[{"text_idx": "#000000", "text": "Rhywun ar dy ochr di"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Rwyt ti ar-lein un noson, yn meindio dy fusnes, pan pow! Rwyt ti\u2019n gweld rhywbeth sydd yn gwneud i ti wylltio! Beth wyt ti\u2019n ei wneud? Darllena isod."}, {"text_idx": "#000002", "text": "To read this article in English, click here"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Efallai nad wyt ti\u2019n hapus gyda rhywbeth sydd wedi\u2019i bostio ar dy wal. Efallai bod yna wahoddiad ffrind gan rywun diarth, neu sbam yn dweud dy fod di wedi ennill iPad. Mae hyn yn dy wylltio... ond nid oes gen ti glem sut i ddelio gyda\u2019r sefyllfa."}, {"text_idx": "#000004", "text": "\u2018Blocia\u2019 neu \u2018Cwyna\u2019 ydy\u2019r cyngor cyffredin os wyt ti\u2019n dod ar draws rhywbeth amheus ar-lein. Mae hyn yn gre\u0302t os wyt ti\u2019n gweld rhywbeth gwirioneddol ddrwg, ond beth os wyt ti ddim yn siw\u0302r pa mor ddrwg ydyw? Beth wyt ti\u2019n gwneud os yw dy ffrind yn postio jo\u0302c sy\u2019n gwneud i ti deimlo\u2019n anghyfforddus, neu\u2019r bachgen ar Instagram sy\u2019n postio pob briwsionyn o\u2019i ginio?"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Dylai\u2019r canllaw yma dy helpu i benderfynu sut i ddatrys y broblem wrth ddelio gyda phethau sy\u2019n dy wylltio neu sy\u2019n gwneud i ti deimlo\u2019n anghyffyrddus ar-lein. Byddem yn defnyddio Facebook fel enghraifft, ond dylai\u2019r cyngor yma fod yn wir i\u2019r mwyafrif o sefyllfaoedd ar-lein."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Nodyn diogelwch: Gall y we fod yn rhywle cymhleth; os wyt ti\u2019n teimlo\u2019n ansicr am beth i\u2019w wneud, cer i siarad ag aelod o\u2019r teulu, oedolyn fedri di ymddiried ynddynt (rhywun ti\u2019n adnabod yn dy fywyd go iawn) neu siarada a\u0302 Meic. Os yw\u2019n fater brys \u2013 rwyt ti neu dy ffrind mewn perygl \u2013 rho wybod i rywun ar unwaith neu ffonia 999."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Mae BLOCIO yn rhwystro rhywun rhag dy weld neu gysylltu gyda thi.\nMae CWYNO yn tynnu sylw at sefyllfa. Mae sawl math o gwyno, gan gynnwys pethau difrifol fel rhoi gwybod am drosedd. Gall cwyn am bethau difrifol cael eu hanfon at yr heddlu, felly mae\u2019n bwysig i gofio nad yw\u2019n jo\u0302c."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Felly pryd dylai defnyddio\u2019r rhain? Pa opsiynau eraill sydd yna?Cyn penderfynu, mae\u2019n bwysig ystyried cwpl o bethau."}, {"text_idx": "#000009", "text": "\u201cHelo\u0302 \u2018na, cyd-berson. Rwyt ti wedi ennill iPad! Cer i a rhoi dy fanylion cerdyn credyd i mi.\u201d"}, {"text_idx": "#000010", "text": "A yw\u2019n berson go iawn?"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Dydy \u201cSbambot\u201d ddim yn berson go iawn. Maent yn ddarnau o god sy\u2019n anfon hysbysebion, firysau a phethau eraill annymunol. Nid yw\u2019n bosib achosi poen iddynt, gan nad ydynt yn bodoli go iawn. Os yw Sbambot yn dy boeni, cwyna fod y post yn sbam. Bydd hyn yn atal ti rhag gweld y post a bydd Facebook yn archwilio. Llongyfarchiadau: un sbambot yn llai ar y we."}, {"text_idx": "#000012", "text": "dydy\u2019r brawddegau ddim yn gwneud synnwyr\nceisio dy berswadio i brynu rhywbeth neu i glicio ar ddolen amheus\ndweud dy fod di wedi ennill rhywbeth heb gystadlu\ndolenni yn dweud y cei di rywbeth drud yn rhad neu am ddim"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Ond beth os mai person go iawn ydyn nhw?"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Rwyt ti\u2019n gwybod mai person ydyn nhw, ond wyt ti\u2019n eu hadnabod?"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Gall cwrdd a\u0302 phobl newydd fod yn gre\u0302t, ac mae\u2019n hawdd gwneud ffrindiau ar-lein, ond nid oes rhaid i ti wneud dim i unrhyw ddieithryn. Os wyt ti\u2019n hapus gwneud, maen iawn sgwrsio, ond nid oes rhaid i ti. Os ydy rhywun yn danfon sylw sy\u2019n gwneud i ti deimlo\u2019n drist neu\u2019n anghyfforddus, mae\u2019n iawn i anwybyddu neu flocio (yn enwedig os ydynt yn dyfalbarhau)."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Fel arfer, gall sgwrsio ddatrys y broblem."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mae\u2019n bosib nad yw dy ffrind wedi ystyried pethau o dy safbwynt di, a ddim yn sylwi bod y post yn amhriodol neu\u2019n ymosodol. Yn yr un modd, efallai bydd trafod y mater yn helpu ti i\u2019w weld o safbwynt gwahanol hefyd."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Gofyn am eglurder os nad wyt ti\u2019n sicr; addysga os yw rhywbeth yn anghywir. Gwna hyn yn gwrtais ac yn barchus a \u2013 gobeithio \u2013 byddant yn gwneud yr un peth."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Mae\u2019n bosib nad fydd dim yn newid ar o\u0302l hyn, ond o leiaf mae\u2019n ymwybodol bod y pethau mae\u2019n postio yn gwneud i mi deimlo\u2019n anghyfforddus."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Ydy hynny wedi gwneud gwahaniaeth? Os ddim, gad i ni symud ymlaen i..."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Mae pawb yn adnabod yr un ffrind yna sydd wastad yn postio pethau anniddorol ac yn llenwi dy ffrwd newyddion. Rwyt ti\u2019n dod ymlaen yn iawn efo nhw mewn bywyd go iawn, yn eu hystyried yn ffrind felly ti ddim eisiau dileu nhw ond... maen nhw\u2019n rhy gythruddol ar-lein?"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Pobl fel hyn yw\u2019r rheswm bod dad-ddilyn yn bodoli. Mae dad-ddilyn yn golygu dy fod di\u2019n parhau i fod yn ffrind iddynt, ac yn gallu gweld y pethau maen nhw\u2019n ei bostio os wyt ti\u2019n mynd i\u2019w proffil, ond dyw\u2019r stwff ddim yn ymddangos ar dy ffrwd newyddion."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Mae gen ti\u2019r opsiwn hefyd i guddio\u2019r post. Mae hyn yn dweud wrth Facebook dy fod di dal am weld diweddariadau Dan, ond ddim mor awyddus i weld popeth mae\u2019n postio am gathod."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Dylai hyn olygu bod dy linell amser yn gwneud i ti deimlo lot hapusach. Ond, os yw rhywun yn parhau i achosi poen i ti \u2013 neu rwyt ti\u2019n teimlo bod y sefyllfa\u2019n ddigon difrifol i fynd yn syth at yr opsiynau canlynol \u2013 yna mae angen cymryd camau mawr."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Mae Dileu Ffrind yn tynnu rhywun o dy restr ffrindiau. Nid oes modd iddynt weld y mwyafrif o dy gynnwys bellach.*"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Nid ydynt yn derbyn hysbysiad o hyn, ond mae\u2019n sicr byddant yn sylwi rhywbryd. Gall hyn niweidio\u2019u teimladau ac arwain at sgwrs lletchwith y tro nesaf rydych chi\u2019n gweld eich gilydd. Efallai gallet ti anfon neges gyntaf yn esbonio pam rwyt ti wedi penderfynu dileu."}, {"text_idx": "#000027", "text": "*Ddim yn siw\u0302r pwy sy\u2019n gallu gweld dy broffil? Ar Facebook cer i\u2019r symbol clo yng nghornel dde brig y sgrin. Os yw dy osodiadau yn dangos mai ffrindiau yn unig sy\u2019n gallu gweld dy gynnwys, bydd dileu ffrind yn golygu nad fyddant yn ei weld. Ond, os yw rhywbeth wedi\u2019i osod i \u2018Cyhoeddus\u2019 neu \u2018Ffrindiau-dy-ffrindiau\u2019, wedyn gall unrhyw un ei weld."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Blocio yw\u2019r fersiwn mwyaf difrifol o ddileu ffrind. Gall unrhyw un adael sylwad ar dy gynnwys cyhoeddus (er enghraifft, ymateb i sylw rwyt ti wedi\u2019i adael ar dudalen cyhoeddus). Mae ffrindiau-dy-ffrindiau yn ymddangos yn aml mewn sylwadau ac, yn dibynnu ar dy osodiadau preifatrwydd, mae posib gall rhywun sydd ddim yn ffrind i ti anfon neges neu dagio ti. Ond nid yw hyn yn bosib os wyt ti\u2019n eu blocio. Mae blocio rhywun yn golygu nad wyt ti\u2019n gallu eu gweld, ac nid allant dy weld di."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Esbonia dy deimladau yn glir ac yn gwrtais. Gall defnyddio gweplun (emoticon) helpu lleihau\u2019r tensiwn."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Mae\u2019n anodd rhoi\u2019r to\u0302n drosodd ar y rhyngrwyd. Efallai bod y person yn meddwl mai jocian oeddet ti? Ailadrodd dy bwynt, yn fwy clir y tro yma."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Dydy osgoi ddim yn ddigon, dwi eisiau..."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Mae cwyno am rywbeth yn tynnu sylw at y sefyllfa, ac yn dweud \u201cHei, rhywun pwysig: Dylet ti weld hwn!\u201d Mae\u2019n cael ei ddefnyddio ar y we yn bennaf i gwyno am bethau sy\u2019n beryglus, yn achosi poen neu\u2019n anghyfreithlon."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Ar Facebook, mae posib cwyno am bost am sawl rheswm: gall rhoi gwybod am droseddau difrifol, ond hefyd mae posib gofyn i gael tynnu llun i lawr neu guddio pethau diflas o dy linell amser. Cyn cwyno am rywbeth, mae\u2019n bwysig i ti ddarllen yr opsiynau\u2019n ofalus i sicrhau bod y bobl gywir yn cael gwybod."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Sut ydw i\u2019n cwyno am rywbeth?"}, {"text_idx": "#000035", "text": "Dylai pob gwasanaeth cyfryngau cymdeithasol fod a\u0302 botwm cwyno (os ddim: paid a\u0302\u2019u defnyddio). Weithiau bydd angen i ti glicio ar gwymplen mewn cornel:"}, {"text_idx": "#000036", "text": "Ar adegau eraill, mae\u2019n amlwg iawn. Weithiau gyda llygad enfawr a choesau (sef logo CEOP):"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Ond, os wyt ti\u2019n penderfynu cadw dy linell amser yn glir o gynnwys cythruddol neu amhriodol, sicrha dy fod di\u2019n ddiogel, ac os nad wyt ti\u2019n siw\u0302r beth i wneud cer i siarad gydag oedolyn, neu gyda Meic."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Mae Meic yma i siarad o hyd am unrhyw beth sydd yn dy boeni. Galwa, tecstia neu sgwrsia gyda ni ar-lein yn gyfrinachol ac am ddim. Rydym yma i wrando a chynnig cyngor."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Am ddim o ffonau symudol. Ni fydd yn ymddangos ar y bil."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Yn rhad ac am ddim!"}, {"text_idx": "#000042", "text": "Oes rhywun yn gwrando arnat ti?"}, {"text_idx": "#000043", "text": "Rhywun i wrando. Rhywun i'th gymryd o ddifrif. Rhywun i roi cyngor."}]