[{"text_idx": "#000000", "text": "Er mai dawnsio gwerin yw prif reswm am fodolaeth y Cwmni, rydym\nwedi atgyfodi a dehongli nifer o draddodiadau Cymru gan gynnwys\ny Fari Lwyd, Hela\u2019r Dryw, Y \u2018Rappers\u2019 a\u2019r Ddrama Werin."}, {"text_idx": "#000001", "text": "Canrifoedd yn o\u0302l roedd dawnsio gwerin yn boblogaidd ledled\nCymru. Fodd bynnag o ganlyniad i ddylanwad yr Anghydffurfwyr,\na oedd yn ystyried dawnsio yn bechod, daeth yr arfer i ben\nyn ystod y 18ed a\u2019r 19eg ganrif."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Yn 20au\u2019r ganrif ddiwethaf atgyfodwyd y diddordeb mewn dawnsio\ngwerin drwy ymdrechion yr Urdd. Sefydlwyd Cymdeithas Ddawns\nWerin Cymru yn 1949 i hyrwyddo ac atgyfodi\u2019r hen ddawnsiau a"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Erbyn heddiw, o ganlyniad i gystadlaethau a gwyliau, mae\ndawnsio gwerin wedi datblygu i fod yn rhan fywiog a lliwgar"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mae\u2019r gwisgoedd a wisgir gan y dawnswyr yn elfen bwysig o\nddawnsio gwerin. Rydym wedi gwneud defnydd helaeth o gasgliad"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mae ein prif wisg wedi ei seilio ar ddillad a wisgwyd gan y\nwerin bobl yn Ne Cymru ar ddechrau\u2019r 19eg ganrif."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Mae gwisg y merched yn cynnwys betgwn a phais (sgert) wedi eu\ngwneud o frethyn traddodiadol Cymru. Mae blows wen gyda choler\nllydan sy\u2019n rhoi\u2019r argraff o sio\u0302l, ffedog wen a boned yn"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Efallai mai\u2019r rhan fwyaf nodweddiadol o\u2019r wisg Gymreig yw\u2019r\nhet uchel. Cynhyrchwyd hetiau ar gyfer y cwmni sydd wedi eu\nseilio ar enghraifft o 1850 a welwyd yng nghasgliad yr"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mae\u2019r dynion yn gwisgo llodrau du, crys gwyn a wasgod\nfrethyn ddu o\u2019r un cyfnod."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Defnyddir gwisgoedd eraill ar gyfer dawnsiau penodol,\ner enghraifft mae gennym gasgliad o siolau Cymreig\ngwreiddiol o\u2019r 19eg ganrif a ddefnyddir ar gyfer y ddawns"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Mae cerddoriaeth addas yn elfen hanfodol o\u2019r ddawns werin,\nac mae gennym gyfoeth o alawon traddodiadol yng Nghymru.\nFel arfer ceir alaw benodol i bob dawns a weithiau ychwanegir\nail alaw neu gyfalaw er mwyn cael amrywiaeth. Mae gennym\nystod eang o alawon o fewn ein repertoire sydd wedi eu\nplethu\u2019n ofalus ar gyfer y dawnsiau."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Yn ogystal ag alawon o hen gasgliadau cerddoriaeth a\nllawysgrifau rydym hefyd yn defnyddio alawon newydd a\u0302\ngyfansoddwyd yn benodol ar gyfer dawnsiau mwy diweddar.\nMae\u2019r alawon newydd wedi eu seilio ar gerddoriaeth"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Mae ein band o gerddorion profiadol yn meddu ar y ddawn o\ngreu naws briodol i\u2019r dawnsiau, boed lys, ffair neu dwmpath."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Ymysg yr ystod o offerynnau y mae\u2019r ffidil, ffliwt, basgrwth,\nacordion, tabwrdd a\u2019r delyn deires Gymreig. Hyrwyddwyd y\ndefnydd o\u2019r delyn deires ar gyfer dawnsfeydd Llys Llanofer\nyng Ngwent gan Augusta Hall, Arglwyddes Llanofer, yn y"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Yn aml bydd ein rhaglenni yn cynnwys eitemau cerddorol sy\u2019n\nychwanegu amrywiaeth i\u2019r rhaglen ac yn rhoi seibiant i\u2019r"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Mae\u2019r Fari Lwyd wedi ei chreu o benglog ceffyl wedi ei osod\nar bolyn a\u2019i orchuddio a chanfas wedi ei addurno a\u0302 rhubanau.\nMae criw o ddynion yn cario\u2019r Fari o dy\u0302 i dy\u0302 gan alw mewn\nambell dafarn hefyd. Y bwriad yw cael mynediad i ymuno a\u0302\ndathliadau\u2019r \u2018Gwyliau\u2019. Byddai\u2019n arferiad i ganu penillion\nsef \u2018Pwnco\u2019 er mwyn cael mynediad."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Benthycwyd y ddawns hon sy\u2019n defnyddio cleddyfau o Ogledd\nLloegr ond mae bellach yn rhan o draddodiad y Cwmni. Roedd\ny \u2018rapper\u2019 yn arf a ddefnyddir i grafu\u2019r llwch glo o\ngefnau\u2019r ceffylau a weithiau yn y pyllau glo. Mae\u2019n enghraifft\no arf amaethyddol yn cael ei addasu at ddibenion diwidiannol."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Casglwyd y ddrama werin ym mhentref Llanilltud Fawr ym Mro\nMorgannwg. Cafodd ei haddasu cryn dipyn dros y blynyddoedd ac\nmae wedi bod yn rhan o draddodiad y fro ers sawl canrif."}]