[{"text_idx": "#000001", "text": "Am fod y Swyddfa Ryfel yn ystyried meddiannu 27,000 acer o dir amaethyddol yn ardal Tregaron er mwyn creu gwersyll i hyfforddi\u2019r Royal Engineers. Roedd hyn yn dilyn gweithredoedd tebyg ym Mhenyberth, Epynt, y Preselau ayyb. Yn nes ymlaen, ystyriwyd ehangu\u2019r gwersyll milwrol ym Mronaber ger Trawsfynydd hefyd. Roedd Plaid Cymru ar flaen y gad yn gwrthwynebu\u2019r rhain i gyd yn eu tro."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Parhaodd yr ymgyrch i achub Tregaron yn benodol rhwng hydref 1947 a haf 1948. Dyddiad y brotest a welir yn y ddau lun hyn oedd dydd Iau, 16 Hydref 1947."}, {"text_idx": "#000003", "text": "Cynhaliwyd y brotest sydd yn y ddau lun (\u2018gorymdaith faneri\u2019) yn Park Place, Caerdydd, ddydd Iau, 16 Hydref 1947. Y diwrnod hwnnw, roedd y Swyddfa Ryfel mewn cynhadledd a\u0302 gweinyddiaethau eraill y llywodraeth yn trafod y cynlluniau. Cyflwynwyd \u2018degau o delegramau ... o bob rhan o Gymru yn gwrthdystio yn erbyn y bwriad\u2019 i Swyddog Cynllunio Gwlad a Thref yn Park Place y bore hwnnw"}, {"text_idx": "#000004", "text": "Plaid Cymru oedd yn arwain yr ymgyrch yn Nhregaron, mewn cydweithrediad a\u0302 ffermwyr lleol ac Undeb Cymru Fydd. Protest gan Blaid Cymru yn benodol oedd yr un yng Nghaerdydd, ac 20 o aelodau\u2019r Blaid a gymerodd ran ynddi. Yn yr ail lun, mae\u2019r gorymdeithwyr yn cael eu harwain gan Nans Jones oedd yn gweithio yn Swyddfa\u2019r Blaid yng Nghaerdydd. Mae hi i\u2019w gweld yn y llun cyntaf hefyd, yn sefyll yn ail o\u2019r dde wrth ymyl J. E. Jones, yr Ysgrifennydd Cyffredinol (sy\u2019n sefyll ar y palmant)."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Roedd rhai o\u2019r brwydrau yn cael eu hennill ac eraill yn cael eu colli. Un a enillwyd oedd hon, a bu\u2019n rhaid i\u2019r Swyddfa Ryfel roi\u2019r gorau i\u2019r cynlluniau i feddiannu\u2019r tir yn Nhregaron erbyn haf 1948."}]