text: Didto siya na-asayn sa barangay sa Akasya sulod sa parokya sa Tubigon, ang pinuy-anan sa mga ginikanan ni Belen. Tungod kay aktibo man ang Nanay ni Belen sa ilang kapilya isip us aka katekista, nahimong base house ang balay nilang Belen alang kang Sr. Josefa. Mga disiotso pa lang ang panuigon ni Belen ug maingon nga siya nga labing matahum sa mga dalaga sa ilang barangay.
text: #000002
text: Nagsugod diay to kay dihang nisulod sila sa kuwarto ug gi-andam ang banig, mga unlan ug habol, nahinumdom si Sr. Josefa sa nahitabo anang hapon samtang naglakaw sila gikan sa balay nilang Iyo Teofilo didto sa pikas sitio pabalik na sa Akasya ug diha sa dalan dunay bitin nga nitabok ug naka-singgit si Sr. Josefa sa kahadlok. Iyang namatikdan nga siya ra ang nakuratan; daw wala ray epekto ang maong hitabo kay Belen. Wala siyay gipakita nga kahadlok nga dunay bitin diha sa dalan.
text: #000005
text: Wala madugay nanghigda na sila, ug sama sa ilang na-andam, nagtapad sila diha sa banig. Tungod kay taas-taas ang ilang gibagtas, katulgon na kayo si Sr. Josefa ug kay daw hilom man si Belen, wala na lang sab siya magpadayon og istorya.
text: #000007
text: Mao nga nakurat gyod siya pag-ayo ug takulahaw nawala ang iyang pagkahikatulogon dihang gibatbat ni Belen ang mga pulong nga duna siyay kaluha nga bitin.
text: #000008
text: “Binuang ka diha Belen, unsa god tong imong gisulti?” maoy natubag sa madre. Dili siya makatuo sa gisulti ni Belen. Buotan si Belen ug tungod sa pagmatoto sa inahan, pormal ang iyang linihokan. Dili niya kinaiya ang mamakak, magbutang-butang ug dautang istorya sa laing tawo, magpakita og kasuko, mag-istorya’g minaro ug maghimo-himog istorya nga walay pulos.
text: #000009
text: “Pero kinsa may motoo sa imong istorya, Belen? Daw katngad-an man kayo. Wala pa gyod koy nadungog nga istorya parehas sa imong gisulti. Ug sa inyo pa gyod nga pamilya. Katekista pa gyod ang imong Nanay! Ug nganong wala may naka-istorya nako bahin ani nga tulo na man ko ka bulan nagpuyo dinhi sa inyong lugar?”
text: #000011
text: “Dili na man god gina-istoryahan kining mga butang, Tir.”
text: #000012
text: “Ug nganong dili nga shocking man kaayo ni paminawon. Kung didto pa ni sa Cebu, gigukod ka na sa TV ug radio aron isibya ang imong istorya.”
text: #000013
text: “Anad na man god ang mga tawo dinhi, Tir. Dili man lang ako ang may kaluha nga bitin aning dapita!”
text: #000014
text: “Ha?” Nisamot na gyong nakurat si Sr. Josefa ug daw buot mobangon kay nahadlok nga basin dunay bitin nga nitapad niya. “Ug asa na man ang imong kaluhang bitin, Belen?”
text: #000015
text: “Taas nga istorya, Tir. Basig katulogon ka na, sa sunod nga mga adlaw na lang nato kini hisgutan.”
text: #000016
text: Tungod kay nawala na gyod ang pagkahikatulogon ni Sr. Josefa, naka-ingon ang madre: “OK lng ko Belen, morag dili pa siguro dayon ko makatulog. Dili ba malain ang imong Nanay kung makig-istorya ko niya bahin ani?”
text: #000017
text: “Nganong malain man si Nanay, Tir nga siya man ang inahan namong kaluha?”
text: #000018
text: “Ginganlan sab diay ninyo ang bitin?”
text: #000022
text: “Syempre Tir. Alang-alang dili namo nganlan, unsa may itawag namo sa iya kung amo siyang paduolon o tawgon. Ug kay Belen man ko, siya ginganlan og Belindo kay lalaki man siya nga bitin.”
text: #000023
text: “Nganong sigurado man ang imong Nanay nga kaluha nimo si Belindo?”
text: #000025
text: “Wala ra mahadlok imong Nanay nga dunay bitin sa iyang tapad ?”
text: #000028
text: Nakahuna-huna ang madre nga okay ra sab ang katawhan sa Akasya no, curious lang kung unsang species sa bitin ang kaluha sa bata.
text: #000032
text: “Sukad dihang duna ka nay kahitmangon, giisip mo ba nga si Belindo nga imong kaluha?”
text: #000034
text: “Depende kung asa ko moadto. Kung mo-uban ko nilang Nanay nga mo-adto sa uma og sa sapa kung siya manglaba, uban ming duha ni Belindo. Sa simbahan ug palengke, ibilin ra siya ni Nanay.”
text: #000038
text: Bitaw no, nakahuna-huna ang madre. Duna siguro’y pinulungan ang mga bitin, apan unsaon man pagkat-on sa Nanay ni Belen. Mas dali pa siguro alang kang Belindo ang makasabot sa Binisaya.
text: #000041
text: “Kung ganahan ka magdula, unsa may mga dula ninyo ni Belindo ug kung mo-apil ka sa pagdula-dula uban sa imong mga silingang bata, mo-apil ba sab si Belindo?”
text: #000042
text: “Ug dihang nageskwela ka na, unsa may nahitabo ninyong duha?” Mangutana unta ang madre kung gipa-enroll sab nila si Belindo, apan morag yaga-yaga ra sab ang maong pagpangutana.
text: #000045
text: “Mo-uban baya si Belindo nako sa eskwelahan, ‘Tir,” tubag ni Belen.
text: #000046
text: Mo-attend sab siyag flag ceremony? Mo-line-up sab siya una mosulod sa classroom? Mo-good morning sab sa titser? Mo-pungko sab siya sa desk? Mo-raise hands sab siya kung buot motubag sa pangutana sa titser? Nagdagayday ang mga pangutana sa hunahuna ni Sr. Josefa.
text: #000047
text: “Ug kung ting-recess, unsa may inyong merienda?”
text: #000051
text: “Mokaon man sab og banana-cue si Belindo Tir. Pero mas ganahan gyod siya’g ako siyang dad-on didto sa likod sa among school nga duha pay tag-as nga kahoy ug kasagbutan, ug buhian lang nako siya ug dali ra man siyang maka-kita ug makaon.”
text: #000052
text: Nagkalawom na ang kagabhion ug nibalik na ang pagkahikatulogon ni Sr. Josefa. Apan nabalaka gihapon siya nga basin taparan siyag bitin, busa nalitok ra gyod ang katapusang pangutana: “Ug asa na man karon si Belindo?”
text: #000053
text: Niginhawa una’g lawom si Belen. Ug dihang ni-istorya nihinay ang iyang tingog ug daw naghilak ang kina-oyokan sa iyang dughan. Apan walay luha nga midagayday sa iyang aping.
text: #000055
text: “Usa to ka adlaw dihang hapit na ko mograduate sa Grade VI, wala nako siya dad-a sa among eskwelahan. Anang hapon nga nipauli ko sa balay, ako dayon siyang gipangita. Wala siya sa mga lugar diin siya magtikuku. Akong gipangutana si Nanay kung iyang nakit-an si Belindo. Nabalaka na dayon mi dihang dili namo siya makit-an human sa usa aka oras namong pagpangita kaniya. Si Tatay ni-adto sa uma aron sutaon kung ni-adto siya didto. Ako sab nibalik sa eskwelahan ug-gi-adto ang likod nga dunay tag-as nga kahoy. Si Nanay gisuroy ang ubang mga kabalayan.
text: #000056
text: “Nag-agaw na ang adlaw ug gabii dihang nakabalik mi sa among balay. Ug kaming tanan nag-minghoy kay wala gyod namo hikit-I si Belindo. Wala gyod ko dayon makatulog anang gabii. Gitaparan ko ni Nanay kay walay hunong ang akong paghilak. Kaadlawon na to dihang nakatulog ra gyod ko. Pipila pa to ka adlaw nga sige mig pangita niya. Kada gabii sa among pag-ampo, gi-ampo pa gihapon namo ang iyang pagbalik. Hangtud ni-abot na ang akong graduation.
text: #000057
text: “Human sa usa ka bulan, morag nahurot na ang akong luha. Matud pa ni Tatay ug Nanay kanako, mo-abot ra gyod ang panahon nga biyaan mi ni Belindo kay mangita man sab siyag iyang kaugalingong banay. Lisod man sab niya kunong dalhon ang iyang asawa ug mga anak sa among pinuy-anan. Busa tua ra to siya sa lasang.
text: #000058
text: “Pait sab ang kamingaw, dili ba Tir?”
text: #000060
text: Tinuod, pait ang kamingaw tungod sa panagbulag, iyang nahuna-hunaan. Labina gyod kung walay panamilit. (MindaViews is the opinion section of MindaNews. Redemptorist Brother Karl Gaspar is author of several books, including “To be poor and obscure,” “Mystic Wanderers in the Land of Perpetual Departures,” “The Masses are Messiah: Contemplating the Filipino Soul,” and “Manobo Dreams in Arakan.” He writes two columns for MindaNews, one in English [A Sojourner’s Views] and the other in Binisaya [Panaw-Lantaw].)
text: #000062
text: Fire razes warehouse in Davao
text: #000064
text: 128 human trafficking victims rescued in Sulu
text: #000065
text: 25 delegates from Mindanao to join international expo in Sabah
text: #000068
text: MindaNews is the news service arm of the Mindanao Institute of Journalism. It is composed of independent, professional journalists who believe and practice people empowerment through media.
text: #000070