[{"text_idx": "#000005", "text": "Mae\u2019r sefyllfa anodd bresennol wedi amharu ar fywydau dyddiol llawer ohonom. Ond mae hefyd yn rhoi cyfle unigryw i bobl wneud ymchwil hanesyddol i\u2019w ty\u0302, eu teulu neu eu hardal leol. Yn anffodus, fel y mwyafrif o archifau, mae Cofnod Henebion Cenedlaethol Cymru (archif Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru) ar gau ar hyn o bryd i ymwelwyr. Ond does dim rhaid i hynny fod yn rhwystr i waith ymchwil: mae digonedd o adnoddau ar gael o hyd."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Dyma\u2019r cyntaf mewn cyfres o flogiau, y bydd pob un ohonynt yn canolbwyntio ar bwnc hanesyddol gwahanol ac yn egluro sut y gellir ymchwilio iddynt drwy fanteisio ar ein hadnoddau ar-lein. Yr wythnos hon: hanes lleol."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Ydych chi\u2019n byw mewn ty\u0302 hanesyddol? Ydych chi eisiau gwybod mwy am garnedd ar fryn gerllaw? Neu efallai y bu gennych ddiddordeb erioed yn y capel yn eich pentref?"}, {"text_idx": "#000008", "text": "I\u2019r rhai ohonoch sy\u2019n gallu manteisio ar yr amser sydd gennych i gymryd diddordeb o\u2019r newydd yn eich ardal leol, mae\u2019r Comisiwn Brenhinol mewn sefyllfa ddelfrydol i\u2019ch helpu gyda\u2019ch ymchwil. Un o\u2019r pethau sy\u2019n gwneud ein harchif mor arbennig yw bod pob cofnod yn ein casgliad wedi\u2019i geo-gyfeirio. Mae hyn yn golygu bod pob ffotograff, llythyr, adroddiad ac ati yn yr archif wedi\u2019i gysylltu a\u0302 lle penodol yng Nghymru, boed hwnnw\u2019n gastell, pwll glo, tafarn neu unrhyw fath arall o safle. Felly mae\u2019n berffaith ar gyfer ymchwilio i leoedd yn eich milltir sgwa\u0302r."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Mae dod o hyd i\u2019r wybodaeth hon yn syml ar Coflein, ein catalog ar-lein, sy\u2019n rhestru ein daliadau archifol ac yn dangos pa ddeunyddiau digidol sydd ar gael. Coflein yw ein cronfa ddata o safleoedd hanesyddol hefyd, lle ceir disgrifiadau manwl o 120,000 a mwy o safleoedd yng Nghymru. I ddarganfod ac astudio\u2019r ffotograffau a gwybodaeth sydd gennym am y safleoedd hyn, ewch i adran \u2018Safleoedd\u2019 Coflein a chwiliwch yn o\u0302l y math o safle neu leoliad."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Awgrym: Os bydd neges gwall yn ymddangos wrth ddefnyddio\u2019r dudalen hon sy\u2019n dweud \u2018An AJAX HTTP request terminated abnormally\u2019, dile\u0308wch o\u2019r URL ym mar chwilio eich porwr a gwnewch y chwiliad eto."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Os yw dull mwy gweledol yn well gennych, mae gan Coflein nodwedd map sy\u2019n caniata\u0301u i chi amlygu ardal sydd o ddiddordeb i chi rywle yng Nghymru; bydd wedyn yn arddangos yr holl safleoedd yn yr ardal honno i chi glicio arnynt a\u2019u harchwilio\u2019n fanylach."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Gwefan arall sy\u2019n seiliedig ar fap yw Cymru Hanesyddol, ond mae hon yn cyfuno\u2019r data o CHCC a\u0302\u2019r Cofnodion Amgylchedd Hanesyddol a chronfeydd data Cadw o adeiladau rhestredig a henebion cofrestredig."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Os oes gennych ddiddordeb mewn dysgu mwy am y llu o enwau lleoedd diddorol a difyr yng Nghymru, mae ein gwefan Enwau Lleoedd Hanesyddol Cymru yn drysorfa o wybodaeth. Gallwch ddefnyddio\u2019r wefan i gyrchu cannoedd ar filoedd o enwau trefi, pentrefi, caeau, afonydd, ffermydd a mwy \u2013 rhai hanesyddol a chyfoes. Adnodd enfawr ydyw sy\u2019n tyfu\u2019n barhaus, felly ewch yno i edrych ar yr enwau yn eich ardal leol a gweld sut maen nhw wedi newid ar hyd y blynyddoedd."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Awgrym: Ydych chi erioed wedi meddwl beth yw ystyr enw eich pentref? Mae Geirfa wych ar y wefan a all roi cliw i chi..."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Cymerwch ran: Os ydych chi\u2019n gwybod am hen enwau ar adeiladau, caeau ac ati nad ydym wedi\u2019u cofnodi, dewch i gysylltiad \u2013 mae llawer o\u2019r enwau hyn yn fyw ar lafar gwlad neu yng nghof pobl yn unig, felly mae\u2019n bwysig iawn i ni gael cofnod ohonynt."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Os oes gennych unrhyw gwestiynau am ein hadnoddau neu os angen cyngor arnoch ynghylch ble i fynd nesaf gyda\u2019ch ymchwil, cysylltwch a\u0302 ni. Mae gennym di\u0302m profiadol iawn o staff proffesiynol, archifyddion a haneswyr i ateb eich ymholiadau. Mae aelodau\u2019r ti\u0302m ymholiadau yn gweithio o\u2019u cartrefi ar hyn o bryd, yr un fath a\u0302 holl staff eraill y Comisiwn Brenhinol, ond maen nhw\u2019n parhau i ateb ymholiadau newydd a gyflwynir drwy e-bost neu dros y ffo\u0302n. Er na allwn gyrchu\u2019r archif bapur, byddwn yn defnyddio ein cyfoeth o ddeunydd wedi\u2019i ddigido a\u2019n hadnoddau ar-lein, a phrofiad eang ac arbenigol ein staff, i ateb eich ymholiadau a\u2019ch helpu i symud eich ymchwil yn ei flaen."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mae croeso i bawb anfon ymholiadau atom ac ni chodir ffi; codwn da\u0302l am gopi\u0308o deunydd archifol, am drwyddedau ac am setiau data, ac rydym yn hapus i drafod hyn gyda chi cyn i chi roi eich archeb."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Gwybodaeth bellach am ein hadnoddau ar-lein:"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Ymunwch a\u0302\u2019r rhestr e-bostio i dderbyn diweddariadau rheolaidd. Mae\u2019n rhad ac am ddim!"}]