[{"text_idx": "#000012", "text": "Tywysog Cymru yn tynnu sylw at enghraifft wych o'r arfer gorau mewn rheoli cynaliadwy yn y gwaith o ehangu ardaloedd morol gwarchodedig Ynysoedd y Cayman"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Cafodd y gwaith o ehangu parciau morol presennol Ynysoedd y Cayman ei gymeradwyo gan y Cabinet a'i gyhoeddi yn ystod ymweliad Tywysog Cymru ar 28 Mawrth. Nododd Gweinidog yr Amgylchedd y byddai'r \"Ehangu hwn yn diogelu ein stociau morol lleol, yn ogystal a\u0302\u2019r rhwydwaith hollbwysig y riffiau cwrel sy'n amgylchynu ein hynysoedd, a hynny am genedlaethau.\""}, {"text_idx": "#000015", "text": "Tynnodd y Tywysog Siarl sylw at y ffaith y gallai Ynysoedd Cayman ddod yn enghraifft wych o'r arfer gorau wrth reoli adnoddau ar y tir ac yn y mo\u0302r mewn modd integredig a chynaliadwy. Nododd fod dull integredig o'r fath nid yn unig yn hanfodol i ddiogelu ecosystemau, ond hefyd, yn enwedig yn achos Ynysoedd y Cayman, ei fod yn hanfodol i sicrhau bod sectorau economaidd yn parhau'n hyfyw yn yr hir dymor."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Ti\u0302m Prifysgol Bangor yn arolygu riffiau cwrel Ynysoedd y Cayman : Credyd a hawlfraint llun: John TurnerSefydlwyd parciau morol Ynysoedd y Cayman yn wreiddiol yn 1986, ond mae cynnydd mewn poblogaeth, twristiaeth, a datblygu arfordirol, ynghyd ag ymwybyddiaeth o broblemau ehangach yn y Caribi\u0302 megis pwysau ar y diwydiant pysgota, maetholion yn llifo oddi ar y tir a newid yn yr hinsawdd wedi dangos bod angen gweithredu a gwneud gwaith i wella'r parciau. Golygodd yr ehangu fod arwynebedd yr ardaloedd lle ceir gwarchodaeth lem wedi cynyddu o 14% i 48% o'r dyfroedd arfordirol ar gyfartaledd, a bod arwynebedd yr ysgafell sy'n cael ei rheoli wedi cynyddu hyd at 54.6%."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Croy McCoy, sy'n Swyddog Ymchwil Morol yn Adran yr Amgylchedd, oedd yn cydlynu'r arolygon maes ac yn ddiweddar cyflwynodd ei PhD i Brifysgol Bangor ar effeithiolrwydd ardaloedd morol gwarchodedig. Meddai \"Petai'r cynigion yma i wella'r gwarchodfeydd morol heb gael eu rhoi ar waith, roedd risg y byddai'r riffiau cwrel yn dirywio ymhellach ac, yn y pen draw, byddai'r ecosystem wedi darfod amdani.\""}, {"text_idx": "#000019", "text": "Mae'r system, sydd wedi'i rhannu'n barthau morol gwarchodedig, yn lleihau gwrthdaro a difrod drwy reoleiddio angorfeydd i gychod, plymio, pysgota, pysgota mewn safleoedd silio Grwperiaid, cymryd creaduriaid mo\u0302r a rhyngweithio rhwng twristiaeth a bywyd gwyllt. Yn ogystal a\u0302 darparu bwiau angori cychod o amgylch pob un o'r ynysoedd, mae ap ffo\u0302n o'r enw SIREN (System for Incident Reporting and Enforcement) yn darparu mapiau o'r ardaloedd, cyfeiriad uniongyrchol at y rheoliadau, a mynediad at ddata. Y cam nesaf yw i Lywodraeth Ynysoedd y Cayman ddrafftio rheoliadau, arwyddion a thaflenni newydd i roi gwybod i'r cyhoedd am hyn."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Mae waliau dwfn y riffiau cwrel yn amddiffyn arfordir Cayman: Credyd a hawlfraint llun: John TurnerRoedd yr Athro John Turner o Ysgol Gwyddorau'r Eigion, a fu'n arwain project ymchwil Menter Darwin, DEFRA, sef y project a ddarparodd y dystiolaeth wyddonol ar gyfer cynllun y gwelliannau i'r parciau morol, yn falch iawn o weld bod ymdrechion yr ymchwil gydweithredol wedi cael cymaint o effaith. \"Roedd yr ymchwil maes yn cynnwys myfyrwyr rhaglenni Meistr MSc mewn Diogelu'r Amgylchedd Morol a Bioleg Mo\u0302r a oedd yn gweithio ar leoliad gydag Adran yr Amgylchedd gyda Croy a Swyddogion Ymchwil Ynysoedd y Cayman i gynnal yr arolygon a ddefnyddiwyd i lunio'r data sylfaenol am systemau'r riffiau cwrel a'u defnydd. Roedd ti\u0302m Menter Darwin yn cymryd rhan mewn cyfres o ymgynghoriadau a digwyddiadau i sicrhau bod yr angen am y gwelliannau i'r System Parciau Morol yn cael ei gefnogi gan gymunedau lleol o dan y faner 'Arbed ein Hyfory - Heddiw.\" Aeth ymlaen i ddweud: \"Mae Ynysoedd y Cayman wedi parhau i arwain y byd o ran diogelu'r amgylchedd morol, ac yn y dyfroedd lleol o leiaf, maent wedi mynd y tu hwnt i'r alwad a wnaed gan y Deyrnas Unedig yng Nghynulliad Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig yn 2018 ar i lywodraethau ddynodi 30% o'r moroedd yn Ardaloedd Morol Gwarchodedig erbyn 2030. Yn fwy na hynny, mae'r gwaith hwn wedi cyrraedd y targed uwch, sef sicrhau 50% o warchodaeth erbyn 2050, sy'n debygol o gael ei gynnig yn y Confensiwn ar Amrywiaeth Fiolegol yn Tsieina 2020.\""}]