[{"text_idx": "#000002", "text": "Mae Neuadd Gwyn yng nghanol tref Castell-nedd yn dangos ffilmiau ac yn cynnal sioeau a pherfformiadau cerdd yn rheolaidd."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mae canol tref Castell-nedd bellach yn rhan o gynllun adfywio sylweddol i wneud y fwrdeistref sirol yn lle deniadol i fyw a gwneud busnes ynddi ac ymweld a\u0302 hi. Y weledigaeth ar gyfer Castell-nedd yw creu tref ddeniadol, fywiog a chystadleuol sy\u2019n diwallu anghenion busnesau, siopwyr ac ymwelwyr, wrth gadw ei chymeriad tref farchnad."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mae adfeilion Abaty Nedd ychydig y tu allan i\u2019r dref ac mae Castell Nedd, sy\u2019n adeilad rhestredig gradd II, yn y dref ei hun. Mae Castell-nedd hefyd yn gartref i glwb rygbi hynaf Cymru, sef Clwb Rygbi Castell-nedd. Mae Parc Gwledig Ysta\u0302d y Gnoll yn ymestyn o ganol y dref ac yn cynnwys pedwar llyn hwyaid, dwy raeadr o\u2019r 18fed ganrif a chanolfan ymwelwyr gyda chaffi, ardal chwarae a lle chwarae antur."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Yn o\u0302l ymatebwyr i\u2019r arolwg o Gastell-nedd, roedd cysylltiad cryf rhwng lles cymdeithasol a\u0302 rhwydweithiau cymdeithasol: ffrindiau, aelodau teulu a phobl y gellid dibynnu arnynt. Nodwyd yn aml bod byw\u2019n iach, cynnal iechyd da (corfforol a meddyliol) a hapusrwydd yn ffactorau pwysig."}, {"text_idx": "#000006", "text": "O ran pethau a allai wella lles cymdeithasol yr ardal, roedd ymatebwyr i\u2019r arolwg o ardal gymunedol Castell-nedd yn poeni am:"}, {"text_idx": "#000008", "text": "phroblemau cynyddol gydag ymddygiad gwrthgymdeithasol"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Teimlai ymatebwyr i\u2019r arolwg y gellid gwella\u2019u lles cymdeithasol petai ganddynt fwy o amser i gymdeithasu a mwy o arian i gefnogi gweithgareddau cymdeithasol."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Yn o\u0302l ymatebwyr i\u2019r arolwg, ystyrid mai meddu ar swydd oedd y cyfraniad mwyaf at les economaidd."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Gwnaeth ymatebwyr i\u2019r arolwg bwysleisio effaith treth, cyfraddau llog a chredydau treth ar les unigol, gan nodi bod lles economaidd yn un o swyddogaethau gwariant llywodraeth, yn ogystal ag ymddygiad unigol."}, {"text_idx": "#000014", "text": "O ran pethau a fyddai\u2019n gwella lles economaidd unigolion, roedd llawer o ymatebion yn canolbwyntio ar:"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Dengys gwybodaeth o\u2019r cyfrifiad diwethaf (2011) y bu 4.1% o ddiweithdra yn ardal Castell-nedd a bod 29.3% o\u2019r rhai a oedd yn 16 oed ac yn hy\u0302n heb unrhyw gymwysterau, sy\u2019n sylweddol uwch na ffigur Cymru gyfan, sef 25.9%."}, {"text_idx": "#000016", "text": "O\u2019r 22,518 o gartrefi yn yr ardal, nodwyd bod 14,488 (64.3%) yn ddifreintiedig, gan ddefnyddio un neu fwy o\u2019r 4 dimensiwn amddifadedd canlynol: cyflogaeth, addysg, iechyd/anabledd a gorboblogi mewn aelwydydd (Cyfrifiad 2011)."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Mae camlesi Nedd a Thawe\u2019n darparu cysylltedd ecolegol pwysig trwy\u2019r ardal ac fe\u2019u defnyddir yn helaeth hefyd ar gyfer cerdded a beicio. Ar o\u0302l gwaith adfer sylweddol, mae bellach yn bosib mordwyo Camlas Nedd o ganol tref Castell-nedd i Abergarwed ger Resolfen."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Ceir mynediad da i\u2019r ardal wledig amgylchynol trwy amrywiaeth o hawliau tramwy, gyda chyfleusterau hamdden megis parciau gwledig Ysta\u0302d y Gnoll a Chraig Gwladys."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Diffiniwyd lles amgylcheddol gan ymatebwyr i\u2019r arolwg o ardal Castell-nedd fel a ganlyn:"}, {"text_idx": "#000022", "text": "\u2013 Mynediad i amgylchedd naturiol o safon uchel; dim llygredd, sw\u0302n neu sbwriel; a"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Ffactorau eraill a grybwyllwyd yn cynnwys:"}, {"text_idx": "#000024", "text": "O ran pethau a allai wella lles amgylcheddol yr ardal, rhoddodd ymatebwyr i\u2019r arolwg o\u2019r ardal bwyslais penodol ar fod yn agos at fannau gwyrdd, coetiroedd a thraethau. Roedd ansawdd aer yn bryder i rai preswylwyr, ynghyd a\u0302 sicrhau bod afonydd yn la\u0302n a bod amgylchedd y cartref yn ddiogel, yn gynnes ac yn gyfforddus."}, {"text_idx": "#000025", "text": "I bobl sy\u2019n byw yn ardal gymunedol Castell-nedd, diffiniwyd lles diwylliannol trwy\u2019r pwyslais ar weithgareddau a digwyddiadau diwylliannol (theatr, ffilm, cerddoriaeth, y celfyddydau a llyfrgelloedd), dysgu ac ymdeimlad o le. Soniodd pobl sy\u2019n byw yn yr ardal am fod yn falch o fod yn Gymry, ac o fod yn wladgarol am chwaraeon (yn enwedig rygbi) a symbolau megis y genhinen Bedr. Yn ogystal, amlygwyd gwirfoddoli hefyd fel ffactor pwysig sy\u2019n cyfrannu at les diwylliannol."}, {"text_idx": "#000029", "text": "O ran y Gymraeg, mae 10.8% (5,499) o breswylwyr Castell-nedd yn gallu siarad Cymraeg."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Yn debyg i ardal gymunedol Port Talbot, mae nifer y bobl o grwpiau du a lleiafrifoedd ethnig yn ardal gymunedol Castell-nedd yn fach, gan adlewyrchu\u2019r sefyllfa gyffredinol ar draws y fwrdeistref sirol."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Mae crefydd yn bwysig i rai pobl sy\u2019n byw yn ardal gymunedol Castell-nedd. Fodd bynnag, dengys gwybodaeth o\u2019r cyfrifiad ostyngiad yng nghanran y bobl a oedd yn disgrifio eu hunain yn Gristnogion, o 72% yn 2001 i 58% yn 2011. Yn ystod yr un cyfnod, bu cynnydd amlwg yn nifer y bobl a oedd yn nodi \u2018dim crefydd\u2019, o 20% i 34%."}, {"text_idx": "#000032", "text": "O ran cyfleoedd, amlygwyd prinder lleoliadau cerddoriaeth a theimlid bod bwlch mewn gwybodaeth ddiwylliannol ar o\u0302l colli\u2019r amgueddfa yng nghanol tref Castell-nedd o ganlyniad i da\u0302n. Yn ogystal, galwodd preswylwyr yr ardal am fwy o addysg i oedolion, gan ddangos awydd cryf i ddysgu\u2019r Gymraeg a mwy am y diwylliant a\u2019r dreftadaeth leol."}]