[{"text_idx": "#000002", "text": "Ysbryd Morgan: Adferiad y Meddwl Cymreig"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Man cychwyn y llyfr hwn oedd cyfweliad ar gyfer swydd darlithydd Athroniaeth gyda\u2019r Coleg Cymraeg, dros wyth mlynedd yn o\u0302l. Gwyddwn ddigon bryd hynny i sylweddoli y byddai yna bosibiliadau difyr wrth ymgymryd ag athroniaeth trwy gyfrwng y Gymraeg, yn ogystal a gwneud hynny o safbwynt trwyadl Cymreig. Yn wir, fel rhan o\u2019m cyfweliad, bu trafod ar fodiwl posib a fyddai\u2019n edrych ar unigolion o bwys yng nghyd-destun hanes Cymru, ac i wneud hynny o safbwynt syniadaeth. Dyma a fyddai\u2019n sylfaen maes o law ar gyfer fy llyfr cyntaf gyda\u2019r wasg, sef Credoau\u2019r Cymry. Trwy\u2019r broses o addysgu\u2019r modiwl, ac yna ysgrifennu\u2019r llyfr, mi ddes i sylweddoli arwyddoca\u0302d a phosibiliadau ehangach yr orchwyl."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Awgrymodd Credoau\u2019r Cymry amlinelliad o hanes deallusol cydlynnol, a dyna\u2019r wyf yn ei ddatblygu yn y llyfr newydd \u2013 o\u2019r oes cyn-Rufeinig a oedd yn gefnlen i oes Pelagus (un o\u2019r ddau \u2018Morgan\u2019 yn yr hanes) hyd at heddiw. Wrth fynd ati i ysgrifennu, sylweddolais na fu hanes deallusol o\u2019r fath erioed yn rhan sylweddol o\u2019r traddodiad Cymreig mewn ffordd drwyadl ac hunan-ymwybodol, er gwaethaf ein hunan-ymwybyddiaeth fel cenedl ar waha\u0302n, gyda phrif-ffrwd diwylliannol radical a blaengar."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mae hyn yn agor hyn cil y drws ar gwestiynau dyrys ac anodd sydd, o anghenraid, yn amlygu agweddau ar ein gwendidau hanesyddol. Symptom yw hyn, yn fy marn i, nid yn unig o ddiffyg statws i ffurfiau Cymreig o feddylu ac athronyddu (y byddai rhai\u2019n\ncwestiynnu a ydynt yn gymwys ar gyfer athroniaeth), ond hefyd o\u2019r diffyg ehangach o gadarnle ym myd addysg uwch i astudio\u2019r byd yn ei amryw ffurfiau o safbwynt Cymreig a Chymraeg. Gwn fod cyfeirio at gyflwr o\u0302l-drefedigaethol Cymru yn creu tipyn o anniddigrwydd ymhlith rhai ond, ar wastadedd deallusol, anodd ydyw imi beidio a\u0302 bwrw golwg ar gyflwr ein prifysgolion a theimlo fod yno un lens sy\u2019n un addas i\u2019w defnyddio."}, {"text_idx": "#000009", "text": "A dyma gysylltu gyda\u2019r thema\u0302u nad oeddent gymaint ar flaen fy meddyliau wrth ymhel a\u0302\u2019r ymchwil yn y cyfnod cynnar \u2013 ond sydd erbyn hyn yn anhepgorol o ran argyfwng cyfalafiaeth ddiweddar"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Mae\u2019r ape\u0302l i adfer y meddwl Cymreig yn alwad i gydnabod datgymalu cynyddol ein cymunedau, ein hiaith a\u2019n ffordd o fyw, ac i ddwysystyried y ffordd ymlaen yng ngoleuni\u2019r tuedd hwnnw. Heb annibyniaeth barn, heb yr ewyllys i brofi ein personoliaeth hanesyddol, diwylliannol a ieithyddol unigryw, ac heb sylweddoliad fod angen troi cefn ar gyfalafiaeth i wireddu Cymru ystyrlon, yna bydd hi\u2019n amhosib gwarchod ein hetifeddiaeth a\u2019n hysbryd yn wyneb yr heriau lu nad oes modd gochel rhagddynt bellach."}]