[{"text_idx": "#000004", "text": "100 mlynedd yn o\u0302l \u2013 suddwyd yr agerlong yr SS Boscastle ar 7 Ebrill 1918 gan yr U-111"}, {"text_idx": "#000006", "text": "\u201cLength over all, 309ft.; breadth, 44ft. 9in.; and depth, 32ft. 1 in., with long bridge, poop, and top-gallant forecastle."}, {"text_idx": "#000007", "text": "The saloon, staterooms, captain\u2019s, officers, and engineers\u2019 rooms, etc., will be fitted up in houses on the bridge deck, and the crew\u2019s berths in the forecastle."}, {"text_idx": "#000008", "text": "The hull is built with deep frames, cellular double bottom, and large aft peak ballast tank, five steam winches, steam steering gear amidships, hand screw gear aft, patent direct steam windlass, large patent vertical donkey boiler, stockless anchors, telescopic masts, with fore and aft rig, and all requirements for a first class cargo steamer."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Triple-expansion engines are being supplied by the Central Marine Engineering Works of the builders, having cylinders 22in., 36 in., and 60in. diameter, with a piston stroke of 39in., and two large steel boilers for a working pressure of 180lbs. per square inch\u201d."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Cafodd y seremoni enwi ei llywio gan Mrs Jenkins, Caerdydd, gwraig y perchennog."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Cafodd y Boscastle ei llogi gan y Morlys ar gyfer gwaith rhyfel ac adeg ei suddo roedd hi\u2019n cludo glo rhydd Cymreig o\u2019r Barri yn Ne Cymru i\u2019r llynges o longau rhyfel Prydeinig yn Scapa Flow."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Y llong danfor Almaenig U-111."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Adeiladwyd y llong danfor Almaenig U-111 yn gynnar ym 1917 yn Vegesack, Yr Almaen, gan Bremer Vulcan o dan is-gontract i\u2019r Germaniawerft yn Kiel, a chafodd ei lansio ar 5 Medi 1917. Cyrhaeddodd ei hardal batrolio gyntaf ger Sianel San Sio\u0302r yn ystod wythnos gyntaf Ebrill. Ar y 7fed, gwelodd ei tharged cyntaf, yr SS Boscastle, llong 2,346 tunnell. Ymosododd y llong danfor ar yr wyneb, gan danio un torpido a suddodd y llong fasnach."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Naw diwrnod ar o\u0302l y Cadoediad (11 Tachwedd 1918) fe gafodd yr U-111 ei hildio a\u2019i chadw yn Harwich. Ym mis Ebrill 1919 fe\u2019i rhoddwyd i Lynges yr Unol Daleithiau a chafodd ei defnyddio ar gyfer ymarfer saethu a\u2019i dinistrio ym 1921."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Ymhlith y deunaw aelod o\u2019r criw a gollodd eu bywydau y diwrnod hwnnw yr oedd:"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Roedd pedwar llongwr o India ymhlith y rheiny a laddwyd hefyd. Maen nhw i gyd wedi\u2019u rhestru fel tanwyr, Gwasanaeth Masnachol India."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Nid oes rhagor o fanylion am y dynion hyn. Roedd yn beth cyffredin i longwyr o India hwylio ar longau masnach Prydeinig, ac roedd 30% o\u2019r criwiau\u2019n dod o wledydd eraill yn aml iawn. Byddai llongwyr o India ac Affrica yn gweithio fel tanwyr o dan y dec yn howld danio\u2019r llong, yn cynnal y ta\u0302n drwy ei lwytho a\u0302 glo. Gwaith poeth, caled a pheryglus oedd hwn a phan fyddai llongau-U yn ymosod ar longau masnach, y morwyr hyn a oedd yn fwyaf tebygol o gael eu lladd gan foeleri\u2019n ffrwydro a thrwy gael eu dal ar fwrdd y llong wrth iddi suddo. Mae ymchwil yn cael ei wneud i ro\u0302l llongwyr BAME (du, Asiaidd, lleiafrifoedd ethnig) yn y Rhyfel ar y Mo\u0302r ac mae\u2019r prosiect llongau-U yn edrych ar y criwiau amrywiol a fu\u2019n gwasanaethu ar fwrdd y llongau a suddwyd ar hyd arfordir Cymru yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Mae\u2019r \u2018Prosiect Llongau-U\u2019 yn coffa\u0301u\u2019r Rhyfel Mawr ar y Mo\u0302r ar hyd arfordir Cymru. Partneriaeth gwerth \u00a31 filiwn yw hi a fydd yn para am ddwy flynedd ac sy\u2019n cael ei hariannu gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri a\u2019i harwain gan CBHC. Mae\u2019n darparu mynediad digyffelyb, am y tro cyntaf mewn 100 mlynedd, i olion 17 longddrylliad sy\u2019n gorwedd ar wely\u2019r mo\u0302r oddi ar arfordir Cymru. Mae\u2019r rhain yn rhan bwysig o dreftadaeth y Rhyfel Mawr ac eto ychydig iawn o ymchwil a wnaed i\u2019r safleoedd gwerthfawr hyn."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Gellir dilyn y datblygiadau yma:"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Gellir cael mwy o wybodaeth am nodau\u2019r Prosiect a sut mae\u2019n cael ei ariannu yma:"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Ymunwch a\u0302\u2019r rhestr e-bostio i dderbyn diweddariadau rheolaidd. Mae\u2019n rhad ac am ddim!"}]