[{"text_idx": "#000002", "text": "Planhigion gwirioneddol hynod yw\u2019r gwahanol fathau o linad y dw\u0302r (Lemnaceae) sy\u2019n cyfuno cyfradd dwf ddi-ail a\u0302 nodweddion dymunol iawn, gan gynnwys lefel uchel o brotein o ansawdd da. Fel gwyddonwyr, rydym yn gweithio a\u0302\u2019r planhigion hyn ers nifer o ddegawdau ac wedi darganfod llawer o bethau diddorol tu hwnt. Fodd bynnag, un o\u2019m darganfyddiadau mwyaf cofiadwy i oedd dod o hyd i focseidiau bach o linad y dw\u0302r mewn archfarchnad yn Israel yn y 1990au."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mae gwyddonwyr a chwmni\u0308oedd yn Israel ar flaen y gad ers amser maith o ran ffyrdd o ddefnyddio llinad y dw\u0302r ac maent wedi datblygu dull o feithrin meintiau mawr o Lemna gibba gla\u0302n, maethlon. Mae gan y rhywogaeth benodol hon o linad y dw\u0302r bocedi aer arbennig o fawr yn ei dail, a hynny\u2019n rhoi teimlad byrlymog, braf yn y geg. Roeddwn yn arfer taenu\u2019r planhigion fel ychwanegiad iach ar bitsa, neu eu defnyddio\u2019n salad wedi\u2019i dorri\u2019n barod. Os oes gennych ddiddordeb yn yr holl wahanol ffyrdd y gellir defnyddio llinad y dw\u0302r yn y gegin, mae llyfryn bach diddorol dros ben i\u2019w gael a\u0302 ryseitiau llinad y dw\u0302r hyfryd gan Hans Derksen, Cees Gauw ac Yvonne Derksen. Quiche, crempog llysiau, cyri - y mae i gyd yno!"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Dim ond ymwadiad, a rhybudd diogelwch: Peidiwch a\u0302 chasglu llinad y dw\u0302r sydd wedi tyfu\u2019n wyllt oni bai eich bod yn gwybod ei fod yn la\u0302n, ac nad yw wedi amsugno sylweddau llygrol sy\u2019n bresennol yn yr amgylchedd."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Felly, os yw llinad y dw\u0302r yn beth mor wych, pam nad yw eich archfarchnad leol yn ei gadw? Yr ateb yw bod hynny\u2019n dibynnu ar ble rydych chi. Fe fydd archfarchnadoedd yn Ne-Ddwyrain Asia, Israel a\u2019r Unol Daleithiau\u2019n cadw llinad y dw\u0302r i bobl ei fwyta. Fodd bynnag, yn yr UE y mae\u2019r Rheoliad Bwydydd Newydd yn peri rhwystr, ac yntau\u2019n berthnasol i unrhyw fwyd nad oedd yn cael ei gynhyrchu neu ei ddefnyddio cyn 1997 yn aelod-wledydd yr UE. Eto, mae nifer o geisiadau i gydnabod llinad y dw\u0302r yn fwyd newydd yn yr UE wedi dod yn bell ymlaen ar hyn o bryd, felly cadwch lygad ar silffoedd eich archfarchnad i weld a ddaw salad maethlon, cynaliadwy, llawn protein!"}, {"text_idx": "#000007", "text": "I gyd-ddigwydd a\u0302 Diwrnod Dw\u0302r y Byd ar 22ain o Fawrth fe wnaethom lansio fideo a\u0302 golwg y tu o\u0302l i\u2019r llenni ar y systemau adfer dw\u0302r y buom yn eu datblygu yn ystod y prosiect. Gwyliwch ef yn y fan hon."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Darllenwch y datganiad llawn i\u2019r wasg yn y fan hon."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Oes gennych chi ddiddordeb yn y gwaith cyffrous hwn? Ewch i\u2019ngwefan, dilynwch ni ar Twitter, neu cysylltwch a\u0302\u2019r Rheolwr Prosiect, Anna Power ar anna.power@ucc.ie"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Yn ddiweddar, mae\u2019r ti\u0302m yn UCC wedi bod yn profi capasiti tair system ailgylchredeg 500 litr i gynnal twf llinad y dw\u0302r ac adfer dw\u0302r. Mae\u2019r profion dyblygedig lefel uchel yn ceisio ymdrin a\u0302 bylchau sy\u2019n bod ar hyn o bryd mewn gwybodaeth, ac yn cynnwys archwilio gwahanol drefnau goleuo a\u0302 deuodau allyrru golau i hybu twf ac i leihau costau ynni, ac asesu technoleg robotaidd i gynaeafu llinad y dw\u0302r. Mae canlyniadau profion mewn systemau llai (125 litr) a fu o\u2019r blaen wedi cael eu cyhoeddi mewn cylchgrawn blaengar yn y diwydiant. Mae\u2019r papur, a adolygwyd gan gymheiriaid, i\u2019w weld yn y fan hon. Mae\u2019r data yma\u2019n dangos, am y tro cyntaf, fel y gall cyfraddau llif yn ogystal a\u0302 dyfnderoedd canolig effeithio ar sut y bydd llinad y dw\u0302r yn tynnu allan faethynnau gormodol, yn ogystal a\u0302 chyfraddau twf cyfatebol y planhigion."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Hyd yn hyn, mae ymchwil arall wedi dibynnu ar systemau dw\u0302r llonydd neu lif isel tu hwnt. Ar ben hynny, o systemau ar raddfa fach iawn (llai na 15 litr) y mae\u2019r rhan fwyaf o\u2019r astudiaethau sydd i\u2019w cael eisoes wedi tynnu data, ac ni fu iddynt ddangos erioed sut y bydd newid mewn cyflymderau llif yn effeithio ar berfformiad llinad y dw\u0302r."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Roedd y diffyg data empiraidd hwn yn rhwystr i\nfabwysiadu technolegau llinad y dw\u0302r ar gyfer ffytoadferiad dw\u0302r gwastraff i liniaru\nar lygredd amgylcheddol ac i ennill gwerth o wastraff gan lawer o ddiwydiannau.\nBydd ein canlyniadau ni\u2019n peri cynnydd sylweddol mewn datblygu ac optimeiddio\nsystemau diwydiannol ar raddfa fawr - gan gynnwys modelau dan do (amlhaenog, wedi\u2019u\nstacio) yn ogystal ag awyr agored (mewn pyllau, llynnoedd, camlesi)."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Ochr yn ochr a\u0302 hyn mae system dwf dan do arall\nyn cael ei hadeiladu ar hyn o bryd yn Aberystwyth, gan ddefnyddio profiad a\nenillwyd gan di\u0302m UCC. Bydd hyn yn cynyddu ymhellach ein gallu cyffredinol i gynhyrchu\nsystem feithrin dan do sy\u2019n addas at ei diben."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Isod: Systemau ar raddfa fawr, llinad y dw\u0302r wedi\u2019i gynaeafu, ac\narchwilio gwahanol drefnau goleuo a\u0302 deuodau allyrru golau"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Yn yr awyr agored, mae ymchwilwyr wedi bod yn profi\u2019r systemau 80 litr sydd ar hyn o bryd wedi\u2019u sefydlu yn y twnnel polythen yng Ngerddi Botaneg Prifysgol Aberystwyth. Cymerir mesuriadau wythnosol o fio-ma\u0300s llinad y dw\u0302r, ac mae amodau amgylcheddol megis tymheredd dw\u0302r ac aer yn cael eu monitro i asesu sut y bydd y paramedrau hyn yn effeithio ar dwf llinad y dw\u0302r mewn amodau awyr agored."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Uchod: Llinad y dw\u0302r yn tyfu\nmewn systemau 80 litr yn y twnnel polythen"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Bydd hyn yn ein galluogi i ddarogan yn well sut\ny bydd systemau\u2019n gweithio mewn cyd-destun fferm go iawn. Y bwriad yw\nailwneud y profion hyn drwy gydol yr haf i asesu a oes modd trosglwyddo\ncanfyddiadau a welir ar raddfa fach yn y labordy i raddfa fwy."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Isod: Tyfiant llinad y dw\u0302r ar wahanol wanadau o slyri gwartheg"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Hefyd, rydym wedi cychwyn profion ar raddfa fwy yn ddiweddar gan ddefnyddio cynwysyddion llwyth canolig yn y tai gwydr yn Aberystwyth, ac arbrofion cyflenwol yn cael eu cynnal yn UCC. Mae hyn yn cynnwys cymryd mesuriadau wythnosol o\u2019r llinad y dw\u0302r a gynhyrchir, a chasglu samplau dw\u0302r i fesur yr hyn o faethynnau sydd wedi cael ei dynnu allan. Bydd y canfyddiadau\u2019n bwydo i mewn i ddyluniad terfynol y system cynwysyddion llwyth canolig, a ddefnyddir i fwyhau profion labordy, yn ogystal ag at ddibenion arddangos i\u2019r cyhoedd."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Isod: Cynwysyddion llwyth canolig yn y tai gwydr yn Aberystwyth"}, {"text_idx": "#000023", "text": "Ochr yn ochr a\u0302 hyn, mae ymchwilwyr yn UCC yn defnyddio tri model ar raddfa labordy (35 litr) i asesu cynhyrchiant bio-ma\u0300s llinad y dw\u0302r a chyfraddau amsugno maethynnau ar draws gwahanol grynodiadau o ddw\u0302r gwastraff. Mewn lleoliad lled awyr agored y bydd yr arbrofion hyn yn digwydd - sef ty\u0302 gwydr o dan amodau golau naturiol. Mwyheir y gwaith hwn wedyn i danciau cynhwysydd llwyth canolig mwy i brofi gwahanol gyfeintiau (yn amrywio o 250 i 750 litr), o dan arweinyddiaeth yr Ymchwilydd O\u0302l-ddoethuriaeth Dr Neil Coughlan, ac wedi\u2019i ategu gan asesiadau yn y labordy o dan arweinyddiaeth y Cynorthwy-ydd Ymchwil Rachel O\u2019Mahoney. Bydd y rhain yn monitro cyfaddasrwydd gwahanol rywogaethau a hilion (h.y. ecoteipiau) o linad y dw\u0302r ar draws gwahanol ddyfroedd gwastraff o ffermydd, megis golchion buarth parlwr godro, a charthffrydiau moch wedi\u2019u hidlo. Dengys y canlyniadau hyd yn hyn inni fod rhai hilion o linad y dw\u0302r yn rhoi gwell dwf ac yn tynnu allan fwy o faethynnau, o\u2019u cymharu ag eraill - gwybodaeth ddefnyddiol a wnaiff ddylanwadu ar ddyluniad systemau\u2019n gyffredinol."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Bu ein cydweithiwr ni, yr Athro Marcel Jansen, ar yr awyr gyda Llywydd UCC, yr Athro John Halloran, i siarad am waith arloesol sy\u2019n cael ei wneud yn UCC ar newid hinsawdd, colli bioamrywiaeth a\u2019r economi gylchol, a\u0302 sylw arbennig i waith arloesol prosiect Brainwaves ar ffytoadferiad."}, {"text_idx": "#000029", "text": "I nodi eu cyfraniadau, rhannodd pump o\u2019n ti\u0302m ymchwil eu straeon eu hunain fel menywod mewn STEM. Bwriwch olwg yn y fan hon. Darllenwch ragor am sut mae prosiect Brainwaves yn cyfrannu at thema DRhMMG eleni yn y fan hon."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Uchod ac isod: Brainwaves a phrosiectau eraill a ariennir gan yr UE yn cyfarch aelodau o\u2019r cyhoedd yn ystod arddangosfa Diwrnod Ewrop eleni yn swyddfeydd Cyngor Swydd Wexford"}, {"text_idx": "#000031", "text": "I nodi Diwrnod Ewrop 2022, ymunodd Brainwaves ag arddangosfa gyhoeddus o brosiectau sy\u2019n cael eu hariannu gan yr UE a gynhaliwyd yn swyddfeydd Cyngor Swydd Wexford ar 9fed o Fai. Roedd bron i ddwsin o brosiectau ar draws rhanbarthau de a dwyrain Iwerddon yn bresennol ar y diwrnod, gan dynnu sylw at ehangder y gwaith cyffrous sy\u2019n digwydd a\u0302 chyllid o\u2019r UE ar draws ystod amrywiol o sectorau gan gynnwys twristiaeth, technoleg a newid hinsawdd."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Dros Fo\u0302r Iwerddon yng Nghymru, mwynhaodd y ti\u0302m\nymchwil bicnic yn yr awyr agored gyda phrosiectau eraill a ariennir gan yr UE"}, {"text_idx": "#000033", "text": "Isod: Y ti\u0302m yng Nghymru\u2019n mwynhau\nsaib haeddiannol yn yr awyr iach - o leiaf ni chawsom ddim glaw!"}, {"text_idx": "#000035", "text": "Daethom at ein gilydd wyneb yn wyneb, peth sy\u2019n dre\u0302t ynddo\u2019i hun, i rannu cysylltiadau a straeon dros gacenni cri a chennin Pedr, a ninnau\u2019n cofio drwy\u2019r cwbl am y geiriau a briodolir i Ddewi Sant: \u2018Gwnewch y pethau bychain mewn bywyd'."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Darllenwch ragor am symbolau Cymreig yn y fan hon."}, {"text_idx": "#000037", "text": "Dilynwch ein hynt ni ar Drydar @BrainwavesEU.Mae negeseuon uniongyrchol bob amser ar agor os hoffech gysylltu."}, {"text_idx": "#000038", "text": "Our research team work every day to contribute to the goal of cleaner water. Here\u2019... "}, {"text_idx": "#000039", "text": "Fe gewch yr holl wybodaeth ac adnoddau\u2019n ymwneud a\u0302 Brainwaves yn y fan hon."}, {"text_idx": "#000040", "text": "Gan y Cynorthwy-ydd Ymchwil Rachel"}, {"text_idx": "#000041", "text": "Hoffem eich gadael chi a\u0302"}, {"text_idx": "#000043", "text": "Rydych wedi derbyn yr e-bost hwn am eich"}, {"text_idx": "#000044", "text": "bod wedi cofrestru i dderbyn cylchlythyrau"}, {"text_idx": "#000045", "text": "drwy ein gwefan. Gallwch ddatdanysgrifio"}, {"text_idx": "#000046", "text": "Rydym yn defnyddio MailerLite yn blatfform"}, {"text_idx": "#000048", "text": "cydnabod y bydd eich gwybodaeth yn"}, {"text_idx": "#000049", "text": "trosglwyddo i MailerLite i gael ei phrosesu."}]