[{"text_idx": "#000001", "text": "CA2 Darganfod amdano codiau (1)"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Gwers di wifr am CA2 darganfod beth yw cod, gwahanol fathau o codau, sut mae nhw\u2019n gweithio a pam rydyn yn ei defnyddio. Fe all y gwers cael ei integredig gyda hanes, dearyddiaeth, technoleg neu\u2019r ciriciwlwm mathamateg."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Casglwch engreifftiau o gwahanol codau ac printio nhw a lamineiddio nhw. Rydyn yn defnyddio hieroglyffeg Eiffiaid, iaith modern sydd ddim yn defnyddio\u2019r wyddor rhifeinig.cerrig \u2018rune\u2019neu \u2018ogam, \u2018semaphore\u2019 a cod \u2018morse\u2019. Rydyn hefyd yn ychwanegi cerdiau sy\u2019bn dangos rhaglen cyfrifiadur wedi ei ysgrifennu yn Scratch (neu Tynker) ac yn iath yn seiliedig yn yesc fel \u2018Python\u2019. Mae rhain i gyd ar gael i lawr lwytho trwy clicio ar y cysylltiadau."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Gofynwch ir dosbarth i defnyddio\u2019r we i ffindo diffiniad o \u2018cod\u2019. Dyma beth mae Wikipedia yn dweud."}, {"text_idx": "#000005", "text": "\u201cGyda cyfarthrebu a prosesi gwybodaeth. Mae cod yn system o rheolau i troi gwybodaeth- e.e llythyr, gair, swn, llun, neu symudiad \u2013 mewn i cynrychiolaeth, sydd weithiau wedi i lleihau i storio sianel seicig\u201d."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Trafodwch pan rydyn ni angen codiau. Enghraifft cynnar yw\u2019r dyfais o iaith sydd wedi galluogoi rhywun, i cyfarthrebu trwy llais, beth mae nhw wedi gweld, clywed, teimlo neu meddwl am eraill. Ond mae iaith yn lleihau\u2019r canran o cyfarthrebiad ir pellter y llais sydd yn ei cario, ac yn lleihau\u2019r canran o nhw sydd yn gallu ei clywed pan mae\u2019r iaith wedi ei datgan. Mae\u2019r dyfeis o ysgrifennu sydd wedi ei cyfieithu i iaith siarad mewn i symbolau gweladwy, wedi cynyddu\u2019r cyfarthrebiad ardraws y gofod ac amser."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Edrychwch ar y cerdiau sydd yn dangos y hieroglyffeg yr Eifft ac siaradwch amdano\u2019r iaith ysgrifinedig yn seiliedig ar y lliniau (pictogram). Pwynt pwysig yw mae na perthynas penodol rhwng y symbol ac beth mae hi\u2019n cynrychioli, hyd yn oed os mae\u2019r symbol wedi ei symileiddio. Gofynwch ir plant i ysgrifennu ei enwau trwy defnyddio hieroglyffeg. Os yr ydych wedi asduduio\u2019r hanes yr Eifft fydd hyn gymaint yn well."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Fe allwch gwneud yr un gweithgaredd gyda iaith Asia e.e Gujarati, Punjabi, Siapan, Tsineais ayyb. Mae hyn yn ynwedig yn diddorol os oes gennych plant sydd yn siarad y ieithoedd yma fel iaith cyntaf. Neu os yr ydych hefyd yn asdudio\u2019r ieithoedd yna."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Edrychwch ar y engreifftiau cynar o codau, fel Ogam neu cerrig Rune,ac darganfodwch ble cafodd nhw ei defnyddio a beth cafodd nhw ei defnyddio am? Mae rhain yn gwahanol iawn gan fod dim cysylltiad penodol rhwng y symbolau a beth mae nhw\u2019n cynrychioli- fel y wyddor Rhifeiniaid sy\u2019n cael ei defnyddio mewn rhanfwyaf o wledydd y dwyrain, mae symbol yn gwbl mympwyol."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Gweithgaredd 3: Morse a Semaphore"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Dangoswch y dosbarth lliniau or wyddor \u2018semaphore\u2019 ar wyddor cod \u2018morse\u2019. Mae na taflen adnoddau fe allwch lawr lwytho am fwy o wybodaeth. Cafodd y ddau o rhain ei ddefnyddio yn y rhyfel, yn ogystal ag eraill. Gofynwch ir dosbarth pam roedden nhw angen defnyddio\u2019r ddau? Pryd mae \u2018semaphore\u2019 yn fwyaf defnyddiol a pryd mae \u2018morse\u2019 yn fwyaf defnyddiol? Sut cafodd nhw ei defnyddio yn y rhyfel? (mae \u2018seaphore\u2019 yn fwyaf defnyddiol pan fe allwch gweld y person arall ond mae nhw\u2019n rhy bell i ffwrdd yw clywed. Mae cod \u2018morse\u2019 yn cael; ei defnyddio i danfon negeseuon trwy defnyddio cyfres o bysiau ond i danfon ar draws pellter mae\u2019r signal yn dibynnu ar technoleg ychwanegol fel radio i cario swn. Neu fe all \u2018morse\u2019 cael ei cynrychioli trwy goleuadau yn fflachio. Pryd fydd hyn yn defnyddiol?)"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Pwynt pwysig am dysgu yw does dim cod \u2018gorau\u2019- mae cods penodol yn defnyddiol am tasgau arbennig. Mae hyn yr union yr un peth gyda codau cyfrifiadur- does dim un gorau. Mae hi\u2019n dibynnu ar y sefyllfa a beth mae\u2019r rhaglen yn cael ei defnyddio amdano."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Fe allwch ofyn y dosbath I wneud rhestr or ieithoedd rhaglennu (codau) ac darganfod beth mae nhw\u2019n cael ei defnyddio amdano. E.e mae \u2018java\u2019 yn cael ei defnyddio I rhaglennu pob ap \u2018Android\u2019. Mae rhaglen \u2018Python\u2019 yn syml ac yn hybnod o hawdd i darllen gan ei fod yn debyg iawn ir iaith saesneg ac yn dda iawn i dechreuwyr ayyb."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Fidieo hwyl arall i gwylio yn dangos cystadleiaeth rhwng dau tim sy\u2019n cystadlu efo tim o blant yn ei harddegau yn tecsio i weld pa tim yw\u2019r cyflymaf pan anfon ac derbyn yr un neges. Mae hi wastad yn hwyl i cymryd betiau am y canlyniad."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Gweithgaredd 4: Y peiriant \u2018Enigma\u2019"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Gwyliwch y darn sy\u2019n dangos peiriant \u2018Enigma\u2019 Almaeneg yn gweithio ac sut y cafodd ei cracio gan y gwyddonwyr Alan Turner ym Parc Bletchley A."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Gweithgaredd 5: creu peiriant codio."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Defnyddiwch y templed i printio pob llythyren or wyddor mewn rhes o celloedd. Wedyn gan defnyddio\u2019r un faint bocs, printiwch bant y rhifau 1-26 (neu pa bynag faint o llythrennau sydd yn yr wyddor). Torrwch y stribydau allan ac yna lamyneiddiwch rheina hefyd. Rhowch y stribydau rhif o dan y stribed llythyren felly fod \u2018`1\u2019 o dan \u2018A\u2019, \u20182\u2019 o dan \u2018B\u2019 ayyb. Danfonwch neges byr yn lle y rhif cyfatebol am pob llyuthyren. Yn amlwg dydy hyn ddim yn cod ddiogel. Sut y gall ei cael ei wella? Gadewch ir plant arbrofi trwy symud y graddfa rhifedd o dan y graddfa\u2019r wyddor felly dydy \u20181\u2019 ddim rhagor yn cynrychioli \u2018A\u2019. tybed mae nhw\u2019n symud y raddfa ymlaen 6 cam, sut y gallen nhw cyfathrebu ir cysylltwr a faint o sgwariau mae nhw angen i symud y raddfa? Hybwch nhw i meddwl tu fas ir bocs! Dychmygwch bod nhw\u2019n y sbiwr neu asiantaidd cyfrinachol, sut y gallen nhw ei wneud e? a gallen nhw defnyddio llyfr? Papur newydd? Darn o cerddoriaeth? Cerdd? Neu adnoddau gweladwy?"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Mae na gwers gwahanol \u2018Darganfod codau (2)\u2019 sydd yn dangos sut y gallwch creu byser cod \u2018morse ac sut i danfon neges. Mae hyn yn ffordd gwych o intergreiddio codiau gyda dylunio a technoleg ac hanes (meddyliwch yr ail rhyfel byd!)"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Leave a Reply Cancel reply"}]