[{"text_idx": "#000002", "text": "Dyddiau cynnarAddysgY LlenorY GweinidogYr EmynyddDyn CyhoeddusAtgofion"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Derbyniodd Elfed cynifer a\u0302 80 o aelodau un prynhawn Sul pan oedd yn weinidog ym Mwcle. Yno hefyd y cyfarfu a\u0302\u2019i ddarpar wraig, Mary Taylor. Priododd y ddau yn 1887 pan oedd Elfed wedi symud i\u2019w ail ofalaeth yn Hull. Roedd hithau ddeng mlynedd yn iau na\u2019i gw\u0302r.Yn ystod ei gyfnod o saith mlynedd yng Ngogledd Lloegr dechreuodd Elfed ddychwelyd i bregethu yng Nghymru\u2019n gyson."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Yn 1891 derbyniodd alwad i weinidogaethu ar eglwys Saesneg Y Parc, Llanelli. Yn ystod ei gyfnod yno bu galw mawr am ei wasanaeth ymhlith y capeli Cymraeg. Symudodd i Lundain i gymryd gofal o eglwys hynafol Harecourt yn 1898."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Ymhen pedair blynedd symudodd i un o brif gapeli\u2019r Annibynwyr Cymraeg sef Tabernacl, King\u2019s Cross, yng nghanol Llundain ac yno y bu tan ei ymddeoliad yn 1940. Ar un cyfnod roedd dros fil o aelodau o dan ei adain. Magodd yntau a\u2019i wraig saith o blant ond bu Mary farw yn 1918. Ymhen pum mlynedd priododd Elisabeth Lloyd, gwraig weddw a hanai o Ddyffryn Tywi, ond bu hithau hefyd farw yn 1927."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Erbyn 1930 collodd Elfed ei olwg yn llwyr ac ofnai y deuai ei waith cyhoeddus i ben am na fedrai deithio ar ei ben ei hun mwyach. Ond y flwyddyn honno priododd Mary Davies, un o\u2019i aelodau, a bu hithau\u2019n gefn iddo weddill ei ddyddiau yn ei alluogi i fyw bywyd llawn."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Gellir rhannu gweinidogaeth Elfed yn King\u2019s Cross yn dair rhan - cyfnod y diwygiad ar ddechrau\u2019r ganrif, cyfnod yr encilio mawr wedi\u2019r Rhyfel Byd Cyntaf a chyfnod y dirwasgiad yn y 1930au pan heidiai miloedd o Gymry i\u2019r ddinas a\u2019i chyffiniau i chwilio am waith."}]