[{"text_idx": "#000001", "text": "Camgymeriad fyddai anwybyddu\u2019r safleoedd hanesyddol yr ardal wrth ymweld a\u0302 Gogledd Cymru. Mae casgliad o adeiladau rhyfeddol ac ardaloedd a safleoedd o brydferthwch ar draws Cymru gyfan \u2013 ac mae rhai ohonynt mor unigryw a phwysig o ran ein hanes, ein dealltwriaeth o\u2019n byd a\u2019n diwylliant fel eu bod wedi derbyn statws Treftadaeth y Byd gan UNESCO."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Mae dros 900 o safleoedd ledled y byd ar restr Treftadaeth y Byd UNESCO; gyda\u2019r Taj Mahal, Wal Fawr China a Phyramidiau\u2019r Aifft yn rhai o\u2019r enghreifftiau enwocaf. Mae gan y DU bron i 30 safle ar y rhestr; ac mae rhai o\u2019r goreuon yma yng Ngogledd Cymru."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Cestyll Edward I yng Ngogledd Cymru."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Wrth ymweld a\u0302\u2019r amddiffynfeydd nodedig hyn, mae\u2019n bwysig eich bod yn ymwybodol o\u2019r rheswm dros eu hadeiladu. Gadewch i\u2019ch hunan deithio\u2019n o\u0302l i\u2019r flwyddyn 1272; wedi blynyddoedd o ryfel cartref ac ansefydlogrwydd mae cythrwfl yn Lloegr. Mae\u2019r brenin newydd Edward I yn benderfynol o adfer heddwch a chytgord \u2013 ac mae ei gynllun yn canolbwyntio ar Gymru, cymydog anfodlon Lloegr. Roedd y tensiynau rhwng arweinwyr Cymru a Lloegr wedi bod yn mudferwi ers blynyddoedd, ac erbyn 1277, roedd Edward wedi cael digon."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Nid oedd ymosod ar Gymru\u2019n mynd i weithio bellach, yn hytrach byddai\u2019n rhaid iddo adeiladu amddiffynfeydd anferthol i dawelu\u2019r rhyfelwyr Cymreig a\u2019u dychryn nes eu bod yn ildio \u2013 a\u2019u hatgoffa o rym y llywodraethwyr Seisnig newydd. Fe weithiodd y cynllun, ac erbyn 1284 ymgorfforwyd Cymru\u2019n rhan o Loegr a lladdwyd tywysog annwyl Cymru mewn brwydr."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Adeiladwyd y cestyll, y \u2018Cylch o Haearn\u2019 fel y\u2019u gelwid, mewn safleoedd allweddol amlwg ar hyd arfordir Cymru. Mae\u2019r cestyll mwyaf i\u2019w gweld yng Nghonwy, Caernarfon, Biwmares a Harlech \u2013 mae pob un un eithaf tebyg ond maent wedi eu dylunio\u2019n unol a\u0302 thirwedd y lleoliad."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Wedi sefyll am bron i 800 mlynedd, mae\u2019r cestyll creulon hyn wedi goroesi nifer dirifedi o frwydrau ac ymosodiadau ac maent mewn cyflwr da ar y cyfan. Maent yn ein hatgoffa o bensaerni\u0308aeth cestyll canoloesol ac o benderfyniad brenhinoedd Loegr i reoli\u2019r Cymry.\nFel cydnabyddiaeth o\u2019u pwysigrwydd diwylliannol a hanesyddol, roedd y cestyll hyn ymhlith y safleoedd cyntaf yn y DU i dderbyn statws Treftadaeth y Byd UNESCO yn 1986. Felly, peidiwch ag aros. Ewch i archwilio cestyll byd enwog Gogledd Cymru drosoch eich hun!"}]