[{"text_idx": "#000003", "text": "20:1Bwrlwm y BaeCyfoesDiwylliantFfordd o FywLlyfrauPabell RocPortreadSteil"}, {"text_idx": "#000005", "text": "\u201cAnufudd-dod sifil mor bwysig ag erioed\u201d \u2013 Neges glir ar drothwy rali Tynged yr Iaith 2022"}, {"text_idx": "#000006", "text": "\u201cPwrpas dydd Sadwrn, felly, yw \u2018a fydd dyfodol i gymunedau Cymraeg?\u2019 ac \u2018a fydd cymunedau\u2019n gallu datblygu i fod yn Gymraeg ac yn gynaliadwy?\u2019\u201d"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Ddydd Sadwrn fe fydd ymgyrchwyr yn ymgynnull ar Bont Trefechan yn Aberystwyth \u2013 lleoliad protest gyntaf un Cymdeithas yr Iaith yn 1963 \u2013 i nodi chwe deg mlynedd ers darlledu darlith enwog \u2018Tynged yr Iaith\u2019."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Y brotest wreiddiol arBont Trefechan yn 1963"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Yn 1962 proffwydodd Saunders Lewis farwolaeth yr iaith cyn diwedd y ganrif ddiwethaf oni bai bod gweithredu, a rhybuddiodd ar y pryd mai \u2018Trwy ddulliau Chwyldro yn unig y mae llwyddo\u2019 i achub y Gymraeg rhag y bedd. Fe sbardunodd ei eiriau ymgyrchwyr i dorri\u2019r gyfraith dros y Gymraeg o\u2019r 1960au hyd heddiw."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Ac yn 2022 mae ei eiriau\u2019r un mor berthnasol ag erioed i aelodau Cymdeithas yr Iaith wrth i Gymru wynebu argyfwng yr ail gartrefi, yn o\u0302l Cadeirydd y mudiad."}, {"text_idx": "#000011", "text": "\u201cGallwn ni ddim oedi gan nad oes gan ein cymunedau ddim amser i wastraffu,\u201d meddai Mabli Siriol."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Ond er mor bwysig y buodd Saunders Lewis wrth danio\u2019r fflam dros weithredu, mae Mabli Siriol yn gweld mai ymdrech pobl ar lawr gwlad o gyd-frwydro sydd wedi troi\u2019r trai o ran sefyllfa\u2019r Gymraeg dros y trigain mlynedd ddiwethaf."}, {"text_idx": "#000016", "text": "\u201cYn amlwg mae gan y ddarlith ei hun hanes hir ac mae\u2019n amlwg o ba mor bwysig oedd hi i ysbrydoli gweithredu ac yn rhan o\u2019r hyn a sbardunodd sefydlu Cymdeithas yr Iaith,\u201d meddai."}, {"text_idx": "#000017", "text": "\u201cO\u2019n persbectif ni roedd yr alwad oedd yn ganolog i\u2019r ddarlith, o alw pobl gyffredin Cymru i gymryd lan y frwydr dros y Gymraeg trwy ddulliau chwyldro, trwy weithredu\u2019n uniongyrchol ac anufudd-dod sifil... mae\u2019r alwad yna\u2019r un mor bwysig nag erioed."}, {"text_idx": "#000018", "text": "\u201cYn amlwg mae [Saunders Lewis yn] ffigwr adnabyddus iawn, yn enwedig i bobl sydd wedi bod yn rhan o ymgyrchoedd dros yr Iaith."}, {"text_idx": "#000019", "text": "\u201cO\u2019n safbwynt ni dydy e ddim yn fater o unigolion ar ben eu hun, gan fod cymaint o bobl wedi gweithio fel casgliad o bobl a dyna beth sy\u2019n newid trywydd pethau."}, {"text_idx": "#000021", "text": "\u201cMae cymaint o bethau sydd wedi eu hennill ac i fi\u2019r unig ffordd rydyn ni wedi newid hynny yw trwy bobl gyffredin yn ymgyrchu dros hynny.\u201d"}, {"text_idx": "#000022", "text": "\u201cDirywiad yn digwydd ar lefel gymunedol\u201d"}, {"text_idx": "#000024", "text": "\u201cDoes neb yn gwybod yn iawn beth fydd yn y Cyfrifiad tan iddo ddod,\u201d meddai Mabli Siriol."}, {"text_idx": "#000025", "text": "\u201cRoedd y Cyfrifiad diwethaf wrth gwrs yn siomedig ac mae\u2019n eithaf amlwg i bawb fod yna ddirywiad yn digwydd ar lefel gymunedol, a bod lot o gymunedau yng Nghymru ble mae\u2019r nifer o bobl sy\u2019n medru\u2019r iaith ac sy\u2019n ei defnyddio bob dydd, mae yna ddirywiad amlwg wedi bod yn nifer y cymunedau hynny.\u201d"}, {"text_idx": "#000027", "text": "\u201cMae gosod cap ar nifer o ail dai mewn cymuned gan edrych ar reoli rhent a mwy o dai i berchnogaeth gymunedol, mae\u2019r rhain yn ymgyrchoedd rydyn ni wedi bod yn gwthio amdano felly mae\u2019n dda gweld y rheini\u2019n dwyn ffrwyth mewn llywodraeth,\u201d meddai Mabli Siriol."}, {"text_idx": "#000028", "text": "\u201cYr hyn rydyn ni\u2019n galw amdano yw delio gyda\u2019r holl broblemau yn y system dai a dydy e ddim yn eistedd ar waha\u0302n..."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Mae\u2019r rali ddydd Sadwrn yn un o gyfres o rali\u0308au \u2018Nid yw Cymru ar Werth\u2019 ac mae\u2019r achlysuron wedi denu pobl o hyd a lled Cymru."}, {"text_idx": "#000034", "text": "\u201cPan wnes i ddechrau ymgyrchu gyda\u2019r Gymdeithas roedd hi mor bwysig ein bod ni\u2019n parhau i ddenu pobl ifanc.\u201d"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Un o aelodau mwyaf hirhoedlog sydd wedi bod wrth galon gweithgareddau\u2019r Gymdeithas ers degawdau lu yw Ffred Ffransis, ynghyd a\u0302\u2019i wraig Meinir, sydd wedi treulio cyfnodau yn y carchar wrth ymgyrchu dros yr iaith."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Fe fagwyd Ffred Ffransis ar aelwyd Saesneg yn y Rhyl a\u2019r unig gyflwyniad a gafodd i Saunders Lewis yn yr ysgol oedd fel dramodydd, ac nid tan yn hwyrach ar o\u0302l 1962 y dechreuodd ymgyrchu gyda\u2019r Gymdeithas."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Mae\u2019n credu bod brwydr yr iaith wedi newid ychydig erbyn heddiw."}, {"text_idx": "#000042", "text": "\u201cOherwydd y gweithgarwch a fuodd yn ystod y ganrif ddiwethaf, erbyn [y ganrif hon] roedd hi\u2019n weddol sicr y byddai\u2019r Gymraeg yn byw."}, {"text_idx": "#000043", "text": "\u201cY cwestiwn ar hyn o bryd ac ers 2012 yw \u2018pa fath o ddyfodol fydd i\u2019r Gymraeg fel prif neu briod iaith Cymru?\u2019 A allwch chi ei defnyddio ymhob rhan o fywyd, neu ai goroesi fel iaith leiafrifol fydd hi?"}, {"text_idx": "#000044", "text": "\u201cBydd y rali ddydd Sadwrn yn nodi pa fath o newid sydd wedi bod."}, {"text_idx": "#000046", "text": "\u201cPwrpas dydd Sadwrn, felly, yw \u2018a fydd dyfodol i gymunedau Cymraeg?\u2019 ac \u2018a fydd cymunedau\u2019n gallu datblygu i fod yn Gymraeg ac yn gynaliadwy?\u2019"}, {"text_idx": "#000048", "text": "Bydd y Gymdeithas yn ymgynnull wrth bont Trefechan am 1.30 bnawn Sadwrn, gan orymdeithio trwy Aberystwyth a chynnal rali tu allan i swyddfeydd Llywodraeth Cymru am 2.30."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Cydlynydd Cydraddoldeb, Amrywiaeth a Gwrth-hiliaeth"}, {"text_idx": "#000055", "text": "Yr ifanc a\u0302 wyr, y gwleidyddion a dybia?"}]