[{"text_idx": "#000000", "text": "Nofel hanesyddol i bobl ifanc am iaith a hunaniaeth Gymreig yn cipio Gwobr Tir na n-Og 2021"}, {"text_idx": "#000001", "text": "The Short Knife gan Elen Caldecott (Andersen Press, 2020) \u2013 nofel bwerus a chyffrous i bobl ifanc wedi\u2019i gosod yn yr Oesoedd Canol cynnar \u2013 sydd wedi dod i\u2019r brig yng nghategori Saesneg Gwobrau Tir na n-Og 2021 ar gyfer llenyddiaeth plant a phobl ifanc."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Datgelwyd enw\u2019r llyfr buddugol ar raglen y Radio Wales Arts Show nos Wener, 21 Mai, gyda\u2019r awdur yn derbyn gwobr ariannol o \u00a31,000 yn ogystal a\u0302 cherdd a gomisiynwyd yn arbennig gan Fardd Plant Cymru, Gruffudd Owen."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mae gwobrau blynyddol Tir na n-Og, sydd wedi\u2019u dyfarnu ers 46 o flynyddoedd bellach, eleni\u2019n dathlu\u2019r llyfrau gorau i blant ac oedolion ifanc yng Nghymru a gyhoeddwyd yn ystod 2020. Fe\u2019u trefnir gan Gyngor Llyfrau Cymru a\u2019u noddi gan gymdeithas y llyfrgellwyr, CILIP Cymru."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Nofel ar gyfer yr oedran 12+ yw The Short Knife gan Elen Caldecott. Mae\u2019r stori wedi\u2019i gosod ganrifoedd maith yn o\u0302l, yn yr Oesoedd Canol cynnar, yn 454, ar adeg pan oedd hunaniaeth Gymreig newydd yn dod i\u2019r amlwg, pan oedd y Rhufeiniaid wedi gadael, a\u2019r Brythoniaid a\u2019r Sacsoniaid yn brwydro i feddiannu tiriogaethau gwahanol."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Y prif gymeriad, Mai, sy\u2019n adrodd y stori. Mae\u2019n ferch ifanc a hyd yma mae eu tad wedi llwyddo i\u2019w chadw hi a\u2019i chwaer Haf yn ddiogel. Mae\u2019r stori\u2019n dechrau wrth i ymladdwyr Sacsonaidd gyrraedd eu fferm, gan orfodi\u2019r teulu i ffoi i\u2019r bryniau lle mae rhyfelwyr Brythonaidd yn cuddio. Dilynwn ymdrechion Mai i oroesi mewn byd peryglus lle gall siarad ei mamiaith arwain at farwolaeth, a lle mae\u2019n dod i ddrwgdybio hyd yn oed y bobl hynny mae hi\u2019n eu caru fwyaf."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Dywedodd Cadeirydd y panel beirniaid, Jo Bowers: \u201cLlongyfarchiadau i The Short Knife gan Elen Caldecott, stori ragorol a gwreiddiol ac iddi naratif a llais benywaidd cryf a thro annisgwyl, sy\u2019n gafael o\u2019r cychwyn cyntaf. Dyma nofel sydd wedi\u2019i hysgrifennu\u2019n huawdl gydag iaith delynegol drwyddi draw, wedi\u2019i gosod yn yr Oesoedd Canol cynnar ar adeg bwysig yn hanes Cymru.\u201d"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Y ddau lyfr arall ar y rhestr fer Saesneg oedd The Quilt gan Vale\u0301riane Leblond (Y Lolfa), am deulu yn ymfudo o Gymru i America ar droad yr ugeinfed ganrif, a Where the Wilderness Lives gan Jess Butterworth (Orion), stori gyfoes sydd wedi\u2019i gosod mewn fforest law Geltaidd yng ngogledd Cymru."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Dywedodd Amy Staniforth o CILIP Cymru: \u201cRydym wrth ein bodd yn noddi gwobrau uchel eu bri Tir na n-Og unwaith eto eleni, gan helpu plant a phobl ifanc i ganfod profiadau darllen newydd sy\u2019n dangos bywyd drwy lens Gymreig. Llongyfarchiadau mawr i\u2019r enillwyr ar eu llwyddiant arbennig ac i bawb sydd wedi bod yn rhan o\u2019r broses o ddod a\u0302\u2019r llyfrau gwych yma i\u2019n silffoedd.\u201d"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Dywedodd Prif Weithredwr y Cyngor Llyfrau, Helgard Krause: \u201cMae Gwobrau Tir na n-Og wedi bod yn anrhydeddu\u2019r llyfrau gorau i blant a phobl ifanc yng Nghymru ers bron i hanner canrif bellach, gan gynnig platfform i ddathlu a hyrwyddo doniau awduron a darlunwyr. Diolch o galon i bawb sydd wedi bod yn rhan o\u2019r gystadleuaeth eleni ac i bawb sy\u2019n creu cynnwys rhagorol i\u2019n hysbrydoli, ein haddysgu a\u2019n swyno ni fel darllenwyr yn ystod blwyddyn hynod heriol.\u201d"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Datgelwyd enillwyr y categori\u0308au Cymraeg ar raglen Heno ar S4C nos Iau, 20 Mai. Casia Wiliam oedd yn fuddugol yn y categori cynradd am ei nofel Sw Sara Mai (Y Lolfa), gyda #helynt gan Rebecca Roberts (Gwasg Carreg Gwalch) yn cipio\u2019r brif wobr yn y categori uwchradd. Dyma\u2019r tro cyntaf i\u2019r naill a\u2019r llall ennill Gwobr Tir na n-Og."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mae holl lyfrau Gwobrau Tir na n-Og ar gael yn eich siop lyfrau neu eich llyfrgell leol."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Cafodd Elen ei geni a\u2019i magu ger Llangollen, lle mae ei theulu\u2019n dal i fyw. Mae wedi cyhoeddi nifer o lyfrau i blant yn ystod y degawd diwethaf. Ysgrifennodd ei nofel ddiweddaraf, The Short Knife, fel rhan o\u2019i PhD mewn Ysgrifennu Creadigol lle bu\u2019n archwilio\u2019r cyfleoedd creadigol y mae ysgrifennu dwyieithog yn eu cynnig. Cyn dod yn awdur, fe hyfforddodd i fod yn archeolegydd ac mae ganddi gariad at hanes, sydd yn ddylanwad pwysig arall ar ei gwaith. Ar hyn o bryd mae\u2019n dysgu\u2019n rhan-amser ym Mhrifysgol Caerhirfryn. @ElenCaldecott"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Straeon cyfoes am ddewrder dwy ferch yn cipio Gwobrau Tir na n-Og 2021"}, {"text_idx": "#000018", "text": "Straeon cyfoes am ddewrder dwy ferch mewn sefyllfaoedd heriol ond gwahanol iawn sydd wedi cipio\u2019r prif wobrau ar gyfer llyfrau Cymraeg i blant a phobl ifanc yng Ngwobrau Tir na n-Og 2021."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Casia Wiliam sy\u2019n fuddugol yn y categori cynradd am ei nofel Sw Sara Mai (Y Lolfa), gyda #helynt gan Rebecca Roberts (Gwasg Carreg Gwalch) yn dod i\u2019r brig yn y categori uwchradd. Dyma\u2019r tro cyntaf i\u2019r ddwy ennill Gwobr Tir na n-Og."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Cyhoeddwyd enwau\u2019r enillwyr ar raglen Heno ar S4C am 19:00 nos Iau, 20 Mai, ac mae\u2019r awduron yn derbyn gwobr ariannol o \u00a31,000 yr un yn ogystal a\u0302 cherdd gomisiwn gan Fardd Plant Cymru, Gruffudd Owen."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Mae Gwobrau Tir na n-Og yn dathlu\u2019r gorau o blith llyfrau i blant ac oedolion ifanc a gyhoeddwyd yn ystod 2020. Fe\u2019u trefnir yn flynyddol gan Gyngor Llyfrau Cymru a\u2019u noddi gan gymdeithas y llyfrgellwyr, CILIP Cymru."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Stori gyfoes yw Sw Sara Mai am ferch tua naw oed o\u2019r enw Sara Mai sy\u2019n byw yn sw ei rhieni ac sy\u2019n ei chael hi\u2019n haws i ddeall ymddygiad creaduriaid rhyfeddol y lle nag ymddygiad merched eraill ei dosbarth ysgol."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Wrth drafod y llyfr, dywedodd Cadeirydd y panel beirniaid, T Hywel James: \u201cDyma nofel sydd yn ymdrin a\u0302 phwnc cyfoes gan ddelio a\u0302 bwlio a rhagfarn yn erbyn pobl o gefndir neu dras wahanol. Mae\u2019n gyfrol sydd yn llenwi bwlch pwysig yn y ddarpariaeth ar gyfer yr oedran ac yn gam yn y cyfeiriad cywir er mwyn adlewyrchu yn well y Gymru amrywiol a chynhwysol o\u2019n cwmpas.\u201d"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Dywedodd Casia Wiliam, sy\u2019n byw yng Nghaernarfon: \u201cDwi wedi gwirioni! Dwi\u2019n darllen gwaith gan awduron sydd wedi ennill Gwobr Tir na n-Og ers \u2019mod i\u2019n ddim o beth, a dwi\u2019n methu coelio \u2019mod i yn yr un cae a\u0302 nhw! Rydw i hefyd yn hynod o falch o Sara Mai \u2013 hi ydi\u2019r enillydd go iawn. Mae mor bwysig bod Cymry bach sydd yn ddu neu\u2019n hil-gymysg yn gweld eu hunain yn brif gymeriadau mewn llyfrau Cymraeg, felly mae\u2019n golygu cymaint i mi fod y llyfr wedi derbyn y gydnabyddiaeth arbennig yma.\u201d"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Cafodd y ddau lyfr arall ar y rhestr fer Gymraeg yn y categori cynradd ganmoliaeth uchel gan y beirniaid, sef Ble Mae Boc? Ar Goll yn y Chwedlaugan Huw Aaron (Y Lolfa) lle mae angen dod o hyd i\u2019r ddraig fach, Boc, sy\u2019n cuddio ar bob tudalen, a Mae\u2019r Cyfan i Ti gan Luned Aaron (Atebol) lle caiff plentyn ei gyflwyno i ryfeddodau byd natur."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Nofel ar gyfer plant yn eu harddegau hy\u0302n a enillodd y categori uwchradd. Mae #helynt gan Rebecca Roberts yn adrodd stori merch yn ei harddegau a\u2019r hyn sydd yn digwydd iddi ar o\u0302l colli\u2019r bws i\u2019r ysgol un bore \u2013 digwyddiad digon cyffredin ond un sydd yn newid cwrs ei bywyd."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Dywedodd Cadeirydd y panel beirniaid, T Hywel James: \u201cDyma stori sydd yn cydio o\u2019r dechrau i\u2019r diwedd gan gyfleu rhywfaint o realiti effaith tlodi a thrais yn y cartref ar berson ifanc yn y Gymru cyfoes. Mae portread sensitif a chynnil iawn o brif gymeriad gydag anabledd wedi ei gynnwys yn grefftus iawn yn y stori \u2013 ond merch ddewr, nid ei hanabledd, yw ffocws y dweud. Fel panel credwn fod y nofel hon yn esiampl ardderchog, \u2018clasurol\u2019 hyd yn oed, o genrellenyddiaeth i\u2019r arddegau \u2013 ac nid camp hawdd yw cyflawni hynny.\u201d"}, {"text_idx": "#000028", "text": "Dywedodd Rebecca Roberts, sy\u2019n byw ym Mhrestatyn: \u201cMae #helynt yn stori am garu dy hun, am fod yn wahanol ac yn falch o\u2019r ffaith \u2013 neges dwi\u2019n meddwl mae angen i bobl ifanc ei chlywed yn aml. Mae Rachel mor agos at fy nghalon, felly roeddwn i wrth fy modd o glywed bod y beirniaid yn teimlo\u2019r un fath a\u0302 minnau. Mae wir yn anrhydedd ac yn uchafbwynt anhygoel. Mawr yw fy niolch i bawb a helpodd i ddwyn #helynt i\u2019r byd.\u201d"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Dywedodd Amy Staniforth o CILIP Cymru: \u201cRydym wrth ein bodd yn noddi gwobrau uchel eu bri Tir na n-Og unwaith eto eleni, gan helpu plant a phobl ifanc i ganfod profiadau darllen newydd sy\u2019n adlewyrchu bywyd drwy lens Gymreig. Llongyfarchiadau mawr i\u2019r enillwyr ar eu llwyddiant arbennig ac i bawb sydd wedi bod yn rhan o\u2019r broses o ddod a\u0302\u2019r llyfrau gwych yma i\u2019n silffoedd.\u201d"}, {"text_idx": "#000032", "text": "Dywedodd Prif Weithredwr y Cyngor Llyfrau, Helgard Krause: \u201cMae Gwobrau Tir na n-Og wedi bod yn anrhydeddu\u2019r llyfrau gorau i blant a phobl ifanc yng Nghymru ers bron i hanner canrif bellach, gan gynnig llwyfan i ddathlu a hyrwyddo doniau awduron a darlunwyr sy\u2019n creu deunydd unigryw yn Gymraeg. Diolch o galon i\u2019r rheiny sydd wedi bod yn rhan o\u2019r gystadleuaeth eleni ac i bawb sy\u2019n creu cynnwys rhagorol i\u2019n hysbrydoli, ein haddysgu a\u2019n diddanu fel darllenwyr yn ystod blwyddyn eithriadol o heriol.\u201d"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Rhagor o wybodaeth am yr awduron buddugol"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Cyhoeddi fideo arbennig i nodi wythnos ymwybyddiaeth iechyd meddwl 2021"}, {"text_idx": "#000039", "text": "I nodi wythnos Ymwybyddiaeth Iechyd Meddwl 2021 rydym yn falch iawn o gyhoeddi fideo arbennig sy\u2019n cyflwyno cynllun Darllen yn Well Llyfrau ar Bresgripsiwn i blant."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Mae Darllen yn Well Llyfrau ar Bresgripsiwn i blant yn darparu darllen defnyddiol i gefnogi iechyd meddwl a lles plant. Mae\u2019r llyfrau\u2019n darparu gwybodaeth, straeon a chyngor gyda sicrwydd ansawdd. Mae llyfrau wedi cael eu dewis a\u2019u hargymell gan weithwyr iechyd proffesiynol a\u2019u cynhyrchu ar y cyd gyda phlant a theuluoedd."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Caiff cynllun Darllen yn Well Llyfrau ar Bresgripsiwn ei arwain gan The Reading Agency a\u2019r nod yw cynorthwyo pobl i ddeall a rheoli eu hiechyd a\u2019u lles drwy gyfrwng deunydd darllen defnyddiol."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Mae\u2019r llyfrau i gyd wedi\u2019u cymeradwyo gan gyrff iechyd blaenllaw, yn ogystal a\u0302 phobl sy\u2019n byw gyda\u2019r cyflyrau a gwmpesir."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Gall gweithwyr iechyd proffesiynol argymell y llyfrau, neu gallwch chi fynd i\u2019ch llyfrgell leol a benthyg llyfr eich hun."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Awydd darllen mwy yn 2023?\nDarllen yn Well ar gyfer yr arddegau"}]