text: Kári Mortensen, deildarleiðari á orkudeildini á Umhvørvisstovuni hevur drúgvar royndir í millumtjóða embætisfólkasamstarvi. Fleiri spennandi orkuætlanir standa fyri framman í strembanini at gera Føroyar grønar á landi. Men tað iðrar ótolna embætismannin, at skilagóðar ætlanir verða seinkaðar í kæruskipanini
text: #000002
text: Soleiðis sigur Kári Mortensen, deildarleiðari á orkudeildini á Umhvørvisstovuni. Kári Mortensen er eitt av føroysku embætisfólkunum, ið er heilt nógv engagerað í norðurlendskt samstarv.
text: #000004
text: Skal koma Føroyum tilgóðar Við drúgvum royndum innan norðurlendskt embætisfólkavirksemi, veit Kári hvussu skipanin virkar, og hann var skjótur at finna fram tvær spennandi verkætlanir, sum góvu meining her heima í royndini at minka um útlátið av koltvísúrni og við ætlanina um at gera orkunýtsluna á landi grøna innan 2030.
text: #000006
text: - Treytin var, at verkætlanirnar skuldu koma Føroyum til góðar. Eg tími ikki at arbeiða við onkrari høgtflúgvandi orkuætlan í onkrum øðrum Norðurlandi, sum kanska verður til nakað og kanska – og helst – ikki, sigur Kári Mortensen.
text: #000008
text: Orka og umhvørvi altíð havt áhuga Kári Mortensen hevur nú í fleiri ár verið ein av eldsálunum at sannføra føroyingar um, at vit ikki kunnu blíva við at brenna olju í egnari oljufýring hvør sær, ikki bara tí at hetta dálkar og órógvar veðurlagið, men oljan er eisini eitt avmarkað tilfeingi.
text: #000010
text: Hann hevur víst á aðrar varandi loysnir, so sum vindorku og hitapumpuskipanir, ið alsamt eru við at vinda meira upp á seg her heima, og elbilar, ið eisini síggjast í størri tali á føroyska vegakervinum.
text: #000011
text: Eftir at hann var liðugur sum cand. scient í biokemi, flutti Kári til Føroyar, og fyrsta starv hansara var sum kemikari á alginatvirkinum á Strondum.
text: #000015
text: - Longu tá var tosið frammi um eina biogassætlan, vísir Kári Mortensen á.
text: #000019
text: - Men hon gjørdist ikki til nakað fyrr enn nú, Bakkafrost kom til. Vónandi verður tað ikki ov leingi áðrenn vit kunnu fáa veruligt gagn av hesum virki, sigur Kári Mortensen.
text: #000020
text: Í 2007 søkti og fekk hann so starvið at taka sær av orkumálum á Jarðfeingi. Tað er sama starv hann situr í enn, nú sum leiðari á orkudeildini á Umhvørvisstovuni.
text: #000021
text: Norðurlendsk avbjóðing - Stutt eftir at eg varð byrjaður á Jarðfeingi fekk eg ein fyrispurng, um eg var áhugaður í at taka mær av tí norðurlendska partinum eisini. Tað helt eg ljóðaði áhugavert, og soleiðis gjørdist eg føroyskt umboð í norðurlendska embætisfólkabólkinum, sum arbeiðir við orkumálum, kallaður EK-E, Nordisk Embedsmandkomité for Energipolitik, undir ráðharraráðnum.
text: #000022
text: Verkætlanirnar gagna øllum londum - Í fyrstuni hevði eg eina kenslu, at eg ikki skuldi føra meg ov nógv fram, tí Føroyar ikki eru við til at fíggja arbeiðið hjá ráðharraráðnum, men tað eri eg komin yvir. Tær mennigarætlanir, sum vit gera, til dømis í Føroyum, koma ikki bara okkum til góðar, men kunnu eisini brúkast aðrastaðni, sigur Kári Mortensen.
text: #000025
text: Hann greiðir frá, at hini londini vóru skjót at lofta góðum hugskotum. Til dømis tá skotið varð upp at hava eina ráðstevnu í Føroyum um orkugoymslu í 2010.
text: #000026
text: Tað var Jarðfeingi saman við TBO-bólkinum, sum stóð fyri ráðstevnuni, fíggjað við norðurlendskum pengum. Nú eru vónir um, at vit skjótt endiliga fáa eina ella fleiri ’pump-storage’-skipanir í Føroyum. Umframt ætlanina oman fyri Vestmanna, er eisini ein líknandi ætlan í Suðuroynni á tekniborðinum.
text: #000027
text: - Á Vestmannaoyggjum verða øll húsini nú hitað upp við sjóhita í fjarhitaneti, og nú fara vit, vónandi, eisini undir eina slíka skipan í Leirvík, sigur Kári Mortensen.
text: #000029
text: - Tað er ikki veruleiki í løtuni at leggja sjókaðalar millum londini í Norðurhøvum, men møguleikin er nú lýstur í verkætlanarfrágreiðingini. Tað verða í hesum døgum lagdir kaðalar frá Bretlandi til Noregs og Danmarkar. Og vit vita eisini, at bretar eru áhugaðir í einum kaðali til Íslands.
text: #000031
text: Korona órógvar virksemið Kári Mortensen greiðir víðari frá, at embætisfólkabólkurin, hann situr í, eisini er við til at stýra norðurlendska stovnin, sum eitur Nordisk Energi Forskning, NEF, ið hevur høvuðssæti í Oslo.
text: #000033
text: Regin Jacobsen, stjóri á Bakkafrost og Kaj Leo Holm Johannessen, norðurlendskur samstarvsmálaráðharri, skrivaðu í juni undir ætlanaravtalu um bygging av nýggjum grønum alibáti
text: #000035
text: Talan er um eina verkætlan at hita ein part av Leirvík upp við sjóhita, og hin verkætlanin er at byggja eitt tænastuskip til alivinnuna, sum verður rikið við varðandi orku.
text: #000037
text: - Vit fingu ætlanina í Leirvík við í skránna fyri formansárið. Vit hava, saman við ráðgevarafyritøkuni Rajani/Rasmussen og Eysturkommunu lýst verkætlanina, sum nú er send í útboð til fyritøkur at bjóða uppá. Vit vóna, at verkætlanin verður gjøgnumførd, og verður til gagns fyri føroyska orkuskiftið. Áhugin hevur í hvussu so er verið stórur, bæði í Føroyum og uttanlands.
text: #000039
text: Skifta oljufýringina út við sjóhita Verkætlanin snýr seg um at taka sjógv inn í eina hitavekslaraskipan, og so leggja rør út til tey niðastu húsini í Leirvík. Í fyrstu atløgu til teir kommunalu bygningarnar, sum eru har í nánd, tað eru skúlan, kirkjuna og aðrar bygningar. Men ætlani er eisini at leggja sjóhitan til eini 90 sethús í økinum.
text: #000040
text: - Nú gjørdist tað Bakkafrost, sum gjørdist samstarvspartnarin. Men hetta var í samráð við samlaðu alivinnuna. Bæði Bakkafrost, Luna og Mowi vístu stóran áhuga fyri verkætlanini, og tey samdust um at Bakkafrost skuldi átaka sær pilotprojektið, greiðir Kári Mortensen frá.
text: #000043
text: Talan er um at byggja eina tvíkilju, sum vit síggja so nógvar av, allarflestu bygdar í Føroyum. Ístaðin fyri at vera rikin við olju, skal tvíkiljan drívast við við grønari orku.
text: #000044
text: Sleppa av við yvirskotsorkuna - Endamálið við øllum hesum er at finna útav, hvussu vit koma av við alla yvirskotsorkuna, sum vit fáa, tá vindmyllu- og aðrar grønar ætlanir eru gjøgnumførdar, tí tað er ein sannroynd, at vit tá – eitt nú tá nógvur vindur er – fara at hava tíðarskeið við stórari yvirskotsorku.
text: #000046
text: - Og tað er júst ætlanin við hesum báðum verkætlanum, teirri í Leirvík og alibátinum. Tí hava vit – í góðum samstarvi við SEV – eisini funnið fram til ein serprís fyri yvirskotsravmagnið. Prísurin er 88 oyru fyri kilowatttíman, ið er galdandi fyri tey tíðarskeið, tá yvirskot av grønum streymi er á netinum, og tað er vanliga um náttina, í vikuskiftunum ella tá nógvur vindur ella nógv avfall er.
text: #000049
text: - Tað skal her sigast, at SEV hevur verið ein sera góður samstarvspartnari í allari hesari tilgongdini, og hevur víst stóran áhuga og er komin við sínum íkasti til ætlanina fyri at fáa hana at bera til, sigur Kári Mortensen.
text: #000050
text: Gongur ov seint Sambært Kára Mortensen er tað ein ógvuliga spennandi tíð vit eru á veg inn í, hvat orku viðvíkur.
text: #000051
text: Eisini heldur hann, at summi av umhvørvis- og náttúrufriðingarfólkunum hava lyndi til at vera ov protektiónistisk, og ikki seta t.d. lagnuna hjá einum lómapari í mun til, hvat gott ein vindmylla ger fyri náttúruna.
text: #000054
text: - Eg skilji ikki, at fólk vilja ganga so langt fyri at verja eitt reiður ella ein lítlan part av einum mýrilendi, tá tey vita hvussu nógv tons av CO2-útláti á Sundi ein vindmylla kann spara, sigur Kári og ristir við høvdinum.
text: #000055
text: Sum 66 ára gamal sær hann nú fram móti einum enda á sínum virki innan embætisverkið. Men tað er eisini við ávísum nøgdsemi.
text: #000056
text: Hann heldur, at altjóða samstarvið, eitt nú í norðurlendskum høpi, er við at gera arbeiðiið meira áhugavert og spennandi.
text: #000057
text: - Hini fylgja við, hvat vit gera á orkuøkinum, og eg haldi eisini at tað er ein orsøk til, at SEV fekk heiðurin av at fáa Norðurlendsku Umhvørvisvirðislønina í 2015. Hetta var ein ovurstórur heiður fyri SEV, sum eisini gjørdi, at SEV fekk uppaftur størri vilja til at seta mál fyri grøna orkuskiftinum, og tað er bara gott, sigur Kári Mortensen.
text: #000059
text: Greinin hevur eisini verið prentað í Dimmalætting nr 33, 4. september 2020
text: #000061