[{"text_idx": "#000001", "text": "Penodwyd Payne de Turberville yn Siryf Morgannwg ym 1315 a\u2019i dasg o weinyddu\u2019r tiroedd ar ran y Brenin, nid oedd yn ddewis poblogaidd."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Ym 1315 roedd Arglwyddiaeth bwerus y Mers ar Forgannwg heb reolwr yn dilyn marwolaeth Gilbert de Clare, a laddwyd mewn brwydr yn Bannockburn y flwyddyn flaenorol. Heb etifedd gwrywaidd i\u2019w etifeddu, trosglwyddwyd gweinyddiaeth Morgannwg i ddwylo Brenhinol a dewisodd y Brenin Edward II Payne de Turberville fel cwstws, neu Siryf i oruchwylio pethau."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mae\u2019n debyg nad oedd Payne yn rhy hoff o\u2019r boblogaeth Gymreig leol a chymerodd agwedd llawdrwm iawn at ei ddyletswyddau newydd. Roedd yn trin y bobl yn wael iawn, er gwaethaf effeithiau parhaus newyn, gan arwain at anniddigrwydd eang."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Yn y pen draw, arweiniodd rheolaeth ormesol Payne at Llewelyn Bren, uchelwr Cymreig brodorol, i wadu ei ymddygiad at y Brenin. Fodd bynnag, ochrodd Edward II gyda\u2019i ddyn, cyhuddwyd Llewelyn o elyniaeth a\u2019i fygwth ei ddienyddio. Teimlai Llewelyn nad oedd ganddo ddewis ond ymladd yn o\u0302l a gosod gwarchae ar Gastell Caerffili ar 28 Ionawr 1316, gan danio gwrthryfel Cymreig."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Hanes Llewelyn Bren a Payne de Turberville yw testun Hanesion y Tw\u0302r Du, atyniad teuluol trochiedig sy\u2019n dod a\u0302 hanes yn fyw mewn ffordd na fyddwch yn ei anghofio\u2019n fuan! Os hoffech chi glywed stori lawn y bennod gyffrous hon yn hanes Cymru, yn yr union fan lle digwyddodd, ychwanegwch daith Black Tower Tales at eich Tocyn Castell."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Cofrestrwch ar ein rhestr bostio Castell Caerdydd i dderbyn y newyddion diweddaraf a beth sydd ymlaen."}]