[{"text_idx": "#000001", "text": "Camwybodaeth: Mae NewsGuard yn ein helpu ni i ddeall y risgiau a sut i fynd i\u2019r afael a\u0302 nhw"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Mae\u2019r Rhyngrwyd yn cynnig llawer o gyfleoedd i ni archwilio\u2019n diddordebau a dysgu gwybodaeth newydd ar-lein. Mae llawer o bobl yn defnyddio\u2019r Rhyngrwyd fel ffynhonnell newyddion a gwybodaeth yn eu gweithgareddau o ddydd i ddydd. Ond sut rydym ni\u2019n gwybod y gallwn ni ymddiried yn y newyddion a\u2019r wybodaeth rydym ni\u2019n eu darllen? Cawsom sgwrs gyda NewsGuard am sut y gallwch sylwi ar gamwybodaeth yn y newyddion a gwahaniaethu rhwng ffaith a ffuglen."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Beth mae NewsGuard yn ei wneud?"}, {"text_idx": "#000005", "text": "\u201cMae NewsGuard yn offeryn ymddiriedaeth rhyngrwyd sy\u2019n helpu i ddiogelu pobl, brandiau, a democratiaethau rhag bygythiadau camwybodaeth. Mae\u2019n ti\u0302m o newyddiadurwyr yn sgorio hygrededd gwefannau newyddion a gwybodaeth yn seiliedig ar naw maen prawf anwleidyddol, a gallwch ddarllen mwy amdanyn nhw yma. Rydym yn archwilio pethau fel gwirio a yw\u2019r wefan yn cyhoeddi cynnwys ffug yn rheolaidd, yn cywiro ac yn amlygu gwallau yn rheolaidd, ac yn labelu hysbysebion yn glir. Ochr yn ochr a\u0302\u2019n sgoriau Dibynadwyedd Ffynhonnell, rydym yn cyhoeddi Label Maeth ar gyfer pob gwefan. Adolygiad yw hwn sy\u2019n esbonio\u2019r sgoriau rydym ni wedi\u2019u rhoi i bob gwefan. Mae\u2019r cyd-destun pellach hwn i\u2019r wefan yn galluogi pobl i wneud penderfyniadau mwy gwybodus am y ffordd maen nhw\u2019n ymwneud a\u0302 hi.\u201d"}, {"text_idx": "#000006", "text": "\u201cCamwybodaeth yw gwybodaeth sy\u2019n ffug neu\u2019n anghywir, ac yn anffodus, mae\u2019n gyffredin ar-lein. Weithiau mae\u2019n digwydd oherwydd arferion newyddiadurol gwael, ac mae\u2019n digwydd ar adegau eraill o ganlyniad i weithredoedd rhai sy\u2019n ceisio twyllo defnyddwyr y rhyngrwyd.\u201d"}, {"text_idx": "#000008", "text": "\u201cOs nad ydym ni\u2019n gwirio camwybodaeth, gall achosi goblygiadau difrifol ar ein dealltwriaeth a\u2019n gwerthusiad o newyddion a digwyddiadau, ac arwain at ganlyniadau enbyd i\u2019n hiechyd ni a chymdeithas ehangach yn y byd go iawn. Er enghraifft, yn ystod y pandemig, cyfrannodd yr ymchwydd o gamwybodaeth iechyd at ddrwgdybio cyrff iechyd swyddogol fel y GIG, a danseiliodd ymdrechion iechyd cyhoeddus i frwydro yn erbyn lledaeniad y feirws ac a beryglodd mwy o fywydau yn y pen draw. Daw enghraifft arall o Ymchwiliad NewsGuard a ddatgelodd rwydweithiau o safleoedd cyfryngau pleidiol a oedd yn esgus bod yn wefannau newyddion lleol, a llawer ohonyn nhw\u2019n lledaenu naratifau ffug yn ystod etholiadau canol tymor yr Unol Daleithiau.\u201d"}, {"text_idx": "#000010", "text": "\u201cMae\u2019n debygol bod pob un ohonom wedi dod ar draws camwybodaeth ar-lein rhywbryd. Er hynny, mae ymchwil yn awgrymu mai\u2019r henoed sydd fwyaf agored i niwed. Maen nhw lawer iawn yn fwy tebygol o rannu a derbyn newyddion ffug, ac maen nhw\u2019n tueddu i ymddiried fwy ac o fod yn llai sinigaidd am y newyddion maen nhw\u2019n ei ddarllen ar-lein. Ond gan eu bod wedi cael eu magu cyn i newyddion fod ar gael ar-lein 24/7 ar-lein ac felly nad oedden nhw\u2019n derbyn newyddion yn barhaus drwy\u2019r dydd, maen nhw\u2019n aml yn well am oedi cyn gwneud penderfyniadau am hygrededd ffynhonnell newyddion neu honni eu bod yn gredadwy na phobl iau, sy\u2019n fwy cyfarwydd a\u0302 chael mynediad at wybodaeth yn syth a diweddaru platfformau newyddion ac apiau. Wrth i\u2019r boblogaeth heneiddio, mae\u2019n hanfodol ein bod ni\u2019n darparu\u2019r offer sydd eu hangen ar oedolion hy\u0302n er mwyn atgyfnerthu eu gwytnwch yn erbyn camwybodaeth.\u201d"}, {"text_idx": "#000012", "text": "\u201cMae\u2019n bwysig bod yn ofalus wrth ddod ar draws ffynhonnell anghyfarwydd o wybodaeth ar-lein. Dylech chi gwestiynu pa ffynonellau y cyfeirir atyn nhw yn yr erthygl, p\u2019un a ydy\u2019r hyn rydych chi\u2019n ei ddarllen yn cael ei gyflwyno fel ffaith neu farn, a dylech chi geisio cadarnhau\u2019r wybodaeth yn yr erthygl gyda gwybodaeth o ffynonellau eraill rydych chi\u2019n tybio sy\u2019n rhai rhai dibynadwy."}, {"text_idx": "#000013", "text": "\u201cMae \u201cdarllen ochrol\u201d yn ymarfer defnyddiol, sef darllen am ffynhonnell y wybodaeth rydych chi\u2019n ei darllen ochr yn ochr a\u0302\u2019r erthygl ar y ffynhonnell ei hun. Er enghraifft, os ydych chi wedi lawrlwytho estyniad porwr NewsGuard, gallwch chi ddarllen adolygiad Label Maeth y wefan a dysgu am ei safonau newyddiadurol, ochr yn ochr a\u0302 darllen yr erthygl ar y wefan ei hun. Mae darllen ochrol yn eich helpu i feddwl yn feirniadol am ansawdd ffynhonnell, a gall eich helpu i werthuso pa mor ddibynadwy yw\u2019r wefan ac a yw hi werth ei darllen neu ei rhannu."}, {"text_idx": "#000014", "text": "\u201cGall estyniad porwr NewsGuard fod yn offeryn defnyddiol i\u2019ch helpu i benderfynu ar hygrededd ffynhonnell newyddion. Mae defnyddwyr yn cael mynediad i\u2019n sgoriau Dibynadwyedd Ffynhonnell, sy\u2019n cwmpasu 95% o ymgysylltiadau a\u0302 newyddion a gwybodaeth ar-lein yn y Deyrnas Unedig, yn ogystal a\u0302\u2019n mannau eraill ar draws Gogledd America, Ewrop, ac yn Awstralia a Seland Newydd. Gyda\u2019r estyniad porwr hwn cewch fynediad i\u2019n Labeli Maeth, sy\u2019n esbonio pam ein bod wedi rhoi\u2019r sgoriau penodol hynny i bob gwefan. Gallwch lawrlwytho ein hestyniad porwr yma.\u201d"}]