text: Minningarorð um pápa mín Øyvind Lützen
text: #000002
text: Tað er mær fortalt at Valdemar var so øgiliga góður við sína norsku svigardóttir. Tað bleiv ansað væl eftir henni, ongin óráð takast fyri, so hon skuldi ikki eiga í Norðadali, ikki talan um, men niðri í Rættará í tryggum umstøðum,og haldi eg at øll 6 systkini eru fødd har.
text: #000004
text: Babba vaks upp í Norðadali, triðelstur av 6 systkjum: Elstur var Lútje, Randi, Øyvind, Gertrud, Astrid og Ellen øll við sínum framúr evnum. Skúlagongdin var skipað soleiðis, at gingið var í skúla aðruhvørja viku. Lærari var knýttur at bygdunum báðum Syðradali og Norðadali og undirvísti aðruhvørja viku í hvørjari bygd. Undirvísingin var heima, eitt sindur skiftandi, heima í bygdini ella Úti á Ytrufløtum. Á loftinum úti hjá Ólavi er eitt rúm, ið kallast skúlastovan enn tann dag í dag. Langt var ímillum húsini ið vóru fá, 5 ella 6. Nærmasti granni var Astrid og Albert Reinert og teirra 4 børn: Svenning, Svanhild, Anfinn og Rólant. Albert arbeiddi hjá Viggo abba og samanhaldi ímillum húsini var sera gott. Babba plagdi at fortelja um tá útnyrðingsstormar vóru áveg, Astrid og børnini komu út til teirra at verða inntil illveðri var hasa av, tað vóru stuttligar løtur. Hesi bæði húskini hava haft nógv saman og ikki minst børnini. Nógvar eru søgurnar úr Norðadali og skal eg taka onkra við her.
text: #000005
text: Ein túrur babba og annar av brøðrunum, Anfinn ella Svenning vóru eftir veðragjólingum. Teir eru á Vatndalsegg og fara suður eftir eggini, nakað suður komnir síggja teir eitt fylgi vestanfyri og ein veðragjólingur uppi í. Tað er fitt av kava og øgiligani bratt vesturav. Ungir og grammir, sum teir eru, vilja teir ikki ganga frá. Teir fara niður bratt og hált, koma undir seyðin og prøva at reka hann upp, nú er fari at kava og seyðurin fæst ikki upp. Teir royna og royna og til endans stingur veðragjólingurin seg niður niðast í Flatarøkrum. Nú er hálvmyrkt og tað kavar av møkum. Teir prøva at kasta á seyðin og einaferð lukkast. Teir byrja at taka seg niðan við seyðinum ímillum sín, komnir niðan undir eggina, nú er verri. Eggjaskalvin hongur langt vesturav, hvat er nú til ráða at taka. Teir tosa sína millum, skulu teir prøva at grava seg upp gjøgnum skalvan, hvat nú um skalvin leypur, sum tá Óla Jákup í Vestmanna datt oman. Teir byrja at grava og langt um leingi komu teir niðaná.Við seyðinum ímillum sín seta teir kós oman á Áarstígg, útlúgvaðir men vælnøgdir, avtala at ikki siga tað fyri nøkrum, annars sleppa teir ikki aftur í hagan.
text: #000006
text: Eingilsmenn vóru og gjørdu kanningar í samband við Natostøðina. Teir høvdu eina hýttu uppi á Núgvuni og plagdi babba at reiða teimum vøru o.a. Ein dagin hann skal niðan við vøru kemur ein flúgvari og sleppur posti niður. Hann er komin út á heiðarnar og pakkin dalar niður stutt frá honum, men faldskermurin kemur niður á reyvina á heystinum, sum leypur av fananum til. Hesin hesturin bleiv nervavrak eftir hetta.
text: #000007
text: Ein túrur, sum var tá Viggo abbi og babba skuldu til Havnar við einum tarvi. Teir sótu á hvør sínum rossi og høvdu tarvin ímillum sín. Tarvurin hevði ilt eyga á hesum reyða hestinum, sum babba sat á, vendi sær eftir hestinum í heilum. Komnir heim á Fløtugerð er abbi óansin. Hann fyllir sær pípuna og við eitt rykkir tarvurin í og abbi missir. Tarvurin innundir heystin hjá babba og grýtti báðar niður í eitt gil. Abbi var skjótur, fekk fatur á endanum og fingu teir surra tarvin til ein pela, har hann seinni bleiv skotin.
text: #000008
text: Ein onnur hending hann plagdi at siga frá,var tá Palli í Syðradali datt oman. Babba var og tók veðragjólingar í útihaga. Hann hevði tikið tveir seyðir og var komin heim ímóti gerðinum, tá Maria Sivertsen lærarinda kemur rennandi og biður hann sleppa seyðunum og skunda sær heim í bygdina at hjálpa til.Seyðunum vildi hann ikki sleppa, fekk teir innum hegni, rann so heim, tók hestin Faxa og so við ferð heim í bygdina. Har stóð Leif og gjørdi eina børu til. Teir so suður á Tungulíðgjógv har Palli var dottin. Dánjal Pauli í Búðini og Hans Pauli sonur Palla høvdu funnið hann.Viggo abbi Andrass og onnur vóru komin til, og høvdu teir fingið Palla upp úr gjónni. Palli bleiv lagdur á børuna og borin til Norðadals. Babba bleiv sendur niðan á skarði (Gonguskarð) ímóti doktaranum. Hann skuldi bera tasku og annað fyri doktaran. Haldi at tað var doktor Poulsen, hettar var síðst í januar 1957. Men har gjørdist onki, Palli hevði fingið so stóran skaða og doyði hann í hendrunum á doktor Poulsen.
text: #000009
text: Tað eru so nógvar hendingar/søgur úr Norðadali um alt møguligt: Bátsvanlukkur, grindaróður, dyrging, seiðaberg, rossatemjing, vongvenjing, mjólking, velting, silvurbrúdleypi, fjalldagar bæði í Norðadali og Skælingi, seyðasøgur, søgur um systkini og ikki minst kappríðingarnar. Best mintist babba kappingarnar tá hann reið ímóti Svenning Reinert, Óla Kristian Debes og Poul Mohr.
text: #000010
text: Babba var føddur og uppvaksin ímillum kríðatúrini, og var tað hansara DNA. Hann elskaði at fáast við jørð og kríðatúr, serliga seyð. Longu sum smádrongur, gekk hann aftaná bøndrunum í Norðadali, og fekk hann oftani smálomb frá teimum. Hann kundi hava fleiri heimalomb í senn. Sum 6-7 ára gamal byrjaði hann at røkta saman við Andrassi og Johan. Hettar dámdi honum sera væl og var tað kanska ov nógv av tí góða. Hann fortaldi um tá váringin stóð fyri, øll vóru úti og arbeiddi. Hann sá Johan fara í hagan og vildi sleppa við, men tað slapp hann ikki. arbeiðið skuldi gerast. Hann fann uppá ráð, Albert hevði grivið eina langa veit niðan á heruna, tá tey vaksnu ikki varnaðust tað, kreyp hann niður í veitina og grulvaði so niðan ígjøgnum hana, passaði sær løgir, so ongin sá hann og so helt hann aftaná Johan, hugurin var øgiligur. Um heystarnar aftaná fjall, tók hann tað í gekk eftir. Ofta slapp hann at eiga veðurlombini, sum komu seint og onkran vetur hevðið hann 12 til 14 hestlomb, ikki altíð vóru beiggjarnir samdir um allan hendan seyðin hann kom drassandi við.
text: #000012
text: Babba hevði ein serligan ans fyri kríðatúrum, føldi við teimum, hevði eyga sum fáur um trivnaður ella mistrivnaður. Um sjúkutekin vóru varnaðist hann tað beinavegin langt áðrenn tað bleiv sjónligt. Sum fjallmaður av teimum bestu, dugdi at síggja nær man skuldi koyra á og nær man skuldi trekkja seg frá. Tók hann uttanrætta, kom hann altíð heimaftur við tí hann var farin eftir, hann las kríðatúri av, visti nær tað ætlaði at leggja á ella stinga seg niður. Sjáldsama gott eyga, tað var sum um hann hugsaði, sum ein seyður í sovornum støðum. Aftaná barna skúlan fór hann á háskúla í Havn. Um skúlan sjálvan hevur hann ikki sagt so nógv, uttan tað at teir dreingirnir sníktu seg yvir til genturnar, og tá kom Marius og kússaðið teir uppá pláss aftur, tá flenti hann altíð, tað vóru stuttligar løtur, og helst onkur hending, ið ikki bleiv fortald. Tankarnir um seyðin fylgdu eisini í skúlanum. Hann fortaldi um ein útnyrðingskava, ið kom knappliga og hann visti at eitt fylgi stóð undir ovasta hamrinum í Lítlabergi. Hann hevði ampa av hesum fylginum og vildi hava frí frá skúlanum, men tað bleiv sítt honum. Tað kundi bíða til vikuskifti. Uppundir vikuskifti kom toyveður og skalvin omanfyri leyp og tók alt fylgi við í havið.
text: #000013
text: Sum 16-17 ára gamal fór hann at arbeiða uppá veg, frá Hósvík og norðureftir. Tað var soleiðis at Viggo abbi forhandlaðið Massey Fergusson traktorarnar og tá hann seldi ein traktor fylgdi ofta annar av synunum við, fyri at læra keyparan at brúka traktorin. Bæði Lútje og babba hava verið úti um landi og arbeitt við hesum níggju Massey Fergusson traktorunum, sum vóru eitt nýbrot tá í tíðini, teir avloystu arbeiðsrossini. Arbeiði uppá vegin ímillum Hósvik og Áir dámdi babba sera væl, og ikki minst fólkini hann búði hjá, Ketty og Magnus. Hettar vóru minnir og vinabond hann hevði fyri lívið.
text: #000014
text: Á heysti í 1957 fór babba á Landbrúksskúla á Voss í Norra. Teir vóru 3 føroyingar: Ólavur av Steinum, Rasmus Glyvradal og babba. Hettar var ein spennandi tíð. Hann treivst væl, dámdi væl skúlan og øll tey fólkini hann kom at kenna har á leiðini. Seinni fór hann til Danmarkar at læra at ísáða (insemenera) neyt. Cornelius Reinert úr Kaldbak var eisini har. Cornelius segði mær einaferð hann var í Syðradali at pápi mín fekk so væl burtur úr hesum skeiðinum. “Burtur úr, hvussu tá” sigi eg. “ Jú, tú komst burtur úr” so flenti hann so hjartaliga. Cornelius er eisini farin, bert 14 dagar aftaná babba. Afturkomin úr Danmark fekst hann við ymiskt, traktorar, lastibilar o.a. Einaferð mitt í 60’unum fer hann at koyra mjólkabil hjá gamla meiðaríið, sum Viggo abbi var eigari í. Lastibil førari bleiv hansara lívsstarv. Koyrdi nógv ár hjá Just Sivertsen og sum 75 ára gamal koyrdi hann onkuntíð fyri bróðirsonin Hans Wilhelm. Hettar dámdi honum væl, og var hann ikki sørt stoltur, at Hans Wilhelm tordi at lata hann koyra, hevði hug at reypa um, vit kendu nakran so gamlan lastibil førara.
text: #000015
text: Men flestu havnarfólk muga kenna hann sum træðarmannin á Gráasteini. Havi hoyrt eldri træðarmann sagt at á Gráasteini, livdi undir hvørjum steini. Babba bleiv ongantíð bóndi har hansara størsti hugur var. Hinvegin so hevði hann helst størsta træðarbrúk, sum hevur verið í Havn. Fyrst sum eg minnist, hevði hann 3 kýr uppi á Lútzenstrøð og í 67 tá vit fluttu út á Gráastein blivu tað 4 kýr. Hann slapp at leiga niðaru Hoydalar og bygdi sær súrhoyggjabrunn við fjósið úti á Gráasteini. Fløtan í Hoydølum var fóðurgrundar-lagi. Træðarbrúki bara vaks tey næstu árini. Hann hevði nógvar leigutræðir, gekk á fjalli í 4 hagapørtum, har hann eisini hevði summarfrælsir. Í Hoyvík frá Pól Vang hevði hann neytafrælsið. Á Skælingi frá Hansi og seinni frá Tummas hevði hann rossa seyða og gásafrælsir og gekk á fjalli har alt sítt lív. Hann hevði ein serligan tokka til Skæling. Eisini hevði hann gásafrælsi í nógvum øðrum hagapørtum, kendi allar bóndir og var væl við teir. Havi ofta hugsað um hvussu hann fekk tíð til alt hettar. Arbeiðsdagurin hjá honum byrjaði við at koyra post til mjólkabátarnar tíðiligani á morgni, heimaftur at mjólka og ambæta kríðatúrini, fáa okkum í skúla, og so norður eftir at heinta mjólk. Rutan gekk norður til Streymnes, afturat hesum var hann eykapolitistur. Gjørdi einaferð tá træðarbrúki toppaði síðst í 80unum eitt yvirlit yvir øll kríðatúrini babba hevði. Gott nokk taldi eg hvønn fugl og unga við og tali kom uppá 420 dýr. Plagdi at skemta við hann um, at tað var tað sama sum Kirkjubøgarður. Ikki kann sigast annað enn at hann hevur verið av allar allar raskastu monnum, eitt arbeiðsgrev.
text: #000016
text: Babba var sjarmør, dugdi væl at dansa og hevði kvinnu tekki. Oda mamma og babba fingu 3 børn: Thorvald í 61, Brynhild í 63, og Birgir í 64. Í 1980-81 møtti hann Ovhild og fittu lítlu Beintu sum er fødd í 78, minnist hvussu glaður hann var at Beinta fall so væl til úti á Gráasteini, og at vit vóru so góðir við hana, og hon við okkum. Síðan kom Bergur í 82, og Lív í 84. At fáa 3 smá systkin tá, var heilt fantastiskt og komu tey at ríka okkara lív allmikið. Minnist hvussu stoltur hann var av teimum, vildi hava at tey eisini fingu gott í beini. Hann helt uppá at mjólkin var tað allar vigtigasta fyri smábørn so hann fekk sær aftur kúgv. Helst hevur hann haft rætt og henda síðsta kúgvin haft sera góða mjólk. Babba hevur altíð verið sera góður við børn, sjálvt um hann ikki hevði serlig pedagogisk evnir. Børnini flokkaðust rundan um hann, tey sluppu við í lastibilin, heystavognin og traktorin allastaðnis sluppu vit børn við. Hann dugdi at samanflatta spæl og arbeiði, og soleiðis fekk hann eisini nyttu burtur úr okkum, og vit børn elskaðu tað. Túrarnir á Skorðadal við seyði, graslessini við lastibilinum hoylessini við hestavogninum og traktorinum, løturnar niðri í Hoydølum, altíð fult av børnum, og so Haiwai sodavatn og sjokuláta keks - tað var lønin, ógloymandi løtur.
text: #000018
text: Minnist eisini tá Bynna (Brynhild) kom á forsíðuna á myndablaðnum “NÙ” hvussu stoltur hann var av henni, og hvussu væl hann tók ímóti svigardøtrunum/synum tá tey komu út á Gráastein.
text: #000019
text: Rossini ríðitúrarnir og kappríðingarnar. Hvussu glaður hann var tá tað gekk væl hjá okkum í kappingum. Tá Birgir í 79 var við Flikkuni og fekk bestu tíð, tit fingu betri tíð og munurin aftur til hini rossini vaks fyri hvørja ferð hann fortaldi hesa søgu, og tá Bergur vann ferða-steypi, sum Yngerd omma hevði givið. Vit høvdu fult av rossum, hann passaði og vit riðu. Tað var eitt privelegium, beint uttanfyri húsini, fjósi er fæst bygt í sethúsini. Trøðin, fjósi, rossagarðurin og stóra túni var samlingsstaðið hjá øllum børnum og ungum tá, altíð lív í, tað hendi altíð okkurt.
text: #000020
text: Ì 1996 tá vit fingu garðin í Syðradali var frøði á babba, tað var sum um dreymurin hjá honum var gingin út, hann sá øgiligar møguleikar á garðinum. Fyri at fáa tað at bera til máttu 3 treytir uppfyllast segði hann (tú mást vera góður við kríðatúrini ) (tú mást tíma at arbeiða) ( tú mást hava familjuna við tær).Onki er at ivast í at hettar er ein fyritreyt.Og har hava vit verið sera heppin. Øll vinfólkini, systkinabørnini og familjurnar bæði hjá mær og Anni hava haft stóran áhugað í garðinum og hjálpsemi hevur verið óbeskriviligt. Vinalagi ímillum verforeldrini Sigrun/Martin og babba, og hvussu tey knossaðust fyri okkum. Hvønn einasta morgun kom babba til Syðradals við avlopsbreyði. At síggja hann uppi við Ravnafoss, har hann kastaði breyð til gæsnar og seyðin, glaður og væl hurdir eygleiddi hann kríðatúrini. Oman komin tømdu vit bilin, so inn til Anni at drekka kaffi. Hugnaprát um arbeiði, kríðatúr og ætlanir á garðinum, ella um okkurt vakurt lamb hann hevði sæð í morgun ”Hettar verður brundseyður/verðagjólingur” ivrigur og livandi greiddi hann frá, hann líka sum vildi sanmføra okkum um at hettar var penasta lambi í haganum. Hansara partur í Syðradali kann ikki yvirmetast. Eitt annað var seyðasýningarnar, har hann altíð var við, kom runt í hvørt einasta seyðhús, spentur og gjørdi sær sínar metingar. FM tiltakið norðuri á Búnaðarstovini var hæddarpunktið á heystinum. Hann var so bangin fyri at vit gloymdu at siga honum frá tá tiltakið bleiv, minti okkum á tað ígjøgnum allan oktobur mánaða. Á sýningini í 2017, var hann serligani fegin. Syðradalshagi og Heygshagi vóru ímillum vinnararnar, babba og vinnmaðurin Òlavur av Steinum tóku ímóti steypunum frá Høgna Hoydal Landsstýrismanni, hettar var ein stórhending fyri hann.
text: #000021
text: ( Ólavur og Babba uppi í vinstra hornið, á felagsmynd 2017. )
text: #000022
text: ( Tríggir fegnir vinnarir í 2019. )
text: #000023
text: Heilsuna hevur hann haft góða, tó so onkur hóttaføll hava verið. Sum smádrongur fekk hann blintarmbetendilsi og mátti hann undir skurð, alt fyri eitt í køkinum í Norðadali, tað stóð um lív. Astrid og Ellen hava sagt mær, at eftir hetta bleiv ansað serliga væl eftir honum, og bleiv hann meira forkelaður enn hini systikini. Serliga mamman Yngegerd helt hondina yvir honum. Ì 84 fekk hann bruna í búkspítskirtilin og støðan var álvarsom. Hetta at liggja álvarsligani sjúkur og eiga 3 smábørn var ræðuligt fyri hann. Í eini tíð tá kassa-mentaliteturin var í hæddini, tók babba saman við øðrum eina stóra avgerð. Hann vildi gerða alt sum gerðast kundi fyri at varðveita lívið. Vinurin Ingi Mohr sáli fór við honum yvir til Íslands á viðgerðarstaðið Vón í Reykjavík. Hettar var í 85 og smakkaði hann ongantíð dropan aftur. Hann segði oftani at hettar var tað besta sum hent var í hansara vaksna lívið. 2013 fekk hann kreft í hálsin, fór niður á Ríkissjúkrahúsi og fekk stráluviðgerð. Læknarnir fingu bast sjúkuni, men arrini av viðgerðini lektust ongantíð aftur. Svølgið var oyðilagt, so tað hann át var mest sum alt flótandi, og gjørdist hann øgiligani klænur. Men hann var glaður og takksamur fyri lívið, hevði møtt Eyðleyg nakað framanundan og var umgyrdur av abba og langabba-børnum, sum hann var so góður við. Hann fekk 8 góð ár og eina meira róliga tilverðu. Í mei mánaða byrjaði hann at gremja seg um at hann orkaði ikki meir. Lomb og gásarungarnir komu, men hann gleddist ikki sum hann plagdi. Fyrst í juni fer hann til lækna, og fær staðfest at kreftin er komin aftur. Avgjørdur takkar hann nei til nakra viðgerð. ”Man má líða viðhvørt, um man skal standa við rósum til síðst” sitat hjá Jógvan Fríðriksson Bispur. Eftir hettar koyrdi hann ongantíð bil aftur, men systrarnar sum altíð hava verið so góðar við hann, koyrdu allastaðnis hann ynskti. Hann var forvitin og glaður um samstarvið vit hava við allar grannabóndir og ikki minst Ólav og Sigert. Systranar Astrid og Ellen skiftust um at koyra hann, til Syðradals, Norðadals og niðan á Vatnaskarðar, hann fylgdi við um vit gjørdu naka til nyttu. Á fjalli í summar (áseyðaroyting) koyrdi Astrid hann til Syðradals. Fjalldagurin hilnaðist ikki serligani væl, tað kom mjørki so nakað av seyði manglaði, hettar helt hann lítið um “Fara á fjall í greyta svarta mjørka” so risti hann við høvdinum og legði afturat “Onki skil í nú eg ikki eri við”. Sjálvt um hann var viknaður nógv, kom hann inn í seyðahúsið, spurdi eftir einari tvílembu sum plagdi at eta breyð frá honum.
text: #000024
text: ( Babba og Ellen í nýggja bilinum. )
text: #000025
text: Í august mánaða fór eg norð til Klaksvíkar eftir Anni, tá kom babba við ein biltúr. Hettar var ein av teimun góðu døgunum. Hann tosaði um samferðsluna hvussu ótrúligt tað er. ”Vit máttu berða og reiða og nú koyra vit undir firðir og ígjøgnum fjøll. Føroyar er eitt ríkt land”. Aftur komin til Havnar koyrdi eg oman í Hoydalar. (Tað skuldi eg kanska ikki gjørt). At síggja sorgtámið í eygnakrókunum á honum, helt lítið um landsins myndugleikar at Hoydalar liggja í vandrøkt og sum ein stór skomm. Hoydalar, sum hann hevði haft so stóra gleði av. Ynski hansara var at bygningarnir blivu ellisheim og at hann endaði har einaferð.
text: #000026
text: Nú hann viknaði fyri hvønn dag, hevði hann eittans ynski, at hann slapp at verða á Gráasteini og verða borin út haðani, serligani glaður var hann um at Lív og børnini vóru komin út á Gráastein at búgva.
text: #000028
text: Fríggjakvøldi 24 septembur sovnaði babba spakuligani burtur. Yngsta dótturin, eygnasteinurin hjá honum Lív, sat við hansara lið og helt í hondina á honum.
text: #000029
text: Sum Heri prestur segði í kirkjuni “Arbeiðið var lívið og lívið var arbeiðið."
text: #000032
text: Leygardagin veitraði flaggi í hálvari stong á Gráasteini. Vindur, regn og mjørkin hekk niður á hálva Kirkjubøreyn. Seyðurin stóð og krokaði, hønurnar vóru innandura og kúrdu, dunnurnar lógu friðaligar í ánni, alt var stilt og kvirt.
text: #000033
text: Mánadagin tá kistan fer frá húsinum og framvið dunnugarðinum stendur allur fuglurin framvið hegninum og letur eitt 'síðsta farvæl'.
text: #000034
text: Myndir: Hava verið í Góðmansskorð
text: #000047