[{"text_idx": "#000002", "text": "Crefydd a ddatblygodd ym Mhrydain yn ystod yr 17eg ganrif yw Crynwriaeth. Yn sgil diwedd y Rhyfel Gartref, roedd nifer fawr o bobl yn deisyfu newid radical mewn crefydd, gwelidyddiaeth a chymdeithas, a ganwyd ein ffydd Grynwrol yn y cyd-destun radical yma."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Roedd y Crynwr cyntaf, George Fox, yn grediniol y gallai pob unigolyn ffurfio perthynas uniongyrchol gyda Duw, heb fod angen pregethwr na Beibl i\u2019n harwain, ac fod elfen o Dduw yn bodoli ym mhob un ohonom. Adnabyddir yr elfen ddwyfol hon sydd ym mhob unigolyn fel \u2018y goleuni mewnol\u2019 (er fod nifer o dermau eraill hefyd), ac mae pob Crynwr yn ceisio dyfnhau eu cysylltiad gyda\u2019r goleuni hwn, er mwyn canfod arweiniad ysbrydol wrth i ni droedio llwybrau bywyd. O gydnabod fod elfen ddwyfol ym mhawb, mae Crynwyr yn ceisio\u2019u gorau i weld yr elfen hon mewn pobl eraill, ac ystyriwn fod pob bod dynol yn gydradd ac felly\u2019n haeddu parch a thriniaeth gyfartal."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mae gwreiddiau Crynwriaeth mewn Cristnogaeth, ond doedd y Crynwyr cynnar ddim yn gweld yr angen am adeiladau, defodau, na dyddiau sanctaidd penodol i ymarfer eu Crefydd. Yn hytrach, credont y dylai crefydd fod yn rhywbeth y mae pobl yn ei fyw a\u2019i weithredu drwy\u2019r amser yn eu bywydau bob dydd. Roedd syniadau fel hyn yn chwyldroadol yn eu cyfnod, a chafodd nifer o Grynwyr eu herlid a\u2019u carcharu am y daliadau hyn. Gallwch ddarllen mwy am ddatblygiad Crynwriaeth yng Nghymru, yma a darllen yn ehangach am hanes y Crynwyr yma. Rydym yn credu nad oes \u2018un ffordd gywir\u2019 i gysylltu a\u0302\u2019r goleuni mewnol, ac o\u2019r herwydd maent yn parchu, ac yn agored i, ddysgeidiaethau o grefyddau a thraddodiadau eraill, yn ogystal a\u0302 Christnogaeth."}]