[{"text_idx": "#000001", "text": "Ar o\u0302l 16 a phrifysgolion\nSgowtiaid, yr Urdd a grwpiau dan arweiniad"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Prosiect Adfer o Gyfnod y Rhaglywiaeth"}, {"text_idx": "#000003", "text": "O blith ein pedair Taith Gerdded yn yr Ardd, hon yw\u2019r fwyaf heriol"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Yn da\u0302l am eich ymdrech, cewch olygfeydd arbennig, y cyfle i gwrdd a\u0302\u2019n dda byw cyfeillgar ac efallai bywyd gwyllt hyfryd"}, {"text_idx": "#000006", "text": "O blith ein pedair Taith Gerdded yn yr Ardd, hon yw\u2019r fwyaf heriol. Mai dwy filltir o hyd yw\u2019r daith, nid yw\u2019n rhy bell. Yr hyn sy\u2019n ei gwneud yn fwy heriol yw\u2019r dirwedd \u2013 gall fod braidd yn fwdlyd, a bydd yn rhaid i chi gerdded i fyny llethr go hir hefyd. Yn wobr am hyn, cewch weld golygfeydd gwych, cwrdd a\u0302\u2019n da byw cyfeillgar, ac efallai weld bywyd gwyllt, blodau gwyllt a ffyngau rhyfeddol ar Warchodfa Natur Genedlaethol Waun Las."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Bydd y rhain yn eich arwain i lawr y bryn, heibio\u2019r Tarw (Tarw Du Cymreig), sef teyrnged gerfluniol ragorol gan y cerflunydd Sally Matthews o Lanfair-ym-Muallt i\u2019r Gwartheg Duon Cymreig. Mae\u2019r bri\u0302d hwn wedi bod yn pori yng Ngwarchodfa Natur Genedlaethol Waun Las am yr 20 mlynedd diwethaf, ac wedi ein helpu i amrywiaethu\u2019r blodau gwyllt ar ein dolydd."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Yn agos at waelod y bryn, ewch yn syth ymlaen, gan ddilyn cyfeiriad y saeth las."}, {"text_idx": "#000010", "text": "i chi groesi\u2019r bont garreg, edrychwch draw i\u2019r chwith. Dyma Llyn Mawr, un o\u2019r llynnoedd o gyfnod y Rhaglywiaeth sydd newydd gael eu hadfer ac yr ydym yn gobeithio eu hagor i ymwelwyr yn ystod hydref 2020. Efallai y gwelwch ben bronwen y dw\u0302r yn dod i\u2019r golwg yn y nant sy\u2019n llifo i\u2019r llyn. Ewch trwy\u2019r gia\u0302t mochyn a byddwch \u2018nawr yng Ngwarchodfa Natur Genedlaethol Waun Las \u2013 fferm organig weithredol, lle rydym yn annog blodau gwyllt a bywyd gwyllt i ffynnu."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Dilynwch y trac glaswelltog i\u2019r ffermdy segur o\u2019r 1930au. Ar un adeg, roedd y cae ar y chwith i chi yn gartref i deulu o fforwyr mo\u0302r a wnaeth eu ffortiwn yn masnachu sbeisys o\u2019r Dwyrain Pell \u2013 roeddent yn byw yma yn yr 1600au, mewn ty\u0302 mawr yma o\u2019r enw Neuadd Middleton. Byddai gerddi blodau addurnedig a ffownten wedi bod yn y cae ar y chwith i chi. Mae\u2019r ddelwedd yn dangos cloddfa archaeolegol yma yn 2012."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Ewch trwy\u2019r gia\u0302t a dilynwch y trac i fyny\u2019r bryn. Mae\u2019n bosibl bod yr hen lwybr hwn yn gannoedd o flynyddoedd oed, a byddai wedi cael ei ddefnyddio gan deulu perchennog parc y Rhaglywiaeth, William Paxton, i farchogaeth eu ceffylau a\u2019u cerbydau i fyny i Dw\u0302r Paxton, sef y ffoli ar ben y bryn y byddwch yn ei weld yn uwch i fyny. Byddwch yn pasio derwen hynafol iawn ar y chwith i chi \u2013 sylwch pa mor drwchus yw boncyff y goeden \u2013 hon yw un o\u2019n coed derw hynaf."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Yna byddwch yn pasio hen fwa carreg o\u2019r enw Ffynnon Paxton. Ddau can mlynedd yn o\u0302l, defnyddid hwn i reoli llif y dw\u0302r i lawr i Neuadd Middleton, cartref William Paxton."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Ger y copa, mae yna fainc bren odidog y gallwch eistedd arni a mwynhau golygfeydd rhagorol o hen barcdir y Rhaglywiaeth. Sylwch ar y lluniau o blanhigion sydd wedi\u2019u hysgythru ar y fainc \u2013 mae\u2019r bengaled i\u2019w gweld yn tyfu yn y fan hon yn yr haf."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Ar gopa\u2019r bryn, trwy gwpl o giatiau mochyn, byddwch yn troi i\u2019r dde ac yn cerdded ar hyd ael y bryn. Cyn bo hir, byddwch yn gweld golygfeydd rhagorol o\u2019r Ardd gyfan, a bydd yn rhoi persbectif gwych i chi o\u2019r modd y mae\u2019r Ty\u0302 Gwydr Mawr yn eistedd yn y dirwedd fel defnyn anferth o law."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Cae Ceffyl yw\u2019r cae nesaf, sef tir porfa gwlyb. Ddiwedd mis Mehefin ac yn ystod mis Gorffennaf, dylech weld planhigyn prin yma \u2013 sef y garwy droellennog, Carum verticillatum. Dyma flodyn sirol Sir Gaerfyrddin, a dim ond mewn rhannau bach o dde-orllewin Prydain y mae\u2019n frodorol. Mae ein gwartheg duon Cymreig yn ein helpu i reoli\u2019r brwyn yn y ddo\u0302l hon, gan ddarparu rhagor o le i\u2019r garwy droellennog ymledu."}, {"text_idx": "#000017", "text": "O\u2019r fan hon, mae eich taith gerdded yn mynd i lawr y bryn ac ar draws porfeydd pori y gwartheg Duon Cymreig a\u2019r defaid Balwen. Ar Cae Calc, mae yna fainc wedi\u2019i gosod mewn lle rhagorol i chi orffwys a mwynhau\u2019r golygfeydd draw at yr Ardd."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Ceisiwch gau eich llygaid a gwrando am 10 sain wahanol \u2013 mae\u2019n anhygoel faint o wahanol synau sydd yng nghefn gwlad."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Sylwch ar y coed derw 200 mlwydd oed yn y cae hwn, a fyddai wedi cael eu plannu\u2019n benodol i harddu\u2019r dirwedd \u2013 roedd perchennog yr ystad ar y pryd, sef William Paxton, wedi rhoi ystyriaeth fanwl i\u2019r dyfodol."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Ym mhen isaf Cae Calc, byddwch yn troi i\u2019r dde i mewn i Cae Capiau Cwyr/Cae Waxcap. Mae\u2019r llechwedd ar eich ochr dde o bwysigrwydd rhyngwladol o ran ffyngau cap cwyr \u2013 sef madarch amryliw sy\u2019n cael eu lladd pan roddir gwrtaith artiffisial ar y tir. Oherwydd hyn, mae capiau cwyr wedi dirywio yn llawer o gefn gwlad Cymru, ond mae Cymru\u2019n dal i fod yn un o\u2019r lleoedd gorau yn y byd i weld ffyngau mor egsotig yr olwg. Yr amser gorau i\u2019w gweld yn y fan hon yw yn yr hydref \u2013 mae\u2019r ddelwedd yn dangos casgliad nodweddiadol o gapiau cwyr y gellir eu gweld yma. Rydym yn mynd ati\u2019n benodol i bori defaid Balwen ar y cae hwn, a hynny er mwyn cadw\u2019r tyfiant yn isel yn yr hydref a chaniata\u0301u i\u2019r gwynt ledaenu sborau\u2019r madarch byr hyn."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Mae\u2019r cae ar y chwith yn rhan o arbrawf ar y funud. Yn 2019, bu i ni daenu gwair o ddo\u0302l llawn blodau gwyllt ar y tir porfa hwn, sydd a\u0302 glaswellt yn tyfu arno\u2019n bennaf. A fydd hyn yn helpu\u2019r cae i ddatblygu i fod yn gyfoethog o flodau gwyllt? Bydd ein gwyddonwyr a\u2019n gwirfoddolwyr yn ei fonitro\u2019n fanwl. Rydym wedi llwyddo i drawsnewid caeau eraill ar Waun Las yn ddolydd llawn tegeirianau, ac wedi dechrau gwerthu\u2019r hadau blodau gwyllt a gasglwn ohonynt."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Yn union cyn i chi adael y cae, edrychwch ar y pentwr o ganghennau coed ar y chwith i chi. Gall y rhain fod yn llawn ffyngau anferth ac egsotig yr olwg. Ewch trwy\u2019r gia\u0302t, ac mae\u2019r Ty\u0302 Gwydr Mawr yn union i fyny\u2019r bryn."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Perllannau wrth galon Afalau Cymru"}, {"text_idx": "#000036", "text": "Mae\u2019r warchodfa natur yn gorchuddio dros 150 hectar o gefn gwlad Sir Gaerfyrddin"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Mae croeso i\u2019n ymwelwyr fynd i weld beth sy\u2019n digwydd ar ein fferm \u2013 dim ond i chi gadw at y llwybrau"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Mae grant gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri a gyhoeddwyd ar y 1af o Fawrth, yn ddarn olaf o\u2019r jig-so ac yn arwydd cychwyn o\u2019r cyfnod adeiladu o\u2019r prosiect \u00a37.2 miliwn i adfer y tirlun chwedlonol o un o barciau dw\u0302r o gyfnod y Rhaglywiaeth gorau ym Mhrydain."}]