[{"text_idx": "#000005", "text": "Ym mis Mai eleni lansiodd Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru wasanaeth newydd ar y we sydd a\u0302\u2019r nod o ddiogelu enwau lleoedd hanesyddol Cymru a thynnu sylw at eu pwysigrwydd."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Gwefan arloesol sy\u2019n unigryw i Gymru yw\u2019r Rhestr o Enwau Lleoedd Hanesyddol Cymru ( Ceir yn y Rhestr fwy na chwarter miliwn o enwau lleoedd hanesyddol, wedi\u2019u casglu o amrywiaeth o ffynonellau, sy\u2019n cynnig cipolwg hynod ddiddorol ar ddefnydd tir, archaeoleg a hanes Cymru. Mae\u2019r enwau lleoedd yn y Rhestr yn adlewyrchu\u2019r amrywiol ffurfiau a sillafiadau sydd wedi cael eu defnyddio o\u2019r Oesoedd Canol hyd heddiw, ac yn aml yn cynnwys elfennau sy\u2019n cyfeirio at adeiladau, pobl a nodweddion archaeolegol neu dopograffigol."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Drwy gynhyrchu\u2019r Rhestr hon, a threfnu iddi fod ar gael ar-lein, yn ogystal a\u0302 thrwy\u2019r pedwar Cofnod Amgylchedd Hanesyddol rhanbarthol, bydd y cyhoedd, ymchwilwyr a\u2019r rheiny sy\u2019n gwneud penderfyniadau ar faterion sy\u2019n effeithio ar amgylchedd hanesyddol Cymru yn gallu cyfeirio\u2019n hawdd am y tro cyntaf at gofnod cenedlaethol, awdurdodol, geo-leoledig o enwau lleoedd hanesyddol."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Pwrpas y Rhestr yw codi ymwybyddiaeth y cyhoedd o dreftadaeth gyfoethog Cymru o ran ei henwau lleoedd ac annog pobl i barhau i\u2019w defnyddio oherwydd eu pwysigrwydd hanesyddol."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Mae\u2019r Rhestr ar gael am ddim ar-lein a thrwy\u2019r Cofnodion Amgylchedd Hanesyddol, ac yn gofnod datblygol o wybodaeth awdurdodol am enwau lleoedd hanesyddol a all gael ei ddefnyddio i:"}, {"text_idx": "#000014", "text": "helpu\u2019r cyhoedd i ddysgu am hanes eu cymunedau;\nllywio penderfyniadau ar reoli\u2019r amgylchedd hanesyddol."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Ffordd syml o ddechrau yw defnyddio\u2019r Map i chwyddo i mewn i\u2019ch lleoliad, ac yna archwilio\u2019r enwau lleoedd sydd wedi\u2019u cofnodi yn y dirwedd o\u2019ch cwmpas. Fel arall, gallwch ddefnyddio\u2019r Eirfa ryngweithiol sy\u2019n cynnwys oddeutu 600 o\u2019r elfennau mwyaf cyffredin mewn enwau lleoedd Cymraeg. Felly, os ydych am ddod o hyd i\u2019r holl enwau lleoedd \u201cbwbach\u201d yng Nghymru, cliciwch ar \u201cbwbach\u201d yn yr Eirfa a bydd map dosbarthiad yn agor sy\u2019n dangos yr holl enwau lleoedd \u201cbwbach\u201d sydd yn y Rhestr ar hyn o bryd. Gallwch astudio\u2019r rhain ar fapiau Arolwg Ordnans modern a hanesyddol."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Bydd y cyhoedd yn gallu helpu\u2019r Comisiwn Brenhinol i wella\u2019r Rhestr drwy ddefnyddio system sylwadau\u2019r wefan i ddarparu gwybodaeth ychwanegol neu gywiriadau. Yn ogystal, mae\u2019r Comisiwn yn gobeithio gweithio gyda grwpiau hanes lleol i ymgorffori unrhyw gofnodion y maen nhw eisoes wedi\u2019u creu drwy brosiectau enwau lleoedd lleol."}, {"text_idx": "#000019", "text": "creu cofnodion enwau lleoedd hanesyddol newydd o ddata a gesglir o amryw ffynonellau;\nadolygu a newid y cofnodion presennol i gywiro gwallau trawsysgrifol a gwallau eraill;\ncydlynu cyfnewid data am enwau lleoedd rhwng sefydliadau;\nymateb i ymholiadau am gofnodion ar y Rhestr; a\nchynhyrchu erthyglau a threfnu gweithgareddau estyn-allan sy\u2019n hyrwyddo\u2019r Rhestr ac yn cynyddu dealltwriaeth o werth enwau lleoedd hanesyddol Cymru."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Os hoffech ddysgu mwy am y Rhestr o Enwau Lleoedd Hanesyddol Cymru, ewch i a defnyddio\u2019r ffurflen Cysylltu i ddod i gysylltiad."}, {"text_idx": "#000022", "text": "Ymunwch a\u0302\u2019r rhestr e-bostio i dderbyn diweddariadau rheolaidd. Mae\u2019n rhad ac am ddim!"}]