text: 2021 na subong ugaling amu pa sa guihapon ang aton nga
  mabatian nga balita: quarantine, lockdown, kag ang padayon nga pagsaka-naug sang
  mga kaso sang Covid-19 sa pungsod. Amo na ini siguro ang aton nga pang-adlaw adlaw nga pangabuhi sa subong.
  Ugaling ano bala ayhan ang ginubra sang aton mga kaulangan sadto nga tini-on
  sang nag-abot ang pandemya sang trangkaso sa aton?
text: #000001
text: Samtang nagabasa kita sang impormasyon nga halin sa
  Historical Data sang NLP para sa aton nga research, nakita naton ang record
  sang Syudad kag Probinsya sang Iloilo. Ang maayo sini, gin-upload ini ugaling budlay
  basahon. Ang sini nga record amo ang produkto sang tini-on nga ang pungsod
  bag-o lang naghalin sa Kagubot, kon sa diin nadula ang kadamuan sang datos
text: #000003
text: aton nga pagbasa sa datos sang Syudad sang Iloilo, naabtan naton ang Tiyempo Kolonyal
  sang Amerikano. Diri, ginsaysay ang madamu nga cholera outbreaks kon sa
  diin naiguan man ang Syudad. Ugaling ang ini nga mga tinaga ang nakakuha sang
text: #000004
text: epidemya ang natabu sa syudad.
text: #000005
text: “By 1920, life in the city became normal as people once
  turned to their daily pursuits. The life of the common laborer began to be
text: #000007
text: Buot singganon, duha ka tuig pa ang nag-agi despues nagbalik
  sa normal ang pangabuhi sa Iloilo, nga kon sa diin isa ini ka importante nga
  syudad tungod sa Negosyo sang tubo kag kalamay.
text: #000008
text: Kag samtang gindumdum sang account sang Syudad sang Iloilo
  ang mga malain nga natabo, ang account sang Probinsya ginsaysay ang mga
  epidemya kag ang mga pamaagi sang pagtapna sini. Samtang indi ini diretso nga
  ginlambit sa pandemya sang 1918, ginhatag sini ang mga pamaagi sa pagtapna sang
text: #000009
text: Ginsugdan sang manunulat nga ang mga makalalaton nga sakit
  amo ang “pangabuhi” kag “tinuig na pangahitabo” nga nagasirbi nga parusa halin
  sa Ginoo. Dugang sini, ang sanitation indi kuno maayo tubtob sa pag-abot sang
text: #000010
text: Dason padayon nga ginsaysay sang manunulat kon ano ang
  reaksyon sang mga tawo sadto:
text: #000012
text: Dugang pa sini, “The fight against the spread of
  communicable disease was a sure but slow struggle against ignorance and
  ginalambit sa pakigbato sang mga tawo para mag-comply base sa panan-aw sang
text: #000013
text: pagbasa ko sa sini nga bahin, daw malambit bala ini ang mga pangahitabo,
  pamensaron, kag mga nabatyagan sang mga tawo sang nagabot ang pandemya nga sini,
  100 ka tuig nga nagligad.
text: #000015
text: Ang Historical Data nga yara sa Digital Collection sang
  National Library indi pa kumpleto. Gintinguha namon nga magpangita sang parehas
  nga accounts nga nagalambit sa Pandemya sang 1918 ugaling ang amon lang makit-an
  amo ang sa cholera, World War II, Rebolusyon sang Pilipinas, kag ang pagpatukod
  sang mga banwa kag syudad. Bisan pa ang mga lapit nga banwa halimbawa sang Arevalo,
  Jaro, kag La Paz wala man sing pagsaysay sang 1918 Pandemic.
text: #000017
text: Ang kabilugan sang Iloilo ang ika-duha nga pinakanaiguan nga
  lugar sa bilog nga Pilipinas sang Pandemya sang Trangkaso sang 1918, nga may 55
  ka tawo kada 100,000 ang namatay tungod sang trangkaso. (Gealogo, 2009)
text: #000018
text: Tungod nga limitado ang access sa mga libarary kag archive sa
  subong nga tini-on nga pandemya, nagadamlag na lang kita nga mas madamu pa ang
  madiskubrihan sa kon ano ang eksperiyensiya sang aton nga mga kaulangan. Laban-laban
  may ara gid ina ng accounts sa mga diyaryo, mga diary nga nagahulat lang
text: #000019
text: Bisan na ginsulat ang Historical Data nga masobra pa sa 30 ka
  tuig antes sa mga natabo sa pandemya, kag ginakritisar ini tungod sa inaccuracies
  sang impormasyon, nagapadayon ini nga secondary account nga naghatag sa aton
  indi lang sa kon ano ang impormasyon sa nakasulat diri, kundi pati na ang
  pamensaron kag panan-aw sang mga tawo sang dekada 1950.
text: #000020
text: About the Author / Blogger
  Bernardo "Berniemack Habagat" Arellano III
  Bernardo "Berniemack" Arellano III is an Assistant Professor of History at the Department of Social Sciences of the College of Arts and Sciences of the University of the Philippines Los Baños, He graduated with a Master of Science in Geography degree at the University of the Philippines Diliman in 2019, and took his Bachelor's Degree in History at the University of the Philippines Visayas in Iloilo in 2006. He takes interest in the merger of history and geography through placemaking practices and "sense of place" in the more localized or Filipino perspective.
  He served the Philippine national government as a Senior Registry Coordinator for Local Governments on the Philippine Registry of Cultural Property (PRECUP) with the Philippine Government through National Commission for Culture and the Arts. It involves coordination and facilitation of the creation of local cultural inventories nationwide. Arellano has been in this sector since 2008 as an advocate for promoting and preserving cultural heritage of the country.
  Wala Sing Langit nga Wala sing Tupad nga Duta: Isa...
  This is a personal blog. Any views or opinions expressed in this blog are personal and solely to the blog owner and it does not represent those of people, institutions, or organizations that the owner may or may not be associated with in professional or personal capacity, unless explicitly stated.Ito ay isang personal na blog. Ang lahat ng mga pananaw at opinyon na nasasaad sa blog na ito ay personal at galing sa may-ari nitong blog lamang. Hindi ito kumakatawan sa mga tao, institusyon, o organisasyon na maaaring may kaugnayan sa propesyonal o personal na kapasidad, maliban na lamang kung ito ay malinaw na isasaad.
text: #000025