text: Hvagar eru vit á veg í Føroyum?
text: #000005
text: So hoyra vit aftur klippini frá tjøldrunum ljóma í haganum – hesin kærkomni boðberin, ið boðar frá vári og ljósari tíðum. Kanska eru ljósari tíðir fyri framman í Føroyum ikki bara í náttúruni, men á øðrum økjum eisini – bæði mentanarliga, búskaparliga og tøkniliga.
text: #000009
text: Gløgt er gestsins eyga, sigst. Eitt tað fyrsta, eg havi varnast, at vitjandi leggja til merkis, tá tey koma til Føroyar, er, hvussu nærverandi vatnið er allastaðni í og kring Føroyar – hvussu dramatiskt, tað spælir sær í føroysku náttúruni, og hvussu gandakent tað ger føroyska landslagið.
text: #000011
text: Føroyar eru eitt lítið oyggjaland mitt úti í einum stórum veraldarhavi. Sum ein andsøgn reisa hesi høgu brøttu fjøllini seg upp úr havinum – ja, at kalla sum eitt harðmælt mótmæli, har oyggjarnar berjast fyri rættinum til at vera til, til síðsta sandskornið verður skolað út í óendaliga havið. Og bardagin millum land og hav er dramatiskur her í ótemjandi Norðuratlantshavinum, har brim og slavtungar ódnir við jøvnum millumbilum herja á kørgu klettarnar.
text: #000012
text: Vit kunnu ikki renna frá tí. Okkara geografiska plasering mitt úti í havinum ger, at Føroyar eru millum vátastu lond í heiminum. Men júst vatnið, sum vit hava í so ríkiligum mongdum í Føroyum, at føroyingar sjálvir eru leiddir og keddir av tí, kann kanska vísa seg at vera eitt tað størsta virðið, vit hava. Tí tað er uttan iva her – í ráligu náttúruni við vatninum og klettinum í ævigum hornatøkum – at fascinatiónskraftin hjá okkum liggur allarmest – í øllum førum fyri tey, ið liva í turrari londum, har vatn er í troti.
text: #000015
text: Fyri tey kunnu vit gerast eitt ævintýrland – The Magical Misty Fairy Islands – har menniskjuni hava leitað saman í dølum og lagdum niðri við sjóvarmálan í íheimligum, litríkum, heitum húsum, ið veita lív og vernd móti náttúruni, sum leikar í uttanfyri. Tey trívast her, tí tey vita, at líka so vill og rá náttúran kann vera, líka so mild og blíð er hon, tá vindurin leggur seg og sólin titar fram.
text: #000016
text: Vatnið er allastaðni kring og ímillum oyggjarnar – ongastaðni meira enn 5 km. burtur. Tað ber næstan ikki til at finna ein blett í hesum landi, har tú ikki onkursvegna hevur útsýni til vatn. Vatnið er í vøtnum, tjørnum, í víkum, vágum, sundum og firðum, har tað ferðast skvamblandi aftur og fram ofta í hørðum, lívshættisligum streymi um tangar og sker, tá flóð og fjøra kappast við hvørt annað.
text: #000017
text: Havaldan og brimbrotið hava gjøgnum milliónir av árum etið seg inn og máað burturav landinum og skapt veldig forberg – av teimum allarhægstu í heiminum – og stórfingin helli, stór sum dómkirkjur við fantastiskum akustikki, har til ber at uppliva ótrúligar konsertir. Vatnið hevur eisini skapt vakrar strendur við malagróti – sum er sera sjáldsamt at síggja aðrastaðni. Vatnið er so kraftamikið, at tað sum einki flytir stórar klettar – sum t.d. Rinkusteinarnar Oyndafirði, sum eru eitt eindømi í øllum heiminum.
text: #000018
text: Vatnið vellir fram úr tutlandi keldum, sker seg gjøgnum landslagið, klívur hamrarnar, har tað rennur oman eftir fjallasíðunum í áum, løkum og fossum og ofta eisini stendur steyrrætt upp í luftina í bardaga við vindin. Vatnið er allastaðni í ráligu luftini – sum alskyns littar skýggjaformatiónir, ið fara fúkandi eftir luftini og skapa flákrandi skuggar eftir grønu fjallasíðunum. Tú kennir vatnið sum frísklig, rein luft í lungunum, tá tú andar. Tú merkir tað sum regn, ið díkir á andlitið. Sum sirm, ið sníkir seg innum klæðini hjá tær, so tú verður á kroppi eftir lítlari løtu. Ella sum mjørki, sum hylur alt, so tú einki sært og kanst blíva burtur og villast í tí.
text: #000019
text: Vatnið er eisini ein orkukelda – føroyingar fáa heili 45 procent av orkuni frá vatnorkuverkum, har veldigar turbinur senda streym út í føroyska elnetið. Og tú kanst drekka vatnið – tað er reint og smakkar frískligt og runt í mun til ofta harða vatnið á Evropeiska meginlandinum. Tað er kanska loyndarmálið aftanfyri, at føroyska ølið vinnur heiður ferð eftir ferð á útlendskum altjóða ølsmakkikappingum.
text: #000021
text: Mugu vekja meir enn bara áhuga
text: #000023
text: Fyri tey, sum ikki eru von við at liva so tætt uppat ógvusligum náttúrukreftum er máttmikla, stórbæra, váta og ráa náttúran í Føroyum ein serstakliga sterk uppliving. Tú kennir teg mikroskopiska lítlan og prísgivnan millum hábærsligu fjøllini í Føroyum. Her merkir tú knappliga tín kropp á ein heilt annan hátt, enn tá tú ert inni á Evropeiska meginlandinum, har tú livir ein vardan dagligdag, stýrdur av klokkuni og fyltur á tremur av kunstigum stimuli. Og hetta kunnu vit brúka til okkara fyrimuns.
text: #000024
text: Jú, vit hava eitt ævintýrligt land. Men hvussu kunnu vit skapa heilt einastandandi upplivingar, sum kundu gjørt hetta landið enn meira ævintýrkent fyri vitjandi enn onnur lond, vit kappast við? Vit kunnu t.d. hugsa stórt – tvs. vit kunnu skapa nøkur eyðsýnd og merkisverd vartekin her, ið fólk um allan heim kunnu gerast hugtikin av. Vit hava í roynd og veru veldigar møguleikar, har av eg gjarna vil nevna bara eitt hugskot til ein møguleika:
text: #000026
text: 750 metrar uppi miðskeiðis á Streymoynni, liggur nakað, sum kundi blivið eitt heilt einastandandi vartekin, ið ikki kennir sín líka nakrastaðni í heiminum. Radarkuplarnir og hellini høgd inn í Sornfelli, sum NATO nú er rýmt úr, liggja har uppi – sum eitt loyniligt ævintýraslott høgt inn í grótið, við radarkuplunum sum torn, ið kneysa spelkin uppúr fjallatromini. Í mong, mong ár var hetta ævintýraslottið – eins og slottið í søguni um Tornurósu – óatkomiligt og bannað almenninginum at uppliva, men nú... nú sleppa vit endiliga at síggja, hvat goymir seg har uppi.
text: #000027
text: Tá veðrið er klárt, er útsýnið heilt framúrskarandi vakurt higanifrá yvir tað einastandandi jarðfrøðisliga fyribrigdið, sum Føroyar eru – helst vátasta landið í heiminum – kanska við pollamjørkanum dandandi í dølunum. Tað kennist sum eitt rættiligt ævintýr.
text: #000028
text: Sjálv havi eg verið uppi á Sornfelli einaferð við einum útlendingi í góðum veðri eitt vakurt kvøld, tá sólin setti. Hann greiddi frá, at hann einaferð hevði verið uppiá heimsins taki – Himalaya-fjøllunum, har tey máttu ganga í nógvar dagar fyri at koma so høgt upp, at tú kundi síggja útyvir fjallatopparnar. Hann segði, tað var ‘a breathtaking experience’. ‘You are lucky’ segði hann, tí her koyrir tú bara 15 til 20 minuttir úr Havnini – ella ein hálvan tíma av flogvøllinum, so kanst tú fáa akkurát somu spektakuleru upplivingina – tað føldist akkurát líka ‘breathtaking’ sum í Himalaya at standa uppi á Sornfelli og síggja útyvir endaleysar røðir av fjallatoppum, segði hann! “This is pure magic!” Hann helt, at tað var heilt ótrúligt, at vit nærmast hildu hesa perluna loyniliga fyri umheiminum.
text: #000029
text: Hugsa sær, um vit nú brúktu hetta forkunnuga grótslottið uppi á Sornfelli sum ein upplivingardepil til almenningin og vitjandi uttanifrá, við holinum inn í fjallið sum eitt portur inn í ein ævintýrkendan heim. Vit kundu t.d. brúkt hellini har inni til eitt kalda krígs museum og til framsýningar bæði fyri børn og vaksin, sum lýstu søgur frá kalda krígnum, og kanska eisini aðrar søgur og sagnir úr Føroyum. Altsamalt okkurt, sum kundi vakt altjóða áhuga.
text: #000031
text: Og so kundu vit gjørt matstovu uppi í kuplunum við útsýni yvir allar Føroyar – fjallatoppar so langt eygað røkkur góðar dagar. Um so slavin luft hongur um kuplarnar – ella veðrið uppá aðrar mátar vísir tenn – so ger tað minni, tí tað er eisini ein partur av upplivingini. Har kundu verið konsertir, fundir, skeiðvirksemi o.a. – you name it – men staðið er so hugtakandi í sær sjálvum, at tað er ein heilt serstøk uppliving undir øllum umstøðum bara at vera til staðar har. Hetta hevði uttan iva verið ein so attraktiv og sansarúsandi heildaruppliving, at tað skjótt hevði verið at frætt um tað um allan heim!
text: #000032
text: Og so tað besta av øllum: Í roynd og veru høvdu vit kunnað útbygt staðið lutfalsliga bíliga til hetta ævintýrliga endamálið, tí tað er jú bygt frammanundan. Vegur gongur allan vegin niðan. Har er eitt slættað øki til parkering. Høgligari kundi tað ikki verið. Um staðið varð brúkt á ein slíkan hátt, høvdu vit fingið eitt stórfingið vartekin fyri Føroyar – eitt eindømi í øllum heiminum – enntá við altjóða søgu aftanfyri.
text: #000033
text: Um vit bera okkum rætt at, kundi hetta staðið saktans blivið heimsgitið við møguleika fyri at draga fólk úr øllum heiminum til Føroya. Fólk høvdu komið úr øllum herðashornum higar fyri at uppliva hetta, tí hvør kundi ikki hugsað sær at uppliva eitt ævintýraslott, sum røkkur uppum skýggini við útsýni um næstan ‘allan heim’, og sum einaferð var ein loynilig herstøð! Hvussu nógva aðrastaðni í heiminum ber til at uppliva tað – so lættliga og so høgliga?
text: #000034
text: Hvør kundi ikki hugsað sær at farið við sínum børnum til “The Misty Fairy Islands” við “the Magical Mystery Castle in the skies”... Ævintýraoyggjarnar langt burturi í tokuni við gandaslottinum uppi millum skýggja. Tað ræður bara um at fortelja søguna og ‘selja’ boðskapin rætt. Hugsa sær, hvussu nógv virði hetta hevði kunnað skapt fyri føroyska samfelagið, um vit kundu bjóðað vitjandi eina slíka stórfingna og hugtakandi uppliving? Hugsa sær, hvussu nógv fólk – m.a. peningaíleggjarar úti í heimi, vit høvdu kunnað hugtikið við at vísa nakað so heilt einastandandi fram fyri teimum?
text: #000035