[{"text_idx": "#000000", "text": "Penderfyniadau 'anodd eithriadol' wrth bennu treth cyngor"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Mae cynghorau wedi gorfod gwneud \"penderfyniadau anodd eithriadol\" i gadw'r ddesgil yn wastad yn ariannol wrth osod eu cyllidebau a phennu treth y cyngor, yn o\u0302l un arweinydd cyngor."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Mae trigolion yn wynebu cynnydd yn y dreth sy'n amrywio o 3.6% yn Rhondda Cynon Taf i bron 10% yn Sir Benfro, er bod y sir honnw'n codi llai na rhai eraill."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Dywedodd arweinydd Cyngor Torfaen, Anthony Hunt, mai dim ond hyn a hyn o arbedion sy'n bosib os am sicrhau bod gwasanaethau hanfodol yn cael eu cynnal."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mae Llywodraeth Cymru'n dweud bod cynghorau wedi cael \"y setliad gorau posib\"."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mae arian craidd Llywodraeth Cymru'n cyfateb i rhwng dau draean a thri chwarter o gyllideb pob awdurdod lleol unigol."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Fydd arian craidd yr un cyngor yn codi digon i gyfateb i chwyddiant. Cyngor Caerdydd gafodd y cynnydd uchaf - 0.9% - ac fe gafodd pum cyngor ostyngiad o 0.3%."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Gyda chyfran helaeth o wariant y cynghorau yn mynd at wasanaethau statudol fel ysgolion a gofal cymdeithasol, mae arweinwyr cyngor wedi gorfod chwilio am doriadau posib mewn meysydd eraill."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Ymhlith y cynigion a fu'n rhaid eu rhoi o'r neilltu oherwydd gwrthwynebiad y cyhoedd mae toriadau i wasanaethau llyfrgell ym Mhowys, dileu parcio am ddim dros gyfnod y Nadolig yng Ngwynedd, a chwtogi hebryngwyr croesfannau ysgol ym Mlaenau Gwent."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Dywedodd y Cynghorydd Hunt, llefarydd cyllid ac adnoddau Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru: \"Mae awdurdodau lleol yn gorfod gwneud penderfyniadau anodd eithriadol er mwyn cydbwyso'r cyllidebau a'r dreth cyngor ar gyfer 2019-20."}, {"text_idx": "#000010", "text": "\"Oherwydd y llymder, sy'n parhau, mae cynghorau wedi eu gadael gyda bwlch mawr ar gyfer y flwyddyn ariannol nesaf, gan nad yw'r cyllid yn cynyddu yn unol a\u0302'r pwysau ar wasanaethau fel gofal cymdeithasol.\""}, {"text_idx": "#000011", "text": "Dywedodd bod cynllunio cyllidebau hefyd yn fwy anodd oherwydd ansicrwydd dros bwy fydd yn talu am godiadau sydd wedi'u cytuno ar lefel genedlaethol ym mhensiynau a chyflogau ar gyfer gweithwyr yn cynnwys athrawon a swyddogion ta\u0302n."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Ond mae'n canmol Llywodraeth Cymru am y ffordd y bu'n cydweithio gyda'r awdurdodau lleol wrth geisio pwyso ar Lywodraeth y DU am fwy o arian."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: \"Rydym wedi cynnig y setliad gorau posib i lywodraeth leol yn y nawfed blwyddyn o lymder, gan leihau'r toriad roedd y cynghorau wedi ei ragweld."}, {"text_idx": "#000014", "text": "\"O ganlyniad, mae'r toriad o 1% a gyhoeddwyd yng nghyllideb terfynol 2018-19 bellach yn gynnydd o 0.2%... [a threfniant] fel bod yr un awdurdod lleol yn wynebu gostyngiad o fwy na 0.3% yn ei arian craidd.\""}, {"text_idx": "#000015", "text": "Dywedodd y llefarydd bod yr arian craidd o \u00a34.2bn i gynghorau yn cael ei rannu yn o\u0302l fformiwla sy'n asesu'r angen cymharol ac yn ystyried \"toreth o wybodaeth\" am nodweddion demograffig, ffisegol, economaidd a chymdeithasol yr awdurdodau lleol."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Er i Gyngor Sir Penfro osod y cynnydd treth cyngor mwyaf eto eleni, dyma'r sir sydd a\u0302r biliau lleiaf yn achos bob math o eiddo - \u00a31,092 eleni ar gyfer eiddo Band D."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mae'r ddau gyngor sydd a\u0302'r cynnydd lleiaf ymhlith y rhai sydd a\u0302 biliau mwyaf uchel."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Mae'r cyfraniadau ar gyfer yr heddlu a chynghorau tref a chymuned yn gallu ychwanegu tua \u00a3300 y flwyddyn i fil terfynol bob cartref."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Bu'n rhaid i arweinwyr dau gyngor - Powys a Bro Morgannwg - wrthsefyll gwrthwynebiadau ymhlith aelodau eu grwpiau eu hunain cyn cael se\u0302l bendith i'w cyllidebau."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Cynnydd treth cyngor a biliau blynyddol Band D ar gyfer 2019-20 (heb gynnwys cyfraniadau i'r heddlu a chynghorau cymuned)"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Conwy: Cynnydd o 9.6% i dreth cyngor"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Mo\u0302n am gynyddu Treth Cyngor 9.5%"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Treth Cyngor Powys i godi 9.5%?"}, {"text_idx": "#000036", "text": "Colofn Shane: Sut mae atal Iwerddon?"}]