text: -Vit høvdu blasfemilógir í gomlum døgum, og tað tók fleiri hundrað ár at sleppa av við tær. Nú byrja vit at gera nýggjar blasfemilógir, og problemið við tí er, at tað fer at vera ein glíðibreyt til tað, at man kemur at avmarka talufrælsi meira enn gott er. Ein almennur stovnur, sum skal sleppa at avgera, hvat fólk skulu siga og hugsa er tann vissi vegurin til totalitarismu.
text: #000002
text: Hesi orðini eigur Ben Arabo, sum júst hevur givið út stuttsøgusavn. Portalurin hitti Ben nú um dagarnar fyri at umrøða hansara fyrstu bók, sum er útkomin á forlagnum Sprotanum.
text: #000004
text: -Hvussu ber tað til, at tú er farin at skriva stuttsøgur?
text: #000005
text: -Mær hevur altíð dámt væl at skriva, og eg havi altíð skrivað nógv í øðrum sambandi, til húsbrúk, røður oa. Undir korona fór eg í kvøldskúla í kreativari skriving hjá Jákup Boga Joensen, og tað gav mær eitt lítið sindur av blóð uppá tonnina. Og so var ein stuttsøgukapping í Runavík í 2021, har eg lat eina søgu inn, og hon fekk nokkso góða móttøku, og so lovaði eg konuni eftir nýggjár í fjør, at eg skuldi skriva eina stuttsøgu um mánaðin í 2022. Tað kláraði eg so ikki heilt men skrivaði 10 frá januar til januar. Hetta er so úrslitið av tí.
text: #000006
text: -Kann man siga, at hetta er byrjanin til nakað meira?
text: #000007
text: -Tað veit eg ikki. Hetta er jú nakað eg geri, tá eg ikki takist við nakað annað. Men mær dámar væl at skriva, og tað kann gott vera, at eg fari at skriva nakað meira.
text: #000008
text: -Nei, ikki beint nú í hvussu so er. Tað havi eg ikki tíð til við tí arbeiði eg havi, og so kemur tað eisini ann uppá, hvussu hetta verður móttikið. Tað hevði verið stuttligt, um onkur tímdi at lesa hetta stuttsøgusavnið. So fáa vit at síggja.
text: #000009
text: Stuttsøgusavnið hjá Ben Arabo, sum forlagið Sprotin gevur út, varð fyrstu ferð umrøtt á Reinsaríinum í Havn fyri viku síðani. Tá tosaði Sámal Soll við rithøvundan á tiltakinum «Orð og tónar». Aftaná tað tosaði Kinna Poulsen við Tórodd Poulsen um eitt nýtt yrkingasavn.
text: #000010
text: -Tú hevur valt at geva bókini heitið “Tíðarhylkið”. Hvat vil tú við tí?
text: #000011
text: -Tað er ein søga, sum ber tað heitið, og hon leggur so navn til savnið.
text: #000012
text: Um søgurnar kann man siga, at tær eru kanska eitt sindur daprar og kanska skemtiligar í støðum. Tær snúgva seg so um so um antihetjur tvs. persónar, sum ikki uppføra seg júst sum okkara ideal eru.
text: #000013
text: -Kann man siga, at søgurnar lýsa nokk so væl persónin Ben Arabo, ella tað hann stendur fyri?
text: #000014
text: -Nei, men tær lýsa nokk nakað av tí eg havi lisið gjøgnum árini, og hvørji áhugamál eg havi, og hvat slag av skemti mær dámar. Eg havi lisið nógv og ferðast jørðina runt bókstaviliga sæð. Eg havi so sjálvandi nakrar rithøvundar, sum mær dámar væl. Eg havi kanska fingið íblástur frá onkrum teirra.
text: #000015
text: -Nei, men tað er m.a. at sanna orðini hjá kenda Piet Hein um, at tann, sum tekur álvara bara fyri álvara og skemt bara fyri skemt, hevur skilt líka lítið av báðum. Vónandi eru søgurnar undirhaldandi, men vónandi er eisini okkurt, sum átti at fingið onkran at hugsa um hetta rákið við, at tað eru tey, sum hava ein sera stramman holdning til haturstalu og cancelkulturin. Tað síggi eg sum ein sera stóran vanda. Onkur søga handlar so um tað.
text: #000017
text: -Skal tað skiljast sum um, at tú er fyri haturstalu?
text: #000018
text: -Tað er nevniliga soleiðis sum tú ikki skal seta tað upp. Vit hava sum útgangsstøði talufrælsi. Tær avmarkingar, sum eru í dag fyri talufrælsi, snúgva seg um ærumeiðing og hóttanir. Men út yvir tað hevur tú talufrælsi.
text: #000019
text: Ben Arabo heldur sjálvur, at vit kunnu ikki hava ein almennan instans, sum bestemmar, hvat tú kann sleppa at siga og ikki og hvør skal sleppa undan at vera fornermaður.
text: #000020
text: -Um vit taka kanska eitt tað besta ella feskasta dømið um í nýggjari tíð at skerja talufrælsi, so var tað helst avgerðin hjá Twitter at nokta fyrrverandi amerikanska forsetanum Donald Trump at skriva aftur á Twitter m.a. orsakað av hansara møguliga leikluti í álopinum á Kongressina og pástandinum um, at svikað varð við valúrslitinum. Hvat hugsar tú um tað?
text: #000021
text: -Tað hendi samstundis sum Taliban hevði eina Twitter konto. Tað er kanska uppaftur verri, at ein privatur instansur byrjar at sensurera holdningar og meiningar, enn um tað er ein almennur stovnur. Tað er sum norðmenn siga: man skal fáa trøllini út í sólina.
text: #000022
text: Tað er ikki ólógligt at hava ósympatisk sjónarmið, og tú kanst ikki fara og lóggeva um, hvat fólk skulu hugsa millum oyruni. Tað er tann vissi vegurin til totalitarismu og til at sanna allar konspiratiónirteoretikarar í heiminum, um tað almenna skal sleppa at definera, hvat fólk skulu sleppa at siga og halda.
text: #000023
text: -Heldur tú tá at tað var skeivt av Twitter at nokta Trump at vera á Twitter eftir hansara mongu konspiratiónsteoriir.
text: #000024
text: -Persónliga haldi eg tað, tí tá ger tú hann til ein martyr og hansara svar vil vera: "Hvat segði eg. Kanska enntá “Deep State” er eftir mær." So er tað eisini tað, at tú skal ikki verja einstaklingar ímóti at vera fornermaðar. Fólk kunnu hava øgiliga ósympatisk sjónarmið, men tú kann sjálvur velja, um tú lurtar eftir teimum, lesur bøkur tey skriva osfr. Hitt verður bara smælri og smælri, um lægsti felagsnevnari skal avgera, hvat sigast kann og ikki. Tað eru ting vit halda eru góð, fín og kunnu góðtakast í dag. Um 100 ár fer man at spyrja: hildu tey veruliga tað tá? Tað er væl eingin, sum er so naivur at halda, at vit hava uppskriftina uppá ta góðu menniskjaligheitina júst her og nú.
text: #000025
text: Ben Arabo vísir í hesum sambandi eisini til rithøvundan Salman Rushdie, sum fekk harðasta dómin í muslimska heiminum fyri at siga sína hugsan um muslimsku trúðarlæruna.
text: #000026
text: -Hann er ein martyrur fyri talufrælsi. Har er tað átrúnaður og blasfemilógir hann ger seg inn á. Nógv av hesum trýstinum móti haturstalu er í veruleikanum í tráð við haturstalulógir.
text: #000027
text: Hugsa tær, at man vil drepa onkran persón bara fyri tað hann hevur fest á blað. Eg búði í Djakarta í eitt ár. Indonesia er fólkaríkasta muslimska land í heiminum, og har fór eg inn í ein bókhandil og keypti tey Satanisku Ørindini hjá Salman Rushdie. Ta bókina fær tú neyvan í einum bókhandli í Malmø í dag.
text: #000028
text: -Hvat kann tú so siga um hasa stuttsøguna um haturstalu?
text: #000029
text: -Hon er eitt sindur ironisk, karikerað og yvirdrivin. Søgan snýr eg um ein mann, sum fortelur eina rasistiska søgu heima hjá sær sjálvum, og so koma myndugleikarnir eftir honum.
text: #000030
text: Skal tú sleppa at siga ting heima hjá tær sjálvum uttan, at myndugleikarnir skulu koma og lóggeva? Skal man hava krav uppá at verða vardur móti ræðuligum sjónarmiðum? Skal tað verða forboðið hjá tær inni hjá tær sjálvum at siga tað, tú hevur hug til? Sjálvandi skal tað ikki tað.
text: #000031
text: Vit hava injuriir, og vit hava hóttanir. Sjálvandi skal tað vera ólógligt. Men har er markið. Tað skal ikki verða loyvt at forða tær fyri at hava ósympatisk sjónarmið. Td. at siga, at kinesarar eru býttir. Tú kann ikki gera tað ólógligt at siga so. Skal tað vera ólógligt at vera stalinistur ella nazistur? Kanst tú lóggeva ímóti forferdiligum sjónarmiðum? Tað eru fólk úti í samfelagnum, sum halda, at demokratiiðið ikki er gott. Skal tað vera ólógligt at halda tað? Vit kunnu halda, at tað er tápuligt. Tað er eisini tí tú skal hava debatt um tingini og fáa trøllini út í sólina. Einki bekreftar ein konspirationsteoretikara meira enn, um staturin kemur eftir honum.
text: #000032
text: Og so er tað nakað annað. Scientology læruna halda mong vera eina láturliga religión. Tað særir uttan iva onkran lim hjá teimum. Skal eg kunna siga tað? Ja sjálvandi skal eg tað, hóast mær ikki nýtist at siga tað. Ella at kristindómurin ella islam eru tápulig. Sjálvandi skal man hava loyvi at siga tað.
text: #000033
text: Eg hugsi altíð um orðini, sum hava verið tilskrivað Voltaire: ”Eg forakti tað tú sigur, men eg vil til mín doyggjandi dag verja rættin hjá tær at siga tað.”
text: #000034
text: Ben sjálvur heldur nógvar av søgunum snúgva seg um antihetjur. Hann roynir at pilka við hetjusøgurnar vit hava.
text: #000035
text: -Vit eru von við, at alt endar gott, men tað eru ikki altíð tey góðu, sum skriva søguna, og tað er ikki altíð tey góðu vinna. Tann, sum yvirlivur, sleppur at bestemma søguna. Tað segði man altíð fyrr, at tað eru vinnararnir, sum skriva søguna og ikki neyðturviliga tey sannføru.
text: #000036
text: Vónandi gevur onkur av søgunum okkurt gott stoff til eftirtanka sum at pilka við ideal. Eg royni at vera óhátíðarligur og ikki ov háfloygdur.
text: #000037
text: -Til endans Ben, hvat dámar tær best at lesa?
text: #000038
text: -Eg lesi serliga siðsøgu, ævisøgur, stuttsøgur og skaldsøgur. Eg lesi sjáldan faklitteratur innanfyri mítt egna fakøki, tað fái eg nokk av til dagligt, og aldrin sjálvhjálparbøkur.
text: #000039
text: Ein tann besta bókin eg yvirhøvur havi lisið er «In the Heart of the Sea” av Nathaniel Philbrick. Hon er sanna søgan um eitt hvalaskip, sum bleiv sokkið av einum hvali í Stillahavinum. Henda søgan gav Herman Melville íblástur til at skriva Moby Dick.
text: #000041
text: Søgulig hús í Vestmanna sett til sølu
text: #000045
text: Lavrov: Vesturheimurin er farin í kríggj móti okkum
text: #000046