[{"text_idx": "#000001", "text": "O\u2019r arfordir gogoneddus, i\u2019r ucheldiroedd bras a\u2019r mynyddoedd geirwon, mae yma gymunedau o bobl sydd wedi bwrw eu gwreiddiau ac wedi galw Eryri yn \u2018gartref\u2019 ers canrifoedd."}, {"text_idx": "#000002", "text": "O fewn ffiniau\u2019r Parc, mae 24 pentref bychan a 5 tref a\u2019r Bala a Dolgellau yw ein dwy brif ganolfan, sy\u2019n parhau i fod yn drefi marchnad hynafol pwysig."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Yn Eryri, mae tua 58% o\u2019r boblogaeth yn siarad Cymraeg, gan blethu cymunedau Eryri heddiw a\u0302\u2019r bobl fu\u2019n byw yma ar hyd y blynyddoedd."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mae cymunedau Eryri yn glytwaith o\u2019n ddoe a\u2019n heddiw. Yma, mae traddodiadau cyntefig yn eistedd ochr yn ochr a\u0302 digwyddiadau cyfoes. O\u2019r eisteddfodau bychain i Ras yr Wyddfa, o gymdeithasau lleol i wyliau bwyd a cherddoriaeth, o helfa\u2019r defaid yn yr Hydref i\u2019r croeso i\u2019r twristiaid yn ystod gwyliau\u2019r banc."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mae\u2019r berthynas rhwng pobl a natur wedi ffurfio cymunedau yn Eryri ers miloedd o flynyddoedd ac yn parhau i gael effaith heddiw."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Mae 24 pentref a 5 tref yn Eryri."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Tref arfordirol yw Harlech sy\u2019n edrych dros Fae Ceredigion. Mae pobol wedi byw a bod yn ardal Harlech ers canrifoedd. Un o atyniadau mwyaf y dref yw\u2019r castell godidog sydd yn eistedd yn fygythiol ar ben bryn serth. Dyma un o\u2019r nifer o gestyll adeiladwyd gan Edward I yn yr ardal yn ystod y 13eg ganrif. Yn ogystal, mae Harlech yn enwog am y bensaerni\u0308aeth nodedig sydd gan rhai o adeiladu\u2019r dref."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Un o nodweddion amlycaf tref Dolgellau yw ei hadeiladau uchel o gerrig llwydion dolerit a llechen, a\u2019i gwe o strydoedd cul sydd wedi esblygu a datblygu yn ddamweiniol dros bedwar canrif. Mae 180 o adeiladau\u2019r dref wedi eu rhestru."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Tref farchnad fechan yw\u2019r Bala lle mae\u2019r Afon Dyfrdwy yn llifo allan o Lyn Tegid. Dyma un o\u2019r cymunedau sydd a\u0302\u2019r ganran uchaf o siaradwyr Cymraeg yn y Parc Cenedlaethol. Mae\u2019r dref hefyd yn ganolfan ryngwladol ar gyfer chwaraeon dw\u0302r, yn enwedig hwylio, canw\u0302io a rafftio dw\u0302r gwyn."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Mae Beddgelert yn bentref hynod boblogaidd yng nghanol y Parc Cenedlaethol. Dyma bentref darluniadol sydd a\u0302 phoblogaeth fechan iawn. Mae straeon fod enw\u2019r pentref wedi ei ysbrydoli gan stori enwog Gelert y ci."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Un o gymunedau fwyaf deheuol y Parc Cenedlaethol sydd wedi ei leoli ym mhle mae\u2019r Afon Ddyfi yn cyrraedd Bae Ceredigion. Cymuned pysgota oedd Aberdyfi amser maith yn o\u0302l. Bellach, mae hi\u2019n gyrchfan twristaidd gyda llawer o lwybrau arfordirol i\u2019w mwynhau."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Mae pentref deiliog Betws y Coed yn adnabyddus fel cyrchfan artistiaid Fictoraidd ac roedd hefyd yn arhosfan coetsis hanesyddol ar y daith o Gaergybi i Lundain."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Does dim dwywaith fod o\u0302l amaethu i\u2019w weld yn glir ar dirlun Eryri a bod y ffordd honno o fyw wedi saerni\u0308o cymunedau."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Gwelodd trefi fel Bethesda a Blaenau Ffestiniog, sydd ar ffiniau\u2019r Parc Cenedlaethol, dwf aruthrol a chwyddodd y boblogaeth dros nos wrth i\u2019r galw am ddeunyddiau crai Eryri gynyddu. Yn yr un modd, gwelodd y llefydd hyn ddirywiad ar raddfa fawr tua chanol yr 20fed ganrif, gan adael rhannau o\u2019r cymunedau hyn i wynebu caledi."}]