[{"text_idx": "#000008", "text": "Pwysleisiodd y ddogfen fod iaith a diwylliant Cymraeg Tirwedd Lechi Gogledd-orllewin Cymru yn rhan annatod o\u2019r Enwebiad a bod y dirwedd yn parhau i ysgogi creadigrwydd. Credir y bydd yr Enwebiad yn cynyddu balchder ymysg cymunedau\u2019r ardaloedd llechi, yn helpu i adfywio\u2019r dirwedd lechi o safbwynt economaidd a chymdeithasol, ac yn hybu a dathlu\u2019r diwylliant cyfoethog yn y rhan hon o Gymru."}, {"text_idx": "#000010", "text": "\u2018Mae llafur a dyfeisgarwch dynol wedi creu tirwedd ryfeddol sy\u2019n cyfuno nodweddion naturiol a rhai o waith dyn ac sy\u2019n llwyr haeddu cael ei chynnwys yn yr haen uchaf o safleoedd treftadaeth y byd.\u2019 Christopher Catling, Ysgrifennydd a Phrif Weithredwr y Comisiwn Brenhinol"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Ychwanegodd, \u2018Mae tystiolaeth helaeth o\u2019r broses gyfan o gynhyrchu llechi i\u2019w gweld yn y fan hyn, o\u2019r chwareli ar ochr y mynydd a\u2019r cloddfeydd enfawr o dan y ddaear i\u2019r cytiau injan, cytiau olwyn a melinau, wedi\u2019u pweru gan systemau dw\u0302r dyfeisgar, yr oedd eu hangen i weithio\u2019r llechfaen, i\u2019r incleiniau a\u2019r rhaffyrdd awyr a ddefnyddid i gludo\u2019r llechfaen a llechi gorffenedig o fryniau anghysbell i\u2019r tramffyrdd, ac i\u2019r rheilffyrdd cul a gludai\u2019r llechi drwy\u2019r dirwedd fynyddig anodd i\u2019r porthladdoedd ym Mhorth Penrhyn a Phorthmadog i\u2019w llwytho ar longau a hwyliai i bedwar ban byd.\u2019"}, {"text_idx": "#000014", "text": "Erbyn y 1890au roedd diwydiant llechi Cymru yn cyflogi tua 17,000 o weithwyr ac yn cynhyrchu bron 500,000 tunnell o lechi\u2019r flwyddyn, tua un rhan o dair o\u2019r holl lechi to a ddefnyddid yn y byd ar y pryd. Fe gafodd y diwydiant effaith enfawr ar bensaerni\u0308aeth fyd-eang. Mae llechi o Gymru wedi cael eu defnyddio ar adeiladau ar hyd a lled y byd, gan gynnwys Neuadd Westminster yn y Senedd yn Llundain, yr Adeilad Arddangosfeydd Brenhinol ym Melbourne, a Neuadd y Ddinas yn Copenhagen, Denmarc. Ym 1830, roedd gan hanner yr adeiladau yn Efrog Newydd doeau o lechi Cymreig."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Dyma\u2019r adeg i ddathlu amrywiaeth gyfoethog treftadaeth diwydiant llechi Gogledd-orllewin Cymru. Mae cymunedau Tirwedd Lechi Gogledd-orllewin Cymru yn parhau i arloesi, ac mae\u2019r dynodiad Safle Treftadaeth y Byd hwn yn cydnabod tirwedd ddiwylliannol nodedig diwydiant llechi Cymru a\u2019i gyfraniad i hanes y byd."}]