[{"text_idx": "#000007", "text": "Ym 1940 y meddyliwyd gyntaf am y syniad o wneud cyrch i ddinistrio argaeau\u2019r Ruhr, pan gyfrifodd y dylunydd awyrennol Dr Barnes Wallis y pw\u0302er ffrwydrol yr oedd ei angen i dorri drwyddynt. Darganfu Wallis nad oedd yr un awyren fomio a oedd ar gael yn gallu cario bom digon mawr, ond sylweddolodd y gallai bomiau llai o faint a fyddai\u2019n taro gwaelod yr argae gael yr un effaith. I wneud hyn yn bosibl, dyluniodd Wallis y \u201cbom sboncio\u201d a fyddai\u2019n trybowndio ar draws y dw\u0302r ac yn taro\u2019r mur. Roedd yn rhaid gollwng y bom ar y cyflymder iawn, ar y pellter iawn o\u2019r argae ac ar yr uchder iawn uwchben y dw\u0302r."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Er nad yw llawer o bobl yn gwybod hynny heddiw, fe chwaraeodd Canolbarth Cymru ran allweddol yn natblygiad \u201cbom sboncio\u201d dyfeisgar Barnes Wallis."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Mae\u2019r golwg o\u2019r awyr yn dangos yn glir ran o\u2019r twll 60 troedfedd o led yn yr argae (NPRN:408280)"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Ym mis Gorffennaf 1942 rhoddwyd prawf ar y bom prototeip drwy ei ddefnyddio yn erbyn argae bach yng Nghwm Elan. Cafodd rhan ganolog yr argae ei dinistrio gan 280 pwys o ffrwydron ffyrnig. Roedd yr arbrawf yn llwyddiant ysgubol. Gellir gweld olion atgofus a sobreiddiol yr argae hyd heddiw. Mae Argae Nant-y-Gro (NPRN 408280) wedi\u2019i leoli yn SN92196348 ac yn cael ei ddiogelu fel un o Henebion Cofrestredig Cadw."}]