text: “Vilt tú gera tær eina mynd av framtíðini, kanst tú ímynda tær ein stivla, ið traðkar eitt mannaandlit undir fóti – og gevst ikki.”
text: #000000
text: Hetta er skakandi sitat úr dystopisku framtíðarskaldsøguni “1984” skrivað av George Orwell. Ein klassikari, sum fyrst kom út í 1949, og sum enn vekir miklan ans í dag og er ein besti seljari hjá Amazon 2017 og 2021. Í 2020 var bókin útgivin á føroyskum av Sprotanum, ið Knút Olsen hevur umsett.
text: #000001
text: Í einum heimi, har fanatisk nationalisma er minsta kravið, stendur tað illa til, tá ið vreiði mótvegis Flokkinum birtast í Winston, og lesarin verður skjótt drigin við í spenningin, tí avleiðingarnar eru stórar, um hann verður uppdagaður.
text: #000003
text: Vert er at bíta merki í, at “1984” er skrivað út frá veruligum hendingum, og at Orwell fekk íblástur til hana frá egnum upplivingum í spanska borgarakrígginum og frá viðurskiftunum í hansara tíð, so sum 2. heimsbardaga og atombumbuálopunum í Japan í 1945. Eisini hevur propagandaorðingin í bókini, ið ljóðar: “2 + 2 = 5” verið eitt veruligt politiskt slagorð, ið varð nýtt av Sovjetsamveldinum í 1931. Tað er tá spennandi at síggja, hvussu Orwell nýtir kunnleika sín at skriva eina sannførandi lýsing av, hvussu totaliter samfeløg kunnu festa røtur.
text: #000004
text: Eitt, sum er øðrvísi við hesari bókini er, at vit ikki fáa tað, ið vit vilja, men vera tó tikin av bóli av tí ‘øðrvísna’, men dúgliga ser-hugflognum hjá George Orwell. M.a. hevur kenda orðingin “Stóribeiggi hevur eyguni við tær” (á eingilskum máli “Big brother is watching you”) uppruna úr hesi bókini, og hon verður brúkt í fleiri høpum í dag, sum tey flestu kenna til. Til dømis hava fleiri filmar og seriur heitið “Big Brother”.
  Finnbogi, Joan og Rebekka E.
  Tað er serliga áhugavert, hvussu samfelagið í Oseania spælir við huganum hjá lesaranum, og hvussu ein fer at samanbera við sítt egna samfelag. Millum mangt annað, leiddust tankarnir til dokumentarfilmin “The Social Dilemma” frá 2020, sum ger samfelagið í “1984” eitt vet meir ræðsluvekjandi. Dokumentarurin vísir m.a. hvussu sosialu miðlarnir kunnu lættliga misnýta og stýra atburðin hjá fólki við at brúka menniskjaligu eginleikar teirra ímóti teimum, eins og vit síggja Flokkin stýra fólkinum við at manipulera við lyndi teirra á alskyns hátt til egnan fyrimun.
text: #000005
text: Og hvussu síggja vit “veruleikan”? Hóast upplýsingar aldrin hava verið so atkomiligir sum nú, kunnu flest fólk kenna seg aftur í Winston, tá ið hann er noyddur at vera árvakin, seta spurnartekin og sjálvur finna fram til “sannleika”, tí upplýsingar verða so ofta manipuleraðir, falsaðir ella beinleiðis framleiddir.
text: #000006
text: Bókin “1984” kann tó vera sera døpur og hugtyngjandi og samstundis er menniskjafatanin ógvuliga døpur. Dystopiskir klassikarar eru kanska ikki yndis te-muðurin hjá einum og hvørjum, men tó fer spurningurin um hóttandi totalitarisma, kúging, propaganda, sjálvstøðug hugsan v.m. helst altíð at vera viðkomandi fyri øll menniskju. Og hóast heitið ikki júst bendir á tað, eru temuni í “1984” í veruleikanum tíðarleys.
text: #000007
text: Men kanska hevði tað verið skilagott at kanna málið nærri sjálvur? Ummælið kundi jú verið Fake News/propaganda, right?
text: #000008