[{"text_idx": "#000002", "text": "Flwyddyn yn o\u0302l, roedd pawb yn dotio at yr ambarels lliwgar yn Stryd y Plas, nid am ei bod yn tresio bwrw, ond am ei bod yn ddiwrnod heluog, braf. Dyma\u2019r syniad diweddaraf gan y stryd i\u2019w gwneud yn fwy dengar. Yn wir, ar benwythnos yr W\u0302yl Fwyd ar ail Sadwrn Mai, roedd mil a mwy o bobl yn mwynhau y dref fwyaf Cymreig yn y byd."}, {"text_idx": "#000003", "text": "I\u2019r sawl nad yw yn gyfarwydd a\u0302\u2019r lle, er ei bod yn stryd ddigon cartrefol, mae ar y brif lwybr twristaidd, o Ganolfan Galeri a\u2019r Harbwr tuag at y Castell. Falle i chi ei gweld ar bennod yr Arwisgo yng nghyfres The Crown, yn edrych yn go wahanol efo Iwnion Jacs dros y lle."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Beth sydd yn ei gwneud yn stryd mor ddengar? Y nifer uchel o siopau annibynnol mae\u2019n debyg, a\u2019r hyn sydd yn dda yw eu bod dan berchnogaeth leol. Tra bod strydoedd drwy Brydain gweld edwino yn y nifer o siopau, mae Stryd y Plas, Caernarfon wedi gweld cynnydd yn nifer y siopau yn ystod y pum mlynedd ddiwethaf. Dyma stryd sy\u2019n adleisio llwyddiannau pentrefi a threfu eraill yng Nghymru sydd wedi adeiladu ar fusnesau lleol ac ymdeimlad o berthyn, ac sy\u2019n gosod glasbrint ar gyfer adnewyddu cymunedau hyd a lled y wlad; meddyliwch yn arbennig am lwyddiant Treorci wrth ennill cystadleuaeth stryd fawr y flwyddyn yn 2019."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Dros y ffordd i\u2019r castell, mae tafarn Pen Deitsh, sydd efo traddodiad maith o dorri syched teithwyr, a dros y ffordd mae siop hufen ia liwgar. Bonta Deli sydd nesa, deli o safon uchel a chaffi bach i fyny\u2019r grisiau. Dros y ffordd mae Petalau Pert sy\u2019n siop fechan yn gyforiog efo blodau, a Ty\u0302 Siocled drws nesaf, \u2013 nefoedd i\u2019r rhai sydd efo dant melys (hon \u2018di symud?). Dileit y crefftwyr yw\u2019r siop wla\u0302n dros ffordd, Habadash, a lliwiau\u2019r gwla\u0302n yn cystadlu efo\u2019r blodau. Yna, os am rhywbeth i\u2019w fwyta, piciwch i\u2019r Becws, am baned neu dorth o fara. Mae siop Lotti & Wren yn siop grandiach, yn cynnig yr anrheg arbennig hwnnw y buoch yn chwilio amdano, a drws nesaf mae\u2019r siop lyfrau orau yng Nghymru yn o\u0302l Jon Gower ac Onllwyn \u2013 Palas Print (sydd hefyd yn gartref i swyddfa Cymdeithas yr Iaith a\u2019r pensaer Sel Jones). Os am anrheg cwbl unigryw, ewch i Siop Manon, sy\u2019n cynnig deunydd \u2018vintage\u2019 gwahanol, ac mae siop enwog Iard yn gwerthu tlysau Ann Catrin ac Angela Evans (a luniodd y Goron yn Eisteddfod 2019). Lluniau a werthir yn Panorama, ac erbyn i chi gael hufen ia yn Scoops, mae\u2019n amser am rhywbeth bach i\u2019r fwyta yn Wal. Ia, hawdd fyddai treulio bore cyfan dim ond yn crwydro Stryd y Plas. Pan mae hi\u2019n braf, mae naws gyfandirol yn perthyn i\u2019r stryd arbennig hon."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Bellach, a ninnau yng nghanol pandemig, sut mae hi ar Stryd y Plas bellach, un o\u2019r strydoedd mwyaf poblogaidd yn nhref y Cofis?"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mae\u2019r rhan fwyaf o\u2019r siopau wedi sylweddoli ers stalwm na fydde yr un siop yn gallu goroesi ar ei phen ei hun, ac mae cydweithredu iach wedi bodoli ers stalwm. Mae\u2019r argyfwng yma wedi cryfhau\u2019r cydweithrediad hwn ymysg nifer o fusnesau\u2019r stryd a thu hwnt."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Ar y dydd Sadwrn cyn y cau mawr, cytunodd saith busnes yn y stryd (yr enwau mewn bold) na fyddent yn agor ar y dydd Llun canlynol. Er gwaetha\u2019r rhagofalon, y teimlad cyffredinol oedd y byddai siopau ar agor yn creu ffug synnwyr o normalrwydd. Sut felly oedd dal ati? Bu trafod mawr a oedd hi\u2019n iawn neu\u2019n saff i werthu ar lein, dros y ffo\u0302n neu drwy\u2019r cyfryngau cymdeithasol. Y casgliad oedd ei bod yn bwysig darparu gwasanaeth i gwsmeriaid, gan gynnwys pobl hy\u0302n, heb anghofio\u2019r ffaith fod cwsmeriaid eisiau cefnogi busnesau lleol sy\u2019n rhan bwysig o\u2019r economi leol."}, {"text_idx": "#000010", "text": "O ganlyniad i\u2019r cyd-weithio hwn, dydi pleserau Stryd y Plas heb lwyr ddiflannu. Falle na allwch gerdded ar ei hyd, ond gallwch gael gafael ar y nwyddau. Gallwch flasu danteithion Bonta Deli, neu archebu hamper hyd yn oed dros y We\u0302. Does dim angen dal eich dwylo mewn diflastod, archebwch lyfr o Palas Print neu wla\u0302n o Habedash. Os daw penblwydd neu ddathliad arbennig, mae Lotti & Wren a Siop Manon i gyd yn cynnig gwasanaeth ar lein, os na chawsoch gyfle i brynu planhigion, mae Petalau Pert yn gallu danfon blodau. Falle i chi fanteisio ar y Caethfyd i beintio ac addurno\u2019r ty\u0302, ac eisiau llun i\u2019w roi ar y wal \u2013 mi wnaiff Geraint Panorama wneud yn siwr y bydd yn ateb y gofyn."}, {"text_idx": "#000011", "text": "O ran dosbarthu\u2019r nwyddau, y ffordd saffaf yw eu derbyn drwy\u2019r post. I\u2019r sawl sy\u2019n byw yn ddigon agos, mae\u2019r siopau yn fodlon danfon y nwyddau. Mae gan Palas Print system dda, maent yn cludo llyfrau i bentrefi cyfagos unwaith yr wythnos, ac os oes digon o archebion, maent yn barod i ddosbarthu ar ran busnesau eraill. Arweiniodd hyn at eraill mewn strydoedd cyfagos yn dangos diddordeb mewn cydweithio. Un ohonynt yw\u2019r siop ddi-blastig a agorodd ddiwedd llynedd \u2013 Y Glorian, ar y Maes. Gallwch gael deliferis diddorol \u2013 cofiant O.M. Edwards efo lentils, neu gopi o Barn efo hylif golchi llestri a dipyn o diwmeric! Beth fyddai eich archeb ddelfrydol chi?"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Y gobaith yw y bydd y cydweithio yn cryfhau. Mae perchnogion siopau Stryd y Plas wedi hen sylweddoli na fydd pethau yn mynd yn o\u0302l i sut oeddent cynt. Ond fe ddaru nhw wrthod digalonni. Wrth gwrs fod bosib cael cant a mil o bethau ar Amazon, ond mae nifer cynyddol o bobl yn troi eu cefnau ar y farchnad fudr hon. Pwy gebyst sydd eisiau cefnogi cwmni sy\u2019n camdrin eu gweithwyr?"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Na, mae yna fanteision hir-dymor i gefnogi busnesau lleol. Mi gewch chi sgwrs gle\u0302n ar y ffo\u0302n yn un peth, a gwasanaeth personol. Mi gewch bobl sy\u2019n fodlon mynd yr ail filltir. Ac wedi cael danteithion Stryd y Plas ar garreg eich drws, drwy\u2019r post, neu ymweliad personol, gallwch gysgu\u2019n fwy dedwydd gan wybod fod y gymuned yn elwa, bod eich arian yn aros o fewn yr economi leol ac o fewn Cymru \u2013 a bod trethi\u2019n cael eu talu yma hefyd."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Gweithred cadarnhaol yw prynu\u2019n lleol felly \u2013 yn weithred gwleidyddol hyd yn oed. Mae gymaint a hynny\u2019n amlwg pan fo\u2019r Blaid Genedlaethol yn galw ar bobl i brynu cynnyrch Cymreig. Ond mae angen meddwl yn amgenach na bwyd, ac mae yna fesurau y gall sefydliadau a llywodraeth leol a chenedlaethol cymryd er mwyn cefnogi busnesau a chwsmeriaid wrth gadw pethau\u2019n lleol."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Un mesur fyddai o gymorth mawr a hynny ydi diwygio treth busnes fel ei fod yn cael ei asesu ar sail trosiant neu elw busnes (fel rhyw treth incwm busnes). A sut bod gwerth ardrethol (mesur ar gyfer gwerth eiddo sy\u2019n sail i drethi busnes) wedi bod yn codi er bod y stryd fawr mewn trafferthion? Mae hyn yn sicrhau bod lefel y rhent yn uchel, sydd er budd buddsoddwyr mawr yn unig. Canlyniad hyn yn y pen draw yw bod llywodraeth Cymru yn gorfod sybsideiddio y taliadau dreth (fel bod busnesau\u2019n gallu fforddio talu\u2019r dreth)."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mae caffael yn faes arall \u2013 un sy\u2019n gofyn newid diwylliant ymysg ein sefydliadau gymaint a newid gan ein gwleidyddion. Un o\u2019r meini tramgwydd amlwg fan hyn yw\u2019r ymgyrch Sell2Wales sydd o\u2019i hanfod yn milwrio yn erbyn amcan yr economi sylfaenol, trwy geisio denu cwmniau o du allan i gynnig am tendrau a chytundebau gan y sector cyhoeddus yng Nghymru. Ddylai cyngorau a chyrff cyhoeddus bod yn edrych i brynu\u2019n lleol am resymau budd yr economi leol, rhanbarth a chenedlaethol."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Dameg o\u2019r stori ehangach yw hanes siop a busnes nwyddau ag offer swyddfa sydd wedi gorfod cau ym Mangor \u2013 lle nad oedd prin dim archebion yn dod o\u2019r cynghorau na\u2019r brifysgol. Does dim syndod nad oes siop lyfrau ym Mangor pan nad yw\u2019r brifysgol yn archebu unrhyw lyfrau o fusnesau yn lleol. Mae\u2019n debyg bod pob archeb gan y llyfrgell neu ar ran darlithwyr yn cael ei osod i consortiwm, sydd wrth gwrs y tu allan i Gymru. A hyn tra bod Swyddog Caffael o\u2019r Brifysgol yn nodi bod yn rhaid diogelu arian cyhoeddus ac o fewn dim yn nodi eu bod hefyd yn prynu o Amazon!"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Ydyn, mae penderfyniadau gan reiny sydd yn arwain ein cymdeithas ac sydd yn rheoli ein sefydliadau mawrion yn allweddol wrth gynnal busnesau lleol, ledled y wlad. Ac heb newid y penderfyniadau hynny, anos o lawer fydd hi i wireddu amcanion economaidd ac amgylcheddol rydym i fod yn ymrwymiedig iddynt yma yng Nghymru. Yn sicr, pan fydd cyfle i droedio dan ambarels lliwgar Stryd y Plas unwaith eto, bydd y bobl leol yn falch iddynt wneud eu rhan i gadw\u2019r stryd arbennig hon rhag diflannu. Cawn obeithio nawr y bydd ein harweinwyr hefyd yn gwneud eu rhan."}]