[{"text_idx": "#000001", "text": "Defnyddio\u2019r mo\u0302r i reoli fy iselder"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Fel rhan o Wythnos Ymwybyddiaeth Iechyd Meddwl 2021, mae Kit, sy\u2019n Bencampwr Ymchwil NCMH, yn so\u0302n wrthym am ei diagnosis o iselder, a sut y mae nofio yn y mo\u0302r wedi ei helpu ar ei thaith at adferiad."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Gall iselder effeithio ar unrhyw un ar unrhyw adeg o\u2019u bywyd a gall ddigwydd am ddim rheswm amlwg o gwbl."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Ar ddechrau fy nghyfnod o iselder yn 2014 fe wnes i ysgrifennu ar gerdyn post, \u2018Rwy\u2019n mynd i guro hyn\u2019 ac fe wnes i ei roi ar y radio wrth fy ngwely. Mae\u2019n dal yno. Fe wnes i guro\u2019r iselder, ond nid ar fy mhen fy hun."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Allwn i fyth fod wedi credu bod modd i mi deimlo mor ddrwg, a doedd dim ots faint roeddwn i\u2019n ceisio meddwl fy ffordd trwyddi, doedd dim yn tycio."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Dydyn ni ddim bob amser yn sylwi ar yr arwyddion ar unwaith. Neu efallai ein bod yn ceisio delio a\u0302 sefyllfaoedd anodd ar ein pennau ein hunain. Cymerodd amser i gyfaddef i mi fy hun fy mod yn teimlo\u2019n isel. Roeddwn i\u2019n gobeithio y byddai\u2019n diflannu, ond faint bynnag roeddwn i\u2019n gobeithio, doedd hynny ddim yn gwneud iddo ddiflannu."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Fe wnes i wrthod ymgysylltu a\u0302 hi, sydd ddim yn nodweddiadol, ac fe ddywedodd y drefn wrthyf fi am hynny ar o\u0302l i ni fynd ar y tre\u0302n."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Y foment honno a wnaeth i mi sylweddoli fy mod i\u2019n llithro."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Fe wnes i ypsetio\u2019n fawr a methu aros yn llonydd, roeddwn i\u2019n methu aros mewn un lle bron yn gyfangwbl. Doedd dweud fy mod i\u2019n methu setlo ddim yn agos at ei ddisgrifio. Ffoniodd fy ngw\u0302r y feddygfa a gofynnodd i rywun \u2013 unrhyw un, ollwng y dasg oedd ar waith a dod aton ni i\u2019n cartref yn gyflym."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Yr oedd yn drawiadol pa mor ddifrifol yr oedd yn ystyried y broblem, er na chafodd fawr ddim tystiolaeth uniongyrchol o\u2019m trallod. Ddychmygais i erioed y byddwn i\u2019n cael mynediad at unrhyw gymorth. Rwy\u2019n tueddu i ddatrys problemau fy hun ond roedd hyn ymhell y tu hwnt i\u2019m gallu i ddelio ag ef."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Roedd Adam ar leoliad a welais i mohono erioed yn y feddygfa wedyn, ond fe\u2019m gosododd ar lwybr na allwn obeithio dringo allan o\u2019m salwch hebddo. Rhoddwyd trefn ar bethau\u2019n gyflym i greu rhywbeth cydlynus a thosturiol."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Doeddwn i erioed wedi cael unrhyw help o\u2019r blaen. Fe ges i ambell gyfnod dros y blynyddoedd pan oedd fy hwyliau\u2019n isel, ond fe wnes i weithio fy ffordd drwyddynt. Ond ar o\u0302l i mi ymddeol, fe ges i fy llethu gan gyfnod hwy o iselder."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Ac eto, wrth edrych yn o\u0302l, ni welaf ddim ond sicrwydd a charedigrwydd; amynedd diddiwedd a chreadigrwydd go iawn."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Bod ym myd natur fel rhan o adferiad wedi iselder"}, {"text_idx": "#000022", "text": "Dydw i ddim yn nofiwr gwych, ond fe wnes i ddefnyddio\u2019r mo\u0302r hefyd yn fodd i fyfyrio drwy\u2019r tymhorau i helpu i reoli fy iselder, gan ddefnyddio codi arian i\u2019m gwthio ymlaen."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Yn yr haf, pan fyddwch chi\u2019n nofio i gael hwyl, mae\u2019n debyg iawn i fod yn y groth. Mae fel petai\u2019n anadlu\u2019n dyner ac yn eich siglo. Fodd bynnag, yn y gaeaf, pan fydd yr eirlaw yn taro\u2019ch croen noeth, dyw e ddim mor hawdd, ond rwy\u2019n cael teimlad mor wych pan fydda i\u2019n nofio."}, {"text_idx": "#000024", "text": "O ystyried y pwysau oedd arna i wrth godi arian, a gorfod gwneud y gwaith, roeddwn i wrth fy modd gyda rhai o\u2019r sesiynau nofio hynny. Mae gen i atgofion hefyd am rai sesiynau pan oeddwn i\u2019n dymuno mod i heb fynd i\u2019r mo\u0302r y diwrnod hwnnw!"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Os ydych chi\u2019n cael trafferth ymdopi, yn rhagweld trychinebau, yn pendroni neu\u2019n bryderus, dewch o hyd i ryw ffordd o gysylltu a\u0302 byd natur. Does dim rhaid i hynny fod drwy fynd yn wlyb, ond bydd dod o hyd i gysur wrth fod yn yr awyr agored yn rhoi mwy o bleser a heddwch i chi nag y gallwch chi ddychmygu."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Ysgrifennodd Kit gerdd hefyd am effeithiau nofio yn y mo\u0302r ym mhob un o\u2019r tymhorau ar ei hiechyd meddwl a sut helpodd hynny hi i wella."}, {"text_idx": "#000031", "text": "Mae Kit yn athro wedi ymddeol sy'n mwynhau nofio, darllen ac ysgrifennu barddoniaeth. Mae hi hefyd yn Hyrwyddwr Ymchwil NCMH."}]