[{"text_idx": "#000008", "text": "Un o chwe elfen siarter Creu Lleoedd Cymru yw \u2018Hunaniaeth\u2019. Mae iaith sy\u2019n ffynnu a chyfoeth diwylliannol hefyd yn gonglfeini Deddf Llesiant Cenedlaethau\u2019r Dyfodol. Mae llawer o leoedd Cymru, p\u2019un a ydynt yn rhai hynafol neu rai modern, yn cael eu hamgyffred yn o\u0302l eu hystyr, ac mae eu hystyr yn ddealladwy o hyd mewn Cymraeg cyfoes. Ond sut maen nhw\u2019n cyfleu \u2018hunaniaeth\u2019, ac a allai hunaniaeth lle gael ei heffeithio gan hinsawdd sy\u2019n newid?"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Mae enwau lleoedd Cymraeg yn aml yn dweud wrthym am dirwedd y lle, yn ogystal a\u0302\u2019i leoliad, ei hanes a\u2019i dreftadaeth. Mae\u2019r enw\u2019n rhan hanfodol o\u2019i hunaniaeth. Gydag effeithiau newid hinsawdd yn bygwth siapio dyfodol tirwedd Cymru, mae hi\u2019n bwysicach nag erioed ein bod yn gwerthfawrogi\u2019r hyn y mae\u2019r enwau hyn yn ei olygu. Pan fo\u2019r hinsawdd yn newid, mae\u2019r tir yn newid \u2013 tir sydd wedi ei siapio, ei adnabod a\u2019i ddirnad ers cenedlaethau. O\u2019r herwydd, heb gamau gweithredu sylweddol, gallai ein henwau lleoedd droi\u2019n gerrig coffa sy\u2019n cyfleu\u2019r hyn a oedd yn arfer bod, nid yr hyn sydd."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Gallai lleoedd ag enwau megis Glanyfferi, Glanyrafon, Glan-y-wern, a Glan-y-gors, lle bo \u2018glan\u2019 yn awgrymu lleoliad wrth dw\u0302r, weld newid mawr yn sgil llanwau cyfnewidiol a llifogydd. Mae \u2018traeth\u2019 yn air arall sydd i\u2019w weld yn aml mewn enwau lleoedd Cymru. Mae Pentraeth, Traeth Mawr, Trefdraeth a Traeth Bach oll yn cynnwys yr elfen hon."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Mae tirweddau ac iaith yn llawn awgrymiadau a all ddweud wrthym am hanes ardal, a hanes y bobl a chymunedau ledled Cymru. Mae \u2018ynys\u2019 yn golygu tir wedi\u2019i amgylchynu gan ddw\u0302r, ac mae i\u2019w weld mewn enwau ynysoedd megis Ynys Llanddwyn, ond hefyd ar ardaloedd mewndirol, megis Ynyslas ger Aberystwyth."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mae Morfa yn cyfeirio at forfa heli neu rostir, ac mae i\u2019w weld mewn enwau lleoedd megis Tremorfa, Morfa Nefyn, Morfa Bach, Penmorfa, a Morfa Harlech. Gallai\u2019r tirweddau newid yn sylweddol oherwydd y defnydd o blaladdwyr a gwrtaith ar dir amaeth cyfagos, cynnydd yn lefel y mo\u0302r a llygredd mewn afonydd. Os caiff y lleoedd hyn eu trawsnewid, a allant barhau i fod yn forfeydd?"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Mae llawer o elfennau enwau lleoedd Cymru yn dweud wrthym am eu tirwedd a\u2019u lleoliad, megis Mign, Tywyn, Trwyn, Pwll, Rhyd, Penrhyn, Sarn, Ystum, Cildraeth, Gwastad, Isel a Gwaelod \u2013 yn aml, bydd hyd yn oed y rheiny nad ydynt yn siarad Cymraeg yn rhugl yn deall y rhain. Maent yn ystyrlon \u2013 maen nhw\u2019n clymu\u2019r rheiny sy\u2019n ymuniaethu fel pobl Gymreig mewn cyd-ddiwylliant.."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Mae\u2019n hynod bwysig bod yr enwau lleoedd hyn yn cael eu cydnabod a\u2019u dathlu. Nid yw lleoedd nac enwau lleoedd yn bodoli ar eu pennau eu hunain: ffrwyth gweithredu a dehongli ydyn nhw. P\u2019un a ydyn nhw\u2019n rhai modern neu rai hynafol, mae ffordd o fyw rhywrai wedi llunio\u2019r lle hwnnw; mae rhywrai wedi ystyried y dirwedd a rhoi enw arni ar sail eu profiad ohoni. Mae\u2019r enwi a\u2019r llunio hwnnw yn troi tir yn lle."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mae tirwedd Cymru yn gyforiog o\u2019r enwau hyn. Chwiliwch amdanyn nhw, dysgwch am eu hystyr, cysylltwch a\u0302\u2019r gorffennol a wnaeth eu siapio nhw, ac fe fydd y tir yn llefaru."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Flynyddoedd yn o\u0302l, cefais gyfle i ymweld a\u0302 safle adeilad cyhoeddus adnabyddus yn Llundain pan oedd yn dal yn safle adeiladu. Y peth cyntaf roedd yn rhaid i mi ei wneud ar ddechrau\u2019r ymweliad oedd mynd i no\u0302l het galed ac esgidiau addas o swyddfa\u2019r contractwr. Roedd un o\u2019r fformyn wedi cael y dasg o ddosbarthu esgidiau o faint addas i\u2019r ymwelwyr. Pan ddaeth ataf fi, roedd yn poeni y byddai\u2019r esgidiau i gyd yn rhy fawr. Sefais o\u2019i flaen, fy nhrwyn i ar yr un lefel a\u0302\u2019i gorun ef. \u201cBeth yw maint dy draed?\u201d, gofynnodd, yn ddigon dymunol. \u201cMaint 10, EU 45\u201d, meddwn i. Dyw hyn ddim yn syndod; rwyf dros chwe troedfedd."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Mae\u2019r gallu hwn i gynnal delwedd ystrydebol, hyd yn oed pan fo\u2019r dystiolaeth yn amlwg yn gwrthbrofi hynny, yn fath o ragfarn. Dim ond stori ddifyr yw hon, wrth gwrs, ond mae\u2019n dangos ffaith ddifrifol rydym yn tueddu i\u2019w hanghofio \u2013 nad yr hyn rydym yn tybio ein bod yn ei weld a\u0302\u2019n llygaid yw\u2019r darlun cywir o reidrwydd, a bod ein canfyddiad o rywun arall bob amser yn cael ei ddatblygu mewn cyd-destun cymdeithasol. Fel y mae John Berger yn dadlau, mae gwahanol \u2018ffyrdd o weld\u2019 yn bosibl. Mae ffactorau cymdeithasol a ffisiolegol yn cyfuno i ffurfio delweddau, rhagdybiaethau a disgwyliadau sy\u2019n cael eu cyfleu i bobl eraill."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Mae gweld a delweddu pobl a lleoedd yn rhan o weithgaredd craidd penseiri, ac addysg bensaerni\u0308ol. Mae dylunwyr yn dysgu yn gynnar iawn sut i arsylwi ar y ffordd y mae pobl yn rhyngweithio ac yn defnyddio lleoedd bob dydd, a sut i leoli pobl yn y lleoedd y maent yn eu dychmygu. A ydym yn eu haddysgu ddigon yngly\u0302n a\u0302 phwy maent yn ei weld a sut, yngly\u0302n a\u0302 sut y gallai rhagdybiaethau ddylanwadu ar eu dadansoddiadau? Yngly\u0302n a\u0302 sut y gall ffra\u0302m llun gynnwys a chau allan? Yngly\u0302n a\u0302\u2019r tybiaethau ynghylch pobl, rolau a photensial y gall cynlluniau a chyflwyniadau pensaerni\u0308ol eu cynnwys?"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Mae ymrwymo i fynd i\u2019r afael a\u0302 rhagfarn mewn ysgol bensaerni\u0308aeth yn golygu cydnabod prosiect amlweddog sy\u2019n cynnwys agweddau newydd at hanes dylunio, ailedrych ar hen ffurfiau addysgegol fel y \u2018feirniadaeth\u2019 a thrawsnewid diwylliannau stiwdio sy\u2019n arwain at oriau gwaith hir. Ond, i mi, mae mynd i\u2019r afael a\u0302 materion gweld hefyd yn hanfodol os ydym am sicrhau nad yw penseiri ifanc heddiw yn ymestyn anghyfiawnderau sydd a\u0302\u2019u gwreiddiau mewn rhagfarn drwy amgylchedd adeiledig yfory, gan gyfyngu\u2019r cyfleoedd i ferched a menywod mewn gwahanol gyfnodau o\u2019u bywyd ac o wahanol gefndiroedd diwylliannol ddefnyddio mannau cyhoeddus yn gyfforddus ac yn ddiogel, a datblygu eu potensial yn y gweithle."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Fel mae fy stori agoriadol yn awgrymu, mae mynd i\u2019r afael a\u0302 materion yn ymwneud a\u0302 gweld yn dasg bwysig ar draws y diwydiant adeiladu gan fod stereoteipiau yn gallu effeithio ar lawer mwy o bethau na dewis esgidiau, gan fwrw amheuaeth ar wybodaeth a hyfedredd proffesiynol menywod, a dylanwadu ar eu gallu i gyflawni eu gwaith o ddydd i ddydd. Mae gan ysgolion ran i\u2019w chwarae yn y cyswllt hwn hefyd wrth iddynt baratoi menywod ar gyfer gyrfaoedd yn ymarferol ac ymgysylltu a\u0302 chyrff proffesiynol. Fel y fenyw gyntaf i fod yn bennaeth Ysgol Pensaerni\u0308aeth Cymru, rwyf wedi ymrwymo i bob agwedd ar y prosiect."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Heb os nac oni bai, mae llawer iawn o bwysau yn y diwydiant adeiladu, ac mae cymaint o bethau pwysig i\u2019w hystyried \u2013 rhaglen, cyllideb, ac yn y pen draw, llwyddiant lleoedd a mannau rydym yn eu creu i bobl am flynyddoedd. Mae prosiectau\u2019n mynd yn fwy a mwy cymhleth a\u0302\u2019r timau\u2019n mynd yn fwy ac yn fwy. O ganlyniad, mae angen i ni wneud llawer o benderfyniadau yn gyflym \u2013 a dyma lle mae tuedd naturiol i\u2019n hymennydd symleiddio gwybodaeth sy\u2019n berthnasol i\u2019n gwaith, a hefyd i\u2019r bobl rydym yn gweithio a\u0302 hwy. Mae llawer o ymddygiadau ac agweddau\u2019n deillio o, yn cael eu dylanwadu gan ac yn dibynnu ar brosesau meddyliol sy\u2019n symleiddio ffeithiau ac yn categoreiddio pobl i stereoteipiau, heb i ni hyd yn oed sylweddoli."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Mae rhagfarn ym mhobman: rhywedd, oed, tarddiad, acen \u2013 hyd yn oed taldra a harddwch. Mae angen i bob un ohonom gadw meddwl agored, edrych o ddifri arnom ni ein hunain a chamu\u2019n o\u0302l oddi wrth ragdybiaethau, hyd yn oed os yw\u2019n golygu mwy o ymdrech."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Er bod ein diwydiant yn cael ei gydnabod yn ehangach ac yn cael ei ddeall yn well erbyn hyn, mae llawer o waith i\u2019w wneud eto er mwyn mynd i\u2019r afael a\u0302 rhagfarn. Mae\u2019n anodd iawn newid canfyddiadau. Bydd cydnabod llwyddiant pawb a pharchu personoliaeth a chyfraniad pawb i\u2019r diwydiant hwn, sy\u2019n cynnwys dynion gwyn canol oed gan mwyaf, yn helpu i newid pethau \u2013 dylai fod yn normal i weld menywod a phobl a\u0302 lliw croen gwahanol mewn rolau strategol, yn arwain cwmni\u0308au yn ogystal a\u0302 phrosiectau proffil uchel, gan symud y diwydiant cyfan yn ei flaen. A phan fyddwn yn eu cyfarfod, gadewch i ni fod yn gefn iddynt a sicrhau eu bod yn cael lle hyd yn oed yn fwy amlwg."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Wrth edrych ar fy ngwaith i fy hun, fyddwn i ddim wedi gallu llwyddo ar fy mhen fy hun yn unrhyw un o\u2019r prosiectau anhygoel rydw i wedi\u2019u dylunio. Roedd angen cefnogaeth ti\u0302m cyfan i wneud i bethau ddigwydd, yn seiliedig ar barch rhwng y ddwy ochr, gweld y \u2018person go iawn\u2019 yn hytrach na\u2019r stereoteip, cyfathrebu a gwaith ti\u0302m \u2013 gwerthfawrogi cyfraniad pawb. Mae creu perthnasoedd hirdymor a rhwydwaith cefnogi yn gwneud prosiectau\u2019n fwy o hwyl, a hefyd yn galluogi sgyrsiau gonest sy\u2019n ein helpu i oresgyn rhwystrau posibl. Mae\u2019n bendant yn teimlo\u2019n haws i wneud hynny mewn amgylchedd amlweddog megis addysg uwch lle mae mwy o amrywiaeth yn barod ymhlith dylunwyr, cleientiaid a defnyddwyr."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Nid yw un persbectif yn arwain at arloesi. Nid yw un person yn mynd i allu rhoi\u2019r atebion i gyd. Nid yw pawb yn meddwl yr un fath. Mae gwahanol bersbectifau a syniadau yn cyflymu dulliau creadigol o ddatrys problemau. Yn hytrach na bod yn ddiog ac yn gul ein meddyliau, gadewch i ni fod yn agored ac yn gynhwysol fel bod pawb yn elwa!"}, {"text_idx": "#000036", "text": "Ar o\u0302l yr holl amser!"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Rwyf wedi bod yn meddwl llawer amdanoch yn ddiweddar \u2013 am y gwersi y gwnaethoch eu dysgu i mi drwy ddweud eich stori\u0308au drosodd a throsodd, a sut y gwnaethoch chi ddylanwadu arna i a\u2019m gwneud yn fenyw Indiaidd gref ag uchelgais."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Roedd gadael diogelwch cartref eich teulu yn Bangalore a symud i\u2019r DU gyda Dad yn y 1960au, a mynd ati ar unwaith i chwilio am waith a sicrhau eich annibyniaeth, hefyd yn gam dewr. Gwrthod y swydd mewn siop saris a gynigiodd y ganolfan waith i chi fel yr unig opsiwn i fenyw Indiaidd, a chychwyn gyrfa faith ym maes Cyfrifon."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Roeddech chi am i mi gael fy nhrin fel pob plentyn arall o\u2019r dechrau un, a pheidio a\u0302 theimlo fy mod yn wahanol, felly dyma chi\u2019n dweud hynny wrth fy athrawes gyntaf. Fe wnaethoch chi fy annog i barchu fy nhreftadaeth a\u2019m diwylliant Hindw\u0302aidd, ac roedd gennych ddisgwyliadau uchel ar gyfer fy addysg a\u2019m gyrfa."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Roedd yna adegau pan nad o\u2019n i\u2019n gwerthfawrogi beth roeddech chi\u2019n ceisio ei wneud, ond o edrych yn o\u0302l, rwy\u2019n gwybod mai ceisio rhoi gwell cyfleoedd i mi gael fy nerbyn ac i ffynnu oedd eich bwriad. Er nad ydych chi yma nawr, mae eich llais yn fy mhen ac mae eich stori\u0308au yn ysbrydoliaeth i mi."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Diolch i chi, rwyf wedi ymrwymo i gefnogi cynhwysedd ac amrywiaeth yn y diwydiant adeiladu. Rwyf eisiau ysgogi newid cadarnhaol fel na fydd neb arall yn teimlo bod angen newid pwy ydyn nhw er mwyn ffitio i mewn."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Dim rhagfarn. Dim stereoteipiau. Dim gwahaniaethu."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Er mwyn dathlu Diwrnod y Llyfr 2022, gofynnon ni i ffrindiau a chydweithwyr DCFW am y llyfrau maen nhw\u2019n eu hargymell."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Rydw i\u2019n un sydd wedi caru llyfrau erioed. Fel arfer byddaf yn darllen beth bynnag sy\u2019n dod i law ac sy\u2019n cael ei argymell i mi, a does dim digon o le ar fy silffoedd llyfrau i\u2019w dal nhw i gyd felly roedd yn rhaid alltudio rhai ohonyn nhw i\u2019r atig, ond iddyn nhw gael eu no\u0302l wedyn ar o\u0302l ychydig, a darllen rhai ohonyn nhw eto. Pan oeddwn yn fy arddegau, fy hoff le i ddarllen ar wyliau oedd wrth eistedd 5 metr i fyny mewn coeden!"}, {"text_idx": "#000049", "text": "Rydw i\u2019n berchen ar ddewis da o lyfrau ar bensaerni\u0308aeth a dylunio ond, yn fwy diweddar, rydw i wedi troi at ddarllen erthyglau mewn cylchlythyrau ac ar y rhyngrwyd yn eu lle."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Er hynny, mae yna lyfrau weithiau sy\u2019n dal fy sylw, a rhaid i mi eu prynu nhw, er gwaethaf y diffyg lle. Ar o\u0302l gweld arddangosfa Renzo Piano yn yr Academi Frenhinol yn Llundain a gynhaliwyd rhwng Medi 2018 ac Ionawr 2019, cefais i fy ysbrydoli gymaint gan y ffilm fer a\u2019r cyfweliad gan Thomas Riedelsheimer a ddangoswyd yn yr ystafell lle adeiladwyd \u2018Piano Island\u2019 \u2013 model mawr gyda\u2019r holl brosiectau mae wedi gweithio arnyn nhw \u2013 fel fy mod i am ail-fyw\u2019r profiad a dal i gael fy ysbrydoli gan syniadau Piano. Mae\u2019r testun dehongliadol \u2018Renzo Piano: The Art of Making Buildings\u2019 yn rhoi lle canolog i gyfweliad tebyg ac mae rhywun yn cael y teimlad bod Renzo Piano yn yr ystafell gyda chi."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Mae ei waith wedi fy nilyn ar hyd fy ngyrfa. Pan oeddwn yn fyfyriwr, roedd gen i feddwl mawr o Ganolfan Ddiwylliannol Jean-Marie Tjibaou, Noume\u0301a (1998), sy\u2019n cynnwys strwythurau lluniaidd sy\u2019n cyfuno traddodiad a chyd-destun a\u0302 pheirianneg fodern ac ape\u0302l ddiwylliannol. Nawr bydda i\u2019n gweld The Shard (2012), un o\u2019i adeiladau mwy diweddar, bron bob tro y bydda i yn Llundain, adeilad mor finiog a\u0302 nodwydd yn marcio\u2019r canol."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Mae Piano yn so\u0302n am \u2018harddwch\u2019 \u2013 gair sydd wedi\u2019i drafod yn helaeth yn ddiweddar \u2013 a pha mor hynod o gymhleth y mae. Rhywbeth y mae pob un ohonyn ni\u2019n dyheu am ei weld; mae\u2019n cael ei alw\u2019n rhywbeth tebyg i Atlantis. Rhywbeth y byddwch chi\u2019n chwilio amdano ond byth yn ei gael \u2013 ond fe allwch ddod yn agos. Mae ein gwaith ni fel penseiri yn ymwneud a\u0302 chreu lleoedd i bobl a dod a\u0302 harddwch yn o\u0302l i\u2019r byd rydyn ni\u2019n byw ynddo."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Wrth gamu\u2019n o\u0302l o\u2019r gwaith dylunio pob dydd a\u2019i heriau, mae\u2019n braf cael ein hatgoffa am bwysigrwydd ein gwaith ac am yr effaith y mae ein hadeiladau\u2019n gallu ei chael."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Ar hyn o bryd rydw i\u2019n darllen \u2018Spring Cannot Be Cancelled\u2019 \u2013 David Hockney in Normandy\u2019. Llyfr sy\u2019n eich atgoffa am y gallu sydd gan gelfyddyd i dynnu\u2019ch sylw a\u2019ch ysbrydoli. Mae\u2019r ohebiaeth lawen hon rhwng dau ffrind \u2013 Hockney a Martin Gayford \u2013 nid yn unig yn gadael i ni gymryd rhan yn eu bywydau ond mae hefyd yn bersonol iawn \u2013 y ffordd syml o fyw a oedd gan David Hockney ar ganol y cyfnod clo, agosa\u0301u at natur eto a mwynhau\u2019r gallu i ganolbwyntio ar bethau. Byddwch yn barod am ragor o argymhellion am lyfrau i\u2019w darllen a mwynhewch y darluniau hardd, rhai ohonyn nhw heb eu cyhoeddi o\u2019r blaen. Mae David Hockney yn dangos i ni sut i weld pethau a sut mae ei fywyd wedi newid, gan ganolbwyntio ar y pethau hanfodol mewn bywyd. Rydw i\u2019n ei gymeradwyo\u2019n fawr!"}, {"text_idx": "#000058", "text": "Mae llyfrau ac amrywiaeth o ddeunyddiau darllen yn ein hysbrydoli ni i gyd mewn sawl ffordd \u2013 rydw i bob amser yn ceisio darllen cymysgedd o draethodau pensaerni\u0308ol a llyfrau sy\u2019n gallu rhoi darlun diwylliannol gwahanol i mi, na fydda i byth yn ei brofi fy hun. Mae gen i arfer drwg o ddarllen mwy nag un llyfr ar yr un pryd ac rydw i\u2019n tueddu i stopio ac ailgychwyn: weithiau misoedd ar waha\u0302n!"}, {"text_idx": "#000059", "text": "Ar hyn o bryd, rydw i ar ganol dau lyfr, sef Gandhi\u2019s autobiography: The Story of My Experiments with Truth ac rydw i hefyd newydd ddechrau Still Breathing: Black Voices on Racism \u2013 100 Ways to change the narrative. Mae\u2019r ddwy gyfrol yn ymwneud a\u0302 phrofiadau a safbwyntiau uniongyrchol sy\u2019n gwneud i chi feddwl mewn ffyrdd gwahanol am realiti a dewrder wynebu adfyd. Mae bron popeth rydw i\u2019n ei ddarllen yn ffeithiol, yn fywgraffyddol neu\u2019n hunangofiannol, ond darllenais lyfr cwbl wahanol yn ddiweddar, sy\u2019n enwog am ei syniadau pellgyrhaeddol o\u2019r enw The Power gan Naomi Alderman. Yn y bo\u0302n, mae\u2019r stori\u2019n ymwneud a\u0302 menywod yn ennill pwerau i fod y rhyw cryfaf yn y byd. Mae wedi\u2019i ysgrifennu\u2019n wych, mae\u2019n procio\u2019r meddwl ac yn afaelgar o\u2019r dechrau i\u2019r diwedd."}, {"text_idx": "#000060", "text": "O ran Pensaerni\u0308aeth, mae nifer o lyfrau sy\u2019n sefyll allan i mi. Mae\u2019r rhan fwyaf ohonynt yn ddeunydd darllen nodweddiadol i Bensaer ond sydd, er hynny, yn bwysig ac wedi fy ysbrydoli drwy gydol fy ngyrfa. Mae Towards a New Architecture gan Le Corbusier yn bwysig am ei ddadleuon o ran ysgogi trafodaeth ar wahanol lefelau. Mae\u2019n amrywio o\u2019r raddfa fodiwlaidd ddynol i\u2019r cynllunio trefol ar gyfer dinas gyfan. Mae\u2019n fy atgoffa i ehangu fy ngorwelion a dysgu o\u2019r gorffennol, ac fe wnaeth fy annog i deithio gymaint a\u0302 phosibl a deall llefydd hanesyddol fel yr Acropolis. Mae hyn, yn ei dro, yn llywio\u2019r dyfodol, ond rhaid i ni hefyd fod yn y presennol ac nid myfyrio ar hiraeth y gorffennol. Mae hyn yn arbennig o ingol i mi wrth i ni wynebu\u2019r argyfwng hinsawdd; sy\u2019n fy arwain yn naturiol at gyfrol wych Richard Rogers, Cities for a small planet (a\u2019r gyfrol ategol Cities for a small country); fe\u2019i hysgrifennwyd tua 25 mlynedd yn o\u0302l, ond mae\u2019r un mor berthnasol heddiw. Yn bennaf oll, mae\u2019n dangos bod angen newid diwylliannol i\u2019r hyn rydyn ni\u2019n ei ystyried yn werthfawr yn ein hamgylchedd adeiledig, sydd wedi cael ei ddominyddu ers degawdau gan y sector eiddo tirol yn gwneud arian. Rydw i\u2019n hoffi meddwl bod pethau\u2019n newid nawr a bod y pwyslais erbyn hyn ar gynaliadwyedd."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Yn ogystal a\u0302 deunydd ysgrifenedig, a minnau mewn proffesiwn gweledol, rydw i\u2019n mwynhau llyfrau heb eiriau hefyd. Mae rhai llyfrau\u2019n cynnwys syniadau dylunio/adeiladau/deunyddiau a manylion ynghylch sut mae ein hadeiladau a\u2019n mannau yn cael eu creu ac o beth maen nhw wedi\u2019u creu."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Yn olaf, fel beiciwr amatur sy\u2019n byw yn Ne Cymru, rydw i wedi mwynhau cyfrol hunangofiannol Geraint Thomas, Enillydd Tour De France \u2013 mae gen i gopi wedi\u2019i lofnodi o\u2019r llyfr. Yn benodol, ei anturiaethau dros fryniau, Dyffrynnoedd a Mynyddoedd y De ac o\u2019u hamgylch. Gall unrhyw un sydd wedi beicio uniaethu a\u0302\u2019i brofiadau, hyd yn oed os yw ydyn nhw\u2019n teithio ar gyflymder fymryn yn wahanol!"}, {"text_idx": "#000063", "text": "Mae Diwrnod y Llyfr yn esgus gwych i stopio, myfyrio a rhannu. Rydw i\u2019n edrych ymlaen at ddarllen argymhellion pobl eraill er mwyn gallu parhau i gael fy ysbrydoli o\u2019r newydd."}, {"text_idx": "#000074", "text": "Mae\u2019r llyfr Invisible Women \u2013 Exposing Data Bias in a World Designed for Men gan Caroline Criado Perez wedi agor fy llygaid i\u2019r ffordd \u2018mewn byd sydd wedi\u2019i adeiladu\u2019n bennaf ar gyfer dynion a ganddyn nhw, rydyn ni\u2019n anwybyddu hanner y boblogaeth mewn modd systematig\u2019. Rydw i\u2019n fenyw mewn byd a ddyluniwyd gan ddynion!"}, {"text_idx": "#000075", "text": "Roedd y llwybr a ddilynais cyn dod i\u2019r Comisiwn Dylunio wedi dechrau ym maes tai cymdeithasol, lle gall y dylunio fod yn wael. Wrth ddarllen y llyfr hwn, roedd fy mhrofiad yn dechrau gwneud synnwyr i mi.\nYn fy nghegin, mae rhai cypyrddau\u2019n uchel. Mae\u2019r rhan fwyaf o ddynion yn gallu eu cyrraedd, ond fel menyw a\u0302 thaldra o 5\u20194\u201d, dydw i ddim. Mae Criado-Perez yn nodi bod y ffordd o weld dynion fel y \u2018bod dynol diofyn\u2019 yn hanfodol i strwythur cymdeithas ddynol ac mae\u2019n darparu llawer o ddata i brofi hynny. Un enghraifft syml yw\u2019r ffordd y mae pethau mor wahanol a\u0302 phiano a ffo\u0302n clyfar yn cael eu dylunio ar gyfer maint cyfartalog y llaw wrywaidd."}, {"text_idx": "#000077", "text": "Bydd stadau tai\u2019n cael eu dylunio\u2019n bennaf i gwrdd ag anghenion ceir yn hytrach na phobl, gan anwybyddu anghenion plant yn benodol mewn llawer achos. Yn rhannol o ganlyniad i\u2019r pandemig, rydyn ni\u2019n dechrau rhoi\u2019r gorau i\u2019r arfer o ddangos mwy o barch at geir nag at gerddwyr, ond mae\u2019r rhan fwyaf o stadau\u2019n cael eu dylunio o hyd ar sail priffyrdd, mannau parcio a\u2019r defnydd o geir. Mae\u2019r rhan fwyaf o lawer o weithwyr trafnidiaeth proffesiynol yn ddynion. Meddai Criado-Perez, \u2018mae\u2019r ymchwil sydd ar gael yn dangos yn glir fod tuedd at foddau trafnidiaeth gwrywaidd\u2019. Mae trafnidiaeth yn cael ei dylunio\u2019n bennaf ar sail patrymau teithio dynion \u2013 yn ddiofyn; dwy siwrnai bob dydd yn o\u0302l ac ymlaen i\u2019r gwaith, yn hytrach na nifer o deithiau i\u2019r ysgol, siopau, at berthnasau, i gyfleusterau gofal iechyd. Mae\u2019n darparu ar gyfer dynion sy\u2019n teithio ar eu pen eu hunain, yn hytrach na menywod sy\u2019n teithio gyda neges siopa, bygis, plant, neu berthnasau oedrannus. \u2018Mae palmentydd cul, anwastad a\u0302 chraciau, yn llawn dodrefn stryd wedi\u2019u lleoli\u2019n wael, ynghyd a\u0302 grisiau cul a serth, yn ei gwneud yn anodd iawn mynd o gwmpas dinas gyda bygi\u2019. Bydd nifer mawr o fenywod yn teimlo\u2019n anniogel mewn lleoedd fel safleoedd bysiau, ond mae lleoedd trefol wedi\u2019u dylunio heb roi ystyriaeth i hyn. Nid yw goleuadau stryd yn cael dim neu nemor ddim blaenoriaeth."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Ceir enghraifft dda arall yn Sweden, lle maen nhw\u2019n rhoi blaenoriaeth i glirio eira oddi ar y ffyrdd er mwyn ceir, yn hytrach nag oddi ar balmentydd sy\u2019n cael eu defnyddio\u2019n bennaf gan fenywod sy\u2019n cerdded. Drwy newid y flaenoriaeth hon, cafwyd gostyngiad mawr yn nifer y damweiniau."}, {"text_idx": "#000079", "text": "Mae\u2019r llyfr hwn yn eich helpu i weld sut mae pethau fel y maen nhw a\u2019i bod yn hen bryd cael newid pwyslais. Rydw i\u2019n ei gymeradwyo\u2019n fawr."}, {"text_idx": "#000082", "text": "Rydw i wrth fy modd o gael llyfrau o\u2019m cwmpas, er na alla i feddwl pa bryd y caf amser i\u2019w darllen. Bydd cyfle prin yn codi ym mis Ionawr, gyda\u2019r nosweithiau hir a llond lle o lyfrau pen blwydd a Nadolig i fynd drwyddyn nhw."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Rydw i wedi dewis pedwar llyfr i ddathlu Diwrnod y Llyfr, tri ohonyn nhw\u2019n rhai cyfoes ac yn rhai i\u2019w darllen er mwyn pleser yn ogystal a\u0302 chael gwybodaeth. Mae\u2019r pedwerydd yn un rydw i wedi\u2019i ddarllen lawer gwaith ac sy\u2019n cynnig ysbrydoliaeth a goleuni yn ogystal a\u0302 mwynhad."}, {"text_idx": "#000084", "text": "Yn ddiweddar, prynais David Mellor: Master Metalworker wrth ymweld a\u0302 Ffatri Cytleri David Mellor yn Hathersage, Swydd Derby. Er fy mod i\u2019n gwybod am eu cytleri o waith llaw a\u2019u ffatri hardd yn y Peak District, a ddyluniwyd gan y Penseiri Hopkins, roeddwn i\u2019n gwybod llai am y rhan a chwaraeodd David Mellor ym maes dylunio ym Mhrydain ar o\u0302l y rhyfel. Mae ei waith yn cynnwys nwyddau cain i\u2019r bwrdd ar gyfer digwyddiadau ffasiynol a dodrefn stryd y gellir eu hadnabod ar unwaith, yn cynnwys y goleuadau traffig eiconig ym Mhrydain, croesfan i gerddwyr (gyda\u2019r botwm y mae pob plentyn wedi teimlo\u2019r awydd i\u2019w bwyso), a chysgodfannau safleoedd bysiau. Mae pwysigrwydd y dylunio, boed ar gyfer digwyddiadau anghyffredin neu fywyd pob dydd, wedi\u2019i groniclo\u2019n feddylgar."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Mae ei helyntion dyddiol yn Tour de France y flwyddyn ddiwethaf yn cael eu cofnodi\u2019n boenus o onest yn Tour de Force, gan Mark Cavendish. Mae\u2019r naratif cyffrous hyd yn oed yn fwy emosiynol o gofio ei fod yn dychwelyd ar o\u0302l rhai blynyddoedd o salwch, anafiadau a pherfformiad gwael. Gafaelgar iawn yw\u2019r disgrifiad o\u2019r gwaith manwl o baratoi\u2019r athletwr a\u2019r peiriant \u2013 bob amser o dan lygad barcud y swyddogion mewn camp sydd a\u0302 hanes budr iddo \u2013 ynghyd a\u0302 hunan-gred anorchfygol yr athletwr eli\u0302t."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Cefais fenthyg copi o eiddo fy ewythr o Island Years, Island Farm gan Frank Fraser Darling yr haf diwethaf (prynais un i mi fy hun ers hynny!), yn dilyn sgwrs am dreftadaeth ein hynys ein hunain. Dyma ddisgrifiad arall o ymdrech galed \u2013 un dros dymhorau yn hytrach na rhannau o eiliad \u2013 sy\u2019n cofnodi anturiaethau gwirioneddol un teulu ar wahanol ynysoedd bychain yn yr Alban yn y 1930au, yn gwylio bywyd gwyllt ac yn dysgu ffermio. Mae\u2019n disgrifio perthynas araf, fuddiol a llawn parch a\u0302 natur a aeth yn angof er mawr gost iddo yn y byd modern."}, {"text_idx": "#000087", "text": "Y dewis olaf yw fy hoff lyfr. Mae Zen and the Art of Motorcycle Maintenance gan Robert M. Pirsig yn hanes taith ar gefn beic modur, gan dad a mab, am athroniaeth a realiti. Mae\u2019r daith yn drosiad am fywyd ac mae\u2019r stori\u0308wr yn ymchwilio i thema\u0302u sy\u2019n cynnwys Ansawdd a\u2019r Naws am Leoedd, sy\u2019n adleisio fy nghariad at ddylunio pontydd."}, {"text_idx": "#000089", "text": "Tour de Force \u2013 Mark Cavendish"}, {"text_idx": "#000092", "text": "Prynhawniau Sadwrn gwlyb yn Llyfrgell Pyle yn y 1980au. Aroglau leinin plastig a phobl yn sibrwd \u2018isht\u2019. Prynu llyfrau yn Smiths yng Nghanolfan Rhiw a\u2019u darllen yn y car cyn cyrraedd gartref. Y cyffro o gael tocyn llyfr ar fy mhen blwydd i fynd i siop Lears a\u2019r trip i Gaerdydd. Mae gen i gariad erioed at lyfrau, dweud stori\u0308au a\u2019r ddihangfa a gaf o hynny. Alla i ddim honni bod darllen yn ddylanwad mawr ar fy ngyrfa; pe byddai llyfrau fy mhlentyndod wedi cael dylanwad o\u2019r fath, byddwn i\u2019n rhedeg ysgol breswyl neu\u2019n gofalu am y merlod gyda Jill."}, {"text_idx": "#000093", "text": "Rydw i wrth fy modd a\u0302 llyfrau sy\u2019n cyfleu naws lle, hanes a phensaerni\u0308aeth lle galla i gamu i mewn i feddyliau ac i dirlun rhywun arall. O\u2019r rhyfeloedd opiwm yn Sea of Poppies (Amitav Ghosh), i ddistryw rhyfel yn Penang a\u2019r rhaniadau mewn teyrngarwch yn The Gift of Rain (Tan Twan Eng), rydw i\u2019n hoffi cael fy nghario\u2019n o\u0302l mewn amser a gorfod meddwl am y cyfnod. Y llyfrau sy\u2019n aros gyda chi, meddwl am y teulu yn y nofel Sealwoman\u2019s Gift (Sally Magnusson) sydd wedi\u2019i seilio ar hanes cyrch mo\u0302r-ladron yng Ngwlad yr Ia\u0302 ym 1627, yn cael eu cipio i fod yn gaethweision yn Algiers, ac a oedden nhw\u2019n well eu byd yn bwyta pomgranadau ger y ffynhonnau neu adar pa\u0302l wedi\u2019u stwffio ar y clogwyni gwyntog."}, {"text_idx": "#000094", "text": "Ysgrifennu am natur hefyd, yr ysgrifennu gogoneddus gan Robert Macfarlane am dirwedd Prydain, am dir, am iaith, ac am y byd o dan y ddaear. Shepherd\u2019s Life gan James Rebanks gyda\u2019i ddefaid Hardwick a\u2019r heriau a wynebodd wrth adfer dulliau ffermio traddodiadol yn Ardal y Llynnoedd. Heb anghofio\u2019r pleser o ddarllen blodeugerdd fach. Teimladau John Clare at natur, y ddwy ffordd yn gwahanu yn y goedwig honno gan Robert Frost a\u2019r \u2018Darkling Thrush\u2019 gan Hardy. A\u2019r ty\u0302 cychod hwnnw yn Nhalacharn yn cynnig \u201cthe mussel pooled and the heron Priested shore\u201d."}, {"text_idx": "#000095", "text": "Yn olaf, os bydda i\u2019n methu a\u0302 chysgu, barddoniaeth i mi bob tro a Mary Oliver bob amser am obaith a Wendy Cope am y tro coeglyd a hiraethus annisgwyl hwnnw."}, {"text_idx": "#000097", "text": "Sea of Poppies \u2013 Amitav Ghosh"}, {"text_idx": "#000107", "text": "An article on John Clare\u2019s poetry."}, {"text_idx": "#000108", "text": "Mae\u2019n debyg bod elfen gyffredin i\u2019r holl lyfrau ffuglen sy\u2019n ffefrynnau i mi, hynny yw, ymdeimlad cryf o gymeriad lle, neu adeilad sydd a\u0302 lle canolog yng nghynllwyn y stori. Bydda i wrth fy modd yn darllen llyfr sydd wedi\u2019i seilio ar ymchwil dda ac un sydd wedi\u2019i leoli mewn lle go iawn. Ai fi yw\u2019r unig un sy\u2019n chwilio am y lleoliadau ar Google Earth?"}, {"text_idx": "#000109", "text": "Fy hoff lyfr erioed, ac un y byddaf yn ei argymell yn aml, yw Oscar and Lucinda gan Peter Carey. Mae cynifer o elfennau diddorol a meistrolgar yn y ffordd y mae Carey yn dweud stori; yr Oscar poenus o chwithig, y Lucinda anghonfensiynol a\u2019i threialon yn gweithio ym myd dynion ar ddiwedd y 1800au, wedi\u2019u tynnu at ei gilydd i ganol sgandal gan eu caethiwed i hapchwarae. Mae\u2019r naratif manwl a doniol yn symud yn ddi-dor rhwng y ffyrdd y mae\u2019r gwahanol gymeriadau\u2019n gweld y digwyddiadau sy\u2019n datblygu. Rydw i wrth fy modd a\u0302\u2019r ffeithiau a\u2019r trosiadau sy\u2019n ymwneud a\u0302 gwydr, yn enwedig \u2018Prince Rupert\u2019s Drops\u2019 \u2013 \u2018ta\u0302n gwyllt\u2019 y gweithfeydd gwydr. Mae\u2019r stori\u2019n codi o gam-ddweud a chamddeall ac yn dod i\u2019w huchafbwynt wrth gludo eglwys wydr dros dir sydd heb ei fapio ac i lawr afon Bellinger."}, {"text_idx": "#000111", "text": "Yn y flwyddyn ddiwethaf, rydw i wedi darllen dau lyfr rhagorol sydd hefyd a\u0302 thai ar eu canol, y ddau, fel y mae\u2019n digwydd, wedi\u2019u lleoli ar gyrion Philadelphia. Mae The Dutch House gan Ann Patchett, yn ymdrin a\u0302\u2019r ymlyniad gan deulu wrth dy\u0302 mawr o ddyluniad hynod mewn maestref \u2013 mwy o wydr, mwy o gamddeall a mwy o benderfyniadau gwael. Mae Unsheltered gan Barbara Kingsolver yn dilyn hanes dau deulu yn byw yn yr un ty\u0302 ar wahanol adegau, 1870 a 2016, y ddau\u2019n ymdrechu i gynnal y ty\u0302 a chadw\u2019r teulu ynghyd. Mae thema\u0302u mwy cyfoes ynddo sy\u2019n ymwneud a\u0302 chyfalafiaeth, tlodi, ffeministiaeth ac iechyd meddwl."}, {"text_idx": "#000112", "text": "Beth rydw i\u2019n ei ddarllen nawr? Wel, rydw i wedi symud ychydig oddi wrth yr adeiladau, ac nid ffuglen yw e, ond mae wedi\u2019i wreiddio yn y gorffennol yn sicr \u2013 English Pastoral gan James Rebanks. \u2018Stori am y ffordd roedd un ffermwr, yng ngoleuni\u2019r gorffennol, wedi dechrau achub un gornel fach o Loegr a oedd nawr yn eiddo iddo ef, gan wneud ei orau i adfer y bywyd a oedd wedi diflannu a gadael gwaddol i\u2019r dyfodol.\u2019 Dim ond dwy bennod rydw i wedi\u2019u darllen hyd yma, ond rydw i\u2019n meddwl y bydda i\u2019n ei fwynhau."}, {"text_idx": "#000114", "text": "Oscar and Lucinda \u2013 Peter Carey"}, {"text_idx": "#000118", "text": "Des i ar draws gwaith Simon Sta\u030alenhag yn gyntaf chwe blynedd yn o\u0302l. Wrth chwilio\u2019r we am luniau, des i ar draws ei ddelweddau cyfareddol a oedd yn ymddangos yn wirioneddol real ar yr olwg gyntaf. Gan eu bod bron mor realistig a\u0302 ffotograffau, dim ond y pynciau, y ffordd anarferol o gyfosod tirweddau gwledig a\u0302 seilwaith a thechnoleg arallfydol, a oedd yn awgrymu fel arall. Ymchwiliais yn bellach a dod o hyd i bortffolio cynhwysfawr o baentiadau hardd, y cyfan yn rhannu\u2019r naws gythryblus honno sy\u2019n cyfuno pethau pob dydd a\u2019r anarferol. Gyda\u2019r dylanwadau amlwg o waith Syd Mead, Ralph McQuarrie ac Edward Hopper, roedd yr ape\u0302l yn fwy byth o sylweddoli bod yr hyn a gymerwyd i fod yn baentiadau olew/acrylig yn rhai cwbl ddigidol mewn gwirionedd. Ar ei wefan, bydd yn aml yn rhannu darnau o\u2019i \u2018baentiadau\u2019 wedi\u2019u chwyddo, gan egluro ei dechneg yn haelfrydig. Rydw i wedi treulio oriau\u2019n \u2018darllen\u2019 ei ddelweddau, yn rhyfeddu at y grefft aruchel sydd mewn llunio delweddau digidol."}, {"text_idx": "#000119", "text": "Ac mae hefyd yn llenor medrus. Cre\u0308ir y delweddau i ategu stori\u0308au cyfareddol sy\u2019n hel atgofion am hanes amgen. Ac yntau wedi ymdrwytho mewn ffuglen wyddonias, mae ei weledigaeth yn un sy\u2019n dadelfennu\u2019r dyfodol drwy lygaid hiraethus. Ar o\u0302l canolbwyntio yn ei hanesion ar Sweden ei famwlad yn ei ddau lyfr cyntaf, mae stori The Electric State wedi\u2019i lleoli mewn fersiwn o America sydd a\u0302\u2019i hanes wedi\u2019i ailddychmygu."}, {"text_idx": "#000120", "text": "Dyma daith mewn car sy\u2019n dra gwahanol: mae\u2019r stori\u2019n dilyn siwrnai Michelle a\u2019i chydymaith robotig bach Skip o arfordir y dwyrain i lannau\u2019r gorllewin. Ar daith drwy\u2019r hyn sy\u2019n ymddangos yn dirwedd glasurol America, maent yn dod ar draws strwythurau rhyfedd ond hardd, peiriannau a phobl sydd yng ngafael hunanddinistr wedi\u2019i ysgogi gan dechnoleg. Wrth i\u2019r stori ddatblygu, mae\u2019r naws arswydus a thywyll yn tyfu. Mae\u2019r diweddglo sy\u2019n amlygu pwy/beth yw Skip yn un emosiynol."}, {"text_idx": "#000121", "text": "Rydw i wedi mwynhau darllen y llyfr hwn lawer gwaith gan edrych arno mewn ffordd wahanol bob tro. Weithiau, byddaf yn canolbwyntio ar y delweddau\u2019n unig. Weithiau byddaf yn gwneud fel arall, yn rhoi fy holl sylw i\u2019r testun. Mae\u2019r profiad yn un cyfoethog a gwerthfawr pa ffordd bynnag y byddwch yn dewis darllen y gwaith. Y naill ffordd neu\u2019r llall, mae lle i\u2019w ddehongli o\u2019r newydd bob tro, boed drwy ddefnyddio\u2019r delweddau, y testun, neu\u2019r ddau, yn ffynhonnell."}, {"text_idx": "#000122", "text": "Y thema gyffredin yng ngwaith Sta\u030alenhag, sydd wedi\u2019i hamlygu yn The Electric State, yw\u2019r syniad o le. Mae ei allu i gyfleu darluniau real o leoedd drwy ddisgrifio naws ac awyrgylch mewn geiriau a delweddau yn golygu bod y llyfr hwn yn un gafaelgar ac ysbrydoledig ar nifer mawr o lefelau."}, {"text_idx": "#000126", "text": "Mae eiliadau o newid mawr mewn bywyd yn cael eu nodi\u2019n aml gan seremoni\u0308au a dathliadau cyhoeddus. Nid yw\u2019r newid wrth adael cartref am y tro cyntaf yn ddigwyddiad o\u2019r fath. Mae\u2019n cael ei nodweddu gan gymysgedd cryf o dristwch a balchder yng nghalonnau rhieni, ac ofn a disgwylgarwch yng nghalonnau ieuenctid. Celir drama\u2019r funud o dan eiriau ystrydebol o ffarwe\u0301l, a chyngor sy\u2019n cael ei roi\u2019n ddidwyll ond yn hanner cellweirus. Mae\u2019r achlysur yn rhy bersonol, ond hefyd yn rhy bwysig, i ganiata\u0301u i ddefod a seremoni gyhoeddus ymyrryd a\u0302\u2019r eiliad breifat hon."}, {"text_idx": "#000127", "text": "Mae\u2019r profiad o adael cartref yn cael ei ddal yn berffaith yn nheitl ac ar dudalennau cyntaf llyfr Laurie Lee sy\u2019n disgrifio sut yr ymadawodd a\u0302 chartref ei blentyndod i weld y byd ym 1934. Rywsut neu\u2019i gilydd, mae\u2019n cyfleu emosiynau ei fam heb ddefnyddio\u2019r un gair am y pwnc. Yn hytrach, ceir disgrifiad syml ohoni\u2019n chwifio ei llaw i ffarwelio wrth iddo ef gychwyn ar ei daith yn cario ei feiolin ar ddechrau\u2019r antur a\u2019r bennod nesaf yn ei fywyd."}, {"text_idx": "#000128", "text": "Mae\u2019r stori sy\u2019n datblygu yn disgrifio\u2019r hyn y mae\u2019r bachgen nai\u0308f a diniwed hwn yn dod ar ei draws ar y ffyrdd yn Sbaen yn y blynyddoedd cyn trychineb yr Ail Ryfel Byd. Mae i\u2019w weld yn tramwyo\u2019n ddiogel drwy fyd symlach, yn sicr o\u2019i allu i lwyddo \u2013 cyflwr meddwl breintiedig nad yw ond ar gael i ieuenctid diniwed ar grwydr. Fesul tipyn, mae ei ddiniweidrwydd yn cael ei dymheru gan y dystiolaeth gynyddol o\u2019r rhyfel cartref sydd ar y gorwel yn Sbaen."}, {"text_idx": "#000129", "text": "Bydd pob darllenydd sy\u2019n dod ar draws pennod gyntaf y llyfr hwn yn cael ei gyfoethogi ganddi. Os aiff yn ei flaen i ddarllen rhagor, bydd yn profi antur a fydd yn aros yn fyw yn y cof."}, {"text_idx": "#000132", "text": "A ninnau\u2019n 5 neu 6 troedfedd neu\u2019n eistedd mewn sedd car, gall fod yn hawdd anghofio persbectif y plentyn. Felly, mae plant yn gweld ac yn profi pethau\u2019n wahanol \u2013 llawenydd, perygl a hud llefydd."}, {"text_idx": "#000133", "text": "Mae bod yn rhiant neu ofalwr i blentyn hefyd yn newid persbectif. Mae amser cerdded yn hirach pan fo rhaid cofio am y traed bach yn trio eu gorau i gydgerdded a\u0302 chi, mae cael mynediad i gyfleusterau fel toiledau yn fwyfwy pwysig pan fo angen newid cewyn, neu ddysgu plentyn i ddefnyddio toiled, ac mae \u2018aros ar y palmant\u2019 yn dod yn rhan o eirfa naturiol, ond dim ond os oes palmant clir, a lle nad oes ceir arno. Mae crwydro a mwynhau\u2019r ddinas yn newid yng nghwmni plant, ond mae gweld pethau o\u2019u persbectif nhw yn cael ei anghofio\u2019n aml wrth gynllunio a dylunio ein trefi a\u2019n dinasoedd."}, {"text_idx": "#000134", "text": "Felly mae Urban 95 Academy am i gynllunwyr dinasoedd feddwl o\u2019r persbectif hwn. Mae sefydliad y Bernard van Leer Foundation ac Ysgol Economeg a Gwleidyddiaeth Gwyddonol Llundain wedi datblygu \u2018rhaglen arweinyddiaeth wedi\u2019i chynllunio ar gyfer arweinwyr trefol ledled y byd i ddysgu a datblygu strategaethau i sicrhau fod dinasoedd yn fwy addas i fabanod, plant bach a\u2019u gofalwyr\u2019[1]. Mae\u2019r rhaglen yn cynnig cyfle arbennig i gynllunwyr dinasoedd i ddysgu o brofiadau rhyngwladol wrth iddynt ddyfeisio strategaethau ar gyfer eu dinasoedd eu hunain. Ceir rhagor o wybodaeth ar wefan yr Urban 95 Academy."}, {"text_idx": "#000136", "text": "Mae gan bob plentyn yr hawl i orffwys a hamdden, i gymryd rhan mewn gweithgareddau chwarae a hamdden sy\u2019n briodol i oed y plentyn ac i gyfranogi\u2019n ddirwystr mewn bywyd diwylliannol a\u2019r celfyddydau."}, {"text_idx": "#000137", "text": "Mae hyn yn cynnwys nid yn unig plant ifanc ond plant hy\u0302n a phobl ifanc yn eu harddegau sy\u2019n cael ei diystyru wrth gynllunio ardaloedd, fel nad ydynt yn llefydd croesawgar a hygyrch iddynt. Yn y cyd destun hwn y sefydlwyd yr elusen Make Space for Girls, i \u2018ymgyrchu dros gynllunio parciau a mannau cyhoeddus ar gyfer merched a menywod ifanc, nid bechgyn a dynion ifanc yn unig\u2019[3]. Canfu eu hymchwil nad oedd y ddarpariaeth o ran cynllunio gofod cyhoeddus yn dda o gwbl ar gyfer merched yn eu harddegau, yn wir, roeddent yn teimlo eu bod yn cael eu heithrio\u2019n weithredol gan y cynllun. Maent yn tynnu sylw at yr angen i ddeall cyd-destun unrhyw ofod cyhoeddus ac i siarad a\u0302 merched yn yr ardal i ddatblygu atebion creadigol, gan nad yw\u2019r un cynllun yn addas i bawb. Mae eu gwefan, fodd bynnag, yn darparu rhai enghreifftiau o syniadau sydd wedi eu treialu mewn llefydd eraill."}, {"text_idx": "#000142", "text": "\u201cMae\u2019r misoedd diwethaf wedi amlygu sut gall lleoedd, a chreu lleoedd da, wneud gwahaniaeth mawr i ansawdd ein bywydau, ein lles a\u2019n heconomi. Mae\u2019r system gynllunio yn ganolog i hyn, felly rydym ni\u2019n croesawu cyhoeddi\u2019r ddogfen, a chadarnhad yr ymrwymiad i greu lleoedd o ansawdd."}, {"text_idx": "#000144", "text": "\u201cRydym ni\u2019n dal i gefnogi Partnertiaeth Creu Lleoedd Cymru. Yn ein holl waith ar hyn o bryd, rydym yn bwriadu cymhwyso\u2019r hyn a ddysgom trwy gydol y misoedd anoddaf a hyrwyddo gwell canlyniadau ar gyfer pawb wrth i ni weithio gyda Llywodraeth Cymru i helpu gyda\u2019r adferiad.\u201d"}, {"text_idx": "#000149", "text": "\u201cMae ein gwaith ar greu lleoedd trwy Bartneriaeth Creu Lleoedd Cymru, a thrwy ddatblygiad y Siarter Creu Lleoedd, wedi amlygu bod creu lleoedd sy\u2019n addas ar gyfer teithio llesol, a thrafnidiaeth gyhoeddus, yn allweddol i greu gofodau llwyddiannus. O\u2019r herwydd, mae\u2019n galonogol iawn gweld datblygu argymhellion sy\u2019n bwriadu sefydlu rhwydwaith a allai gynyddu\u2019r defnydd ar drafnidiaeth gyhoeddus, a theithio llesol yn yr ardal, gan ei gwneud yn ddewis arall deiniadol yn hytrach na defnyddio cerbydau preifat.\u201d"}, {"text_idx": "#000151", "text": "Mae dylunio da yn ddeallus, a dyna sut y dylem adeiladu lleoedd i fyw ynddynt os ydym eisiau cartrefi gwell \u2013 Carole-Anne Davies"}]