[{"text_idx": "#000000", "text": "CartrefCroeso i\u2019ch ro\u0302l newyddGweithio gyda chymunedauEich rolauCefnogaeth i gynghorwyrGweld pob Pwnc"}, {"text_idx": "#000001", "text": "\u2302 \u2192 Eich rolau yn y Cyngor \u2192 Rhagor o wybodaeth am bwyllgorau"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Eich rolau yn y Cyngor"}, {"text_idx": "#000003", "text": "Rhagor o wybodaeth am bwyllgorau"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Yn gyfreithiol, mae cynghorau\u2019n gyrff corfforaethol ac yn y pen draw, y Cyngor Llawn (sef yr aelodaeth lawn mewn cyfarfod ffurfiol) sy\u2019n gyfrifol am bopeth mae\u2019r cyngor yn ei wneud. Mae\u2019n rhaid i rai penderfyniadau penodol gael eu gwneud gan y Cyngor Llawn. Mae\u2019r rheini\u2019n cynnwys polisi\u0308au mawr, cymeradwyo rhai cynlluniau statudol, gosod y gyllideb flynyddol a threth y cyngor a phenodiadau a diswyddiadau penodol. Dan y Model Arweinydd a Chabinet, mae popeth arall yn cael ei ddirprwyo i\u2019r cabinet/weithrediaeth ac i swyddogion, ar waha\u0302n i swyddogaethau\u2019r pwyllgorau statudol (cynllunio a thrwyddedu). Bydd gan gyfansoddiad eich cyngor ar wefan eich cyngor fwy o fanylion yngly\u0302n a\u0302 sut mae\u2019r Cyngor Llawn ffurfiol yn gweithredu."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Y Cabinet neu\u2019r Weithrediaeth sy\u2019n gyfrifol am wneud y rhan fwyaf o benderfyniadau\u2019r cyngor o fewn y fframwaith polisi a chyllidebol cyffredinol. Mae gan bob Aelod Gweithredol faes portffolio penodol fel gwasanaethau cymdeithasol, yr amgylchedd a thai neu adnoddau dynol. Eu ro\u0302l yw cyflawni eu rhan nhw o\u2019r Rhaglen Waith Weithredol. Yn anaml bydd aelodau newydd eu hethol yn derbyn ro\u0302l weithredol, ond mae\u2019n bwysig bod yn ymwybodol o\u2019r Rhaglen Waith Weithredol a gwneud y cysylltiadau angenrheidiol a\u0302 deiliaid portffolio am faterion sy\u2019n effeithio ar eu portffolio nhw yn eich ardal."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Mae angen i bob cyngor fod ag o leiaf un Pwyllgor Trosolwg a Chraffu ond mae gan y rhan fwyaf fwy nag un (maent weithiau yn cael eu galw\u2019n baneli, fforymau neu fyrddau yn hytrach na phwyllgorau). Gan mai ond cyfran fach o gynghorwyr fydd yn rhan o\u2019r cabinet neu\u2019r bwrdd gweithredol, bydd angen i\u2019r rhan fwyaf chwarae rhan sylweddol ar ffurf trosolwg a chraffu."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Mae craffu\u2019n ffordd allweddol i gynghorwyr a chymunedau gyflwyno eu barn a dylanwadu ar bolisi\u0308au\u2019r cyngor. Mae\u2019n rhoi cyfle i gynghorwyr oruchwylio perfformiad y cyngor a herio\u2019r cabinet neu\u2019r weithrediaeth lle bo angen. Er bod craffu\u2019n canolbwyntio ar y cyngor ei hun, trwy graffu, gall cynghorwyr ystyried materion ehangach sy\u2019n effeithio ar eu hardal nhw, gan gynnwys y ro\u0302l mae partneriaid gwasanaeth cyhoeddus eraill yn ei chwarae."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Nid yw pwyllgorau trosolwg a chraffu\u2019n gwneud penderfyniadau ar ran y cyngor, ond mae eu gwaith yn hollbwysig. Mae pwyllgorau craffu yn:"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Helpu\u2019r cyngor i lunio polisi cyn i gabinet wneud penderfyniad yn ei gylch,Ymchwilio i fater sy\u2019n peri pryder ac yn gwneud argymhellion i\u2019r cabinet,Monitro perfformiad y cyngor ac yn tynnu sylw at unrhyw broblemau cyn iddynt droi\u2019n broblemau mawr. A dweud y gwir, mae\u2019r broses graffu yn aml yn cael ei disgrifio fel system rybuddio gynnar neu ffordd o ddod o hyd i ganlyniadau annisgwyl,Craffu ar benderfyniadau sydd wedi\u2019u gwneud cyn iddynt ddod i rym, trwy \u201calw\u2019r penderfyniad i mewn\u201d ac argymell ei fod yn cael ei ailystyried gan y cabinet neu gan y cyngor.Mae gan gyrff trosolwg a chraffu ddyletswydd benodol i graffu ar waith ar y cyd Byrddau Gwasanaethau Cyhoeddus, y Cyd-bwyllgor Corfforedig a chraffu ar faterion trosedd ac anhrefn."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Fel aelod craffu, bydd disgwyl i chi ymchwilio i ac adolygu gwybodaeth, gwrando ar dystiolaeth a gwybodaeth a ddarperir i\u2019r pwyllgor a helpu i lunio canfyddiadau/argymhellion. Mae\u2019n bwysig bod gennych chi sgiliau gwrando a holi da, i sicrhau eich bod yn casglu\u2019r holl wybodaeth rydych ei hangen i wneud argymhellion cadarn yn seiliedig ar dystiolaeth."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Argymhellion i aelodau craffu gan gynghorwyr profiadol"}, {"text_idx": "#000012", "text": "\u201cEwch i bob cyfarfod a bod yn barod i wneud ymchwil rhwng cyfarfodydd.\u201d"}, {"text_idx": "#000013", "text": "\u201cParatowch at y cyfarfod drwy ddarllen yr holl wybodaeth.\u201d"}, {"text_idx": "#000014", "text": "\u201cGweithiwch gyda\u2019r cadeirydd ac aelodau eraill y pwyllgor i ddatblygu strategaeth gwestiynu.\u201d"}, {"text_idx": "#000015", "text": "\u201cGofynnwch gwestiynau penodol, peidiwch a\u0302 gwneud areithiau na so\u0302n yn ddiddiwedd am yr hyn sy\u2019n digwydd yn eich ward chi.\u201d"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mae cynllunio mewn awdurdodau lleol yn ymwneud a\u0302 rheoli adnoddau lleol yn effeithiol a sicrhau bod datblygiadau\u2019n gynaliadwy a phriodol. Bydd pob cynghorydd ynghlwm mewn rhyw ffordd a\u0302\u2019r broses gynllunio."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Croeso i\u2019ch ro\u0302l newyddGweithio gyda chymunedauLlywodraethu yng NghymruEich rolau yn y CyngorY fframwaith moesegolRheolau a rheoliadau"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Cyfathrebu a\u2019r cyfryngauMaterion a heriau i gynghorauCyllid a rheoli arianGweithio gyda swyddogionCynllunio, Perfformiad ac Adrodd CorfforaetholCefnogaeth i gynghorwyr"}]