text: Gitagna sa Matematika ang ikaunom nga daghan nga pagkapuo sa mga espisye sa pagka 2100
text: #000000
text: Sa daghang katuigan, ang kaagi sa atong planeta nakaagi og daghang mga pagbag-o. Ang uban malumo ug kasarangan, ug ang uban grabe ug mapintas. Ang pipila sa kanila adunay kalabotan sa pagkapuo sa daghang mga lahi. Apan ngano nga adunay mga higayon nga daghang mga species ang nawala nga labi ka daghan? Si Daniel Rothman, propesor sa geophysics sa Department of Atmospheric and Planetary Science sa MIT, Massachusetts Institute of Technology, naggamit sa matematika aron matubag kini nga pangutana.
text: #000001
text: Sumala sa mga panagna, sa tuig 2100 ang kadagatan magtipig usa ka kinatibuk-an nga 310 gigaton nga carbon dioxide. Ang usa ka Gigaton parehas sa 1.000.000.000.000 nga kilo (usa ka trilyon). Igo na aron mapukaw ang kalagmitan sa usa ka pagkapuo sa kadaghanan kung wala’y nahimo aron mapugngan kini. Kini ang konklusyon nga naabut ni Rothman nga giisip ang mga kagubot sa carbon sa miaging 542 milyon ka tuig.
text: #000002
text: 1 Paggamit sa matematika aron mahibal-an ang umaabot1.1 Usa ka pagpamalandong sa atong mga adlaw2 Niabot sa 2100
text: #000003
text: 1.1 Usa ka pagpamalandong sa atong mga adlaw
text: #000004
text: En analisar sa katapusan nga 542 milyon nga mga tuig, maobserbahan 5 nga daghang pagkapuo sa kadaghanan nahitabo. Usa ka butang nga parehas silang tanan mao ang daghang mga kasamok sa carbon. Naapektuhan nila pareho ang kadagatan ug kahanginan. Ingon kadugangan, ingon gipakita, kini nga mga kasamok milungtad milyon-milyon nga mga tuig, hinungdan sa pagkapuo sa daghang mga species. Sa kaso sa mga species sa dagat, hangtod sa 75% niini.
text: #000006
text: Ang propesor sa MIT geophysics gipresentar sa journal nga Science Advances, usa ka pormula sa matematika diin iyang nahibal-an ang mga sukaranan sa katalagman. Kung ang mga kana nga sukaranan labaw sa, ang mga kahigayunan sa usa ka labi nga pagkapuo maayo kaayo.
text: #000007
text: Aron maabut ang kini nga mga konklusyon, 31 nga mga hitabo sa isotopic gikan sa katapusang 542 milyon nga tuig ang gitun-an. Ang kritikal nga rate sa kasamok sa siklo sa carbon ug ang kadako niini naangot sa kadako sa oras sa oras nga gi-adjust sa pagkabalaan sa kadagatan ug pagbag-o sa klima. Kini ang kinutuban aron mapugngan ang pag-asido sa niining duha.
text: #000008
text: Kung ang usa sa duha nga mga threshold nga kini milapas, naobserbahan nga nagsunod ang daghang mga pagkapuo sa mga species.. Alang sa mga pagbag-o sa siklo sa carbon nga nahinabo sa dugay nga panahon, nahitabo ang mga pagkapuo kung kini nga mga pagbag-o mahitabo sa usa ka tulin nga tulin kaysa sa kaugalingon nga kaarang sa media nga mopahiangay. Usa ka butang nga nagpakita sa kung unsa ang nahitabo sa atong mga panahon. Kung diin ang mga kantidad sa carbon dioxide nag-skyrocketing, ug ang klima nagbag-o sa sobra kadali nga rate, nagsulti sa mga timecales.
text: #000009
text: Sa kasukwahi, alang sa mga nakurat nga nahinabo sa labi ka mubu nga mga takdang oras, ang hinungdan sa pagbag-o sa siklo sa carbon dili igsapayan. Niini nga punto, kung unsa ang may kalabutan ang kadako o kadako sa pagbag-o, nga nagtino sa kalagmitan.
text: #000010
text: Gisulti ni Rothman nga molungtad sa mga 10.000 ka tuig alang sa kini nga panghitabo aron hingpit nga molambo. Apan posible nga sa higayon nga moabut ang sitwasyon, ang planeta mosulod sa wala mahibal-an nga teritoryo. Usa gyud kana nga problema. "Dili ko gusto isulti nga ang panghitabo mahitabo sa sunod adlaw," ingon niya sa usa ka pahayag. «Gisulti ko kana, kung dili kini makontrol, ang siklo sa carbon molihok sa usa ka lugar nga dili na stable ug nga kini maglihok sa us aka paagi nga lisud matag-an. Sa kaniadto nga geolohikanhon, kini nga lahi nga batasan nalangkit sa pagkapuo sa kadaghanan. '
text: #000011
text: Ang tigdukiduki kaniadto nagtrabaho sa katapusan nga pagkapuo sa Permian. Ang labing grabe nga kapanahonan sa kaagi sa Yuta nga adunay labaw sa 95% nga mga lahi, nakakita sa usa ka kaylap nga pulso sa carbon nga naapil pag-ayo. Sukad niadto, daghang mga panagsulti sa mga higala ug mga tawo sa iyang palibut ang nakapadasig kaniya sa paghimo niini nga panukiduki. Gikan dinhi, ingon siya mismo miingon nga "Milingkod ako usa ka adlaw sa ting-init ug gisulayan paghunahuna kung giunsa kini makatuon sa sistematiko." Ang nahinabo milyon-milyon ka tuig ang miagi, nga nag-okupar sa daghang mga timbangan sa oras, sa usa ka butang nga karon molungtad ra sa pipila ka mga siglo.
text: #000012
text: Adunay balanse ang atong planeta. Bisan kini temperatura, klima, polusyon, lebel sa carbon, ug uban pa. Ang usa ka balanse, nga labi ka nagbag-o labi ka dali nga nahimo kaniadto. Makahunong ba ko? Ug kung wala, unsaon man namo pagpatin-aw nga wala pa naton siya mapugngi ug nakita nga nag-abut?
text: #000013
text: Ang sulud sa artikulo nagsunod sa among mga prinsipyo sa pamatasan sa editoryal. Aron magreport usa ka pag-klik sa sayup dinhi.
text: #000014
text: Tibuok nga agianan ngadto sa artikulo: Meteorolohiya sa Network » Meteorolohiya » Gitagna sa Matematika ang ikaunom nga daghan nga pagkapuo sa mga espisye sa pagka 2100
text: #000015
text: Himoa ang una nga makomentaryo
text: #000016
text: Ang imong email address dili nga gipatik. Gikinahanglan kaumahan mga gimarkahan sa *
text: #000018
text: Responsable sa datos: Miguel Ángel Gatón
  Katuyoan sa datos: Kontrolaha ang SPAM, pagdumala sa komento.
  Komunikasyon sa datos: Ang datos dili ipahibalo sa mga ikatulong partido gawas sa ligal nga obligasyon.
  Pagtipig sa datos: Ang database nga gidumala sa Occentus Networks (EU)
  Mga Katungod: Sa bisan unsang oras mahimo nimong limitahan, bawion ug tanggalon ang imong kasayuran.
text: #000020
text: Balita sa imong emailMadawat ang tanan nga mga balita bahin sa meteorology sa imong email.
  Gidawat nako ang mga ligal nga kondisyon
text: #000021