[{"text_idx": "#000009", "text": "Canran fach yn unig o\u2019r holl adeiladau a ddinistriwyd oedd adeiladau ysgolion, ac adwaenwyd nos Fercher 19, nos Iau 20 a nos Wener 21 Chwefror 1941 yn ddiweddarach fel Blitz Tair Noson Abertawe. Roedd y cyrchoedd awyr trychinebus hyn gan fomwyr o\u2019r Almaen (y Luftwaffe) wedi para am gyfanswm o 13 awr a 48 munud ac o ganlyniad cafodd canol y dref ei droi\u2019n domenni enfawr o rwbel a metel gwyrdroe\u0308dig. Cafodd cannoedd o bobl eu lladd neu eu hanafu."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Doedd neb yn fwy ymwybodol o\u2019r dinistr a achoswyd i\u2019r dref a\u2019i chymunedau nag Elaine \u2018Nin\u2019 Griffiths (Kidwell ar o\u0302l priodi), llyfrgellydd 17 oed yn Sefydliad Brenhinol De Cymru (a adwaenir bellach yn Amgueddfa Abertawe), a oedd yn Geid frwdfrydig, a\u2019r warden cyrch awyr benywaidd ieuengaf yng Nghymru."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Roedd Elaine a\u2019i theulu\u2019n byw ar hyd Pare\u0302d y Cei, ac roedd ei thad, Edward, (Ted), cyn-filwr o\u2019r Rhyfel Byd Cyntaf, yn rhedeg busnes siop bapur newydd yng nghysgod rheilffordd uwchben a oedd yn croesi gwaelod Wind Street. Roedd Ted eisoes yn ddirprwy warden cyrch awyr pan wisgodd Elaine, a oedd newydd gymhwyso, ei het dun a\u2019i band braich ac ymuno ag ef fel yr unig ferch yn safle 2E yn Pier Street (y gellir cael mynediad iddi heddiw drwy\u2019r gyffordd gul ger Gwesty Morgan\u2019s ar Adelaide Street)."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Er bod rhoi sicrwydd cyfeillgar i godi calon yn dasg hawdd, roedd rhai agweddau ar ei ro\u0302l yn llethol. Ystyriwyd bod ymosodiadau nwy yn fygythiad go iawn, ac un ddyletswydd arbennig o anodd oedd dangos i fam sut i osod ei baban mewn bag rwber du sy\u2019n gwrthsefyll nwy. Cafodd y dasg hefyd o ddweud wrth bobl fod eu cartrefi wedi\u2019u dinistrio neu fod perthnasau wedi\u2019u lladd; dywedodd y wardeiniaid eraill a oedd yn yr un safle a\u0302 hi ei bod hi\u2019n \u2018well i ferch\u2019 rannu newyddion drwg. Yn naturiol, roedd Elaine yn casa\u0301u\u2019r cyfrifoldeb hwn."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Ar yr ail noson, gan ymgynnull yn gynnar yn eu safle yn Pier Street, wynebodd y ti\u0302m bach o saith o wardeiniaid noson hir o fomio trwm. Gan gyfrif y ffrwydradau enfawr, roeddent yn ymwybodol nad oedd dau o daniad o chwech wedi ffrwydro. Roedd un wedi glanio ar waelod Wind Street ac wedi\u2019i rannu\u2019n ddwy, ond roedd y llall ar goll."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Ar o\u0302l noson wirioneddol ofnadwy, pan y bu\u2019n rhaid iddi ysgubo ysgubodd bomiau ta\u0302n o do banc Lloyds a helpu i roi tourniquet i ddyn a anafwyd yn wael, aeth Elaine, yn o\u0302l ei harfer ar o\u0302l cyrch bomio, i wirio\u2019i \u2018hamgueddfa annwyl\u2019, a safai\u2019n falch, a heb ei dinistrio. Fodd bynnag, wrth edrych yn fanylach ar y ffasa\u0302d a ysbrydolwyd gan y cyfnod clasurol, sylweddolodd fod y drysau ffrynt uchel, a edrychai\u2019n fach iawn yn erbyn y colofnau, wedi\u2019u ffrwydro tuag at i mewn a safai Lizzie, yr eliffant a oedd wedi\u2019i stwffio, fel gwarchodwr, yn wynebu\u2019r drysau ger y fynedfa ar drugaredd yr elfennau."}]