[{"text_idx": "#000001", "text": "\u2018Pob lwc\u2019. Dyna\u2019r ffarwel calonogol gawson ni wrth ymadael a\u0302\u2019r Bala ar ein ffordd i\u2019r Alban ychydig o ddyddiau cyn y refferendwm annibyniaeth, y tro cyntaf ers canrif i un o\u2019r cenhedloedd Celtaidd herio grym y wladwriaeth Brydeinig."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Siomi ar yr ochr orau ychydig ar o\u0302l croesi ffin yr Alban ar o\u0302l clywed bod ardaloedd fel Dumfries a\u2019r gororau yn llugoer. Roedd cynifer o bosteri o blaid annibyniaeth i\u2019w gweld ar hyd y ffordd ag yr oedd yn erbyn, ac roedd fel pe bai\u2019r tymheredd yn codi wrth i ni deithio drwy niwl yr hydref i\u2019r gogledd i dref fach Balerno ar gyrion Caeredin a chartref ein ffrind Morag Dunbar, cantores werin o fri sy\u2019n gyfarwydd iawn a\u0302 Chymru."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Swyddfa Gordon MacDonald, aelod SNP o Senedd yr Alban oedd pencadlys yr ymgyrch Yes Scotland yn etholaeth Pentlands, Caeredin, a dyna\u2019r lle aethon ni i weithio. Roedd y drefn yn eithriadol \u2013 gwaith yn barod i\u2019r dwsinau o wirfoddolwyr fyddai\u2019n troi lan a chroeso cynnes iawn gan Gordon a\u2019i gydweithwyr i\u2019r Cymry. Bron iawn fel yr awyrgylch yn is-etholiad Caerffili yn o\u0302l yn y chwedegau \u2013 ond roedd rhywbeth tebyg ar led drwy\u2019r Alban benbaladr."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Cyn hir roedden ni wrthi\u2019n dosbarthu yn Saughton, ardal dosbarth gweithiol yng Nghaeredin \u2013 taflen fach bwrpasol yn crynhoi prif negeseuon yr ymgyrch ynghyd a\u0302 phoster coch trawiadol yn annog pobl i bleidleisio Yes a rhoi diwedd am byth ar lywodraeth Dori\u0308aidd! A\u2019r teimlad oedd bod pobl yn gwrando ar y neges a\u2019i thrafod, mewn ardal fyddai\u2019n cael ei hystyried yn gadarnle i\u2019r Blaid Lafur tan ychydig o flynyddoedd yn o\u0302l."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Saib am fwyd yn y Sainsbury lleol, a\u2019r dyn ifanc yn gweini tu o\u0302l i\u2019r cownter yn falch o weld ein bathodynnau \u2013 fe a\u2019i ffrindiau\u2019n gefnogol i\u2019r ochr Yes, meddai. Yn o\u0302l wedyn i ymgyrchu mewn ardal gyfagos, Stenhouse, ac ymdopi ac ambell i denement lle oedd rhaid perswadio un o\u2019r trigolion i agor y drws i ni ledaenu\u2019r newydd da!"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Yna dal y bws 44 i ganol Caeredin i gwrdd a\u0302 Neasa, menyw ifanc o Swydd Kerry yn Iwerddon sy\u2019n byw yn y ddinas, a hynny yn y Cafe Royale, sydd er gwaetha\u2019r enw yn dafarn arbennig sy\u2019n ymffrostio yn ei chwrw traddodiadol. Ac roedd bwrlwm y refferendwm yno hefyd. Dyma Donny wrth y bar yn so\u0302n am rai o\u2019r Cymry oedd wedi helpu\u2019r ymgyrch o blaid annibyniaeth, gan gynnwys un criw oedd yn gwersylla, wyrion Gwynfor Evans yn eu plith."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Nid pawb oedd o blaid wrth reswm. Yn ymgyrchu yn ardal Broomhouse fe gwrddon ni a\u0302 menyw 92 mlwydd oed oedd yn pleidleisio \u2018Nae!\u2019, a\u2019i fflat yn blaster o bosteri\u2019r ymgyrch No. Er hynny, yn Broomhouse hefyd roedd y gefnogaeth i\u2019r ochr Yes yn ddigon amlwg. Fel arall oedd y wasg fodd bynnag. Y diwrnod cyn y refferendwm roedd y papurau tabloid yn ffyrnig yn erbyn, heb unrhyw ymgais i roi lle i\u2019r ddwy ochr. A hyn yn adlewyrchu natur yr ornest, gyda\u2019r Sefydliad i gyd yn taflu popeth oedd gyda nhw i rwystro\u2019r Alban rhag symud ymlaen \u2013 barwniaid y wasg yn ymuno a\u0302 mawrion gwleidyddol San Steffan, bancwyr, a rhai o benaethiaid cwmni\u0308au mawrion i greu ofnau."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Yn y prynhawn aeth Colin a\u0302 ni draw i\u2019r Oxgang Road i ddosbarthu sticeri munud olaf i draffig oedd yn aros wrth oleuadau dros dro \u2013 nid y dull hyfrytaf o ledaenu\u2019r gair. Hawdd canfod y gwahaniaeth rhwng pobl y ceir moethus a\u0302\u2019r lleill; y mwyaf cysurus eu byd yn tueddu gwrthod yn swta, gydag ambell eithriad, pobl gyffredin yn barotach i dderbyn y posteri glas Yes gyda gras. Ond roedd y llif o bobl ifainc a gerddai adref o\u2019r ysgol ar o\u0302l pedwar o\u2019r gloch y prynhawn yn ochri\u2019n gryf a\u0302\u2019r achos cenedlaethol \u2013 a rhai ohonyn nhw dros 16 oed yn gallu pleidleisio\u2019r trannoeth. Dyna stori fawr y refferendwm, mae\u2019n siw\u0302r \u2013 gwrthwynebiad ofnus yr henoed yn erbyn gobaith herfeiddiol yr ifainc am ddyfodol gwell. Un arolwg ar ddiwrnod y pleidleisio yn darganfod bod mwyafrif pobl dan 55 oed wedi pleidleisio Ie."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Y diwrnod tyngedfennol wedi gwawrio. Roedd pecyn sylweddol o gardiau atgoffa pobl eisoes yn y car a bant a\u0302 ni i ardal Wester Hailes i\u2019w dosbarthu. Ardal i\u2019w chymharu a\u0302 Threla\u0301i yng Nghaerdydd, medd rhai, ond ein strydoedd ni yn ddymunol iawn. Roedd plant adref o\u2019r ysgol wrth gwrs ar ddiwrnod y pleidleisio, ac wrth deithio\u2019r strydoedd dyma gwrdd a\u0302 geneth ifanc a\u2019i brawd yn cynnal eu harolwg eu hun o ffordd oedd y gwynt yn chwythu, drwy edrych ar bosteri mewn ffenestri a gofyn ambell i gwestiwn wrth bawb oedd yn pasio \u2013 a 22-1 o blaid Yes oedd y canlyniad (gan gynnwys tri o Gymru wrth gwrs!)."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Wrth i ni ddod at ddiwedd y gwaith, pwy ddaeth rownd y cornel ond dau wyneb adnadbyddus, Lis ac Emyr Puw o Lanuwchllyn, wedi\u2019u hanfon ar yr un dasg! A dyna geisio cyfrif faint o Gymry oedd wedi gweithio yn y refferendwm o blaid rhyddid, ugeiniau os nad cannoedd mae rhaid, yn gwrthbwyso lleisiau negyddol gwleidyddion Llafur."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Wedyn roedd rhaid troi am ganol Caeredin i brofi tipyn o wefr yr ymgyrch. Yn sgwa\u0302r Charlotte ble gawson ni hyd i le parcio, yn ogystal a\u0302\u2019r posteri Ie bu sawl Jac yr Undeb i\u2019w gweld, prawf bod nifer yn y sector bancio a phroffesiynol yn erbyn annibyniaeth i\u2019w gwlad. Ond lawr o flaen adeilad trawiadol Senedd yr Alban yr ymgyrch o blaid oedd i\u2019w gweld ymhobman, yn dorf liwgar o bosteri glas a baneri\u2019r Alban ac ambell i gerbyd corn siarad yn gyrru heibio i gynhyrfu pethau. Ac yn siambr y Senedd ei hun, sgwrs a\u0302 dyn ifanc oedd yn gweithio yn y diwydiant olew ac yn hanu o ardal Gellifedw, Abertawe: fe soniodd am ffrind oedd wedi mynd i bleidleisio Na ond yn bennu drwy fwrw pleidlais o blaid."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Wedyn yn o\u0302l i Balerno i aros am y canlyniad. Am y tro cyntaf, roeddwn i\u2019n dechrau gobeithio y gallai\u2019r ymgyrch o blaid ennill y dydd, er cymaint i\u2019r pen ddal i ddweud fel arall. Siom felly oedd gweld y cyngor cyntaf i ddatgan, Clackmannan, fynd i\u2019r ochr No ac i\u2019r gobaith am chwyldro bylu. Ychydig o gwsg cyn gweld ardal Fife yn cadarnhau y byddai rhaid i\u2019r Alban aros rhai blynyddoedd o leiaf cyn ymuno a\u0302\u2019r byd. Braidd yn drist oedd cerdded strydoedd Caeredin i lawr i\u2019r Senedd unwaith yn rhagor, a\u2019r tywydd tarthog yn drych o\u2019n teimladau. Taro ar draws yr Athro Richard Wyn Jones ar y Filltir Frenhinol, a\u2019i ddadansoddiad ef yn gryno fel arfer. Wedyn ymlwybro i\u2019r Senedd a gweld ambell i Ddraig Goch yn y dorf, oedd dipyn yn fwy tawedog na\u2019r diwrnod cynt. Ddiwedd y prynhawn, ergyd arall o glywed drwy neges destun bod arweinydd yr SNP Alex Salmond yn ymddiswyddo ac yntau gymaint o arwr drwy\u2019r gwledydd Celtaidd."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Ond ar y daith yn o\u0302l i Gymru\u2019r noson honno, roedden ni\u2019n dal i deimlo\u2019r cyffro o fod mewn brwydr wirioneddol hanesyddol am enaid chwaer-genedl. Gyda\u2019r genhadlaeth iau o blaid, does dim amheuaeth gen i y bydd yr Alban yn cerdded ymlaen i annibyniaeth. Os collwyd y frwydr hon, mae\u2019r freuddwyd yn dal yn fyw."}]