[{"text_idx": "#000000", "text": "Un o berlau hanesyddol cudd Eryri"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Mae Castell Dolwyddelan yn un o gyfres o gestyll mynyddig y tybiwyd i Llywelyn ap Iorwerth (Llywelyn Fawr) ei hadeiladu ar draws Eryri. Dyma un o gadarnleoedd Cymreig ardal Conwy gyda golygfeydd trawiadol o\u2019r mynyddoedd o\u2019i chwmpas."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Roedd Llywelyn yn dywysog ar Wynedd rhwng 1195\u20131240 ac fe godwyd Castell Dolwyddelan yn bwrpasol ar droad y 13eg ganrif ar gyfer gwarchod y bwlch mynydd oedd yn lwybr poblogaidd rhwng Conwy a Chricieth."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Ym 1283 roedd Castell Dolwyddelan yn nwylo Dafydd ap Gruffydd, un o wyrion Llywelyn Fawr, pan lwyddodd Edward I i gipio\u2019r castell oddi ar y Cymry. Bu i Edward gomisiynu sawl newid i\u2019r castell gan gynnwys adeiladu tw\u0302r newydd, codi uchder y gorthwr a gosod peiriant gwarchae."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Dim ond un tw\u0302r a safai\u2019n gyflawn hyd heddiw. Mae adfeilion y tw\u0302r adeiladodd Edward I i\u2019w gweld ynghyd ag olion y caeadle."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mae rhagor o wybodaeth yngly\u0302n ag ymweld a\u0302 Chastell Dolwyddelan ar wefan Cadw."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Ymweld a\u0302 Chastell Dolwyddelan (Cadw)"}]