[{"text_idx": "#000001", "text": "Fis Rhagfyr diwethaf, rhannodd y Prosiect Llongau-U stori ryfeddol daeargi bach o\u2019r enw Lotte a ddaeth i fyw ymhlith criw llong danfor Almaenig, yr U 91, yng ngwanwyn 1918. Os cofiwch, roedd yr U 91, dan reolaeth Alfred von Glasenapp, yn patrolio Mo\u0302r Iwerddon. Yn ystod wythnos gyntaf y patro\u0302l, fe dreuliodd yr U 91 y rhan fwyaf o\u2019r amser yn cuddio rhag confois neu byth yn mynd yn ddigon agos at longau masnach i allu cychwyn ymosodiad."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Ond erbyn yr ail wythnos ar y mo\u0302r fe ddechreuodd pethau newid ac ar 26 Ebrill fe ddaeth yr U 91 ar draws yr ETHEL, sgwner bren fach, a oedd yn cludo llwyth o lo Cymreig o Gaerdydd i New Ross. Yn eu brys i adael eu llong ddiarfog, anghofiodd y criw am gi\u2019r llong, a gafodd ei achub gan y tanforwyr Almaenig a\u2019i gymryd ar fwrdd yr U 91 cyn suddo\u2019r ETHEL. Mabwysiadodd Alfred von Glasenapp y daeargi a\u2019i enwi\u2019n \u2018Lotte\u2019. Er boddhad pawb, ymgynefinodd yn gyflym iawn a\u0302 bywyd ar fwrdd y llong danfor."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Mewn un llun, gellir ei gweld rhwng dau garcharor rhyfel yr oedd yr U 91 wedi\u2019u cipio yn ystod yr ymgyrch benodol hon. Yn ei ddyddiadur preifat, mae Glasenapp hefyd yn crybwyll bod Lotte\u2019n ei mwynhau ei hun yn gorweddian yn yr haul rhwng y tanforwyr a oedd yn torheulo ar y dec yn ystod adegau llonydd ar y mo\u0302r. Mewn llun arall, a dynnwyd yn un o ganolfannau llongau tanfor yr Almaenwyr yn haf 1918, fe\u2019i gwelir yng nghwmni criw cyfan yr U 91."}, {"text_idx": "#000006", "text": "Lotte, canol y rhes flaen, gyda chriw yr U 91 cyn iddynt gychwyn am yr Azores i ymgymryd a\u0302 phatro\u0302l rhwng mis Gorffennaf a mis Awst 1918. Ffynhonnell: Freundeskreis Traditionsarchiv Unterseeboote e.V."}, {"text_idx": "#000007", "text": "Pan aethom ati i rannu hanes Lotte a\u2019r llong danfor Almaenig, doedden ni ddim yn gwybod beth oedd wedi digwydd i\u2019r ci bach ar o\u0302l y rhyfel ond roeddem yn awyddus iawn i ddarganfod mwy. Gwnaethom ape\u0302l am wybodaeth am dynged Lotte er mwyn llenwi\u2019r bylchau. Cysylltwyd a\u0302\u2019r cyfryngau Almaenig hyd yn oed yn y gobaith y byddent yn helpu i rannu stori Lotte. Buom yn aros, ac yn gobeithio, ond ni chlywsom gan neb \u2013 hyd fis Mehefin eleni pan gyrhaeddodd e-bost gan un o ddisgynyddion Glasenapp."}, {"text_idx": "#000008", "text": "A dyma\u2019r hyn a ysgrifennodd:"}, {"text_idx": "#000009", "text": "Dim ond ddoe y deuthum o hyd i\u2019r cofnod am Lotte a\u2019r U 91 ar eich gwefan, ac i ddechrau doeddwn i ddim yn gallu credu fy llygaid. Roeddwn i wedi clywed stori \u2018Lotte\u2019 lawer gwaith gartref a phrofiad arbennig iawn oedd ei gweld hi\u2019n cael ei chodi o chwedlau teuluol i fyd hanes dogfennol. Doedd neb yn gwybod o ba long y daeth Lotte na sut yn union y cafodd y llong ei suddo, ond pleser gen i yn awr yw rhoi ychydig o wybodaeth am beth a ddigwyddodd i Lotte wedyn."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Alfred von Glasenapp, achubwr Lotte a chapten yr U 91, oedd fy nhad-cu ar ochr fy mam, ond wnes i ddim cyfarfod ag ef erioed. Yn o\u0302l fy mam, cadwodd Lotte ar ei gwch hyd ddiwedd y rhyfel, ac ar o\u0302l cael ei ryddhau o\u2019r llynges, aeth a\u0302 hi i fyw gydag ef yn Johannisburg (Pisz heddiw) yn Nwyrain Prwsia. Ond rywbryd wedyn, bu\u2019n rhaid iddo ei gadael hi gyda pherthnasau. Yn y modd hwn y daeth Lotte yn gi teulu nhw, a gallai fy niweddar dad, a anwyd ym 1918, gofio chwarae gyda hi pan oedd yn ifanc iawn. Fe gafodd hi gw\u0302n bach hefyd, ond bu farw yn y 1920au, o\u2019r gynddaredd mae\u2019n debyg. Ganwyd fy mam ym 1924, a dim ond stori\u0308au a glywsai hi amdani."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Wrth edrych drwy albymau\u2019r teulu, daeth fy mam o hyd i ffotograff ohoni hi ei hun a chi bach o\u2019r enw \u2018Lotti\u2019 \u2013 yn o\u0302l yr ysgrifen o dan y llun. Mae\u2019r ci hwn yn debyg o ran maint a lliw i Lotte. Dydy fy mam ddim yn cofio\u2019r sefyllfa gan mai dwy oed yn unig oedd hi pan dynnwyd y llun, ond mae\u2019n ddigon posibl bod Lotte\u2019n dal yn fyw ym 1926."}, {"text_idx": "#000013", "text": "Sut bynnag, y wybodaeth a oedd yn fwy diddorol byth i mi yn eich erthygl oedd y so\u0302n am ddyddiaduron preifat Glasenapp, yr oeddwn i\u2019n meddwl eu bod wedi\u2019u colli am byth. Yn o\u0302l fy mam, pan gafodd fy nhad-cu a\u2019m mam-gu eu gyrru o Silesia ym 1946, fe guddiodd fy mam-gu y dyddiaduron hyn mewn tas wair (o bob man), yn y gobaith y byddent yn gallu dod yn o\u0302l yn fuan i\u2019w no\u0302l. Ond ni ddigwyddodd hynny wrth gwrs. Mae\u2019n ymddangos bod y dyddiaduron rhyfel yn bwysig iawn i\u2019m tad-cu, gan iddo fynd mor bell a\u0302 chael teipydd proffesiynol i wneud copi ohonynt a chynnwys ffotograffau ynddynt yr oedd wedi\u2019u tynnu ar fwrdd ei long danfor. Ar hyd y blynyddoedd, byddai fy mam yn mynegi ei gofid bod y dogfennau hyn wedi mynd i ddifancoll."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mae bron yn amhosibl credu bod y dyddiaduron wedi goroesi, ac eto rydw i\u2019n eich gweld chi\u2019n dyfynnu ohonynt mewn du a gwyn. Fe fyddwn i\u2019n ddiolchgar iawn iawn pe gallech roi unrhyw wybodaeth i mi am leoliad presennol y dogfennau ac a oes modd cael copi ohonynt, ni waeth beth fydd y gost. Llawenydd mawr i\u2019m mam, sy\u2019n 95 oed, fyddai gweld y dystiolaeth hon o fywyd ei thad yn ailymddangos, yn wyrthiol, ar o\u0302l mwy na saith degawd."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Tudalen o albwm lluniau preifat o darddiad anhysbys sy\u2019n dyddio\u2019n o\u0302l i gyfnod y Rhyfel Byd Cyntaf, ym meddiant w\u0302yr Alfred von Glasenapp. Gyda\u2019r cloc o\u2019r chwith uchaf: (1) Y Capten Ellis Morris Roberts o\u2019r BIRCHLEAF, a gymerwyd yn Garcharor Rhyfel gan yr U 91 ar 23 Chwefror 1918, gyda\u2019r Capten John White o\u2019r ROCKPOOL. (2) Ar fwrdd yr U 91 \u2013 mae\u2019n bosibl mai von Glasenapp yw\u2019r ail o\u2019r chwith. (3 a 4) yr U 91 wedi dychwelyd i Wilhelmshaven ar o\u0302l patro\u0302l llwyddiannus ac yn cael ei chroesawu gan Gomander y Llyngesan Longau Tanfor."}, {"text_idx": "#000016", "text": "Yn ogystal a\u0302 chael holl hanes Lotte erbyn hyn, rydym wedi rhannu gwybodaeth am leoliad presennol y dyddiaduron a\u0302\u2019r w\u0302yr Glasenapp a rhai o\u2019r lluniau a dynnwyd ar fwrdd yr U 91 yn ystod y gwanwyn pan ddaeth Lotte i fyw ar y llong."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Hoffem ddiolch eto i ddisgynyddion Glasenapp am rannu gweddill stori Lotte gyda ni ac am roi caniata\u0302d i gyhoeddi ei e-bost ar ein blog. Ar o\u0302l credu am ddeng mlynedd a thrigain bod dyddiaduron preifat eu tad-cu a\u2019u tad wedi\u2019u colli am byth, gobeithiwn eu bod yn cael pleser o gau rhai o\u2019r bylchau yn hanes eu teulu."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Llongddrylliad llong danfor a suddwyd ar Ddiwrnod Nadolig 1917 \u2013 wedi\u2019i warchod bellach\nAnimeiddiad : Carcharorion Almaenig mewn ymgais feiddgar i ddianc o\u2019r Gogarth, Llandudno"}, {"text_idx": "#000019", "text": "Llongddrylliad llong danfor a suddwyd ar Ddiwrnod Nadolig 1917 \u2013 wedi\u2019i warchod bellach"}, {"text_idx": "#000021", "text": "Royal Commission on the Ancient"}]