[{"text_idx": "#000000", "text": "Abermo a\u2019r Rhyfel ar y Mo\u0302r"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Llun o harbwr Abermo ym 1902. Ar o\u0302l adeiladu\u2019r bont reilffordd ym 1864 fe ddirywiodd y fasnach longau\u2019n gyflym, er i\u2019r diwydiant adeiladau llongau barhau am beth amser wedyn. Ffynhonnell: CBHC."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Yn y frwydr ar y mo\u0302r oddi ar Zeebrugge, cafodd 583 o longwyr Prydeinig eu lladd neu eu hanafu a 24 o Almaenwyr. Yn y pen draw, methiant oedd y cyrch, gan i\u2019r Almaenwyr lwyddo i ailagor y gamlas ar o\u0302l ychydig o ddyddiau. Ar o\u0302l dod adref i Abermo, cyflwynwyd pwrs o arian a bondiau rhyfel gwerth \u00a320 i Rowland Rowlands am ei ddewrder. Ffynhonnell: Papurau Newydd Cymru Arlein."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Ar ddechrau\u2019r bedwaredd ganrif ar bymtheg, roedd Abermo yn adnabyddus am ei phorthladd a oedd yn datblygu\u2019n gyflym ac am ei ierdydd llongau prysur. Erbyn dechrau\u2019r Rhyfel Byd Cyntaf, roedd llawer o ddiwydiant llongau Abermo wedi diflannu. Serch hynny, roedd y dref yn parhau i gynhyrchu llongwyr campus a ddefnyddiai eu medrusrwydd a\u2019u hymroddiad i sicrhau na cha\u0302i llinellau cyflenwi Prydain eu torri."}]