text: Tey allarflestu rista á høvdinum, tá tey hoyra ein so tápuligan spurning. Tí sjálvandi varð Jesus føddur í Betlehem sunnanfyri Jerusalem. Tað stendur týðiliga og klárt í jólaevangeliinum. Kortini hoyrist av og á, at tað er ikki serliga sannlíkt, at Jesus varð føddur í býi Dávids. Føðistað Jesusar er heldur at finna í Galilea, halda nøkur.
text: #000002
text: Hvat nú, um evangeliini mistaka seg? Sambært fornfrøðini var einki Betlehem í Judea á Jesu tíð. Hvat grundarlag hava vit fyri at halda, at tað var í hesum Betlehem, at Jesus kom í heimin?
text: #000003
text: Jerome Murphy-O’Connor, professari í Nýggja testamenti við École Biblique í Jerusalem, skrivaði í 1990 eina grein, har hann umrøður, hvat vit hava av upplýsingum í teimum gomlu keldunum um føðistað Jesusar.
text: #000004
text: Ta elstu upplýsingina (aftaná evangeliini eftir Matteus og Lukas) finna vit hjá tí kristna trúarverjanum (apologetinum) Justini Martyr (uml. 160 e.Kr.). Justin veit, at Jesus varð føddur í einum helli nær við Betlehem í Judea.
text: #000005
text: Í samrøðu við jødan Tryfon sigur hann: ”Tá ið Jósef ikki fann nakað stað í bygdini, har hann kundi búgva, settist hann niður við eitt helli, sum var nær við bygdina. Og meðan tey vóru har, átti Maria Kristus og legði hann í eina krubbu, har vísmenninir, sum komu úr Arábia, funnu hann”. (Samrøða við jødan Tryfo, 78,3).
text: #000006
text: Sambært honum varð Jesus føddur í einum helli heilt nær við Betlehem.
text: #000008
text: Tað er heilt víst ikki nakað, sum Justin hevur funnið uppá, sigur Murphy-O’Connor. Justin tekur í sínum riti greiða frástøðu frá mitra-dyrkanini, sum var vorðin sera væl umtókt í rómverska ríkinum. Her tilbóðu fólk gudin Mitra, sum skuldi vera føddur í einum helli.
text: #000009
text: Tað, at Justin í síni kunning sigur, at Jesus varð føddur í einum helli, hóast vandan fyri, at mótpartar hansara vilja mistaka Jesus við Mitra, vísir, hvussu vísur hann er í, at Jesus varð føddur í einum helli við Betlehem.
text: #000010
text: ”Og tey vóru komin hálva leið, tá Maria segði við Jósef: ”Jósef, hjálp mær niður av asnanum, tí barnið, eg beri undir belti, vil sleppa út.” Og hann hjálpti henni niður á staðnum, og hann segði við hana: ”Hvagar skal eg leiða teg og verja títt blúni, tí staðið er oyðið?” Og hann fann eitt helli har og leiddi hana inn hagar”. (Jákups undanevangelii 17-18; Jørgen Ledet Christiansen og Helge Kjær Nielsen, ‘Nytestamentlige Apokryfer’, 2002, síða 142).
text: #000012
text: Høvundurin kennir kortini ikki tey landafrøðiligu viðurskiftini í Palestina serliga væl. Hann sigur til dømis, at hellið lá miðskeiðis millum Jerusalem og Betlehem.
text: #000013
text: ”Um nakar ynskir fleiri prógv umframt profetiið hjá Mika og søguna í evangeliunum hjá Jesu lærusveinum til tess at verða sannførdur um, at Jesus varð føddur í Betlehem, so kann hann leggja til merkis, at í samsvari við frásøgnina í evangeliinum um føðing hansara, verður hellið víst í Betlehem og krubban í hellinum, har Jesus varð sveiptur í klæði. Tað, sum verður víst har, er kent í økinum, enntá av fólki, sum eru fremmand fyri trúnni, av tí at tað var í hesum helli, at tann Jesus, sum verður tilbiðin og æraður av kristnum, varð føddur”.
text: #000015
text: Origines hevur óivað sæð hellið millum ár 231 og 246, sigur Murphy-O’Connor. Staðið, har Jesus varð føddur, er væl kent í økinum, og sjálvt tey ikki-kristnu í økinum kunnu vísa teimum vitjandi á staðið.
text: #000016
text: Umbygt til eina heidna lund
text: #000017
text: Kirkjufaðirin Hieronymus (347-420) livdi í Betlehem frá 385 og til hann doyði. Í einum av brøvum sínum (Epistul 58.3) sigur hann um tey heilagu støðini í Jerusalem og Betlehem:
text: #000018
text: Hieronymus sigur, at rómverski keisarin Hadrian umbygdi tey jødakristnu heilagu støðini til heiðin støð. Føðistað Jesusar varð gjørt til eina heilaga lund hjá einum bábylonskum-grikskum gudi.
text: #000020
text: Á tann hátt hjálpti Hadrian keisari móti sínum vilja til at varðveita minnið í Betlehem um, at Jesus varð føddur har.
text: #000021
text: Tað er óhugsandi, at íbúgvarnir í Betlehem bara funnu uppá eitt ella annað helli sum føðistað Jesusar. Tá ið tey halda so fast við, at Jesus kom í heimin júst í tí hellinum, sum gjøgnum mong ár lá mitt í eini heidnari lund, mugu tey hava havt sera góðar grundir til tess.
text: #000022
text: Hetta hellið undir Føðingarkirkjuni í Betlehem verður ávíst sum føðingarstað Jesusar. Allar fornkirkjuligar keldur eru samdar um, at Jesus kom í heimin í einum helli við Betlehem.
text: #000023
text: Murphy-O’Connor vendir sær síðani til keldurnar í Nýggja testamenti viðvíkjandi føðing Jesusar, Matteus 2 og Lukas 2. Matteus og Lukas eru samdir um, at Jesus varð føddur í Betlehem í Judea; men teir siga einki um nakað helli, bert at hann kom í heimin í einum fjósi.
text: #000024
text: Tey bæði evangeliini eru rættiliga ymisk og hava hvør sína frágreiðing um hendingarnar á jólum. Tær báðar frásagnirnar eru eftir øllum at døma skrivaðar óheftar av hvør aðrari. Tess meira umráðandi er tað, sambært Murphy-O’Connor, at leggja til merkis, hvat teir so eru samdir um. Teir eru millum annað samdir um, at Jesus varð føddur í Dávids býi.
text: #000025
text: Nýggja testamenti leggur aftur og aftur dent á, at Jesus var av kongligari, Dávids, ætt. Men Jesu lív og levnaður var avgjørt ikki, sum væntað varð av einum messiasi. Hann fór ikki móti teimum rómversku valdsharrunum. Hann arbeiddi ikki fyri politiska frælsi Ísraels. Hann helt saman við tollarum og syndarum og hevði vanlig fólk við í sínum fylgi.
text: #000026
text: Tá tey fyrstu kristnu hildu fast við, at Jesus er Messias av Dávids ætt, hevði tað ikki nakað við hansara lívsførslu at gera. Murphy-O’Connor sigur, at hendan viðurkenning millum annað var tí, at Jesus í veruleikanum var føddur í Dávids býi.
text: #000027
text: Tað eru nevniliga sera fáar og tilvildarligar fornfrøðiligar kanningar gjørdar í Betlehem. Í núverandi býnum liggja Føðingarkirkjan og Føðingarhellið. Tí kunnu umfatandi fornfrøðiligar kanningar ikki gerast.
text: #000029
text: Tað sindrið av útgrevstrum, sum er gjørt, vísur, at býurin varð bygdur í gamlatestamentligari tíð í økinum beint eystanfyri og sunnanfyri Føðingarkirkjuna. Mong pottabrot eru funnin. Staðið, har Føðingarkirkjan stendur, hevur kanska ligið beint uttanfyri býin. Enn er einki funnið í Betlehem, sum er frá nýggjatestamentligari tíð.
text: #000030
text: Tað sigur, at okkara fornfrøðiliga vitan er bert í brotum.
text: #000031
text: Tá tað verða møguleikar fyri veruligum útgrevstrum, fara leivdir frá Jesu tíð uttan iva at koma undan kavi, júst sum tað hendi fyri tveimum árum síðani í Nasaret (greinin er skrivað í 2010, red.), har tað fyri fyrstu ferð vórðu funnar leivdir av vanligum húsum frá 1. øld eftir Krist. Av tilvild varð fyri tveimum árum síðani funnin ein grøv frá rómverskari tíð við krubbustaðið í Betlehem. Tað verða óivað funnar leivdir av eini bygd frá Jesu tíð, um møguleikar vera til útgrevstur.
text: #000032
text: Fyri tveimum árum síðani (greinin er skrivað í 2010, red.) vórðu leivdir av húsum frá Jesu tíð funnar vestanfyri Boðanarkirkjuna í Nasaret. Í húsunum vóru tvey rúm og eitt lítið tún frammanfyri. Tað er tann fyrsti beinleiðis fornfrøðiligi vitnisburðurin um, at fólk búði í Nasaret í 1. øld e.Kr. Verða møguleikar givnir fyri útgrevstri eystan- og sunnanfyri Føðingarkirkjuna í Betlehem, verða leivdir av húsum frá Jesu tíð óivað funnar har. (Mynd: Biblical Archaeology Review 2010)
text: #000033
text: Hóast tey ikki hava funnið nógv fornfrøðiligt, er góð grund til at halda, at Jesus varð føddur í einum fjósi inni í einum helli við Betlehem. Allar fornkirkjuligar keldur peika tann vegin, og tað finst eingin siðvenja fyri nøkrum øðrum stað.
text: #000034
text: Torfinn Jacobsen týddi greinina, sum varð prentað í Trúboðanum nr. 24/2011.
text: #000036
text: Afturum Boxing Day: heiligdagurin við góðgerðum
text: #000037
text: Tí at tykkum er í dag ein frelsari føddur...Luk 2,11 Vit syngja í einum jólasangi: Á Ísraels fløtum Guð sendi sítt boð Við einglum til hirðar: “Guð elskar os...
text: #000040
text: Nú jólini stunda til og hvør í sínum lagi royna at hugna um og tendra ljós í hesi myrku jólatíð, leita tankar okkara eisini út í heim til teirra, sum ikki vera heima á jólum. Tað er altíð gott at fræt...
text: #000044
text: Vit nýta cookies á okkara síðu.
text: #000048
text: Hesar cookies hjálpa okkum at betra síðuna við tíðini.
text: #000056