[{"text_idx": "#000004", "text": "Ar pennad emaoc\u2019h o vont da lenn aman\u0303 dindan a zo bet embannet e 2004 e-barzh stumm paper kazetenn Pobl Vreizh. Kement ha diskouez d\u2019an dud n\u2019eo ket nevez ar pezh a c\u2019hoarvez er mare-man\u0303, paneve kenfinan\u0303 ar bed a-bezh pe dost. Pell \u2019zo e oa bet son\u0303jet e chome diefed viruzou\u0300 ur ouenn war yec\u2019hed izili ar gouennou\u0300 all, war bouez un nebeud anezho, ha ne oa ket d\u2019en em chalan\u0303 betek re gant klen\u0303vedou\u0300 al loened. Komprenet ez eus bet o studian\u0303 orin klen\u0303vedou\u0300 nevez evel ar sida (degaset gant marmouzien eus Afrika), e c\u2019helle bezan\u0303 drastus evidomp ivez lod eus ar viruzou\u0300 a noaz ouzh yec\u2019hed al loened. Un nebeud eus ar c\u2019hlen\u0303vedou\u0300-se \u2019zo bet kaozeet kalz diwar-benn o reuz en hon touesk nevez \u2019zo : Grip ar yer ha viruz an Nil."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Falc\u2019het ez eus bet ouzhpenn ugent milion a dud e 1918 gant ar grip graet spagnol anezhan\u0303, un doare grip hag a roe e viruz un nerzh tagan\u0303 eus ar re gren\u0303van\u0303 dezhan\u0303. Hervez lod eus ar skiantourien e c\u2019hellfe viruzou\u0300 ken noazus lakaat o c\u2019hlen\u0303ved da redek dre ar bed a-bezh deiz pe zeiz. Ur wech an amzer en em stumm ur viruz nevez. Lazhet e oa bet milierou\u0300 a dud e 1968 gant unan anezho pa oa dianav da zifennou\u0300 o c\u2019horf. Panevet al louzeier antibiotik e vefe bet kalz drastusoc\u2019h reuz ar c\u2019hlen\u0303ved red-se. Kalz a enkrez \u2019zo bet degaset gant emastenn an danijenn-skevent divoas bloaz \u2019zo, divarrek ma oa ar vedisined da drec\u2019hin\u0303 warni."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Viruz an danijenn-skevent divoas, evel viruzou\u0300 nevez ar grip \u2019zo bet degaset, moarvat, gant loened. Gouezet e vez breman\u0303 penaos e teu ar grip da vezan\u0303 dan\u0303jerus kenan\u0303 evit mab den. Tremen a ra ar viruzou\u0300 eus an eil bro d\u2019eben e korf houidi gouez. Gellout a ra al laboused-se beajin\u0303 pell rak diefed e vez viruzou\u0300 ar grip war o yec\u2019hed. E-giz-se e tegasont ar viruzou\u0300-se da loened eus o seurt e meur a lec\u2019h war an douar, evel an houidi don\u0303v pe ar yer. Peurliesan\u0303 e chom ar viruzou\u0300 degaset gant ar seurt loened diefed war yec\u2019hed ar gouennou\u0300 all, met dont a reont a-benn koulskoude d\u2019en em silan\u0303 en o c\u2019horf. Ar moc\u2019h a c\u2019hell, e-giz-se, lojan\u0303 enno viruzou\u0300 deuet eus al laboused ha viruzou\u0300 deuet eus an dud. Pa vez an daou seurt o kejan\u0303 an eil gant egile e vez stummet viruzou\u0300 hiron gouest da zegas ar c\u2019hlen\u0303ved d\u2019an dud, viruzou\u0300 nevez ha ne vo ket hor c\u2019horf evit stourm outo pa ne gloto ket hor mod difenn gant mod tagan\u0303 ar re-se."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Un nebeud bloavezhiou\u0300 \u2019zo e oa bet embannet en ur gelaouenn skiantel pegen dan\u0303jerus e oa Breizh evit ar yec\u2019hed pa oa en hor bro kalz yer ha kalz moc\u2019h. Kalz kren\u0303voc\u2019h eo an dan\u0303jer e broiou\u0300 Azia dre ma vez enno milionou\u0300 a dud o kenvevan\u0303 gant al loened-se ha dre ma ne vez ket soursiet enno ouzh ar yec\u2019hedouriezh evel en Europa (gwerzhet e vez yer bev er marc\u2019hadou\u0300 da skouer). Seul zan\u0303jerusoc\u2019h eo ma c\u2019hell an dud an dud, hiziv an deiz, beajin\u0303 pell ha buan a-hentadou\u0300. Viruzou\u0300 nevez a c\u2019hell, evel-se, tremen eus an eil kevandir d\u2019egile a-raok na vefe kavet ar vaksinou\u0300 evit gwarezin\u0303 an dud diouzh o reuz. Ha pa vefe kavet buan ar vaksinou\u0300-se, ne vefe ket tu, forzh penaos, da broduin\u0303 a-walc\u2019h anezho diouzhtu evit an holl. Un dibab a vefe d\u2019ober ha lakaet e vefe ar vrec\u2019h da gentan\u0303 d\u2019ar re karget d\u2019ober war-dro ar re glan\u0303v hag ivez, siwazh, d\u2019ar re karget da zouaran\u0303 an dud falc\u2019het gant ar c\u2019hlen\u0303ved."}, {"text_idx": "#000008", "text": "E 1997 e oa bet falc\u2019het kant a dud gant grip ar yer e Sina, gwerzherien yer ar braz anezho. Estreget tud a voe tizhet gant ar c\u2019hlen\u0303ved-se ar wech ziwezhan\u0303. Lazhet ez eus bet kizhier gantan\u0303 ivez. Klen\u0303vedou\u0300 a c\u2019hell dont ivez eus loened mor. Tapet e oa bet unan anezho gant moc\u2019h e Kalifornia, da skouer, er bloavezhiou\u0300 hanter-kant, pa oant bet boutaet gant bleud kig reuniged skouarnek."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Peadra \u2019zo da vezan\u0303 enkrezet pa ouzer ar reuz a vefe bet kaset gant an danijenn-skevent divoas ma vefe bet ken kren\u0303v he nerzh redek hag hini ar grip. Efed ur c\u2019horonaviruz eo ar c\u2019hlen\u0303ved nevez-se. Peurliesan\u0303 ne vez ket dan\u0303jerus ar c\u2019horonaviruzou\u0300 evit an dud. Noazus e vezont, er c\u2019hontrol, evit al loened dre ma tegasont dezho klen\u0303vedou\u0300 bouzellou\u0300 ha klen\u0303vedou\u0300 skevent. Son\u0303jal a ra da lod e vefe bet degaset ar c\u2019hlen\u0303ved-se gant sivetaed, kigdebrerien bihan gris o feur. Ar wech kentan\u0303 e vefe e tremenfe ur c\u2019horonaviruz eus an eil gouenn d\u2019eben."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Pa vez tizhet tud gant viruzou\u0300 degaset gant loened, ne vez ket bewech viruzou\u0300 hag a c\u2019hell tremen eus an eil den d\u2019egile. Unan eus ar viruzou\u0300-se eo ar viruz Nipah a reas reuz e Malezia. Pa oa bet distrujet ar c\u2019hoadeier a vevent enno, e oa aet etre 200 ha 300.000 a eskell-kroc\u2019hen da chom nepell eus an dud. Lezet o doa war ar frouezh un troazh karget a viruzou\u0300 Nipah. Kontammet e oa bet ar moc\u2019h p\u2019o do debret ar frouezh-se, ha d\u2019o heul an dud a rae war o zro. Falc\u2019het e voe 40 % anezho gant an danijenn-empenn."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Pa vez dizarempred ar c\u2019hornad kentan\u0303 tizhet gant reuz ur viruz nevez e c\u2019hell ar c\u2019hlen\u0303ved chom lec\u2019hel. N\u2019en em astenn ket ar reuz ivez pa vez falc\u2019het buan an dud gant ar c\u2019hlen\u0303ved. Er c\u2019hontrol, pa chom diefed ar viruz lojet er c\u2019horf war ar yec\u2019hed e-pad ur prantad hir pe hiroc\u2019h, e c\u2019hell ar c\u2019hlen\u0303ved degaset gantan\u0303, abalamour d\u2019ar modou\u0300 beajin\u0303 nevez, tizhout tud e kement broad \u2019zo war an douar, a-raok ma vefe komprenet e ranker talin\u0303 ouzh un dan\u0303jer nevez, evel ma oa c\u2019hoarvezet gant ar sida. Efed ar modou\u0300 bevan\u0303 modern eo ivez reuz drastusoc\u2019h ar c\u2019hlen\u0303vedou\u0300 nevez."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Enklask nevez : e Plouvorn, dour, moc\u2019h ha moc\u2019haj"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Ha war ar rouedadou\u0300 sokial..."}, {"text_idx": "#000021", "text": "9 straed Pinot Duclos 22000 Sant-Brieg"}]