text: Gamlir og góðir jólasálmar – seinni partur
text: #000000
text: Vit hyggja at fýra gomlum jólasálmum, so gamlir, at teir standa í Bíbliuni – í fyrstu kapitlunum hjá Lukasi. Tað er gamal siður at kalla teir við latínskum navni, og eru tað heitini, vit nýta her. Ljóðar jólaligari. Sum nevnt var í fyrra parti, so vóni eg ikki, at nakar heldur, at tað ljóðar ov katólskt.
text: #000001
text: Í fyrra parti hugdu vit at tí fyrsta sálminum Magnificat, nú venda vit okkum til hinar tríggjar.
text: #000002
text: Sum áður nevnt, so hava hesir sálmarnir ivaleyst ikki bara verið endurgivnir, men eisini sungnir. So hóast orðini at syngja, sangur ella sálmur ikki beinleiðis eru nýtt í tekstunum, loyva vit okkum at nýta tey her.
text: #000003
text: Sálmurin varð til í sambandi við, at Zakarias fekk málið aftur. Nýføddi sonur hansara skuldi fáa navn, og Elisabet vildi, at hann skuldi eita Jóhannes. Hinum til staðar dámdi tað ikki, og tey spurdu Zakarias, hvat hann helt. Hann bað um okkurt at skriva á og skrivaði so navnið Jóhannes. Zakarias hevði verið málleysur, síðan eingilin hevði gjørt hann so, tí hann ikki vildi trúgva. Men nú hann skrivar, hvussu sonurin skal eita, fyllist hann av Heilaga Andanum, fær málið aftur, og sálmurin Benedictus verður til.
text: #000004
text: Orsøkin til, at tey kalla sálmin „Benedictus“, er, at tað er fyrsta orðið í lovsonginum. Á føroyskum merkir orðið lovaður. Zakarias prísaði Gudi, profeteraði og segði (Luk. 1.68-69):
text: #000005
text: Frelsuhornið er Kristus. Alt hetta er í tráð við tað, sum Gud lovaði í Gamla Testamenti. Og Hann hevur gjørt tað, so at vit kunnu tæna Harranum óttaleys í heilagleika og rættvísi.
text: #000007
text: Í seinnu helvt av sálminum syngur Zakarias, at nýføddi sonur hansara fer at gera vegir Harrans til reiðar. Alt hetta, sigur hann, er eymu miskunn Guds okkara fyri at takka, Honum, sum læt lýsing av hæddini vitja okkum og gjørdi tað fyri at leiða føtur okkara inn á veg friðarins.
text: #000008
text: Jólini minna okkum á, at vit – eins og Jóhannes – eru sett at javna Harranum vegin og soleiðis vísa teimum rundan um okkum á Kristus.
text: #000009
text: Gloria in altissimis Deo (Lukas 2.14)
text: #000010
text: Hesin sálmurin er øðrvísi enn hinir við tað, at hann er sungin av stórum himmalskum skara.
text: #000011
text: Vit kenna øll søguna um einglarnar og hirðarnar. Hirðarnir liggja úti á markini og halda vakt, og brádliga stendur eingil Harrans fyri teimum og sigur (Lukas 2.11-12):
text: #000012
text: „Tykkum er í dag Frelsari føddur, sum er Kristus, Harrin, í staði Dávids. Og hetta skulu tit hava til tekin: Tit skulu finna barn, sveipað, liggjandi í krubbu.“
text: #000013
text: Og í somu stund er hjá einglinum stórur himmalskur herskari, ið lovar Gudi og syngur: Gloria in altissimis Deo. Einglarnir syngja um Gud á hæddini og dýrdina, sum er Hansara. Og teir syngja um, hvussu vit, sum eru her á jørð, kunnu njóta friðin, sum bara Hann kann veita. Og alt er tað møguligt, tí (Luk. 2.11):
text: #000014
text: „Tykkum er í dag Frelsari føddur, sum er Kristus, Harrin, í staði Dávids.“
text: #000015
text: Maria, Jósef og barnið Jesus vóru í templinum. Tey vóru har í sambandi við, at tað vóru 40 dagar, síðan Jesus var føddur. Meðan tey eru har, møta tey gamla Símeoni. Heilagi Andin hevði opinberað Símeoni, at hann skuldi ikki síggja deyðan, fyrrenn hann hevði sæð hin salvaða Harrans. Tá ið hann hittir tey, vísir Harrin honum, at hetta barnið er hin komandi Frelsarin. Símeon tekur barnið Jesus í favn, lovar Gudi, og lovsongurin Nunc dimittis verður til.
text: #000016
text: Á latíni byrjar sálmurin við orðunum: Nunc dimittis servum tuum, Domine – „Harri, lat nú tænara tín fara.“ Í umseting Victor Danielsens lesa vit (Lukas 2.29-30):
text: #000017
text: „Harri, nú letur Tú tænara Tín fara hiðani í friði, sum Tú hevur sagt; tí eygu míni hava sæð frelsu Tína,“
text: #000018
text: Sálmurin er ein tøkk til Harran fyri at hava uppfylt tað, sum Hann hevði lovað. Símeon vendir sær síðan til Mariu og sigur henni, hvat tað fer at kosta henni at vera móðir hins Salvaða (Luk. 2.35):
text: #000019
text: „– ja, eisini tína egnu sál skal svørð fara ígjøgnum ...“
text: #000020
text: Ja, tað er stórt at minnast, at Gud altíð heldur orð, men samstundis er tað eisini týdningarmikið at skilja álvaran av at vera partur av tí, sum Harrin ger, bæði tá ið tað kemur til tað jaliga og neiliga.
text: #000021
text: „Dýrd veri Gudi á hæddini, friður á jørðini, í menniskjum góður tokki!“ Lukas 2.14
text: #000023