text: Gi-awhag sa mga eksperto gikan sa Visayas State University (VSU) ang mga konsumidor ug mga nagbuhi og baboy nga magmatngon batok sa pagkatap sa sakit sa baboy nga African Swine Fever (ASF) dinhi sa probinsya sa Leyte.
text: #000002
text: Atol sa DYDC Special Talk radio program niadtong Enero dise nwebe ning tuiga, gibutyag nila ni Dr. Santiago Peña Jr ug Dr. Melvin Bagot gikan sa College of Veterinary Medicine (CVM) sa VSU nga kinahanglan nga mutabang ang publiko ug mga hog raisers sa kampanya sa gobyerno aron mapugngan pa ang pagkatap sa ASF sa probinsya.
text: #000003
text: Kahinumduman nga sa milabay’ng semana, gikataho nga anaa nay natalang mga kaso sa ASF sa lungsod sa Abuyog ning probinsya sa Leyte nga pipila ka kilometro lang gikan sa dakbayan sa Baybay.
text: #000004
text: Nunot niini, nagpagawas og Executive Order (EO) No. 90 ang lokal nga kagamhanan sa dakbayan sa Baybay nga nagbawal sa pagsulod sa mga buhing baboy, karneng baboy, ug mga produkto sa karneng baboy sulod sa border niini.
text: #000005
text: Matud pa ni Dr. Peña, ang ASF usa ka sakit sa baboy nga unang natala niadtong 1921 sa nasud sa Kenya sa Africa. Sukad niadto, mingkatap kini sa Spain ug Portugal niadtong dekada 1960s, South America niadtong 1980s, Russia niadtong 2007, ubang nasud sa Europa niadtong 2014, sa China niadtong 2018 ug sa mga kasikbit nga nasud niadtong 2019 lakip na ang Pilipinas.
text: #000006
text: Sa Pilipinas, unang na-apektohan ang Luzon diin mingsunod ang Mindanao. Sa milabay’ng semana, nasayran nga anaa na ang ASF sa Abuyog, Leyte apan wala pa hinuoy gikatahong mga kaso sa mga kasikbit nga lungsod niini.
text: #000007
text: Ang ASF gihulagway ni Dr. Peña sa characteristics niini nga L-I-C-E. Kini mao ang Lethal (makamatay sa baboy), Infectious (grabe nga makatakod), Complex (dili simple nga sakit lang sa baboy), ug Extensive diin lapad ang epekto niini sa industriya sa babuyan.
text: #000008
text: Matud pa ni Dr. Melvin Bagot, ang mga sintomas sa ASF susama sa naandan nga Hog Cholera. Adunay mga haemorrhages o mga pagpula sa panit sa baboy hilabi na sa tumoy sa dunggan, sa tiyan, ug sa mga tiil. Aduna usay hilanat ang baboy, walay gana mukaon ug gamay nga tubig lang ang imnon, magluya, magsuka-suka, ug magkalibanga.
text: #000009
text: Dugang pa, “notifiable” o masabtan ang ASF mao nga gi-awhag ni Dr. Bagot nga kung adunay mga sintomas ang usa ka baboy’ng binuhi nga susama sa ASF, ireport gilayon kini sa lokal nga municipal/city agriculture office o sa CVM. Usa usab nga paagi aron makumpirmar kini mao ang blood samples (sampol sa dugo) o sa organs aron ma-estudyohan kini. Ang usa ka baboy nga adunay ASF seguradong mamatay maong importante nga dili kini makatakod ug mapugngan ang pagkatap niini.
text: #000010
text: Hinuon, si Dr. Bagot nagkanayon nga dili makaapekto sa tawo ang ASF kung ugaling makakaon kini’g karneng baboy nga anaay ASF.
text: #000011
text: Unsaon pagpugong sa pagkatap sa ASF?
text: #000012
text: Si Dr. Peña nagkanayon nga adunay daghang paagi nga mapasa ug makatap ang sakit nga ASF. Kini pinaagi sa mga faeces o tae sa baboy diin mabuhi ngadto sa pipila ka semana ang maong virus. Kini usab gikan sa dugo sa apektadong baboy, sa karne niini ug gikan sa mga giproseso nga produkto gikan sa karne. Mamahimo usab nga mabuhi ang virus sa dugay’ng panahon pinaagi sa mga frozen meat ug frozen meat products.
text: #000013
text: Busa, adunay mga paagi aron mapugngan ang pagkatap niini nga mao ang strict biosecurity measures hilabi na sa mga babuyan. Si Dr. Bagot nagkanayon nga adunay mga pamaagi aron malikayan ang pagkatap sa ASF:
text: #000014
text: Dili pasudlan og laing tawo o gikan sa ubang farm ang kaugalingong babuyanDili mu-adto sa ubang mga babuyanDili pakan-on ang mga binuhing baboy og mga pasaw o pagkaon sa tawo kay kini posibleng kontaminado sa ASF virusCommercial feeds lang ang ipakaon sa mga baboyStrikto nga pagbawal sa pagsulod o pagpagawas sa mga karne sa baboy, buhing baboy, o meat products sa border sa usa ka lungsod o probinsyaPagbawal sa pagpataka og ihaw sa mga baboy gawas sa otorisadong ihawanPagreport sa VSU College of Vetmed o sa lokal nga city/municipal agriculture office kun adunay gidudahang ASF sa babuyan o sa silingang mga nagbabuyanPagreport o pagkoordinar sa Department of Agriculture kung maglubong og mga baboy nga namatay nga posibleng nataptan sa ASFPagkuha og impormasyon kabahin sa ASF sa mga lehitimong ahensya o news outlets
text: #000015
text: Sa pagsuwat ni’ng balita, padayon nga ASF-free o luwas sa ASF ang dakbayan sa Baybay. Si Dr. Peña nagkanayon nga andam ang VSU College of Veterinary Medicine nga muhatag og teknikal nga abag aron makatabang sa pagpasabot ang publiko kabahin sa ASF. Sa iyang bahin, si Dr. Bagot nagkanayon nga responsibilidad sa tanan nga magpadayong ASF-free ang usa ka lugar aron ma-mentenar ang igong supply sa karneng baboy, magpabiling ubos ang presyo sa karne niini, ug magpadayon ang industriya sa babuyan ug ang mga nanginabuhi gikan niini. (Buen Josef C. Andrade)
text: #000016
text: Cash assistance alang sa piling mga negosyante sa Hindang, gimonitor ug ipalawig pag-usab
text: #000018
text: Subling nakabaton og bag-ong partner institution ang Visayas State University gikan sa nasud sa Japan. Ning bag-ohay pa lang, naglagda
text: #000021
text: PhilRootcrops nakadawat og accreditation gikan sa Bureau of Plant Industry isip plant nursery operator
text: #000022
text: VSU nakuha ang pinakataas nga lebel sa AACCUP institutional accreditation
text: #000024
text: Mga bandera sa international partners sa VSU, gi-bida atol sa flag raising ceremony
text: #000025
text: IHK, gisaulog ang ika-kwarentay sais nga anibersaryo pinaagi sa usa ka outreach program
text: #000027
text: VSU, subling nag-top sa VetMed licensure exam
text: #000028