[{"text_idx": "#000001", "text": "Meddai Gruff Rhys ar ei flog:"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Wele ga\u0302n serchus yn yr iaith Saesneg a ddaeth i mi tra\u2019n synfyfyrio tra\u2019n trwsio fy radio \u2013 pam ysgrifennu hon yn y Saesneg? Wel \u2013 ysdywed Dafydd Iwan: pam ma\u2019 eira yn wyn gyfaill? Pwy a wyr beth sy\u2019n gyfrifol am awen adloniant ysgafn mor afreolus."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Ta waeth \u2013 ysgrifennwyd y ga\u0302n \u2013 a dyma hi a siawns y bydd y nesaf yn y Gymraeg."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Heb unhryw arbenigedd gwleidyddol wrth gwrs y tu hwnt i wleidyddiaeth ac economeg canu pop \u2013 teimlaf rywsut \u2013 yn y funud sydd ohoni \u2013 fod gwell gobaith i\u2019r Cymry ac i amgylchedd Cymru o fewn yr UE."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Yn amlwg mae angen diwygio y gyfundrefn afiach anemocrataidd bresennol sydd ym Mrwsel ond ddim yn y ffyrdd yr awgrymwyd gan Cameron a\u2019i griw elitaidd ond efallai yn debycach i beth o syniadaeth yr economegydd penfoel o Roeg Yanis Varoufakis sydd a gwell profiad o drin ac effeithiau eithafol y \u2018Troika\u2019 ar wlad gymharol fach."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Dwi di bod yn bwrw golwg ar wefan y mudiad ifanc sy\u2019n awgrymu ffyrdd ymlaen pan-Ewropeaidd all gynnal y gobaith heddychlon a fu\u2019n rhan o\u2019r ysgogiad dros ffurfio\u2019r Undeb yn y lle cyntaf, a\u2019i ategu a democratiaeth dryloyw sy\u2019n parchu sofraniaeth ddiwyllianol dros rym y cwmniau gor-anferth sy\u2019n debygol o fygwth ein traddodiad o lywodraeth le\u0302s os caiff erchyllderau cytundebol fatha TTIP eu pasio gan senedd Ewrop."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Cychwyn ymgyrch felly fydd y refferendwm \u2013 nid ei diwedd hi."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Ta waeth, does na\u2019m byd gwaeth weithia\u2019 na cantorion pop gor-ddifrifol yn trafod erchyllderau\u2019r byd felly dyna ddigon o falu, yn o\u0302l a mi at y canu..."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Dyma ambell i blentyn yn canu caneuon Gruff Rhys. Ffeindiais un pan o\u2019n i\u2019n chwilio am sioeau Gruff ar YouTube. Ac wedyn ffeindiais un arall ac un arall. Gadewch i mi wybod os oes mwy o gwmpas!"}, {"text_idx": "#000012", "text": "Gyrru, Gyrru, Gyrru yw\u2019r cytgan hawsaf a mwyaf bachog erioed \u2013 mewn unrhyw iaith. Dyma berfformiwr ifanc yn gwneud ei ddehongliad trwy feicroffon Paper Jamz newydd sbon. Dyw e ddim yn hynod wahanol i\u2019r offerynnau mae Gruff ei hun yn defnyddio. Cafodd y fideo ei lanlwytho ar ddydd Nadolig yn 2014. Efallai bod e wedi cael amser i ddysgu Iolo Iolo Iolo erbyn hyn hefyd, pwy a w\u0302yr."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Yn o\u0302l y disgrifiad YouTube mae\u2019r dyn nesaf yn ffan mawr o Gruff, yn enwedig ei albwm solo gyntaf Yr Atal Genhedlaeth."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Dyma bobl ifanc o Gaernarfon a\u2019i chylch yn wneud addasiad clyweledol o\u2019r enw Cylchoedd Rownd Y Byd. Mae\u2019r tiwn yn dechrau ar o\u0302l tua 1:00. Diolch yn fawr iddyn nhw am berfformio a rhannu\u2019r fideo siriol hwn. Nid cyfansoddiad Gruff yn unig ydy hwn ond yr holl Anifeiliaid Anhygoel o Flewog wrth gwrs."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Dylai geiriau ac alawon Gruff fod ar y cwricwlwm i bawb, nid jyst y rhai sy\u2019n digon ffodus i gael rheini, athrawon a thiwtoriaid sy\u2019n gwrando arno fe. Addysg Gruff i Bawb."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Tra bod rhai o\u2019r byd wrthi\u2019n darganfod Super Furry Animals, mae rhai ohonom ni yn gwrando ar Mwng bob pythefnos ers blynyddoedd."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Beth sydd ar o\u0302l i wrandawyr sy\u2019n (gor)gyfarwydd a\u0302 Mwng?"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Does dim rhaid i mi ddweud pa mor wych yw\u2019r albwm, does dim rhaid ailadrodd y straeon am y tanc a does dim rhaid dweud bod cerddoriaeth yn iaith ryngwladol (o sgrechian)."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Dw i ddim yn ceisio cynnig canllaw diffiniol neu ddim byd, dim ond meddyliau randym ar yr unig albwm yn fy ngasgliad sydd ar bedwar fformat; gase\u0301t, CD, digidol a finyl bellach."}, {"text_idx": "#000024", "text": "Sain dechrau recordio tap yw\u2019r eiliad gyntaf o\u2019r ga\u0302n a record hon. Mae\u2019n swnio\u2019n amrwd, yn cyfeirio at y broses recordio ac mae\u2019n wych. Gall dychmygu\u2019r cynhyrchydd Gorwel Owen wrth y desg. Mae mwy o chwarae gyda thapiau yn y ga\u0302n nes ymlaen."}, {"text_idx": "#000025", "text": "Mwng oedd yr albwm syth ar o\u0302l Guerilla ac mae tebygrwydd o ran steil glam troed drwm i Keep The Cosmic Trigger Happy oddi ar yr albwm honno a phethau glam fel Tocyn gan Bran, Roxy Music ac ati."}, {"text_idx": "#000026", "text": "O ran geiriau mae Gruff yn dychwelyd i rai o\u2019i hoff themau. \u2018Drygioni\u2019 yn swnio fel \u2018drug\u2019 ac mae fe wedi blino. (Gweler hefyd: \u2018sleep deprivation\u2019 oddi ar Guacamole, \u2018dwy awr o gwsg\u2019 oddi ar Pam V)."}, {"text_idx": "#000027", "text": "Mae\u2019n anodd peidio cofio roedd y Cynulliad yn sefydliad newydd sbon pan mae fe\u2019n odli ar \u2018datganoli\u2019."}, {"text_idx": "#000028", "text": "@ytwll @carlmorris @superfurry bi\u0302t cowbell Drygioni yn fatgoffa o agoriad Gwesty Cymru. Cofio\u2019r wefr o\u2019i glywed y tro cyntaf: hit LP Cymraeg \u2014 Gareth Morlais (@melynmelyn) May 1, 2015"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Ydyn nhw yn cyfeirio at Gymru yn gyffredinol fel cenedl ar yr ymylon neu\u2019i statws fel band sydd wedi lleihau\u2019i ddefnydd o\u2019r Gymraeg? Bach o\u2019r ddau dw i\u2019n credu ond yn tueddu tuag at yr ail. Pwy oedd y bobl a oedd yn cwestiynu iaith y band? Dyma gartwn yn rhifyn 7 o\u2019r ffansin Seren Dan Gwmwl yn haf 1998: Roedd Golwg o Fawrth 2000 yn cyfeirio at rai fel bach o gyd-destun:"}, {"text_idx": "#000030", "text": "Wrth i gyd-fandiau Cymraeg ddechrau cael llwyddiant yn y byd roc rhyngwladol, mae yna ddadlau wedi bod yngly\u0302n a\u0302 phenderfyniad rhai i ganolbwyntio ar ganu yn Saesneg. Nid dewis canu mewn iaith arall oedd y broblem, ond rhoi\u2019r gorau i ganu yn Gymraeg. Nid dangos ei bod hi\u2019n bosib i siaradwyr Cymraeg lwyddo yr oedden nhw, ond awgrymu fod anghofio\u2019r iaith yn rhan o\u2019r broses honno."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Mae\u2019r rhan fwya\u2019 o bawb ohonon ni yn defnyddio\u2019r Saesneg yn ein gwaith a llawer yn ennill arian trwy berfformio neu sgrifennu ynddi. Rhagrith ydi beio neb arall am wneud yr un peth."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Y broblem efo rhai o\u2019r grwpiau oedd eu bod nhw \u2013 fel y mae un o ganeuon diweddar Steve Eaves yn awgrymu \u2013 fel petaen nhw\u2019n ymorchestu yn y Saesneg ac wedi diflannu o ddigwyddiadau mawr fel yr Eisteddfod."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Y canlyniad oedd fod y rhan fwya\u2019 o grwpiau Cymraeg newydd hefyd yn dechrau canu caneuon Saesneg, heb fawr ddim gobaith o wneud unrhyw argraff ar y byd rhyngwladol. Roedd y diwylliant ei hun yn troi\u2019n Saesneg."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Roedd yna wendid yn rhai o\u2019r dadleuon hefyd, yn enwedig mewn dwy:"}, {"text_idx": "#000035", "text": "\u2013 Os oedd cerddoriaeth yn \u2018iaith ryngwladol\u2019, pam oedd angen troi i unrhyw iaith ond y Gymraeg?"}, {"text_idx": "#000036", "text": "\u2013 Os ydi pawb bellach yn hyderus yn yr iaith, pam nad ydan ni\u2019n ddigon hyderus i fynd a\u0302 hi efo ni i\u2019r byd y tu allan?"}, {"text_idx": "#000037", "text": "Os taw dyna yw safon yr ymateb yn ogystal a\u0302 chaneuon \u2018amddiffynnol\u2019 eraill fel (Nid) Hon Yw\u2019r Ga\u0302n Sy\u2019n Mynd I Achub Yr Iaith, dylen ni fod yn ddiolchgar i\u2019r pobl a gwynodd!"}, {"text_idx": "#000038", "text": "Mae \u2018na hiwmor mewn cwpled fel:"}, {"text_idx": "#000039", "text": "Pwy wnaeth daflu\u2019r ffrwyth at ein llwyth? Pwy all dalu\u2019r pwyth?"}, {"text_idx": "#000040", "text": "Talu\u2019r Pwyth yw\u2019r teitl amgen ac mae hi am ryfel yn o\u0302l y band. Yn \u2018dos lawr i\u2019r de\u2019 dw i\u2019n meddwl mwy am Gymry yng Nghymru (nag efallai Fietnam neu Gorea). Pwy a\u0302 wyr?"}, {"text_idx": "#000041", "text": "Mae\u2019r geiriau \u2018sylwi bob dim\u2019 yn atgoffi fi o She\u2019s Got Spies. Yn sicr roedd Gruff arfer ailgylchu syniadau yn y ddwy iaith, e.e. The International Language of Screaming a Blerwytirhwng. Mae\u2019r ga\u0302n yn tarddu o 1987 ac mae credit ysgrifennwr ar y pecyn newydd trwy gwmni Domino i Ffa Coffi Pawb. Dacw Hi oedd y ffarwel arall i Ffa Coffi. Ond roedd y recordiad a threfniant yn gyfredol. Defnyddiodd Cian Ciaran yr un dechreuad electronig ar ei diwn Luciano o dan yr enw Acid Casuals."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Yn o\u0302l y band mae\u2019r ga\u0302n hon yngly\u0302n a\u0302 fethu yn llwyr, fel cael eich pigo gan gacwn. Hmm."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Mae \u2018Digon i ddweud ond neb i wrando\u2019 yn dorcalonnus. Dydy SFA ddim yn canu geiriau mor uniongyrchol ag \u2018asgwrn cefn gwlad wedi ei dorri\u2019 yn eu caneuon Saesneg."}, {"text_idx": "#000044", "text": "Digon i ddweud ond neb i wrando. Mae elfen o eironi bellach gan ystyried taw dyna yw\u2019r albwm mwyaf llwyddiannus yn Gymraeg. Dyma\u2019r EDM gan Elfyn Llwyd AS gyda gwelliant hileriws gan Lembit Opik AS."}, {"text_idx": "#000046", "text": "Does bron neb yn cofio\u2019r jam ar ochr b, Charge. Efallai bydd hi ar y fersiwn estynedig bonws Mwng yn 2030."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Roedd Gruff a Datblygu wedi bod ar yr un record o\u2019r blaen, Cam o\u2019r Tywyllwch pan oedd Gruff yn drymio mewn band ifanc o\u2019r enw Machlud. O\u2019n i\u2019n chwilio am esgus i rannu\u2019r llun yma rili. Mae SFA yn hoffi gwneud cyfyrs o ganeuon Cymraeg (Y Brawd Houdini yn fyw, Tocyn gan Ffa Coffi, Chwarae\u2019n Troi\u2019n Chwerw gan Gruff yn solo)."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Mae\u2019r cyfyrs yn ddylanwadol yn yr un modd a\u0302 chyfyrs reggae gan The Clash. Heblaw am dafodiaith does dim ailddehongliadau o\u2019r caneuon fel y cyfryw \u2013 mae\u2019r fersiwn Datblygu o\u2019r Teimlad yn fwy electronig na\u2019r un SFA! Yn hytrach maen nhw yn gyfle i gyflwyno tiwns ardderchog i gynulleidfa ehangach."}, {"text_idx": "#000049", "text": "Mae\u2019r band hefyd yn hoff iawn o bop. Fyddai SFA yn wneud ti\u0302m cwis pop penigamp."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Gyrru gyrru gyrru. Clod am ddefnyddio\u2019r gair \u2018goddiweddyd\u2019 mewn ca\u0302n. Dyna sy\u2019n wneud y ga\u0302n hon yn ddoniol \u2013 a difrifol ar yr un pryd. Byddwch yn ofalus iawn wrth oddiweddyd ar yr A470 neu unrhyw heol."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Diweddariad: mae trafnidiaeth dal yn gachu yng Nghymru achos mae\u2019r heolydd mawr a rheilffyrdd yn arwain allan o\u2019r gwlad. O leiaf rydym wedi cael ffordd osgoi Porthmadog a\u2019r gwasanaeth awyr Ynys Mo\u0302n-Rhws ar Citywing ers yr albwm hon."}, {"text_idx": "#000053", "text": "Dydy dirywiad erioed wedi swnio mor brydferth. Mae\u2019r geiriau cryno \u2018dal dy ddw\u0302r\u2019 yn agosach i\u2019r gwirionedd na \u2018dal dy dir\u2019."}, {"text_idx": "#000055", "text": "Mae cysylltiad rhwng Cymru a\u2019r gofod yn y byd Super Furry \u2013 er mwyn i ni beidio bod yn rhy \u2018fewnblyg\u2019 efallai. Yn ogystal a\u0302 \u2018Llanfair\u00adpwllgwyngyll\u00adgogery\u00adchwyrn\u00addrobwll\u00adllan\u00adtysilio\u00adgogo\u00adgochynygofod\u2019, dyna gyfraniad Super Furry Animals wedi cyfrannu at Gymruddyfodoliaeth."}, {"text_idx": "#000056", "text": "Mae llais od rhwng 0:04 a 0:10 ar y trac sy\u2019n swnio bach yn Saundersaidd ond dw i\u2019n methu clywed beth mae hi neu fe\u2019n dweud."}, {"text_idx": "#000057", "text": "Dw i\u2019n joio\u2019r fersiwn jazz ad lib o\u2019r gig ATP oddi ar y disgen fonws. Mae dirywiad erioed wedi swnio mor swnllyd!"}, {"text_idx": "#000058", "text": "Gadewch sylwadau os dych chi eisiau."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Diolch Caniadur am help gyda\u2019r geiriau ac i\u2019r band wrth gwrs. Llun gan SFA o\u2019i cyfrif Instagram."}, {"text_idx": "#000064", "text": "Dw i dal yn darllen trwy hen rifynnau o Seren Tan Gwmwl sydd ar gael arlein fel PDF. Mae\u2019r ffansin, \u201cffansin cymdeithas Iolo Morganwg \u2013 cymdeithas annibynnol\u201d, yn cymysgu hanes, gwleidyddiaeth, hiwmor a llawer o luniau penigamp."}, {"text_idx": "#000065", "text": "Roedd Gruff Rhys yn ffan er gwaethaf beirniadaeth yn y ffansin yn bron bob rhifyn. Gweler isod am enghraifft ar y llong \u201cSS Gymraeg\u201d o rhifyn 7 (1998)."}, {"text_idx": "#000066", "text": "Mae gyda fi\u2019r bwriad sganio hen ffansins ac ailgyhoeddi gyda chaniata\u0302d. (Nesaf: Siarc Marw.) Dw i ddim wedi gwneud e tro yma achos mae\u2019r Seren Tan Gwmwl ar gael yn barod."}, {"text_idx": "#000067", "text": "Felly dw i\u2019n gofyn am dy help gyda\u2019r cyfres Ffeiliau Ffansin. Gweler cofrestr o ffansins (a chylchgronau) \u2013 os oes gyda thi teitlau eraill, copi\u0308au, atgofion, straeon neu os wyt ti eisiau sgwennu cofnod am unrhyw ffansin, gadawa sylw!"}, {"text_idx": "#000068", "text": "Ffansins yw enghraifft o gyfryngau amgen, roedden nhw yn bwysig iawn i fandiau newydd a gweithgareddau creadigol. Nawr mae\u2019r oes aur o ffansins wedi mynd, ydyn ni\u2019n gallu dweud ffansins newydd yw blogiau dyddiau yma? Dyma\u2019r un o\u2019r cwestiynau gallen ni archwilio."}, {"text_idx": "#000069", "text": "Wrth gwrs bydda i\u2019n hapus iawn i sgwennu rhywbeth am ffansin cyfoes \u2013 neu \u201cffansin\u201d arlein. Nid yw popeth sy\u2019n gweithio arlein yn edrych fel blog o destun yn unig. Dw i\u2019n chwilio am enghreifftiau o bobol sy\u2019n ailgylchu syniadau ffansins yn fformatau digidol. Bydda i (a phobol eraill siw\u0302r o fod) wrth fy modd i weld rhywbeth o Gymru fel The Oatmeal neu XKCD."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Chwoant yn cyhoeddi amserlen llawn ar gyfer gw\u0302yl Cymru-Llydaw yng Nghaerdydd"}, {"text_idx": "#000074", "text": "BTS yn dod a'u themau tywyll i bop De Corea"}, {"text_idx": "#000077", "text": "Pang! Antur cerddoriaeth Gruff Rhys"}]