[{"text_idx": "#000002", "text": "Y dyn o Galiffornia yn concro\u2019r mynydd"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Colofnydd Lingo360 sy\u2019n son am antur yn ystod ei daith i Gymru"}, {"text_idx": "#000005", "text": "\u201cBryn? Dim ond bryn yw e?\u201d"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Dyna eiriau trigolion y pentre\u2019 ffuglennol \u201cFfynnon Garw\u201d yn y ffilm The Englishman Who Went Up a Hill But Came Down a Mountain. Roedden nhw wedi clywed bod eu \u201cmynydd\u201d yn 984 troedfedd o uchder \u2013 16 troedfedd yn llai na\u2019r hyn sydd ei angen i fod yn \u201cfynydd\u201d ar fap."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Yn y stori, mae dau beiriannydd o\u2019r Llywodraeth yn dod i fesur bryn Ffynnon Garw fel rhan o\u2019r Arolwg Ordnans yn 1917. Pan mae pobl y pentre\u2019n clywed bod diffyg o 16 troedfedd, does dim ond un peth i wneud: gwneud y copa\u2019n uwch! Felly maen nhw\u2019n cario pridd i fyny\u2019r \u201cbryn\u201d i ychwanegu twmp 20 troedfedd er mwyn ei wneud yn \u201cfynydd.\u201d Mae\u2019n ffilm hyfryd."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Roedd Ifor Monger, tad-cu Christopher Monger, wedi dweud y stori yma wrtho pan oedd yn blentyn. Roedd eu teulu\u2019n byw yn Ffynnon Taf (y Ffynnon Garw go iawn), ar droed Mynydd y Garth yn ne Cymru. Yn ystod fy \u2018Anturiaeth Gymreig Wallgof\u2019 eleni, wnes i aros yn ne Cymru am wythnos, ddim yn bell o Ffynnon Taf. Felly roedd rhaid i fi fynd am dro i fyny\u2019r Garth, a sefyll ar ben \u201cy twmp\u201d!"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Ar gopa Mynydd y Garth"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Ro\u2019n i wedi gobeithio trefnu grw\u0302p bach o ffrindiau o fy nosbarth Cymraeg i gymryd rhan mewn taith i fyny\u2019r Garth ond doedd y tywydd ddim yn bihafio. Roedd rhaid i fi newid dyddiad y daith er mwyn osgoi storm. Roedd sawl un yn brysur ar y dyddiad hwnnw. Yn ffodus, roedd fy ffrind Huw ar gael. Criw dau ddyn, dim glaw... amdani!"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Ar o\u0302l i ni barcio yn Ffynnon Taf, dechreuodd Huw a fi o dafarn Gwaelod y Garth ar gychwyn y llwybr cyhoeddus sy\u2019n arwain i fyny\u2019r mynydd. Yn syth bin roedd y llwybr yn serth, felly roedd yn teimlo fel prawf i weld pwy allai heicio\u2019n galed heb gynhesu i fyny. Gallai Huw, ond nid fi!"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Roedd yn rhaid i fi fynd yn araf i osgoi blino gormod. Ond pan edrychais i fyny, roedd Huw wedi diflannu i\u2019r pellter, yn dringo\u2019n gyflym fel gafr mynydd! Yn ffodus, roedd e\u2019n stopio ac yn aros amdana\u2019i. Dyn caredig, yn wir."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Wnaethon ni barhau ar hyd y llwybr am tua hanner awr, wedyn troi yn o\u0302l i ddod o hyd i hoff lwybr Huw i fyny i\u2019r copa. Roedd y planhigion wedi tyfu\u2019n fawr ers i Huw fod yno ddiwetha\u2019, felly roedd yn anodd bod yn siw\u0302r pa un oedd y llwybr cywir. Roedden ni ar ochr ddwyreiniol Mynydd y Garth, felly roedden ni\u2019n siw\u0302r y basai\u2019n iawn os oedden ni\u2019n cadw i fynd \u201ci fyny\u201d. Ar o\u0302l sbel, roedd y llwybr wedi troi\u2019n llethr gyda glaswellt hir, ond ro\u2019n ni\u2019n gallu gweld beth oedd yn edrych fel y copa, felly wnaethon ni ddal ati."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Cyn bo hir, roedd y llethr wedi troi\u2019n serth iawn, gyda mwd a graean rhydd rhyngom ni a\u2019r copa. Arweiniodd Huw\u2019r ffordd i fyny ond roedd yn rhaid i ni sgrafangu i fyny yn araf iawn. Cyn i ni gyrraedd y top, roedd ychydig o funudau pan o\u2019n i ddim yn siw\u0302r os o\u2019n i am allu gorffen y daith. Ar o\u0302l ychydig, wnaethon ni gyrraedd y copa ac eistedd ar garreg fawr i fwynhau\u2019r olygfa a thynnu llun."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Pawlie a Huw ar y copa"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Wedi concro rhan anodda\u2019r llwybr wnaethon ni gerdded sawl metr i\u2019r copa swyddogol \u2013 y twmp 20 troedfedd yn y ffilm. Roedd golygfeydd bendigedig dros dde Cymru. Roedd y gwynt yn gryf, ond yn adfywiol ar o\u0302l i ni chwysu ar ein ffordd i fyny!"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Roedd y golygfeydd o\u2019r copa yn anhygoel o bob cyfeiriad. Pwyntiodd Huw at nifer o lefydd sy\u2019n bwysig iddo: ardaloedd lle cafodd Huw ei eni a\u2019i fagu, llefydd lle\u2019r oedd wedi gweithio yn ystod ei yrfa, ac wedi magu ei deulu, ac ati."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Er bod y Garth wedi newid o fod yn \u201cfryn\u201d i \u201cfynydd\u201d dros y blynyddoedd, mae\u2019n swyddogol yn 1,007 troedfedd o uchder ar hyn o bryd. Felly mynydd yw e. Ond yn y dyfodol, gallai\u2019r Garth fynd yn o\u0302l i statws \u201cbryn\u201d eto. Pwy a w\u0302yr?"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Ond dw i\u2019n siw\u0302r o un peth: Mae\u2019n fynydd i fi."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Huw a Dexter, y ci, yn mwynhau peint ar ol dringo Mynydd y Garth"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Dwi wedi anghofio fy nghyfrinair"}]