[{"text_idx": "#000000", "text": "CartrefCroeso i\u2019ch ro\u0302l newyddGweithio gyda chymunedauEich rolauCefnogaeth i gynghorwyrGweld pob Pwnc"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Bydd gan y cyngor gyfansoddiad sy\u2019n nodi strwythurau a gweithdrefnau gwneud penderfyniadau, cylch gorchwyl pwyllgorau mewnol, rolau a chyfrifoldebau swyddi unigol, rheolau gweithdrefnau ar gyfer cyfarfodydd, codau ymddygiad a rheoliadau ariannol. Mae eich cyfansoddiad lleol yn seiliedig ar gyfansoddiad enghreifftiol sydd wedi\u2019i gytuno\u2019n genedlaethol."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mae cyfarfodydd y cyngor llawn, y cabinet/weithrediaeth, pwyllgorau trosolwg a chraffu a\u2019r pwyllgor rheoleiddio\u2019n cael eu llywodraethu dan reolau gweithdrefnol. Mae\u2019r rhain yn nodi amseriad cyfarfodydd, eu trefn a\u2019r rheolau ar gyfer trafod. Gofalwch eich bod yn gwybod y rheolau ar gyfer trafodaethau, sut a phryd i ddatgan cysylltiad a chylch gorchwyl unrhyw bwyllgor rydych chi arno. Er mai cyfrifoldeb y cadeirydd yw dehongli\u2019r rheolau hyn, bydd angen i chi ofalu eich bod yn gwybod beth ydynt a gweithredu\u2019n unol a\u0302 nhw."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Yn gyfreithiol, mae angen i gynghorau gyhoeddi hysbysiad o unrhyw gyfarfodydd cyhoeddus dri diwrnod gwaith clir cyn y cyfarfod. Rhaid i\u2019r hysbysiad hwn gynnwys y data, yr amser, y lleoliad a\u2019r rhaglen. Bydd swyddogion yn sicrhau eich bod yn derbyn hyn ar gyfer eich pwyllgorau chi ac o bosib\u2019 eraill, fel y gallwch chi benderfynu a hoffech fynd iddynt fel arsylwr os oes eitemau o ddiddordeb i\u2019ch ward chi yn cael eu trafod."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Bydd swyddogion yn cadw cofnodion yn holl gyfarfodydd ffurfiol y cyngor. Mae\u2019r rhain yn gofnod o\u2019r penderfyniadau a wnaed, y rhesymau am eu gwneud ac unrhyw bapurau cefndir a dderbynnir. Mae\u2019r cofnodion hyn ar gael i\u2019r cyhoedd. Mae holl gyfarfodydd a phwyllgorau\u2019r cyngor ar agor i\u2019r cyhoedd oni bai fod rhesymau cyfreithiol i\u2019w gwahardd."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Os bydd pwyllgor angen arbenigedd neu wybodaeth dechnegol benodol, gall cynghorau gyfethol aelodau o\u2019r cyhoedd sydd a\u0302\u2019r sgiliau hyn i bwyllgorau. Mae rhai aelodau cyfetholedig yn statudol, fel cadeirydd ac aelodau pwyllgorau safonau, cadeirydd ac aelodau pwyllgorau archwilio a rhai aelodau ar bwyllgorau craffu addysg a throsedd ac anhrefn. Mae gan yr aelodau cyfetholedig hyn hawl i bleidleisio mewn cyfarfod. Gall aelodau cyfetholedig anstatudol eraill gyfrannu\u2019n llawn ond ni cha\u0302nt bleidleisio."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Yn y cyfansoddiad, mae cynllun dirprwyo\u2019n nodi pa unigolion, yn gynghorwyr ac yn swyddogion, sy\u2019n gallu gwneud penderfyniadau am ba swyddogaethau. Mae llawer o benderfyniadau\u2019n cael eu gwneud o ddydd i ddydd gan swyddogion ond o fewn y polisi\u0308au, adnoddau a gweithdrefnau sy\u2019n cael eu cytuno gan y cyngor."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mae gan gynghorwyr a\u2019r cyhoedd hawl gyfreithiol i gael mynediad at wybodaeth. Mae cyfyngiad ar fynediad at wybodaeth gyfrinachol (e.e. gwybodaeth breifat neu wybodaeth sy\u2019n fasnachol sensitif). Mae\u2019r prif ddarpariaethau ar gyfer hyn wedi\u2019u nodi yn Neddf Mynediad at Wybodaeth 1985 a Deddf Llywodraeth Leol 1972. Mae gan y cyhoedd hawliau i bapurau cyfarfodydd (rhaglen, cofnodion a phapurau cefndir) ac mae dyletswyddau cyfreithiol ar gynghorau i gyhoeddi a chadw dogfennau a gwybodaeth o\u2019r fath a\u2019u darparu ar gais."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Dylech hefyd fod yn ymwybodol bod gan unigolion hawl i weld copi\u0308au o ddata personol amdanyn nhw dan y Ddeddf Diogelu Data \u2013 er enghraifft, gallai etholwyr ofyn am gopi\u0308au o wybodaeth sydd gennych chi amdanyn nhw. Gall Swyddfa\u2019r Comisiynydd Gwybodaeth ddarparu canllawiau i ymdrin a\u0302 cheisiadau felly."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Mae\u2019r angen am roi gwybod yn dibynnu ar y ro\u0302l mae\u2019r aelodau\u2019n ymgymryd a\u0302 hi wrth brosesu gwybodaeth bersonol. Os ydych yn gweithredu fel aelod o\u2019r cyngor neu brif blaid wleidyddol, ni fydd angen rhoi gwybod. Fodd bynnag, wrth weithredu fel cynrychiolydd cymunedol neu os ydych yn gynghorydd annibynnol, efallai fod angen. I sicrhau nad ydych yn troseddu, mae\u2019r rhan fwyaf o gynghorau\u2019n awgrymu bod pob aelod yn rhoi gwybod i Swyddfa\u2019r Comisiynydd eu bod yn prosesu data personol."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Yng Nghymru, mae\u2019r holl gynghorau, byrddau/ymddiriedolaethau iechyd, heddluoedd a gwasanaethau ta\u0302n ac achub, nifer o elusennau a sefydliadau o\u2019r sector gwirfoddol wedi llofnodi Cytundeb Rhannu Gwybodaeth Bersonol Cymru \u2013 WASPI. Mae\u2019r Cytundeb hwn yn darparu fframwaith i sefydliadau sy\u2019n cynnig gwasanaethau sydd ynghlwm yn uniongyrchol ag iechyd, addysg, diogelwch a lles cymdeithasol pobl Cymru. Mae\u2019n ymwneud a\u0302\u2019r sefydliadau hynny sy\u2019n cadw gwybodaeth am unigolion ac sydd angen rhannu\u2019r wybodaeth honno i ddarparu gwasanaethau effeithiol."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Mae\u2019r Cytundeb hwn yn rhan o\u2019r Prosiect Rhannu Gwybodaeth Bersonol dan arweiniad Llywodraeth Cymru sy\u2019n ceisio sicrhau bod gwasanaethau cyhoeddus, yn ogystal a\u0302 darparwyr gwasanaeth y trydydd sector a\u2019r sector preifat, yn rhannu gwybodaeth bersonol am unigolion yn gyfreithlon, yn ddiogel a gyda hyder. Mae\u2019r fframwaith yn hwyluso hyn trwy bennu gofynion a phrosesau wedi\u2019u cytuno i gyfnewid gwybodaeth bersonol rhwng darparwyr gwasanaeth."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Mae dyletswydd ar gynghorau i wario arian yn gyfrifol. Felly, mae ganddynt brosesau caffael i gael gafael ar nwyddau, gwaith a gwasanaethau gan ddarparwyr. Mae caffael yn cychwyn trwy ddynodi anghenion ac yn gorffen ar ddiwedd contract neu oes ased. Mae llywodraeth leol yng Nghymru\u2019n gwario dros \u00a32 biliwn y flwyddyn yn allanol. Gyda rhaglen diwygio darpariaeth gwasanaeth ar gyfer gwelliant, gwasanaethau cyhoeddus sy\u2019n fwyfwy integredig, a thwf sylweddol mewn partneriaethau a\u0302 chyflenwyr yn y sectorau preifat a gwirfoddol, mae\u2019n bwysig caffael yn gywir. Trwy arweinyddiaeth, gwneud penderfyniadau a rolau craffu, bydd gennych ran sylweddol i\u2019w chwarae i gyflawni amcanion strategol trwy gaffael darpariaeth gwasanaeth yn effeithiol."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Croeso i\u2019ch ro\u0302l newyddGweithio gyda chymunedauLlywodraethu yng NghymruEich rolau yn y CyngorY fframwaith moesegolRheolau a rheoliadau"}, {"text_idx": "#000027", "text": "Cyfathrebu a\u2019r cyfryngauMaterion a heriau i gynghorauCyllid a rheoli arianGweithio gyda swyddogionCynllunio, Perfformiad ac Adrodd CorfforaetholCefnogaeth i gynghorwyr"}]