[{"text_idx": "#000003", "text": "Mae stormydd wedi chwarae rhan bwysig yn hanes darogan y tywydd. Ar noson y 25ain o Hydref, 1859, cododd storm ffyrnig a achosodd ddinistr o gwmpas arfordir Cymru. Drylliwyd nifer o longau a chollwyd tua 800 o fywydau. Lladdwyd dros 400 o bobl ar un llong yn unig \u2013 y Royal Charter, a dyna\u2019r enw a ddefnyddir am y storm honno bellach. Wrth ddychwelyd o Awstralia i Lerpwl, drylliwyd y llong yn erbyn creigiau oddi ar arfordir Ynys Mo\u0302n, o fewn golwg i bentref Moelfre. Yn sgil y colledion enbyd datblygwyd rhwydwaith o orsafoedd darogan stormydd dan arweinyddiaeth y Capten Robert Fitzroy, gan osod y sylfeini ar gyfer yr hyn a adwaenir heddiw fel y Swyddfa Dywydd. Ar 31ain Ionawr 1953, achosodd ymchwydd storm ddinistriol ym Mo\u0302r y Gogledd lifogydd helaeth ar hyd arfordir dwyreiniol Lloegr, Gwlad Belg a'r Iseldiroedd, ac fe gollodd llawer o bobl eu bywydau. Yn sgil y storm honno, sefydlwyd yr UK National Tide Gauge Network Mae'r datblygiadau hyn mewn ymateb i ddigwyddiadau eithafol yn golygu ein bod ni mewn sefyllfa well o lawer i wrthsefyll effeithiau ymchwyddiadau a stormydd arfordirol heddiw."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Photograph of the effects of the winter storms in 2013-2014 on the coastal town of Aberystwyth."}, {"text_idx": "#000008", "text": "O'r 19eg ganrif, mae cofnodion papurau newydd yn darparu archif gyfoethog o wybodaeth am ymatebion cymunedau i eithafion y tywydd. Roedd y Borth ac Ynyslas, i'r gogledd o Aberystwyth, yn cael eu difrodi\u2019n rheolaidd gan stormydd a llifogydd. Ar o\u0302l storm ofnadwy ym mis Hydref 1896, dechreuodd y gymuned godi arian i adeiladu amddiffynfeydd mo\u0302r. Cafodd y storm ei hun effeithiau pellgyrhaeddol yn ardal Bae Ceredigion; golchwyd rheilffordd Cambria ymaith mewn mannau, achoswyd difrod helaeth a llifogydd mewn llawer o drefi a phentrefi ac fe gollwyd bywydau ar y mo\u0302r. Adeiladwyd grwynau i amddiffyn Borth, ond fe\u2019u golchwyd ymaith mewn storm ffyrnig arall ym mis Rhagfyr 1910. Mae stormydd yn aml yn cael eu cofio am y difrod a'r colledion a achoswyd ganddynt. Serch hynny, mae cofnodion dogfennol hefyd yn cofnodi hanesion o ddewrder unigolion, ac ymatebion cymunedol a sefydliadol, sydd yn aml yn dangos gwytnwch yn wyneb adfyd. Maent yn ein hatgoffa o natur ddeinamig a bythol newidiol yr amgylcheddau hyn \u2013 rhywbeth y mae cymunedau arfordirol wedi bod yn byw ag ef ers tro byd."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Tirweddau coll \u2013 Cipolwg ar y gorffennol a rhybudd ar gyfer y dyfodol!"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Caer Rosslare: yn nannedd y storm ac ymchwydd y tonnau"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Ar drugaredd duwiau'r tywydd: arolygu morol yng Nghymru"}]