[{"text_idx": "#000002", "text": "I gyd-fynd a\u0302 digwyddiad a gynhelir yn y Senedd yng Nghaerdydd wythnos nesaf yn ystod Wythnos y Cofio, mae Richard Bellamy, Pennaeth Cronfa Dreftadaeth y Loteri yng Nghymru (CDL), yn disgrifio sut y mae grantiau gan y Gronfa i wahanol grwpiau yn gyfrwng i helpu meithrin gwell dealltwriaeth o ddylanwad y Rhyfel Byd Cyntaf."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Helpu cymunedau i archwilio\u2019r Rhyfel Byd Cyntaf a\u2019i ddylanwad arhosol ar ein pobl a\u2019n tirlun \u2013 dyna\u2019r bwriad wrth wraidd ein rhaglen ariannu Rhyfel Byd Cyntaf: ddoe a heddiw. Cafodd ergydion y digwyddiadau hynny ganrif yn o\u0302l ddylanwad anfesuradwy ar gymunedau ar hyd a lled y DU, ac mae eu sgil effeithiau yn dal gyda ni hyd heddiw. Gan amlaf, profiadau\u2019r rhai hynny a ymrestrodd a\u0302\u2019r lluoedd arfog sy\u2019n denu\u2019r sylw, ond dylem hefyd ystyried profiadau\u2019r rhai a adawyd ar o\u0302l, a sut y trowyd eu byd a\u0302\u2019i ben i waered. Sut y goroesodd ein cymunedau? Pwy gamodd i esgidiau\u2019r dynion a chyflawni tasgau allweddol? Sut newidiodd bywyd beunyddiol ein cartrefi?"}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mae cymaint o\u2019r stori\u0308au hyn yn dal heb eu hadrodd ac yn aros i gael eu datguddio. Mae pob un o\u2019r 63 o brosiectau a ariannwyd yng Nghymru hyd yma yn cynnig safbwynt neu olwg gwahanol iawn i\u2019w gilydd \u2013 ond o\u2019u casglu ynghyd, maent yn creu tapestri o ddelweddau sy\u2019n help i newid ein darlun a\u2019n dealltwriaeth o ryfel."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Mae prosiect yn Amgueddfa Arberth yn Sir Benfro yn enghraifft dda o hyn: Trwy gyfrwng casgliad o lythyron a ysgrifennwyd gan filwr lleol, William Bowen Stephens, fe fuon nhw\u2019n archwilio dylanwad y rhyfel ar eu tref. Bu\u2019r amgueddfa a\u2019r Theatr Ieuenctid leol yn cydweithio i greu drama\u2019n seiliedig ar gynnwys y llythyron hynny. Trwy gyfosod y llythyron gyda darlleniadau o \u2018Pink Mist\u2019, drama fydryddol gan Owen Sheers sy\u2019n archwilio sgil effeithiau seicolegol a chorfforol rhyfel Afghanistan ar dri milwr ifanc, mae\u2019r ddrama\u2019n bwrw goleuni ar debygrwydd y profiad o ryfel a rhyfela ar hyd y degawdau."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Cipolwg yn unig yw hyn ar waith CDL hyd yma yn coffa\u0301u effaith y Rhyfel Byd Cyntaf \u2013 gwaith sy\u2019n bell o fod drosodd. Bellach, mae \u00a34 miliwn ychwanegol ar gael i ariannu prosiectau newydd, yn cynnig grantiau rhwng \u00a33,000 a \u00a310,000 ac rydym yn annog ceisiadau o bob cwr o Gymru."}]