[{"text_idx": "#000002", "text": "Yr UB 91 yng Nghasnewydd ym mis Ionawr 1919. Cafodd y digwyddiad ei gofnodi yn y South Wales Argus, a roddodd gryn sylw i Brookes, a oedd yn fab i lo\u0308wr o Flaenafon. Mae Brookes i\u2019w weld yn y llun hwn \u2013 ef yw\u2019r chweched oedolyn o\u2019r dde. Ffynhonnell: Brian Rendell."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Ymwelodd yr UB 91 a\u0302 Chaerdydd, Abertawe, Port Talbot, Doc Penfro ac Aberdaugleddyf hefyd. Codwyd 6 cheiniog i edrych ar y llong danfor a swllt i fynd ar ei bwrdd, ac yn o\u0302l yr adroddiadau fe ddaeth 20,000 o bobl i\u2019w gweld hi bob dydd. Ffynhonnell: Brian Rendell."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Lansiwyd yr UB 91 ym mis Mawrth 1918 ac aeth ar ddau batro\u0302l dan reolaeth y KapLt Wolf Hans Hertwig, gan suddo pum llong. Ar o\u0302l iddi gael ei hildio a mynd ar daith elusennol wedi\u2019r rhyfel, cafodd ei sgrapio yn Briton Ferry ym 1921. Ffynhonnell: Brian Rendell."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mae Diwrnod y Cadoediad yn coffa\u0301u\u2019r diwrnod y daeth y Rhyfel Mawr i ben, ond dylid cofio 21 Tachwedd 1918 hefyd fel y diwrnod yr ildiodd Llynges Ymerodrol yr Almaen. Ar o\u0302l y rhyfel anfonwyd llawer o longau tanfor yr Almaen i gael eu torri\u2019n ddarnau, ond cyn gwneud hynny rhoddwyd criwiau Prydeinig mewn rhai ohonynt ac aethant ar deithiau i borthladdoedd ym Mhrydain i helpu i godi arian i elusennau llongwyr. Dyna sut y daeth William Brookes, a anwyd ym Mlaenafon ym 1887, yn gapten dros dro yr UB 91. Roedd wedi listio yn y Llynges Frenhinol ym 1902 ac roedd ganddo hanes gwasanaeth neilltuol. Yn ystod y rhyfel bu\u2019n gwasanaethu ar longau tanfor, sef y NAUTILUS a\u2019r C 6, a derbyniodd Seren 1914-15, Medal Rhyfel Prydain a\u2019r Fedal Buddugoliaeth."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Royal Commission on the Ancient"}]