[{"text_idx": "#000000", "text": "Galw am ddiogelu cyn-safle bomiau ger Llanberis"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Mae ymgyrchwyr yn pryderu y gallai Llyn Padarn gael ei lygru os na fydd hen chwarel Glyn Rhonwy wedi ei lanhau yn ddigonol"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Mae ymgyrchwyr sy'n protestio yn erbyn datblygiad ynni yn galw ar y Weinyddiaeth Amddiffyn i ddiogelu cyn-safle bomiau, gan ddweud fod y Weinyddiaeth wedi cadarnhau fod arfau cemegol wedi eu darganfod yno yn y gorffenol."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Dywed y grw\u0302p Pryderu Am Glyn Rhonwy bod glanhau'r ardal yn ormod o waith i gwmni preifat a'i bod yn hanfodol iddo gael ei wneud yn iawn rhag llygru un o lynoedd mwyaf adnabyddus Cymru."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Ond yn o\u0302l y Weinyddiaeth Amddiffyn mae'r safle yn ddiogel."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Yn ystod yr Ail Ryfel Byd dyma oedd storfa bomiau RAF Llanberis ac Ysgol Ffrwydron yr Awyrlu, ac am flynyddoedd wedyn bu'n lleoliad storio a dinistrio miloedd o dunelli o arfau yn cynnwys bomiau, bwledi a thanwyr."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Cafodd hen safle Glyn Rhonwy ei glirio gan arbenigwyr ar ddiwedd y 60au"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Yn dilyn pryderon am y safle, ar ddiwedd y 60au dechreuodd ti\u0302m o arbenigwyr yr Awyrlu ei ddiogelu'r a chlirio'r holl dwneli, clogwyni a thyllau chwarel."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Nawr mae'r datblygwyr eisiau gwagio'r dw\u0302r sydd wedi cronni yn un o'r chwareli a'i ollwng i mewn i Lyn Padarn cyn dechrau'r gwaith adeiladu."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Fe wnaeth SPH gomisiynu adroddiad gan gwmni arbenigol yngly\u0302n a\u0302 hanes milwrol y safle a sut i'w ddatblygu'n ddiogel."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Dywed yr adroddiad hwnnw bod arfau nerfol o'r Almaen wedi eu cadw yno ar o\u0302l y rhyfel, ond dim ond dros dro cyn eu cludo i safle arall."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Mae ymgyrchwyr wedi dweud wrth raglen Manylu BBC Radio Cymru bod eu hymchwil yn dangos bod y safle yn fwy peryglus nag yr oedden nhw wedi sylweddoli."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Maen nhw wedi dod o hyd i ddogfennau o'r cyfnod sy'n dangos bod un o'r ti\u0302m fu'n clirio'r ardal yn y 70au wedi ei anafu gan nwy mwstard - a hynny yn y twll chwarel sy'n rhan o'r cynllun ynni."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Ac ar o\u0302l cais o dan y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth, mae'r Weinyddiaeth Amddiffyn wedi cadarnhau bod rhai bomiau nwy mwstard, sy'n arfau cemegol, wedi eu canfod yno yn y 70au."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Mae'r llythyr gan y Weinyddiaeth Amddiffyn yn cadarnhau bod bomiau nwy mwstard wedi bod ar y safle"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Dywedodd Ann Lawton, o'r grw\u0302p Pryderu Dros Glyn Rhonwy: \"O'r dechrau mae SPH wedi dweud doedd yna ddim chemical weapons yno, a dim ond ar o\u0302l i ni ddangos y dystiolaeth sydd ganddo ni maen nhw wedi cydnabod bod nhw wedi bod yno."}, {"text_idx": "#000017", "text": "\"Dwi wedi bod mewn cyswllt 'efo'r MOD ac mae ganddyn nhw un adroddiad sy'n dweud bod y cemegau ddaru nhw ddod o hyd i....wedi eu dympio yna."}, {"text_idx": "#000018", "text": "\"Mae yna adroddiad arall yn dweud bod yr un rhai wedi eu cymryd i Porton Down [canolfan wyddoniaeth y Weinyddiaeth Amddiffyn] ond alla nhw ddim dweud pryn adroddiad sydd yn wir."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Mae Ann Lawton a Jeff Taylor eisiau i'r MOD wneud yn siwr nad oes unrhyw arfau cemegol ar y safle"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Mae'r grw\u0302p hefyd yn poeni am weddillion yr holl arfau gafodd eu llosgi ar y safle a'r effaith all hyn gael ar lefel y metalau yn y dw\u0302r fydd yn mynd i Lyn Padarn."}, {"text_idx": "#000022", "text": "\"Os ydi SPH yn meddwl basa nhw'n gallu llnau'r lle - dydan ni'm yn teimlo basa nhw'n gallu llnau y lle'n iawn,\" meddai."}, {"text_idx": "#000023", "text": "\"Os ydi'r lle yn cael ei ddatblygu da ni'n teimlo basa rhaid i'r MOD lanhau'r lle a'i lanhau o yn llwyr ac wedyn sicrhau bod y lle yn hollol glir o arfau cemegol.\""}, {"text_idx": "#000024", "text": "Dywedodd llefarydd ar ran cwmni SPH mai'r unig dystiolaeth o nwy mwstard yn effeithio'r safle maen nhw am ddatblygu yw'r ddamwain i'r milwr oedd yn clirio'r lle yn y 70au oherwydd difrod i un o chwe bom a ddarganfuwyd yno, ac nad oes unrhyw dystiolaeth bod mwy yn debygol o fod yno."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Maen nhw hefyd yn dweud bod cwmni arbenigol yn eu cynghori nhw am y safle ac mai nhw fydd hefyd yn gwneud unrhyw waith clirio petai angen hynny."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Mae'r llefarydd yn dweud eu bod yn dilyn yr holl ganllawiau i osgoi unrhyw lygredd a bod yr awdurdodau yn fodlon gyda'u cynlluniau."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Dywedodd Sian Williams o Cyfoeth Naturiol Cymru y byddan nhw'n monitro'r dw\u0302r sy'n mynd i'r llyn drwy gydol y cyfnod."}, {"text_idx": "#000030", "text": "\"Ar hyn o bryd does 'na ddim tystiolaeth bod metalau uchel yna. Mi rydan ni wedi cael samplau, da ni wedi edrych ar y data hynny wrth wneud y penderfyniad ac mi rydan ni'n fodlon efo'r penderfyniad da ni wedi ei wneud.\""}, {"text_idx": "#000031", "text": "Mae cynghorydd Llanberis, a chadeirydd Gweithgor Glyn Rhonwy, Trevor Edwards yn croesawu'r addewid am waith - tua 300 o swyddi adeiladu ac yna hyd at 30 o swyddi parhaol - ac yn dweud nad oes angen pryderu."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Dywedodd: \"Os oes yna amodau yna yn dweud peidiwch a\u0302 gwneud hyn, peidiwch a\u0302 gwneud llall, gwnewch hyn a gwnewch llall - rhaid iddyn nhw gadw i'r amodau a fydd na ddim llygredd o gwbl, a bydd hwn yn cael ei fonitro.\""}, {"text_idx": "#000034", "text": "Dywedodd llefarydd ar ran y Weinyddiaeth Amddiffyn wrth Manylu: \"Yn dilyn archwiliad trylwyr ym mis Tachwedd 1975, cafodd safle chwareli Llanberis ei asesu'n glir o arfau."}, {"text_idx": "#000035", "text": "\"Fe wnaeth astudiaeth fwy diweddar o'r holl safleoedd MOD ym Mhrydain, allai fod wedi storio nwy mwstard, ddod i'r casgliad nad oedd angen mwy o waith adfer yn hen safle RAF Llanberis.\""}, {"text_idx": "#000036", "text": "Yn dilyn argymhelliad gan yr archwilydd cynllunio wedi ymchwiliad wnaeth bara chwe mis y llynedd, mae disgwyl penderfyniad cynllunio gan yr Ysgrifennydd Gwladol o fewn y pythefnos nesaf."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Manylu, dydd Iau 12:30 a dydd Sul 16:00 - ac ar yr iPlayer."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Prif StraeonYsgolion yn parhau i gael trafferthion yn DoverPublished1 awr yn o\u0302lGwerthu maes awyr yn bosib 'oni bai am Covid'Published6 awr yn o\u0302l'Dylai Jonathan Edwards gael dychwelyd i Blaid Cymru'Published2 awr yn o\u0302l"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Ysgolion yn parhau i gael trafferthion yn Dover"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Gwerthu maes awyr yn bosib 'oni bai am Covid'"}, {"text_idx": "#000043", "text": "'Rhan fach iawn o hanes Affrica ydi caethwasiaeth'"}]