[{"text_idx": "#000007", "text": "Yn rhifyn Mis Hydref o\u2019r Traethodydd ceir amrywiaeth o ddeunyddiau a fydd yn sicr o ennyn sylw pawb sy\u2019n ymddiddori yn niwylliant y Gymru gyfoes. O ran lle\u0302n greadigol, mae gan Ieuan Parri stori fer, \u2018Nid yw popeth...\u2019, a dilynir hi gan amryw o ysgrifau o natur dadansoddol a chofiannol, a\u2019r rheini\u2019n rhai eithriadol gyfoethog. Yn parhau a\u0302\u2019r dathliadau o Williams Pantycelyn o\u2019r rhifyn blaenorol, ceir ail ran traethiad Eifion Evans ar y thema\u0302u Beiblaidd yng ngwaith y Pe\u0302r Ganiedydd. Yna mae Bleddyn O. Huws yn dwyn ar gof gyfraniad un o brif ysgolheigion y Gymraeg, sef y diweddar Athro D. J. Bowen. Un o blant Sir Benfro oedd Dafydd Bowen, a dreuliodd ei yrfa ar staff Adran y Gymraeg Coleg Aberystwyth (fel yr oedd), a gwneud cyfraniad enfawr i\u2019n gwybodaeth ni am farddoniaeth yr Uchelwyr a chymdeithas yr Oesoedd Canol fel y\u2019i darlunnir yn y farddoniaeth honno. Yn genedlaetholwr brwd ac yn gyfaill a chymwynaswr i genedlaethau o fyfyrwyr, mae\u2019n dda cael cynnwys teyrnged hyfryd Bleddyn Huws a draddodwyd yn ei angladd ym Mis Awst."}, {"text_idx": "#000008", "text": "2017 fel y gw\u0302yr rhai, yw pumcanmlwyddiant y Diwygiad Protestannaidd pan gyhoeddodd y mynach Awstinaidd Martin Luther ei 95 thesis yn nhref Wittenberg yn yr Almaen. Mewn ymdriniaeth gynhwysfawr a meistrolgar, mae Robert Pope, bellach o Goleg Westminster Caer-grawnt, yn ogystal ag adrodd stori gynhyrfus y Diwygiad, yn trin yr achosion amdano, ei effeithiau parhaol, ac fel mae haneswyr wedi dadansoddi\u2019r ffenomen ar hyd y blynyddoedd. Dyma yn ddiau drafodaeth gyflawn, olau ac awdurdodol sy\u2019n deilwng o\u2019r achlysur, a\u2019r cwbl wedi\u2019i gymhwyso atom ni fel Cymry."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Yna, o droi o gyfandir Ewrop ar draws Mo\u0302r yr Iwerydd, mae un o\u2019n hysgolheigion ifainc, Rhiannon Heledd Williams o Brifysgol De Cymru, yn crynhoi cynnwys ei chyfrol ddiweddar ar y cylchgrawn Cymraeg-Americanaidd Y Cyfaill o\u2019r Hen Wlad, gan ddatgelu bwrlwm diwylliant a chrefydd Cymry America yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Trwy waith ysgolheigion fel Bill Jones, Jerry Hunter, Anne Knowles ac eraill, gwyddom fwy lawer nag o\u2019r blaen am gyfoeth y diwylliant hwnnw, a dyma gyfraniad newydd at y maes. Brodor o Landdewibrefi oedd William Rowlands, golygydd Y Cyfaill, a ddioddefodd wg arweinwyr ei gyfundeb, sef y Methodistiad Calfinaidd, yn ei wlad ei hun, ac wedi ymfudo gwnaeth fwy na neb i wreiddio\u2019r ffydd Fethodistaidd ymhlith ei gydymfudwyr. Rhan o\u2019r genhadaeth honno oedd Y Cyfaill, ond yn anhraethol fwy hefyd, yn ffordd o gadw cysylltiad nid yn unig rhwng y tonau o ymfudwyr uniaith Gymraeg a\u2019i gilydd, ond rhwng yr hen wlad a\u2019r byd newydd. Darllenwch yr ysgrif er mwyn cael blas ar y gyfrol."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Ymhlith yr adolygiadau ceir trafodaeth eithriadol ddiddorol Brynley F. Roberts ar gofiant Alan Llwyd i Gwenallt. Fel myfyriwr i Gwenallt ac yna yn aelod o staff Adran y Gymraeg yn Aberystwyth, gall ddatgelu pethau nad oedd yn amlwg i awdur y cofiant, a dylai\u2019r sawl a werthfawrogodd y cofiant ddarllen yr adolygiad tra phwysig hwn hefyd. Mae ymdriniaeth Christine Jones a\u0302 gorchestwaith geiriadurol Geraint a Nudd Lewis Geiriadur Cymraeg Gomer yn pwysleisio arbenigrwydd y gwaith tra yn rhannu a\u0302 ni beth o\u2019i fwrlwm a\u2019i athrylith, tra bo\u2019r hanesydd Robert Smith yn trin casgliad Gethin Matthews, Creithiau, sy\u2019n gyfrol ar ddylanwad y Rhyfel Byd Cyntaf ar gymdeithas a diwylliant yng Nghymru. Yna ceir dau adolygiad o natur syniadol: Euros Wyn Jones o Goleg yr Annibynwyr Cymraeg yn tafoli cyfrol ysgrifau ei gyd-Annibynnwr John Heywood Thomas, Dirfodaeth, Cristnogaeth a\u2019r Bywyd Da, a Robin Okey, y Cymro o Brifysgol Warwick, yn mynegi ei farn ar gynnwys ac arwyddoca\u0302d Credoau\u2019r Cymry gan yr athronydd ifanc Huw Williams."}]