[{"text_idx": "#000002", "text": "Gwasanaethu eglwysi a Christnogion drwy drefnu cynadleddau a digwyddiadau sy\u2019n dysgu\u2019r Beibl ac yn hybu undod Cristnogol."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Cefnogi eglwysi a Christnogion i efengylu a chenhadu gan hybu gweddi dros y gwaith."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Darparu adnoddau a chyhoeddiadau sy\u2019n seiliedig ar y Beibl ac yn efengyl-ganolog."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Eleni rydym yn nodi 400 mlynedd ers geni y Piwritan enwog o Wynedd, Morgan Llwyd (1619-59). Cafodd ei eni yng Nghynfal-fawr yn sir Feirionnydd i deulu uchelwrol. Yn fab i fardd amatur, cafodd ei fagu mewn bro gyfoethog ei chysylltiad a\u0302\u2019r traddodiad llenyddol Cymraeg, er enghraifft rhwng 1574 a 1623 bu Edmwnd Prys, y Dyneiddiwr, y bardd a mydryddwr y Salmau yn rheithor ym mhlwyf Maentwrog, lle bu teulu Morgan llwyd yn byw."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Yn 15 oed aeth Llwyd i Wrecsam i gael ei addysg. Dyma dref ers diwedd y ganrif flaenorol lle roedd Piwritaniaeth yn gryf, nodwedd cyffredin i nifer o drefi yng Nghymru a Lloegr ar hyd y Gororau. Ar y pryd, roedd Walter Cradoc, y Piwritan enwog yno, a thrwy ei weinidogaeth ef cafodd Llwyd ei dro\u0308edigaeth. Dyma ddigwyddiad pwysig iddo ac mae\u2019n disgrifio\u2019i fywyd ar o\u0302l hynny yn gyfnod o \u2018wahanol raddau o oleuni\u2019."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Yn fuan wedi\u2019i dro\u0308edigaeth ymunodd ag achos byddin y Senedd yn gaplan, a gwelodd nifer o frwydrau\u2019r Rhyfel Cartref, yn bennaf yn Lloegr. Ym 1644 cafodd ei anfon yn o\u0302l i ogledd Cymru fel pregethwr teithiol, ac ynghlwm wrth y gwaith o daenu\u2019r efengyl yn ein gwlad."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Pregethodd Morgan Llwyd ar hyd gogledd Cymru a darparu ar gyfer anghenion ysbrydol pobl yr ardal. Ceisiodd gyrraedd pobl gyda\u2019r efengyl mewn modd angerddol. Mae hynny i\u2019w weld amlycaf yn ei ymdrechion, trwy gyfrwng llenyddiaeth, i achub eneidiau."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Fel llenor y cofiwn Morgan Llwyd yn bennaf heddiw. Roedd yn awdur toreithiog yn cyfansoddi barddoniaeth, emynau, a gweithiau rhyddiaith yn y Gymraeg a\u2019r Saesneg. Ond nid unrhyw lenor, dywed Geraint Gruffydd \u2018y mae\u2019n gwbl bosibl mai ef yw\u2019r ysgrifennwr rhyddiaith mwyaf dawnus a gafodd Cymru erioed.\u2019 Nid eithriad mo\u2019i safbwynt."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Ei destun enwocaf yw Llyfr y Tri Aderyn a gyhoeddwyd ym 1653. Yma y ceir ymddiddan rhwng tri aderyn; eryr ansicr sy\u2019n cynrychioli\u2019r awdurdod seciwlar; bra\u0302n reibus sy\u2019n cynrychioli\u2019r Anglicaniaid bydol sy\u2019n derbyn cryn feirniadaeth gan y trydydd aderyn, y golomen, sef y Piwritaniaid sy\u2019n cynrychioli\u2019r efengyl a thystiolaeth Crist ar y ddaear. Mae\u2019r tri yn trafod nifer o faterion cyfoes, gyda\u2019r eryr yn holi ynghylch arwyddoca\u0302d datblygiadau cyfundrefnol, ac am bynciau diwinyddol fel gwirionedd y dull Piwritanaidd, sut i gael ffydd a mewnfodaeth \u2013 sef bod Crist yn trigo oddi mewn i\u2019r credadun. Yma gwelwn ddyled Llwyd i ddiwinyddiaeth Jakob Bo\u0308hme o\u2019r Almaen. Gwelwn Morgan Llwyd yn tynnu ar y traddodiad Cymraeg o ddefnyddio anifeiliaid mewn rhyddiaith, a\u2019r Beibl wrth ddefnyddio dau aderyn yn hanes Noa, a\u2019u cyfuno, sy\u2019n batrwm cyffredin mewn llenyddiaeth Gymraeg hyd heddiw."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Blwyddyn gynhyrchiol iawn i Morgan llwyd oedd 1653, cyhoeddau dau destun arall sy\u2019n amlygu ape\u0302l efengylaidd y Piwritan anuniongred. Y ddau destun arall yw Llythyr i\u2019r Cymry Cariadus a Gwaedd yng Nghymru, dau destun sy\u2019n ymbil ar i\u2019r Cymry i beidio a\u0302 gwrthwynebu Duw a chael perthynas real sy\u2019n pwyso\u2019n drwm iawn ar ei galon. Ei ddymuniad oedd i Grist ddod yn realiti mewnol i\u2019r genedl \u2013 ac fel cenedl y mae Morgan Llwyd yn annerch ei gynulleidfa."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Mae ystyr Morgan Llwyd i bob oes yn newid. Un tro roedd yn Biwritan y dylid bod yn amheus ohono. Wedyn yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg trodd i fod yn un o gyndadau\u2019r genedl anghydffurfiol barchus a rhinweddol. Wedyn trodd i fod yn ddihangfa o filwriaeth yr ugeinfed ganrif. Canmolwyd ef yn gynrychiolydd grym dychymyg mewn llenyddiaeth ar ei gorau ac am athroniaeth astrus a threiddgar. Llawer o bethau a mwy yw Morgan Llwyd ond fel y dywed E. Gwynn Matthews \u2018Efengylwr... oedd Morgan Llwyd yn y bo\u0302n.\u2019"}]