[{"text_idx": "#000002", "text": "Gwasanaethu eglwysi a Christnogion drwy drefnu cynadleddau a digwyddiadau sy\u2019n dysgu\u2019r Beibl ac yn hybu undod Cristnogol."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Cefnogi eglwysi a Christnogion i efengylu a chenhadu gan hybu gweddi dros y gwaith."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Darparu adnoddau a chyhoeddiadau sy\u2019n seiliedig ar y Beibl ac yn efengyl-ganolog."}, {"text_idx": "#000010", "text": "\u2018Yn Henry Rees y cyrhaeddodd y pulpud y perffeithrwydd uchaf a gyrhaeddwyd erioed yn ein gwlad, ac nid ydym ni yn gwybod am neb, mewn unrhyw wlad nac oes, ag y byddem yn barod i gydnabod ei bregethau... yn rhagori ar yr eiddo ef.\u2019\nOwen Thomas, prif hanesydd y Methodistiaid Calfinaidd yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg, biau\u2019r geiriau. Ac nid ef oedd yr unig un i feddwl felly. Ceir geiriau tebyg gan William Rees (\u2018Gwilym Hiraethog\u2019, sef brawd Henry Rees); a dangosodd Geraint Gruffydd mai Henry Rees oedd y delfryd o\u2019r hyn y dylai pregethwr fod, ym marn Daniel Owen.\nPwy oedd yr Henry Rees yma? Nid oes fawr ddim i\u2019w ddweud am ei fywyd fel y cyfryw. Fe\u2019i ganwyd yn 1798 ym mhlwyf Llansannan yng Nghonwy (yr hen sir Ddinbych), ond yn Lerpwl y treuliodd ef a Gwilym Hiraethog y rhan fwyaf o\u2019u bywyd gweinidogaethol. Ar o\u0302l marw John Elias yn 1841, Henry Rees a ystyrid yn arweinydd y Fethodistiaid yng ngogledd Cymru hyd at ei farwolaeth yn 1869 \u2013 union 150 o flynyddoedd yn o\u0302l. Yn wir, yn 1864 ef oedd llywydd cyntaf y Gymanfa Gyffredinol a unai Methodistiaid y Gogledd a\u2019r De. Erbyn hynny nid oedd neb yn uwch ei barch na\u2019i ddylanwad ymhlith Methodistiaid Cymru gyfan.\nOnd i\u2019w gyfoedion, ei bregethu oedd y peth mwyaf hynod amdano. Pam, tybed?"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Rhaid inni ddechrau gyda\u2019i ddaliadau diwinyddol. Wele grynodeb Griffith Parry:\nAr gynllun yr hen athrawiaethau stern a grand, cedyrn a gogoneddus hyn, athrawiaethau Paul a\u2019r Apostolion; Awstin, Anselm a Calvin; . . . Dr [John] Owen, Jonathan Edwards, a [Thomas] Chalmers; Piwritaniaid Lloegr, Cyfamodwyr Scotland, a Thadau Methodistiaeth Cymru \u2013 ar yr hen linellau mawrion hyn y lluniwyd Mr Rees fel Cristion ac fel pregethwr.\nDyna linach ysbrydol anrhydeddus iawn! A dyma\u2019r daliadau sydd ar hyd y blynyddoedd wedi eu hanrhydeddu gan yr Ysbryd Gla\u0302n. Ond o blith yr enwau uchod mae un yn sefyll allan. A dyfynnu Henry Rees ei hun:\nBu cyfarfod a\u0302\u2019r Dr [John] Owen ...yn foddion i ffurfio cyfnod newydd yn fy mywyd, fel cristion ac fel pregethwr .... Bob amser y darllenaf ef caf feddyliau uwch am Grist, fy nghyffroi i ymdrech adnewyddol yn erbyn pechod, a\u2019m cyfarwyddo hefyd pa fodd i ymdrechu yn gyfreithlon a llwyddiannus."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Yn gyntaf, byddai\u2019n paratoi ei bregethau\u2019n fanwl ymlaen llaw. Henry Rees oedd y cyntaf ymhlith y Methodistiaid, onid ymhlith Anghydffurfwyr Cymru yn gyffredinol, i ysgrifennu ei bregethau\u2019n fanwl, ac wedyn i gadw at yr hyn a ysgrifennwyd\u2013nid trwy eu darllen ond trwy eu gosod yn gyfan ar ei gof. Nid sgerbwd amrwd o bregeth oedd ganddo; yn hytrach, rhoddai sylw nid yn unig i\u2019w chynnwys ond hefyd i\u2019r geiriau mwyaf addas i gyfleu\u2019r cynnwys hwnnw. (Canlyniad hyn yw\u2019r ffaith fod ei bregethau\u2019n dipyn mwy buddiol o ran eu darllen heddiw na phregethau eraill sy\u2019n cael eu hystyried yn\u2018fawrion\u2019 y pulpud. Yn y traddodi caed eu hynodrwydd hwy, a theimlir tipyn o siom o\u2019u darllen mewn du a gwyn. Nid felly pregethau Henry Rees.)"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Yn ail, byddai\u2019n ymroi i weddi gyda\u2019r bwriad o gael bendith Duw ar y bregeth. Ni ellir gwell na dyfynnu John Elias yn y cyswllt hwn:\nWel, nid ydyw o ryfeddod yn y byd fod Mr Henry Rees yma yn pregethu mor hynod ag y mae. Y mae o yn tynnu ei nerth oddi wrth yr Hollalluog. Yr oeddwn i heddiw, heb iddo ef feddwl dim, yn ei glywed rhwng pedwar a phump yn y bore, mewn ymbiliau dwysion gyda\u2019i Dad nefol, am gael ei ysbryd i hwyl briodol at waith y dydd, ac am ei wyneb gydag ef ynddo.\nEr pob paratoi, a phob ymgais i wneud y bregeth yn berthnasol i gyflwr calon y rhai a fyddai\u2019n gwrando arno, gwyddai\u2019n iawn mai dim ond gwaith yr Ysbryd Gla\u0302n a fyddai\u2019n newid pobl mewn gwirionedd. Mae geiriau ei frawd, Gwilym Hiraethog, yn arwyddocaol iawn: \u2018Nid yw yn rhyfedd fod Henry yn well pregethwr na ni; mae efe yn fwy gweddi\u0308wr na neb y gwn i amdano.\u2019"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Yn drydydd, roedd ei bregethu\u2019n mynd law yn llaw a\u0302\u2019i fywyd. Yng ngeiriau hen frawd a fyddai\u2019n cyd-deithio ag ef i bregethu, \u2018nid ydyw yn ddim byd fel pregethwr, wrth ydyw fel Cristion.\u2019 Cadarnheir hyn gan Owen Thomas: Henry Rees oedd \u2018y dyn sancteiddiaf y daethom ni erioed i gyffyrddiad ag ef, a\u2019r pregethwr perffeithiaf a glywsom erioed.\u2019 Onid oes cysylltiad annatod rhwng y ddau beth yma? A yw\u2019n bosibl cael pregethu dan eneiniad yr Ysbryd heb fywyd sy\u2019n llawn o\u2019r Ysbryd hwn?"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Yn olaf, roedd yn ymwybodol iawn ei fod yn atebol i Dduw am ei waith yn y pulpud. \u2018Yr hwn sydd yn fy marnu i yw yr Arglwydd, \u2019meddai, a\u2019r \u2018hyn sydd bwysig i mi yw bod yn gymeradwy ganddo ef. \u2019Ei fwriad felly oedd nid difyrru nac arddangos ei ddoniau, ond llefaru dros Dduw wrth bobl ei oes. Gwyddai y byddai\u2019n rhaid iddo roi cyfrif i\u2019r Duw hwn am y modd y defnyddiai ei ddoniau. Oherwydd hynny roedd rhyw ddifrifoldeb a dwyster anghyffredin yn ei weinidogaeth, a\u2019r nodweddion hyn yn eu tro yn cael eu cyfleu i\u2019w wrandawyr.\nMae\u2019n bosibl fod rhai o bregethau Henry Rees yn rhy hir. Mae\u2019n bosibl fod ambell un yn rhy drwm i rai o\u2019i wrandawyr. Mae\u2019n bosibl hefyd iddo lacio rhywfaint ar gadernid ei ddaliadau diwinyddol gyda\u2019r blynyddoedd, er nad i\u2019r un graddau a\u0302\u2019r rhan fwyaf o\u2019i gyfoedion. Ond yr hyn sy\u2019n sicr yw fod ei bregethau, chwedl un hen frawd, \u2018yn annioddefol i gnawd\u2019. Dyna oedd yn arbennig am ei bregethu. A chant a hanner o flynyddoedd ar o\u0302l ei farwolaeth, mewn awyrgylch crefyddol sy\u2019n aml yn rhoi ei fryd ar apelio at deimladau arwynebol, onid oes taer angen y math hwn o bregethu arnom unwaith eto?"}]