[{"text_idx": "#000002", "text": "Helo na, Katharina ydw i ac rwy\u2019n un o\u2019r archeolegwyr sy\u2019n gweithio ar y Project Treftadaeth Gyda\u2019n Gilydd (Heritage Together). Rwy\u2019n gweithio yn yr Ysgol Hanes, Hanes Cymru ac Archaeoleg ym Mhrifysgol Bangor ac yn ddiweddar cefais y pleser o arwain ychydig o bobl o gwmpas safleoedd treftadaeth ar Ynys Mo\u0302n fel rhan o\u2019r W\u0302yl Being Human, gw\u0302yl genedlaethol gyntaf y dyniaethau."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Y lle gwnaethom stopio ynddo gyntaf oedd i weld Maen Hir Ty\u0302 Mawr, oddi ar gyffordd 2 yr A55. Yn wreiddiol roeddwn wedi bwriadu dod a\u0302\u2019m cyfrifiadur at yr heneb i gymharu ein model 3D o\u2019r garreg gyda\u2019r maen go iawn. Fodd bynnag, roedd yn rhy heulog ac felly ni fyddech wedi medru gweld unrhyw beth ar y sgrin. Ond dwi ddim yn cwyno am ddiwrnod heulog ym mis Tachwedd! Felly, arhosodd y cyfrifiadur ar y bws tra gwnaethom fwynhau\u2019r heulwen a thynnu set arall o luniau o\u2019r garreg."}, {"text_idx": "#000004", "text": "O Ty\u0302 Mawr fe wnaethom gerdded i Siambr Gladdu Trefignath, bedd megalithig sydd ond taith gerdded 10 munud i fyny\u2019r ffordd. Tra bod y Maen Hir yn rhy dal i ni dynnu lluniau o\u2019i dop heb bolyn camera, cawsom broblem arall gyda\u2019r siambr gladdu, sef maint sylweddol iawn y safle cyfan. Ond, wedi treulio\u2019r haf cyfan yn tynnu lluniau 3D o tua 300m2 o ffosydd ar safle hen fryngaer Meillionydd yn Lly\u0302n, rwy\u2019n hyderus ein bod wedi llwyddo i dynnu digon o luniau i greu model 3D o\u2019r safle rhyfeddol hwn. Rydw i\u2019n wirioneddol edrych ymlaen i weld beth y bydd fy nghydweithwyr yn yr adran Cyfrifiadureg yn llwyddo i\u2019w wneud efo\u2019n lluniau."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Roeddem wedi bwriadu galw nesaf i weld Bedd Gorsedd Gwlwm ond, ar o\u0302l yr holl law yn ystod yr wythnosau diwethaf, roedd y tir yn rhy wlyb. Pan geisiais fynd yno\u2019r diwrnod cyn y daith ni lwyddais i fynd yn agos at yr heneb hyd yn oed; roeddwn at fy fferau mewn mwd a phyllau dw\u0302r. Yn hytrach, aethom yn syth i Ynys Lawd a cherdded o gwmpas yno, cyn mynd i weld Tai Crynion Mynydd Caergybi (a elwir hefyd yn Dai Crynion Ty\u0302 Mawr), anheddiad o\u2019r Oes Haearn. Beth bynnag a ddywedwch, roedd i\u2019w weld fel pe bai pobl yn o\u0302l bryd hynny yn gwerthfawrogi golygfa dda gymaint a\u0302 ninnau heddiw."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Y lle olaf i ni aros ynddo\u2019r diwrnod hwnnw oedd y Gaer Rufeinig yng Nghaergybi. Dim ond y muriau allanol sy\u2019n sefyll, ond mae yna hen eglwys o fewn y muriau hefyd, sy\u2019n ddiddorol iawn. Oddi yno aethom no\u0302l i Fangor. Drwodd a thro cawsom ddiwrnod hyfryd a heulog yn ardal Caergybi a gweld rhai safleoedd hynod ddiddorol. Llawer o ddiolch i bawb a gododd yn fuan ar ddydd Sul i ymuno a\u0302 mi ar y daith. Gobeithio eich bod i gyd wedi mwynhau\u2019r diwrnod gymaint ag y gwnes i."}]