[{"text_idx": "#000000", "text": "Credir mai\u2019r BOSCAWEN ydy\u2019r llongddrylliad hwn, ond heb gadarnhad ar hyn o bryd."}, {"text_idx": "#000001", "text": "Agerlong oedd y BOSCAWEN a gafodd ei suddo ar 21 Awst 1918 gan yr UB 92 pan oedd hi 23 milltir o Ynys Enlli. Roedd hi\u2019n teithio o Benbedw i\u2019r Barri. Cafodd un bywyd ei golli."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Llong lo ag arfau amddiffynnol a oedd yn eiddo i gwmni o Gaerdydd oedd yr SS BOSCAWEN. Cafodd ei hadeiladu gan Craig, Taylor & Co. Ltd yn Stockton-on-Tees ym 1909. Roedd hi\u2019n pwyso 1,936 o dunelli ac yn mesur 279 x 40.8 o droedfeddi."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Roedd y BOSCAWEN yn teithio o Benbedw i\u2019r Barri \u2018mewn balast\u2019 ar 21 Awst 1918 pan gafodd ei suddo gan dorpido wedi\u2019i danio gan yr UB 92, 23 milltir o Ynys Enlli. Goroesodd pob aelod ond un o\u2019r criw \u2013 boddodd Oliver Jones o Bontardawe, gynnwr gyda Gwirfoddolwyr Wrth Gefn y Llynges Frenhinol, pan suddodd y llong."}, {"text_idx": "#000006", "text": "\u2018Oliver Jones \u2013 bardd a chanwr\u2019"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Oliver Jones, 28 oed, gynnwr gyda Gwirfoddolwyr Wrth Gefn y Llynges Frenhinol, oedd mab Morgan a Sarah Jane Jones o 42 Grove Road, Pontardawe. Cyn y rhyfel buasai\u2019n gweithio yng Ngwaith Tunplat Bryn gyda\u2019i dad a\u2019i frawd, Thomas Gunstone. Cymry Cymraeg oedd y teulu. Mae adroddiad papur newydd cyfoes am ei farwolaeth yn nodi bod Oliver yn fardd a chanwr adnabyddus yn lleol a oedd wedi ennill y wobr am ganu penillion (canu i gyfeiliant y delyn) yn Eisteddfod Treboeth pan oedd ar ryddhad o\u2019r Llynges dair wythnos yn gynharach. Roedd wedi dyweddi\u0308o bryd hynny hefyd."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Ysgrifennodd y bardd cadeiriog \u2018Gwilym Cynlais\u2019 (William Terry) folawd i Oliver a gyhoeddwyd yn y papur newydd Llais Llafur ar 31 Awst 1918, ac a oedd yn cynnwys y llinellau a ganlyn:"}, {"text_idx": "#000010", "text": "Roedd Oliver Jones wedi ysgrifennu ei gerdd olaf, \u2018At Fardd Porth y Wawr\u2019, a\u2019i phostio i Gwilym Cynlais ychydig o ddyddiau cyn iddo foddi. I ddarllen hon, ac i ddarganfod mwy am lwyddiant Oliver mewn eisteddfodau, gweler yr eitem hon ar wefan Casgliad y Werin Cymru."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Roedd y BOSCAWEN yn eiddo i gwmni o Gaerdydd a byddai\u2019n hwylio o borthladdoedd yng Nghymru, felly nid yw\u2019n syndod bod deuddeg o leiaf o\u2019i chriw yn Gymry."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Mae tair rhestr griw o 1915 yn dangos mai John Edwards oedd capten y llong bryd hynny, mai William Watkins oedd yr is-gapten a bod D Lewis Daniels yn un o\u2019r llongwyr abl. Roedd yr holl forwyr hyn yn hanu o Aberystwyth. Y cogydd oedd John Edwards o Gaerfyrddin."}, {"text_idx": "#000016", "text": "George Jones, gweithiwr tunplat, a fu farw pan gafodd ei long, yr SS ARTIST, a oedd yn teithio o Gasnewydd gyda llwyth o lo, ei suddo gan yr U 55 ym 1917. Gynnwr oedd ef.\nHowell Egbert Lewis, llafurwr, a fu farw pan gafodd ei long, yr SS NARRAGANSETT, ei suddo gan yr U 44 ym 1917. Gynnwr oedd ef.\nDavid Jenkins, gweithiwr dur, a fu farw pan gafodd ei long, yr SS MINORCA, ei suddo gan yr U 64 ym 1917."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Yn o\u0302l y cofnodion bu 34 o weithwyr tunplat o Gymru yn gwasanaethu yn yr RNVR yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Royal Commission on the Ancient"}]