[{"text_idx": "#000001", "text": "Dechreuodd cyfnod newydd o ddarlledu yn y Gymraeg pan gafodd canolfan gyntaf y BBC yng ngogledd Cymru ei hagor yn 1935. Cyn bennaeth BBC Bangor, R Alun Evans, sy'n ystyried pa wersi sydd i'w dysgu ers sefydlu canolfan Bryn Meirion 80 mlynedd yn o\u0302l, a hynny wedi brwydr hir."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Ac nid yn nhermau darlledu yn unig y clywir y gri honno."}, {"text_idx": "#000005", "text": "I raddau helaeth fe gyfyd hynny oherwydd natur metropolaidd y cyfrwng. Rhaid rhoi gwerth am arian. Mater o gyfrif pennau yw hi wedyn a chanolbwyntio adnoddau er mantais i drwch y boblogaeth. Dyw'r pwrs ddim yn ddiwaelod."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Canlyniad codi'r trosglwyddydd cyntaf yn Llundain oedd bod rhai miliynau o bobl yn clywed y rhaglenni."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Cafodd yr Alban drosglwyddydd (wedi'r cyfan, fedrai John Reith ddim anwybyddu ei bobl ei hun!). A thrwy osod trosglwyddydd yng Ngwlad yr Haf, yn Washford Cross, roedd modd ateb gofyn de Cymru a gorllewin Lloegr."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Am y gogledd, cadarnle tybiedig yr iaith a'r diwylliant Cymraeg, doedd agor stiwdio ym Mangor yn ddim gwarant y byddai pobl y gogledd yn clywed cynnyrch y stiwdio honno."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Stori na ddylid ei anghofio oedd cyfraniad stiwdio 2RN yn Nulyn ddiwedd dauddegau'r ganrif ddiwethaf."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Disgrifiad o\u2019r llun, Cyn agor trosglwyddydd Penmon, roedd mynyddoedd Eryri'n cael y bai am yr anhawster i ddarlledu yn Gymraeg yn y gogledd"}, {"text_idx": "#000013", "text": "I oresgyn yr 'anhawsterau technegol' bondigrybwyll, roedd angen trosglwyddydd. Ac o'r diwedd fe'i cafwyd - ym Mhenmon, er nad hyd nes 1937."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Bangor yn 'profi ei werth'"}, {"text_idx": "#000015", "text": "Hen hanes yw hynny. Fe brofodd Bangor ei werth o gyfnod Sam Jones hyd heddiw. Yn y gyfrol 'Broadcasting and the BBC in Wales' dyma farn yr awdur, Dr John Davies: 'relative to its output Bangor must be the most under-resourced of all the Corporation's centres of production.'"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Nid yn unig roedd prif artistiaid adloniant Lloegr wedi eu lleoli ym Mangor o 1940-43 [ITMA, Tommy Handley ac ati] ond o'r un ganolfan y daeth llwyddiannau mawr fel 'Y Noson Lawen' yn Gymraeg."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Mae technoleg heddiw mor hyblyg. Yn nhermau 'newyddion' dyw'r gwyn ddim bellach yn dal dw\u0302r. Gellir darlledu o rywle ar fyr rybudd. Ac mae'r hyblygrwydd hwnnw wedi trawsnewid y tirlun."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Os mater gweinyddol yw hynny, beth am yr agweddau 'gwleidyddol'? Canolfan newydd i'r BBC ynghanol y ddinas; datblygiadau drama yn y Bae; S4C yn rhan-ddatganoli i Gaerfyrddin."}, {"text_idx": "#000021", "text": "O gofio gwersi'r gorffennol ac o gydnabod llwyddiant artistig llawer o'r darlledu o Fangor, prin y bydd y BBC am anwybyddu lleisiau'r gogleddwyr, fel y gwnaed tros 12 mlynedd cyntaf darlledu o Gymru."}, {"text_idx": "#000035", "text": "Gareth Ward: Yr angerdd a'r aberth tu o\u0302l fy nghoginio"}]