text: VitnisburðarKristnilívKirkja og samkomaMentan og SamfelagAndaktBóka- og filmsumrøðurBloggurUng
text: #000000
text: Hvør er prestur, Putins, Kirill?
text: #000002
text: Hvør er presturin, ið gjørdi innrás Putins til eitt heilagt kríggj?Sum ungur var ættarfaðirin, Kirill, ein tann mest frælslynti og broytingarvinarligi presturin í Russlandi. Í dag signar 75 ára gamla russisk-ortodoksa yvirhøvd Russlands kríggj Putins í Ukraina. Hann er myndaður av fyrrverandi Sovjetsamveldinum og sær vestliga siðmenning sum kavrotin.Sum ungur varð ættfaðir Russlands lastaður av konservativum russiskum bólkum fyri at vera ov frælslyntur. Gudfrøðiligi háskúli hansara í Minsk, eftir at Sovjetsamveldið fall, varð sæð sum eitt tað mest opna og broytingarvinarliga í ortodoksa heiminum. Hann var nær evropeisku kirkjuleiðarum og samskifti nógv við teir. Og hann tók stig til eitt slóðbrótandi skjal um viðurskifti kirkjunnar til framkomna samfelagið, sum í nútímans máli førdi fram kirkjunnar rætt til at seta seg upp ímóti valdsharrunum, um teir gjørdu seg inn á kristin virðir.Í dag er 75-ára gamli Moskva-ættfaðirin, Kirill, alt annað enn frælslyntur: Hann hevur fagnað autoritera leiðaran, Vladimir Putin, sum eitt undur Guds og signað russisku innrásina í Ukraina 24.februar, ið hevur ført til slátran av vanligum borgarum í túsundatali og ringasta flóttafólkastreym Evropas síðan Annan Heimsbardaga.
text: #000003
text: Felagsskapurin millum leiðaran í russisk-ortodoksu kirkjuni, ættfaðirin, Kirill frá Moskva og Vladimir Putin tók dik á seg í umleið 2012, tá Putin varð valdur sum forseti á triðja sinni..
text: #000004
text: “Mátti Harrin varðveitt russiska landið... Eitt land, ið nú fevnir um Russland og Ukraina og Hvítarussland og aðrar ættarbólkar og fólk,” segði Kirill í eini sunnudagsgudstænastu tríggjar dagar eftir innrásina og kallaði mótstøðufólk Russlands fyri “óndar kreftir”.
text: #000005
text: “Mátti Harrin varðveitt russiska landið... Eitt land, ið nú fevnir um Russland og Ukraina og Hvítarussland og aðrar ættarbólkar og fólk,”Kirill
text: #000006
text: Hvør er maðurin við gráa skegginum, stásiliga høvdaprýðinum og teimum samankrympaðu eygunum, ið ofta er at síggja lið við lið saman við Putini? Hvat er tað, ið rekur hann?“Heimurin er býttur sundur í eina eystliga og eina vestliga tjóðmentan, tann eystliga er við yvirlutan, og tann vestliga er kavrotin, spilt og forfallin. Tað er ikki bert propaganda, hann er sannførdur um, at tað veruliga er so.”Demokrati ella fólkastýri sæð sum ein lógleys fløkjaKirill varð borin í heim sum Vladimir Mikhajlovitj Gundjajev í Leningrad – í dag Sankta Pætursborg – í 1946. Eldri beiggi hansara, pápin og abbin vóru eisini prestar, og abbi hansara varð sendur í eina av Gulag-revsilegum Sovjetsamveldsins vegna mótstøðu sína móti pro-kommunistisku kirkjuni. Ungi Vladimir starvaðist sum teknari av landakorti, áðrenn hann byrjaði á prestaskúlanum. Sum munkur tók hann navnið, Kirill eftir ein av halgimonnunum, ið vóru við til at birta upp undir byrjanina til tað kyrilliska alfabetið. Hann gjørdist biskupur í 1976, erkabiskupur eitt ár seinni, metropolit í 1991 og í 2009 valdur sum ovasti leiðari fyri russisk-ortodoksu kirkjuna, eitt av heimsins størstu kirkjusamfeløgum eftir katólsku kirkjuna.Hann er ongin andaligur leiðari og hevur aldri sjálvur ment nakra gudfrøði, men heldur er hann ein dugnaligur politikkari, ið nýtir verðsligar grundreglur til kirkjuleiðslu og hevur gjørt ta russisk-ortodoksu kirkjuna til ein væl riknan stovn, sigur Alexander Agadjanian, granskari við Jerevan Statsuniversitet og professari á Deplinum fyri Átrúnaliga gransking, russiska Statsuniversitetið í Moskva.Kirill tók við einari kirkju, ið varð merkt av einum risavøkstri aftaná fall ateistiska Sovjetsamveldsins. Hann var væl umtóktur, hevði í mong ár verið vertur á egnari sjónvarps-rás um átrúnaðarligar spurningar og hevði eina trúgv upp á, at kirkjan átti at hava ein virknan leiklut í russiska lívinum.“Men sjálvt í sínum lutfalsliga frælslynta tíðarskeiði stríddist hann við at lýsa kristnu grundstøðuna mótvegis, eftir hansara tykki, ultra-frælslyntum hugsjónum sum mannarættindi, ið hann góðtók við ringum tannabiti sum nakað við kristnum uppruna, og postmodernaða relativismu, sum hann fanst hvassliga at, og sum hann ikki kundi góðtaka úr einum kristnum sjónarhorni,” sigur Alexander Agadjinaian víðari.AtfinningarsamurRoyndir Kirills sum prestasonur í Sovjetsamveldinum gjørdi hann atfinningarsaman yvirfyri øllum, hann sá sum vinstravent, eitt nú verðsliga vestliga mentan, sum floymdi inn yvir Russland í 1990’unum. Eins og nógvir aðrir russar varð Kirill skelkaður í árunum eftir fall kommunismunnar, ið var merkt av teymaleysum brotsverkum, fátækradømi og eksistentiellum ótryggleika. Sjálvt á okkara døgum er fólkaræði eitt neiligt fatað hugtak í Russlandi, tí fólkið knýtir tað til postsovjettiska lógleysa óskilið, vísir Thomas Bremer á.“Vit vita ikki, um hann longu sum ungur maður sá Vesturheimin sum rotnan og forfalnan. Møguliga hevur hann ikki broytt seg, men er bert vorðin meira týðiligur í síni mótstøðu,” sigur hann.Tað oyðslusama er honum kortini ikki fremmant. Russiski mótasniðgevin, Svetalana Begovatova hevur sambært Interfax-Religion róst “góða klædnasmakki” ættfaðirsins, og sjálvur hevur hann sum metropolit av Moskva sambært Interfax-Russland lagt dent á týdningin av fagurfrøði og listfrøði í kirkjuni:“Ortodoksi er ikki tað fátæksliga og vesæla, men tað vakra í lívinum. Ortodoksi noyðir okkum ikki at lata okkum í døkkar svartar-gráar-brúnligar litir.”
text: #000007
text: Sambært russiskum miðlum er Kirill vorðin ómetaliga væl fyri peningaliga gjøgnum mongu árini. Í 2009 varð hann avmyndaður við einum armbandsuri við meira enn 200.000 kr virði. Tað vakti forargilsi, tá urið seinni við eftirviðgerð varð retoucherað og soleiðis tikið burtur úr myndini, men kortini kundi síggjast aftur í tí afturkastandi ljós-skugganum í blanktpoleraða borðinum, ættfaðirin sat við.Hann verður kortini eisini lýstur sum samskiftissinnaður, og í 2016 helt hann og Frans, pávi fyrsta fund nakrantíð millum leiðararnar í russisk-ortodoksu og rómverskkatólsku kirkjuni í eini roynd at gera ein enda á túsundára gomlu ósemjuni millum hesar báðar kirkjur.“Hann er vinarligur og áhugaður,” sigur Thomas Bremer, ið møtti Kirill tvær ferðir, meðan hann var biskupur.“Eg mælti honum til at senda ph.d.-lesandi til mítt universitet, og hetta gjørdi hann. Hann var áhugaður at hava fólk uttanum seg, sum skilti vestliga gudfrøði,” sigur Bremer.
text: #000009
text: Kirill gjørdist kortini alt meira konservativur so hvørt sum stjórn Putins gjørdist alsamt meira konservativ, heldur Alexander Agadjanian. Samstarvsfelagsskapurin millum Kirill og 69-ára gamla Putin tók dik á seg í 2012, tá Putin varð valdur til forseta á triðja sinni. Putin byrjaði at favna russisk-ortodoksu kirkjuna – ikki neyðturviliga nakað, sum vísir á eina persónliga umvending, men heldur sum ein miðil til at fáa politiskan ágóða og fyrimunir, ofta nevnt “bleyta valdið”. Kirill, sum nøkur siga vera fyrrverandi KGB-maður, eins og Putin, fagnaði forsetanum og stuðlaði endurvali hansara í 2018 og russisku uppíleggingina í sýriska borgarakríggið. Putin stríddist samstundis fyri at lýsa Russland sum ein verji av konservativu kristnu virðunum, eitt nú við mótstøðu síni móti fosturtøku og LGBTQ-rættindi.
text: #000010
text: “Støða Kirills til einleikan millum kirkju og stat gjørdi hann til tann, hann er í dag. Fullkomiliga bundin at tí ráðandi stýrinum í landinum, og millum tey serliga innvígdu hjá Putin,” sigur Agadjanian, ið heldur, at høgi aldurin hjá ættfaðirinum er ein atvoldin til hansara hugburð:
text: #000011
text: ÚTSØGNIR FRÁ KIRILL“Vit ynskja ikki at stríðast móti nøkrum, Russland hevur aldri lopið á nakran. ... tað hevur bert vart síni mørk.” 3. mai 2022
text: #000012
text: “Í dag hava vit eina trúskapsroynd yvirfyri nýggju heimsskipanini, eitt slag av atgonguprógvi til “eydnuríka heimin”, heimurin av yvirnýtslu, heimurin av sjónligum “frælsi”. Vita tit, hvat henda royndin er? Royndin er sera einføld og samstundis ræðandi – tað er ein parada av gjeikarum.” 6. mars 2022
text: #000014
text: “Russisk-ortodoksa kirkjan hevur altíð roynt at geva munandi íkast til patriotisku uppalingina av landsmonnum sínum, tí hon í hertænastuni sær eitt virkið tekin av næstrakærleika gleðiboðskapsins og eitt dømi um trúskap móti høgu moralsku fyrimyndunum upp á sannleika og góðsku” 23. februar 2022
text: #000015
text: “Øvut Vesturheiminum merkir okkara fólkaræði ikki ósemja og kapping, men heldur einleiki og samljóð” 2005
text: #000016
text: “Teir hava nøkurlunda sama aldur og líknandi hugburð, hvørs høvuðsendamál er at tryggja framhaldið av hegemoniska valdinum. Hesin serliga innvígdi bólkur hevur víst aftur hvørt hugskot um broytingar ella umbøtur og heldur fast um heimsveldisligu heimsmyndina.”Uppaldur til at tæna statinumIdeologiin hjá Putin-stýrinim kann í dag lýsast sum ein imperialistisk konservatisma, ið vísir aftur kommunismuna, men fagnar skipanini um eitt framhald av russisk-sovjettiska imperialistiska valdinum – og hesin hóskar væl til heimsfatan Kirills, sigur russiski professarin.Tað er ikki nýbrot í russiskari søgu, tá Kirill er so sannførdur um, at kirkjan og russiski staturin og stjórnin skulu standa saman. Kirkjan hevur altíð stuðlað statinum, fyrst var tað sararnir, so sovjetleiðslan og nú Putin, vísir Kristina Stoeckl á, professari í sosiologi á Innsbruck Universitet og høvundur til bókina: “Russisk ortodoksi og sekularisme”. Krill fekk stóran part av útbúgving síni í sovjet-russisku deildini fyri ekstern kirkjulig sambond og gjørdist eisini leiðari av hesum – altso eitt slag av kirkjuligum uttanríkisráðharra.“Kirill varð upplærdur og sosialiseraður soleiðis, at kirkjan skuldi kunna geva eitt “moralskt” andlit til russiskan – og tá í tíðini sovjetiskan – uttanríkispolitik,” sigur hon.Putin og Kirill hava ment eina ætlan fyri endurreisnini av russiska heimsveldinum, heldur Myroslav Marynovych, varaskúlastjóri fyri ukrainska katólska universitetið í Lviv: Putin hevur ábyrgdina fyri politisku sjónarmiðini, meðan Kirill hevur ment læruna um “Russkii Mir” (russiski heimurin), hugsanin um eina breiða russiska tjóðmentan, ið eisini fatar um Ukraina og Hvítarussland, og sum skal verjast – serliga móti Vesturheiminum. Sambært hesum báðum leiðarunum varð ein “einleiki” millum russar, hvítarussar og ukrainar skipað við kristningini av stórríkinum, Kyivan Rus í 988 í núverandi Ukraina.“Læran hjálpti ikki nógv at sannføra ukrainar um at gera eftir boðum Putins, og so mátti Putin loksins leita til vápnini,” sigur Marynovych.Kirill heldur kortini ikki, at kríggið er nakað gott, metir Thomas Bremer. Men hann hevur rættvísgjørt innrásina sum eitt “metafysiskt” kríggj og sagt, at Russland bert hjálpur fólki í eysturukrainska Donbass-økinum við at verja seg móti atsóknum úr Vesturheiminum. Annars er kríggið nærum ikki partur í prædikum hansara.“Hann sigur nakað soleiðis, “vit liva í trupulum tíðum, men eins og forfedrar okkara mugu vit savna okkum um bønina”, men hann gerst tó ongantíð ítøkiligur: Hvat merkir tað kristna boðið um næstrakærleika í hesum kríggi? Hvussu eiga vit at fara við ukrainum?” sigur Bremer.Undir Kirill hevur kristin næstrakærleiki ikki fingið nakran týðandi leiklut í kirkjunnar sosiallæru, sigur Professari, Kristina Stoeckl. Kirkjan hevur heldur sett seg á eitt smalt sett av “vanligum virðum”, millum annað familjan, fosturlandskærleika, mótstøða móti rættindum fyri seksueller minnilutar, mótstøða móti frísinnaðum rættindum sum talu- og skrivifrælsi, skilt so, at hesi kunnu gera “skaða” á átrúnaðarligar kenslur og læru.Eru dagar ættfaðirsins taldir?
text: #000017
text: 75-ára gamli kirkjuovastin kann eftir reglunum sita, til hann doyr. Men Kirill er komin undir vaksandi trýst fyri sín stuðul til kríggið, og tað kann noyða hann at fara frá. 280 russiskt-ortodoksir prestar í Ukraina hava kravt ein kirkjuligan dómstól, ið skal kunna viðgera ákærur um áskoðanarbrot og trúarvillur móti ættfaðirinum. Í mai kravdi ukrainski parturin av Moskva-patriarkatinum, sum umfatar ein triðing av øllum sóknum í patriarkatinum, sítt ”fulla sjálvræði og sjálvbjargni” eftir í meira enn 300 ár at hava verið undir Moskva.Kirill hevur kortini stórt vald í russisk-ortodoksu kirkjuni, av tí at teir flestu biskupar hava fingið hægri embæti undir honum og eru honum lýdnir; andstøðan er til, men hevur onga ávirkan til at bjóða honum av, sigur Alexander Agadjanian.Myroslav Marynovych heldur, at dagar ættfaðirsins eru taldir.“Eg trúgvi, at Putin fer at leita sær eitt hóskandi høvi til at koyra Kirill frá,” sigur hann.Kristelig Dagblad: Tobias Stern Johansen
text: #000018
text: Myndir: Methøg luttøka á Manslegun
text: #000019
text: Í 50 ár hevur fosturtøkumarkið í Danmark verið tað sama – 12 vikur. Nú viðmælir ein meirluti í Etiska Ráðnum í Danmark at hækka markið til 18 vikur. Ráðið legði í dag fram síni tilmæli um at bro...
text: #000025
text: Hósdagin 28. sep. kl. 19:30 ert tú aftur vælkomin til vekingarmøti við trúboðarunum Ólavi Jacobsen og Carsten Fonsdal Mikkelsen. Saman bjóða teir til eitt kvøld við bøn, sangi og vitnisburði. Vekingar...
text: #000027