[{"text_idx": "#000005", "text": "Meddyliwch am ein byd ar Ddiwrnod y Llyfr; llyfrau, llythrennedd, ac addysg cysylltiad a\u0302 natur"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Yn y blog yma dwi\u2019n rhannu ychydig o lyfrau a cherddi dwi\u2019n credu sy\u2019n ysbrydoli ar gyfer addysg cysylltiad a\u0302 natur, ac i ysbrydoli ni er mwyn i ni ddatblygu cysylltiad a\u0302 natur mewn eraill. Mae nifer o lyfrau eraill ar gael ond dyma rhai o fy newisiadau i."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Ond beth yw cysylltiad a\u0302 natur? A pam ddylen ni annog plant i ddatblygu cysylltiad a\u0302 natur?"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Wel mae Rachel Carson, wnaeth sgwennu \u2018The Sense of Wonder\u2019[1] yn awgrymu ei fod am deimlo natur. Mae am greu cynnwrf emosiynol; efallai gwerthfawrogi harddwch, cyffro am yr hyn sy\u2019n newydd neu\u2019n rhyfedd, cydymdeimlad neu edmygedd. Unwaith rydym wedi datblygu cysylltiad emosiynol fedrwn werthfawrogi natur ac yn fwy tebygol i wneud rhywbeth er lles natur. Os hoffech ddysgu mwy am y proses hwn darllenwch y camau a gwelwch y poster sy\u2019n crynhoi \u2018dilyniant naturiol\u2019.[2]"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Beth yw\u2019r bendithion i\u2019r unigolyn o greu cysylltiad a\u0302 natur?"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mae awdur yn ei arddegau (Dara McAnulty) o Iwerddon yn dangos pa mor bwysig mae natur i\u2019w iechyd meddwl yn ei lyfr \u2018Diary of a Young Naturalist\u2019[3]. Fel hogyn gydag awtistiaeth, mae Dara\u2019n cael hi\u2019n anodd yn yr ysgol, mae natur yn ei ymhyfrydu ac yn cynnal llecynnau corfforol a meddyliol diogel iddo. Ond nid yw natur i rai gydag awtistiaeth yn unig. Mae amser yn natur yn cael effaith positif ar iechyd meddwl a gallu gwybyddol ni gyd. Mae\u2019n werth cymryd amser i ddarllen ei dyddiadur er mwyn dysgu am natur ac atgoffa\u2019ch hunain am ba mor bwysig mae o i wylio natur a denig i mewn i fyd natur, yn ogystal a\u0302 treulio amser yn natur. Dwi\u2019n uniaethu efo fo pan mae o\u2019n rhyfeddu mewn natur ac mae\u2019n fy atgoffa fi o\u2019r ffaith fy mod i\u2019n teimlo\u2019n gartrefol yn fy myd bach fy hun wrth i mi dreulio amser yn syllu ar natur. Hefyd, mae o\u2019n gwybod yr effaith positif mae natur yn cael arno sydd yn elfen bwysig arall sydd angen i ni ddatblygu; fel medrwn helpu ein hunain i gadw\u2019n iach yn feddyliol."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Sut fedrwn defnyddio llyfrau a benillion ar gyfer datblygu cysylltiad a\u0302 natur?"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Un llyfr poblogaidd ar gyfer hyn yw \u2018The Lost Words\u2019 (Geiriau Diflanedig) gan Robert Macfarlane a Jackie Morris[4]. Mae\u2019r llyfr hyfryd yma\u2019n plethu barddoniaeth synhwyrol a darluniau hardd mewn llyfr hudolus sy\u2019n ceisio atal geiriau am blanhigion a chreaduriaid diflannu o eirfa plant. Nid yn unig disgrifiadau o\u2019r ffurf y planhigion a\u2019r anifeiliaid i\u2019w gael yn y farddoniaeth yma, ond eu cymeriadau a\u2019i chynefin. Mae\u2019r darluniau\u2019n ychwanegu i\u2019r profiad synhwyrol ac mae\u2019r llythyrau cudd yn ychwanegiad cynnil sy\u2019n cyfeirio at bwrpas y llyfryn."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Os hoffwch ddefnyddio\u2019r llyfr yma, mi fyddwch chi\u2019n falch o glywed fod grw\u0302p o fyfyrwyr roedd yn astudio ar gyfer gradd y Blynyddoedd Cynnar, wedi creu Pecyn Cymorth Addysgu[5] ar sail y llyfr Geiriau Diflanedig\u2019. Mae\u2019r pecyn yma\u2019n cyflwyno llu o syniadau all ar gyfer gwaith ar gyfer y cyfnod sylfaen all hefyd cael eu haddasu ar gyfer oedrannau eraill. Er mae\u2019r llyfr gwreiddiol yn Saesneg, mae\u2019r pecyn yma ar gael yn Saesneg ac yn Gymraeg."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Clychau\u2019r Gog yw un o\u2019r rhywogaethau dan sylw yn y llyfr \u2018The Lost Words\u2019, hefyd mewn llyfr \u2018Wild Child\u2019 gan Dara McAnulty[6]. Dyma llyfr arall hyfryd a lliwgar. Dyma lyfr arall hyfryd a lliwgar. Mae\u2019r llyfr yma wedi anelu ar blant ac yn plethu ffeithiau diddorol, syniadau am weithgareddau, a geirfa fedrwch ddefnyddio ar gyfer disgrifio natur e.e. \u2018a murmuration of starlings\u2019 ag \u2018a quarrel of sparrows. Fedrwch chi ddarganfod beth yw'r dywediadau yn Gymraeg tybed?"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Barddoniaeth am Glychau\u2019r Gog sydd wedi taro cloch efo fi, yw\u2019r penillion gan R Williams Parry[7]. Dwi\u2019n hoffi\u2019r cysylltiad mae o\u2019n gwneud rhwng yr adeg maen nhw\u2019n blodeuo gyda\u2019r cyfnod mae\u2019r gog yn canu sydd yn enghraifft o\u2019r cydgysylltiad sy\u2019n bodoli mewn natur. Mae\u2019r cysylltiad ecolegol hyn yn unigryw i\u2019n henw Gymraeg, gan fod yn Saesneg y lliw glas sydd yn rhoi\u2019r enw \u2018bluebell\u2019 iddynt. Mae clychau\u2019r gog a \u2018bluebell\u2019 yn enghraifft o\u2019r gwahanol ffactorau sydd yn dylanwadu ar sut mae enwau ar gyfer natur yn cael eu ffurfio. Soniais am hyn mewn sesiwn hyfforddiant ar-lein llynedd[8]. Roeddwn falch darganfod ychydig wedyn fod un o\u2019r athrawon, o ganlyniad yr hyfforddiant, wedi astudio 'Clychau\u2019r Gog' gyda\u2019i ddisgyblion, ac wedi ymweld a\u0302 bedd R Williams Parry fel rhan o\u2019i waith maes."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Elfen arall o\u2019r farddoniaeth yma wnes i uniaethu gydag, oedd y ffaith ei fod o\u2019n cyfeirio at Landygai \u2013 sef pentref cyfagos i mi. Mae \u2018lleoliad\u2019 a\u2019r cysyniadau o gwmpas cynefin, hiraeth a chysylltiad gyda\u2019n milltir sgwa\u0302r yn elfennau eraill pwerus o\u2019n cysylltiad a\u0302 natur."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Barddoniaeth \u2018lleoliad\u2019 darganfyddais blynyddoedd yn o\u0302l oedd am Gwm Pennant gan Eifion Wyn[9]. Roeddwn i\u2019n gallu dychmygu cerdded yno, gweld yr holl fywyd gwyllt, edmygu\u2019r harddwch a theimlo\u2019r cysylltiad gyda\u2019r ardal, y natur, y tir a\u2019r ddaear."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Mae\u2019r cwpled diwethaf uchod wedi cael ei chyfieithu i Saesneg[10] a\u2019i ddefnyddio er mwyn hyrwyddo harddwch yr ardal i ymwelwyr. Dwi\u2019n credu mai trwy astudio barddoniaeth Cymraeg yn yr ysgol wnes i ddatblygu\u2019r cysyniad fod y Cymry yn hanesyddol wedi gwerthfawrogi natur a bod hyn yn elfen gryf o\u2019n hatyniadau i\u2019n bro a theimladau o hiraeth tra i ffwrdd. Ond erbyn rw\u0302an dwi\u2019n gweld nid y ni yn unig sydd gyda\u2019r teimladau yma. Mae Rachel Carson yn hoff o\u2019i hardal yn Maine, mae Dara Mc Anulty gyda\u2019i hoff lefydd yn Iwerddon a dwi\u2019n siw\u0302r yn ystod y Pandemig mae nifer fawr wedi cael hyd i lecyn bach o natur leol sydd wedi dod yn arbennig iddyn nhw."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Cysylltu a\u0302 natur yn ein gerddi"}, {"text_idx": "#000021", "text": "I rai ohonom, roedd y cyfnod clo yn gyfle i arddio, a sicr mae\u2019n un ffordd fedrwn ddatblygu cysylltiad a\u0302 natur. Pob tro dwi\u2019n rhoi hadau lawr a dwi\u2019n mynd yn o\u0302l a gweld ei fod nhw\u2019n tyfu dwi\u2019n cael gwefr o gyffro \u2013 er fy mod i wedi gwneud bron pob gwanwyn ers i mi fod yn blentyn. Pleser felly ddod ar draws y llyfr newydd \u2018Dere i Dyfu\u2019 gan Adam Jones[11]. Mae nifer o lyfrau am arddio ar gael ond efallai bydd y cymeriadau gweithgar hapus anifail yma\u2019n dod a garddio i gynulleidfa newydd."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Os mae dal angen ysbrydoliaeth arnoch, beth am ddilyn rhai o\u2019r dolenni ynghlwm ar gyfer enghreifftiau eraill fedrwch ddefnyddio er mwyn plethu llenyddiaeth a\u0302 natur. Ond cofiwch, ewch ati i fynd a\u2019ch plant a disgyblion allan i brofi natur a sylwi ar natur dros eu hunain fel bydd ganddynt brofiadau a theimladau i rannu ag eraill. Yn o\u0302l geiriau Rachel Carson, nid oes angen i chi allu adnabod rhywogaethau er mwyn dysgu plant am natur:"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Wythnos o ddysgu yn yr awyr agored yng Nghymru.... neu (ychydig) yn fwy cryno, #WythnosDysguynyrAwyr"}]