[{"text_idx": "#000000", "text": "Credir mai\u2019r ORONSA ydy\u2019r llongddrylliad hwn, ond heb gadarnhad ar hyn o bryd."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Symudodd yr U 91 yn araf rhwng y llongau o\u2019r tu blaen nes cyrraedd safle rhwng y ddwy agerlong fwyaf, yr ORONSA a\u2019r DAMA\u0303O, llong o Bortiwgal. O bellter o 530 metr, taniodd dorpido at starn yr ORONSA. Heb aros i weld y canlyniad, trodd prif beiriannydd yr U 91 y llong danfor o gwmpas ac ymosododd ar y DAMA\u0303O a\u2019i suddo. Ar o\u0302l suddo dwy agerlong fawr y naill yn syth ar o\u0302l y llall, plymiodd y llong danfor yn gyflym i ddianc rhag unrhyw wrth-ymosodiadau gan longau arfog y confoi. Sut bynnag, yr unig beth a welodd Glasenapp a\u2019i griw oedd dau fom dw\u0302r yn cael eu gollwng gryn bellter i ffwrdd. Arhosodd y llong danfor dan y dw\u0302r am awr arall, yn aros i sw\u0302n sgriwiau gyrru\u2019r llongau ddistewi i sicrhau bod y confoi wedi mynd heibio."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Suddodd yr ORONSA o fewn deg munud. Pan holwyd ef wedyn, dywedodd y Capten Hobson iddo deimlo clec ac iddo sylweddoli yn syth bod llong danfor wedi ymosod. Felly rhoddodd orchymyn i\u2019r badau achub gael eu gostwng ar unwaith ac, er i bethau ddigwydd yn gyflym iawn, llwyddodd bron pawb ar fwrdd yr ORONSA i ddianc yn y badau achub diolch i ymateb sydyn y capten a\u2019r ffaith bod y mo\u0302r yn llonydd a\u2019r noson yn glir. Yn o\u0302l adroddiad swyddogol y capten i\u2019r Morlys, y SCOURGE a achubodd y rheiny a oedd wedi goroesi. Cafodd tri o bobl eu lladd: Alexander Neville Lubbock, 34 oed, Is-Gomander yn y Llynges Frenhinol, o Limpsfield, Surrey; Edwin Joseph Lanchbury, 38 oed, y Prif Bobydd ar y llong, o Gibraltar; a J. Stone, y 6ed Peiriannydd, 26 oed, o Hull."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Cafodd suddo\u2019r ORONSA gryn sylw yn y wasg Americanaidd. Roedd grw\u0302p o 57 gweithiwr Y. M. C. A. ar fwrdd y llong, a oedd yn teithio i Ewrop i gefnogi\u2019r ymdrech ryfel ac a helpodd y teithwyr eraill i mewn i\u2019r badau achub. Yn y papur newydd milwrol The Stars and Stripes, adroddwyd i werth $30,000 o gyfarpar pe\u0302l-fas gael ei ddinistrio pan suddodd y llong. Roedd y cyfarpar ar ei ffordd i\u2019r milwyr Americanaidd i hybu mora\u0302l."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Agerlong Brydeinig oedd yr ORONSA. Roedd hi\u2019n 265 troedfedd (141.7 metr) o hyd a 56 troedfedd (17.1 metr) o led, ac roedd ganddi dunelledd o 8,075 GRT (tunelledd cofrestredig crynswth) (8204.6 tunnell fetrig). Cafodd ei hadeiladu gan Harland & Wolff yn Belfast ym 1906 ac roedd yn eiddo i\u2019r Pacific Steam Navigation Company o Lerpwl. Roedd y llong wedi\u2019i chynllunio i gludo hyd at 150 o deithwyr Dosbarth Cyntaf, 130 o deithwyr Ail Ddosbarth ac 800 o deithwyr Trydydd Dosbarth. Yn ystod y rhyfel roedd yr ORONSA wedi bod yn cael ei defnyddio fel teithlong ag arfau amddiffynnol a gludai gargo a theithwyr. Criw y gwn oedd Albert Shepherd, William E. Bridges a Leonard A. Harris. Wrth ddychwelyd o Talcahuano, dociodd am gyfnod byr yn Efrog Newydd cyn cychwyn ar ei thaith olaf i Lerpwl ar 13 Ebrill 1918. Bymtheng niwrnod yn ddiweddarach, cafodd ei suddo gan dorpido G 6.D wedi\u2019i danio gan yr U 91. Ym 1951-2, rhoddwyd caniata\u0302d i Risdon Beazly Ltd achub y metelau anfferrus a gawsai eu defnyddio i adeiladu\u2019r ORONSA."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Wrth suddo\u2019r ORONSA a\u2019r DAMA\u0303O, roedd yr U 91 wedi defnyddio ei dau dorpido olaf. O ganlyniad, rhoddodd Glasenapp orchymyn i\u2019w griw lywio\u2019r llong danfor yn o\u0302l i\u2019r porthladd yn Wilhelmshaven. Yn o\u0302l y dogfennau swyddogol, roedd yr U 91 yn gallu cario hyd at 12 torpido. Yn ystod ei phatro\u0302l o 10 Ebrill hyd 6 Mai 1918, roedd y llong danfor yn cario deg torpido G 6.D a dau dorpido K.III. Yn ogystal, roedd gan yr U 91 ffrwydron ar ei bwrdd a sieliau ar gyfer y ddau wn dec. Byddai torpidos yn cael eu defnyddio yn erbyn llongau mawr fel yr ORONSA a\u2019r DAMA\u0303O, ac arfau rhatach a oedd yn cymryd llai o le, fel grenadau a ffrwydron, yn erbyn llongau hwylio a llongau bach eraill fel rheol."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Royal Commission on the Ancient"}]