[{"text_idx": "#000000", "text": "Capel Hanesyddol yng Nghanol Llundain"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Crynodeb o hanes Eglwys Jewin"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Sefydlwyd Jewin, capel Cymraeg hynaf Llundain, \u2018tua 1774\u2019 yn o\u0302l y ffynonellau mwyaf dibynadwy, gan gynnwys sylwadau a gasglwyd gan y Parchg Ddr Owen Thomas yn ystod ei weinidogaeth yn nghanol y ddeunawfed ganrif."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Arferai carfan fechan o Gymry Llundain ymgynnull yn ystod y 1770au cynnar mewn 'goruwch ystafell' yn Cock Lane, Smithfield, i fynychu gwasanaethau drwy gyfrwng y Gymraeg a drefnwyd gan Edward Jones a Griffith Jones. Roedd Edward Jones o Lansannan yn gyn-filwr ac yn geidwad tafarn tra bu Griffith Jones yn gweithio fel masnachwr 'ginger beer'. Dau gymeriad anarferol yn y cyswllt hwn, a dweud y lleiaf."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Bu Edward Jones hefyd yn weithgar yng nghyfarfodydd y Cymry yn ne Llundain. Pregethodd y diwygiwr mawr, Howel Harris, yn Lambeth yn ystod ei ymweliad cyntaf i Lundain yn 1739 gan ddychwelyd nifer o weithiau yn y blynyddoedd dilynol. Y mae'n bosib y bu cyswllt cyson rhwng cymdeithasau Lambeth a Cock Lane. Erbyn tua 1785 roedd ystafell Cock Lane yn rhy fach ac fe symudwyd i gapel bychan yn Wilderness Row, ger cyffordd St John Street a Clerkenwell Road heddiw."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Hanes digon cythryblus fu hanes cynnar Wilderness Row. Roedd Edward Jones yn unben a byddai ei gosbau'n llym i unrhyw aelod oedd ar gyfeiliorn. Bu cryn ffraeo ymhlith yr aelodau a bu'n rhaid i'r Parch John Elias o Langefni ddod i geisio cymodi'r ddwy garfan. Gosodwyd seiliau cadarnach o lawer gan y Parchg James Hughes (\u2018Iago Trichrug\u2019) a fu'n weinidog yr achos tan ei farwolaeth ym 1844. Erbyn hynny roedd yr eglwys wedi symud i Jewin Crescent."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Bu i\u2019r gynulleidfa symud i adeilad crand iawn ym 1879, ar gornel Fann Street a Bridgewater Gardens, ar gost o \u00a310,000. Dinistriwyd yr adeilad hwn yn ystod y Blitz yn 1940, a bu'r praidd yn ddigartref am 20 mlynedd. Agorwyd yr adeilad newydd ym 1960. Gweledigaeth y Parch D S Owen oedd hon, sef y gwr arbennig a fugeiliodd y praidd o 1915 hyd ei farw ym 1959."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Erbyn heddiw mae Eglwys Jewin yn llai o ran nifer yr aelodau, ond mae'r ewyllys i barhau cyn gryfed ag erioed. Dyma un o sefydliadau pwysicaf y Cymry yn Llundain o ran eu crefydd a'u diwylliant."}]