[{"text_idx": "#000002", "text": "Y Broses o Wneud Cais"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Llyfrgell yr Archwiliad: Dogfennau Craidd"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Adar sy\u2019n Ymweld dros y Gaeaf"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Sir Benfro yn yr Oes Haearn"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Codiad yn Lefel y Mo\u0302r"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Newid Hinsawdd a Hawliau Plant"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Partneriaeth i wella awyr dywyll a serennog Sir Benfro, ynghyd a\u0302'r tir a'r mo\u0302r oddi tanodd, ar gyfer bywyd gwyllt, iechyd, diwylliant a threftadaeth."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Arolwg Ansawdd Awyr y Nos"}, {"text_idx": "#000044", "text": "Gwybodaeth bellach a manylion cyswllt"}, {"text_idx": "#000046", "text": "\u201cMae\u2019n anodd egluro\u2019r profiad y mae pobl yn ei gael o edrych ar yr awyr ar noson glir, mewn lle sy\u2019n rhydd o lygredd golau \u2013 lle gellir gwerthfawrogi\u2019r se\u0302r a gwychder y Llwybr Llaethog yn llwyr. Ychwanegwch leoliad sydd a\u0302 harddwch naturiol, bywyd gwyllt y nos, arwyddoca\u0302d diwylliannol a threftadol, heddwch a llonyddwch, yn ogystal a\u0302 seilwaith twristiaeth sefydledig \u2013 ac mae gennych yr amodau perffaith i gael profiad \u2018awyr dywyll\u2019 llawn.\u201d"}, {"text_idx": "#000047", "text": "Mae aelodau\u2019r bartneriaeth hon yn gweithio ar y cyd i ddiogelu a gwella awyr dywyll a serennog Sir Benfro, ac wrth wneud hynny, y tir a\u2019r mo\u0302r oddi tanodd, gan ein bod yn credu eu bod yn bwysig ar gyfer bywyd gwyllt, iechyd, diwylliant a threftadaeth. Y nod hefyd yw ystyried ffyrdd o leihau niwsans llacharedd a golau artiffisial gormodol arall yn y nos."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Bydd gwaith y bartneriaeth yn cael ei ddatblygu law yn llaw a\u0302 mentrau eraill yng Nghymru a\u2019r DU, sy\u2019n edrych ar leihau llygredd golau a gwella awyr dywyll yn cynnwys y Grw\u0302p Hollbleidiol Seneddol ar Awyr Dywyll a lansiwyd ym mis Ionawr 2020. (gweler yr adran ymchwil a Gwybodaeth)"}, {"text_idx": "#000049", "text": "Yn y ddogfen hon, mae gwybodaeth ynglyn a\u0302 pham mae lleihau llygredd golau yn bwysig a rhai enghreifftiau o\u2019r hyn y mae\u2019r bartneriaeth wedi ei gyflawni hyd yn hyn."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Codi ymwybyddiaeth o lygredd golau a\u2019i effaith ar natur, tirwedd a gwerth diwylliannol yn ogystal ag iechyd a llesiant pobl.\nLleihau llygredd golau drwy ymgysylltu a\u0302 phartneriaid, cymunedau a busnesau lleol.\nNodi ardaloedd sy\u2019n profi llygredd golau neu sydd mewn perygl o achos llygredd golau, a all gael effaith benodol ar dirwedd, morlun neu fywyd gwyllt."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Llygredd golau yw\u2019r defnydd amhriodol neu ormodol o olau artiffisial yn y nos, sy\u2019n gallu arwain at oblygiadau amgylcheddol difrifol i bobl, bywyd gwyllt a\u2019r hinsawdd. Mae elfennau llygredd golau (ffynhonnell: International Dark Sky Association) yn cynnwys:"}, {"text_idx": "#000053", "text": "Llacharedd \u2013 disgleirdeb gormodol sy\u2019n achosi anghysur gweledol\nLlewyrch awyr \u2013 goleuo\u2019r awyr dros ardaloedd preswyliedig yn y nos\nGolau\u2019n tresmasu \u2013 golau\u2019n syrthio lle nad oes ei angen neu lle nad yw wedi\u2019i fwriadu\nAnrhefn \u2013 grwpiau llachar, dryslyd a gormodol o ffynonellau golau"}, {"text_idx": "#000054", "text": "Mae lleihau llygredd golau yn helpu i ddiogelu natur, yn gwella ansawdd tirweddau a morweddau, ac yn gwella ein canfyddiad o lonyddwch a phellenigrwydd. Mae lleihau golau gyda\u2019r nos yn gwarchod cynefinoedd sy\u2019n hanfodol ar gyfer bywyd gwyllt sy\u2019n fforio ac yn cymudo. Mae gwella tywyllwch gyda\u2019r nos drwy leihau lefelau golau artiffisial yn dda ar gyfer iechyd a llesiant pobl, yn arbed ynni ac yn lleihau allyriadau carbon. Mae lleihau llygredd golau yn golygu gall ymwelwyr a phreswylwyr werthfawrogi\u2019r se\u0302r a\u2019r dirwedd wedi iddi nosi. Mae addasu neu gael gwared ar ffynonellau dwys o olau hefyd yn lleihau\u2019r llacharedd ac anesmwythder y gall y rhain eu hachosi yn ein hamgylcheddau cyhoeddus a phreifat."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Mae gan bolisi \u201cDiogelu a gwella awyr dywyll y nos\u201d Cynllun Rheoli Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro 2020-2024 dair effaith wedi eu rhestru oddi tano:"}, {"text_idx": "#000056", "text": "Creu a hyrwyddo canllaw cynllunio atodol ar gyfer Sir Benfro ynghylch golau ar gyfer datblygiadau sydd angen cynlluniau goleuo (Cyngor Sir Penfro ac Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro).\nYmgysylltu a\u0302 chymunedau er mwyn lleihau golau diangen.\nHyrwyddo arfer da o safbwynt goleuo, gan gymryd camau gorfodi lle bo\u2019n briodol, a chanolbwyntio ar osodiadau sy\u2019n weladwy o safleoedd Darganfod Awyr Dywyll."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Yn ychwanegol, mae Cynlluniau Datblygu Lleol Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro a Chyngor Sir Penfro yn y broses o gael eu newid a byddant yn cynnwys polisi\u0308au i ddiogelu a hyrwyddo awyr dywyll. Bwriedir i\u2019r cynlluniau hyn cael eu hategu gan ganllaw cynllunio atodol o 2021 ymlaen."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Mae gan Sir Benfro sawl lleoliad sydd ag awyr y nos o ansawdd rhagorol, lle mae modd gweld y se\u0302r yn glir. Fodd bynnag, mae lefelau golau o rai o\u2019r trefi a\u2019r diwydiant arfordirol yn gostwng ansawdd awyr y nos mewn rhai ardaloedd."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Yn 2015, comisiynodd Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro arolwg o ansawdd awyr y nos ar draws sawl lleoliad o fewn y Parc Cenedlaethol. Defnyddiwyd Mesurydd Ansawdd Awyr gyda Lens (SQM-L) ar gyfer yr arolwg, a oedd yn mesur lefelau golau yn yr awyr. Dangosodd y canlyniadau:"}, {"text_idx": "#000060", "text": "fod gwelededd yn amrywio o le i le, ac yn cael ei ddylanwadu\u2019n bennaf gan godiad a machlud haul, felly gall safle ar yr arfordir deheuol gynnig gwelededd gwell o gytserau neu se\u0302r penodol na safle mwy gogleddol, hyd yn oed os yw ansawdd y tywyllwch ychydig yn is\nbod pob un o\u2019r safleoedd tywyllaf yn fwy gogleddol, o amgylch ardal Bryniau\u2019r Preseli\noherwydd natur arfordirol y rhan helaeth o\u2019r Parc Cenedlaethol, yn gyffredinol, mae\u2019r awyr dywyllaf dros y mo\u0302r."}, {"text_idx": "#000061", "text": "Er bod yr arolwg yn tynnu sylw at yr effaith mae grwpiau mawr o olau yn ei chael ar ansawdd awyr dywyll, o safbwynt cymeriad tirwedd, weithiau gall golau unigol neu grwpiau llai o olau, fel golau ffyrdd neu olau o longau, hefyd gael effaith ar ansawdd y dirwedd gyda\u2019r nos, pan fo golau nad yw\u2019n gyson a\u0302 lleoliad gwledig yn amharu ar gymeriad tywyll tirwedd. Oherwydd bod y rhan fwyaf o dir y Parc Cenedlaethol yn ardal arfordirol linellol ac yn cynnwys bryniau\u2019r Preseli a moryd Daugleddau, nid yw cyfanswm arwynebedd y Parc yn ddigon mawr i ennill dynodiad fel Gwarchodfa Awyr Dywyll gan y Gymdeithas Awyr Dywyll Ryngwladol (IDA)."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Hyd yn oed pe bai Sir Benfro gyfan yn cael ei hystyried, byddai dwyster y golau ac uchder seilwaith y diwydiant petrocemegol yn cael effaith negyddol sylweddol ar y gallu i fodloni safonau a gofynion yr IDA ar gyfer gwarchodfa awyr dywyll neu debyg. Wrth gadw hyn yn y cof, mae cadwyn o Safleoedd Darganfod Awyr Dywyll wedi ei sefydlu er mwyn arddangos awyr Sir Benfro yn y nos."}, {"text_idx": "#000064", "text": "lleoliadau sy\u2019n hygyrch i\u2019r cyhoedd\nSafleoedd sy\u2019n eiddo i\u2019r Awdurdod Parc Cenedlaethol neu sy\u2019n cael eu rheoli gan yr Awdurdod\nSafleoedd sy\u2019n eiddo i\u2019r Ymddiriedolaeth Genedlaethol"}, {"text_idx": "#000066", "text": "Mae\u2019r safleoedd hyn yn cynnig golygfeydd gwych ac maent yn hygyrch i bawb. Gall Safleoedd Darganfod Awyr Dywyll gael eu henwebu gan sefydliadau a grwpiau lleol fel eu hoff le i syllu ar y se\u0302r yn lleol. Er mwyn enwebu safle, mae angen cynnal arolwg ansawdd golau ac asesiad o\u2019r lleoliad lle bydd nodweddion eraill hefyd yn cael eu hasesu, fel hygyrchedd ar gyfer cadeiriau olwyn, parcio ayyb. Am ragor o fanylion yngly\u0302n a\u0302 hyn, ewch i wefan Darganfod Awyr Dywyll."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Mae\u2019r map yn dangos lleoliad y safleoedd, ond cofiwch dyma\u2019r safleoedd sydd wedi eu cymeradwyo gan y Bartneriaeth Darganfod Awyr Dywyll yn dilyn argymhellion o safleoedd awgrymedig APCAP. Mae nifer o leoedd eraill sydd a\u0302 golygfeydd gwych o\u2019r se\u0302r hefyd. Mae\u2019r Bartneriaeth Darganfod Awyr Dywyll yn nodi dau gategori clir o safleoedd Darganfod Awyr Dywyll. Mae dau gategori tywyllwch: Safleoedd Ori\u0308on a Safleoedd y Llwybr Llaethog. Safleoedd y Llwybr Llaethog yw\u2019r rhai tywyllaf ac maent ond i\u2019w cael mewn ardaloedd gwledig."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Safleoedd Ori\u0308on \u2013 mae saith prif seren cytser y gaeaf, Ori\u0308on, yn weladwy i\u2019r llygad noeth.\nSafleoedd y Llwybr Llaethog \u2013 safleoedd llawer tywyllach lle mae\u2019r Llwybr Llaethog yn weladwy i\u2019r llygad noeth."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Dim ond trwy weithio mewn partneriaeth ac ymgysylltu a\u0302 chymunedau, asiantaethau a busnesau lleol y gellir gwneud hyn. Bydd rhai o\u2019r gwelliannau o bosib yn haws eu cyflawni nag eraill, a bydd lleihau lefelau golau rhai o\u2019r diwydiannau arfordirol mwyaf yn heriol yn wyneb seilwaith, polisi ac arferion y diwydiant ar hyn o bryd."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Mae heriau eraill yn cynnwys:"}, {"text_idx": "#000072", "text": "golau o longau a all effeithio ar ansawdd y dirwedd neu forwedd gyda\u2019r nos, pan fo golau nad yw\u2019n gyson a\u0302\u2019r lleoliad naturiol yn amharu ar y cymeriad tywyll.\nsbotoleuadau unigol ar eiddo yn achosi llacharedd i gymdogion neu bobl sy\u2019n mynd heibio, neu\u2019n weladwy o bellter sylweddol.\nLleihau golau stryd mewn trefi a phentrefi ac ar briffyrdd gwledig."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Mae bywyd ar y Ddaear wedi datblygu ac wedi dibynnu ar rythm rhagweladwy dydd a nos y Ddaear. Mae bron iawn yr holl fywyd ar y ddaear yn glynu at rythm beunyddiol \u2014 y cloc biolegol \u2014 patrwm cysgu-deffro sy\u2019n cael ei reoli gan y cylch dydd-nos. Mae ymddygiad bron bob planhigyn ac anifail yn cael ei reoli gan y cylch hwn. Mae ymddygiadau fel atgenhedlu, cysgu, bwydo a diogelu rhag ysglyfaethwyr i gyd yn cael eu dylanwadu gan y cylchoedd golau a thywyllwch mewn cyfnod o 24 awr. Drwy oleuo\u2019r nos, mae pobl wedi amharu ar y rhythm hwn yn sylweddol."}, {"text_idx": "#000074", "text": "Mae golau artiffisial yn ystod y nos yn cael effeithiau negyddol ac weithiau angheuol ar natur, gan gynnwys ymlusgiaid, amffibiaid, adar, mamaliaid, pryfed, ffyngau a phlanhigion. Mae llygredd golau\u2019n effeithio ar bob anifail, ond mae\u2019n fwy tebygol o effeithio ar anifeiliaid nosol. Gan fod anifeiliaid nosol yn cysgu yn ystod y dydd ac ar ddi-hun yn y nos, mae llygredd golau yn newid eu hamgylchedd nos yn sylweddol."}, {"text_idx": "#000075", "text": "Mae nifer o ysglyfaethwyr yn defnyddio golau i hela, ac mae ysglyfaethau yn defnyddio tywyllwch i guddio. Mae llygredd golau yn gwneud anifeiliaid yn fwy agored i ysglyfaethu, yn gohirio eu hymddangosiad neu yn cyfyngu ar eu gweithgareddau. Mae golau yn cadw llawer o anifeiliaid di-asgwrn-cefn i ffwrdd, gan gynnwys chwain dw\u0302r, pryfed clustiog, pryfed lludw a phryfed genwair."}, {"text_idx": "#000076", "text": "Mae rhai peillwyr nosol yn osgoi ardaloedd sydd wedi eu goleuo, gan effeithio\u2019n andwyol ar y planhigion sy\u2019n dibynnu arnynt, tra bod rhai gwyfynod yn casglu o dan ffynonellau golau, sy\u2019n eu gwneud yn agored i ysglyfaethu a thraffig ac yn amharu ar eu hymddygiad arferol. Mae cymaint a\u0302 thraean o bryfed sy\u2019n cael eu denu gan olau stryd yn marw o ganlyniad i hynny.ffynhonnell6. Mae golau artiffisial yn amharu ar allu nifer o wyfynod i weld lliwiau gyda\u2019r nos, sy\u2019n eu hatal rhag dod o hyd i flodau a chymar."}, {"text_idx": "#000077", "text": "Gall golau artiffisial effeithio ar batrymau cylch bywyd, paru neu ganfod ffordd sy\u2019n dibynnu ar gylchoedd y lleuad, ac felly gall leihau poblogaethau. Yn Sir Benfro, amcangyfrifir bod cannoedd o adar, gan gynnwys adar drycin Manaw, yn marw bob blwyddyn oherwydd eu bod yn gwrthdaro a\u0302 datblygiadau arfordirol a llongau sydd wedi eu goleuo. Dywedir bod Sir Benfro yn gartref i 14 o 16 rhywogaeth ystlumod y DU, ac mae dau o rai prin \u2013 yr ystlum pedol lleiaf a\u2019r ystlum pedol mwyaf \u2013 yn agored iawn i effeithiau llygredd golau."}, {"text_idx": "#000078", "text": "Mae anifeiliaid Sir Benfro sy\u2019n agored iawn i effeithiau llygredd golau yn cynnwys:"}, {"text_idx": "#000079", "text": "Ystlumod, yn enwedig yr ystlumod pedol ac ystlumod du prinnaf\nPryfed ta\u0302n (mae golau yn effeithio ar eu gallu i ddisgleirio ac i synhwyro pryfed ta\u0302n eraill)\nGlo\u0308ynnod byw sydd a\u0302 lindys nosol, fel Ieir Bach y Fagwyr ac Ieir Bach y Graig"}, {"text_idx": "#000080", "text": "Yn 2017, enillodd ymchwilwyr y Wobr Heddwch Nobel mewn Seicoleg neu Feddygaeth ym maes meddygaeth am ddarganfod mecanweithiau moleciwlaidd i reoli\u2019r rhythm circadaidd. Caiff y rhythm circadaidd ei adnabod hefyd fel \u2018cloc y corff\u2019. Mae\u2019r ymchwil hwn yn helpu i egluro pam mor bwysig yw tywyllwch gyda\u2019r nos i weithrediad iach nifer o organebau yn cynnwys bodau dynol. Mae ymchwil arall yn awgrymu bod golau artiffisial yn ystod y nos yn gallu effeithio\u2019n negyddol ar iechyd pobl, cynyddu\u2019r risg o broblemau fel gordewdra, iselder, anhwylderau cwsg, diabetes a chanser y fron."}, {"text_idx": "#000081", "text": "Mae\u2019r corff dynol yn dibynnu ar dywyllwch gyda\u2019r nos i gynhyrchu melatonin. Os nad oes tywyllwch gyda\u2019r nos, nid yw\u2019r corff yn gallu cynhyrchu melatonin. Mae melatonin yn ein helpu i gadw\u2019n iach. Mae ganddo briodweddau gwrthocsidiol, mae\u2019n ysgogi cwsg, yn rhoi hwb i\u2019r system imiwnedd, yn lleihau colesterol, ac yn helpu i weithredu\u2019r thyroid, pancreas, ofari\u0308au, ceilliau a chwarennau adrenal."}, {"text_idx": "#000082", "text": "Drwy gydol hanes dyn, mae ein cyndeidiau wedi profi awyr llawn se\u0302r: awyr nos sydd wedi ysbrydoli gwyddoniaeth, crefydd, athroniaeth, celf a llenyddiaeth, gan gynnwys chwedlau\u2019r Mabinogi. Awyr serennog y nos yw treftadaeth gyffredin a byd-eang dyn, ond eto mae\u2019n prysur ddod yn anweledig ac yn ddieithr i ni a\u2019n plant."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Mewn lleoliad gwledig fel Sir Benfro, tirwedd dywyll yw un o\u2019r nodweddion sy\u2019n diffinio ei natur unigryw o gymharu a\u0302 lleoliadau trefol a maestrefol. Wrth i ddatblygiadau cefn gwlad dyfu ac wrth i natur yr economi gwledig newid, e.e. tuag at arallgyfeirio, felly hefyd mae natur golau artiffisial. Mae hyn, ynghyd a\u0302 golau LED rhad a mwy llachar sy\u2019n treiddio drwy\u2019r tywyllwch yn fwy nag y mae golau sodiwm traddodiadol yn ei wneud, yn tarfu ar gymeriad a naws tirwedd y nos."}, {"text_idx": "#000084", "text": "Ers milenia, mae awyr serennog y nos wedi cael ei ddefnyddio gan ein cyndeidiau ar gyfer mordwyo; cyn dyfeisio mapiau manwl ac offer soffistigedig, roedd mordwyo gan ddefnyddio\u2019r se\u0302r yn hanfodol. Fodd bynnag, ochr yn ochr a\u0302 hyn, ceir y synnwyr \u2018greddfol\u2019, bron, fod \u2018golau\u2019 yn golygu diogelwch. Yn y cyfnod cynhanesyddol byddai pobl wedi bod yn darged hawdd iawn i ysglyfaethwyr yn y tywyllwch. Gall fod cysylltiad rhwng y synnwyr hwn a\u2019r defnydd gormodol o olau \u2018diogelwch\u2019 gynyddol lachar."}, {"text_idx": "#000085", "text": "\u201cMae\u2019n bwysig inni newid ein canfyddiad, dealltwriaeth a gwerthfawrogiad o dirweddau, a\u2019r llonyddwch a phellenigrwydd sy\u2019n gysylltiedig ag awyr dywyll. Dylem ddeall bod gan dywyllwch a golygfa\u2019r se\u0302r gysylltiad cryf ag iechyd a llesiant, a bod angen cysylltiad a\u0302\u2019r byd naturiol a\u2019r gallu i \u2018ddianc oddi wrth y cyfan\u2019 arnom. Mae hyn wedi dod yn bwysicach o achos ein cymdeithas gynyddol drefol a\u2019n datgysylltiad a\u0302 natur. (Nodyn Cyngor y Sefydliad Tirwedd ar Lonyddwch)."}, {"text_idx": "#000086", "text": "Mae diogelu cymeriad y dirwedd yn ystod y dydd a\u2019r nos yn bwysig, ac mae annog unigolion, cymunedau a busnesau i ddeall hyn yn hanfodol. Felly, mae angen newid ein hagwedd tuag lefelau ac amser defnyddio golau gyda\u2019r nos."}, {"text_idx": "#000087", "text": "Yn ogystal a\u0302 diogelu cymeriad tirwedd y nos yn Sir Benfro er ei les ei hun, gall twristiaeth elwa o leihau llygredd golau hefyd, nid astro-twristiaeth yn unig, ond hefyd oherwydd bod treulio amser mewn tywyllwch gwledig yn rhywbeth arbennig ynddo\u2019i hun."}, {"text_idx": "#000088", "text": "Mae bod yn adnabyddus am awyr dywyll o safon uchel yn cynnig cyfleoedd busnes ar sawl lefel i ddenu ymwelwyr newydd a rheolaidd, i ymestyn y tymor twristiaeth y tu hwnt i gyfnodau prysur, ac i gynnig profiad gwell i ymwelwyr."}, {"text_idx": "#000090", "text": "Mae hysbysebu digwyddiadau awyr dywyll eraill yn lleol yn gwella\u2019r cymhelliant i ymweld.\nGall bod yn rhan o \u2018fenter\u2019 ehangach ddod a\u0302 manteision ychwanegol.\nArbed arian drwy leihau allbwn golau/defnydd o ynni i gyfrannu at \u2018dirwedd y nos\u2019 yn gyffredinol a gwella statws twristiaeth werdd sydd wedi profi i fod yn atyniad ar gyfer marchnadoedd allweddol."}, {"text_idx": "#000092", "text": "Cymysg yw\u2019r ymchwil o safbwynt a yw golau llachar sy\u2019n cael ei ddefnyddio y tu allan yn creu cymunedau mwy diogel, ac mae rhywfaint o ymchwil yn dangos y gall golau helpu troseddwyr i ddod o hyd i adeiladau a chael mynediad atynt (ffynhonnell: Gwefan y Gymdeithas Awyr Dywyll Ryngwladol)."}, {"text_idx": "#000093", "text": "Mae llacharedd o olau tu allan sydd wedi ei gysgodi\u2019n wael hefyd yn niweidiol i\u2019ch iechyd, oherwydd ei fod yn lleihau gallu\u2019r llygad i weld gwrthgyferbyniad ac felly, y gallu i weld peryglon posibl yn y nos. Mae llygaid hyn yn agored iawn i\u2019r effeithiau. Mae\u2019r mater hwn yn berthnasol i yrru gyda\u2019r nos, a gall wneud rhai gyrwyr yn llai diogel."}, {"text_idx": "#000094", "text": "Mae tystiolaeth yn awgrymu bod dod i gysylltiad a\u0302 golau glas yn y nos yn niweidiol i iechyd a hefyd yn amharu ar fywyd gwyllt. Yn anffodus, mae\u2019r mwyafrif o oleuadau LED sy\u2019n cael eu defnyddio y tu allan \u2013 yn ogystal a\u0302 sgriniau cyfrifiadur, teledu a sgriniau arddangos electronig eraill \u2013 yn creu llawer o olau glas. Mae golau glas gan amlaf yn fwy llachar ac yn treiddio ymhellach i\u2019r tywyllwch."}, {"text_idx": "#000095", "text": "Mae tuedd gynyddol o ddefnyddio golau LED ar adeiladau preifat a masnachol er mwyn llenwi\u2019r amgylchoedd cyfagos a\u0302 golau at ddibenion diogelwch a/neu hwylustod. Mae\u2019r rhain gan amlaf ar lefel isel, neu ar ongl sy\u2019n achosi effaith dwys ar ein golwg, ac mewn sawl achos, nid ydynt yn cael eu diffodd drwy\u2019r nos. Dylid annog yn erbyn hyn, i rwystro\u2019r math hwn o ymyrraeth rhag dod yn \u2018arferol\u2019 a chael effaith ar amgylcheddau dynol a naturiol."}, {"text_idx": "#000096", "text": "Mae\u2019r golau ar ein strydoedd wedi cynyddu dros amser, ac mae nawr tuedd o ddefnyddio golau LED oherwydd eu heconomi a chyflead lliw gwell. Ar yr un amser, mae mwy yn sylweddoli y gellir diffodd rhai o\u2019n goleuadau stryd y tu allan i oriau prysur heb unrhyw effeithiau andwyol sylweddol, a dylid annog hyn."}, {"text_idx": "#000102", "text": "Mae Awdurdod y Parc Cenedlaethol wedi ymrwymo i leihau llygredd golau er mwyn helpu i leihau\u2019r defnydd o ynni a diogelu'r amrywiaeth eang o fywyd gwyllt nosol rhyfeddol sy'n ffynnu dan yr awyr dywyll hon."}, {"text_idx": "#000104", "text": "Rhwydwaith o sefydliadau seryddiaeth ac amgylcheddol cenedlaethol a lleol."}, {"text_idx": "#000105", "text": "Pembrokeshire\u2019s wild and rugged coast boasts some of the best dark sky opportunities in the country, where it is possible to observe the spectacle of the Milky Way or the constellations such as Orion with the naked eye."}, {"text_idx": "#000106", "text": "Cysylltwch a\u0302 ni a chofrestrwch eich manylion i gael y diweddariadau diweddaraf ar yr hyn sy'n digwydd ym Mharc Cenedlaethol Arfordir Penfro"}, {"text_idx": "#000107", "text": "Mae cwcis perfformiad yn cael eu defnyddio i ddeall ac i ddadansoddi mynegeion perfformiad allweddol y wefan sy\u2019n helpu i sicrhau profiad gwell i\u2019r ymwelwyr."}, {"text_idx": "#000108", "text": "Mae cwcis angenrheidiol yn gwbl hanfodol er mwyn i\u2019r wefan weithio\u2019n iawn. Mae\u2019r cwcis hyn yn sicrhau gweithrediad sylfaenol a nodweddion diogelwch y wefan, yn ddienw."}, {"text_idx": "#000109", "text": "Mae cwcis dadansoddeg yn cael eu defnyddio i ddeall sut mae ymwelwyr yn rhyngweithio a\u0302\u2019r wefan. Mae\u2019r cwcis hyn yn helpu i ddarparu gwybodaeth am fetrigau nifer yr ymwelwyr, cyfradd sboncio, ffynhonnell y traffig, ac ati."}, {"text_idx": "#000110", "text": "Mae cwcis hysbysebion yn cael eu defnyddio i ddarparu hysbysebion ac ymgyrchoedd marchnata perthnasol i ymwelwyr. Mae\u2019r cwcis hyn yn olrhain ymwelwyr ar draws gwefannau ac yn casglu gwybodaeth i ddarparu hysbysebion wedi\u2019u haddasu."}]