[{"text_idx": "#000005", "text": "fwyaf cynhwysfawr erioed o hanes y mo\u0302r yng Nghymru \u2013 a gymrodd dros ddegawd i\u2019w\nhymchwilio a\u2019i chynhyrchu \u2013 yn cael ei chyhoeddi\u2019r wythnos yma. Mae\u2019r gyfrol Cymru\na\u2019r Mo\u0302r: 10,000 o Flynyddoedd o Hanes y Mo\u0302r yn tyrchu i bob agwedd o\ngysylltiad Cymru a\u0302\u2019r mo\u0302r, o hanes cynnar i\u2019r presennol: o archeoleg i\nbaentiadau a barddoniaeth, o hanes morwrol i wyliau glan y mo\u0302r."}, {"text_idx": "#000007", "text": "archeolegol o Gymru \u2013 gan gynnwys cychod o\u2019r Oes Efydd, llongau Rhufeinig a\u2019u\nllwythi, y llong ganoloesol o Gasnewydd a\u2019r iot frenhinol o\u2019r ail ganrif ar\nbymtheg Mary \u2013 yn tystio i hanes cyfoethog Cymru fel gwald fordeithiol.\nMae Cymru a\u2019r Mo\u0302r yn dod a\u0302\u2019r cyfan yn fyw: llongau mawr y cefnfor, y\nllongau a fu\u2019n gosod ceblau oedd yn cysylltu Cymru a\u0302 gweddill y byd, yr llongau\npleser, yr iotiau rasio a\u2019r pierau glan mo\u0302r, yn ogystal a\u0302\u2019r dociau prysur oedd\nyn cyflenwodd llechi, glo, haearn a dur o Gymru i weddill y byd."}, {"text_idx": "#000008", "text": "dihirod y llyfr yw\u2019r bycani\u0302r Henry Morgan, y smyglwr William Owen a\u2019r mo\u0302r-leidr\nysgeler Bartholomew Roberts, neu Barti Ddu, y dwedir iddo gipio 400 o longau\nmewn cyfnod o ddwy flynedd cyn cael ei saethu gan y Llynges Frenhinol yn 1722.\nCeir hefyd ffigyrau fel yr arwres enwog Jemima Niclas a fentrodd allan yn ei\nchlogyn coch, gyda phicwarch yn ei llaw, i helpu trechu goresgyniad y Ffrancwyr\nger Abergwaun ar 24 Chwefror 1797."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Wedi ei ddarlunio\u2019n fendigedig ac yn llawn\ndros 300 ddelweddau, mae\u2019r gyfrol swmpus 348 tudalen yn edrych ar ddylanwad y\nmo\u0302r ar y dychymyg artistig trwy baentiadau morwrol, morluniau,\npoblogaidd o lan-y-mo\u0302r. Y nod yw codi ymwybyddiaeth gyhoeddus o ran proffil\ntreftadaeth forol Cymru a dathlu gwaith caled y sawl sydd yn diogelu y\ndreftadaeth hon ar gyfer y genedl, trwy recordio, amddiffyn safleoedd a gwaith"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Yn ei ragair, llongyfarchir cyfranwyr Cymru a\u2019r Mo\u0302r gan Weinidog Diwylliant, Twristiaeth a Chwaraeon, Cynulliad Cymru, Dafydd Elis-Thomas, \u201cam i chi\u2019n hatgoffa ni fod i Gymru hanes morwrol balch\u201d. Mae hefyd yn ein hatgoffa bod moroedd Cymru yn gorchuddio arwynebedd mwy nag arwynebedd ein tir (arwynebedd morol 32,000km2 / arwynebedd tir 20,375 km2). \u201cMae Cymru a\u2019r Mo\u0302r yn hanes hynod o gynhwysfawr ac ar gael i bawb. Mae\u2019n cynnwys pob agwedd o gysylltiad Cymru a\u0302\u2019r mo\u0302r, o\u2019r adeg pan grewyd tirfas i heddiw,\u201d meddai Nicola Roberts, Swyddog Ymgysylltu a\u2019r Cyhoedd i Gomisiwn Brenhinol"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mae Cymru a\u2019r Mo\u0302r wedi\u2019i wreiddio mewn ysgolheictod ond fe\u2019i ysgrifennwyd i\u2019w fwynhau, ac mae\u2019n llawn stori\u0308au a lluniau sy\u2019n ein hatgoffa o\u2019r rhan allweddol y mae\u2019r mo\u0302r wedi\u2019i chwarae yn hanes unigryw Cymru."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Y lluniadau peirianegol ar gyfer y Resurgam. Roedd y rhain, a ymddangosodd yn The Engineer ar 6 Ionawr 1882, yn sail i batent Garrett."}]