn ddiddorol iawn."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Rwy\u2019n credu mai dyna\u2019r cyfan. Bydd cynnal digwyddiadau fel hyn yn dod yn haws gydag amser wrth i ni gynnal mwy a mwy ohonynt. Cofiwch fodd bynnag nad gweminarau yw\u2019r unig ffordd. Gall cynnal cyfarfodydd yn hytrach na gweminar hefyd weithio, gan ddibynnu ar y gynulleidfa a bwriad a nodau\u2019r digwyddiad. Diolch o galon i fy nhi\u0302m yn Geo Smart Decisions a\u2019m cydweithwyr o Gonsortiwm ECHOES am eu cymorth a\u2019u presenoldeb mewn nifer o gyfarfodydd paratoi! Ar y cyfan, roedd y profiad yn un blinedig iawn, cyffrous, a phositif yn fy marn i."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Ape\u0302l i wylwyr adar: Rhowch wybod am Ylfinirod wedi\u2019u modrwyo"}, {"text_idx": "#000033", "text": "Erbyn hyn rhoddwyd modrwyau Ymddiriedolaeth Adareg Prydain ar y grw\u0302p cyntaf o\u2019r gylfinirod sy\u2019n gaeafu ar Aber Afon Dyfi ynghyd a\u0302 modrwyau lliw unigol adnabyddadwy fel rhan o ymchwil newydd. Bydd y prosiect ECHOES yn astudio dosbarthiad y gylfinir dros y gaeaf a pha mor fregus ydyn nhw i\u2019r newid yn yr hinsawdd yng ngorllewin Cymru."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Ape\u0302l yw hon i wylwyr adar, ac yn enwedig y rhai sydd a\u0302 diddordeb mewn adar mo\u0302r, i fynd ati\u2019n ofalus i gofnodi lliw a lleoliad unrhyw fodrwyau lliw (gan gynnwys lle bynnag y bo'n bosibl y cod dau ddigid ar fodrwyau lliw mawr) ar y gylfinirod a welir yn ardaloedd rhynglanw aberoedd, corsydd halen a thir fferm cyfagos ar hyd yr arfordir, a rhoi gwybod i "}, {"text_idx": "#000035", "text": "Bydd eich cofnodion o weld yr adar hyn sydd wedi'u marcio'n unigol yn hanfodol i'n helpu i werthfawrogi cyflwr gylfinirod sy\u2019n cadw at yr un safleoedd drwy gydol y gaeaf, ac i nodi lle mae'r adar yn bwydo, yn clwydo ac yn gorffwys amlaf. Bydd hyn yn helpu i ganfod cynefinoedd hollbwysig ar yr arfordir sy'n cefnogi'r rhywogaeth hon o bryder cadwraethol sylweddol."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Datganiad i'r Wasg gan Brifysgol Aberystwyth"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Lansio astudiaeth Cymru-Iwerddon ar effeithiau newid yn yr hinsawdd ar gynefin adar arfordirol"}, {"text_idx": "#000041", "text": "Tanysgrifiwch i dderbyn newyddlen ECHOESPolisi preifatrwydd"}]