[{"text_idx": "#000027", "text": "Sir Benfro yn yr Oes Haearn"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Codiad yn Lefel y Mo\u0302r"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Mae\u2019r Llwybr godidog hwn yn doreithiog o olygfeydd anhygoel, amrywiaeth eang o gynefinoedd a digonedd o wahanol fywyd gwyllt"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Mae\u2019r Llwybr nid yn unig yn cynnig golygfeydd odidog a bywyd gwyllt anhygoel, rydych chi hefyd yn teithio drwy tirweddau a ddylanwad y bobl sydd wedi byw ynddi dros y canrifoedd."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Mae hwn yn ardal sydd wedi\u2019i ffurfio i raddau helaeth o weithgareddau pysgota a ffermio, fel y dangosir gan yr aneddiadau arfordirol bach a\u2019r dirwedd a ffermir."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Nid darparwyr bwyd yn unig oedd y pentrefi hyn; roeddent hefyd yn cysylltu Sir Benfro a\u0302\u2019r mo\u0302r \u2013 y priffordd fawr yn y dyddiau cyn ffyrdd a\u2019r rheilffordd."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Cymrodd y Ficingiaid ddiddordeb yn yr ardal, fel a ddengys heddiw gyda enwau lleyfydd fel \u201cGoodwick\u201d ger Abergwaun, ac ynysoedd \u201cSkomer\u201d a \u201cSkokholm.\u201d"}, {"text_idx": "#000045", "text": "Mae enwau lleoedd ar hyd y Llwybr hefyd yn adlewyrchu\u2019r rhaniad diwylliannol traddodiadol rhwng gogledd Cymreig y sir a \u2018Little England\u2019 yn y de.\u201d"}, {"text_idx": "#000046", "text": "Cododd y Normaniaid gestyll mawreddog i ddangos eu hawdirdod, fel ym Mhenfro, Dinbych y Pysgod a Maenorby\u0302r. Mae\u2019r cestyll hyn heddiw yn ein hatgoffa eu bod nhw, er gwaethaf eu lleoliad ar yr ymylon, wedi bod unwaith yn chwarae rhan flaenllaw yn nigwyddiadau mawr ein hanes."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Pan laniodd Ffrancod di-drefn ger Abergwaun ym 1797, fe\u2019u maeddwyd gan wragedd lleol wedi gwisgo i fyny fel dynion, a Gw\u0302yr y Gard o Gastellmartin. Ar hyd y Llwybr Cenedlaethol gwelir garreg heddiw, allan ar Garreg Wastad i ddanos y fan lle bu ymosodiad olaf y Ffrancod ar ein tir. Adeiladodd y Fictoriaid res o gaerau Napoleonaidd ar hyd arfordir y de ac ar gamlesi Aberdaugleddau, am fod ofn arnynt ymosodiad o\u2019r Gorllewin."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Tybed, yn yr ardaloedd tawel, anghysbell, gwyllt, lle welir ond adar yn bennaf, a\u2019r morloi llwyd yn ymgartrefi o dro i dro, a fyddwch chi\u2019n teimlo swyn Gwlad yr Hud a Lledrith?"}, {"text_idx": "#000054", "text": "Darganfyddwch fwy am Lwybr yr Arfordir"}, {"text_idx": "#000061", "text": "The highest tides cover parts of the Coast Path for an hour or so. It is a long extra walk to go around these. It is best to just wait until the water..."}, {"text_idx": "#000062", "text": "Cynnal a chadw Llwybr yr Arfordir"}, {"text_idx": "#000067", "text": "Wrth gerdded ar hyd Llwybr Cenedlaethol Parc Arfrodirol Sir Benfro rydych chi\u2019n cerdded, nid yn unig drwy tirlun daearyddol, ond rydych chi hefyd yn..."}, {"text_idx": "#000068", "text": "Dangosir y 250 milltir o arfordir Sir Benfro, mwy o amrywiaeth o greigiau a golygfeydd, na unrhyw ardal arall o\u2019r un maint, ym Mhrydain."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Mae\u2019r Llwybr Cenedlaethol yn ein harwain drwy amrywiaeth eang o dirweddau, o dir uchel ar ben y creigiau caregog lawr i\u2019r draethau bychain a\u2019r b..."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Mae gan bob rhan fach o Lwybr Arfordir Penfro ei stori ei hun i ddweud, a gall astudiaethau archeolegol ein helpu ni heddiw i ddarganfod rhai ohonynt."}]