[{"text_idx": "#000001", "text": "Wil Roberts, neu Wil Coed fel yr oedd pawb yn ei nabod, yn gymeriad amlwg ym Mhlaid Cymru a fu farw yn ystod Mis Hydref 2022. Bu\u2019n weithgar ymhob ymgyrch y Blaid o\u2019r chwe-degau ymlaen ac yn ysgrifennydd effeithiol Cangen Pwllheli. Cyn-lywydd Plaid Cymru Dafydd Wigley a draddododd deyrnged yn ei angladd ac fe\u2019i cyhoeddir yma\u2019n llawn."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Er cof am Wil Coed....Teyrnged."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Bore da! I shall be speaking mainly in Welsh; but on behalf of Siw and the family, I want to thank everyone for their words of sympathy and to those of you from near and far, who are here today. I have made available an English translation of my script, which I hope will enable you to follow my address."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Gyfeillion annwyl \u2013 Fe roddwn y byd am beidio a\u0302 bod yma heddiw; ..."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Mae Penri\u2019n adnabyddus i genedlaethau o Gymry ledled ein gwlad fel yr awdur a greodd y cymeriad Jabas. Ond roedd cymaint, cymaint mwy i Penri: yn awdur ar sawl nofel, roedd hefyd yn athro Cymraeg a gwleidydd lleol uchel ei barch."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Cefais y fraint o weithio gyda Penri pan agorwyd Coleg Meirion Dwyfor yn 1993. Roedd o\u2019n un o blith nifer o athrawon uwchradd a ddewisodd ddod i\u2019r coleg newydd er mwyn cynnig addysg o\u2019r salon uchaf trwy gyfrwng y Gymraeg."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Yn ogystal a\u0302 gweithredu fel athro arweiniol, cynrychiolai gymuned Llanbedrog ar Gyngor Gwynedd fel cynghorydd Plaid Cymru lle daliodd bortffolio addysg ar y Bwrdd am sawl blwyddyn gan chwarae rhan allweddol ..."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Wrth edrych yn o\u0302l dros fy ngyrfa yn Senedd Ewrop, mae\u2019n anodd credu ei fod wedi ymestyn dros ugain mlynedd. Nid yw\u2019n bosibl mewn erthygl ond rhoi blas ar waith Aelod Senedd Ewrop a cheisio dangos pa mor werthfawr oedd yr Undeb Ewropeaidd i Gymru."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Pan sefais dros y Blaid yn f\u2019etholiad Ewropeaidd gyntaf ym 1989, doedd dim gobaith gennyf o ennill. Erbyn 1999 roedd y sustem bleidleisio wedi newid. Roedd pum aelod i\u2019w hethol i Senedd Ewrop yn cynrychioli Cymru gyfan ar sail canran y bleidlais i bob Plaid yn genedlaethol. Gyda\u2019r bleidlais uchaf gafodd y Blaid erioed a gyda chyffro mawr, cafodd Eurig Wyn a minnau ein hethol fel yr ASEau cyntaf. Roedd yn garreg filltir yn hanes y Blaid."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Darlith yr Athro M Wynn Thomas"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Y bardd, dramodydd a chenedlaetholwr James Kitchener Davies (1902-1952) fydd testun cyflwyniad arbennig eleni, 120 o flynyddoedd ers ei eni. Bydd yr awdur M. Wynn Thomas yn bwrw goleuni ar hanes ..."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Cafodd ei hethol yn wreiddiol fel cynghorydd ym Mangor, a hynny yn gynnar yn y 1950au. Hi oedd yr unig aelod benywaidd ar gyngor y ddinas."}, {"text_idx": "#000020", "text": "A hithau\u2019n un o aelodau cyntaf Cyngor Gwynedd ar o\u0302l ei sefydlu yn 1974, cynrychiolodd ward Penisarwaun ar sawl cyngor am flynyddoedd lawer."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Aeth yn ei blaen i gael ei hethol yn gynghorydd sir dros ward Llanddeiniolen ac yn hwyrach, dros ward Penisarwaun."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Cafodd ei hethol am y tro cyntaf yng nghanol y 1960au, ac erbyn iddi ymddeol o siambr y cyngor yn 2012 hi oedd y cynghorydd a wasanaethodd am y cyfnod hiraf ..."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Eleni mae\u2019n ganmlwyddiant geni un o Is-Lywyddion amlycaf Plaid Cymru, Dr Tudur Jones, a fu yn y swydd o 1957 hyd 1964. Fel Is-Lywydd bu\u2019n gefn i Gwynfor yn yr amlwg ac yn hael gyda\u2019i gyngor gwerthfawr iddo yn y dirgel. Gan ei fod yn byw ym Mangor, yr oedd hefyd mewn cysylltiad cyson gyda\u2019r Ysgrifennydd Cyffredinol, Elwyn Roberts, a weithredai o swyddfa Bangor. Roedd y tri, Gwynfor, Tudur ac Elwyn, ar yr un donfedd gan gynrychioli cenedlaetholdeb a godai o se\u0302l dros yr iaith Gymraeg ac a sylfaenwyd ar werthoedd Cristnogol. Fel mae\u2019n digwydd, yr oedd y tri yn Annibynwyr Yn chwedgau\u2019r ganrif ddiwethaf mynegodd Unbeb yr Annibynwyr Cymraeg eu cefnogaeth i hunan-lywodraeth i Gymru, gyda\u2019r datganiad cofiadwy mai problem Cymru oedd ei bod yn rhy bell oddi wrth Dduw ac yn rhy agos i ..."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Amcanion Amcanion y gymdeithas yw i hybu trafodaeth, gwybodaeth ac ymchwil am hanes Plaid Cymru ac agweddau o hanes sy\u2019n ymwneud a\u0302 Phlaid Cymru. I ehangu gwybodaeth am bobl a digwyddiadau a gyfranodd at hanes gyfansoddiadol y wlad cyn 1925."}]