[{"text_idx": "#000005", "text": "Eleni, oherwydd cyfyngiadau Covid-19, fe fydd Sioe Frenhinol Cymru yn ddigwyddiad rhithiol yn hytrach na chael ei chynnal ar faes y sioe yn Llanelwedd, Llanfair-ym-Muallt. Yn y blog hwn fe edrychwn yn o\u0302l ar Sioe Frenhinol gynharach y denwyd y tyrfaoedd mwyaf erioed iddi, yn rhannol o ganlyniad i ddiddymu cyfyngiadau a gyflwynwyd adeg rhyfel, gan gynnwys dogni petrol."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Ym mis Gorffennaf 1950 fe gynhaliwyd Sioe Frenhinol Cymru yn Abergele yng Ngogledd Cymru. Mae gennym gyfres o awyrluniau yn ein casgliadau a dynnwyd yn ystod y sioe ac maen nhw wedi ein hysgogi i ddarganfod mwy am y tri diwrnod heulog hynny ym mis Gorffennaf 1950 yn fuan ar o\u0302l i bobl Prydain gael eu rhyddhau o\u2019u cyfyngiadau \u2018cyfnod clo\u2019 nhw eu hunain a osodwyd yn ystod yr Ail Ryfel Byd."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Daeth Llanelwedd, Llanfair-ym-Muallt, yn gartref parhaol i\u2019r Sioe Frenhinol ym 1963 ac ers hynny mae wedi datblygu\u2019n ddigwyddiad pedwar-diwrnod blynyddol ac yn sioe amaethyddol fwyaf poblogaidd Prydain. Bydd hefyd yn darparu cefnogaeth a chymorth ar hyd y flwyddyn ym meysydd busnes, lles cymdeithasol ac addysg."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Eleni, fel y llynedd, bydd y Sioe Frenhinol yn sioe rithiol. Darganfyddwch fwy am yr amrywiaeth o gystadlaethau a digwyddiadau drwy fynd i: "}, {"text_idx": "#000012", "text": "Er bod Abergele yn dref glan mo\u0302r, mae ganddi gysylltiadau cryf erioed a\u0302\u2019r gymuned ffermio leol. Cynhelid marchnadoedd gwartheg a defaid wythnosol yno ac, oherwydd traddodiad bridio da byw cryf yr ardal, byddai arwerthiant ceffylau bob mis, a arbenigai mewn ceffylau gwedd."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Oherwydd y cysylltiadau amaethyddol hyn roedd yn sicr y byddai llawer o bobl leol yn dod i\u2019r sioe, ond drwy ei chynnal mewn tref glan mo\u0302r gellid denu hefyd y miloedd o ymwelwyr a oedd yn aros ar y safleoedd gwersylla a charafanio yn y cyffiniau. Roedd yn hawdd cyrraedd y safle ar fysiau o Gaer a Chaernarfon, ac roedd gan Abergele orsaf reilffordd gyda seidin mawr a allai ymdopi a\u0302 threnau\u2019n tynnu cerbydau ceffylau a ga\u0302i eu dadlwytho o fewn llathenni i faes y sioe. Hysbysebwyd y sioe mewn papurau rhanbarthol fel y Liverpool Echo ac fe deithiodd pobl o leoedd mor bell i ffwrdd a\u0302 Hampshire i arddangos eu hanifeiliaid."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Roedd pum mlynedd wedi mynd heibio ers diwedd yr Ail Ryfel Byd ac roedd dogni petrol newydd ddod i ben. Roedd Sioe Frenhinol 1948 wedi cael ei chanslo oherwydd dogni petrol. Yn awr, ar o\u0302l un mlynedd ar ddeg o ddogni llym yn ystod ac wedi\u2019r rhyfel, gallai unrhyw un a oedd yn berchen ar gar o\u2019r diwedd fynd ar daith. Mae\u2019n debyg bod hyn wedi rhoi cryn hwb i nifer yr ymwelwyr yn ystod tri diwrnod y digwyddiad. Mynychwyd y sioe gan 61,000 o bobl, y nifer mwyaf yn hanes y Sioe Frenhinol ar y pryd, a bron ddwywaith y nifer a oedd wedi dod i\u2019r sioe y tro diwethaf y daeth i\u2019r dref, sef ym 1936."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Manylion o\u2019r awyrlun yn dangos ceffylau yn y prif gylch a cheir yn y maes parcio. 1950"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Ceffylau gwedd, da byw poblogaidd a chystadleuwyr lleol"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Mae\u2019r siart ymgeiswyr ar gyfer sioe Abergele yn arbennig o ddiddorol gan fod y nifer a math o anifeiliaid yn y cystadlaethau yn adlewyrchu poblogrwydd y bridiau. Mae\u2019r 128 o geffylau gwedd mewn dau ddosbarth yn dangos mor bwysig oedd bridio ceffylau gwedd yn ardal Abergele. Mae\u2019n dangos hefyd nad oedd y niferoedd wedi gostwng ar o\u0302l y Rhyfel, pan oedd 98 o geffylau gwedd wedi cystadlu, er gwaethaf y cynnydd mawr yn nifer y cerbydau fferm a redai ar betrol. Cynyddodd nifer yr ymgeiswyr yn y dosbarthiadau neidio ceffylau o 215 y flwyddyn gynt i 241, gan adlewyrchu, mae\u2019n debyg, y ffaith mai Abergele oedd y ganolfan Gymreig ar gyfer y gamp hon."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Roedd hefyd ddosbarthiadau ar gyfer Ceffylau Hela, Merlod Mynydd Cymreig a Chobiau Cymreig; roedd y rhain yn un o atyniadau mawr y sioe. Pencampwr y stalwyni merlod mynydd Cymreig oedd \u2018Eryri Gwyndaf\u2019 Mr Norman Lewis, a phencampwr y stalwyni cobiau Cymreig oedd \u2018Llwynog-y-Garth\u2019 A. D. Thomas. Roedd y dosbarthiadau ar gyfer gwartheg yn cynnwys Gwartheg Duon Cymreig, ond roedd gostyngiad o ryw draean yn eu nifer, ac roedd Gwartheg Byrgorn, y brid mwyaf poblogaidd ar un adeg, ar drai a Gwartheg Ffrisia ac Ayrshire ar gynnydd gan eu bod yn cynhyrchu mwy o laeth. Cafodd Gwartheg Jersey a Guernsey eu cynnwys am y tro cyntaf ond cawsant eu rhoi yn y dosbarth \u2018Gwartheg Eraill\u2019. Roedd y dosbarthiadau Defaid Mynydd Cymreig yr un mor boblogaidd, ond roedd dwywaith yn fwy o ymgeiswyr yn y dosbarth Moch Cymreig ag yn y flwyddyn flaenorol."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Mae\u2019r rhestri o fuddugwyr lleol yn cynnwys rhai a oedd yn fyd-enwog. Y fwyaf adnabyddus oedd y ddiweddar Miss M. Brodrick o Goed Coch, enw cyfarwydd iawn ym myd y Merlod Mynydd Cymreig."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Mae\u2019r awyrlun Aerofilms uchod yn dangos mor fawr \u2013 68 erw \u2013 oedd maes y Sioe Frenhinol 1950 yn Abergele."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Mae\u2019r awyrlun Aerofilms uchod yn dangos mor fawr \u2013 68 erw \u2013 oedd maes y Sioe Frenhinol yn Abergele. Roedd hi\u2019n gynnes a heulog yn ystod tri diwrnod y sioe ac, fel y gellir gweld, roedd tyrfaoedd mawr yno. Roedd yr arlwywyr yn brysur, a hefyd y nifer mwyaf erioed o fasnachwyr ar y 236 stondin, a oedd ar gael yn ddi-da\u0302l y flwyddyn honno."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Roedd 3,400 o anifeiliaid yn y cystadlaethau, y nifer mwyaf erioed. Cawsant eu cadw ar y cae lle gellid eu gweld yn hwylus, a chafodd y gwahanol gystadlaethau eu beirniadu yn yr arena\u0302u."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Cymerodd cystadleuwyr ifanc o bob sir yng Nghymru ran yng nghystadlaethau\u2019r Clybiau Ffermwyr Ifanc; roedd bron 1,000 o gw\u0302n yn y sioe gw\u0302n. Roedd cystadlaethau dofednod, colomennod rasio, cwningod, a me\u0302l. Roedd y treialon cw\u0302n defaid a\u2019r arddangosiadau crefft, fel pedoli ceffylau a thoi a\u0302 gwellt, yn hynod boblogaidd. Cafwyd cerddoriaeth gan Fand Arian Y Rhyl ac roedd Sgowtiaid Llandudno ar ddyletswydd fel gwirfoddolwyr ar hyd a lled y maes."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Cynhaliodd y Gwasanaeth Ymgynghorol Amaethyddol Cenedlaethol arddangosiadau dyddiol ac yn o\u0302l yr hanes fe ofynnodd y ffermwyr fwy o gwestiynau nag erioed o\u2019r blaen. Roedd Sefydliad y Merched yno hefyd, yn cynnal cyflwyniadau ar fwydo\u2019r teulu yng nghefn gwlad ac arddangos amrywiaeth eang o brydau. Hefyd fe gynhaliodd Bwrdd Nwy Cymru arddangosiadau coginio, gan ddefnyddio\u2019r poptai nwy diweddaraf."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Yn yr adran arddwriaethol yr oedd Corfforaeth Bae Colwyn wedi creu arddangosiad amryliw enfawr o flodau, ac roedd plant Abergele yn llwyddiannus yn y categori\u0308au \u2018casgliad blodeuol\u2019."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Mae\u2019n bosibl mai\u2019r digwyddiad mwyaf diddorol oedd arddangosiad gan Farch-heddlu Lerpwl a oedd bryd hynny\u2019r heddlu marchogol mwyaf ym Mhrydain. Byddent yn patrolio\u2019r dociau\u2019n rheolaidd ac yn gwasanaethu mewn gemau pe\u0302l-droed a chyfarfodydd rasio, gan gynnwys y Grand National. Yn Abergele roeddynt i gyd yn gwisgo eu lifrai llawn a helmedau pluog ac yn cario gwaywffyn, ac roedd gan yr arolygydd gleddyf yn ei law. Roedd band y March-heddlu yno hefyd a mwynhaodd y dorf arddangosiad ysblennydd o farchogwriaeth hynod fedrus."}, {"text_idx": "#000031", "text": "\u201cFor the grand finale they all rode down to the far end of the arena, formed a line side by side behind the inspector, he drew his sword, the riders lowered their lances and the inspector shouted \u2018Charge\u2019. They were galloping hard towards the far end of the arena and towards a long line of terrified visitors, some of whom had broken and started to run for their lives. With perfect timing the Inspector raised his sword upright and the charge stopped only inches from the flimsy rope fence\u201d. [Abergele Field Club & Historical Society Review, Rhif 19 (2000), tudalen 26]"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Os oes gennych unrhyw atgofion am sioe Abergele 1950, neu unrhyw Sioe Frenhinol arall, mae croeso i chi eu rhoi nhw yn y blwch sylwadau isod."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Mae\u2019r Comisiwn Brenhinol yn gobeithio cael ei stondin arferol yn y Sioe Frenhinol y flwyddyn nesaf, ac rydym yn edrych ymlaen at weld tyrfaoedd enfawr eto wrth i\u2019r cyfyngiadau gael eu codi, fel ym 1950!"}, {"text_idx": "#000035", "text": "Gallwch gael manylion digwyddiadau ar-lein Sioe Frenhinol Cymru eleni, a gynhelir yn rhithiol ar 19-22 Gorffennaf, drwy fynd i: "}, {"text_idx": "#000036", "text": "I weld ein cofnod ar gyfer Abergele sy\u2019n cynnwys y ffotograffau Aerofilms o Sioe Frenhinol 1950 ewch i: "}, {"text_idx": "#000037", "text": "I weld y rhestr lawn o enillwyr cystadlaethau merlod a chobiau Cymreig Cymdeithas Amaethyddol Frenhinol Cymru rhwng 1904 a 1950 ewch i: "}, {"text_idx": "#000039", "text": "Ymunwch a\u0302\u2019r rhestr e-bostio i dderbyn diweddariadau rheolaidd. Mae\u2019n rhad ac am ddim!"}]