[{"text_idx": "#000000", "text": "Beth mae nhw wedi ei ddweud"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Rhoddodd fonclust i\u2019r beirniaid llenyddol hynny sy\u2019n dweud y dylid mynd ati i ailystyried arwyddoca\u0302d a gwerth barddoniaeth Waldo Williams."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Cydnabyddir y gw\u0302r o Ffostrasol yn un o\u2019r dadansoddwyr praffaf o farddoniaeth Waldo ac fe brofwyd hynny unwaith yn rhagor wrth iddo esbonio bod y gerdd yn deillio o brofiad ysbrydol a gafodd Waldo ar ben Carn Llidi, ger Tyddewi, pan oedd yn grwt ifanc."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Yn ogystal a\u0302 dyrchafu Dewi Sant fel gw\u0302r pur o galon dywedodd fod Waldo hefyd yn disgrifio\u2019r berthynas rhwng Duw a\u2019r \u2018ty\u0302 llwyth\u2019 sef cenedl y Cymry. Dangosodd fod gan Waldo wybodaeth eang am y seintiau cynnar a\u2019u heddychiaeth a\u2019u hymrwymiadau i bethau\u2019r galon."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Mynnodd mai anathema llwyr i\u2019r bardd oedd athrawiaethau diwinyddol megis \u2018Y Cwymp\u2019 yng Ngardd Eden a \u2018phechod gwreiddiol\u2019 am ei fod yn credu mai\u2019r galon dyner o dan gyfansoddiad dewr yw nodwedd pob gwir Gristion."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Y gynulleidfa yng Nghapel Bethel"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Er mwyn deall yr awdl rhaid sylweddoli nad Ty\u0302 Ddewi yr eglwys gadeiriol yw testun y gerdd ond Ty\u0302 Ddewi arall. Nid adeilad o goed a cherrig a folir yma ond ty\u0302 ysbrydol. Codwyd y ty\u0302 hwn o \u2018feini annistryw\u2019 sef gweithredoedd da a chyfiawn a wnaed \u2018er Duw\u2019."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Dynion yn clywed galwad Duw arnyn nhw, ac a agorodd eu calonnau i Dduw oedd Dewi a\u2019r seintiau cynnar a\u2019u cymwynas fawr oedd adeiladu \u2018ty\u0302 llwyth nid o waith llaw\u2019, sef creu gwerthoedd ac egwyddorion a delfrydau fyddai\u2019n cael eu trosglwyddo o oes i oes drwy gyfrwng yr iaith Gymraeg."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Roedd Dewi a\u2019r seintiau eraill wedi eu dylanwadu gan feudwyaeth dynion a gefnodd ar lygredd y dinasoedd, ac a giliodd i\u2019r diffeithwch yn yr Aifft, Palestina, Arabia a Phersia yn y bedwaredd ganrif oed Crist."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Bywyd o lafur caled, tlodi, gweddi\u0308o ac ymprydio, oedd bywyd Tadau\u2019r Diffeithwch. Roedd y feudwyaeth Geltaidd a ysbrydolwyd ganddyn nhw yn cynnwys yr elfennau hyn, ond roedd hefyd yn anturus a dewr ac elusengar, ac yn ymdrechu i ennill y byd yn hytrach na chefnu arno."}, {"text_idx": "#000019", "text": "delfryd. Dilyn yr ysbryd oedd y peth pwysig ble bynnag y byddai\u2019n eu harwain. Gellid dweud fod Dewi a\u2019r seintiau Celtaidd yn dilyn cyfarwyddyd un o Dadau\u2019r Diffeithwch, \u2018Beth bynnag y gweli dy enaid yn ei ddymuno yn o\u0302l Duw, gwna\u2019r peth hwnnw, ac fe gedwi dy galon yn ddiogel.\u2019"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Rheswm arall dros edmygedd Waldo o Dewi Sant a\u2019r seintiau eraill oedd mai eu teyrngarwch cyntaf oedd i Dduw, ac nid i wladwriaeth neu awdurdod dynion. Roedd y dynion hyn yn credu nad oes y fath beth yn bosibl a\u0302 gwladwriaeth Gristnogol. Doedden nhw ddim yn ystyried fod ufudd-dod i rym daearol teyrn neu frenin yn uwch nag ufudd-dod dyn i\u2019w gydwybod a Duw."}]