text: At bretskir politikarar misnýttu kovid frábrigdi til at “forskrekkja lívið úr” almenninginum, er ein av lærdómunum frá "the lockdown files," sum avísin Telegraph hevur almannakunngjørt. Her er eitt lítið yvirlit
text: #000001
text: JUST IN: New leaked messages show UK Health Minister Matt Hancock planning to “deploy the new variant” in COVID messaging to “frighten the pants out of everyone” in order to “get proper behavior change” in the public’s compliance with lockdown measures. /czU9AZS18z
text: #000002
text: Í seinastu viku byrjaði bretska avísin The Telegraph at almannakunngerða tað, sum hon kallar “The Lock Down Files.” Tilfarið umfatar meira enn hundraðtúsund boð á samskiftisappini Whatsapp. Vit endurgeva her úr einum samandrátti, sum ritstjórnin (editorial board) á amerikanska Wall Street Journal hevur gjørt av skjølunum.
text: #000003
text: “Við eitt og hvørt givið høvi undir kovid-farsóttini vissaðu politikkarar almenningin, at teir “fylgdu vísindunum. Í mongum londum hevur almenningurin funnið útav, at hetta mangan var langt frá sannleikanum. Og nú hava vit fingið prógv fyri júst hesum úr tí sum okkara bretsku vinir kalla ‘the Covid lockdown files’. (Á hinvegin kalla vit tað ‘niðurlæsingar-skjølini’ á føroyskum.)
text: #000004
text: Stóra Bretland hevur verið vitni til at eini 100.000 tekstboð, sum stjórnarumboð sendu millum sín undir heimsfarsóttini, eru vorðin almenn. Leikandi lætti mátin, einræðishugsan verður nýtt, bara soleiðis hissini, er skelkandi, enntá eisini fyri tey, sum hava eina kyniska fatan av politikkarum.
text: #000005
text: Frá byrjan gjørdist bretska kovidhandfaringin ein spurningur um politikk heldur enn vísindi. Heilsumálaráðharrin Matt Hancock, sum var ein av grammastu niðurlæsingar-talsmonnunum, umhugsaði í januar 2020 — eftir at tíðindi um virusin í Kina byrjaðu at frættast, men áðrenn kreppan rakti vesturheimin — at eitt útbrot kundi verið gott fyri hansara politisku starvsleið. Hann deildi eini boð, sum skuldu eitast at vera frá “einum vísum vini”, við ein fjølmiðlaráðgeva hjá sær. Boðini søgdu við Hancock, at “ein væl handfarin kreppa av hesari stødd kann senda teg allan vegin víðari í næstu deildina.”
text: #000006
text: Í tí mest álvarsomu hendingini, sum higartil er komin undan kavi, spyr Harra Hancock sínar samstarvsfelagar, hvussu teir skulu “sleppa” ella “seta í verk” (en: deploy) tíðindi um sonevnda Kent-frábrigdið av kovid frá desember 2020 í júst røttu løtuni, fyri at “forskrekkja lívið úr øllum” (á enskum “frighten the pants off everyone”) fyri at fáa undirtøku fyri nýggjari niðurlæsing og fyri at fáa fólk at akta betur.
text: #000008
text: Ein mánaða eftir at Harra Hancock forskrekti lívið úr øllum, skjeyt ein embætismaður upp, at eitt nýtt landsumfatandi munnbindskrav hevði loyst seg, tí tað var “at kalla ókeypis og hevur ein sera sjónligan virknað.” Hann tykist meina “sjónligan virknað” í týdninginum at tað sær út sum myndugleikarnir gera okkurt, ikki at munnbindini fóru at seinka spjaðingini av virusinum. “Jepp,” svaraði Harra Hancock, áðrenn kjakast var um politisku viðurskiftini kring ymisk átøk.
text: #000009
text: Hesi sitatini og mong afturat koma frá boðum, sum vóru send við WhatsApp til og frá Harra Hancock, sum var noyddur at leggja frá sær í juni í 2021 eftir at hann varð avdúkaður í at fríggja við einum kvinnuligum starvsfólki hjá sær mitt í niðurlæsingartíðini, tá ið eingin hevði loyvi at hittast við fólki uttanfyri húsarhaldið. Hann setti ein journalist, ið var niðurlæsingarskeptikkari, at hjálpa sær at skriva sínar endurminningar. Hesin journalisturin, Isabel Oakeshott, avgjørdi við sær sjálvari, at hon hevði eina almenna skyldu, at handa avísini The Telegraph, boðini, og meira, sum møguliga kemur næstu tíðina.
text: #000011
text: Harra Hancock sigur, at boðini, sum eru leysgivin higartil, eru vald út við nærlagni, fyri at seta hann í ringt ljós. Men um hann liggur inni við boðum, sum reinsa hann, so eru tey læst betur niður enn bretska fólkið var. Øll sum vilja gera sær tann ómak at hyggja erliga (hetta útihýsir stórum parti av miðlunum) hava leingi vitað, at “vísindin” viðv. kovid var forvirrað og sjálvmótsigandi, serliga fyrstu tíðina í farsóttini. Summir feilir máttu koma fyri í handfaringini, men tess størri grund var tað hjá politikkarum og miðlunum at vera erligir um uppvigingar av hesum og hasum slag.
text: #000013
text: “tey sum finnast at Telegraph hava góðar grundir til at vera ivingarsom. Hóast Telegraph hevur avdúkað ótrúligt próvtilfar um hvat hendi undir kovidhandfaringini í Bretlandi, eftir at upprunaliga niðurlæsingin var sett í verk, so hevur blaðið framvegis ikki nakrar upplýsingar um hví niðurlæsingin var sett í verk av fyrstan tíð.
text: #000016
text: Hetta er greitt gáloysni, eftirsum at Telegraph sjálvt, og flestu av tíðindafólkunum har, tóku undir við upprunaligu niðurlæsingunum á vári í 2020. Hartil kemur, sum ein kanning hjá Cardiff University vísti, at tað, sum hevði størst týdning fyri, hvussu fólk flest mettu um vandan við kovid, var avgerðin hjá egnum myndugleikum at seta stranga niðurlæsing í verk. Átakið skapti sostatt eitt feedback loop (sjálvstyrkjandi ringrás) har niðurlæsingarnar sjálvar sáðaðu óttan, sum fekk borgararnar at halda, at vandin fyri at doyggja av Kovid hundraðtals ferðir størri enn hann var í veruleikanum, sum aftur fekk tey at stuðla meira niðurlæsingum, krøvum og avmarkingum.
text: #000017
text: Tað sagt, so eru nakrar av avdúkingunum hjá The Telegraph — sum t.d. ynskið hjá Hancock at “sleppa nýggja frábrigdinum” til tess at “forskrekkja øll frá lívinum” — so fellandi, at vónandi fer almenningurin eisini at hugsa álvarsliga um spurningin, hví alt hetta hendi.”
text: #000019
text: Spectator - Five things we’ve learned from Hancock’s lockdown files
text: #000023
text: John Campel hevur hesi bæði video um tað sum kemur fram í niðurlæsingarskjølunum
text: #000024