[{"text_idx": "#000006", "text": "Mae\u2019r cerflun hwn a gre\u0308wyd gan Sebastian Boyesen yn clodfori bywyd anghyffredin Cranogwen ac mae\u2019n ei dangos yn darllen ei cherdd fuddugol (Y Fodrwy Briodasol) yng nghategori\u2019r Ga\u0302n yn Eisteddfod Genedlaethol Aberystwyth yn 1865. Mae manylder y cerflun yn rhyfeddol ac mae llinellau o\u2019i cherdd wedi\u2019u gwau yn gelfydd drwy ei dillad. Mae \u2018Fan\u2019, ei chi ffyddlon a fyddai\u2019n mynd gyda hi i lawer o ddigwyddiadau\u2019n o\u0302l pob so\u0302n, yn ymddangos yn y cerflun hefyd, er mawr lawenydd i oedolion a phlant fel ei gilydd."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Cafodd Cranogwen ei chladdu yn Llangrannog yn 1916 a chafodd y gofeb iddi yn y fynwent ei haddurno a\u0302 blodau i nodi\u2019r diwrnod. At hynny, byddai\u2019r sawl a fentrodd i mewn i\u2019r eglwys wedi gweld y gofeb sydd yn y gangell, sy\u2019n coffa\u0301u gwaith Cranogwen dros Undeb Dirwestol Merched y De a sefydlwyd yn 1901 gyda\u2019i help hi. Roedd gan yr undeb 140 o ganghennau erbyn marwolaeth Cranogwen yn 1916. Cofeb ymarferol iddi oedd Llety Cranogwen, sef lloches i fenywod a merched digartref, a sefydlwyd yng nghwm Rhondda yn 1922 gan Undeb Dirwestol Merched y De. Mae\u2019r lloches yn deyrnged barhaol i waith Cranogwen i wella bywydau menywod yng Nghymru."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Fel sy\u2019n wir am y cerfluniau eraill o fenywod enwog Cymru, mae\u2019r cerflun hwn mewn man cyhoeddus a gellir ei weld unrhyw bryd."}, {"text_idx": "#000009", "text": "I ddysgu mwy am yrfa nodedig Cranogwen, darllenwch ein blog cynharach gan Charina Jones, Cranogwen (1839\u20131916): Yn gapten ar ei llong ei hun, ac ewch i wefan Monumental Welsh Women."}, {"text_idx": "#000010", "text": "1. Y prif lun Cranogwen yn darllen \u2018Y Fodrwy Briodasol\u2019, ei cherdd fuddugol yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1865."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Y gofeb i Cranogwen ym mynwent Eglwys Sant Crannog wedi\u2019i haddurno a\u0302 blodau a rhubanau ar y diwrnod."}, {"text_idx": "#000014", "text": "5. Cofeb ar ffurf llechen y tu mewn i\u2019r eglwys, sy\u2019n clodfori gwaith Cranogwen dros ddirwest."}]