[{"text_idx": "#000001", "text": "Rywbryd yng nghanol y saithdegau, cerddodd Americanes ifanc i mewn i brif swyddfa Plaid Cymru yng Nghaerdydd. Yr oedd Charlotte Aull a\u2019i bryd ar ddarganfod popeth am Gymru a\u2019i mudiad cenedlaethol. Bu disgwyl iddi ddychwelyd dros yr Iwerydd ar o\u0302l cwblhau\u2019i PhD, ond \u2013 yn ffodus i Gymru \u2013 fel arall y bu."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Cafodd Charlotte ei geni yn Lexington, Kentucky, un o dri o blant. Enillodd radd mewn mathemateg ac yna MSc ym Mhrifysgol Mississippi cyn troi at anthropoleg gymdeithasol, hynny yw astudio cymunedau a\u2019u diwylliant. Ac ar gyfer ei PhD yng Ngogledd Carolina, Cymru oedd y wlad y dewisodd i\u2019w hastudio."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Ynghyd a\u0302 phersonoliaeth hyfryd, roedd gan Charlotte benderfyniad tawel. Oriau ar o\u0302l glanio yng ngwledydd Prydain, bu yn Nhy\u0302\u2019r Cyffredin yn cyfweld a\u0302 Gwynfor Evans, Aelod Seneddol cyntaf Plaid Cymru. Nes ymlaen mewn siop lyfrau sylwodd ar w\u0302r bonheddig yn craffu ar res o lyfrau Cymreig \u2013 neb llai na\u2019r bardd Harri Webb, ac fe gafodd yntau ei gyfweld yn y fan a\u2019r lle!"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Diau mai Gwynfor a awgrymodd ymweliad a\u0302 mi yn swyddfa\u2019r Blaid i ddarganfod mwy a chael rhestr o bobl eraill i\u2019w holi. Ond go brin y gwelodd neb y canlyniad hapus \u2013 y byddai Charlotte yn priodi fy ffrind Hywel Davies, newyddiadurwr, cenedlaetholwr ac awdur llyfr safonol ar hanes ugain mlynedd gyntaf Plaid Cymru. Daeth Charlotte yn rhugl yn y Gymraeg wrth gyflawni gwaith maes ar gyfer ei PhD ym Mangor a Chaerdydd."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Yn 1992, penodwyd Charlotte yn ddarlithydd, ac yn 2000 yn uwch-ddarlithydd mewn cymdeithaseg ac anthropoleg. Bu\u2019n awdur toreithiog, a\u2019i llyfr Reflexive Ethnography (1998) yn dal yn destun allweddol i\u2019r sawl sy\u2019n astudio pobloedd a\u2019u diwylliannau. Mae ei chydweithwyr yn cofio\u2019i charedigrwydd, ei hysbryd cydweithredol a\u2019i hymroddiad llwyr i gyfiawnder cymdeithasol. Roedd yn awdurdod yn ei phwnc, ac yn hynod agos atoch chi ac yn boblogaidd ymhlith ei myfyrwyr."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Mae\u2019r deyrnged hon yn fersiwn estynedig o\u2019r erthygl a ymddangosodd yn rhifyn Mis Mehefin 2023 o\u2019r cylchgrawn Barn. Diolchwn i\u2019r golygydd Menna Baines am ei chydweithrediad caredig."}]