text: Binding av koltvísúrni í viðarvøkstri
text: #000000
text: Seinastu árini er sera stórur áhugi kyknaður í grannalondunum fyri møguleikanum at nýta gróðurseting av viðarvøkstri sum miðil at binda koltvísúrni (CO2). Eitt nú í øllum Norðurlondum og í Stóra Bretlandi hava stórar granskingarætlanir verið í gongd innan evnið í fleiri ár, og úrslitini eru ógvuliga áhugaverd. Samanumtikið kann sigast, at myndugleikarnir í okkara grannalondum nú ásanna, at økt gróðurseting av viðarvøkstri er ein tann virknasti miðilin vit hava á landjørðini til at fremja økta binding av koltvísúrni (CO2) við.
text: #000001
text: DanmarkRoyndir við sokallaðum “orkuakrum” av ymsum pílasløgum (Salix. sp.) vísa árliga viðarframleiðslu á millum 8 – 14 tons (t) turrevni pr. hektara (ha) um árið í æviskeiðum (rotation period) á 20 – 25 ár. Hettar svarar til millum 15 – 25 t CO2/ha/ár í æviskeiðnum. Nú eru ætlanir frammi um munandi lendi við tílíkum vøkstri í m.a. vestur Jyllandi. Onnur jalig hjáárin við slíkum vøkstrum kunnu vera betri jørðbinding, minni útvasking av serliga N-tøðuevnum til vatnræsini og møgulig gagnnýtsla av kloakkslammi sum taðing.
text: #000002
text: ÍslandÍ meðal binda íslendsk skógarlendi eini 4 – 5 t av CO2 pr. ha á hvørjum ári gjøgnum eitt æviskeið á 90 ár.Hendan mongdin av bundnum CO2 svarar til árliga útlátið frá 2.100 litrum av bensini, og eini 2.500 trø mótsvara sostatt árliga útlátinum frá einum privatbili, ið koyrir 30.000 km hvørt árið alt æviskeiðið hjá trøunum. Harumframt kemur, at einans 10 trø eru nóg mikið til at framleiða tað súrevnið (O2), ið einum vaksnum fólki tørvar. Har svarðloysi verður vallað (revegeterað) við gras- og urtavøkstri, er CO2 bindingin roknað at vera í meðal 2,75 t/ha um árið.
text: #000003
text: NoregEin djúptøkin rapport frá norska granskingarstovninum Skog og landskap um “Kystskogbruket”, t.v.s. skógarvøkstur á strandaleiðini av Vesturlandinum norður móti Finnmørkini kom við ársbyrjan 2008. Í hesi frágreiðing verður tilfeingismøguleikin fyri koltvísúrnisbinding á hesum leiðunum eisini viðgjørdur og lýstur. Samanumtikið verður roknað við, at skógarlendini í meðal kunnu binda millum 2,7 og 4,1 t av CO2 pr. ha/ár í einum æviskeiði, alt eftir hvussu ágrýtin og áhaldin politikkur fæst fyri eini slíkari ætlan. Sveiggini aftanfyri omanfyri nevndu miðaltøl eru stór (regiónin spennir so víða norður-suður, og vakstrarlíkindini tessvegna eisini), og miðaltølini fyri Vesturlandið (ivaleyst mest áhugavert í føroyskum høpi) kunnu samanberast við bretsku tølini. Frágreiðingin staðfestur eisini eitt miðaltal á 1,5 – 1,6 t av CO2 til framleiðslu av 1 m3 av viði (hóast ymiskan densitet).
text: #000005
text: RusslandÍ borealum furuskógarlendi verður samlaða mongdin av bundnum koltvísúrni víst at vera umleið 5,8 t CO2 pr. ha/ár í einum 50 ára tíðarskeiði.
text: #000007
text: FØROYSK VIÐURSKIFTIRoyndir við viðarvøkstriRoyndirnar í viðarlundunum her á landi byrjaðu fyri umleið 100 árum síðani. Hesar royndir hava serliga lagt seg eftir at finna fram til sløg av trøum og runnum, ið hóska til vakstrarlíkindini hjá okkum. Serliga tey seinastu 20 – 30 árini er tilgongdin av betri egnaðum tilfari bøtt munandi, orsakað av tí norðurlendska- og altjóða samstarvi, ið vit hava kunna tikið lut í. Vælkenda “jólaódnin” í 1988 oyðilegði hinvegin nógv í teimum táverandi viðarlundunum, soleiðis at møguleikin fyri mongum “ langtíðarroyndum” fór fyri skeyti. Samanumtikið kann tó sigast, at við tí plantutilfari, vit nú hava tøkt, ber til at gróðurseta væleydnaðan viðarvøkstur á munandi fleiri støðum í Føroyum, enn áður.
text: #000008
text: Sum nevnt omanfyri, hava royndirnar lagt seg eftir at finna fram til plantusløg, ið trívast her. Tí er lítið og einki gjørt við at finna fram til vakstrar- og produksjónstøl fyri viðarvøkstur her á landi, og heldur ikki við at finna fram til og kunna áseta vakstrarmørk í lendinum.
text: #000009
text: Í 1984 varð somuleiðis gjørd ein kanning at meta um vakstrarmøguleikarnar fyri viðarvøkstri í føroyska lendinum, serliga við atliti til eksposisjón (ábæri) og onnur veðurlíkindi. Royndin var við sokallaðum “tatter flags” (fløgg av standardiseraðum bummullsdúki, har slitið yvir tíð, samanborið við erfaringstøl, vísir vakstrarlíkindini á staðnum), ið er ein vælroyndur háttur úr Skotlandi at greina og samanbera, hvussu egnað ymisk lendi eru til m.a. ávísan skógar- og landbúnaðarvøkstur. Royndin varð gjørd í Suðuroy, í Havn og í Norðoyggjum, men tíverri bert fyri 1 ár heldur enn 3 (ið er viðmælt minstaskeið). Úrslitini góðu ábending um, at viðarvøkstur eisini kann fáast at grógva væl omanfyri 200 m y.h. á ávísum støðum her á landi. Í teimum núverandi skógfriðaðu viðarlundunum er hægsta lendið uml. 180 m yvir havinum (y.h.). Hettar er á sera veðurhørðum staði við kargari jørð, og har er vøksturin vituliga lítil. Viðarvøkstur í bygdum lendi (serliga í nýggjaru, hægriliggjandi býlingunum í Havnini) týður tó á, at vøksturin eisini kann vera munandi í hesum hæddum. Føroyskur upprunaviðarvøkstur (bæði av Píli og Baraldi) veksur eisini somikið høgt yvir havinum, at hesin kann vera ábending um, at samanumtikið ber til at fáa munandi koltvísúrnisbinding úr føroyska lendinum roknað pr. arealeind.
text: #000011
text: Føroyar eru uml. 140.000 ha í vídd, og miðalhæddin er uml. 300 m y.h. Teir fyrstu 70.000 ha fara sostatt burtur av óbýttum (>300 m y.h.). Av teirri lægru hálvuni er helst lítið at vinna í hæddarlagnum millum 200 – 300 m y.h. Somuleiðis eru ábærar líðir v.m. lítið hóskandi, umframt at nógv láglendi fer til bygging og býarbrúk, undirstøðukervið, landbúnað v.m. Hvussu nógv lendi, ið tá er eftir sum møguligt (potensielt) lendi til viðarvøkstur við koltvísúrnisbinding (CO2) fyri eygað, er torført at meta um. Eitt rímiligt boð kundi verið eini 10 – 20 % av teirri lægru lendishálvuni, altso millum 7 – 15 túsund ha.
text: #000012
text: Við støði í tølunum, greitt er frá frammanfyri, er tó ikki av leið at meta, at koltvísúrnisbindingin í Føroyum kann vera eini 5 t CO2 pr. ha/ár ella meira fyri eitt æviskeið við egnaðum viðarvøkstri. Orkuakrar kunnu óivað framleiða munandi hægri nøgdir av viði, og harvið binda enn størri mongd av CO2 pr. víddareind. Spurningurin er síðani, hvussu stórar víddir ein vil seta av til slíkan gróður her á landi, til tess at slíkur vøkstur skal kunna verða eitt munandi ískoyti til spurningin um koltvísúrnisbinding í Føroyum. Men allur bati bøtur, sigur orðafellið, so ikki er neyðugt at síggja vantandi víddir sum nakra forðing fyri at fara til verka.
text: #000013
text: Hoyring um frílendisætlan í Hoydølum
text: #000014
text: ArbeiðsøkirMatrikulLand- og sjókortLandsfólkayvirlit og navnamálTinglýsingElveitingareftirlitArbeiðsøkirOrkaSkógrøktNáttúruverndUmhvørvisverndNorðurlendskt samstarvSnarvegirGóðkenningar og loyvirKunngerðartalvaStarvsfólkOyðubløðUmhvørvisstovanUm UmhvørvisstovunaStarvsfólkSambandPrivatlívspolitikkur
text: #000016