[{"text_idx": "#000001", "text": "Perthynai Howard i un o deuloedd mwyaf adnabyddus Cwmaman a thu hwnt. Hen dad-cu iddo oedd y bardd gwlad Isaac Edmunds (Alaw Sylen), Abercwm-boi, y bu ei englynion yn britho am flynyddoedd bapurau Cymraeg y fro yr oes a fu (Y Gwladgarwr a\u2019r Darian). Merch y bardd, a mam-gu Howard i bob pwrpas, oedd un o artistiaid enwocaf Cwmaman a Chwm Cynon ei dydd: gwraig a elwid gan bawb (yn o\u0302l ffasiwn yr oes) yn \u2018Madam Elizabeth Edmunds Price\u2019. O\u2019r un ach y tarddai un o farnwyr amlycaf yr 20G, yr Arglwydd Ustus Edmund Davies a anwyd yn Aberpennar."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Edmund Davies, fel cyfreithiwr ifanc, fu\u2019n amddiffyn un o\u2019r \u2018Tri\u2019 a losgodd yr Ysgol Fomio ym Mhenyberth, Lly\u0302n, ym 1936 \u2013 achos a roddodd yr hwb mwyaf (medd rhai) i genedlaetholdeb Cymreig yr 20G. Ef hefyd, fel barnwr profiadol, a glywodd achos y Great Train Robbers ym 1963; ac ef a benodwyd gan y prif weinidog Harold Wilson i gadeirio\u2019r Ymchwiliad a fu i achos Trychineb Aber-fan (a ddigwyddod ar y 21 Hydref, 1966 \u2013 union hannercan mlynedd yn o\u0302l i\u2019r mis hwn)."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Gwasanaethodd fel cynghorydd ardaloedd De Aberaman yn enw Plaid Cymru rhwng 1991-95 ac eto rhwng 2008 a 2012. Ar ddechrau\u2019r \u201890au, fe\u2019i penodwyd yn llywodraethwr ac yna\u2019n gadeirydd llywodraethwyr Ysgol Gynradd Glynhafod: swydd a ddaliai tan ddiwrnod ei farw (er na fu modd iddo fod mor gyson a\u0302 chynt yn eu cyfarfodydd yn ystod tri mis olaf ei fywyd). Bu\u2019r swydd hon wrth fodd ei galon, ac uniaethai yn ddi-feth ag athrawon, rhieni a phlant yr ysgol gan roi o\u2019i orau iddynt am chwarter canrif."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Dirywiodd iechyd Howard yn fawr yn ystod y pum mlynedd diwethaf a bu teithio \u2018no\u0302l ac ymlaen i ysbyty yn rhan annatod o\u2019i fywyd. Cafodd gyfoeth o gefnogaeth gan ei gyfeillion \u2013 nid yn unig ar gyfnodau heulog ond pan fu\u2019n fain arno hefyd. Dylid nodi enwau Philip a Beryl Northey, Alan Hoare, Gwyneth Edwards ac eraill mewn aur am eu ffyddlondeb di-ffael iddo dros gyfnod maith."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Cynhaliwyd angladd Howard yn Amlosgfa Llwydcoed fore Gwener, 23 Medi, gyda lluaws yn arddel parch ac yn talu\u2019r gymwynas olaf iddo yno."}]