[{"text_idx": "#000001", "text": "Un o nodweddion amlycaf diwylliant y Cymry Cymraeg yw gafael cymaint ohonom ar ddaearyddiaeth."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Y map hwn sy\u2019n diffinio Cymru i lawer, ac yn enwedig felly yn diffinio y Gymru Gymraeg."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Ond nid Cymraeg fyddai eich ateb heddiw petaech chi ddim yn adnabod y llefydd nac yn gwybod dim am eu hanes."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Mae dwy gymuned ieithyddol weddol gyfartal o ran maint yn y mwyafrif o bentrefi a threfi de-orllewin Cymru heddiw. Cymry Cymraeg yw\u2019r naill, a siaradwyr Saesneg yw\u2019r llall (yn hannu o Loegr mewn mannau fel Ceredigion wledig, Cymry cynhenid di-Gymraeg mewn mannau fel Cwm Aman neu Gwm Llwchwr)."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Fe fyddwn i bron yn mynd mor bell a\u0302 dweud nad yr un lle yw \u2018Caerfyrddin\u2019 y Cymry a \u2018Carmarthen\u2019 y di-Gymraeg; na \u2018Llambed\u2019 a \u2018Lampeter\u2019, \u2018Cardigan\u2019 ac \u2018Aberteifi\u2019; ayyb."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Heb gydnabod realiti pethau, a heb wneud hynny yn gyhoeddus a\u2019i drafod, annhebyg iawn yr enillir unrhyw \u2018frwydr dros yr iaith\u2019 yn y bro\u0308ydd dan sylw."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Peth da yw\u2019r iaith Gymraeg, a does dim rhaid iddi hi, nac i ni, gyfiawnhau ei bodolaeth na\u2019n defnydd ni ohoni."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Ond nid doeth yw ceisio sicrhau parhad yr iaith honno heb ddechrau gan weld y map fel ag y mae."}]