[{"text_idx": "#000013", "text": "Gan ei bod mor agos at fynyddoedd Eryri, nid yw\u2019n syndod bod Prifysgol Bangor wedi ei chysylltu\u2019n annatod a\u0302 hanes dringo Mynydd Everest. Byddai Mallory ac Irvine yn dringo mynyddoedd Eryri\u2019n rheolaidd cyn eu hymgais aflwyddiannus i ddringo Everest ym 1924. Bu\u2019r criw a lwyddodd i gyrraedd y copa ar Fai 29, 1953 hefyd yn cyfarfod yn rheolaidd yn Eyri cyn iddynt gychwyn i Nepal, gan aros yng nghysgod yr Wyddfa ei hun."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Anghofir yn aml fod dirprwy bennaeth a dringwr arweiniol y criw, Syr Charles Evans, wedi dod o fewn 300 troedfedd i\u2019r copa, dri diwrnod cyn i Hillary a Tenzing lwyddo i gyrraedd pen y mynydd. Dim ond problem a\u0302 silindr ocsigen a rwystrodd Evans rhag cael ei anfarwoli fel y dyn cyntaf erioed i sefyll ar ben y mynydd. Yn ddiweddarach daeth Evans yn brifathro Prifysgol Bangor, hyn yn dechrau traddodiad hir o recriwtio a phenodi dringwyr yn fyfyrwyr ac yn staff."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Un o\u2019r prif resymau dros lwyddiant taith 1953 lle\u2019r roedd sawl ymgais flaenorol wedi methu oedd dealltwriaeth gwyddonydd y criw, Griff Pugh, o ffisioleg ymarfer corff. Gwyddai Pugh, a hanai yntau hefyd o deulu Cymreig, fod darparu digon o ocsigen, ynni a hylif i ddringwyr yn hanfodol bwysig os oeddent am lwyddo i gyrraedd copa Everest. Ar o\u0302l dringo Everest, parhaodd Pugh i wneud ymchwil gyda chriwiau mynydda eraill, a gwnaeth waith pwysig hefyd ar oerfel a hypothermia. Hyd heddiw mae aelodau o\u2019r Grw\u0302p Ymchwil Eithafion yn parhau ei waith yn yr Ysgol Gwyddorau Chwaraeon, Iechyd ac Ymarfer."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Bwriad y Grw\u0302p Ymchwil Eithafion yw gwella iechyd a pherfformiad pobl mewn amgylcheddau eithafol fel Everest. Mae gan y grw\u0302p ystafelloedd amgylcheddol sy\u2019n gallu efelychu\u2019r amodau tywydd a geir ar Everest, o wres a lleithder y bryniau bach y cerddir trwyddynt at y mynydd, i oerfel ac aer tenau\u2019r copa ei hun. Mae\u2019r grw\u0302p yn defnyddio eu cyfleusterau unigryw i astudio pam mae pobl yn dioddef salwch cysylltiedig ag uchder, gwres ac oerfel, sy\u2019n effeithio ar gynifer o ddringwyr ar Everest."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Gan ddilyn yn o\u0302l troed Evans a Pugh, mae\u2019r grw\u0302p Ymchwil Eithafion hefyd yn trefnu'r gwaith ymchwil ar daith feddygol fodern i fynyddoedd yr Himalaya, fydd yn mynd yn 2015. Mae\u2019r ti\u0302m wedi bod yn Everest unwaith yn barod, ac maen nhw'n gobeithio dringo copa 8000m arall, sef Manaslu. Mae\u2019r paratoadau a\u2019r gwaith trefnu yr un mor gymhleth ag yn y teithiau cynnar i Everest, gan fod angen i\u2019r offer gwyddonol gael eu cludo i wersyll anghysbell gan griw mawr o borthorion. Bydd y Grw\u0302p Ymchwil Eithafion yn hwyluso rhaglen ymchwil fydd nid yn unig yn astudio mynyddwyr profiadol ond hefyd grw\u0302p llai profiadol ond brwdfrydig o gerddwyr bryniau wrth iddynt wneud y daith hir i wersyll cychwyn Manaslu."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Bydd yr ymchwil ffisiolegol heriol a chyffrous hon yn sicrhau bod Prifysgol Bangor yn parhau i ymwneud ag ymdrechion y ddynolryw o gopa Mynydd Everest i amgylcheddau eithafol y byd. Meddai Dr Jamie Macdonald, aelod o'r Grw\u0302p Ymchwil Eithafion, \u2018Mae hanes mynydd a ffisioleg uchder yn frith o gymeriadau difyr fel Pugh ac Evans. Roedd darllen hanes eu bywyd wedi fy ysbrydoli i gyfuno fy hobi, sef mynydda gyda fy ngwaith fel gwyddonydd chwaraeon. Mae\u2019n anrhydedd cael parhau eu gwaith ac yn fraint bod yn rhan o faes ymchwil mor gyffrous.\u201d"}]