[{"text_idx": "#000026", "text": "Sir Benfro yn yr Oes Haearn"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Codiad yn Lefel y Mo\u0302r"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Nodyn cyngor \u2013 Gwybodaeth esboniadol am blannu ffiniau"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Un o brif rywogaethau brodorol gwrychoedd Sir Benfro fyddai\u2019r Ddraenen Wen (50-60%) ynghyd a\u0302\u2019r Ddraenen ddu a Choed cyll. Bydd hyn yn creu gwrych brodorol sy\u2019n llai tebygol o ddioddef o bla\u0302u a chlefydau sy\u2019n fwy o risg mewn gwrychoedd sy\u2019n cynnwys un rhywogaeth.\nMae\u2019r Ddraenen ddu yn rhywogaeth allweddol yng ngwrychoedd Sir Benfro ond yn gyffredinol fe\u2019i ceir ar gloddiau Sir Benfro lle gall gwreiddiau ochrol y rhywogaethau a blannwyd gyfyngu ar y natur ymledol. Lle caiff y Ddraenen ddu ei phlannu fel gwrych ac nid ar glawdd gall ymledu i fannau agored fel caeau neu erddi wrth ymyl y gwrychoedd dan sylw. Os caiff y tir cyfagos a\u2019r gwrych eu rheoli\u2019n rheolaidd, efallai na fydd hyn yn broblem, ond dylid ei ystyried o hyd os mai dyma\u2019r brif rywogaeth y bwriedir ei phlannu.\nGellir hefyd ystyried bod cynnwys rhywogaethau fel Piswydden, Cwyrosyn a Gwifwrnwydden y gors hefyd yn cynyddu amrywiaeth.\nOs oes angen mathau bythwyrdd, gellir ystyried defnyddio rhywogaethau brodorol fel Celyn ac Yswydden.\nDyma restr o rywogaethau coed neu lwyni sy\u2019n gynhenid i Sir Benfro sy\u2019n addas ar gyfer gwrychoedd."}, {"text_idx": "#000040", "text": "* Gellir hefyd tyfu\u2019r rhywogaethau hyn yn goed bach o fewn y gwrych.\n** I\u2019w cael mewn safleoedd agored iawn"}, {"text_idx": "#000041", "text": "Gellir plannu coed mwy, fel Derw, hefyd os oes angen. Mae Onnen yn rhywogaeth frodorol a geir ar wrychoedd; fodd bynnag, cynghorir nad yw Onnen yn cael ei defnyddio mewn cynlluniau plannu ar hyn o bryd. Cyfeiriwch at Orchymyn Iechyd Planhigion (Cymru) (Diwygio)\nGall Ysgawen dyfu\u2019n gyflymach na rhywogaethau gwrychoedd eraill ac felly argymhellir ei chynnwys unwaith y bydd y gwrych wedi dechrau sefydlu gan ei bod o fudd i fywyd gwyllt oherwydd ei bod yn cynhyrchu blodau ac aeron. Os mai nod y gwrych yw diogelu stoc yna efallai na fydd Ysgawen yn addas; oherwydd ei natur frau sy\u2019n creu \u2018dolen wan\u2019.\nUnwaith y mae wedi sefydlu, gellid ystyried cynnwys rhywogaethau \u2018dringo\u2019 fel Rhosyn Gwyllt, Gwyddfid a Rhosyn Dringo i gynyddu amrywiaeth yn ogystal ag ychwanegu cryfder ochrol ychwanegol a llawnder i\u2019r gwrych. Cynghorir bod y gwrych yn cael amser i sefydlu yn gyntaf rhag i blanhigion dringo fynd yn drech na\u2019r llwyni ifanc."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Gwybodaeth ar gyfer Cais Cynllunio"}, {"text_idx": "#000044", "text": "Dylid cymryd gofal i sicrhau, lle y bo\u2019n bosibl, bod rhywogaethau brodorol (o darddiad lleol) yn cael eu defnyddio er mwyn atal rhywogaethau anfrodorol rhag sefydlu neu ymledu i\u2019r ardal gyfagos.\nMae hefyd angen sicrhau nad yw unrhyw rywogaethau a ddewisir wedi\u2019u rhestru yn Atodlen 9 o Ddeddf Cefn Gwlad a Bywyd Gwyllt 1981."}, {"text_idx": "#000047", "text": "\u2022 Bydd defnyddio amrywiaeth gynyddol o rywogaethau ar gyfer plannu gwrychoedd yn sicrhau llwyddiant hirdymor na fydd y gwrychoedd mor agored i bla\u0302u a chlefydau a\u0302 rhai sy\u2019n cynnwys un rhywogaeth."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Mae coed yn nodwedd annatod o dirlun y Parc Cenedlaethol a rhaid rhoi sylw neilltuol iddynt wrth ystyried cais cynllunio, a hefyd i'r gwaith cyffredin..."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Mae gorchymyn cadw coed yn orchymyn a wneir sydd, yn gyffredinol, yn ei gwneud yn drosedd torri, topio, tocio, dadwreiddio, difrodi neu ddinistrio'n f..."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Gwybodaeth am geisiadau, ffurflenni, cyngor ac unrhyw beth i'w wneud a\u0302 chynllunio ym Mharc Cenedlaethol Arfordir Penfro."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Mae cwcis dadansoddeg yn cael eu defnyddio i ddeall sut mae ymwelwyr yn rhyngweithio a\u0302\u2019r wefan. Mae\u2019r cwcis hyn yn helpu i ddarparu gwybodaeth am fetrigau nifer yr ymwelwyr, cyfradd sboncio, ffynhonnell y traffig, ac ati."}]