text: Sveisiska stjórnin fellir uppskot um fleiri kyn í almennari skráseting
text: #000001
text: Sveisiska stjórnin sigur at tvídeilda kynsfatanin framvegis hevur djúpt rótfesti í sveisiska samfelagnum, og samfelagsligu foritreytirnar fyri at leggja eitt triðja kyn aftrat skrásetingini í almennum skjølum er ikki til staðar, og ei heldur eru fortreytirnar har fyri møguleikanum at sleppa undan at skráseta kyn yvirhøvur, skrivar AP m.a.
text: #000002
text: Tíðindastovan AP skrivar at sveisiska stjórnin hevur tikið støðu til eitt lógaruppskot, sum eftir ætlan skuldi víðka um kynsvalmøguleikarnar í almennum skjølum. Umframt at kunna velja millum kallkyn og kvennkyn, so skuldu bæði eitt triðja kyn og møguleikin ikki at svara spurninginum um kyn, leggjast aftrat.
text: #000004
text: Sambært stjórnini, tí sonevnda ‘samveldisráðnum’, hevur “tvídeilda kynsfatanin [...] framvegis djúpt rótfesti í sveisiska samfelagnum.”
text: #000005
text: “Samfelagsliga eru fyritreytirnar fyri at leggja eitt triðja kyn aftrat skrásetingini í almennum skjølum ikki til staðar,” endurgevur AP samveldisráðið fyri at siga. “Ei heldur eru tær har fyri møguleikanum at sleppa undan at skráseta kyn yvirhøvur.”
text: #000006
text: Samveldisráðið, sum er útinnandi valdið ella landstýrið, stjórnin, í Sveis er mannað við sjey umboðum úr stórstu flokkum í landinum. Allir limirnir í ráðnum hava líka nógv vald og eru ráðharrar fyri hvør sítt málsøki við tilhoyrandi ráði ella stjórnardeild (departement). Á hvørjum ári skiftast teir sjey limirnir um leiklutin sum forseti í samveldisráðnum. 1. januar gjørdist Alain Berset forseti fyri 2023.
text: #000007
text: Samveldisráðið vísti í sínum viðmerkingum á, at ein etisk kanningarnevnd í 2020 var komin til, at tíðin ikki var búgvin til eina broyting í sambandi við løgfrøðiliga kynsskráseting. Skal ein slík broyting gerast, má sveisiska grundlógin broytast, umframt hópin av øðrum samveldis- og økislógum.
text: #000008
text: Tað er tó lógligt uttan stórvegis hóvasták at skifta løgfrøðiligt kyn í Sveis. Í 2018 skjeyt samveldisráðið upp, at sveisiskir borgarar skuldu hava rætt at skráseta seg sum hitt kynið og broyta fornavn, uttan aðra grundgeving enn sjálvskunngerð. Hendan lógin varð samtykt av sveisiska tinginum í 2020 og kom í gildi eftir ársskiftið í ár. Tað merkir, at tú í Sveis ikki hevur tørv á at vísa á nakra læknaváttan ella líknandi fyri løgfrøðiliga at skifta kyn. Sigur tú teg vera hitt kynið, so verður tað skrásett í fólkayvirlitinum. Danmark var fyrsta landið í Evropa, sum samtykti sokallaða “self-ID” lóggávu, og síðani hava Belgia, Ísland, Írland, Luxemborg, Malta, Noreg og Portugal gjørt tað sama. Skotsku og sponsku tingini samtyktu somuleiðis hvør í sínum lagi meinlíkar kynsskiftislóggávur fyri jól, men ivi er um skotska lógin verður góðtikin av Westminster.
text: #000009
text: Løgfrøðiligt kynsskifti hevur søguliga einans staðið teimum í boði, sum høvdu sálarliga diagnosu ella viðmæli, og/ella læknaliga viðgerð, eitt nú við skurði ella hormonum. Í summum førum hevur løgfrøðiligt kynsskifti havt kravdan hjúnaskilnað við sær. Tað er ymiskt, hvørjar treytir tey lond, sum loyva løgfrøðiligum kynsskifti, seta.
text: #000010
text: Í Føroyum er einans loyvt at skifta løgfrøðiligt kyn, um so er, at viðkomandi hevur tikið kynskertlarnar, v.ø.o. at viðkomandi er geldur (steriliseraður). Undir yvirskriftini, “Vantandi rættindi”, skrivar LGBT+ Føroyar soleiðis á heimasíðu síni:
text: #000011
text: “Tað ber ikki til at skifta kyn løgfrøðiliga í Føroyum uttan verða geld/ur fyrst.
text: #000012
text: Hetta vil siga, at man sum tvørkyndur ella millumkyndur kann framvegis
text: #000013
text: ikki skifta navn og kyn á almennum og løgfrøðiligum skjølum og samleikaprógvum í Føroyum, uttan at bæði skifta sítt lívfrøðiliga kyn og gerast lívsørin fyrst.“
text: #000014
text: Á løgtingsvalinum í desember sást ein avleiðing av føroysku lóggávuni á økinum. Tá stillaði Annika Ró Samuelsen upp fyri Framsókn. Annika er tvørkynd og tí bæði lív- og løgfrøðiliga kallkyn. Tí eitur Annika løgfrøðiliga ikki Annika, men Ró. Hetta kendi hon seg noydda at kunngera á Facebook valdagin, so tey, sum ætlaði at velja hana, høvdu møguleika at finna hana á valkortinum.
text: #000015
text: Evroparáðið setti í 2014 sokallaðu SOGI-eindina á stovn. SOGI stendur fyri, “Sexual Orientation and Gender Identity”, og virkar eindin fyri at basa “mismuni grundaðum í kynsligum áhuga og kynssamleika” í evropiskum londum. Í fjør komu fyrstu skipaðu tilmælini í samband við løgfrøðiligt kynsskifti frá Evroparáðnum. Her verður mælt til, at evropeiskir myndugleikar seta í verk løgfrøðiligt kynsskifti leyst frá “sjúkliggering” (sokallað “depatologisering”), at børn eisini sleppa at skifta løgfrøðiligt kyn, at tey, sum á onkran hátt ikki kenna seg aftur í vanligum fatanum av kyni, eisini sleppa uppí part, og at fremmandir statsborgarar eisini fáa atgongd til hesar løgfrøðiligu tænastur.
text: #000016
text: Í eini frágreiðing frá 2014 segði Amnesty International, at “nógv tvørkynd í Evropa stríðast enn við at fáa kyn sítt viðurkent”, og at tvørkynd “eiga at hava rætt at fáa teirra løgfrøðiliga kyn staðfest á ein skjótan, lætt atkomiligan og gjøgnumskygdan hátt, sambært teirra egnu uppfatan av kynssamleika.”
text: #000017
text: Á heimasíðu síni siga tey í Amnesty Føroyar stutt og greitt:
text: #000018
text: “Tað skal vera møguligt at fáa løgfrøðiligt kynsskifti [í Føroyum].” Fáa tvørkynd hendan rættin, “sleppa tey í gerandislívinum at liva og virka í samsvari við tað, tey eru.” Amnesty ávarar samstundis um vandan, hendir hetta ikki:
text: #000019
text: “eintáttaðar fatanir av av kyni og smaleika [sic] kunnu verða oyligeggjandi [sic] og avmarka hvussu fólk liva teirra lív. Við at basa hesum eintáttaðu fatanunum verða fólk fræslari [sic] at liva lívið, sum tey vilja og føla.”
text: #000020
text: Í august í 2018 legði uttanflokkatingkvinnan Sonja Jógvansdóttir fram lógaruppskot um løgfrøðiligt kynsskifti. Í almennu viðmerkingunum í uppskotinum skrivar tingkvinnan:
text: #000021
text: “At geva tvørkyndum persónum møguleika fyri løgfrøðiligum kynsskifti gevur teimum møguleika í sínum gerandislívi og -virki at liva í samsvari við tað tey eru, og er ein almenn viðurkenning. Henda lítla lógarbroyting fer at gera ein ógvuliga stóran mun hjá føroyskum tvørkyndum og avvarðandi teirra.”
text: #000022
text: “hetta er enn eitt fet í eini kynsupploysandi ideologi, sum ger upp við áratúsund-gamla sivilisatión og sum í grundini er eitt risastórt eksperiment, har eingin kennir evstu avleiðingarnar.”
text: #000024
text: Málið fall tó burtur, tá ið val varð útskrivað í august mánaða árið eftir.
text: #000025
text: Seinastu ferð løgfrøðiligt kynsskifti var á breddanum í almenna føroyska kjakinum var í samband við fólkatingsvalið í fjør, tá tíðindi bórust um, at danskir myndugleikar við forsetismálaráðharranum, Mette Fredriksen, á odda, vildu geva børnum heilt niður í 0 ára aldur rættin til løgfrøðiliga at skifta kyn. Aksel V. Johannesen segði seg ikki vilja blanda seg uppí. “Hetta er eitt danskt mál, og tað skulu danskir politikarar taka støðu til,” segði Aksel í tí sambandinum.
text: #000026
text: Bæði Christian Andreasen og Jørgen Niclasen í Fólkaflokkinum mótmæltu hinvegin. Jørgen Niclasen segði støðu sína vera greiða: “Kemur lógaruppskot í Fólkatingið um løgfrøðiligt kynskifti fyri børn, vil eg brúka mína atkvøðu og atkvøða nei.”
text: #000027
text: Í Bretlandi hava minni enn 1% hava annan kynssamleika, enn tann tey eru fødd við
text: #000028
text: Í nýggjasta manntalinum í Bretlandi og Wales, er á fyrsta sinni orðaður ein nýggjur spurningur, sum snýr seg um kynssamleika. Sambært myndugleikunum er hetta fyri at fáa eina fatan av hvussu mong fólk uppliva eina andsøgn ímillum tað lívfrøðiliga kyn, tey eru fødd við, og tað kyn, sum tey kenna seg at vera. Hetta skal hjálpa myndugleikunum í javnstøðumálum og tílíkum. Bretsku tølini vísa, at tað er áleið 0,5 %, sum siga, at tey føla seg sum annað kyn, enn tað tey eru fødd sum. Tað vil siga, eru eitt ella annað slag av trans ella non binerum persóni.
text: #000029
text: Í manntalinum verður eisini spurt um kynsliga orientering. Her siga minni enn 4% seg vera “ikki hinskynd”.
text: #000030
text: Meðan vit hava teg her. Takk fyri vitjan. Tú kanst gera mun og hjálpa okkum at fáa meira upplýsandi tilfar út til føroyingar. Stuðla okkum við eini fastari flyting ella eingangs upphædd á konto nr 9865 1039800 - allur stuðul ger mun.
text: #000031
text: Vinarliga broyt tínar kennifíla - og privatlívsstillingar fyri at síggja hetta innihald Stillingar av farsporum
text: #000032
text: "Vit senda túsundtals ungar ukrainarar beint av gøtuni í kríggj og í deyðan" - Jeff Sachs í samrøðu við Andrew Napolitano. Við FØ teksti
text: #000035
text: "Vit stongdu ikki ein einasta McDonalds, tá ið USA gjørdi innrás í Irak" - klipp úr samrøðu við Glenn Diesen, professara
text: #000040
text: "Vit senda túsundtals ungar ukrainarar beint av gøtuni í kríggj og í deyðan" - Jeff Sachs í samrøðu við Andrew Napolitano. Við FØ tekstiUttanlands Er Putin ein krígsgalin einaræðisharri, sum einans ynskir russiskt heimsveldi? Prát við Jeff Sachs við FØ tekstiUttanlands
text: #000041