[{"text_idx": "#000001", "text": "Y pe\u0302l-droedwr du cyntaf i chwarae i Gymru"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Yn y blog post yma \u2013 fersion o hyn a ymddangosodd yn gyntaf ar Parallel Cymru \u2013 mae Matthew Jones yn cofio\u2019r pe\u0302l-droedwr du cyntaf erioed i wisgo crys coch Cymru."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Fel cynifer o bobl, ges i gwpwl o ddiwrnod gwych fis Awst diwethaf yn yr Eisteddfod Genedlaethol ym Mae Caerdydd. Tra yno fuddsoddais i mewn crys-T newydd ffynci: un aur gyda darlun o George Berry ar y blaen. Fe gymerodd hwn fi yn o\u0302l i beth ymchwil wnes i ddegawd yn gynharach wrth lunio\u2019r Llyfr Cwis Chwaraeon Cymru."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Wedi\u2019i eni yng Ngorllewin yr Almaen i dad Jamaicaidd a mam Cymreig, gwnaeth George Berry chwarae ei gem ryngwladol gyntaf ym mis Mai 1979 yn erbyn gwlad eienedigaeth wrth i Gymru golli 2-0. Ef oedd yr unig chwaraewr du yn y ti\u0302m. Byddai\u2019n ddiweddarach yn mynd ymlaen i ennill 4 cap rhyngwladol ychwanegol."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Chwe mis yn flaenorol, gwnaeth yr amddiffynnwr o Nottingham Forest, Viv Anderson, chwarae ei gem gyntaf i Loegr yn erbyn Tsiecoslofacia ac wrth neud hyn bod y chwaraewr du cyntaf i wisgo\u2019r Dri Llew. Mae hwn yn gwestiwn adnabyddus ond nid yw lot yn medru dweud pwy oedd y chwaraewr du cyntaf i chwarae i Gymru? Mae llawer yn credu mai George Berry oedd e."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Fodd bynnag, mae\u2019r gwirionedd hyd yn oed yn fwy rhyfeddol. Gwnaeth y chwaraewr du cyntaf wisgo coch Cymru 47 mlynedd cyn i Viv Anderson wneud yr un peth i Loegr."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Ym mis Rhagfyr 1931 gwnaeth ei unig ymddangosiad mewn crys Cymreig yn erbyn Iwerddon ym Mharc Windsor, Belfast fel un o bedwar \u2018debutants\u2019. Wrth wneud hyn, fe oedd y chwaraewr du cyntaf i chwarae i Gymru. Enillodd yr ochr gartref 4-0 gyda ddau go\u0302l i Jimmy Kelly ynghyd ag un yr un i Willie Millar a Joe Bambrick. Nid yw\u2019r ge\u0302m ei hun yn arwyddocaol yn hanes pe\u0302l-droed Cymru ond mai ymddangosiad Eddie Parris. Mae\u2019n rhanbwysig o\u2019r newid cymdeithasol a diwylliannol a welir yn y wlad sydd wedi cael ei anwybyddu yn anffodus."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Mae\u2019n anodd i wybod pa fath o groeso y buasai Parris yn ei dderbyn yn Belfast, neu oddi wrth ei gyd-chwaraewyr a detholwyr Cymru, ond ni fu chwarae eto i Gymru. Er cawsai llawer o chwaraewyr yn y cyfnod rhwng y rhyfeloedd yrfaoedd rhyngwladol byrhoedlog, mae\u2019n anodd i fod yn hyderus ni chwaraeodd hiliaeth ei rhan."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Parheuodd gyrfa pe\u0302l-droed Parris ac yn ddiweddarach symudodd e i\u2019r di-gynghrair ac yna setlodd e yn Swydd Gaerloyw, lle fyddai\u2019n gweithio\u2019n ddiweddarach mewn ffatri awyrennau. Bu farw ym 1971 tipyn dros y ffin yn Sedbury."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Ni fydd Eddie Parris byth yn cael ei ddewis ar gyfer y ti\u0302m Cymru gorau erioed; ni fyddai hyd yn oed yn gwneud y rhestr o 500 chwaraewr rhyngwladol gorau Cymru. Fodd bynnag, mae\u2019n ddyn ei fod yn haeddu ei gofio am ei farc ar hanes diwylliannol a chymdeithasol Cymru."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Tags: eddie parrisgeorge berrywalesWales football team"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Wales and Scotland: the unrequited rivalry?"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Wales vs Austria: A brief history"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Ep.144 \u2013 Early season round-up"}, {"text_idx": "#000045", "text": "Wales-Austria: A brief guide to every previous clash on Welsh soil"}, {"text_idx": "#000047", "text": "The Curious Career of Jason Koumas"}]