[{"text_idx": "#000000", "text": "Y Gymraeg yn y gofod"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Mae 2017 yn nodi 40 mlynedd ers i'r Gymraeg gael ei lawnsio i'r gofod gyda 55 o ieithoedd eraill i gynrychioli bywyd ar y ddaear."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Wrth ichi ddarllen hwn, mae'r iaith Gymraeg yn dal i deithio drwy'r gofod ar fwrdd y chwilwyr gofod Voyager 1 a 2 a gafodd eu lawnsio fis Awst a Medi 1977."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mae'r ddau Voyager wedi teithio ymhellach nag unrhyw chwiliwr arall sydd wedi llwyddo i aros mewn cysylltiad gyda'r ddaear - maen nhw bellach wedi gadael cysawd yr haul ac yn teithio rhwng y se\u0302r."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mae'r Gymraeg ar y Cofnod Aur sydd ar ei bwrdd, sydd hefyd yn cynnwys lluniau a synau'r ddaear i egluro i unrhyw fodau eraill sydd allan yna pwy ydyn ni a lle ydyn ni."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Astroffisegydd o'r enw Carl Sagan aeth ati i ddewis yr eitemau ar gyfer y Cofnod Aur, ac mae'r hanes yn cael ei ddweud yn y llyfr Murmurs of the Earth."}, {"text_idx": "#000008", "text": "\"Dwi'n cofio nodi ar y pryd bod o'n swnio ychydig yn od - 'Iechyd da i chwi yn awr ac yn oesoedd'."}, {"text_idx": "#000009", "text": "\"Dwi'n meddwl bod y gair 'oes' ar goll."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Mae 'na gyfarwyddiadau ar y Cofnod Aur yn dangos sut i'w chwarae"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Ond oes 'na rywun arall allan yn y bydysawd mawr i weld y wybodaeth?"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Oes, yn bendant, meddai Geraint Jones, sydd hefyd yn aelod o di\u0302m y llongofod Cassini sydd wedi bod yn archwilio'r blaned Sadwrn."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Ond fe allai fod yn amser hir cyn inni wybod hynny'n iawn, heb so\u0302n am ddarganfod a ydyn nhw wedi meistroli'r Gymraeg."}, {"text_idx": "#000016", "text": "\"Oes, yn bendant mae 'na fywyd yn y gofod,\" meddai Dr Jones."}, {"text_idx": "#000017", "text": "\"Dwi ddim yn gwybod pa mor bell i ffwrdd maen nhw ond dwi'n siw\u0302r bod 'na yn rhywle."}, {"text_idx": "#000018", "text": "\"Ond mi gymerith hi tua 40,000 o flynyddoedd tan fydd Voyager 1 yn cyrraedd seren arall felly os fysa rhywbeth yn cael hyd inni wrth y seren honno, fysa hynny mewn 40,000 o flynyddoedd."}, {"text_idx": "#000019", "text": "\"Mae lot fawr yn medru digwydd yma ar y ddaear yn yr amser yna felly os fysan nhw'n dod i chwilio amdanon mi fysa' pethau wedi gallu newid yn ofnadwy yma!\""}, {"text_idx": "#000020", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Mae Voyager 1 a 2 wedi gadael y \"swigen anferth o gwmpas cysawd yr haul a'r planedau ac yn teithio yn y nwy tenau rhwng y se\u0302r,\" meddai Dr Jones"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Yn anffodus, mae'r siawns y bydd unrhyw beth yn y gofod yn darganfod y Cofnod Aur meddai Dr Jones."}, {"text_idx": "#000022", "text": "\"Mae'r siawns yn ofnadwy o isel mae gen i ofn!"}, {"text_idx": "#000023", "text": "\"Mae fel rhoi neges mewn potel a'i daflu i'r mo\u0302r ond bod y mo\u0302r yma'n anferth ac ychydig iawn, iawn o ynysoedd ynddo fo!"}, {"text_idx": "#000024", "text": "\"Os fydde fo'n mynd trwy'r atmosffer i lawr i wyneb ryw blaned fyse fo'n llosgi a go brin fyddai 'na fawr o obaith i rywbeth oroesi."}, {"text_idx": "#000025", "text": "\"Felly fydde rhaid i rywbeth gael gafael ar Voyager tra mae o dal allan yn y gofod."}, {"text_idx": "#000026", "text": "\"Ond mae'n neis iawn meddwl bod recordiad o rywun yn cyfarch rywun yn Gymraeg allan yna yn bell, bell, oddi wrth yr haul."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Cymru a'r gofod'Un cam bach i ddyn...'Awyrennau gofod Llanbedr"}, {"text_idx": "#000028", "text": "\"Mae'n annhebyg iawn y bydd rhywbeth yn cael hyd iddo ond mae'n rhyw gofnod o fel oedd pethau yn y 1970au ac mae'n ddiddorol fel prosiect bod rhywun wedi meddwl beth oedd y pethau pwysicaf i'w rhoi ar y record yma i ddisgrifio pethau sylfaenol bywyd.\""}, {"text_idx": "#000029", "text": "Mae Geraint Jones yn ein hatgoffa hefyd fod Radio Cymru wedi bod yn mynd allan i'r gofod hefyd gan fod signalau radio o dros y byd yn cael eu hanfon."}, {"text_idx": "#000030", "text": "\"Mae'r negeseuon yna wedi bod yn mynd allan ers degawdau erbyn hyn hefyd."}, {"text_idx": "#000032", "text": "\"Ond os fysa rhywun yn gwrando wrth y seren agosa', sydd bedair blwyddyn golau i ffwrdd, fe fyddai'n cymryd wyth mlynedd iddyn nhw bigo'r signal i fyny ac inni gael ateb."}, {"text_idx": "#000033", "text": "\"Yn ogystal a\u0302 rhai astrono\u0302ts sydd wedi siarad Cymraeg yn y gofod mae yna enwau llefydd Cymreig yn y gofod hefyd,\" ychwanega Dr Jones."}, {"text_idx": "#000035", "text": "\"Mae crater o'r enw Pwyll ar un o leuadau y blaned Iau, yn ogystal ag enwau Cymraeg eraill fel Dyfed, Annwn a Pryderi."}, {"text_idx": "#000036", "text": "\"Ar y blaned Mawrth, mae yna gwm o'r enw Mawrth Vallis. Mae'n debyg mai yno bydd man glanio rover Ewropeaidd yn 2021.\""}, {"text_idx": "#000037", "text": "Ers 2015 mae'r NASA wedi gwneud y Gymraeg yn rhan o brosiect swyddogol i rannu lluniau trawiadol o'r blaned Mawrth."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Maen nhw'n trydar yn Gymraeg ar gyfrif Twitter y prosiect @HiRISEWelsh."}, {"text_idx": "#000039", "text": "Felly mae hanes y Gymraeg a'r gofod yn parhau ac efallai nad ydy'r disgrifiad ohoni fel Iaith y Nefoedd mor bell a\u0302 hynny ohoni wedi'r cyfan."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Prif StraeonDiffygion wedi 'hybu' lledaeniad Covid mewn ysbytaiPublished19 munud yn o\u0302lGemau rhagbrofol Euro 2024: Cymru 1-0 LatfiaPublished8 awr yn o\u0302lStrategaeth pum mlynedd i fynd i'r afael a\u0302'r dicia\u0302uPublished12 awr yn o\u0302l"}, {"text_idx": "#000041", "text": "Diffygion wedi 'hybu' lledaeniad Covid mewn ysbytai"}, {"text_idx": "#000043", "text": "Strategaeth pum mlynedd i fynd i'r afael a\u0302'r dicia\u0302u"}, {"text_idx": "#000047", "text": "Gareth Ward: Yr angerdd a'r aberth tu o\u0302l fy nghoginio"}, {"text_idx": "#000051", "text": "'Mae'r Gymraeg yn iaith wyddonol'"}, {"text_idx": "#000052", "text": "Goleuadau'r Gogledd yn goleuo'r awyr dros nos"}, {"text_idx": "#000053", "text": "Cysylltwch a\u0302 niTabledi a ffonau symudolHefyd yn Gymraeg"}]