[{"text_idx": "#000001", "text": "Y JANVOLD, llong a gofrestrwyd yn Norwy, yw un o\u2019r llongddrylliadau sydd wedi\u2019i gynnwys yn ein harolygon ar gyfer \u2018Prosiect Llongau-U Cymru,1914-18: Coffa\u0301u\u2019r Rhyfel ar y Mo\u0302r\u2019. Mae\u2019r safle\u2019n rhoi cyfle i ni ymchwilio i effaith y llongau-U ar longau\u2019n perthyn i genhedloedd niwtral a barha\u0302i i ddefnyddio porthladdoedd Cymru."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Diolch i gymorth myfyrwyr Norwyaidd ym Mhrifysgol Aberystwyth, a fu\u2019n astudio dogfennau hanesyddol yn Norwy yn ystod gwyliau\u2019r haf, gallwn yn awr ddatgelu stori o ddewrder neilltuol."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Mae\u2019r ffotograff hwn o\u2019r JANVOLD yn dangos y camau a gymerwyd gan y perchnogion i atal ymosodiadau ar y llong \u2013 cafodd enw\u2019r llong, o ba wlad roedd yn dod (gwlad niwtral), a baneri Norwy eu paentio\u2019n glir ar ei hochrau. Ffynhonnell: Llun drwy gwrteisi Uboat-Net."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Ym mis Ebrill 1917, ymosodwyd ar y llong wrth iddi fynd i achub criw\u2019r SS POITIERS. Roedd y JANVOLD yn hwylio o Bilbao i Gaerdydd, gyda chargo o fwyn haearn, pan deimlwyd ysgytiad mawr drwy\u2019r llong. Bu bron i\u2019r criw lansio\u2019r badau achub, ond yna sylweddolwyd nad y JANVOLD oedd wedi cael ei tharo ond agerlong arall gerllaw, sef yr SS POITIERS, wedi\u2019i chofrestru yn Ffrainc."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Gadawodd Meyer ei griw yn y badau achub lle roeddynt yn ddiogel a, gyda\u2019r 2il Beiriannydd yn unig ar fwrdd y llong, yn ystafell yr injanau, fe lywiodd y JANVOLD at griw\u2019r POITIERS a oedd yn y dw\u0302r. Aeth torpido heibio i du blaen y JANVOLD. Cafodd ail agerlong, a thrydedd un, eu suddo nid nepell i ffwrdd yn ystod yr amser yr oedd y JANVOLD yn achub ei llond bad cyntaf o forwyr. Yna penderfynodd Meyer fynd a\u0302\u2019r JANVOLD i\u2019r dw\u0302r basach islaw Hartland Point oddi ar arfordir Dyfnaint i aros am y badau achub a oedd wrthi\u2019n codi mwy o oroeswyr. Saethodd torpidos eraill heibio i\u2019w blaen a\u2019i starn gan daro\u2019r lan."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Mae\u2019r arolwg amlbaladr o\u2019r JANVOLD a wnaed gan Brifysgol Bangor ym 2018 yn dangos bod rhan o\u0302l a starn y llong wedi dymchwel i raddau helaeth oherwydd y difrod a achoswyd gan y torpido. Ffynhonnell: Prifysgol Bangor."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Roedd yr aelodau criw hyn ar fwrdd y JANVOLD ar ei thaith dyngedfennol olaf. Ar 26 Mai 1917 roedd yn hwylio heibio i Ynys Enlli am tua 4 o\u2019r gloch y bore pan gafodd rhan o\u0302l y llong ei tharo gan dorpido. Cafodd y goroeswyr eu hachub gan y llong hebrwng, HMT LORD ALLENDALE. Chwiliodd am ddwy awr arall am y pedwar dyn a oedd ar goll cyn dychwelyd i Aberdaugleddau."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Mae\u2019r \u2018Prosiect Llongau-U\u2019 yn coffa\u0301u\u2019r Rhyfel Mawr ar y Mo\u0302r ar hyd arfordir Cymru. Partneriaeth gwerth \u00a31 filiwn yw hi a fydd yn para am ddwy flynedd ac sy\u2019n cael ei hariannu gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri a\u2019i harwain gan CBHC. Mae\u2019n darparu mynediad digyffelyb, am y tro cyntaf mewn 100 mlynedd, i olion 17 longddrylliad sy\u2019n gorwedd ar wely\u2019r mo\u0302r oddi ar arfordir Cymru. Mae\u2019r rhain yn rhan bwysig o dreftadaeth y Rhyfel Mawr ac eto ychydig iawn o ymchwil a wnaed i\u2019r safleoedd gwerthfawr hyn."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Llongddrylliad llong danfor a suddwyd ar Ddiwrnod Nadolig 1917 \u2013 wedi\u2019i warchod bellach\nAnimeiddiad : Carcharorion Almaenig mewn ymgais feiddgar i ddianc o\u2019r Gogarth, Llandudno"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Llongddrylliad llong danfor a suddwyd ar Ddiwrnod Nadolig 1917 \u2013 wedi\u2019i warchod bellach"}]