[{"text_idx": "#000014", "text": "Ystlumod yn defnyddio'r machlud i fudo"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Ystlum lleiaf ar yr adain.: image (c) Christian GieseGallai ystlumod sy'n pwyso dim mwy na 6 gram, sy'n mudo dros fil o filltiroedd o'r Baltig i Brydain, fod yn allweddol i ddatgelu sut mae mamaliaid sy'n mudo yn dod o hyd i'w ffordd."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Mae'r ymchwil diweddaraf wedi darganfod bod yr ystlumod hyn yn defnyddio cyfeiriad yr haul yn machlud dros Fo\u0302r y Baltig i ail-osod eu cwmpawd magnetig mewnol, er mai creaduriaid y nos ydynt. Gan guddio pelydrau'r haul yn y lleoliad a dangos drychddelwedd i hanner yr ystlumod, rhyddhaodd y gwyddonwyr yr ystlumod o flwch rhyddhau arbennig a oedd yn olrhain eu holion traed wrth iddynt adael y cawell. Gan fod cyfeiriad eu hymadawiad yn adlewyrchu'r cyfeiriad hedfan, gwelodd y gwyddonwyr fod yr ystlumod a oedd wedi gweld drychddelwedd y machlud wedi ail-osod eu cwmpawd magnetig mewnol i gyd-fynd a\u0302'r wybodaeth honno, ac wedi dilyn y trywydd hwnnw ar eu taith. Yn hytrach na mynd tuag at Fo\u0302r y Baltig, fel gwnaeth yr ystlumod a welodd y machlud, aeth y gweddill tua'r dwyrain"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Ffactor arall a ddatgelwyd gan yr ymchwil yw nad yw ystlumod ifanc sy'n mudo am y tro cyntaf yn gwybod i ba gyfeiriad i hedfan iddo'n reddfol, sy'n golygu mai ymddygiad wedi ei ddysgu yw hwn. Mae hyn yn wahanol i adar, sy'n cael eu geni gyda'r wybodaeth am eu llwybr mudo."}]