[{"text_idx": "#000001", "text": "Dylunio cloriau llyfrau Cymraeg: y da, y drwg ac yr hyll"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Peidiwch a\u0302 beirniadu llyfr yn o\u0302l ei glawr, meddai rhai, ac mae\u2019r cyngor yma yn bwysig iawn yn y Gymraeg oherwydd nifer y llyfrau gwych o dan gloriau gwael."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Does dim digon o drafodaeth am safon dylunio ar gyfer pethau Cymraeg yn gyffredinol, maes sydd mor hanfodol yn yr oes weledol hon."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Ar y naill law, mae pwyslais ar y gweledol yn ein sefydliadau, cyrff cyhoeddus a chyfryngau. Gellid siarad am y llinellau miniog, baneri pop-yp, ffeiliau PDF dwyieithog di-fai a defnydd didramgwydd a saff o Arial a Helvetica. Ond yn ogystal dylen ni ystyried y slicrwydd, Apple iPads ym mhob man, gwaith camera sy\u2019n tynnu sylw at ei hun, ac ati. Mae ymdrech benodol i osgoi unrhyw awgrym o iaith leiafrifol, sydd yn dueddol o wneud i bethau ymddangos fel arall, fel paentio gormod o golur ar glaf."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Ar y llall, mae prinder o sylw i faterion gweledol o gwbl. Dw i wedi bod yn pendroni am y diffyg dylunio o safon ar gloriau llyfrau ac e-lyfrau. Efallai bod cyhoeddwyr yn ceisio cyfleu pa mor bwysig ydy\u2019r testun ar draul delweddau, gwrth-ddyluniad o ryw fath?"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Bwriad yr erthygl yma ydy herio\u2019r diwydiant cyhoeddi i feddwl mwy am ddylunio gyda phwyslais penodol ar bethau cyfoes. Byddaf i\u2019n canolbwyntio ar lyfrau Cymraeg er bod sawl achos o gloriau gwael ar lyfrau Saesneg o Gymru hefyd wrth gwrs. Yr unig cymhwyster sydd gyda fi, fel darllenwr cyffredin yn hytrach nag arbenigwr dylunio, ydy par o lygaid."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Gellid dweud taw\u2019r gwaith rhyddiaith yma oedd y gorau yn 2003. Yn syml, dim ond y fersiwn uniaith Saesneg trwy MacLehose Press sydd yn edrych fel llyfr sy\u2019n ennill gwobrau ac sy\u2019n cystadlu yn y farchnad llyfrau yn erbyn y gorau. Hynny yw, nid celfyddyd pur ydy dylunio \u2013 mae\u2019n rhaid i ddyluniad clawr cyflawni amcanion masnachol yn ogystal a\u0302 rhai celfyddydol, beth bynnag oedd y rhai celfyddydol yn y banana glas blewog o\u2019r fersiwn cyntaf."}, {"text_idx": "#000009", "text": "O ran dyluniad mae Gomer wedi gwella lot yn ddiweddar i fod yn deg. Un o\u2019i llwyddiannau oedd Canllaw Bach: Caerdydd (2012) gan Lowri Haf Cooke gyda dyluniad a lluniau trawiadol trwy gydol y llyfr gan gwmni Departures."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Dw i wedi pori\u2019r catalog ac un enghraifft arall ymhlith nifer yn 2013 oedd yr un isod. Dydy llyfrau chwaraeon ddim yn gwthio ffiniau dylunio. Dyma pam mae\u2019r clawr neis yma yn syndod, er bod e\u2019n hollol lythrennol i\u2019r teitl."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mae\u2019r teitl a dyluniad yn ein hatgoffa ni o gysyniad pwysig mewn Cymreictod: y daith anhygoel O Rywle i Rywle. Gweler hefyd: O Bowys i Batagonia, O Gwmgiedd i Bogota, O Afallon i Shangri La, O Lanrug i\u2019r Gofod. Iawn, roedd yr un olaf yn ffug ond rydych chi\u2019n deall y pwynt: yn gyffredinol O X i Y, lle\u2019r X ydy pentref neu rywle gwledig a\u2019r Y ydy rhywle egsotig annisgwyl. Treuliodd Gareth Blainey ei saith mlynedd cyntaf yn Wembley, chi\u2019weld. Hefyd wrth gwrs mae\u2019r testun yn edrych fel bwrdd sgo\u0302r."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Un arall ar Gomer yn 2013 oedd Ody\u2019r Teid Yn Mynd Mas?. Dylai fe fod yn hollol generig ond mae cyfuniad hudol o ffont, tocio a llunwedd."}, {"text_idx": "#000013", "text": "O ran hunangofiannau, mae\u2019n braf gweld bod cwmni Cardi yn fodlon gwario ar ddyluniad da. Wel, un ohonynt. Heb os nac oni bai, Y Lolfa yw\u2019r cyhoeddwyr mwyaf cynhyrchiol o fywgraffiadau a hunangofiannau yn Gymraeg. Gydag ychydig mwy o ymdrech, gallen nhw gwerthu llyfrau i mwy o bobl, tu hwnt i\u2019r rai sydd yn nabod yr awdur neu wrthrych eisoes."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Comisynu mewnol ydy\u2019r gwendid yma. Mae Robat Gruffudd yn arloeswr cyhoeddi sydd wedi llwyddo mewn sawl ffordd yn y maes ond dyw dylunio ddim yn un ohonynt. Ond ble mae diffyg yn yr ansawdd mae cynhyrchedd. Ar ddisg caled Robat G mae templed sydd yn edrych fel:"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Yn sicr, gall llyfr sydd ddim hyd yn oed yn fywgraffiad go iawn edrych fel un pan mae\u2019n dod mas o beiriant sosej dylunio Y Lolfa. Maent yn cynnwys campwaith fel Bydoedd (2010) gan Ned Thomas yn ogystal a\u0302 Pygiana ac Obsesiynau Eraill (2013) gan Mihangel Morgan. Yn yr achos Bydoedd mae\u2019r diffyg uchelgais yn achosi cyfaddawd ar ansawdd y cynnyrch yn anffodus. Mae Pygiana yn derbyniol ac mae\u2019r anifail yn y cefndir yn sgorio pwyntiau ond mae\u2019r hen dempled wedi blino\u2019n rhacs."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Beth sy\u2019n dweud y cyfan ydy\u2019r ffaith bod y cwmni yn penodi arbenigwr i ddylunio clawr ar gyfer llyfr fel Afallon (2012) gan Robat Gruffudd ei hun. Huw Aaron oedd y dylunydd talentog yn yr achos hwn."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Un o uchafbwyntiau dylunio yn hanes diweddar y cwmni oedd y clawr gan Rhys Aneurin ar gyfer y nofel Cig a Gwaed (diwedd 2012) gan Dewi Prysor."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Yn o\u0302l yn y 60au roedd yr artist ifanc Elwyn Ioan yn cyfrifol am arddull nodweddiadol Y Lolfa trwy adlewyrchu a hybu\u2019r zeitgeist radicalaidd a heriol y cyfnod. Mae\u2019n bryd i\u2019r Lolfa rhoi mwy o gyfleoedd i artistiaid sydd yn gallu etifeddu ei enw da. Camwch I Ffwrdd O\u2019r Llygoden Mistar Gruffudd."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Yn y diwydiant, mae agweddau cymysg at lyfrau barddoniaeth."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Er bod \u2018na ffont amheus o debyg i Helvetica blinedig mae gwaith celf gwreiddiol ar Profiadau Inter Galactig gan Gwyn Thomas trwy Barddas yn llwyddo i fod yn atyniadol ac i adael rhywbeth i ddychymyg y darllenwr."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Roedd Gomer yn weddol aflwyddiannus gyda Cerbyd Cydwybod (2012) gan Geraint Jarman, clawr sy\u2019n edrych fel y dylunio corfforaethol slic o\u2019n i\u2019n so\u0302n amdano fe uchod. Does dim byd rong gyda fe, rydym ni jyst wedi gweld y math yma o beth o\u2019r blaen. Byddai\u2019r clawr yma yn wych pe tasai fe ar ryw adroddiad gan Cyfoeth Naturiol Cymru, er enghraifft. Neu\u2019r Comisiynydd y Gymraeg neu rywbeth. Ar ei phen ei hun, mewn cwch."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Trown at un o\u2019r dyluniadau mwyaf siomedig ar ddydd Gwener poeth ym mis Awst. Teitl y llyfr wrth gwrs ydy Cyfansoddiadau a Beirniadaethau ac enw y cyhoeddwr ydy Llys Eisteddfod Genedlaethol Cymru er bod Gomer yn argraffu."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Mae rhesymau i fod yn ddiolchgar. Mae\u2019r gair \u2018frenhinol\u2019 a logo HSBC wedi mynd. Dyw e ddim yn edrych fel Canllaw Blynyddol ar Safonau Iechyd a Diogelwch yn y Gweithle rhagor."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Ond mae\u2019r un clawr wedi bod ers naw mlynedd bellach, yr unig gwahaniaeth rhyngddynt ydy\u2019r lliwiau:"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Pwy sy\u2019n penderfynu bod rhai o\u2019r uchafbwyntiau diwylliannol ein cenedl yn haeddu dim ond saith eiliad o waith dylunio ychwanegol bob blwyddyn? Yn Llanelli eleni rydym ni\u2019n gobeithio bod nhw yn gallu torri\u2019r traddodiad. Mae sawl posibiliad. Cymerwch siawns i glodfori artist neu ffotograffydd o\u2019r ardal efallai. Dyna ni, mae cyd-weithrediad newydd rhwng artist gweledol a llenorion. Hei, chi\u2019n gwybod be\u2019, ar ochrau\u2019r llyfrau gellid adeiladu llun arall darn-wrth-ddarn dros y blynyddoedd. Gyda llaw dw i newydd ddysgu term: meingefn. Creuwch lun gyda\u2019r meingefnau."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Mewn pig y Gwalch eleni roedd llyfr amlgyfranog Pa Beth yr Aethoch Allan i\u2019w Achub? sy\u2019n profi eu bod nhw yn gallu penodi rhywun sy\u2019n gwybod ei ffordd o gwmpas PhotoShop wedi\u2019r cyfan, sef Rhys Llwyd."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Edrychwn at \u2018Y Blaid Ffasgaidd yng Nghymru\u2019 trwy Wasg Prifysgol Cymru i orffen. Mewn gwirionedd doedd Plaid Cymru ddim yn ffasgaidd yn y dyddiau cynnar. Sori am y sboilyr. Mae\u2019r holl beth yn addo rhywbeth sydd ddim actiwli yn broblem, fel pennawd Golwg360 gyda marc cwestiwn ar y diwedd. Yr atalnodiad pwysig yma ydy\u2019r dyfynodau bach mewn gwyrdd, pa liw arall. Mae\u2019r dylunydd wedi cael hwyl gyda fersiwn tywyll o hen logo\u2019r Blaid, yr un gyda\u2019r coed bytholwyrdd. Dyma enghraifft perffaith o beth sy\u2019n bosib mewn prynhawn gyda syniad da."}, {"text_idx": "#000030", "text": "Chwoant yn cyhoeddi amserlen llawn ar gyfer gw\u0302yl Cymru-Llydaw yng Nghaerdydd"}, {"text_idx": "#000033", "text": "BTS yn dod a'u themau tywyll i bop De Corea"}, {"text_idx": "#000034", "text": "Ani Glass i rif 1"}, {"text_idx": "#000036", "text": "Pang! Antur cerddoriaeth Gruff Rhys"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Dinas y digwyddiadau - dinas di enaid"}, {"text_idx": "#000041", "text": "Cynlluniau gwenwynig canol Caerdydd: mae dinas well yn bosibl"}]