text: Luther fekk nokk fyri 500 árum síðani
text: #000000
text: Vit siga tað kanska ikki altíð við orðum, men í okkara meiningum, hugburði, eygnabrái, viðmerkingum og verumáta, siga vit mangan tað sama sum jødarnir í Galatia: “Tað var gott, at Jesus doyði á krossinum, men vit mugu eisini minnast til at...” Og so kemur ‘to-do’ listin. Luther segði “Nú kann tað vera nokk!” Kanska er stundin komin, at vit siga tað sama.
text: #000001
text: Fyri 500 árum síðani var Martin Luther deyðatroyttur av lóglæruni, átrúnaðarligu siðvenjuni og politiska mutrinum, sum eyðkendi kristindómin á hansara døgum. Tann 31. oktober í 1517 segði Luther: “Nú kann tað vera nokk!” Síðani fór hann við hamara, naglum og pappíri í hond upp trappurnar til dómkirkjuna í Wittenberg og negldi tær 95 tesurnar á kirkjuhurðina. Við hesum bjóðaði hann páva og prestum at kjakast um 95 brennandi spurningar viðvíkjandi læruni og lívinum í kirkjuni. Aðalspurningurin í trúbótini var, hvørt ein verður rættvísgjørdur við trúgv ella verkum.
text: #000002
text: Trúbótin var fyrst og fremst ein longsul hjá Luther at koma aftur til upprunaliga og sanna evangeliið. Og tá ið Luther kom, byrjaði ein tilgongd, har rættað varð upp á alt tað skeiva og óreina, sum við tíðarinnar tonn var komið inn. Trúbótin var ein undurfull endurreisn av øllum tí, sum Gud longu hevði gjørt fyri fólk Sítt, og var ein glotti við vón um, hvat Gud fór at gera fyri sítt fólk framyvir.
text: #000003
text: Galatiabrævið kann kallast stóra trúbótin á Paulusar døgum. Jødarnir høvdu tá bestu átrúnaðarligu skipanina. Teir trúgvandi jødarnir í Jerúsalem og Antiokia vildu hava heidningarnar, ið komu til trúgv á Jesus, at koma undir hesa skipan. Tað var gott at trúgva á Jesus, men fyri at verða rættvísgjørdur fyri Gudi skuldi hart arbeiði og góð verk fremjast aftrat.
text: #000005
text: Hvat er rættvísgering? Rættvísgering er Guds verk. Tað er ein broyting í støðu syndarans fyri Gudi – frá at vera fordømdur til at verða fríkendur. Frá at vera bundin til at verða loystur frá trældómi syndarinnar. Frá at vera fortaptur til at verða roknaður heilagur. Frá at vera sekur til at verða fyrigivin. Rættvísgering er gávan, sum Gud gevur einum, ið trýr á Jesus Kristus og ikki roynir at leggja egin verk aftrat.
text: #000007
text: Í 1515 kom Luther inn í eitt livandi samfelag við Jesus Kristus og kom at kenna fyrigeving Guds til fulnar. Luther stríddist nógv við bíbilsku ávísingarnar um “rættvísi Guds”, tí hugsan hansara um tað var, at Gud ein dag skal døma øll menniskju rættvíst. Men Luther fekk eisini eyguni á bíbilsku ávísingarnar um “trúgv,” at hin rættvísi skal liva av trúgv. Hann fekk hetta ikki at hanga saman. Inntil ljósið knappliga rann upp fyri Luther – og alt broyttist!
text: #000009
text: Luther skrivar sjálvur um upplivingina: “Eg føldi, at eg var føddur av nýggjum, og portur Himmalsins opnaðust fyri mær. Øll skriftin opnaðist og fekk nýggjan týdning fyri meg. Frá hesi stund kom sannleikin um “rættvísi Guds” ikki at fylla meg við ótta og hatri móti Gudi, men bleiv harafturímóti ein ósigandi og søtur sannleiki fyri mær og fylti meg við kærleika, friði og gleði.”
text: #000010
text: Frá nú av skilti Luther, at “rættvísi Guds” ikki var dómur Guds yvir menniskju, ella ein rættvísi, sum menniskjað sjálvt skuldi arbeiða fyri. Nei, Luther fekk eyguni upp fyri, at “rættvísi Guds” er ein frí gáva, sum Gud bjóðar menniskjum at taka ímóti við trúgv á Jesus Kristus.
text: #000011
text: Vit halda tað vera ræðuligt, at heidningar skuldu blíva jødar, áðrenn teir kundu verða rættvísgjørdir. Men er sami vandin ikki til staðar hjá okkum í dag? Vit siga tað kanska ikki altíð við orðum, men í okkara meiningum, hugburði, eygnabrái, viðmerkingum og verumáta, siga vit mangan tað sama: “Tað var gott, at Jesus doyði á krossinum, men vit mugu eisini minnast til at...” Síðani kemur ein langur listi við tingum, sum vit skulu gera og ikki gera. Og soleiðis styggja vit fólk burtur frá Kristusi við okkara lógar­ og listakristindómi!
text: #000012
text: Spurningurin, sum Paulus spyr og svarar í Galatiabrævinum, kemur aftur til sjóndar her: Skalt tú stríðast við at gera góð verk fyri at verða rættvísgjørdur, ella hvílir tú í fullkomna verki Kristusar á krossinum? Her eru bara tveir møguleikar: Antin skulu menniskju sannføra Gud við góðum verkum um, at tey hava uppiborið rættvísgering. Ella skulu menniskju hvíla í tí náði, sum Gud gevur teimum, ið trúgva á Kristus. Paulus sigur, at tað bert er hetta seinna, ið er galdandi. Ein, sum skal verða rættvísgjørdur fyri Gudi, skal trúgva á Jesus – og als einki annað.
text: #000013
text: Á einum torgi í Wittenberg í Týsklandi stendur ein vøkur standmynd av Martin Luther. Høgd inn í steinin lýsa orðini tað, sum Luther brendi fyri í stóru trúbótini: “Um hetta er verk Guds, fer tað at hava framgongd. Er tað ikki, fer tað at steðga.”
text: #000014
text: Soleiðis bleiv Luther oddamaðurin fyri at endurreisa bíbilska boðskapin um, at kvinnur og menn kunnu verða rættvísgjørd av Gudi. Og hetta er møguligt av náði eina, við trúgv eina og gjøgnum Kristus eina.
text: #000015
text: Orðini á standmyndini av Luther stóðu sína roynd og tala enn í dag. Hvat mundi Luther hava sagt við okkum í dag - 500 ár seinni?
text: #000016