text: Skalt tú byggja ella umvæla hús?
  Føroyskt tilfar til børn um umhvørvi og burturkast
text: #000000
text: Skalt tú byggja ella umvæla hús?
text: #000001
text: Føroyskt tilfar til børn um umhvørvi og burturkast
text: #000002
text: Matleivdir innihalda nógv føðsluevni, eitt nú fosfor, og tá vit endurvinna matleivdir, halda vit hesum virðismikla tilfeingi í ringrás. Ein týdningarmikil partur av matendurvinning er eisini, at vit fáa eyguni upp fyri matoyðsli. Matoyðsl er matur, orka og náttúrutilfeingi, sum kundi verið gagnnýtt, men sum í staðin fer til spillis. Tað er tyngjandi fyri umhvørvið og er eisini oyðsl av pengum. Fyrsta stig til at fyribyrgja matoyðsli, er at leggja til merkis, hvat fyri matoyðsl talan er um, og síðan broyta vanar í sambandi við matgerð og innkeyp.
text: #000003
text: Til endurvinning við bokashi brúka vit ger, sum inniheldur virknar smáverur (mikroorganismur). Hesar smáverur seta gongd í eina súrnan av matleivdunum í spannini. Súrnanin verður gjørd í einum luftfríum umhvørvi, og tí er týdningarmikið at lokið situr tætt á spannini. Súrnan er eitt natúrligt stig, tá ið lívrunnið burturkast verður brotið niður.
text: #000004
text: Áðurnevndu smáverur (mikroorganismur) seta ferð á súrnanina, og tær forða eisini fyri, at spannin við matleivdum fer at lukta rotin. Tilgongdin, har matleivdirnar súrna í staðin fyri at rotna, hevur við sær, at størsti parturin av vitaminunum og mineralunum í matleivdunum verður varðveittur. Úrslitið av bokashi-tilgongdini er fyrstafloks sankutøð/bokashi, sum eru rík í føðsluevnum.
text: #000005
text: Soleiðis kemur tú í gongd við matendurvinning við bokashi:
text: #000006
text: Savna matleivdir í eitt ílat. Allar matleivdir kunnu latast í bokashi-spannina, eisini fiskur og kjøt.Stroy 40 ml. av ger í botnin á tómu bokashi-spannini.Lat matleivdir í spannina og trýst saman við stemplinum.Stroy 40 ml. av ger oman yvir matleivdirnar.Legg lokið á spannina.Fyll matleivdir í spannina eina til tvær ferðir um dagin, trýst saman og lat ger oman yvir.Tappa bokashi-vætu úr spannini 3. til 5. hvønn dag.Tá spannin er full, skal hon standa og súrna í 14 dagar.Meðan fyrra spannin súrnar liðugt, byrjar tú at fylla matleivdir í hina bokashi-spannina.
text: #000007
text: Eisini ber til at lesa meira um bokashi-tilgongdina á ella á Facebook í bólkunum “Bokashi og Bykompostspanden” og “Bokashi sankutøð í Føroyum”.
text: #000008
text: Hvussu skal bokashi hagreiðast úti?
text: #000010
text: Matleivdirnar gerast ikki til mold í spannunum, men skulu eisini hagreiðast úti. Tað fyrsta tú gert, tá tú skal hagreiða bokashi úti, er at blanda súrnaðu matleivdirnar væl við mold.
text: #000011
text: Betri matleivdirnar eru sundurbýttar og blandaðar við mold, minni lukta tær og draga ikki skaðadjór til sín. Eftir at tú hevur blandað matleivdirnar við mold, leggur tú 7-10 cm av mold oman yvir (um tað er nógv rotta í økinum, legg so 30-40 cm av mold yvir). Bokashi skal nú fáa frið, og tú skalt ikki saksa í tí ella venda tí eins og í einum vanligum komposti.
text: #000012
text: Tað tekur uml. 5 heitar mánaðir áðrenn bokashi-matleivdirnar verða til mold. Heitari tað er, skjótari verða matleivdirnar niðurbrotnar til mold. Tá hitin fer undir 5°C fara smáverurnar í dvala, og tá verða matleivdirnar ikki niðurbrotnar, men so skjótt hitin fer upp, fer niðurbrótingin í gongd. Fyri at skunda undir niðurbrótingina, skalt tú sundurbýta matleivdirnar og blanda tær væl við mold. Vátar matleivdir gerast fyrst til mold, og tí sæst t.d. egg og avokado í langa tíð.
text: #000013
text: Súrnaðu matleivdirnar hava eitt lágt pH-virði fjúrtan teir fyrstu dagarnar, tað er hagreitt úti, men aftaná tvær vikur ber til at planta í, hóast matleivdirnar ikki eru blivnar til mold. Plantur leggja ikki í, um matleivdirnar ikki eru vorðnar til mold, men hava bara áhuga í at fáa fatur á føðsluevnunum.
text: #000014
text: Niðanfyri er nøkur dømi um, hvussu matleivdir kunnu hagreiðast úti. Meginreglan er altíð hin sama: blanda matleivdirnar væl við mold og legg mold oman yvir.
text: #000015
text: Koyr í pottar: Brúka gamla urtapottamold at blanda við. Eftir 14 døgum er pH-virðið í bokashi-matleivdunum neutralt, og tá ber til at planta í tað.
text: #000016
text: Hábeð: Orkar tú ikki at taka bøkkarnar upp, legg so avíspappír/fipurdúk á grasið. Eftir 14 døgum er pH-virðið í bokashi-matleivdinum neutralt, og tá ber til at planta í tað. Les meira um bokashi í pallerammum her.
text: #000017
text: Grava niður: Um tú gravar niður við trø/runnar, halt frástøðu á 20 cm, tí at matleivdirnar eru sera súrar fyrstu 14 dagarnar.
text: #000018
text: Moldframleiðsla: Velur tú at gera eina moldframleiðslu, letur tú aðruhvørja ferð súrnaðar matleivdir og mold í ein kassa (Lagkøkuprinsippið: bokashi – mold – bokashi). Til moldframleiðslu kanst tú nýta kompostkassa, pallerammu ella aðrar kassar. Tað tekur uml. 5 heitar mánaðir, áðrenn matleivdirnar eru vorðnar til mold. Moldin kann nýtast at leggja undir runnar, í urtapottar, til framleiðslu av meira bokashi o.s.fr. Les meira um, hvussu tú gert eitt moldvirki (jordfabrik) her. Moldvirki (jordfabrik) í stórum kompostkassa:
text: #000019
text: Moldvirki (jordfabrik) í lítlum kompostkassum:
text: #000020
text: Heilsufrøðiliga Starvsstovan hevur lagt kunning um sankutøð út á heimasíðuna, har m.a. verður víst til hesar treytir:
text: #000022
text: Køks- og matleivdir skulu vera blivin til sankutøð, áðrenn tey verða brúkt. Sankutøð mugu ikki brúkast har samband er við húsdjór, tvs. høsn, gæs, seyð, heimalomb o.s.fr.Sankutøð mugu ikki brúkast á landbúnaðarjørð.
text: #000023
text: Hesar treytir eru fyri at fyribyrgja smittuspjaðing frá køks- og matleivdum úr djórum til húsdjór.
text: #000024