[{"text_idx": "#000000", "text": "Cofebau Cymreig i\u2019r Rhyfel Mawr"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Ym misoedd cyntaf y Rhyfel Byd Cyntaf, cyhoeddodd y South Wales Daily News tudalen o luniau bob dydd yn dangos y datblygiadau diweddaraf yn y Rhyfel, gan ganolbwyntio yn arbennig ar recriwtio yn ne Cymru."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mis ar o\u0302l cyhoeddi\u2019r Rhyfel yn erbyn yr Almaen, dangoswyd y llun hwn lle gwelir pum recriwt Iddewig yn perthyn i Gwmni\u2019r \u2018Cardiff Pals\u2019."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Nid yw hyn yn annisgwyl gan mai\u2019r prif bwrpas oedd pwysleisio fel yr oedd cymunedau a sefydliadau o bob dosbarth a phob ardal drwy Gymru yn uno i gynorthwyo\u2019r ymdrech milwrol. Mae lluniau eraill o\u2019r cyfnod cynnar hwn yn dangos timau criced, neu rygbi, neu bobl yn gweithio gyda\u2019i gilydd yn ymuno i wirfoddoli."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Y mae nifer o enghreifftiau ym mhapurau newydd Cymru yn dangos fel yr oedd pobl ymylol a anwybyddwyd cyn hynny yn cael eu canmol am ddangos eu teyrngarwch i\u2019r achos Prydeinig (gyda Gwyddelod, yn arbennig, yn cael sylw). Siaradodd Rabi M. Lubner yn un o gyfarfodydd recriwtio mwyaf Abertawe ym Medi 1914, ac ar ddechrau Rhagfyr roedd adroddiad yn y Cambria Daily Leader yn nodi\u2019r nifer o wirfoddolwyr a ddaeth o fannau o addoli, gan ddweud fod 25 wedi ymuno o\u2019r synagog lleol."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Ar ddiwedd y Rhyfel, ceisiodd sefydliadau o bob math goffa\u0301u eu cyfraniad i\u2019r ymgyrch \u2013 fel y dengys nifer y blogiau ar y wefan hon!"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Y mae dwy restr anrhydedd a gomisiynwyd gan synagogau yng Nghymru wedi goroesi: Ar ben y rhestr y mae Cynulleidfa Hebre\u0308wyr Casnewydd (\u2018Newport Hebrew Congregation\u2019) yn enwi pedwar a laddwyd, ac yna\u2019n rhestru 51 a wasanaethodd, a dychwelyd. Mae\u2019r llun hwn (gyda chaniata\u0302d Shaun McGuire) yn dangos y gofrestr cyn iddi gael ei rhoi i\u2019w chadw\u2019n ddiogel yn Archifau Gwent \u2013 ceir mwy o wybodaeth fan hyn."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mae\u2019r rhestr anrhydedd arall a oroesodd (Cynulleidfa Hebre\u0308wyr Merthyr Tudful) i\u2019w gweld yn Amgueddfa Castell Cyfarthfa. Ceir 38 enw arni, gan gynnwys dau a laddwyd yn y Rhyfel."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Ceir hefyd cofebau i goffa\u0301u aelodau a laddwyd yn perthyn i\u2019r synagogau. Mae naw enw ar y gofeb a gomisiynwyd gan y synagog yn Abertawe, sydd bellach wedi cau."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Comisiynwyd cofeb yr un gan y ddau synagog yng Nghaerdydd yn coffa\u0301u pob Iddew a laddwyd yn y Rhyfel, gyda deuddeg enw arnynt. Y gwahaniaeth rhyngddynt yw bod y gofeb yn Ffordd y Gadeirlan (Cathedral Road) yn rhestru\u2019r dynion yn o\u0302l trefn y wyddor, tra bod yr un yn Windsor Place yn rhestru\u2019r swyddogion yn gyntaf."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Mae un enw arnynt yn cyfateb i\u2019r llun a welir yn y South Wales Daily News, Medi 1914 September 1914. Bedair blynedd wedi i\u2019r llun gael ei dynnu, roedd Israel (Issy) Shibko yn gwasanaethu gyda Bataliwn 11 o\u2019r Corfflu Cymreig \u2013 y Cardiff Pals) Commercial Battalion \u2013 yn Salonika, gogledd gwlad Groeg. Fe\u2019u llwyr ddinistriwyd yn y frwydr a alwyd Trydedd Frwydr Doiran, yn ymladd yn erbyn y Bwlgariaid: lladdwyd Issy ar 18 Medi. Er cymaint y golled, ni enillwyd dim yn frwydr hon. Cytunodd y Bwlgariaid ar gadoediad bythefnos yn ddiweddarach."}]