[{"text_idx": "#000002", "text": "Panad, sgwrs ac atgofion yn y Groeslon"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Clwb newydd yn Neuadd y Groeslon \u2013 bob yn ail pnawn Mercher am 2:30 o\u2019r gloch"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Dydd Mercher, 22/2 cafwyd pnawn cynta Clwb Panad a Sgwrs yn Neuadd y Groeslon. Diolch i bawb a ddoth draw am banad, sgwrs a tamaid o gacan!"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mi fydd y clwb rw\u0302an yn cael eu cynnal bob bythefnos gyda\u2019r nesa bnawn dydd Mercher 8fed o Fawrth am 2:30pm. Croeso cynnes mawr i bawb!"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Yn damaid i aros pryd tan bnawn Mercher, dyma ychydig o atgofion a hanes y neuadd i chi, wedi eu dethol o ddathliadau\u2019r canmlwyddiant no\u0302l ym mis Tachwedd."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Yn y pumdegau byddai dynion o Sir Fo\u0302n yn dangos ffilmiau neu\u2019n cynnal pictiwrs yn y Neuadd ryw unwaith y mis. Roedda nhw\u2019n mynd i Neuadd Rhosgadfan hefyd gyda dau o hogiau o ardal Morfa Nefyn yn eu helpu ar adegau. Enw un o\u2019r dynion o Sir Fo\u0302n oedd Hwfa a Wil oedd enw\u2019r llall. Roedd rhai o\u2019r ffilmiau\u2019n codi ofn arna ni fel cynulleidfa. Un ffilm dwi\u2019n ei chofio\u2019n iawn yw King Kong ac roeddwn i a fy nghyfneither Llinos, oedd yn byw yn Nhre Wen ar y pryd, yn cuddio o dan ein cadeiriau! Byddai caneuon pop y dydd gan Slim Whitman ac eraill, yn cael eu chwarae cyn i\u2019r ffilms ddechrau. Ar nosweithiau braf yn yr haf byddai rhai ohonom yn cerdded o\u2019r Groeslon i Rosgadfan hefyd i weld ffilms."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Yn niwedd y pumdegau, dwi\u2019n cofio parti i ddathlu\u2019r Aelwyd yn 21ain oed gyda chyn-aelodau\u2019n bresennol. Byddai\u2019r Aelwyd yn cael ei chynnal yn y cantin yn Ysgol Penfforddelen ond byddai\u2019r eisteddfod yn cael ei chynnal yn y Neuadd bob blwyddyn. Byddai cystadlu brwd yn y cyfarfod pnawn yn ogystal a\u0302\u2019r cyfarfod nos. Ffurfiwyd 2 dim gyda chystadlu mewn canu, adrodd, meimio, chwythu cribau, chwibianu ac yn y blaen. Yr aelodau hynaf (fel Mari Vaughan, Dosi, Wenna a Nesta) fyddai\u2019n dysgu\u2019r rhai ieuengaf."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Mae gen i atgofion melys iawn am Neuadd Y Groeslon sydd yn mynd no\u0302l i fy mhlentyndod gan imi gael fy magu yn Rhes Grugan \u2013 reit dros ffordd iddi. Dwi\u2019n cofio pobol yn son fel y bu aelodau\u2019r pwyllgor gwreiddiol yn mynd o gwmpas y pentre i ofyn pwy oedd yn dymuno cyfrannu arian, cadeiriau neu ddodrefn i lenwi\u2019r neuadd. Adeilad sinc digon oer oedd o. John Price o Rathbone Terrace, oedd un o\u2019r gofalwyr cyntaf a bu fy mrawd Tegai yn dal y swydd yn y 60au."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Cynhaliwyd cyngherddau lawer yno gan yr \u201cairmen\u201d o Belan, Dinas Dinlle. Roedd y neuadd yn llawn dop adeg hynny ac roedd digonedd o hwyl i\u2019w gael. Cynhaliwyd carnifal yn yr haf yng nghaeau Cae Iago a byddai mam yn gneud dillad i ni blant efo bagiau blawd Canora gwag. Byddai\u2019n hel papura dal menyn a margarine, eu llnau\u2019n lan ac yna\u2019n eu gludo ar y dillad i greu gwisgoedd ffansi crand iawn."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Mi oedd llawer o blant y pentre yn mynd i\u2019r dosbarthiadau hyn ac yn wir mi oeddan ni yn eistedd arholiadau dawnsio. Pawb yn mynd yng nghar Mr a Mrs Hughes-Evans i Rhyl ar ddydd Sul \u2013 ac ar o\u0302l y canlyniadau mi fydda nhw yn trefnu dawns yn y Neuadd I roi\u2019r medalau i ni\u2019r plant."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Dwi\u2019n n cofio bod ar Bwyllgor Adloniant y Neuadd yn y 60au cynnar ac efo Mr Jac Williams wedi trefnu nifer o ddawnsfeydd ar nos Wener yn y Neuadd, er mwyn codi arian. Un grw\u0302p poblogaidd oedd Dino and the Wilfdfires o Borthmadog ac ambell noson efo Helen Wyn, merch ifanc a ddaeth wedyn yn enwog fel Tammy Jones. Roedd y dawnsfeydd mor boblogaidd roedd rhaid troi rhai pobl yn o\u0302l a chael Plismon ar y drws i gadw trefn; roedd pobl Sgwa\u0302r Glynllifon yn cwyno am y sw\u0302n trannoeth! Roedd bysiau yn dod o Borthmadog a Chaernarfon ac un o\u2019r rhai a drafeiliai ar y bws o Gaernarfon oedd Mr Wil Lloyd Dol Elen. Roedd yn costio punt i fynd mewn a llwyddodd y Pwyllgor Adloniant i glirio dyled y gwaith adeiladu o\u2019r 50au."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Dwi\u2019n cofio\u2019r Dawnsfeydd, ffan mawr o Dino a chofio\u2019r grw\u0302p yn canu caneuon Gerry and the Pacemakers, a lot o rei eraill. Dwi wedi bod mewn amryw o grwpiau ei hun ac efo\u2019r grw\u0302p Tumbledown Wind cafwyd noson i godi arian yn y Neuadd yn 1981. Buont yn canu yn Wembly ar o\u0302l hynny. Geshi ddim caniata\u0302d gan y Pwyllgor Neuadd yn 1970 i ymarfer ar y llwyfan efo\u2018r gita\u0302r (ond cael croeso yn y Church Room!) ond fuo ni ar y llwyfan yn canu i ddathlu canmlwyddiant Neuadd Y Groeslon."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Does gen i ddim llun, gan nad oedd gen i gamera yr adeg honno. Does gennych chi fawr o ddim pan da chi\u2019n bymtheg oed. Ond dyna\u2019r cyfnod yn fy mywyd lle roedd Neuadd y Groeslon yn lle pwysig iawn yn fy mywyd gan mai dyna lle cynhelid Aelwyd yr Urdd. Roedd sawl aelwyd mewn gwahanol bentrefi, ond i Gangen y Groeslon ron i\u2019n mynd. Dwi\u2019n cyfeirio rw\u0302an at gyfnod cyn ffonau symudol, a doedd gennym ddim set deledu yn ein cartref, felly doedd bywyd i\u2019r arddegau ddim yn hynod gyffrous."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Ond mawr oedd yr edrych ymlaen at nos Wener, a\u2019r ddwy awr a gaem yn Yr Aelwyd. Cymdeithasu mae pobl ifanc eisiau ei wneud, ac roedd Yr Aelwyd yn cynnig hynny inni gael siarad, siarad a siarad. Ambell waith, byddem yn cael ein denu at y bwrdd snwcer ... Emrys Price Jones oedd yn cynnal yr aelwyd, sef fy athro Mathamateg, a Mr Hughes, ei dad yng nghyfraith (Huws Bach), fyddai yn ei gynorthwyo. Ddaru ni erioed ddangos ein gwerthfawrogiad i\u2019r rhain am roi o\u2019u hamser rhydd i gynnal y gangen. Weithiau byddai rhywun o\u2019r tu allan yn dod i roi sgwrs inni, ond cyndyn iawn oeddem i fynd i wrando arnynt, toedd hanner awr o\u2019n hamser cymdeithasu yn cael ei wastraffu?"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Yn niffyg trafnidiaeth gyhoeddus, byddai\u2019n rhaid i mi fynd ar ofyn fy rhieni i gael cyrraedd Y Groeslon, ac i aelwydydd eraill y byddai fy chwiorydd yn mynd. Yna, am naw o\u2019r gloch, byddwn yn ymlwybro i lawr at y sgwar i ddefnyddio\u2019r ciosg. I arbed arian, cwbl fyddwn i yn ei wneud fyddai galw\u2019r rhif, gadael i 3 \u2018bib\u2019 fynd heibio, a dyna oedd y co\u0302d i\u2019m rhieni ddod i\u2019m cyrchu o Lanwnda. Mater o aros oedd hi wedyn."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Dyma lun ohonaf o flaen Neuadd Groeslon pan oeddwn tua 4 neu 5 oed. Fe\u2019i tynwyd ar ddiwrnod y carnifal blynyddol a fyddai\u2019n cael ei gynnal yn ystod yr haf, felly mae\u2019n debygol mai yn 1960 neu 1961 y tynwyd y llun. Roedd y carnifal yn un o brif ddigwyddiadau\u2019r haf yn y Groeslon a byddai gorymdaith drwy\u2019r pentre a fyddai\u2019n gorffen yn y Neuadd, ble fyddai gwobrau yn cael eu rhoi i\u2019r rhai a oedd wedi plesio\u2019r beirniad gyda\u2019u gwisgoedd ffansi. Yn y llun roeddwn wedi gwisgo fel cowboi a dwi\u2019n meddwl mai dyma\u2019r tro cyntaf i mi gymryd rhan yn y carnifal, ond nid y tro olaf."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Ar ol y rhyfel, tua\u2019r 40au, daeth pethau i ddigwydd eto yn Neuadd Y Groeslon. Dramau, cyngherddau a ryw bwyllgorau ac ati. Adag hynny wrth gwrs doeddna ddim lampau stryd, oeddani\u2019n goro mynd yng ngolau\u2019r lloer os oeddna un, a dwi\u2019n cofio ni\u2019n cerad adra ryw dro ryw hannar dwsin ohono ni o\u2019r topia a dyma ni\u2019n dod i ryw dduwch mawr yng ngiat Tanfforddelen, a be odd\u2019na on gyrr o ferlod mynydd di dod lawr am dro a ninna di dychryn gweld nhw a nhw di\u2019n dychryn gweld ni. Ond ddigwyddodd dim byd a naetho ni jyst pasio nhw a mynd adra."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Mi oeddna lawar o betha\u2019n cael eu cynnal yn y Neuadd. Clwb garddio, women\u2019s institute a dechra\u2019r 60au oedd y clinig yn cael ei gynnal yma a dwi\u2019n cofio un adag roedd rywun di trefnu i gael babyshow a cofio genod o Benygroes i ddwad efo\u2019u plant, wedi cerdded yr holl ffordd o Benygroes efo\u2019r goetshysh i Groeslon. A gaethno ni ddiwrnod bach da iawn."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Mi oedd na ryw gymdeithas yn y Neuadd ac mi gaethoni helfa drysor rhyw chydig o weithia \u2013 helfa drysor ar y llwybr i lawr am Llwyn Gwalch ac ati \u2013 a pawb yn mwynhau, ond roedd rhei plant yn rhy fychan i wbod be i neud, ac yn mynd ar goll ac odd isio chwilio amdanynhw wedyn."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Fydda mam yn perthyn i\u2019r Bytholwyrdd sef clwb yr henoed \u2013 ac mi fyddana glwb reit gry yna ar un adag yn y chwedegau, wedyn fushi\u2019n aelod o\u2019r clwb fy hun, ac yn arweinydd ar o\u0302l John Lodge. Mi oeddna rywun yn dod i siarad aton ni \u2013 ryw ddarlith fach neu sgwrs \u2013 mi oedd yn le reit handi i ddod i weld dy ffrinda \u2013 ac mi oeddanin mynd ar ambell drip i Llandudno. Cyn y Nadolig fyddani\u2019n mynd am ginio i westy crand. Ac amsar diolchgarwch mi oeddanin mynd i\u2019r ysgol ac mi fyddanin cael cyngerdd bach gan y plant a chael te bach wedyn ar o\u0302l darfod."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Ar ddiwedd y 70au a dechra\u2019r 80au fushi yn aelod o Merched y Wawr. Wel gawson ni hwyl adag hynny. Mi oeddanin gwneud ryw noson fach hwyliog o sgetsys bach ac mi odd Esyllt Owen yn chwara Piano ac mi odd Olga Lloyd Jones yn dod o hyd i ryw sgestys bach a petha i ddysgu, ac mi oddanin cal hwyl mawr ar wneud hynny a chwerthin. Mi oddani\u2019n gwneud noson fach yn y neuadd, ac mi odd pawb yn mwynhau\u2019n arw."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Tua 1940/1 cafodd John wadd gyda\u2019u gyfaill Gwilym Davies, Minffordd i ddod yn aelod o Bwyllgor y Neuadd. Roedd dau o\u2019r hen aelodau oedd yn cwyno o\u2019r llwch chwarel wedi rhoi gorau iddi. Roedd angen gwaed newydd. Cofiodd mai Alwyn Hughes Jones oedd y cadeirydd ac Ivie Parry, dipyn o architect oedd yn gweithio yn Glynllifon oedd yr ysgrifennydd."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Naill ai trwy gyfrannu eich stori eich hun, neu trwy roi cyfraniad ariannol bach i gefnogi\u2019r rhwydwaith."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Panad, sgwrs ac atgofion yn y Groeslon\nNo\u0302l i\u2019r ysgol \u2013 i ddysgu am arwyr lleol?"}]