[{"text_idx": "#000028", "text": "Codiad yn Lefel y Mo\u0302r"}, {"text_idx": "#000036", "text": "Mae\u2019r ynys hon, sy\u2019n olygfa ogoneddus, yn wynebu penrhyn Tyddewi, ar draws dyfroedd byrlymog Swnt Dewi, a fwy na thebyg mai dyma\u2019r lle gorau i wylio morloi llwyd a llamhidyddion."}, {"text_idx": "#000038", "text": "O ganlyniad i ddau begwn Carn Ysgubor a Charn Llundain, mae gan Ynys Dewi amlinelliad nodedig iawn. Roedd yn dirnod i bererinion cynnar a deithiai i\u2019r ardal ar y mo\u0302r, ar eu ffordd i Dyddewi."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Roedd meudwyaid yn ceisio lloches yma, ac yn eu plith roedd Sant Stinian, cyfaill a chyffeswr Dewi. Roedd yna ddau gapel Cristnogol cynnar ar yr ynys, a ffynnon sanctaidd a oedd yn enwog am ei phwerau iachau."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Mae Ynys Dewi yn gadarnle i\u2019r fra\u0302n goesgoch sy\u2019n bridio, aelod prin o deulu\u2019r fra\u0302n. Dyma\u2019r unig safle yn Sir Benfro, hefyd, ble mae cornicyllod yn ceisio bridio."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Caiff y\u0302d ei dyfu yn y caeau canolog i ddenu adar mudol sy\u2019n bwyta hadau yn hwyr yn yr haf ac yn yr hydref. Mae yna glogwyn mawr ar gyfer adar y mo\u0302r ar ochr orllewin yr ynys, a gellir gweld mulfrain gwynion yn plymio oddi arno i bysgota oddi ar y lan."}, {"text_idx": "#000045", "text": "Ynys Dewi sydd a\u0302\u2019r gytref fwyaf o forloi llwyd yn ne Prydain. Mae modd eu gweld o ddiwedd mis Awst hyd nes mis Hydref, pan ddaw\u2019r morloi benywaidd i\u2019r traethau bridio i eni eu rhai bach. Caiff dros 600 o forloi bach eu geni yma bob blwyddyn. Mae yna doreth o lamhidyddion harbwr yn y dyfroedd o amgylch Ynys Dewi, a gwelir dolffiniaid cyffredin, trwynbwl a llwyd yma bob blwyddyn."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Ar y tir, mae yna geirw coch, a gyflwynwyd i\u2019r ynys yn ystod y cyfnod pan yr oedd yn cael ei ffermio, a llygod coch."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Mae yma blanhigion sy\u2019n brin yn lleol ac yn genedlaethol. O ddechrau\u2019r gwanwyn, ceir ysgeintiad o flodau o bob lliw a llun ar y clogwyni, ac ym mis Awst y grug porffor yw\u2019r enghraifft orau o weundir morol ar ein hynysoedd oddi ar y lan."}, {"text_idx": "#000048", "text": "I\u2019r de o\u2019r brif ynys, mae yna dair ynysig serth: Ynys Gwelltog, Cantwr a Beri. Mae\u2019r rhain yn safleoedd bridio ar gyfer gwylanod cefnddu bach, ac yn y gwanwyn maen nhw\u2019n frith o flodau\u2019r serennyn glas golau."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Sgomer yw\u2019r mwyaf o ynysoedd Sir Benfro. Mae\u2019n warchodfa natur genedlaethol sydd o bwysigrwydd rhyngwladol am ei adar mo\u0302r."}, {"text_idx": "#000054", "text": "Mae\u2019r ynys hyfryd hon, sy\u2019n warchodfa natur, yn enwog am ei hadar mo\u0302r a\u2019i blodau gwyllt bendigedig."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Mae Middleholm yn ynysig greigiog sydd a\u0302 chopa gwyrdd, rhwng Sgomer a\u2019r prif dir."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Mae\u2019r ynys hudolus hon yn enwog am ei habaty Sistersaidd ac mae\u2019n daith 20 munud hwylus ar y cwch o Ddinbych-y-pysgod."}]