[{"text_idx": "#000000", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Faint o bobl sy'n croesi pont Hafren er mwyn ymgartrefu yng Nghymru?"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Mae mudo'n bwnc llosg ar hyn o bryd wrth i ddegau o filoedd o bobl ffoi o Syria. Yn ddiweddar cyhoeddodd y Swyddfa Ystadegau Gwladol (ONS) eu ffigurau mudo diweddaraf."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Mae'r ystadegydd Hywel M. Jones, awdur gwefan StatIaith, wedi cael golwg fanylach ar y ffigurau ar ran Cymru Fyw i weld be' mae hyn yn ei olygu i Gymru:"}, {"text_idx": "#000003", "text": "73% wedi eu geni yng Nghymru"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Yn 1951, roedd 83% o boblogaeth Cymru wedi eu geni yng Nghymru. Roedd y ganran wedi gostwng i 73% erbyn 2011."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Dros y cyfnod hwnnw mae'n amlwg mai mewnfudo o Loegr gafodd yr effaith mwyaf ar gyfansoddiad y boblogaeth. Erbyn 2011, roedd dros un o bob pump (21%) wedi eu geni yn Lloegr."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Er hynny, twf yn y ganran o bobl oedd wedi eu geni y tu allan i ynysoedd Prydain oedd y newid mwyaf trawiadol rhwng 2001 a 2011 - cynnydd o 3 i 5%."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mae'r ystadegau yn dangos y newid yn y nifer gafodd eu geni tu allan i'r Deyrnas Gyfunol (DG) ers 2004 fesul blwyddyn. Cynyddodd y nifer 78% - o 101,000 yn 2004 i 180,000 yn 2014."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Dros yr un cyfnod, 4.6% oedd y cynnydd yn y boblogaeth gyfan. Mae'n cael ei amcangyfrif bod 5.9% o boblogaeth Cymru yn 2014 wedi eu geni y tu allan i'r DG."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Canlyniad proses ddwyffordd yw'r ffigurau hyn: bu allfudo'n ogystal a\u0302 mewnfudo."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Mae'r siart nesaf yn dangos sut y newidiodd y llifau hyn dros y blynyddoedd. Mae'n dangos bod y niferoedd sy'n symud i mewn i Gymru o weddill y DG lawer iawn yn uwch na'r niferoedd sy'n symud i mewn o dramor."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Er hynny, erbyn y flwyddyn ddiweddaraf y mae ffigurau ar gael - y flwyddyn o ganol 2013 tan ganol 2014 - amcangyfrifir nad oedd bron dim cyfraniad net o fudo o wledydd eraill y DG o'i gymharu a\u0302 mewnlif net o bron i 6,000 o dramor."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mae'n rhaid cofio nad yw'r ffaith nad oes bron dim mewnfudo net o weddill y DG ar hyn o bryd yn golygu nad oes newid o ran nodweddion y boblogaeth."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Er enghraifft, rhai na allant siarad Cymraeg fydd y rhan fwyaf o'r mewnfudwyr o weddill y DG ond mae'n debyg y bydd canran nid dibwys o siaradwyr Cymraeg ymhlith y rhai sy'n gadael ein gwlad."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Ffynhonnell: ONS"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Er bod mewnfudo o dramor yn cyfrannu at dwf yn y boblogaeth, mae newid naturiol hefyd yn cyfrannu. Hynny yw, mae'r boblogaeth yn tyfu oherwydd fod mwy o blant sy'n cael eu geni na sydd o bobl yn marw."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Pobl ifanc yn bennaf yw'r mewnfudwyr o dramor ac maen nhw'n cyfrannu'n sylweddol at y twf yn nifer y genedigaethau. Roedd 3,643 o'r babanod a anwyd i famau Cymru yn 2014 yn blant i famau oedd wedi eu geni y tu allan i'r DG. Dyna 10.9% o'r holl fabanod, dros ddwywaith yn uwch na'r ganran a gafwyd yn 2001."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Tuedda'r mewnfudwyr o dramor i ymsefydlu yn y dinasoedd ac oherwydd hynny mae'r ganran yn uwch eto yn y dinasoedd: yn 2014, yng Nghaerdydd roedd 25% o'r babanod wedi eu geni i fam o dramor, fel yr oedd 20% yng Nghasnewydd a 15% yn Abertawe."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Agweddau eraill y gellid eu hystyried yw ethnigrwydd, hunaniaeth genedlaethol, ac iaith."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Ni fyddid yn disgwyl i lawer o fewnfudwyr o dramor, nac yn y pendraw babanod i famau o dramor, ystyried eu hethnigrwydd i fod yn 'Wyn Prydeinig', a defnyddio term o Gyfrifiad 2001."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Mae cyfansoddiad y boblogaeth o ran ethnigrwydd wedi bod yn newid ac yn debygol o barhau i newid yn sylweddol. Yn ysgolion cynradd Caerdydd, er enghraifft, roedd 32% o ddisgyblion 2014 nad oeddynt yn 'Wyn Prydeinig', o'i gymharu a\u0302 24% yn 2008."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Dysgir yr iaith - neu'r ieithoedd - cyntaf ar yr aelwyd, ac mae cysylltiad cryf rhwng gwlad enedigol rhywun a'i iaith. (Cofier, nid yw'r ffaith bod y fam wedi ei geni dramor yn golygu ei bod o reidrwydd a\u0302 phriod neu bartner o'r un wlad: gallai fod wedi priodi Cymro Cymraeg.)"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Yn anffodus, nid yw'r gyfundrefn bresennol yn y rhan fwyaf o Gymru yn debygol o sicrhau y daw plentyn mewnfudwr i siarad Cymraeg, mwy nag yw'n sicrhau y daw plentyn a anwyd yng Nghymru i rieni di-Gymraeg i siarad Cymraeg."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Hywel Jones"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Prif StraeonHeddlu 'wedi colli cyfle' cyn i ddyn ladd ei hunCyhoeddwyd4 awr yn o\u0302l'Emosiynol' rhedeg hanner marathon er cof am MacsenCyhoeddwyd19 awr yn o\u0302lTroi caniau a photeli'n arian yn arbrawf AberhondduCyhoeddwyd19 awr yn o\u0302l"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Heddlu 'wedi colli cyfle' cyn i ddyn ladd ei hun"}, {"text_idx": "#000030", "text": "'Emosiynol' rhedeg hanner marathon er cof am Macsen"}, {"text_idx": "#000032", "text": "CylchgrawnGareth Hughes: O wleidyddiaeth i arlunioYr artist lliwddall sy\u2019n chwarae gyda lliwiauCofio 60 mlynedd ers datgorffori Capel CelynPum munud gyda'r ysgrifennwr trawsryweddol Leo DraytonDiwrnod mawr ymweliad y Mauretania ag Abergwaun yn 1909Max Boyce yn 80: 'Un o'r bois'Hanner canrif o werthu cig yn LlanrugCynnal gwersi Cymraeg... draw yn Ffrainc3 llun: Lluniau pwysicaf Rakie Ayola"}, {"text_idx": "#000033", "text": "Gareth Hughes: O wleidyddiaeth i arlunio"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Max Boyce yn 80: 'Un o'r bois'"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Hanner canrif o werthu cig yn Llanrug"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Cynnal gwersi Cymraeg... draw yn Ffrainc"}, {"text_idx": "#000042", "text": "Cysylltwch a\u0302 niTabledi a ffonau symudolHefyd yn Gymraeg"}]