[{"text_idx": "#000000", "text": "Mae treftadaeth ddiwylliannol yn fras yn cynnwys nodweddion corfforol o bwys yn hanesyddol (statudol ac anstatudol ill dau), eu gosodiad a hefyd eu cymeriad hanesyddol a thirwedd yr ardal. Mae nodweddion allweddol yn cynnwys Henebion wedi eu Rhestru, Adeiladau Rhestredig, Ardaloedd Cadwraeth, Parciau Hanesyddol a Gerddi, a safleoedd sydd wedi eu rhestru ar y Cofnod Safleoedd a Henebion a gwaddodion archeolegol."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Rhestru yw\u2019r broses lle mae safleoedd a henebion pwysig yn genedlaethol yn cael gwarchodaeth gyfreithiol trwy gael eu rhoi ar atodlen. Mae henebion yn cynnwys yr ystod gyfan o safleoedd archeolegol ac nid ydynt bob amser yn y golwg nac yn safleoedd sy\u2019n bodoli uwch ben y ddaear. Mae Tabl 17 yn dangos y nifer o Henebion Rhestredig yng Nghymru ac yn Eryri gyda dosraniad Henebion wedi eu Rhestru yn y Parc Cenedlaethol yn cael eu dangos o dan Ffigwr 14."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Nifer yr Henebion wedi eu Rhestru"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mae\u2019r tabl isod yn dangos beth yw cyflwr yr Henebion wedi eu Rhestru yn y Parc Cenedlaethol. Er nad yw\u2019r holl Henebion wedi eu Rhestru yn y Parc Cenedlaethol yn cael eu hasesu o ran eu cyflwr, ystyriwyd fod dros 97% mewn cyflwr \u2018sefydlog\u2019. Credir fod y dirywiad yn y safleoedd eraill wedi digwydd yn bennaf yn sgil dirywiad naturiol, erydu gan dda byw, gweithrediadau amaethyddol, ymwelwyr a gordyfiant a llystyfiant."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Mae\u2019r broses restru yn sicrhau bod adeiladau o \u2018ddiddordeb pensaerni\u0308ol neu hanesyddol arbennig\u2019 yn cael eu rhoi ar restr ac yn cael eu diogelu\u2019n statudol. Mae\u2019r nifer a graddfa\u2019r Adeiladau Rhestredig yn Eryri yn cael ei ddangos isod. Mae Cadw wrthi yn ail-arolygu ardaloedd Cynghorau Cymuned o fewn y Parc Cenedlaethol. Mae chwe ardal yn parhau i gael eu harolygu a disgwylir i nifer yr Adeiladau Rhestredig godi i tua 1900."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mae adeiladau \u2018Mewn Perygl\u2019 yn cael eu diffinio fel rhai Rhestredig, neu adeiladau traddodiadol gyda theilyngdod pensaerni\u0308ol pwysig, sydd dan fygythiad. Mae nifer yr adeiladau ar y gofrestr a gedwir gan yr Awdurdod yn amrywio fel mae\u2019r adeiladau yn cael eu hatgyweirio ac yn cael eu tynnu oddi ar y gofrestr ac arolygon yn dangos adeiladau pellach sydd mewn perygl."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Mae Ardaloedd Cadwraeth yn ardaloedd o ddiddordeb pensaerni\u0308ol neu hanesyddol arbennig, ac mae eu cymeriad neu eu hymddangosiad o fath sy\u2019n ddymunol i\u2019w cadw. Maent yn ddynodiad statudol ac maent yn helpu i sicrhau rheolaeth bositif o\u2019r adeiladau sydd ynddynt a\u2019u cymeriad."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Sgiliau a Phroffil Yr Iaith Gymraeg"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mae data cyfrifiad diweddaraf yn dangos bod nifer y siaradwyr Cymraeg yng Nghymru wedi gostwng rhwng 2001 a 2011. Ym 1911 roedd y ffigur ar gyfer y nifer o bobl a oedd yn gallu siarad Cymraeg yn agos at filiwn. Gostyngodd y ffigur yn ystod yr ugeinfed ganrif nes cyrraedd isafbwynt o 504,000 ym 1981. Bu cynnydd bach yn nifer y siaradwyr Cymraeg rhwng 1981 a 2001 cyn gostwng eto, er bod ffigur 2011 yn fwy na 1991."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Yn deall y Gymraeg ar lafar yn unig"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Cyfuniad o sgiliau Cymraeg eraill"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Mae\u2019r newid yn y siaradwyr Cymraeg yn y Parc Cenedlaethol yn gyson a\u0302\u2019r duedd a welwyd ar y lefel genedlaethol. Bu gostyngiad o 3.5% yn y nifer o bobl a allai siarad yr iaith rhwng 2001 a 2011. Mae\u2019r canran o ostyngiad yn fwy na\u2019r cyfartaledd cenedlaethol o 2%. Bu newid sylweddol yng nghanran y bobl a allai siarad, darllen ac ysgrifennu yn Gymraeg, gyda gostyngiad o 4.8%. Roedd cynnydd o 2.3% yng nghanran y bobl heb unrhyw sgiliau yn yr iaith Gymraeg o fewn Eryri."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Rhwng 2001 a 2011 er y bu cynnydd yn y nifer o blant (3-4) ac oedolion (20-44) oedd yn gallu siarad Cymraeg ar y lefel genedlaethol, bu gostyngiad ym mhob grw\u0302p oedran arall. Roedd gostyngiad yn y nifer o bobl dros 3 oed oedd yn gallu siarad Cymraeg ym mron pob awdurdod lleol, gyda\u2019r gostyngiadau mwyaf wedi digwydd mewn ardaloedd sydd a\u0302 thraddodiad o lefel uchel o siaradwyr Cymraeg."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Mae yna nifer o resymau posibl dros y gostyngiad hwn. Ar lefel genedlaethol, bu nifer o newidiadau demograffig dros y blynyddoedd; newidiadau sydd hefyd yn berthnasol i lefel Parc Cenedlaethol Eryri. Mae\u2019r rhesymau dros y newidiadau hyn yn cynnwys:"}, {"text_idx": "#000023", "text": "cynnydd mewn mewnfudo, o blith oedolion hy\u0302n di-Gymraeg\nmfudo i rannau eraill o\u2019r DU a\nhai wedi colli eu sgiliau iaith Gymraeg rhwng y ddau gyfrifiad (ee rhai a nododd bod ganddynt sgiliau yn y Gymraeg yn 2001, heb eu nodi yn 2011)."}]