[{"text_idx": "#000006", "text": "SAF: llawfeddygaeth, trin dannedd a fferyllfa"}, {"text_idx": "#000008", "text": "Ynghanol prifddinas Madagascar, Antananarivo, mewn rhan o swyddfeydd FJKM (Fiangonani\u2019i Jesoa Kristy eto Madagasikara), sef Eglwys Iesu Grist ym Madagascar, mae fferyllfa a chlinig dannedd sy\u2019n cael eu cynnal gan fudiad o\u2019r enw SAF (Sampan\u2019Asa momba ny Fampandrosoana). Cafodd SAF ei sefydlu\u2019n rhan o raglen datblygu FJKM, i fynd i\u2019r afael a\u0302\u2019r diffygion anferth mewn gofal iechyd. Ym Madagascar, dim ond 3,000 o feddygon a 5,500 nyrs sy\u2019n gwasanaethu 25,000,000 o bobl. Mae gofal meddygol yn ddrud a\u2019r tu hwnt i bocedi cyfartaledd y boblogaeth. Gall cwrs o wrthfiotigau gostio cymaint a\u0302 chyflog pythefnos i weithiwr cyffredin."}, {"text_idx": "#000009", "text": "Mae gan SAF gynllun i sefydlu fferyllfeydd ledled y wlad lle gall pobl gyffredin fynd a gweld meddyg am 19% o\u2019r pris mewn meddygfa arferol. Mae\u2019r moddion hefyd yn rhatach. Mae gyda nhw bellach rwydwaith o 36 fferyllfa a 3 o\u2019r rheiny yn y brifddinas."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Does dim gwasanaeth iechyd am ddim ym Madagascar ac mae SAF yn cynnig gwasanaeth meddygol llawer rhatach e.e. mae gweld meddyg a chael moddion trwy SAF yn costio \u00a32.20 o\u2019i gymharu ag \u00a311 mewn meddygfa breifat; cost defnyddio camera uwch-sain yw \u00a31.75, o\u2019i gymharu a\u0302 \u00a34.50 mewn meddygfa breifat."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mae SAF yn recriwtio meddygon, nyrsys neu fydwragedd ac yn darparu adeilad addas, ynghyd a\u0302 gwerth 6 mis o foddion sylfaenol a chefnogaeth goruchwylwyr. Trwy godi ta\u0302l bychan am weld meddyg a moddion, gall y staff meddygol gynnal eu teuluoedd, prynu moddion newydd a diogelu gwasanaeth cymunedol sy\u2019n gynaliadwy a fforddiadwy."}, {"text_idx": "#000012", "text": "Dr Philipe Ramarosandratana sy\u2019n arwain y ti\u0302m yn y brif fferyllfa ac mae\u2019n cynnwys 2 feddyg, 2 nyrs, deintydd a staff gweinyddu. Mae\u2019r holl staff meddygol yn gweld 50-60 claf bob dydd. Dr Philipe oedd Cyfarwyddwr Rhaglen Iechyd Cymunedol Genedlaethol Madagascar ond gadawodd y swydd honno i ddod i weithio i SAF ac mae\u2019n rheoli\u2019r brif fferyllfa ers mwy na 25 mlynedd. \u2018Mae\u2019n bleser a braint gweithio gyda\u2019r eglwys,\u2019 meddai. \u2018Nid ennill arian sy\u2019n fy ysgogi.\u201d"}, {"text_idx": "#000013", "text": "Bydd y staff yn trin clefydau amrywiol ymhlith oedolion a phlant, yn rhwymo briwiau a chlwyfau, yn darparu moddion at anhwylderau tymor hir, yn brechu, yn cynnal clinigau mamolaeth a chyngor am atal cenhedlu, cynllunio teulu a chyngor meddygol cyffredinol. Os oes angen triniaeth fwy arbenigol, caiff cleifion eu cyfeirio i ysbyty."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Y nyrs famolaeth sy\u2019n cynnal y glinig mamolaeth ac atal cenhedlu; bydd yn cynnal archwiliadau rwti\u0302n a rhoi cyngor am gynllunio teulu. Mae gan y clinig gamera uwchsain, a roddwyd gan eglwys yn Korea. Mae angen camera newydd ond byddai\u2019n costio \u00a35,0000 (25 miliwn Ariary). Mae clinigau wedi-geni hefyd, gyda chyngor am fwydo a maeth, gyda\u2019r nod o wneud popeth posib i sicrhau bod y baban newydd yn goroesi ac yn cael ei warchod rhag y clefydau plant sy\u2019n parhau\u2019n gyffredin yno. Er enghraifft, dywedodd Dr Philipe ei fod wedi gweld 7 achos o polio yn ystod y flwyddyn ddiwetha\u2019."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Mae\u2019r brif fferyllfa yn cynnig gwasanaeth trin dannedd, sy\u2019n brin mewn gwlad heb ddim ond 57 deintydd. Mae\u2019r deintydd yn o 4 niwrnod yr wythnos ac mae\u2019r stafell aros yn orlawn bryd hynny!"}, {"text_idx": "#000016", "text": "Yn eu gwaith, mae SAF yn rhoi pwyslais ar atal clefydau. Maen nhw\u2019n cynnal ymgyrch i frechu rhag polio, gan greu poster arbennig am hynny ar gyfer ysgolion ac eglwysi. Yn ddiweddar, dosbarthodd y fferyllfa wybodaeth am y pla, a chynnig cyngor ymarferol am warchod rhagddo. Gan fod diffyg maeth yn broblem i tua 51% o\u2019r boblogaeth, mae SAF yn cynnal Rhaglen Faeth Genedlaethol mewn pentrefi gwledig lle mae eu fferyllfeydd. Maen nhw hefyd yn gweithio i godi ymwybyddiaeth am glefydau cyffredin, fel TB a malaria a chynnig cyngor am HIV ac AIDS."}, {"text_idx": "#000017", "text": "Bellach, mae gan SAF statws NGO ei hunan ond mae\u2019r berthynas agos ag FJKM yn parhau. Dim ond am foddion y bydd gweinidogion FJKM yn talu, nid am weld meddyg, a chaiff gweinidogion wedi ymddeol y cyfan am ddim."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Y problemau mwya\u2019 yw diffyg cyllid, prinder moddion a gweithwyr meddygol cymwys yn cael eu denu dramor gan gyflogau uwch. Eto, mae\u2019r fferyllfeydd yn gwneud cyfraniad allweddol i iechyd yng nghymunedau Madagascar. Yng ngeiriau Dr Philipe, mae gofal iechyd yn uchel ar restr blaenoriaethau pobl \u2018am fod pobl iach yn cyrraedd eu potensial\u2019"}]