[{"text_idx": "#000000", "text": "Profiad gwlad sy'n agored i niwed o ran yr hinsawdd yn uwchgynhadledd y Cenhedloedd Unedig: ei hanwybyddu, ei hanghofio, ac yna'i thargedu gan fanciau buddsoddi"}, {"text_idx": "#000002", "text": "uwchgynhadledd hinsawdd ddiweddar COP26 yn Glasgow yn blaenoriaethu buddiannau gwledydd\nar draul rhai'r gwledydd tlawd a'r rhai\nsy'n agored i niwed o ran yr hinsawdd.\nRoedd hwn yn gyfle arall a gollwyd. Er bod y rhan fwyaf o'r gwledydd sydd fwyaf\nagored i newid o ran yr hinsawdd yn chwilio\nam leihad ar frys mewn allyriadau ac iawndal am niwed, anwybyddwyd eu\nlleisiau'n llwyr neu eu hanwybyddu wrth allor cytundebau buddsoddi posibl gyda gwledydd"}, {"text_idx": "#000003", "text": "eraill, ein gobaith oedd gweld cynnydd realistig ar dargedau allyriadau. Ond yr\nhyn wnaeth yr uwchgynhadledd oedd cynyddu ein hofn y bydd llywodraethau a\nchorfforaethau cyfoethog yn parhau i ddewis echdynnu tanwydd ffosil."}, {"text_idx": "#000004", "text": "enedigol, Bangladesh, yn un o'r gwledydd mwyaf agored i niwed. Mae dwy ran o\ndair ohoni'n llai na phum metr uwchben lefel y mo\u0302r. Bydd cynnydd yn lefelau\u2019r moroedd yn disodli\nrhwng un a thair miliwn o bobl ar unwaith, a bydd miliynau mwy yn cael eu taro\ncnydau'n methu, sychder a thywydd poeth peryglus, a chynnydd mewn anialdiroedd.\nAc mae hyn i gyd er gwaetha\u2019r ffaith bod Bangladesh, fesul pen o\u2019r boblogaeth,\nyn un o allyrwyr isaf nwyon ty\u0302 gwydr y tu allan i Affrica Is-Sahara."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Bangladesh oedd y dylai allyrwyr mawr, gwledydd datblygedig yn bennaf, ymrwymo at\nroi cymorth ariannol i'r gwledydd hynny sydd fwyaf mewn perygl ond a fydd a\u0302 ro\u0302l\nlawer llai o ran lleihau allyriadau CO2 yn fyd-eang."}, {"text_idx": "#000008", "text": "llawer o'r arian hwn i addasu at newidiadau hinsawdd sydd eisoes wedi digwydd. Er enghraifft, mae angen i Bangladesh gryfhau\nglannau ei hafonydd yn erbyn llifogydd; mae angen gwarchod pridd sy'n cael ei\nolchi i ffwrdd; mae angen cnydau cynnyrch uchel sy'n sensitif i ddw\u0302r, ac mae\nangen mwy o erddi arnawf mewn\nardaloedd sydd wedi dioddef llifogydd. Bydd yr addasiadau hyn, a llawer o rai\neraill yn ogystal, yn costio biliynau o ddoleri."}, {"text_idx": "#000010", "text": "bod cyllid hinsawdd yn dal i fod wedi'i anelu'n bennaf at liniaru, gan ariannu\npethau fel ffermydd solar neu weithfeydd ynni dw\u0302r a allai helpu gwledydd fel\nBangladesh i leihau eu hallyriadau eu hunain. Dywedodd un o'r cynrychiolwyr fod\nBangladesh am i\u2019r cymorth maen nhw\u2019n ei dderbyn fod yn 50% tuag at addasu a 50%"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Bangladesh, fel gwledydd eraill sy'n agored i niwed o ran yr hinsawdd, hefyd am\ngael mwy o grantiau, yn hytrach na benthyciadau, sy'n eu gadael mewn dyled. Yn\nhytrach, gyda gwledydd cyfoethog yn amharod i gynnig y cymorth angenrheidiol, roedd\ncyllid yn aml yn cael ei gynnig ar sail fasnachol, drwy bartneriaethau cyhoeddus-preifat,"}, {"text_idx": "#000012", "text": "hwn o fuddsoddiad gan y sector preifat wedi'i gyfyngu gan ansicrwydd hirdymor neu risgiau uchel\ncanfyddedig yn gysylltiedig a\u0302 newid yn yr hinsawdd a\npheryglon naturiol. Fel y dywedodd un cynrychiolydd o gymdeithas ddinesig Bangladesh\nyn COP wrthym, bydd ariannu preifat yn blaenoriaethu buddiannau busnes yn\nbennaf a phrin y bydd yn diwallu anghenion enbyd pobl dlawd ac ymylol o ran\naddasu at y newid yn yr hinsawdd."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Yn o\u0302l yr IPCC, mae rhai effeithiau\u2019r newid yn yr hinsawdd yn\namhosibl eu hosgoi, ac mor ddifrifol fel na ellir adfer y sefyllfa drwy addasu.\nYn iaith polisi hinsawdd rhyngwladol, gelwir hyn yn \"golled a\ndifrod\". Enghraifft dda o hyn yw tir sydd wedi ei golli am ei fod wedi ei\nhalltu, a chynnydd yn lefel y mo\u0302r, sydd eisoes yn disodli miloedd o bobl ym"}, {"text_idx": "#000014", "text": "gosododd gwledydd sy'n agored iawn i niwed bwyslais enfawr ar ddod o hyd i ddull\ncyffredin i fynd i'r afael a\u0302 cholled a difrod. Roedd cynnig yn COP26 i greu cronfa\nnewydd ar gyfer colled a difrod, ond fe'i rhwystrwyd gan yr Unol Daleithiau a'r UE."}, {"text_idx": "#000015", "text": "arweinydd dinesig o Fangladesh oedd yn arsylwi\u2019r trafodaethau fod gan wledydd\ncyfoethog fwy o ddiddordeb mewn denu'r gwledydd tlawd (drwy addewidion o fwy o\ngymorth) i gefnogi eu hagenda o ostyngiad symbolaidd mewn allyriadau CO2 tra'n\ncynnal busnes fel arfer drwy roi allyriadau ar gontract allanol"}, {"text_idx": "#000018", "text": "rhain yn cyd-fynd ag amcanion craidd trafodaethau hinsawdd y gwledydd tlawd?\nMae'n amlwg mai elw fydd yn gyrru\u2019r sector breifat, ac mai dyna pryd y bydd yn buddsoddi."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Ti\u0302m o\u2019r Brifysgol yn datblygu dyfais i fonitro aer i dynnu sylw at heriau llygredd"}]