[{"text_idx": "#000000", "text": "Cadarnhawyd gan arolygon diweddarach mai\u2019r U 87 ydy\u2019r llongddrylliad hwn."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Roedd un o longau\u2019r confoi, y PC 56, 140 metr yn unig o\u2019r AGBERI, a hwyliodd at y llong danfor a\u2019i tharo. Yna taniodd llong hebrwng arall, y BUTTERCUP, ar yr U 87 gan daro\u2019r tw\u0302r rheoli. Mae rhai ffynonellau\u2019n awgrymu i\u2019r PC 56 ollwng mwy o ffrwydron tanddwr i orfodi\u2019r U 87 i ddod yn o\u0302l i\u2019r wyneb lle roedd yn darged haws. Cafodd y llong danfor ei bwrw eto gan y PC 56, gan dorri\u2019r gwn ar flaen y dec i ffwrdd ac, o bosib, agor hollt fawr yn ei chorff. Suddodd y llong danfor gyda\u2019i chriw cyfan o 43. Mae\u2019n gorwedd nid nepell o\u2019r AGBERI, 29 cilometr i\u2019r gogledd-orllewin o Ynys Enlli."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Llong danfor yn Llynges Ymerodrol yr Almaen oedd yr U 87. Archebwyd y llong gan y Kaiserliche Werft yn Danzig (Gdan\u0301sk yng Ngwlad Pwyl erbyn hyn) yn 1915 a chafodd ei lansio flwyddyn yn ddiweddarach. Adeg ei hadeiladu, yr U 87 oedd un o longau tanfor mwyaf datblygedig yr Almaen. Yn ystod pum patro\u0302l rhwng gwanwyn 1916 a diwedd 1917 fe suddodd yr U 87 ddwy ar hugain o longau ac achosodd ddifrod i ddwy arall."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Ymgymerodd yr U 87 a\u0302\u2019i chomisiwn cyntaf dan y KapLt Rudolf Schneider (1882-1917) ar 26 Chwefror 1917. Ar o\u0302l i Schneider foddi ar 13 Hydref 1917, bu\u2019r llong-U yn patrolio gogledd Iwerydd ac arfordiroedd gorllewinol a deheuol Iwerddon yn bennaf, ond bu hi hefyd yn gweithredu yn nyfroedd Cymru."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Cyn i Rudolf Schneider ddod yn gapten yr U 87, bu\u2019n capteinio\u2019r U 24 o 6 Rhagfyr 1913 hyd 3 Mehefin 1916. Yn ystod y cyfnod hwn fe suddodd chwech ar hugain o longau, achosodd ddifrod i dair arall, a chymerodd un yn wobr. Un o\u2019r llongau a ddinistriwyd oedd y deithlong ARABIC, a oedd yn eiddo i\u2019r cwmni Prydeinig White Star. Cafodd ei suddo ar 19 Awst 1915. Digwyddodd hyn ychydig o fisoedd ar o\u0302l suddo\u2019r LUSITANIA ar 7 Mai 1915, pan laddwyd 1,198 o bobl, a\u2019r canlyniad oedd dwysa\u0301u\u2019r tyndra rhwng yr Almaen ac UDA a bygwth tynnu America, a oedd yn dal yn wlad niwtral, i mewn i\u2019r rhyfel."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Adeg ei lansio ym 1916, yr U 87 oedd un o\u2019r modelau mwyaf technolegol ddatblygedig yn llynges llongau tanfor Ymerodrol yr Almaen. Mae\u2019r llun hwn yn dangos un o\u2019r chwe llong danfor a gynhyrchwyd yn y gyfres U 87. Ffynhonnell: Bundesarchiv, Bild 134-C0731 / Fotograf: o.Ang."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Pan suddodd Schneider yr ARABIC, roedd hi\u2019n teithio gyda 181 o deithwyr a mwy na 300 o griw o Lerpwl i Efrog Newydd. Ers mis Mehefin 1915 roedd capteiniaid y llongau-U dan orchymyn i beidio ag ymosod ar deithlongau heb rybudd ac i sicrhau bod y teithwyr a\u2019r criw yn gallu dianc cyn dechrau ymosod. Ni chaniateid iddynt ymosod oni bai bod teithlongau\u2019n ceisio dianc neu wrthymosod. Gan fod Schneider dan yr argraff y gallai\u2019r ARABIC ymosod ar yr U 24, fe daniodd dorpido at y llong a suddodd o fewn saith munud. Achosodd y digwyddiad hwn argyfwng diplomataidd rhwng yr Almaen ac Unol Daleithiau America gan fod tri theithiwr Americanaidd ymhlith y pedwar a deugain a fu farw. Roedd Johann Heinrich von Bernstorff (1862-1939), llysgennad yr Almaen yn Washington D.C., wedi cael y dasg o argyhoeddi Arlywydd yr UD, Woodrow Wilson (1856-1924), nad oedd Schneider wedi torri rheolau rhyfela ar y mo\u0302r. Erbyn 3 Medi 1915, adroddodd Bernstorff i\u2019w lywodraeth yn Berlin ei fod wedi dod i gytundeb a\u0302\u2019r Americanwyr bod yn rhaid i longau tanfor Almaenig roi rhybudd cyn ymosod ar longau teithwyr. Hefyd cyhoeddodd Weinyddiaeth Dramor yr Almaen fod yn edifar ganddi fod bywydau wedi\u2019u colli, ond amddiffynnodd weithredoedd Schneider hefyd. Dywedodd mai\u2019r cyfan yr oedd wedi\u2019i wneud oedd dilyn y gorchmynion a roddwyd iddo."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Llong danfor a gafodd ei hadeiladu i ymladd ymgyrchoedd yn y cefnforoedd oedd yr U 87. Roedd yn cael ei phw\u0302er o injan ddisel a fyddai hefyd yn gwefru batri\u0308au\u2019r modur trydan ar gyfer teithio o dan y dw\u0302r. Mae\u2019r llun hwn o long danfor anhysbys yn dangos ystafell y modur. Ffynhonnell: Bundesarchiv, Bild 134-B0636 / Fotograf: o.Ang."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Mae\u2019r llun hwn o long danfor anhysbys yn dangos yr amodau cyfyng yn yr ystafell dorpidos. Gallai\u2019r gwelyau bync a\u2019r byrddau blygu i wneud mwy o le pan nad oeddynt yn cael eu defnyddio. Er bod yr U 87 bron 66 metr o hyd ar y tu allan, nid oedd llawer o le y tu mewn i\u2019r llong danfor. Ffynhonnell: Bundesarchiv, Bild 134-B0627 / Fotograf: o.Ang."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Erbyn diwedd 1915, roedd Rudolf Schneider wedi cael ei dynnu oddi ar yr U 24 a\u2019i wneud yn gapten yr U 87 newydd ar 26 Chwefror 1917. Rhwng mis Mai a mis Awst y flwyddyn honno, fe suddodd bedair ar bymtheg o longau a difrododd ddwy arall. Ar 13 Hydref, daliwyd Schneider a\u2019i griw mewn storm a chafodd ei ysgubo i mewn i\u2019r mo\u0302r. Yn o\u0302l y dyddiadur rhyfel swyddogol, taflodd y criw fwi achub iddo ond methodd a\u0302\u2019i gyrraedd. Ddeng munud yn ddiweddarach, llwyddodd ObMaschMt Reuss i dynnu corff Schneider o\u2019r mo\u0302r ar o\u0302l neidio i\u2019r dw\u0302r wedi\u2019i glymu wrth raff. Er ymdrechu am bedair awr i\u2019w ddadebru, methodd y criw a\u0302\u2019i achub. Cafodd ei gorff ei gladdu yn y mo\u0302r ac, fel ei ddirprwy, cymerodd Rudolf von Speth-Schu\u0308lzburg yr U 87 drosodd a pharhaodd i batrolio yn unol a\u0302\u2019r gorchmynion. Ar 25 Rhagfyr, arweiniodd penderfyniad Speth-Schu\u0308lzburg i ymosod ar yr AGBERI at farwolaeth y criw cyfan yn y gwrthymosodiad gan y BUTTERCUP a\u2019r PC 56. Mae\u2019n ymddangos nad oedd Reuss, a oedd wedi ymdrechu i achub bywyd ei gapten, ar yr U 87 pan aeth ar ei phatro\u0302l olaf ac iddo oroesi\u2019r rhyfel, gan nad yw ei enw i\u2019w weld ar unrhyw restr Almaenig o\u2019r rhai a fu farw."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Royal Commission on the Ancient"}]