[{"text_idx": "#000009", "text": "Datganiad ar Gaethwasiaeth a Masnachu Pobl"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Swyddfa Ymchwil, Arloesi ac Effaith"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Sut mae\u2019r cranc yn bwrw ei gragen?"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Mae'n debyg y byddai pysgotwyr ymhobman yn cytuno nad oes unrhyw abwyd gwell yn ei dymor na chranc sydd newydd fwrw ei gragen. Yn ystod y tymor bwrw cragen nid oes unrhyw beth yn gweithio mor llwyddiannus, gan fod pysgod yn awchu am seigiau cranc meddal. Fodd bynnag, rydym yn annhebygol o weld cranc yn colli ei gragen wrth i ni gerdded ar hyd ein traethau."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Bydd gwylwyr rhaglen BBC Springwatch ar 3 Mehefin am 8 o'r goch yn gallu gweld beth sy'n digwydd wrth i Cranc Gwyrdd Cyffredin. y traeth fwrw ei gragen."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Credir mai hwn yw'r tro cyntaf i granc gael ei ffilmio i ddibenion darlledu yn bwrw ei gragen."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Llwyddodd criw Springwatch i ffilmio'r digwyddiad gyda chymorth gan arbenigwyr o Goleg Gwyddorau Naturiol y Brifysgol, fel un o gyfres o ddarnau byw o byllau creigiau a ffilmiwyd ym Mhrifysgol Bangor."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Ar gyfer yr olygfa o'r cranc yn bwrw ei gragen, cynghorwyd y criw gan yr Athro Simon Webster, arbenigwr ar ymddygiad crancod."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Eglurwyd y broses gan yr Athro Webster o Ysgol Gwyddorau Biolegol y Brifysgol: \"Yn aml mae'r bwrw cragen ei hun yn digwydd yn y nos, ychydig oriau ar o\u0302l i grac cychwynnol ymddangos yng nghefn cragen y cranc. Yna mae'n rhaid i'r cranc yfed swm sylweddol o ddw\u0302r i wneud iddo chwyddo a hollti'r gragen ar hyd y crac. Ar o\u0302l bwrw ei gragen mae'r cranc yn feddal a llysnafeddog ac er y bydd y gragen newydd yn caledu dros y dyddiau a'r wythnosau dilynol, mae perygl iddo gael ei fwyta gan bysgod am yr ychydig ddyddiau cyntaf. Mae arogl gwahanol ar y crancod yn ystod y broses a gellir gweld pysgod fel draenog y mo\u0302r yn hela amdanynt yn gynnar yn y bore, wrth iddynt gael eu tynnu i'r dw\u0302r bas ger y lan gan yr arogl.\""}, {"text_idx": "#000021", "text": "Y ffilmio yn digwydd yn acwariwn yr Ysgol Gwyddorau Eigion.Mae'r Athro Webster yn disgrifio'r gragen fel meddal a llysnafeddog i ddechrau, pan mae'r cranc yn dod i'r amlwg o'i hen gragen; yna mae'n mynd fel papur, cerdyn tenau ac yna cardfwrdd, cyn caledu yn y diwedd o fewn 3-4 wythnos. Mae'r holl broses yn rhyfeddol o ystyried bod rhaid i gyhyrau'r cranc ymwahanu oddi wrth y gragen cyn y gellir ei bwrw. Felly, prin y gall y cranc symud cyn iddo fwrw ei gragen ac ni all symud rhyw lawer am ychydig ddyddiau ar o\u0302l y digwyddiad chwaith."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Fe wnaeth ymchwilydd o\u2019r BBC Kristina Turner a'r dyn camera, Richard Kirby, dreulio 10 diwrnod i gyd yn ffilmio helbulon bywyd creaduriaid y mo\u0302r mewn pyllau craig mewn acwariwm yn Ysgol Gwyddorau Eigion y Brifysgol. Fe wnaeth y Swyddog Ymchwil, Dr Nick Jones, hefyd roi cyngor i'r ti\u0302m a darparu ystod eang o organebau mo\u0302r a geir yn gyffredin mewn pyllau craig, a ffilmiwyd y rhain yn yr acwariwm yn yr Ysgol Gwyddorau Eigion, tra bu'r Athro Chris Richardson yn cynghori yn ystod sesiynau ffilmio ym Mae Trearddur ar Ynys Mo\u0302n."}]