[{"text_idx": "#000001", "text": "Beth yw pwrpas undebau a chymdeithasau Cymraeg ein prifysgolion yng Nghymru ac ym mha gyflwr maen nhw erbyn hyn?"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Mae myfyrwyr ym Mhrifysgol Caerdydd wrthi'n ymgyrchu dros gael swyddog sabothol llawn amser ar gyfer y Gymraeg."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mewn refferendwm wedi ei threfnu gan Undeb Myfyrwyr Prifysgol Caerdydd yn gynharach eleni, roedd 1,138 o blaid creu'r swydd. Ond pleidleisiodd 1,229 o fyfyrwyr yn erbyn y cynnig."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Steffan Bryn"}, {"text_idx": "#000008", "text": "\"Mae 'na fwy o fyfyrwyr Cymraeg eu hiaith yn dod i Brifysgol Caerdydd na unrhyw brifysgol arall yng Nghymru o ran niferoedd ac mae angen i'r brifysgol wneud rywbeth am hynny."}, {"text_idx": "#000009", "text": "\"Maen nhw wedi penodi aelod o staff i fod yn gyfrifol am gyfieithu, marchnata a'r polisi iaith Gymraeg, ond 'da ni'n galw ar y brifysgol i ariannu swydd y swyddog yn llawn amser. Mae'n bwysig fod y myfyrwyr Cymraeg yn cael llais teg.\""}, {"text_idx": "#000010", "text": "Y Gymdeithas Gymraeg, neu'r 'Gym Gym', yw prif fan ymgynnull myfyrwyr Caerdydd ar hyn o bryd, ac hi sydd wedi gwneud hynny ers degawdau."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Fel 'Y Geltaidd' yn Aberystwyth, mae'n gweithio - fel mae'r enw yn ei awgrymu - fel ffordd o gael myfyrwyr Cymraeg y brifysgol i gymdeithasu, ac mae hynny'n aml iawn yn digwydd drwy gynnal 'cro\u0302ls' o amgylch tafarndai'r brifddinas."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Roedd y canwr a'r cyn-wleidydd Dafydd Iwan yn fyfyriwr ym Mhrifysgol Caerdydd ac yn aelod o'r Gym Gym yn ystod y 60au."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Mae'n cofio'r dyddiau cynnar lle roedd y Gym Gym a thy\u0302 tafarn ddim yn mynd law yn llaw."}, {"text_idx": "#000014", "text": "\"Roedd y symudiad o ganu emynau wrth gerrig yr orsedd i'r dafarn ar o\u0302l y cyfarfodydd yn symudiad hanesyddol o ran diwylliant,\" meddai. \"Arweiniodd hynny at sefydlu tafarnau Cymraeg - y Moira yn Sblot i ddechra', ac yna'r New Ely, cyn i'r 'llwyddiant' ymestyn i sawl tafarn arall."}, {"text_idx": "#000015", "text": "\"Y peth pwysig oedd fod gan y Cymry Cymraeg ddewis o wahanol lefydd difyr i ymgasglu ynddyn nhw; roedd y capeli yn denu rhai, ac Aelwyd yr Urdd a Ty\u0302'r Cymry yn denu eraill, ond arweiniodd cyfnod y New Ely at sefydlu Clwb Ifor Bach yn y pen draw fel roedd yr hyder yn codi, ac at sefydlu timau rygbi a phe\u0302l-droed Cymraeg, ac yna'n ddiweddarach, y corau wrth gwrs.\""}, {"text_idx": "#000016", "text": "Er mai Cwrt Senghenydd yw prif leoliad preswylio'r Cymry Cymraeg ym Mhrifysgol Caerdydd, does ganddi ddim yr un statws - na'r hanes - a\u0302'r un yn Aberystwyth."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Ond y frwydr i ddiogelu Neuadd Pantycelyn sydd yn mynd a\u0302 bryd pawb yno y dyddiau yma."}, {"text_idx": "#000019", "text": "'No\u0302l ym mis Mehefin, cafodd y neuadd breswyl ei meddiannu gan fyfyrwyr ac aelodau Cymdeithas yr Iaith fel rhan o brotest i'w diogelu fel llety i fyfyrwyr Cymraeg."}, {"text_idx": "#000021", "text": "\"Mae Pantycelyn yn hanfodol ar gyfer gweld y Gymraeg yn ffynnu ym Mhrifysgol Aberystwyth ac mae'n hen bryd bod y brifysgol yn sylweddoli cymaint o ased yw hi iddyn nhw,\" meddai Hanna."}, {"text_idx": "#000022", "text": "\"Pantycelyn yw calon a chanolbwynt y gymuned Gymraeg yn Aberystwyth. Mae'r ymdeimlad o berthyn sydd rhwng myfyrwyr presennol, cyn-fyfyrwyr a'r gymuned ehangach gyda Phantycelyn yn rhywbeth sydd angen ei drysori."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Er hynny, mae UMCA yn parhau i fwynhau perthynas gyfeillgar o fewn y brifysgol."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Ond mae gofid bod yr ansicrwydd am Neuadd Pantycelyn yn mynd i gael effaith ar allu'r undeb i weithredu ar ran y myfyrwyr Cymraeg."}, {"text_idx": "#000026", "text": "\"Mae'n frwydr barhaus yma'n Aberystwyth i recriwtio ac annog pobl i ymuno gyda'r gymdeithas Gymraeg,\" dywedodd. \"Yn dilyn cau Pantycelyn fel llety cyfrwng Cymraeg mae'r gymdeithas Gymraeg bellach ar wasgar, ac mae'n her i ni fel UMCA i gysylltu gyda nhw a sicrhau eu bod dal yn teimlo fel petaent yn perthyn i'r gymuned Gymraeg fyw sydd gyda ni yma."}, {"text_idx": "#000027", "text": "\"Bydd y frwydr i achub Pantycelyn yn cael effaith mawr ar y gymuned Gymraeg yn Aberystwyth.\""}, {"text_idx": "#000028", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Myfyrwyr yn protestio ar do neuadd breswyl Pantycelyn yn haf 2015"}, {"text_idx": "#000031", "text": "\"Roedd Y Geltaidd mewn bodolaeth cyn UMCA, dyna oedd prif gymdeithas Gymraeg Aber, a hi fuodd yn brwydro dros sefydlu Pantycelyn."}, {"text_idx": "#000032", "text": "\"Roedd y cyd-weithrediad efo'r myfyrwyr yn arbennig, ond mae'n edrych i mi fod hi'n well adeg hynny na ma' hi wedi bod yn ddiweddar.\""}, {"text_idx": "#000033", "text": "Ond beth mae'n ei feddwl o'r undeb bron i ddeugain mlynedd ers gadael?"}, {"text_idx": "#000034", "text": "\"Mi fydd wastad angen undeb Gymraeg. Dim yn unig i allu cymdeithasu drwy gyfrwng y Gymraeg, ond i allu brwydro dros hawliau ei haelodau am faterion fel llety ac arian ac ati. Ond mae'r iaith yn ffactor ychwanegol.\""}, {"text_idx": "#000035", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Ifan James"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Mae'n dweud fod yr undeb yn derbyn cefnogaeth gan y brifysgol a bod bywyd cymdeithasol da iawn yno."}, {"text_idx": "#000038", "text": "\"Mae 20% o myfyrwyr Bangor yn siarad Cymraeg,\" meddai. \"Mae Clwb Cymru yn cael ei gynnal unwaith y mis ble mae'r myfyrwyr yn dod at ei gilydd i gymdeithasu, ac mae ganddo ni dripiau sy'n cael eu trefnu."}, {"text_idx": "#000039", "text": "\"Ond 'dyn ni hefyd yn gweithio'n agos 'da Cymdeithas Llywelyn o fewn UMCB i roi mwy o gyfleon i ddysgwyr gael synnwyr o Gymru a'r Gymraeg.\""}, {"text_idx": "#000040", "text": "Er fod myfyrwyr Cymraeg Bangor wedi gorfod symud unwaith eto ychydig flynyddoedd yn o\u0302l, mae'r gymuned Gymraeg yn parhau'n gryf ar safle newydd John Morris Jones, neu 'JMJ', yn y Ffriddoedd - gydag UMCB yn chwarae rhan ganolog."}, {"text_idx": "#000042", "text": "\"Mae'r is-ganghellor wedi bod yn gefnogol i'r Gymraeg - fydda fo ddim yn costio llawer i greu'r swydd yn llawn amser - a dwi'n hyderus y bydd o am ein cefnogi fel myfyrwyr.\""}, {"text_idx": "#000043", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Hen neuaddau preswyl JMJ ym Mangor. Mae'r myfyrwyr Cymraeg bellach wedi'u lleoli dafliad carreg i ffwrdd mewn adeiladau modern ar dir y brifysgol."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Dyn wedi'i daro a'i lusgo dan ei fan gafodd ei dwyn"}, {"text_idx": "#000052", "text": "Gareth Ward: Yr angerdd a'r aberth tu o\u0302l fy nghoginio"}, {"text_idx": "#000057", "text": "Cysylltwch a\u0302 niTabledi a ffonau symudolHefyd yn Gymraeg"}]