[{"text_idx": "#000006", "text": "Sut mae cadw asedau yn grymuso cymunedau"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mae\u2019r newyddion wedi ymdrin a\u0302 nifer o stori\u0308au yn ystod y blynyddoedd diwethaf ar adeiladau cymunedol sydd wedi\u2019u prynu a\u2019u colli gan y gymuned; er enghraifft, y capel hwn ym Mhenrhyn Lly\u0302n a gafodd ei farchnata fel cartref gwyliau, a\u2019r dafarn hon yng Nghaerdydd a gafodd ganiata\u0302d i gael ei dymchwel. Yn y ddau achos hyn, mae unigolion neu grwpiau lleol wedi ceisio dod o hyd i ffordd o gadw\u2019r adeiladau hyn fel cyfleusterau cymunedol. Mae\u2019r ddau wedi\u2019u defnyddio fel canolfannau cymunedol ers tro byd, ac mae\u2019r cymunedau yn wynebu colli rhai o\u2019u mannau mwyaf gwerthfawr. Rheswm rhannol dros y colledion hyn yw bod llawer o\u2019r mannau hyn wedi\u2019u colli yn sgil tueddiadau economaidd newidiol a llai o gymorth gan y sector cyhoeddus."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Mae rhai o\u2019r adeiladu neu\u2019r parseli tir hyn (a elwir gyda\u2019i gilydd yn asedau cymunedol) yn eiddo i\u2019r sector cyhoeddus, ac mae\u2019r gwaith o drosglwyddo asedau o\u2019r sector cyhoeddus i\u2019r sector gwirfoddol wedi bod ar droed ers nifer o flynyddoedd drwy raglen Trosglwyddo Asedau Cymunedol Llywodraeth Cymru. Gall y broses hon fod yn heriol, ond mae cymunedau wedi llwyddo i gadw nifer o asedau drwy\u2019r rhaglen hon. Ond, gall mannau cymunedol hefyd fod yn eiddo i berchnogion preifat, fel yn yr enghreifftiau uchod."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Yn ystod y blynyddoedd diwethaf, mae llywodraethau ledled y DU wedi bod yn edrych ar ffyrdd o gynorthwyo cymunedau i gadw adeiladau a thir sydd wedi bod yn cael eu defnyddio gan gymunedau, boed y rheini yn nwylo cyhoeddus neu breifat. Yma yng Nghymru, er enghraifft, mae Llywodraeth Cymru wedi cyllido Cronfa Benthyciadau Asedau Cymunedol CGGC, ac yn rhedeg ei rhaglen cyfleusterau cymunedol ei hun. Yn yr un modd, gall mudiadau yng Nghymru wneud cais i Gronfa Perchnogaeth Gymunedol Llywodraeth y DU. Yn olaf, gall llawer o gymunedau godi arian drwy dechnegau arloesol fel cyfrannau cymunedol."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Ond, ni all cyllid yn ei hun ddiogelu asedau cymunedol. Ym mis Tachwedd, gwnaeth nifer o fudiadau sy\u2019n gweithio ar faterion cymunedol gwrdd i drafod materion sy\u2019n ymwneud a\u0302 pherchnogaeth a\u2019r ro\u0302l y mae asedau yn ei chwarae mewn grymuso cymunedau."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Yn ystod y cyfarfod, gwnaethon ni drafod y prinder deddfwriaeth \u2018hawl y gymuned i brynu\u2019 yng Nghymru, fel yr hyn sy\u2019n bodoli yn Lloegr a\u2019r Alban. Teimlai\u2019r grw\u0302p yn gryf y byddai modd cryfhau gallu cymunedau i gadw asedau pe bai deddfwriaeth debyg ar gyfer Cymru, wedi\u2019i theilwra i\u2019n hamgylchiadau ein hunain."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Gwnaeth y grw\u0302p hefyd nodi\u2019r heriau penodol sy\u2019n wynebu cymunedau tlotach sy\u2019n cymryd perchnogaeth o asedau a\u2019r amrediad o heriau technegol y gallai grwpiau llai eu hwynebu wrth gymryd perchnogaeth o ased."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mae angen gwneud llawer o waith yn y maes hwn, a bydd y grw\u0302p yn cyfarfod i drafod cynlluniau mwy cadarn wrth symud ymlaen, gan gynnwys sut i gyflwyno achos dros newid y gyfraith yn y maes hwn."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Gwnaeth y pandemig gau cymaint o\u2019n mannau cymunedol ni \u2013 waeth a oeddent yn eiddo i\u2019r sector gwirfoddol, cyrff cyhoeddus neu gwmni\u0308au preifat \u2013 a dangosodd pa mor dyngedfennol ydyn nhw i\u2019n llesiant cyfunol. Ar o\u0302l blynyddoedd o weld mannau cymunedol yn lleihau, mae\u2019r angen am fannau a redir gan y gymuned yn fwy eglur nag erioed. Fel rhan o waith y sector gwirfoddol ar gryfhau grwpiau cymunedol, rydyn ni\u2019n awyddus i fynd i\u2019r afael a\u0302 hyn."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Oes gennych chi brofiad o geisio cymryd rheolaeth dros ased cymunedol, waeth a gafwyd canlyniad cadarnhaol neu beidio? Neu stori am sut mae man cymunedol wedi trawsnewid gwaith eich mudiad? Bydden ni\u2019n dwli clywed eich syniadau ar sut y gellid symleiddio\u2019r broses o gadw mannau cymunedol. Anfonwch e-bost at policy@wcva.cymru."}]