[{"text_idx": "#000000", "text": "Newid Hinsawdd a Threftadaeth yr Arfordir"}, {"text_idx": "#000001", "text": "Mae\u2019r gallu i gynhyrchu mapio drwy orgyffwrdd ffotograffau o\u2019r awyr drwy broses a elwir yn ffotogrametreg wedi bod yn dechneg graidd mewn mapio ers blynyddoedd lawer. Mae datblygiadau diweddar mewn prosesu ffotograffig gan ddefnyddio techneg sy\u2019n cael ei hadnabod fel Strwythur o Symudiad (SfM) yn galluogi defnyddio technegau ffotogrametrig i\u2019w defnyddio ar orsafoedd gwaith sylfaenol a gliniaduron gan ddefnyddio meddalwedd cost isel. Mae SfM yn dadansoddi delweddau\u2019n gorgyffwrdd ac yn defnyddio technegau cyfateb pixel i echdynnu geometreg testun y ffotograffiaeth. O gyfuno hyn a\u0302\u2019r gallu i dynnu lluniau o\u2019r awyr o Gerbyd Awyr Dioruchwyliaeth (UAV) neu ddro\u0302n mae\u2019n creu system fapio bwerus a hyblyg."}, {"text_idx": "#000002", "text": "Mae cynnyrch prosesu Strwythur o Symudiad yn Fodel Arwyneb Digidol (DSM) o\u2019r ardal leol gyda manylder eithriadol uchel. Mae\u2019r manylder arolygu yn gyffredinol yn yr ystod 2 i 5cm, gan hyd yn oed weithio gyda ffotograffiaeth o UAV lefel mynediad."}, {"text_idx": "#000004", "text": "Un elfen hanfodol o'r broses hon, yn enwedig os mai canfod newid yw'r prif amcan, yw'r gallu i roi'r DSM yn fanwl gywir yn ei leoliad daearyddol. Mae'n debyg mai system fapio genedlaethol yw hon fel yr Irish Transverse Mercator (ITM) yn Iwerddon. Mae angen Systemau Lloeren Mordwyo Byd-eang (GNSS), naill ai drwy synwyryddion mewnol ar yr UAV neu drwy ddefnyddio marcwyr tir a arolygir yn fanwl gywir. Pan wneir hyn, mae arolwg sylfaen wedi\u2019i sefydlu y gellir cymharu arolwg yn y dyfodol yn ei erbyn, a\u2019i gynnal i'r un fanyleb. Wedyn gellir nodi a mesur newid."}, {"text_idx": "#000005", "text": "Dull rheoli arolwg GNSS yn cael ei fesur ar darged rheoli ar y tir"}, {"text_idx": "#000006", "text": "Mwnt a Beili Glascarrig, Sir Wexford"}, {"text_idx": "#000007", "text": "Mae safle mwnt a beili Glascarrig ar bentir sy\u2019n edrych dros yr arfordir. Yn 1167, glaniodd Diarmuid Mac Murchada yng Nglascarrig ar o\u0302l dychwelyd i Iwerddon a gofyn am help Brenin Harri II i adfer ei deyrnas, sef Leinster. Mae\u2019n bur debyg bod y castell mwnt a beili wedi cael ei adeiladu gan William de Caunteton ar ddiwedd y 12fed ganrif. Yn 1311, dinistriwyd Glascarrig gan MacMurchadas. Bryd hynny mae aneddiad sylweddol sy\u2019n cynnwys 48 o diroedd bwrdais wedi\u2019i gofnodi yng Nglascarrig ac efallai bod y safle wedi cael ei adael ar o\u0302l yr ymosodiad hwn."}, {"text_idx": "#000008", "text": "Mae\u2019r mwnt, twmpath a\u0302 chopa gwastad wedi\u2019i orchuddio gan laswellt sy\u2019n bron i 6m o uchder a 36m mewn diametr, wedi\u2019i ddiffinio gan ffos gwaelod fflat. I\u2019r de o\u2019r mwnt mae ardal gaeedig neu feili sydd a\u0302 chlawdd o ddaear o\u2019i amgylch. Mae\u2019r safle mewn ardal o ddrifft rhewlifol sy\u2019n ei wneud yn eithriadol agored i erydiad. Mae erydiad ardal ddwyreiniol y beili a\u2019r ffos wedi creu casgliad cyfoethog o grochenwaith ac esgyrn anifeiliaid."}, {"text_idx": "#000010", "text": "Mae\u2019r mwnt a\u2019i dirwedd wedi cael eu mapio gan arolwg UAV ddwywaith hyd yma ar gyfer prosiect CHERISH (Mehefin 2018 a Chwefror 2019). Sefydlodd arolwg 2018 y llinell sylfaen, ar gyfer cymharu arolygon yn y dyfodol yn ei erbyn yn fanwl er mwyn canfod newid."}, {"text_idx": "#000011", "text": "Mae\u2019r arolygon hyd yma wedi defnyddio\u2019r un UAV, ac wedi creu mwy na 400 o luniau, yn barod i gael eu prosesu drwy feddalwedd SfM. I sicrhau bod modd mapio arolwg yn fanwl gywir i ITM, sicrhawyd rheolaeth GNSS. Cynhyrchwyd DSM ac orthoddelwedd o\u2019r mwnt, gyda manylder o 2.5cm, a manwl gywirdeb lleoliadol, mewn ITM, i radd arolygu well na 2cm."}, {"text_idx": "#000013", "text": "I asesu a oes unrhyw newid wedi digwydd, mae\u2019r ddau DSM yn cael eu harchwilio yn ein System Gwybodaeth Daearyddol (GIS). Mae model rhyddhad cysgodol o bob DSM yn galluogi cymharu gweledol, sy\u2019n awgrymu nad oes unrhyw newid dramatig wedi digwydd."}, {"text_idx": "#000014", "text": "Mae archwiliad gweledol yn hynod oddrychol. Nid yw\u2019n arbennig o wyddonol a gallai golli newidiadau bychain ond arwyddocaol yn y dirwedd. Mae GIS yn galluogi i ni wneud yn llawer gwell na hyn drwy gyfrifiadau mathemategol i gyfrifiadura\u2019r gwahaniaethau a\u2019u harddangos yn raffig ar fap gwyriad."}, {"text_idx": "#000015", "text": "Cymharu gweledol rhwng y modelau rhyddhad cysgodol wedi\u2019u creu o ddata DEM a gofnodwyd ym mis Mehefin 2018 (llun ar y chwith) a Chwefror 2019 (dde)"}, {"text_idx": "#000017", "text": "Mae\u2019r map gwyriad yn cadarnhau nad oes llawer wedi newid yng Nglascarrig yn ystod y cyfnod Mehefin 2018 \u2013 Chwefror 2019; mae\u2019r safle wedi parhau\u2019n sefydlog. Nid yw hyn yn syndod mawr efallai gan fod hwn yn gyfnod cymharol fyr o amser, heb storm fawr. Mae mwyafrif y safle o fewn yr ystod +/-0.1m ond mae rhai ardaloedd, yr arlliwiau glas, a oedd yn uwch yn 2018. Gellir esbonio hyn gan y gwahaniaethau mewn tyfiant llystyfiant tymhorol, arolwg ym mis Mehefin yn 2018, ac arolwg ym mis Chwefror yn 2019. Dyma wers i\u2019w dysgu \u2013 wrth gynllunio ail arolygon, os yw\u2019n bosibl, dylid cyfateb yr amser o\u2019r flwyddyn. Traeth o gerrig ma\u0302n yw\u2019r arlliwiau coch ar ymyl ddwyreiniol yr ardal, sy\u2019n ymddangos yn uwch yn 2019, gan ddynodi natur ddeinamig y blaendraeth."}, {"text_idx": "#000018", "text": "Mae\u2019r dadansoddiad hwn, er nad yw\u2019n datgelu unrhyw ddifrod sylweddol ar y safle y tro hwn, wedi rhoi gwybodaeth eithriadol ddefnyddiol o ran profi gwerth y dechneg. Mae\u2019n rhoi hyder y bydd mapio UAV ailadroddus yn datgelu graddfa unrhyw erydiad a fydd yn digwydd ar ein safleoedd monitro yn y dyfodol."}, {"text_idx": "#000019", "text": "Map gwyriad yn dangos y gwahaniaeth uchder gafodd ei gyfrif yn y DEM o 2019 a 2018"}, {"text_idx": "#000024", "text": "Reencaheragh: caer gyda golygfeydd mynachaidd"}, {"text_idx": "#000025", "text": "Tirweddau coll \u2013 Cipolwg ar y gorffennol a rhybudd ar gyfer y dyfodol!"}, {"text_idx": "#000026", "text": "Caer Rosslare: yn nannedd y storm ac ymchwydd y tonnau"}, {"text_idx": "#000027", "text": "Ar drugaredd duwiau'r tywydd: arolygu morol yng Nghymru"}, {"text_idx": "#000029", "text": "Ymchwilio i'r Cofnod o Stormydd Hanesyddol"}]