text: Seinnu árini hava fleiri kommunur havt trupulleikar av garðaskøru (Alchemilla mollis). Talan er um plantu, ið lættliga spjaðir seg á økjum, serliga økjum, ið eru ávirkað av mannavirksemi. Tó ávís óvissa er um hvat hendir um plantan spjaðir seg í veltum bø innangarðs og í haganum. Fleiri kommunur hava tí sett tiltøk í verk at týna skøruna. Umhvørvisstovan hevur fingið fleiri fyrispurningar um hesi viðurskifti, og sendir við hesum kunningarskrivi leiðbeining um hvussu frægast er at gera.
text: #000000
text: Nevnast skal, at tað er avmarkað hvat tilfar finst, og hvør kunning er um skørutýning í okkara grannalondum. Norska Miljødirektoratet hevur latið gera yvirlit yvir plantur, ið kunna haldast at vera til skaða í Norra, og vegleiðing um hvussu tær kunna týnast har. Okkara leiðbeining er partvís grundað á norska leistin, umframt á eygleiðingar og royndir her hjá okkum.
text: #000001
text: Eyðsæð er at skøran stavar frá at handlar hava innflutt og selt plantuna til borgarar, sum hava sett hana niður í urtagørðum, haðanífrá hon á ymiskan hátt hevur breitt seg út á almenn frílendi hjá kommununum og aðrastaðni.
text: #000002
text: Urtagarðsburturkast úr urtagørðum, ið verður tveitt í náttúruni og grannalagnumFræspjaðing úr urtagørðum, ið liggja tætt uppat nærumhvørvinum, og úr grannaurtagørðum, har skøran hevur tikið ræðið og eingin gevur hesum gætur.Spjaðing av fræ og plantupørtum saman við mold og øðrum urtagarðsburturkasti.
text: #000004
text: Síðani spjaðir plantan seg fyrst og fremst við fræ og partvíst við rótlutum í økinum rundanum. Nógva staðni hevur plantan fingið frið til at festa rót og vaksa til størri eindir, haðani hon síðani spjaðist. Fræið spjaðist við vindi, akførum og djórum og festir rót, har tað ber til. Hetta er eyðkent fram við vegum og opnum mold- og skervøkjum, har aðrar plantur annars illa rótfestast.
text: #000005
text: Fyri at forða fyrstu spjaðingini er neyðugt at kunna borgarar um, hvussu best er at handfara urtagarðsburturkast sum heild, við áherðslu á plantur, ið hava førleika at spjaða seg út á almenn øki og umhvørvið sum heild, og hvussu best er at beina fyri plágandi vøkstri. Harafturat er umráðandi at lata vera við at gróðurseta hesar plantur. Eisini er umráðandi at geva gætur at moldøki, vegjaðarar og onnur øki framvið vegum og gøtum ikki liggja ber men fáa ábreiði við góðari mold, og at sátt ella gróðursett verður so skjótt til ber, tá arbeiðið er liðugt.
text: #000006
text: Tað er eisini av týdningi at fara fram miðvíst eftir skipaðum ásetingum- t.d. ein býarpartur ella býlingur í senn har skrásett verður nær,dagur, týningarháttur, møguligar spjaðingarkeldur og annars eygleiða hvussu møguligur endurspíringin fer fram. Niðurberjingin byrjar í mars/apríl, tá plantan vaknar úr dvala. Tað uppgrivna tilfarið, røtur og plantupartar verður savnað saman, og brent á brennistøð.
text: #000009
text: Tað er av týdningi at taka alla plantuna upp við rót og pørtum av rót, og at alt verður burturbeint og brent. Henda viðgerð verður endurtikin fyri at forða fyri endurgróðri, og tað tilfarið somuleiðis burturbeint. Um moldin/vakstrarlagið eisini verður grivið burtur, skal nýggj mold leggjast á og sáast skal í við t.d. grasi, at forða fyri óynsktum vøkstri.
text: #000010
text: At skapa kappingar við at breiða nýggja góða mold so annar gróður kann vaksa, ið t.d.skuggar fyri og troðkar skøruna, soleiðis at hon ikki kemur fyri seg.
text: #000011
text: At gera royndir við at breiða útyvir við máttum, plastikki, mold o.m.a., har sum skøran veksur.
text: #000012
text: At týna við kókandi vatni. HeatWeed er nýggj tøkni úr Noregi. Hevur fingið góð ummælið, og tykist vera munadyggari enn aðrar líknandi hitaviðgerðir. Fleiri viðgerðir við kókandi vatni kunna beina fyri bæði plantum og rótum. Neyvari kanning av hesi útgerð eigur helst at gerast, áðrenn útbúnaðurin verður fingin til vega.
text: #000014
text: Tær planturnar, ið ein ikki hevur nátt at berja niður, skulu sláast í góðari tíð áðrenn tær blóma. Hetta fyri at tær ikki seta fræ, ið kunnu spjaða seg. Sláast kann bæði við líggja og motoramboðum. Tað sligna skal savnast saman og burturbeinast á rætta stað. Um garðaskøran hevur nátt at seta fræ, er best einki at gera, tí tað vil spjaða fræið enn meira. Man skal tó taka plantuna burtur.
text: #000015
text: Hesin háttur at skera ella sláa blómurnar av áðrenn fræið búnast, beinir ikki fyri plantuni, og loysir ikki trupulleikan, tí plantan blómar aftur komandi á. Tað avskorna, kutið, skal savnast saman og brennast á brennistøð.
text: #000016
text: Mælt verður frá at sproyta plantueitur í umhvørvinum. Tað kann hava álvarsamar ótilætlaðar fylgjur fyri annan vøkstur og umhvørvi sum heild. Um sproyta verður við eitri hóast alt, eigur nýtslan at tálmast mest møguligt, og tá bert til truplastu tilburðirnar.
text: #000017
text: At sproyta og handfara eitur og plantueitur er ein uppgáva fyri yrkisfólk ið eru upplærd í handfaring av eitri.
text: #000018
text: Eitrið skal verða úrveljandi/selektivt, ið bert týnir óynsktu planturnar. Latið vera við at nýta loktýnara (herbicid), ið ávirkar ynskta gróðurin og náttúruna í lendinum uttanum. Tí at tá vil fræ av skøru, ið longu liggur í jørðini, fáa betri vánir at spíra, uttan kapping frá øðrum plantum.
text: #000020
text: Sproytueitur og annað eitur virkar bert í turrum líkindum, og helst so tíðliga á vakstrarárinum, sum til ber. Ov sein sproyting kann ávirka og framskunda fræbúningina hjá skøruni.
text: #000021
text: Saltbreiðsla. Vanligt salt (natrium klorid) hevur verið, og verður brúk av fleiri at týna óynsktan vøkstur uttanum sethús og tún. Mælt verður ikki til at brúka salt, tí natrium oyðileggur strukturin í jørðini og klorid er beinleiðis eitrandi fyri plantuvevnað. Ov høgt saltinnihald í moldjørð kann skapa aðrar trupulleikar, og eigur ikki at nýtast sum týningarevni til óynsktan vøkstur.
text: #000022
text: Sum nevnt er av týdningi at savna inn upplýsingar um týningina, meta um og læra av teimum royndum, ið gjørdar verða. Tað innsavnaða tilfarið og upplýsingar verður mett hvørt ár, tá vakstaratíðin endar um heystið. So hvørt árini líða verður rættað inn, inntil tamarhald er á støðuni. Átøk, sum miða ímóti at forða spjaðing, eiga at endurtakast.
text: #000023
text: Norsk frágreiðing “Fremmede skadelige karplanter –Bekjempelsesmetidikk og spredningshindrende tiltak”
text: #000024
text: MatrikulLand- og sjókortLandsfólkayvirlit og navnamálTinglýsingElveitingareftirlit
text: #000027