[{"text_idx": "#000000", "text": "Teclynnau llinell orchymyn i chi greu map OpenStreetMap yn Gymraeg"}, {"text_idx": "#000002", "text": "Mae\u2019r holl god rydym yn defnyddio ar gyfer y gweinydd map Cymraeg Mapio Cymru ar gael bellach mewn ystorfa."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Bydd hi o ddiddordeb yn enwedig os ydych chi eisiau darparu gweinydd eich hunain sydd yn cynhyrchu teiliau map yn Gymraeg (neu efallai iaith wahanol o\u2019ch dewis). Mae\u2019r holl god wedi\u2019i drwyddedu dan GPL, sydd yn caniatau i chi\u2019i redeg at unrhyw bwrpas, ei newid, a\u2019i ailddosbarthu."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Y prif declyn yn yr ystorfa yw\u2019r sgript cartonamecy2name.lua sydd yn rhedeg tra\u2019n mewnforio data. Mae\u2019n penderfynu ar yr enw i\u2019w gadw yn y gronfa ddata, ar gyfer unrhyw endid ar y map. Data OSM yw prif ffynhonell Mapio Cymru, y tagiau name:cy a name yn enwedig, ac hefyd gwybodaethau enwau Wikidata trwy\u2019r tag OSM wikidata. Trwy olygu\u2019r ffynhonellau hyn rydym hefyd yn edrych at ddata agored wrth Gomisiynydd y Gymraeg."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Os ydych chi eisiau defnyddio map Cymraeg sydd eisoes yn bodoli, anwybyddwch yr uchod ac ewch i openstreetmap.cymru!"}, {"text_idx": "#000011", "text": "Roedd hi\u2019n bleser cael cymryd rhan mewn cynhadledd FOSS4G yng Nghaerdydd heddiw."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Dyma recordiad o fy nghyflwyniad trwy gyfrwng y Saesneg a\u2019r sleidiau \u2013 am ddarparu gweinydd Mapio Cymru."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Bydd y cyflwyniad o ddiddordeb i bobl sydd am wella mapio mewn ieithoedd a\u0302 llai o adnoddau o gwmpas y byd. Yn ogystal, bydd hi\u2019n well i unrhyw un sydd eisiau gweld tw\u0302f OpenStreetMap yn gyffredinol dalu sylw i agweddau amlieithog y prosiect \u2013 yn fy marn i."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Anerchiad Mapio Cymru mewn cynhadledd FOSS4G"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Oes gennych chi ddiddordeb yn y feddalwedd gweinydd ac agweddau data tu o\u0302l i Mapio Cymru ac OpenStreetMap? Os oes, dewch i fy sgwrs yn FOSS4G."}, {"text_idx": "#000018", "text": "FOSS4G yw\u2019r Gynhadledd Feddalwedd Rydd Ryngwladol ar gyfer pethau Geo-ofodol. Eleni mae\u2019n digwydd ar ddydd Iau 17eg mis Tachwedd mewn sawl safle corfforol ar draws gwledydd Prydain ar yr un pryd \u2013 gan gynnwys Caerdydd lle byddaf i."}, {"text_idx": "#000020", "text": "Byddaf yn trafod sut rydym wedi adeiladu map Cymraeg o Gymru, pa heriau technegol a heriau eraill rydym wedi\u2019u hwynebu, beth fydd y camau nesaf, ac yn rhannu ein gweledigaeth gyffredinol ar gyfer mynd a\u0302 mapio yn Gymraeg i bawb."}, {"text_idx": "#000021", "text": "Gobeithio bydd rhywun yn cael eu hysbrydoli i gyfrannu at fapio yn y Gymraeg neu OpenStreetMap fel prosiect ehangach, neu ddechrau menter eu hunain \u2013 efallai ar gyfer iaith arall sydd a\u0302 llai o adnoddau."}, {"text_idx": "#000023", "text": "Map arbrofol newydd gan Mapio Cymru i\u2019ch helpu chi i rannu mwy o enwau llefydd Cymraeg"}, {"text_idx": "#000024", "text": "9 Sylw ar Map arbrofol newydd gan Mapio Cymru i\u2019ch helpu chi i rannu mwy o enwau llefydd Cymraeg"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Mae Mapio Cymru bellach yn cynnal map arbrofol i chi bori, sydd yn gyfateb i\u2019r prif fap."}, {"text_idx": "#000026", "text": "Mae\u2019r map hwn yn edrych yn eithaf tebyg i\u2019r prif fap, ond mae\u2019n cael ei letya ar weinydd ar wahan dw i wedi darparu ar ei gyfer:"}, {"text_idx": "#000027", "text": "Edrychwch yn fanwl ac fe gewch chi weld bod yr holl enwau llefydd ychydig yn wahanol."}, {"text_idx": "#000028", "text": "Pam gwneud hyn? Y prif bwrpas yw i ganfod bylchau yn y data ar gyfer enwau Cymraeg. Mae unrhyw enw yn gallu dilyn sawl ffordd i\u2019r prif fap. Mae\u2019r map yn cymryd data oddi wrth OpenStreetMap a Wikidata, ac wedyn yn ei brosesu. Roedden ni fel prosiect Mapio Cymru eisiau cyfleu ffynhonnell y data ar fap, ond ar waha\u0302n i\u2019r prif fap."}, {"text_idx": "#000029", "text": "Ar hyn o bryd mae pedair ffynhonnell wedi eu nodi ar allwedd y map arbrofol:"}, {"text_idx": "#000030", "text": "Wrth maes name (OpenStreetMap) \u2013 er nad yw\u2019r enw wedi ei labeli fel Cymraeg mae\u2019n edrych fel bod e yn Gymraeg, yn o\u0302l meini prawf penodol. Dw i angen blogio am y meini prawf yn fuan.\nNi chafwyd enw addas (ar hyn o bryd)"}, {"text_idx": "#000031", "text": "Nodwch fod yr allwedd yn gallu newid yn y dyfodol. Edrychwch ar y map a\u2019i allwedd am fanylion."}, {"text_idx": "#000032", "text": "Ni fydd modd i chi gwneud popeth rydych chi\u2019n gallu gwneud gyda\u2019r prif fap, fel chwilio a mewnosod yn hawdd."}, {"text_idx": "#000033", "text": "Yr hyn rydych chi\u2019n gallu gwneud yw pori\u2019r map arbrofol i ganfod diffygion ac wedyn golygu OSM i fewnbynnu enwau mewn achosion lle mae\u2019r data yn anghyflawn."}, {"text_idx": "#000034", "text": "Bydd eich newidiadau yn ymddangos ar y prif fap a\u2019r map arbrofol."}, {"text_idx": "#000036", "text": "Pwll Tywod yw enw\u2019r gweinydd map arbrofol. Mae hyn wedi ei ddinodi gyda\u2019r lliw tywod o\u2019i amgylch. Mae\u2019r defnydd o\u2019r term yn cyfleu ein bod yn chwarae gyda\u2019i ymddangosiad. Esgusodwch unrhyw namau technegol byddech chi\u2019n gweld ar y map arbrofol \u2013 ond dyna\u2019r pwynt."}, {"text_idx": "#000041", "text": "Ond mae dros 100 o adeiladau Gradd I ar fap Mapio Cymru sydd heb label Cymraeg, ac mae\u2019n hawdd i ni sicrhau bod yr enwau Cymraeg ar gael i bawb."}, {"text_idx": "#000042", "text": "Ewch i\u2019r rhestr o adeiladau rhestredig Gradd I sydd angen enwau Cymraeg. Os nad ydych chi\u2019n gweld enw adeilad Gradd I mae\u2019n debyg bod rhywun wedi rhannu\u2019r enw yn barod.\nOs ydych chi\u2019n gwybod yr enw safonol yn Gymraeg ar gyfer unrhyw adeilad rhowch yr enw yn y golofn \u2018Cymraeg\u2019.\nEwch yn o\u0302l i bwynt 2 os ydych chi\u2019n gwybod mwy nag un enw."}, {"text_idx": "#000043", "text": "Wedyn byddwn yn rhoi\u2019r enwau mewn cronfa OpenStreetMap ar eich rhan \u2013 i bawb ddysgu a defnyddio, ac ar y map wrth gwrs."}, {"text_idx": "#000047", "text": "Mae canoedd o enwau wrth Wikidata ar y map bellach yn ogystal ag enwau oddi wrth OpenStreetMap (OSM)."}, {"text_idx": "#000048", "text": "Dyma Jason Evans o\u2019r llyfrgell yn ymhelaethu ar y gwaith a\u2019i bwysigrwydd:"}, {"text_idx": "#000049", "text": "Mae cyfuno Wikidata ag OSM yn caniata\u0301u inni adeiladu ar waith Mapio Cymru, sydd wedi bod yn datblygu map o Gymru gan ddefnyddio\u2019r data Cymraeg a gedwir yng nghronfa ddata OSM. Trwy alinio a chyfuno hyn a\u0302 Wikidata gall y map ddechrau tyfu ymhellach, gan gynnig mwy o wybodaeth i ddefnyddwyr trwy gyfrwng y Gymraeg."}, {"text_idx": "#000050", "text": "Ac mae hyn yn bwysig. Mae gan lawer o leoedd yng Nghymru, boed yn drefi, pentrefi, bryniau neu draethau, ddau enw, neu fwy weithiau. Mae\u2019r enwau yn Gymraeg bron bob amser yn enwau lleoedd gwreiddiol, enwau hynafol sydd yn llawn hanes. Mae\u2019r enwau hyn fel arfer yn ddisgrifiadol neu\u2019n cyfeirio at seintiau, penaethiaid neu gaerau a gollwyd ers amser maith. Mae\u2019r fersiynau Saesneg o enwau lleoedd weithiau\u2019n fwtaniadau diystyr o\u2019r rhai gwreiddiol Cymraeg neu enwau a orfodir gan oresgynwyr canoloesol neu \u2018foderneiddwyr\u2019 Fictoraidd. Hyd yn oed heddiw mae adeiladau hanesyddol yn cael ei ailenwi yn Saesneg gan eu perchnogion newydd ac mae enwau Cymraeg yn cael eu gollwng o wefannau a mapiau o blaid dewisiadau Saesneg y bernir eu bod yn \u2018haws i\u2019w ynganu\u2019."}, {"text_idx": "#000051", "text": "Nod y prosiect hwn yw dadgoloneiddio mapio yng Nghymru, nid trwy ddileu enwau lleoedd Saesneg o\u2019r cofnod ond trwy gynnig yr opsiwn i ddefnyddwyr weld ac archwilio map modern o Gymru trwy gyfrwng Cymraeg yn unig \u2013 gwasanaeth nad oedd yn bodoli mewn gwirionedd tan y lansiad o Mapio Cymru."}, {"text_idx": "#000052", "text": "Felly\u2019r her gyntaf gyda\u2019r prosiect hwn mewn gwirionedd yw annog cymunedau i gyfrannu eu henwau Cymraeg lleol i OSM neu Wikidata fel y gellir eu cynnwys ar y map, a gwneir hyn trwy gyfres o drafodaethau, gweithdai a digwyddiadau golygu. [...]"}, {"text_idx": "#000057", "text": "Fe ffeindiais y fideo diddorol hwn sydd yn rhestru sawl gwendid gyda\u2019r cwmni a\u2019i system."}, {"text_idx": "#000058", "text": "Un problem yn enwedig o safbwynt ti\u0302m Mapio Cymru yw\u2019r diffyg trwyddedu agored o\u2019r data a meddalwedd, fel y soniwyd yn y fideo \u2013 ac fel canlyniad, y diffyg adolygiad gan gydweithwyr o\u2019r system."}, {"text_idx": "#000059", "text": "Mae\u2019r dryswch ynghlwm a\u0302 newid o un system iaith i\u2019r llall yn achos pryder i ni hefyd."}, {"text_idx": "#000060", "text": "Gweler hefyd: Achubwyr yn cwestiynu defnydd o what3words mewn argyfwng (BBC, Saesneg)"}, {"text_idx": "#000064", "text": "0:00 Cyflwyniad i brosiect Mapio Cymru ac OpenStreetMap\n18:00 Map o leoliadau Eisteddfod Genedlaethol\n25:00 Cyflwyniad i\u2019n defnydd o Wikidata\n32:00 Helpwch gyflawni\u2019r rhestr o adeiliadau rhestredig Gradd I yng Nghymru (dal angen help ar y rhestr pli\u0302s!)\n46:35 Sgwrs gyffredinol: am enwau caeau, lle i roi enwau, a phwysigrwydd dosbarthu enwau dan drwyddedau rhydd ar gyfer y dyfodol"}, {"text_idx": "#000065", "text": "Diolch o galon i Eisteddfod AmGen a\u2019r Lle Hanes am y croeso, ac wrth gwrs i bawb a gymerodd rhan yn y gweithdy!"}, {"text_idx": "#000069", "text": "Dyma gyflwyniad i brosiect Mapio Cymru sydd yn creu map o Gymru gydag enwau llefydd yn Gymraeg."}, {"text_idx": "#000070", "text": "Yn ystod y sesiwn bydd cyfleoedd i chwarae gyda\u2019r map, darganfod enwau a lleoliadau, ac i gyfrannu gwybodaeth at y genhedlaeth nesaf o apiau mapiau Cymraeg."}, {"text_idx": "#000071", "text": "Mae\u2019r gwaith yn berthnasol i addysg, hamdden, gwaith, treftadaeth a\u2019r gymuned \u2013 a hanes."}, {"text_idx": "#000072", "text": "Bydd y trefnwyr yn disgrifio sut mae\u2019r prosiect yn manteisio ar adnoddau agored a rhydd ar y we megis OpenStreetMap a Wicipedia/Wikidata, a\u2019r hyn rydych chi\u2019n gallu gwneud i gymryd rhan yn yr hwyl."}, {"text_idx": "#000073", "text": "Nid oes angen unrhyw brofiad na dealltwriaeth o flaen llaw, dim ond chwilfrydedd!"}, {"text_idx": "#000074", "text": "dydd Iau 5ed Awst 2021"}, {"text_idx": "#000076", "text": "Mae Mapio Cymru bellach yn llwytho\u2019n gyflymach. Dyma beth wnaethon ni i gyflymu\u2019r gweinydd"}, {"text_idx": "#000077", "text": "2 Sylw ar Mae Mapio Cymru bellach yn llwytho\u2019n gyflymach. Dyma beth wnaethon ni i gyflymu\u2019r gweinydd"}, {"text_idx": "#000078", "text": "Rydyn ni\u2019n adeiladu map cyhoeddus agored o Gymru gyda\u2019r holl enwau yn Gymraeg. Mae\u2019r map bellach yn llwytho\u2019n gyflymach i chi oherwydd gwaith diweddar."}, {"text_idx": "#000079", "text": "Dyma beth wnaethon ni i wella cyflymder llwytho\u2019r map."}, {"text_idx": "#000080", "text": "Pan rydych chi\u2019n llwytho\u2019r map, rydych chi\u2019n gweld grid o deiliau. Mae pob un yn ffeil delwedd sgwa\u0302r, fel hwn:"}, {"text_idx": "#000082", "text": "Mae\u2019r delweddau teil yn cael eu rendro o ddata map o fewn OpenStreetMap, sydd yn cael eu cadw fel pwyntiau, llwybrau, a pherthnasau. Yn ogystal a\u0302\u2019r data, mae\u2019r pentwr meddalwedd a ddatblygwyd gan brosiect OpenStreetMap wedi ei drwyddedu\u2019n rhydd."}, {"text_idx": "#000083", "text": "Wrth fynd ati i ddangos map cyfredol i ddefnyddiwr, trawsnewid data i ddelweddau yw\u2019r darn o\u2019r gwaith sydd yn cymryd y rhan fwyaf o amser. Fel arfer mae hyn yn digwydd tra bod y defnyddiwr yn llwytho\u2019r map, mae\u2019r gweinydd yn cynhyrchu a darparu\u2019r delweddau, ac yn eu cadw mewn storfa hefyd."}, {"text_idx": "#000084", "text": "Pe tasai\u2019r map yn orffenedig a therfynol byddai hynny\u2019n help. Gallen ni sicrhau bod yr holl ddelweddau teil ar y gweinydd, wedi eu rendro a chadw, a darparu nhw bob tro. Ond nid yw hynny\u2019n opsiwn ar gyfer y map cyfan am gwpl o resymau."}, {"text_idx": "#000085", "text": "Ar hyn o bryd mae map Mapio Cymru yn cael ei ddiweddaru unwaith bob nos tra bod y mwyafrif ohonom yn cysgu, ac mae capasiti\u2019r gweinydd yn dueddol o fod yn uwch. Mae angen y diweddariadau achos mae nodweddion map daearyddol ac enwau yn newid yn aml, bob tro mae rhywun yn golygu OpenStreetMap. Fel arfer mae hyn yn welliant i\u2019r map, e.e. rhywun yn ychwanegu enw i nodwedd. Mae\u2019r elfennau data agored yn cael ei ddiwygio\u2019n gyson, fel Wicipedia y maes mapio. Mae\u2019r golygiad yn gallu bod yn ymateb i rywbeth sy\u2019n newid yn y byd corfforol, e.e. caffi yn newid ei enw, neu orsaf dre\u0302n hyfryd newydd sbon...!"}, {"text_idx": "#000086", "text": "Felly nid oes modd i ni gadw\u2019r map mewn aspig, mae\u2019n newid trwy amser."}, {"text_idx": "#000087", "text": "Mae rhwystr arall i\u2019r syniad o rendro a chadw\u2019r holl fap i gyflymu llwytho. Mae set gwahanol o deiliau ar bob lefel chwyddo. Ar y lefelau mwyaf pell mae\u2019n bosib cadw\u2019r holl ddelweddau. Ond ar lefelau chwyddo agosach, mae\u2019r nifer o deiliau\u2019n tyfu\u2019n esbonyddol. Yn fuan mae angen llwythi o amser a le storio, sydd yn fwy nag sydd gyda ni."}, {"text_idx": "#000088", "text": "Er enghraifft oedd Cymru gyfan ar lefel chwyddo 17 yn cymryd ychydig dros saith awr i\u2019w rendro dros nos. Mae hynny\u2019n ormod o amser."}, {"text_idx": "#000090", "text": "Beth yw\u2019r ardaloedd map o \u2018ddiddordeb\u2019 neu \u2018berthnasedd\u2019, a sut ydyn ni\u2019n gallu bod yn fwy fanwl pendant am hyn?"}, {"text_idx": "#000091", "text": "I ddechrau, roedd gennym ragdybiaeth y byddai\u2019r ardaloedd a\u0302 phoblogaeth wasgaredig yn cael eu hymweld ar y map yn llai aml nag ardaloedd poblog iawn. Un dull fyddai rendro ardaloedd uwchlaw trothwy dwysedd poblogaeth penodol."}, {"text_idx": "#000092", "text": "Yna sylweddolais fod datrysiad arall yn llawer mwy parod i fynd, a hyd yn oed yn well. Gallem gyfeirio at geisiadau porwr agregedig am deiliau i weld pa rannau o\u2019n map yr ymwelwyd a\u0302 hwy fwyaf. Mae hyn yn caniata\u0301u i ni edrych ar boblogrwydd hanesyddol ardaloedd hyd at lefel teiliau unigol. Roedd hwn yn ddata a oedd gennym eisoes, o fewn logiau gweinydd."}, {"text_idx": "#000094", "text": "Map gwres o flwyddyn o ymweliadau ar bob lefel chwyddo."}, {"text_idx": "#000095", "text": "Mae\u2019n ymddangos bod yr ardaloedd poblogaidd yn cyfateb i ddwysedd y boblogaeth. Efallai y bydd perthynas hefyd a\u0302 nifer a/neu ganran y siaradwyr Cymraeg mewn gwahanol ardaloedd, sydd ar gael o ddata\u2019r Cyfrifiad."}, {"text_idx": "#000096", "text": "Dw i wedi cyfarwyddo\u2019r gweinydd i rendro\u2019r teiliau a\u2019u storio. Rydym wedi dewis yr ardaloedd hyn:"}, {"text_idx": "#000097", "text": "Mae lefelau chwyddo 3 i 16 bellach wedi\u2019u rendro\u2019n llwyr."}, {"text_idx": "#000098", "text": "Mae lefelau chwyddo 17 a 18 bellach wedi\u2019u rendro\u2019n rhannol."}, {"text_idx": "#000099", "text": "Nawr mae\u2019r gweinydd yn rendro\u2019r ardaloedd hyn yn awtomatig bob nos, yn syth ar o\u0302l mewnforio\u2019r data cyfoes."}, {"text_idx": "#000100", "text": "Roedd y gwahaniaeth yn amlwg iawn pan wnes i lwytho\u2019r wefan cyn ac ar o\u0302l y newid. Cyn hyn, roeddwn i wedi codi cywilydd braidd am yr ardaloedd gwag enfawr a rhewi cyson y map, tra bod y gweinydd yn baglu ymlaen. Dw i ddim yn cael y profiad hynny bellach \u2013 o leiaf am y tro!"}, {"text_idx": "#000101", "text": "Ar gyfartaledd, mae teiliau yn llwytho mewn 40% o\u2019r amser os maen nhw wedi eu rendro ymlaen llaw. Mae hynny\u2019n welliant syfrdanol, er bod graddfa\u2019r cyflymu yn ddibynnol iawn ar faint o ddefnyddwyr sy\u2019n cyrchu\u2019r gweinydd ar unwaith."}, {"text_idx": "#000102", "text": "Mae hyd yn oed teiliau nad ydynt wedi\u2019u rendro ymlaen llaw yn llwytho\u2019n gyflymach oherwydd mae mwy o gapasiti ar y gweinydd fel arfer."}, {"text_idx": "#000103", "text": "Gyda llaw, mae rhedeg y gweinydd yn llyfn hefyd yn dibynnu ar ddewis y gosodiadau cywir. (Gwnaethom ystyried nginx fel dewis arall yn lle Apache ond ymddengys nad oes ganddo modiwl addas fel mod_tile.)"}, {"text_idx": "#000104", "text": "Wrth i ni ennill mwy o ddiddordeb a defnyddwyr ar gyfer y map dw i\u2019n disgwyl y bydd yn rhaid i mi ymweld a\u0302 hyn eto. Mae eich cyfraniadau at gostau prosiect bob amser yn ddefnyddiol."}]