[{"text_idx": "#000006", "text": "Un ohonynt oedd Samuel J Cocks, rheolwr cyffredinol y cwmni llongau a oedd yn berchen ar y llong. Yn w\u0302r gweddw, roedd yn dychwelyd o angladd ei frawd yn y Fflint. Y llall oedd Harold Grey, gw\u0302r ifanc o Abertawe, a fu farw chwe diwrnod yn unig cyn ei ben-blwydd yn bedair ar bymtheg oed. Heblaw am Mr Cocks, mae enwau\u2019r rhai a gollwyd wedi\u2019u cofnodi ar Gofeb y Llynges Fasnachol ar Tower Hill. Coffeir Harold Grey ar gofeb Hafod Isha, Abertawe, hefyd."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Agerlong sgriw oedd y TSS DUNDALK, a adeiladwyd ar gyfer y Dundalk and Newry Steampacket Company. Masnachai ar draws Mo\u0302r Iwerddon yn ystod rhan gyntaf yr ugeinfed ganrif. Roedd hi wedi goroesi ymosodiad gan long-U ym mis Rhagfyr 1917, ond ym 1918 fe ddaeth wyneb yn wyneb a\u0302\u2019r U 90."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Roedd capten yr U 90 yn brofiadol iawn. Roedd wedi suddo\u2019r SS APAPA a\u2019r SS DERBENT ym 1917, dwy long sy\u2019n cael eu hastudio gan y Comisiwn Brenhinol ar hyn o bryd. Ar 14 Hydref 1918, gwelodd yr U 90 y DUNDALK a thaniodd dorpido. Bu i\u2019r ffrwydrad bron a\u0302 rhwygo\u2019r llong yn ddau ddarn, gan beri iddi suddo\u2019n gyflym. Llwyddodd y rhai a oedd wedi goroesi i fynd i\u2019r badau achub, ond buont yn dioddef am 17 awr ar y mo\u0302r cyn cael eu hachub."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Allan o\u2019r 32 o bobl ar ei bwrdd, collodd 21 o aelodau criw a theithwyr eu bywydau, gan gynnwys ei meistr, Capten Hugh O\u2019Neill. Dangosodd cymuned Dundalk eu cefnogaeth i\u2019r gwragedd gweddw a oedd yn wynebu cyni drwy godi \u00a36000 i\u2019w helpu. Nid yw\u2019r dref byth wedi anghofio\u2019r trychineb ac, yn gynharach eleni, aeth disgynyddion y rhai a laddwyd allan ar y MANANNAN, fferi\u2019r Steam Packet Company, i roi blodau ar y mo\u0302r."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mae\u2019r \u2018Prosiect Llongau-U\u2019 yn coffa\u0301u\u2019r Rhyfel Mawr ar y Mo\u0302r ar hyd arfordir Cymru. Partneriaeth gwerth \u00a31 filiwn yw hi a fydd yn para am ddwy flynedd ac sy\u2019n cael ei hariannu gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri a\u2019i harwain gan CBHC. Mae\u2019n darparu mynediad digyffelyb, am y tro cyntaf mewn 100 mlynedd, i olion 17 longddrylliad sy\u2019n gorwedd ar wely\u2019r mo\u0302r oddi ar arfordir Cymru. Mae\u2019r rhain yn rhan bwysig o dreftadaeth y Rhyfel Mawr ac eto ychydig iawn o ymchwil a wnaed i\u2019r safleoedd gwerthfawr hyn."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Gallwch weld arddangosfa\u2019r Prosiect yn Amgueddfa Abertawe, Amgueddfa Porthcawl a Pharc Howard ar hyn o bryd, ac mewn lleoliadau eraill yn ystod y misoedd i ddod."}]