text: MyndasavnSangir og akkordirTalusavnTilmeldingar til tiltøkKalendariNethandil
text: #000001
text: Mánaðirnar eftir at Hans Nielsen Hauge møtti Guði úti á markini, kom verulig ferð á arbeiði hansara. Ótroyttiligur arbeiddi hann frá morgni til myrkurs, og skjótt hevði hann bæði hjálpt pápanum við arbeiðnum á garðinum, hjálpt syrgjandi menniskjum viðsálarrøkt, maratonlisið Bíbliuna og skrivað fyrstu bókina.
text: #000003
text: Meðan vekingin heima í bygdini blómaði, fann Hauge sína arbeiðsætlan í 5. Mósebók kapittul 6, ørindi 6 og 7:Hesi boðorð, sum eg í dag leggi fyri teg, skulu vera í hjarta tínum; v7 og tey skalt tú leggja børnum tínum eina við og bera tey upp á mál, bæði tá ið tú situr heima við hús, og tá ið tú gongur úti, bæði tá ið tú leggur teg, og tá ið tú fert upp.
text: #000004
text: Hann hevði hvørki brúk fyri einum prestakjóla ella einari kirkju fyri at vitna um frelsaran. Í staðin tosaði hann við tey menniskju, sum hann møtti. Og tað vóru mong menniskju, sum hann kom at møta.
text: #000005
text: Longu tá komið var til Skt. Hans, bara tveir mánaðir eftir, at Hauge var kallaður, fór hann tey 10 mílini til Oslo (sum tá á døgum æt Christiania), fyri at finna ein prentara, sum vildi prenta bókina, sum hann nú var liðugur við: Betraktning over Verdens Daarlighed.Bókin varð prentað, og um heystið fekk hann hana innbundna, og søluarbeiðið kundi byrjað.
text: #000006
text: Árið 1797 var ikki meira enn byrjað, tá Hauge pakkaði viðførið og fór sína fyrstu missiónsferð. Um túrin skrivaði Hauge seinni: – Beint eftir nýggjár fór eg til Moss, Christiania og Drammen fyri at læra nøkur gudrøkin og hjartalig menniskju at kenna, og fyri at fáa bøkurnar út. Í býunum og á vegunum hevði eg samtalur við fólk um tað, sum lá mær á hjarta: hugin til at tala um Guðs vilja, og hvussu vit, sambært tí sannføring, sum eg hevði í mínum hjarta, samsvarandi Guðs orði skulu liva okkara lív og levnaða soleiðis, at vit liva eydnurík og nøgd her og hava eina grundaða vón um sælu hinumegin.
text: #000007
text: Norski kirkjusøgufrøðingurin Hallvard Gunleikson Heggtveit sigur í bókini “Den norske kirke i det nittende aarhundrede” soleiðis um fyrstu tíðina hjá Haugianismuni:
text: #000008
text: Við sínum ósjálvsøkna og uppofrandi arbeiði fyri at vekja og fremja kristiliga lívið í landi okkara, fekk Hauge hjálp frá nógvum vinum, sum høvdu somu sannføring sum hann, og sum beinleiðis ella óbeinleiðis ávirkaðu hann, og sum í samveru við hann ella við at lesa hansara skriftir, høvdu fingið sín serliga andaliga dám.Eggaðir av sama anda og drivnir av ósjálvsøknum, uppofrandi kærleika, fóru teir út sum Guðs orðs boðberarar millum fólk okkara. Fleiri av teimum virkaðu við uppbygging, samtalum og einumlýsandi atburði fyri sínum bygdafólki uttan at fara longri ferðir. Aðrir virkaðu í grannabygdunum, meðan ikki so fáir víðkaðu sítt virksemi til størri partar av landinum. Onkur einkultur ferðaðist um alt Noreg og vitjaði fleiri øki fleiri ferðir.
text: #000009
text: Vit kunnu gloyma alt um eina romantiska mynd av tí deiliga, fría lívinum sum trúboðari. Tí tað var ikki nøkur hugalig uppgáva, sum haugianararnir tóku á seg. Heggtveit greiðir frá, at teir ofta vórðu riknir burtur av hundum á gørðunum ella av varðmonnum í býnum. Og ofta vórðu teir tiknir av lensmonnum, sum fóru illa við teimum og settu teir í fangahús, har heilsan varð brotin niður. Og tað var javnan, at hesir fátæku trúboðarar ikki høvdu annað til matna enn eitt sindur av breyði, sum var bakað við rugmjøli saman við mjøli, sum var gjørt úr børkinum á trøum.
text: #000010
text: Hóast tað vóru teir altíð spakførir mótvegis sínum mótstøðufólkum og atsøkjarum. Ótroyttiliga prædikaðu teir orðið í tíð og ótíð. Teir arbeiddu við vón móti vón, meðan teir trúgvir móti sannleikanum, í kærleika, royndu at náa menniskju við kærleikans evangelium, sum teir sjálvir vórðu møttir við.
text: #000011
text: Fleiri av teimum virkaðu í mong ár – summir enntá umleið 70 ár – aðrir ikki so leingi. Nógvar vita vit nógv um, aðrar ikki so nógv. Og onkrar av teimum vita vit bara um takkað verið teirra fíggindum og avhoyringargerðabókum.Meðan haugianarar soleiðis boðaðu evangeliið um stórar partar av Noreg, var Hans Nielsen Hauge sjálvur eisini sera virkin. Hann vísti seg at vera ein dugnaligur leiðari, sum dugdi at stýra og hava skil á fleiri frontum samstundis. Fyri at hjálpa arbeiðsleysum bygdi hann fleiri fyritøkur upp, samstundis sum hann skrivaði bøkur og var andaligur leiðari fyri haugiansku rørsluna. Samstundis ferðaðist hann um alt Noreg og prædikaði Guðs orð á møtum á gørðunum.
text: #000012
text: Sum vit kenna tað frá Føroyingasøgu, var dansk-norska ríkið stýrt úr Keypmannhavn. Tað vóru strangar reglur í øllum ríkinum fyri, hvør kundi vera handilsmaður, hvør kundi vera silvursmiður, prentari, træsmiður og so framvegis. Óansæð um tað var í Herning, Drammen ella Tórshavn var fólkið í ríkinum lagt undir eina rúgvu av avmarkingum. Á sama hátt var rætturin til at boða Guðs orð tilskilaður prestunum í fólkakirkjuni. Vanliga fólkið slapp ikki at lesa upp úr Bíbliuni fyri meira enn tveimum persónum, uttan at prestur loyvdi tí. Men hetta var markið fyri lýdnið hjá Hans Nielsen Hauge. “Vit skulu akta Guð meira enn menniskjur”, segði hann, tá hann ferð eftir ferð stóð ákærdur fyri at hava prædika uttan loyvi.
text: #000013
text: Avmarkingarnar í framsøgufrælsinum umfataðu í ávísan mun eisini skrivaða orðið. Í 1770 var avmarkaða prentfrælsið sett í gildi. Einans fólk, ið høvdu vinnubræv sum prentari, kundu prenta bøkur. Og evnið í bókunum mátti ikki vera soleiðis, at tað skapti øsing millum fólk. Tí var tað ikki heilt uttan himpr, at Hans Nielsen Hauge gav sína fyrstu bók út. Kanska var hon á markinum til at vera ov hvøss? Men hann lat tekstin vera, sum hann var. Tí Guðs orð mátti boðast klárt og rætt. Eisini tá orðið peikar á syndina:
text: #000014
text: “Tit rannsaka skriftina og halda, at tit hava ævigt lív í tí, og tí skulu tit fáa tess strangari dóm í helheims pínu, tí tit eru líkir tí manni, sum kennir Harrans vilja, men ikki gera eftir honum... Tá vit fara í kirkju fyri at hoyra Guðs orð soleiðis, sum tað verður útlagt av lærarunum, verður vegurin til himmalin gjørdur breiður. Tað verður sagt, at Kristus hevur endurloyst okkum, men avleiðingarnar hoyra vit onki um.”
text: #000015
text: Sjálvt um Hauge av sínari samtíð og viðhaldsfólkum var kendur sum ein glaður og kærleiksfullur maður, helt hann seg altíð til sannleikan. Hann var sum ein oyðandi eldur móti allari ranglæru.
text: #000016
text: Ikki minst avdúkaði hann vandamiklu ranglæruna í norsku brøðrameinigheitini, sum helst hevði eina týðiliga náðiboðan, men uttan samstundis at boða sanna bót og umvending, sum Luther, Pontoppidan og aðrir kirkjufedrar lærdu.
text: #000017
text: Prátið um Hans Nielsen Hauge kom skjótt heilt til Keypmannahavn. Christian 7., kongur, var formliga framvegis kongur, men hann hevði eitt viðbrekið og nervaveikt lyndi, sum stríddist við skizofreni. Í veruleikanum var tað tí Fríðrikur, krúnprinsur (sum seinni gjørdist Fríðrikur 7., kongur), sum ráddi. Og í 1804 hevði hann fingið nóg mikið. Ymisk trúarskifti høvdu ávirkað Europa tey seinastu 100 árini, og krúnprinsurin var sannførdur um, at fólkið mátti haldast í stuttum bandi, so nakað líknandi ikki skuldi henda í hansara ríki. Eini handtøkuboð vórðu útskrivað, og stutt eftir varð Hans Nielsen Hauge settur í varðhald. Her sat hann í mong ár uttan at vera dømdur, meðan hann alsamt gjørdist sjúkari og sjúkari og meira og meira niðurbrotin.
text: #000018
text: Men longu í 1804 vísa frágreiðingar frá embætismonnum, at Hauge hevði viðhaldsfólk í næstan øllum landinum. Tey vóru serliga sterk í Eiker, Dammen, Stavanger og Bergen, men eisini fleiri aðrar staðir setti rørslan síni spor. Í høvuðsheitum var talan um eina bóndarørslu. Sjálvt um mong viðhaldsfólk eisini vóru úr býunum, so vóru hetta ofta fólk, sum vóru flutt til býirnar úr bygdunum.
text: #000019
text: Rørslan stóð eisini sterk, meðan Hauge sat í fangahúsi. Tað var ongin formligur landsfelagsskapur, men staðbundnir leiðarar samarbeiddu. Tá Danmark-Noreg tapti Englandskríggið, og Noreg sum ein partur av friðaravtaluni varð lagt undir Svøríki, vóru haugianararnir til reiðar til at arbeiða saman við øðrum góðum fólkum í Noreg fyri at betra um mannarættindini í landinum. Norska grundlógin var ávegis, og tríggir av teimum 112 monnunum, Eidsvollsmonnunum, sum gjørdu grundlógina, vóru haugianarar.
text: #000020
text: Wokeness – úlvur í seyðaklæðum
text: #000027
text: Tað ljóðar væl. Ja, enntá bíbilskt! Og kortini er okkurt púra galið. Talan er um wokeness, sum er ein berandi liður í rákinum í tíðini vit liva. Hvat er tað, og hví eiga vit sum trúgvandi at taka heil...
text: #000028
text: Um tú vilt verða nøgdur. Lít tá ikki aftur um bak
text: #000029
text: Vit vita, at heimurin er vorðin vendur heilt á høvdið hesi seinastu tvey árini, og kirkjurnar hava so avgjørt eisini merkt avleiðingarnar. Men nú er ein glotti fyri framman. Norðanlond eru - við Føroy...
text: #000032
text: Fyri stuttari tíð síðani hátíðarhildu kona mín og eg enn ein brúdleypsdag. Vit góvu hvørjum øðrum gávur, hugdu eftir videonum frá brúdleypsdegnum, og ótu ein góðan døgurða saman. Vit bóðu saman, og ta...
text: #000035
text: Tann 5. apríl 1796 gekk Hans Nielsen Hauge og sang meðan hann pløgdi. Eins og so mong hava upplivað, so kann ein sálmur, betri enn nakað, seta orð á okkara innastu tankar og kenslur. Soleiðis var eisi...
text: #000037
text: Vit nýta cookies á okkara síðu.Tú kanst lesa meira um nýtsluna av cookies og sløkkja tær á stillingunum Góðtak allar cookies Góðtak bert neyðugar cookies
text: #000040
text: Tú kanst lesa meira um nýtsluna av cookies og sløkkja tær á stillingunum
text: #000042
text: Vit nýta cookies á heimasíðuni til tess at minnast tínar stillingar og veita tær eina betri heimasíðu. Cookies eru lítlir tekstfílar, ið verða goymdir á tínari teldu, sum hava til endamáls at minnast teg aftur. Cookies eru ikki skaðiligar, men kunnu innihalda upplýsingar um teg.
text: #000044
text: Tú kanst velja at frásiga tær cookies, men hetta kann hava við sær, at heimasíðan ikki virkar, sum ætlað.
text: #000045
text: Neyðugar cookies skulu játtast, til tess at heimasíðan skal virka sum ætlað.
text: #000046
text: Sløkkir tú fyri hesum cookies, kunnu vit ikki goyma upplýsingar um tína vitjan. Hetta kann hetta ávirka hentleikarnar á heimasíðuni.
text: #000047
text: Heimasíðan nýtir Google Analytics til tess at samla hagtøl yvir vitjandi á heimasíðuni. Talan er einans um tekniskar dátur, sum ikki eyðmerkja teg sum persón.
text: #000048
text: Vinaliga játta neyðugar cookies fyrst, áðrenn tú kanst goyma tínar stillingar!
text: #000050
text: Les meira um okkara cookie politikk her
text: #000051