[{"text_idx": "#000003", "text": "Digwyddodd yr achosion llys hyn dan \u2018Ddeddf Barnu a Chosbi Troseddwyr Ifanc yn gynt\u2019 1847. Anfonwyd collfarnau dan y Ddeddf hon at y Clerc Heddwch ac fe\u2019u cadwyd ymhlith cofnodion y Sesiynau Chwarterol. Yr un fu\u2019r system i bob pwrpas tan 1879. Yn y flwyddyn hon daeth trefniadau gweinyddol newydd i rym a rhoddwyd y gorau i gasglu\u2019r collfarnau hyn ynghyd mewn system ganolog."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Mae\u2019r collfarnau yn erbyn pobl ifanc wedi eu rhwymo mewn 14 o gyfrolau, gyda rhyw 150 o gollfarnau ymhob un. Mae\u2019r erthygl hon yn canolbwyntio ar y gyfrol gyntaf, sy\u2019n cynnwys collfarnau\u2019r cyfnod rhwng 1847 a 1852. Mae pob collfarn yn ymddangos ar ddarn ar waha\u0302n o femrwn, ac mewn ffurf yr oedd y Ddeddf wedi penderfynu arni. Mae rhai wedi eu hysgrifennu\u2019n gyfan gwbl mewn llawysgrifen, ond roedd llawer o lysoedd yn defnyddio ffurflenni wedi eu printio, gyda\u2019r manylion yn unig mewn llaw ysgrifen."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Nodir y dyddiad yn gyntaf, ac yna\u2019r lle; enw\u2019r troseddwr; enwau\u2019r ustusiaid a oedd llofnodi a selio pob ffurflen; y math o lys; dyddiad y drosedd ac oedran y troseddwr ar y dyddiad hwnnw; y lle y digwyddodd y drosedd; yr eitem a ddygwyd ac amcangyfrif o\u2019i gwerth ac enw ei pherchennog; a\u2019r ddedfryd, yn cynnwys lle byddai\u2019n cael ei gweithredu. Weithiau mae mwy nag un troseddwr ar yr un ffurflen, os cyflawnwyd y drosedd ar y cyd ganddynt. Weithiau, bydd bylchau yn y wybodaeth \u2013 os bu\u2019n amhosibl barnu oedran troseddwr, er enghraifft."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Roedd cyd-droseddu yn golygu bod y 141 o ddogfennau yn y gyfrol gyntaf yn cynrychioli 152 o gollfarnau. O\u2019r rhain, Llys Heddlu Merthyr Tudful a benderfynodd ar 67 ohonynt. Roedd 33 yng Nghaerdydd, 22 yng Nghwrt Bach Abertawe ac 16 yng Ngahstell-nedd. Roedd y gweddill yn y Bont-faen, Pen-y-bont ar Ogwr, Llandaf, Caerffili, Llantrisant ac Aberda\u0302r. Mae hyn fel petai\u2019n cadarnhau\u2019r gred bod troseddu gan bobl ifanc, neu erlyn troseddwyr ifanc beth bynnag, yn brin mewn ardaloedd gwledig."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Benjamin Evans, 13 oed, oedd yn gyfrifol am y lladrad diwydiannol mwyaf uchelgeisiol. Fe ddygodd \u2018beiriant\u2019 gwerth \u00a350 oedd yn eiddo i Syr Josiah J. Guest o Waith Haearn Dowlais. Dyma\u2019r eitem ddrutaf sydd yn y gyfrol. Mae ambell achos o raffau, sachau ac offer bychain yn cael eu dwyn hefyd yn y gyfrol, gyda\u2019u gwerth ond yn swllt neu ddau i gyd."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Mae\u2019n rhaid mai rheolwyr a pherchnogion y diwydiannau oedd y tu o\u0302l i\u2019r erlyniadau hyn. Gydag achosion eraill o ladrata, mae nifer o gwynion gan bobl oedd yn cadw siopau, yr oedd unrhyw ddwyn oddi wrthynt yn effeithio ar eu bywoliaeth. Gellir gweld hyn drwy groesgyfeirio achosion o ddwyn bwyd ym 1852 gyda chyfeirlyfr masnach y flwyddyn honno: Yr un dyn mae\u2019n siw\u0302r oedd John Hughes, y dygodd Thomas Kenvin 84 pwys o datws oddi wrtho a\u0302 John Hughes, groser, Stryd Fawr Dowlais. Mae\u2019n bosibl mai John Cross oedd a\u0302 siop groser yn Great Frederick Street Caerdydd oedd y dyn y dygodd Dennis Murray 2 bwys o gig moch oddi wrtho."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Roedd bwydydd eraill a gafodd eu dwyn yn cynnwys cig llo, lemwns, afalau a the a digwyddodd y lladradau hyn ym Merthyr, Abertawe a Chaerdydd. Mae\u2019r cyfanswm o 10 collfarn yn rhyfedd o isel; mae\u2019n bosibl bod pobl yn amharod i erlyn troseddau llai fel y rhain."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Gellir gweld patrwm clir yn y dedfrydau. Mae gwahaniaeth mawr yng nghosbau\u2019r merched a\u2019r bechgyn. Y gyfraith ei hun oedd yn gyfrifol am hyn i raddau. Dim ond bechgyn a ga\u0302i eu chwipio, er enghraifft. Ond mae\u2019n glir mai merched yn unig oedd yn derbyn dirwyon yn lle carchar. Cafodd hanner y merched ddirwy o 5s neu 10 swllt. O blith y bechgyn, roedd y ddirwy uchaf yn \u00a33, sef y mwyaf y gellid bod wedi ei rhoi."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Roedd un newid mawr i\u2019r dedfrydu yn ystod y cyfnod rhwng 1847 a 1879. Pasiwyd cyfres o Ddeddfau a gyflwynodd y dewis o anfon troseddwyr i ysgolion diwygio neu ddiwydiannol. Roedd yr ysgolion diwygio ar gyfer troseddau a allai fod wedi arwain at garchar. Roedd yr ysgolion diwydiannol ar gyfer pawb arall a ddeuai o flaen eu gwell. Fodd bynnag, mae\u2019n ymddangos bod y cosbau newydd hyn wedi eu defnyddio ar ben y cosbau oedd eisoes ar gael, nid yn eu lle. Cafodd Thomas Barry, a ddygodd chwe tharten riwbob ym 1864, ei ddedfrydu i 14 diwrnod o lafur caled a 4 mlynedd mewn ysgol ddiwygio. Byddai troseddau o\u2019r fath yn y 1850au wedi derbyn y llafur caled yn unig fel cosb."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mae\u2019r ychydig enghreifftiau hyn yn rhoi blas ar fywyd troseddwyr ifanc y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Diolch i waith diflino gwirfoddolwyr Archifau Morgannwg, yn enwedig Laurie Thompson, gellir chwilio calendrau Collfarnau Pobl Ifanc Morgannwg yng nghatalog Canfod yr Archifau Defnyddiwch y cyfeirnod Q/S/JC. Cewch wybod mwy yma am droseddau a chosbau Morgannwg yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Efallai y dewch o hyd i rai o\u2019ch cyndeidiau ymhlith y troseddwyr!"}, {"text_idx": "#000020", "text": "Oes gennych chi gyfrif yn barod? Mewngofnodwch nawr."}]