[{"text_idx": "#000026", "text": "Sir Benfro yn yr Oes Haearn"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Codiad yn Lefel y Mo\u0302r"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Mae Sir Benfro\u2019n gyrchfan boblogaidd i dwristiaid. Maen nhw\u2019n cael eu denu gan y golygfeydd sydd heb eu difetha, y dirwedd drawiadol a\u2019r bywyd gwyllt bendigedig a thoreithiog. Tra bod rhai yn dewis ymlacio ar y traethau tywodlyd hyfryd, mae eraill yn chwilio am antur ar dir a mo\u0302r."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Efallai y byddan nhw am droi eu llaw at gaiacio i fyny dyfrffordd y Daugleddau neu roi tro ar arfordira ar hyd y morlin garw. Mae ymwelwyr eraill yn mwynhau concro Llwybr Arfordir Sir Benfro, neu\u2019n cael pleser o weld aderyn neu anifail gwibiog."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Mae ymwelwyr o fantais sylweddol i Sir Benfro ac mae twristiaeth yn rhan bwysig o\u2019r economi lleol. Mae\u2019r arian y maen nhw\u2019n ei wario yn gallu helpu gwarchod a gwella golygfeydd a bywyd gwyllt yr ardal, tra bod swyddi\u2019n cael eu creu i ddarparu ar gyfer anghenion ymwelwyr."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Ond, tra bod yna lawer o fanteision, nid yw popeth sy\u2019n dod law yn llaw a\u0302 thwristiaeth yn dda. Mae llawer o ymwelwyr mewn un neu dda leoliad pot me\u0302l, yn gallu achosi problemau. Ym mhle mae pobol yn parcio eu ceir? Sut mae cymaint o draed yn effeithio ar fywyd gwyllt a Llwybr yr Arfordir?"}, {"text_idx": "#000041", "text": "Mae Arfordir Penfro yn ardal boblogaidd i bobl ddod ar eu gwyliau ac felly mae yna alw am feysydd carafa\u0301n a gwersylla. Fe all y meysydd hyn ddod a\u0302 manteision economaidd i\u2019r ardal gan gynnwys cyflogaeth leol. Ond mae ardaloedd mawr o garafannau gwyn llachar a lliwgar yn gallu difetha harddwch naturiol ardal, fel ei bod yn llai deniadol ac apelgar i ymwelwyr. Dyma rai o\u2019r dadleuon a geir ar y ddwy ochr."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Maes carafanau ar Arfordir Penfro"}, {"text_idx": "#000043", "text": "Dod ag arian i\u2019r ardal\nDarparu gwyliau cost isel i fwy o bob\nCymryd y pwysedd oddi ar dai lleol trwy ddarparu opsiwn arall am lety."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Difetha harddwch naturiol yr ardal fel ei bod yn llai deniadol fel cyrchfan i dwristiaid\nCyfleoedd cyflogaeth yn dueddol o dalu cyflog isel ac yn waith tymhorol\nYn aml, mae pobl sy\u2019n aros mewn meysydd carafa\u0301n yn dod a\u0302\u2019u bwyd gyda nhw ac felly nid ydynt yn gwario llawer mewn siopau a bwytai lleol\nMae llawer o\u2019r heolydd mynediad at yr arfordir yn lonydd bach gwledig ac mae carafannau teithiol yn gallu achosi tagfeydd traffig difrifol\nNi adeiladwyd y strwythur mewnol lleol e.e. cyfleusterau carthffosaeth, i allu ymdopi gyda\u2019r niferoedd ychwanegol o bobl yn yr haf."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Polisi cyffredinol Awdurdod y Parc Cenedlaethol yw na ddylid caniata\u0301u ceir ar y traethau, oherwydd maen nhw\u2019n gallu bod yn beryglus i ymdrochwyr, plant a phobl eraill sy\u2019n ymlacio ac yn mwynhau\u2019r traeth. Mae yna berygl hefyd i\u2019r ceir gael eu rhwystro yn y tywod meddal gan orfod cael eu llusgo i ffwrdd ac mae yna berygl iddynt ddioddef difrod oherwydd y dw\u0302r hallt a\u2019r tywod/cerrig crwn. Maen nhw hefyd yn gallu difrodi strwythur y traeth, llystyfiant a bywyd morol."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Ar bob traeth, mae perchennog y blaendraeth a/neu\u2019r cyngor lleol yn gallu cyflwyno is-ddeddfau i reoli\u2019r hyn sy\u2019n digwydd ar y traeth. Yn y rhan fwyaf o achosion, ni chaniateir ceir ar y traeth."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Ond mewn rhai achosion, mae ceir yn cael mynd ar y traeth er mwyn lansio cychod o drelars \u2013 er enghraifft, mae hyn yn digwydd yn Aberllydan a Freshwater East. Mae rhai cymdeithasau ac unigolion yn gallu cael caniata\u0302d neu drwydded i ddefnyddio cerbydau ar y traeth hefyd, fel gwasanaethau brys, glanhau\u2019r traeth, a chasglu chwyn lafwr."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Mae Awdurdod y Parc Cenedlaethol yn prydlesu\u2019r rhan fwyaf o\u2019r blaendraeth (y rhan o\u2019r traeth rhwng llanw uchel a llanw isel) ar hyd Arfordir Penfro gan Ysta\u0302d y Goron. Mae hyn yn golygu bod yr Awdurdod yn gallu rheoli\u2019r hyn sy\u2019n digwydd ar y darn yna o dir, a gellir gwahardd ceir os oes naill ai rhwystr corfforol neu ffordd o roi is-ddeddfau lleol mewn grym os oes angen."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Ceir ar Draeth Mawr, Trefdraeth"}, {"text_idx": "#000051", "text": "Mewn ychydig achosion (fel Traeth Mawr Trefdraeth) mae yna draddodiad o barcio ar y traeth ac mae yna gefnogaeth gref gan bobl leol. Mae hyn yn gallu bod yn broblem fawr i Awdurdod y Parc Cenedlaethol oherwydd mae\u2019n anodd ei rheoli \u2013 gyda\u2019r pryder sylfaenol y gallai un o\u2019r ceir daro plentyn neu oedolyn a\u2019u hanafu. Yn 2023, prynodd yr Awdurdod y tir a ddefnyddir yn draddodiadol ar gyfer parcio ar y traeth. I gael gwybod mwy ewch i\u2019n tudalen \u2018Troi\u2019r Llanw ar Barcio ar Draeth Trefdraeth\u2018."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Mae\u2019r clogwyni calchfaen godidog yn ne-orllewin Sir Benfro yn atyniad i bob math o ddefnyddiwr. I rywogaethau adar prin fel y fra\u0302n goesgoch a\u2019r hebog tramor, maen nhw\u2019n safleoedd nythu delfrydol, ac mae sawl math o aderyn y mo\u0302r yn mynd yn o\u0302l atynt bob blwyddyn i fagu eu rhai bach. Mae\u2019r holltiadau, y cafnau a\u2019r ogofau yn gynefin addas i\u2019r ystlum, yn enwedig dros fisoedd yr haf. Mae\u2019r clogwyni hefyd yn apelio at bobl sy\u2019n dod yma ar eu gwyliau, a cherddwyr, gan gynnig golygfeydd gwych. Ond, mae\u2019r clogwyni\u2019n arbennig o ddeniadol i ddringwyr, ac yn denu ymwelwyr o bedwar ban byd."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Os digwydd i chi ymweld a\u0302\u2019r safle yn ystod y gwanwyn neu\u2019r haf, fe welwch chi lawer o bobl yn mwynhau\u2019r golygfeydd; cerddwyr, teuluoedd, dringwyr, gwylwyr adar. Ac eto, nid oedd y sefyllfa i ddringwyr wastad mor hapus. Pan gre\u0308wyd Llwybr yr Arfordir yn y 1970au cynnar, roedd mynediad at y clogwyni yn Sain Gofan yn gyfyngedig. Roedd y tir yn eiddo i\u2019r Weinyddiaeth Amddiffyn, ac roedd Awdurdod y Parc Cenedlaethol, ymhlith grwpiau eraill, yn poeni y byddai unrhyw weithgarwch yn niweidiol i adar yr ardal."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Cerddwyr ar Llwybr yr Arfordir."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Mewn safleoedd pot me\u0302l. Dyma rannau mwyaf poblogaidd Llwybr yr Arfordir ac, fel arfer, maen nhw\u2019n agos at feysydd parcio, traethau a golygfannau. Ym Mhont Werdd Cymru ger Castellmartin, mae\u2019r tir wedi cael ei erydu wrth fynediad yr olygfan ac o amgylch y sylfaen am fod pobl am fwynhau\u2019r olygfa o\u2019r bwa naturiol.\nBle mae\u2019r pridd yn denau mae\u2019n gallu treulio a dadorchuddio\u2019r creigwely. Mae hyn yn anghyffyrddus i gerdded arno. Mae cerddwyr yn dueddol o gerdded ar y naill ochr neu\u2019r llall o ardal sydd wedi dioddef erydiad, gan ledaenu\u2019r llwybr a sathru ar lystyfiant.\nAr Lwybr yr Arfordir, ble mae yna olygfeydd arbennig o hardd o\u2019r clogwyni neu fynediad at silffoedd i bysgota. Mae llwybrau\u2019n ffurfio o\u2019r prif Lwybr at ymyl y clogwyni. Mae hyn yn gallu bod yn beryglus o ran diogelwch a chadwraeth.\nAr lethrau. Mae problemau\u2019n digwydd pan fydd y rhychau sy\u2019n cael eu treulio gan gerddwyr yn dod yn sianelu ar gyfer dw\u0302r glaw.\nMewn safleoedd archeolegol. Mae Llwybr yr Arfordir yn pasio\u2019n agos at nifer o dirweddau hanesyddol, a thrwyddynt, gan gynnwys sawl Bryngaer o\u2019r Oes Haearn. Mae\u2019r safleoedd diddorol hyn yn agored i gael eu niweidio gan erydiad. Ym Mhenrhyn Sain Gofan, mae ffiniau cae canoloesol a lleiniau tyfu wedi cael eu herydu o ymyl y clogwyni, oherwydd gweithgarwch dringo yn rhannol."}, {"text_idx": "#000063", "text": "Ble mae\u2019r creigwely wedi cael ei ddatgelu, mae\u2019n bosib torri carreg i ffwrdd i greu arwyneb llyfn, gan annog cerddwyr i aros ar y llwybr.\nAilosod tywarch a llystyfiant i rwystro pobl rhag defnyddio llwybrau bob ochr. Fe ddigwyddodd hyn yn Freshwater East ble roedd y twyni tywod wedi cael eu herydu\u2019n sylweddol dros lawer o flynyddoedd. Fe gafodd yr ardal, yn yr achos hwn, ei ffensio i ganiata\u0301u adfywiad. Erbyn hyn, mae wedi ail agor ac mae yna lwybr dynodedig trwy\u2019r twyni.\nTorri gyli\u0308au a chyflwyno gwyryddion i ddargyfeirio a rheoli dw\u0302r glaw a dw\u0302r ffo.\nFfensio ardaloedd sy\u2019n fwy sensitif, er enghraifft safleoedd archeolegol neu ardaloedd ble mae yna flodau a ffawna prin. Ble mae hyn yn digwydd, mae Awdurdod y Parc Cenedlaethol yn arddangos gwybodaeth i ddweud wrth ddefnyddwyr y Llwybr."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Mae Awdurdod y Parc Cenedlaethol yn rheoli Llwybr yr Arfordir i sicrhau\u2019r mynediad a\u2019r mwynhad gorau posib. Ond, rhaid sicrhau cydbwysedd rhwng effeithiau defnyddwyr ac amddiffyn ansawdd y dirwedd a gwarchod natur."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Mae Porth Clais yn gilfach lanw fechan ar Benrhyn Tyddewi. Mae\u2019r clogwyni o dywodfaen yn cynnig cyfleoedd i ddringo a physgota, tra bod yr harbwr bach yn lle diogel i lansio cychod bach, canwod a chaiacau. Yn bennaf, mae\u2019r dirwedd arfordirol yn weundir clogwyni mo\u0302r, ond mae\u2019n gynefin pwysig i anifeiliaid di-asgwrn-cefn ac i adar sy\u2019n bridio, fel pibydd y graig. Mae\u2019r arfordir danheddog iawn, sy\u2019n frith o ogofau, yn gynefin da i forloi, gan gynnig cysgod a diogelwch rhag llygaid busneslyd ar y clogwyni uwchben. Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol sy\u2019n berchen ar yr ardal ac yn ei rheoli, ac mae\u2019n darparu maes parcio a thoiledau."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Ar brynhawn heulog braf ym mis Mehefin yn 2008, roedd Porthclais yn bot me\u0302l a\u2019r maes parcio dan ei sang, ac fe fu llawer o ymwelwyr yn mwynhau gwres y dydd. Yn y filltir o siwrnai o\u2019r harbwr i Gapel y Santes Non, roedd yna bedwar grw\u0302p yn arfordiro, dau ba\u0302r o bysgotwyr yn pysgota o\u2019r silffoedd tywodfaen, tri grw\u0302p o ddringwyr, dau gwch pysgota bach, un yn edrych ar y potiau cimwch, dau grw\u0302p yn hwylio caiacau a chanwod, chwe grwpiau o gerddwyr, tri theulu\u2019n cael picnic ac un teulu\u2019n dal crancod oddi ar wal yr harbwr."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Ond, a oedd y lefel yma o ddefnydd hamdden yn dda i\u2019r rhan yna o\u2019r arfordir? Yn yr un siwrnai o filltir prin iawn oedd y bywyd gwyllt a welwyd, dim ond ambell wylan yn hofran uwchben, yn llygadu\u2019r bwyd picnic a oedd wedi cael ei daflu i ffwrdd. Mae gormod o bobl mewn un man yn dod a\u0302 chyfres newydd o broblemau, sy\u2019n cynnwys tensiwn rhwng defnyddwyr gwahanol. Ar y prynhawn hwn, roedd un cerddwr a oedd yn chwilio am dawelwch a golygfeydd hardd yn cystadlu gydag arfordirwyr ifanc cyffrous ac egni\u0308ol. Ar y mo\u0302r islaw, roedd un grw\u0302p o gaiacwyr yn llwybr cwch pysgota, ac fe arweiniodd hyn at gweryl."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Gall hefyd arwain at golli cynefin i fywyd gwyllt. Mae\u2019n well gan forloi leoliadau diarffordd, tawel, ond dyma\u2019r union fannau yr oedd hwylwyr ac arfordirwyr yn eu harchwilio."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Mae Awdurdod y Parc Cenedlaethol yn gweithio gyda darparwyr hamdden, perchnogion tir a grwpiau cadwraeth lleol. Mae yna godau ymddygiad mewn lle, fel y Cod Morol a\u2019r Cytundeb i Ddringwyr, sy\u2019n annog defnyddwyr i ymddwyn yn ystyriol ac yn gyfrifol, ac i osgoi difrod a tharfu. Ond, yn yr achos hwn, a oedd gormod o bobl mewn un lle ar yr un pryd, a beth yw\u2019r ateb? Mae bron yn amhosib darogan faint o bobl fydd yn defnyddio un lle ar un diwrnod. Ai\u2019r ateb yw cyfyngu ar weithgareddau penodol mewn mannau penodol? A yw hynny\u2019n gwthio\u2019r broblem ymhellach i fyny\u2019r arfordir?"}, {"text_idx": "#000073", "text": "Mwy am Ddaearyddiaeth y Parc Cenedlaethol"}, {"text_idx": "#000074", "text": "Yma yn Sir Benfro, mae yna amrywiaeth wych o afonydd, o ysblander y Cleddau Ddu a'r Cleddau Wen i'r nentydd lleiaf sy'n byrlymu ar draws llethrau Bryn..."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Gwybodaeth am y Parc Cenedlaethol"}, {"text_idx": "#000080", "text": "Darganfyddwch sut mae Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro yn taclo cynaliadwyedd, newid yn yr hinsawdd a chodiad yn lefel y mo\u0302r."}, {"text_idx": "#000081", "text": "Darganfyddwch rai o\u2019r ffeithiau a ffigyrau diddorol sy'n amlygu pam fod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro mor arbennig."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Gellir diffinio archeoleg fel y broses o 'astudio pobl yn y gorffennol, trwy'r olion y maen nhw'n gadael ar eu ho\u0302l."}, {"text_idx": "#000084", "text": "Dewch i archwilio\u2019r bywyd gwyllt bendigedig sydd wedi ymgartrefu yma ar Arfordir Penfro."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Mae yna lawer o gynefinoedd ym Mharc Cenedlaethol Arfordir Penfro sy'n cynnal amrywiaeth eang o fywyd gwyllt."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Mae\u2019r cerrig sy\u2019n ffurfio sylfeini\u2019r Parc yn un o\u2019r prif resymau dros ein dynodiad fel Parc Cenedlaethol yn y lle cyntaf."}, {"text_idx": "#000087", "text": "Yn yr adran hon, rydyn ni\u2019n eich gwahodd chi i deithio yn o\u0302l mewn amser i archwilio hanes diwylliannol cyfoethog Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro."}]